مبانی کامپیوتر (1)

‫ﺁﻳﺎ ﺟﺰﻭﻩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺳﺎﻳﺖ ﻣﺎ ﺩﺍﻧﻠﻮﺩ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﻳﺪ؟‬ ‫ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﺍﻟﻜﺘﺮﻭﻧﻴﻜﻲ ‪PNUEB‬‬ ‫ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭﻱ ﻫﺎ ﺑﺸﺘﺎﺑﻴﺪ‬ ‫ﻣﺰﺍﻳﺎﻱ ﻋﻀﻮﻳﺖ ﺩﺭ ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ‪: PNUEB‬‬ ‫ﺩﺍﻧﻠﻮﺩ ﺭﺍﻳﮕﺎﻥ ﻭ ﻧﺎﻣﺤﺪﻭﺩ ﺧﻼﺻﻪ ﺩﺭﺱ ﻭ ﺟﺰﻭﻩ‬ ‫ﺩﺍﻧﻠﻮﺩ ﺭﺍﻳﮕﺎﻥ ﻭ ﻧﺎﻣﺤﺪﻭﺩ ﺣﻞ ﺍﻟﻤﺴﺎﺋﻞ ﻭ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎ‬ ‫ﺩﺍﻧﻠﻮﺩ ﻛﺘﺎﺑﭽﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺳﻮﺍﻻﺕ ﺩﺭﻭﺱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ ﺑﺎ ﺟﻮﺍﺏ‬ ‫‪www.PNUEB.com‬‬ ‫ﻛﺘﺎﺑﭽﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺳﻮﺍﻻﺕ ﭼﻴﺴﺖ‪:‬‬ ‫ﺳﺎﻳﺖ ﻣﺎ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺑﺎﺭ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻛﺘﺎﺑﭽﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺳﻮﺍﻻﺕ ﺗﻤﺎﻡ ﺩﺭﻭﺱ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﻛﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ ﺣﺎﻭﻱ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺁﺯﻣﻮﻥ ﻫﺎﻱ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﺷﺪﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ )ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻧﻴﻤﺴﺎﻟﻬﺎﻱ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺣﺘﻲ ﺍﻻﻣﻜﺎﻥ ﺑﺎ‬ ‫ﺟﻮﺍﺏ( ﺭﺍ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻓﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻛﺘﺎﺑﭽﻪ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﻛﻨﺪ ﻭ ﻫﺮ ﺗﺮﻡ ﻧﻴﺰ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺁﭘﺪﻳﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺮﺍﺣﻞ ﺳﺎﺧﺖ ﻳﻚ ﻛﺘﺎﺑﭽﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺳﻮﺍﻝ‬ ‫)ﺑﺮﺍﻱ ﺁﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺯﺣﻤﺖ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺯﻳﺎﺩ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺁﻥ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺗﺮﻡ( ‪:‬‬ ‫ﺩﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪﻱ ﻓﺎﻳﻠﻬﺎ – ﺳﺮچ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﻛﺪ ﺩﺭﺱ – ﭼﺴﺒﺎﻧﺪﻥ ﺳﻮﺍﻝ ﻭ ﺟﻮﺍﺏ – ﭘﻴﺪﺍ ﻛﺮﺩﻥ ﻳﻚ ﺩﺭﺱ ﺩﺭ ﻧﻴﻤﺴﺎﻟﻬﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻭ ﭼﺴﺒﺎﻧﺪﻥ ﺑﻪ ﻛﺘﺎﺑﭽﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺩﺭﺱ – ﭼﺴﺒﺎﻧﺪﻥ ﻧﻴﻤﺴﺎﻟﻬﺎﻱ‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻳﻚ ﺩﺭﺱ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ – ﻭﺍﺭﺩ ﻛﺮﺩﻥ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺗﻚ ﺗﻚ ﻧﻴﻤﺴﺎﻟﻬﺎ ﺩﺭ ﺳﺎﻳﺖ ‪ -‬ﺁﭘﻠﻮﺩ ﻛﺘﺎﺑﭽﻪ ﻭ ﺧﻴﻠﻲ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺩﻳﮕﺮ‪..‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮﺍﺕ ﻛﺪﻫﺎﻱ ﺩﺭﺳﻲ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎﺋﺎﺕ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺩﺭ ﺳﺎﺧﺖ ﻛﺘﺎﺑﭽﻪ ﺑﻮﺟﻮﺩ ﻣﻲ ﺁﻳﺪ ﻛﻪ ﻛﺎﺭ ﺳﺎﺧﺖ ﻛﺘﺎﺑﭽﻪ ﺭﺍ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﭘﻴﭽﻴﺪﻩ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ‪.‬‬ ‫‪www.PNUEB.com‬‬ m o c * b e u w w w n *p ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﺮ ‪1‬‬ ‫ﺍﺻﻮﻝ ﭙ ﻮ‬ ‫‪ *c‬ﻮ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫اراﺋﻪ دﻫﻨﺪه ‪*p :‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺟﻌﻔﺮ ﺗﻨﻬﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﻛﻠﻲ ﺍﻳﻦ ﺩﺭﺱ‬ ‫ﺍﻫﺪﺍﻑ ﻛﻠ‬ ‫‪m‬‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ‪o‬‬ ‫‪c‬از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ درس ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫ﭘﺲ‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪ e‬اﻓﺰار و ﺳﺨﺖ اﻓﺰار را ﺑﺸﻨﺎﺳﺪ‬ ‫اﺻﻮل و ﻣﺒﺎﻧﻲ اوﻟﻴﻪ ﻧﺮم‬ ‫ﻣﻔﻬﻮم زﺑﺎن ﻫﺎي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ‪u‬‬ ‫‪ n‬را ﺑﺪاﻧﺪ‬ ‫ﻧﻮﻳﺴﻲ‬ ‫م‬ ‫ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ اوﻟﻴﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﻳﺴﻲ ‪p‬‬ ‫ﺳﺎﺧﺖ*ﻳﺎﻓﺘﻪ را ﺑﺪاﻧﺪ‬ ‫ﺑﺘﻮاﻧﺪ دﺳﺘﻮرات زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل را در‪w‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﻜﺎر ﺑﺒﺮد‬ ‫زﺑﺎن ﺎ ‪w‬‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﻧ ﺎ ﺪ‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ ‫‪ w‬ﻔﺎ‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎل ا‬ ‫ﻜﺎل‬ ‫اﺳﺘﺎﻧﺪارد ز ﺎن‬ ‫ﻫﺎي ا ﺎﻧﺪا‬ ‫ال ﺎ‬ ‫ﺗﻮاﺑﻊ و روال‬ ‫از ﺗ ا‬ ‫از ﺗﻮاﺑﻊ ‪ ،‬روال ﻫﺎ و ﻓﺎﻳﻞ ﻫﺎ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﺪ‬ ‫ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺎي زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اي را ﺑﺮاي ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺟﺎﻳﮕﺎه اﻳﻦ درس در رﺷﺘﻪ ﻋﻠﻮم ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫لا ﻟﻪ‬ ‫اوﻟﻴﻪ‬ ‫ﻳﺎد ﮔﮔﻴﺮي ااﺻﻮل‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺎ‬ ‫ﻫﺴﺖ ‪ .‬ﻨﺎ ا‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﻫ ﺖ‬ ‫‪b‬ﻛﺎ ﺗ‬ ‫ﻋﻠﻢ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻧﻮﺳﻲ و ﻠ‬ ‫ﺟﺎﻟﺐ ﻧﺎ ﻪ‬ ‫دﻧﻴﺎي ﺎﻟ‬ ‫ﻧﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫وﻳﮋه اي ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﻳﺴﻲ در اﻳﻦ درس از ﺟﺎﻳﮕﺎه‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫اﻳﻦ درس ﭘﺎﻳﻪ و اﺳﺎس ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﻳﺴﻲ ﻛﻪ ﺟﺰء اﺻﻮل اﻳﻦ رﺷﺘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ را ﺑﻪ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻓﺮﮔﻴﺮان ﻳﺎد ﻣﻣﻲ دﻫﺪ ‪.‬‬ ‫ﻓ ﮔ ان‬ ‫‪w‬‬ ‫اﻳﻦ درس اوﻟﻴﻦ درس داﻧﺸﮕﺎﻫﻲ رﺷﺘﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﻘﻄﻪ ﺷﺮوﻋﻲ ﺑﺮاي ورود ﺑﻪ‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﻳﻦ درس ﺟﺰء اﺻﻠﻲ ﺗﺮﻳﻦ دروس اﻳﻦ رﺷﺘﻪ در ﻧﻈﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ‪.‬‬ ‫ﺡﺩ ﺱ‬ ‫ﺩﺭﺱ‬ ‫ﻃﺮﺡ‬ ‫ﻃ‬ ‫ﻞ اراﺋﻪ ﺷﻮد ‪:‬‬ ‫ﭘﺎﻧﺰده ﺟﻠﺴﻪ ﺑﺼﻮرت ذﻳﻞ‬ ‫س در ﭘ ﺰ‬ ‫ﻦ درس‬ ‫ﻣﻲ ﺷﻮد اﻳﻦ‬ ‫ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ اول ‪c :‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻓﺼﻞ اول ﻛﺘﺎب درﺳﻲ‬ ‫اﻫﺪاف درس و‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ دوم ‪:‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫درﺳﻲ‪w‬‬ ‫ﻓﺼﻞ دوم ﻛﺘﺎب درﺳ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ ﺳﻮم ‪:‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺳﻮم ﻛﺘﺎب درﺳﻲ‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ ﭼﻬﺎرم ‪:‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎﺭﻡ ﻛﺘﺎب درﺳﻲ‬ ‫ﺷﺸﻢ ‪:‬‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ ﻨﭘﻨﺠﻢ و‪m‬ﺷﺸ‬ ‫ﻠ ﻪ‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫ب درﺳﻲ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﻞ* ﭘﻨﺠﻢ ﻛﺘﺎب‬ ‫ﻓﺼﻞ‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ ﻫﻔﺘﻢ ‪:‬‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫درﺳﻲ‬ ‫ﺷﺸﻢ ﻛﺘﺎ‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺷﺸ‬ ‫ﻓ ﻞ‬ ‫ﻛﺘﺎب ‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ ﻫﺸﺘﻢ ‪:‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ ﻛﺘﺎب درﺳﻲ‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ ﻧﻬﻢ ‪:‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﻫﺸﺘﻢ ﻛﺘﺎب درﺳﻲ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻢ ‪:‬‬ ‫دﻫﻢ و ﻳﺎزدﻫﻢ‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ ﻢ‬ ‫‪:m‬‬ ‫دوازدﻫﻢ‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ ا‬ ‫ﻠ‬ ‫ﻓﺼﻞ ﻧﻬﻢ ﻛﺘﺎب درﺳﻲ‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ ﺳﻴﺰدﻫﻢ ‪:‬‬ ‫*‬ ‫درﺳﻲ‬ ‫ﻲ‬ ‫ب ر‬ ‫ﻢ ﻛﺘﺎب‬ ‫دﻫﻢ‬ ‫ﺼﻞ‬ ‫ﻓﺼﻞ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫درﺳﻲ‬ ‫ﻓﺼﻞ ﻳﺎزدﻫﻢ ﻛﺘﺎب‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ ﭼﻬﺎردﻫﻢ ‪:‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻓﺼﻞ دوازدﻫﻢ ﻛﺘﺎب درﺳﻲ ‪w‬‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ ‪:‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺳﻴﺰدﻫﻢ ﻛﺘﺎب درﺳﻲ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ‬ ‫ﻓﻨﺎﻭﺭﻧﻮﺭي ﻓﺼﻞ ‪1‬‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﻬ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫آﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﻫﺪﻓ ﺎي‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺎ‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻛﺎ‬ ‫ﺷﺎ‬ ‫ﻗﺪﻳﻢ و ااﻣﺮوزي‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي ﻧﺴﻞﻞ‪p‬ﻗ*‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺳﺨﺖاﻓﺰارﻫﺎي ﻻزم‪w‬‬ ‫‪w‬ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي ﺷﺨﺼﻲ‬ ‫ﺑﺮاي‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﺮماﻓﺰارﻫﺎ و اﻧﻮاع آن‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي رﻓﺘﺎري‬ ‫ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫ﻞ ﺎﺑﺎﻳﺪ اﻧ‬ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ااﻳﻦ ﻓﻓﺼﻞ‬ ‫ﭘﺲ از ﻄﺎﻟ‬ ‫اﻧﺸ‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻳﻢ ﻳ‬ ‫ﻞ ﻗﺪﻳﻢ‬ ‫ي ﻧﺴﻞ‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي‬ ‫ﺟﺪﻳﺪ ررا ﺑﺑﺎ ﭙﻴﻮ ﺮ‬ ‫ﻞﺟ ﻳ‬ ‫ي ﻧﺴﻞ‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي‬ ‫ﭙﻴﻮ ﺮ‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﺳﺨﺖاﻓﺰارﻫﺎي ﻻزم ﺑﺮاي ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي ﺷﺨﺼﻲ را ﺑﺸﻨﺎﺳﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫اﻧﻮاع ﺣﺎﻓﻈﻪ‪ ،‬ﻣﺰاﻳﺎ و ﻣﻌﺎﻳﺐ آﻧﻬﺎ را ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ و ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻋﺎﻣﻞ و اﻧﻮاع آن را ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﻧﺮماﻓﺰار و زﺑﺎﻧﻬﺎي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻮﻳﺴﻲ را ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي ﻗﺪﻳﻤﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫)‪ (Super Computer‬ﻫﻤﻪ ﻣﻨﻈﻮره دﻳﺠﻴﺘﺎل‬ ‫اوﻟﻴﻦ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﺑﺰرگ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫داﻧﺸﮕﺎه‬ ‫ﻣﻴﻼدي ددر داﻧﺸﮕﺎ‬ ‫ﺳﺎل ‪ 1946‬ﻼدي‬ ‫‪ ENIAC‬ددر ﺎل‬ ‫ﺗﺤﺖ ﻋﻨ ان‬ ‫ﻋﻨﻮان‬ ‫اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻚ‪ ،‬ﺗ ﺖ‬ ‫اﻟﻜﺘ ﻧ ﻚ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪ u‬ﺑﺎ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ارﺗﺶ آﻣﺮﻳﻜﺎ ﻃﺮاﺣﻲ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﻨﺴﻴﻠﻮاﻧﻴﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ‪ 30‬ﺗﻦ و اﺑﻌﺎد آن‪ 30×p50n‬ﻓﻮت ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻛﺎﻣ ﻮﺗ‬ ‫وزن اﻳﻦ ﻛﺎﻣ ﻮﺗ‬ ‫*‬ ‫وﺿﻊ آب و ﻫﻮا و ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺟﺪول ﭘﺮﺗﺎﺑﻪﻫﺎ‪ ،‬ﭘﻴﺶﮔﻮﻳﻲ ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪.‬‬ ‫ﻓﺖ‬ ‫رﻓﺖ‬ ‫ﻣﻲ‬ ‫ﺑﻜﺎر‬ ‫ﻜﺎ‬ ‫اﺗﻤﻲ‬ ‫اﺗ‬ ‫اﻧﺮژي‬ ‫ژي‬ ‫اﻧ‬ ‫‪w‬‬ ‫در ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي اوﻟﻴﻪ از ﻻﻣﭙﻬﺎي ﺧﻼء ﺑﻌﻨﻮان ﻋﻨﺼﺮ اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻜﻲ ﭘﺎﻳﻪ‬ ‫‪m‬‬ ‫ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦﻫﺎ ‪ 19000‬ﻻﻣﭗ ﺧﻼء اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﻮد و ﺑﺮاي اﻧﺮژي ‪c‬‬ ‫ﻣﺼﺮﻓﻲ ﻻﻣﭗﻫﺎ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎي ﺗﻬﻮﻳﻪ و‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪ 130 kw‬اﻧﺮژي اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﻣﺼﺮف ﻣﻲﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺧﻨﻚﻛﻨﻨﺪه ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﺪود‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫زﻳﺎدي‬ ‫ﺑﻮدﻧﺪ و ﺳﻄﺤﻲ را ﻣﻌﺎدل ‪9015‬‬ ‫اﻳﻦ ﻣﺎﺷﻴﻦﻫﺎ داراي ﺣﺠﻢ‬ ‫ﻢ‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎ ﺑﻪ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي ﻧﺴﻞ اول‬ ‫ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ اﺷﻐﺎل ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻌﺮوف ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي اﻣﺮوزي‬ ‫‪m‬‬ ‫اﻣﺮوزي ﺑﺎ ﺑﻜﺎرﮔﻴﺮي رﻳﺰﭘﺮدازﻧﺪه ﺑﻪ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻧﺴﻞﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ دﻳﮕﺮ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎ ﻧﻴﺰ‬ ‫ﻧﺴﻞ ﭼﻬﺎرم ﻣﻌﺮوﻓﻨﺪ‪b.‬اﻟﺒﺘﻪ ﻧﺴﻞﻫﺎي‬ ‫‪e‬‬ ‫‪.‬‬ ‫ﺷﻮد‬ ‫ﻣﻲ‬ ‫اراﺋﻪ‬ ‫ﺑﺎزار‬ ‫ﺑﻪ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﭘﺮدازش ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎﻻ‪ ،‬ﺣﺠﻢ‬ ‫ﺳﺮﻋﺖ‬ ‫در ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي اﻣﺮوزي‬ ‫‪p‬‬ ‫اﺟﺰاء ﺳﺨﺖاﻓﺰاري ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻮﭼﻚ‪*،‬‬ ‫ﺣﺠﻢ ﺣﺎﻓﻈﻪ ﺑﺎﻻ و ﻏﻴﺮه‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺳﺎزد‪w.‬‬ ‫ﻣﻲﺳﺎزد‬ ‫آﻧﻬﺎ را از ﻧﺴﻞ ﻫﺎي دﻳﮕﺮ ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ ﻣﻲ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫اﺟﺰاء ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ‪:‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪ ‬ﺳﺨﺖ اﻓﺰار‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪ ‬ﻧﺮم اﻓﺰار‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫اﻓﺰار‬ ‫ ﺳﺨﺖ ﻓ‬ m o c * process b e u n ‫ﭘﺮﺩﺍﺯﺵ‬ *p Input ‫ﻭﺭﻭﺩي‬ w w w Out put ‫ﺧﺮﻭﺟﻲ‬ ‫ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪:‬‬ ‫ﻞ‬ ‫ﻗﻄﻌﺎت زﻳﺮ‬ ‫ﻣﻌﻤﻮﻻ از ﻗﻄ‬ ‫ﻻً‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮﻫﺎي اﻣﺮوزي‬ ‫‪m‬‬ ‫دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎي ورودي‬ ‫•‬ ‫‪o‬‬ ‫• ﺣﺎﻓﻈﻪ‪c‬‬ ‫ﻫﺎي ﺟﺎﻧﺒﻲ‬ ‫ﻲ‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫اﺻﻠﻲ‬ ‫ﻫﺎي‬ ‫ﺣﺎﻓﻈﻪ‬ ‫•‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻛﺰي‬ ‫ﻣﺮﻛﺰي‬ ‫ﭘﺮدازﺷﮕﺮ ﻣ‬ ‫• واﺣﺪ ﭘ دازﺷﮕ‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫• دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎي ﺧﺮوﺟﻲ ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻧﺮم اﻓﺰار‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻧﺮماﻓﺰار ﻳﻜﻲ از ﺑﺨﺶ ‪c‬‬ ‫ﻫﺎي* اﺳﺎﺳﻲ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲآﻳﺪ‪ ،‬ﻛﻪ در‬ ‫‪b‬‬ ‫واﻗﻊ ﺳﺨﺖاﻓﺰار را ﺑﻜﺎر ﻣﻲ ‪e‬‬ ‫‪u‬ﺑﻌﺒﺎرت دﻳﮕﺮ راﺑﻂ ﺑﻴﻦ ﻛﺎرﺑﺮ و‬ ‫ﮔﻴﺮد‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺳﺨﺖاﻓﺰار را ﻧﺮماﻓﺰار ﻣﻲﻧﺎﻣﻨﺪ‪ .‬ﻧﺮم ‪p‬‬ ‫اﻓﺰار*در ﺣﻘﻴﻘﺖ روح و ﺟﺎن ﻳﻚ‬ ‫‪w‬‬ ‫اﻓﺰار ﻫﻮﻳﺖ ﻣﻲ ‪w‬‬ ‫ﺑﺨﺸﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻲﺑﺨﺸﺪ‬ ‫ﺳﺨﺖاﻓﺰار‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﺨﺖ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻧﺮم اﻓﺰار ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻋﺎﻣﻞ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫• ﺳﻴﺴﺘﻢﻢ ﻋﺎﻣﻞﻞ ‪c‬‬ ‫ﻣﺸﻬﻮرﺗﺮﻳﻦ ﻮع‬ ‫ﻧﻮع‬ ‫)‪ (OS: Operating System‬ﻮ ﺮ ﻦ‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻛﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺳﻴﺴﺘﻤﻲ را ﺑﺮ‬ ‫ﻣﻲ‬ ‫ﻧﺮماﻓﺰارﻫﺎي ﺳﻴﺴﺘﻤﻲ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﻦ ﻛﺎرﺑﺮ و اﺟﺰاء‬ ‫ﻋﺎﻣﻞ‪،‬‬ ‫ﺳﻴﺴﺘﻢ‬ ‫‪.‬‬ ‫دارد‬ ‫ﻋﻬﺪه‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺑﺮﻗﺮار ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺨﺖاﻓﺰاري و ﻧﺮماﻓﺰاري ﮕ‬ ‫دﻳﮕﺮ را‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ m o c * b e u w w w n *p ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻧﻮﻳﺴﻲ‬ ‫ﺯﺑﺎﻧﻬﺎي ﻧﺎ‬ ‫‪ ‬ﺎﻧ ﺎ‬ ‫• ﻧﺮماﻓﺰارﻫﺎ ‪m‬‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ‪o‬زﺑﺎﻧﻬﺎي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻮﻳﺴﻲ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ .‬زﺑﺎﻧﻬﺎي‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻮﻳﺴﻲ‪ ،‬ﻳﻚ ‪c‬‬ ‫ﺳﻴﺴﺘﻢﻢ ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ آﻧﻬﺎ ﻣﻲﺗﻮان‬ ‫*‬ ‫دﺳﺘﻮرات ﻻزم را ﺑﻪ ‪b‬‬ ‫ﻣﺎﺷﻴﻦ‪e‬اﻧﺘﻘﺎل داد‪.‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻗﻮاﻋﺪ و‬ ‫ﻋﻼﻳﻢ‪ ،‬ﻮ‬ ‫از ﻳﻢ‬ ‫ي ز‬ ‫أي‬ ‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ‬ ‫ﻧﻮﻳﺴﻲ ﺑﺑﻪ ﺠ ﻮ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻮﻳ ﻲ‬ ‫ﻫﺮزﺑﺎن ﺑﺮ‬ ‫• ﺮزﺑ‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞﻫﺎ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ اﻣﻜﺎن ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ را ﺟﻬﺖ‬ ‫‪w‬‬ ‫اي ﺮ ﻢ‬ ‫ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ ي‬ ‫ﻛﺎري ﻳﻳﺎ ﻞ‬ ‫ﺑﻴﺎن ري‬ ‫ﺑﻴ ن‬ ‫ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲﻲﻛﻨﺪ‪w .‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺭ ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠﻲ ﺯﺑﺎﻧﻬﺎي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻮﻳﺴﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﻪ ﺩﺳﺘﻪ ﺯﻳﺮ ﺗﻘﺴﻴﻢﺑﻨﺪي‬ ‫ﻲﻛﻨﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﻣﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻ‬ ‫• زﺑﺎﻧﻬﺎي‬ ‫‪e‬‬ ‫• زﺑﺎﻧﻬﺎي ‪u‬‬ ‫ﺳﻄﺢ‪n‬ﭘﺎﻳﻴﻦ‬ ‫• زﺑﺎﻧﻬﺎي ﺳﻄﺢ ‪p‬‬ ‫ﻣﻴﺎﻧﻲ*‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﺎﻳﻠﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺩﺭ ﻳﻚ ﺯﺑﺎﻥ ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﻘﺼﺪ ﺗﺒﺪﻳﻞ‬ ‫ﻣﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪Object‬‬ ‫‪j‬‬ ‫‪program‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪C‬‬ ‫‪il‬‬ ‫‪*pCompile‬‬ ‫‪r‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Source‬‬ ‫‪program‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺯﺑﺎﻥ ‪Pascal‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪ ‬در اﻳﻦ ﻛﺘﺎب زﺑﺎن ‪c‬‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎل )‪ (Pascal‬را ﺑﺮاي آﻣﻮزش و ﻧﻮﺷﺘﻦ‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎل داﻧﺸﻤﻨﺪ‬ ‫زﺑﺎن ﻛﻪ ﺑﻪ اﻓﺘﺨﺎر ﻠﺑﻠﺰ ﻜ ل‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮدﻳﻢ‪ .‬اﻳﻦ‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻓﺮاﻧﺴﻮي ﻗﺮن ﻫﻔﺪﻫﻢ ﻣﻴﻼدي‪u ،‬‬ ‫‪ n‬ﻧﺎﻣﮕﺬاري ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬در اواﺧﺮ‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎل‬ ‫اواﻳﻞ ‪ 1970‬ﺗﻮﺳﻂﻂ ‪p‬‬ ‫ﻧﻴﻜﻼس وﻳﮋت در اﻧﺴﺘﻴﺘﻮ‬ ‫ﭘﺮوﻓﺴﻮر* ﻜﻼ‬ ‫ﺳﺎل ‪ 1960‬و ﻞ‬ ‫ل‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻓﻨﻲ ﻓﺪرال ﺳﻮﺋﻴﺲ ﻣﻄﺮح ﮔﺮدﻳﺪ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔﺮﻭﻩ ﻓﺼﻞ ‪2‬‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ در زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ اﺟﺰاي ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﻧﺎﻣﻪ در زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻳﻚ ﺑﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎي ﺧﺮوﺟﻲ و دﺳﺘﻮرات ﻻزم در زﺑﺎن‬ ‫ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺑﺮاي ﻮ ﻴ‬ ‫ل ﺑﺮ ي‬ ‫ﭘﭘﺎﺳﻜﺎل‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫رﻓﺘﺎري‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻓ ﺎ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪o‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬از‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﭘﺲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﺑﺪاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻜﺎل راا ا‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎل‬ ‫زﺑﺎن ﺎ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ در ﺎ‬ ‫ﺑﺮاي ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺎ‬ ‫ﻻزم ا‬ ‫اﺟﺰاء ﻻ‬ ‫‪ ‬ا ا‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﻳﻚ ﺷﻨﺎﺳﻪ ﺻﺤﻴﺢ در زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل را‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ررا‬ ‫ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺮ‬ ‫ي ﺮﺑﻮ‬ ‫اﻋﻼﻧﻬﺎي‬ ‫ﻬ‬ ‫زﺑﺎن ﭘﭘﺎﺳﻜﺎل و‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درر زﺑ‬ ‫‪ ‬ﺳﺎﺧﺘﺎرر ﻳﻳﻚ ﺑﺮ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺳﺎده ﺑﻪ زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﺧﺎﺻﻴﺖ ﺧﺮوﺟﻲ دارد‪ ،‬ﺑﻨﻮﻳﺴﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺍﺟﺰﺍي ﺗﺸﮑﻴﻞﺩﻫﻨﺪﻩ ﻳﮏ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪( Reserved Words )b‬‬ ‫ﺷﺪه‬ ‫ذﺧﻴﺮهﺷﺪ‬ ‫ﻛﻠﻤﺎت ذﺧ‬ ‫• ﻛﻠ ﺎت‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫• ﺷﻨﺎﺳﻪﻫﺎ ) ‪*p ( identifier‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪(R‬‬ ‫‪Reserved‬‬ ‫‪d W‬‬ ‫‪Words‬‬ ‫ﺷﺪﻩ ) ‪d‬‬ ‫ﺫﺧﻴﺮﻩﺷ‬ ‫ﮐﻠﻤﺎﺕ ﺫﺧ‬ ‫ﮐﻠ ﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫ﻛﻠﻤﺎﺗﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺘﺮﺟﻢ زﺑﺎن آﻧﻬﺎ را ﻣﻲﺷﻨﺎﺳﺪ و‬ ‫ﻛﻠﻤﺎت ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه‪،‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫دارﻧﺪ‪ .‬ﻣﺘﺮﺟﻢ زﺑﺎن ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﻣﺸﺎﻫﺪه اﻳﻦ‬ ‫ﺧﺎﺻﻲ ﺑﺮاي زﺑﺎن‬ ‫ﻣﻌﻨﺎي ﺧﺎﺻ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪u‬دﻫﺪ‪ .‬ﻫﺮ زﺑﺎن داراي ﺗﻌﺪاد ﻣﺸﺨﺼﻲ‬ ‫‪e‬ﻣﻲ‬ ‫ﻛﻠﻤﺎت اﻋﻤﺎل ﺧﺎﺻﻲ را اﻧﺠﺎم‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻧﻮﻳﺲ‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ ﻧﺎ‬ ‫اﻓﺰاﻳﺶ ﺗ ﻂ‬ ‫ﻗﺎﺑﻞ اﻓ ا ﺶ‬ ‫ﺗﻌﺪاد‪p‬ﻗﺎ*ﻞ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ و ااﻳﻦ ﺗ ﺪا‬ ‫ﺷﺪه ﻣﻲ ﺎﺷﺪ‬ ‫ذﺧﻴﺮه ﺷﺪ‬ ‫ﻛﻠﻤﺎت ذﺧ‬ ‫ﻛﻠ ﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ::‫ﺍﺯ‬ ‫ﻟﻴﺴﺖ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﺫﺧﻴﺮﻩ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﭘﺎﺳﮑﺎﻝ ﻋﺒﺎﺭﺗﻨﺪ ﺍﺯ‬ and exports mod asm array begin case concat constructor destructor div do d downto t else end file nil f for nott function object goto of if or implementation packed in procedure inherited program inline record i t f interface repeatt label set library shl w w c string * th then b e to u n *p w m o shr type unit until uses var with while hil xor ‫ﺷﻨﺎﺳﻪﻫﺎ ) ‪( identifier‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﺗﻮاﺑﻊ‪،‬‬ ‫ﭘﺮوﺳﻴﺠﺮوﻫﺎ‪ ،‬ﻮ ﺑﻊ‬ ‫ﺗﺎﻳﭙﻬﺎ‪ ،‬ﭘﺮو ﻴﺠﺮو‬ ‫ﺛﺎﺑﺘﻬﺎ‪ ،‬ﻳﭙﻬ‬ ‫ري ﺑ ﻬ‬ ‫ﻧﺎﻣﮕﺬاري‬ ‫ي‬ ‫ﺑﺮاي‬ ‫ﺑﺮ‬ ‫ل‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎل‬ ‫ﭘ‬ ‫ر‬ ‫در‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﻪ‬ ‫•‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻳﻮﻧﻴﺖ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار‬ ‫و‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫رﻛﻮرد‪،‬‬ ‫ﻳﻚ‬ ‫ﻣﻴﺪاﻧﻬﺎي‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﮔﻴﺮد‪..‬‬ ‫ﻣﻲﮔﻴﺮد‬ ‫ﻣﻲ‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺍﺭﺩ ‪:‬‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺍ‬ ‫ﺣﺎﻟﺖ ﮐﻠﻲ ﺩﻭ ﻧﻧﻮﻉ ﺷ ﺎ‬ ‫ﺩﺭ ﺎﻟ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪ o‬اﻳﻦ ﻧﻮع ‪ id‬ﻫﺎ از ﻗﺒﻞ در زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل ﺗﻌﺮﻳﻒ‬ ‫‪ id ‬ﻫﺎي اﺳﺘﺎﻧﺪارد‪:‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫دارﻧﺪ ‪.‬‬ ‫ﻲ ر‬ ‫ﻣﻌﻨﺎي ﺧﺎﺻﻲ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ‪ ،‬ي‬ ‫در ﺑﺮ‬ ‫ﺷﺪهاﻧﺪ و ر‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪p‬ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﻛﺎرﺑﺮ ﺑﻄﻮر ﻣﺠﺰا‬ ‫‪n‬ﻫﺎ‬ ‫‪ id ‬ﻫﺎي ﻏﻴﺮاﺳﺘﺎﻧﺪارد‪ :‬اﻳﻦ ﻧﻮع ‪id‬‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و اﺻﻄﻼﺣﺎً ﺑﻪ آﻧﻬﺎ *‬ ‫‪ userdefined‬ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺩﺭ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﺎﺳﮑﺎﻝ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺍﺟﺰﺍﺀ ﺍﺻﻠﻲ ﻳﮏ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﺎﺳﮑﺎﻝ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻪ‬ ‫ﻋﻨﻮان ﻧﺎ‬ ‫ﻋﻨ ان‬ ‫ﻗﺴﻤﺖ ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﻗﻗﺴﻤﺖ دﺳﺘﻮر اﻟ ﻠ ﺎ‬ ‫اﻟﻌﻤﻠﻬﺎ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻗﺴﻤﺖ ﺗﻌﺎﺭﻳﻒ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ m o Constant Declaration c ‫ﺍﻋﻼﻥ ﺛﺎﺑﺘﻬﺎ‬ * b T Type Declaration D l ti ‫ﺍﻧﻮﺍﻉ‬ ‫ﻼﻥ ﺍﻧ ﺍ‬ ‫ﺍﺍﻋﻼﻥ‬ e u Variable Declaration ‫ﺍﻋﻼﻥ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ‬ n p * Label Declaration ‫ﺍﻋﻼﻥ ﺑﺮﭼﺴﺒﻬﺎ‬ w w w • • • • ‫ﺩﺭﺣﺎﻟﺖ ﮐﻠﻲ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﺷﮑﻞ ﻳﮏ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺩﺭ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﺎﺳﮑﺎﻝ ﺭﺍ‬ ‫ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﺑﻴﺎﻥ ﮐﺮﺩ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫•‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﻠﻤﻪ ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه ‪ Program‬و اﺳﻢ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ) ﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻜﺎر‬ ‫ﺑﺮده ﻧﺸﻮد (‬ ‫ﻗﺴﻤﺖ ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﺷﻨﺎﺳﻪﻫﺎ‬ ‫•‬ ‫ﺑﻠﻮك اﺻﻠﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻛﻪ ﺑﺎ ‪ Begin‬ﺷﺮوعع و ﺑﻪ ‪ End‬ﻫﻤﺮاه ﻧﻘﻄﻪ ) ‪( .‬‬ ‫ﺧﺘﻢ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﻫﺮ دﺳﺘﻮر در ﭘﺎﺳﻜﺎل ﺑﻪ ) ; ( ﺧﺘﻢ ﻣﻲﺷﻮد‪w.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﺑﺘﺮﺗﻴﺐ ﺑﻪ ﺻﻮﺭ ﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲ ﺎﺷ‬ ‫ﺑﻠﻮﮎ ﺗ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻭ ﻠ ﮎ‬ ‫ﮏ ﻧﺎ‬ ‫ﻧﻤﻮﺩﺍﺭﻫﺎي ﻳﮏ‬ ‫ﻧ ﺍ ﺎ‬ ‫‪0‬‬ ‫‪block‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫;‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫)‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﻪ‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﻪ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪,‬‬ ‫‪u‬‬ ‫(‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪End.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Program‬‬ ‫‪Statement‬‬ ‫;‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫‪g‬‬ ‫‪ ‬ﺧﺮﻭﺟﻲ ) ‪( Output‬‬ ‫‪m‬‬ ‫دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎي ﺧﺮوﺟﻲ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪاز‪:‬‬ ‫ﻣﺸﻬﻮرﺗﺮﻳﻦ ‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪ Monitor‬ﺻﻔﺤﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪ Printer‬ﭼﺎﭘﮕﺮ‬ ‫‪ww‬ﺗﺮﻣﻴﻨﺎل‬ ‫‪Terminale‬‬ ‫‪w Plotter‬‬ ‫رﺳﺎم‬ ‫ﺷﺪﻩ‬ ‫ﺣﻞ ﺷ‬ ‫ﻫﺎي ﻞ‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ ﺎ‬ ‫ ﺜﺎﻝ‬ c * P Program P Print i t ( output t t); b e Begin u Writeln ( ' PascalnLanguage ' ) p ( ' Hello ' ) ; ; Writeln * End. w w w m o :‫ﺧﺮﻭﺟﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﻻ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‬ c * b e Pascal Language u n Hello *p w w w m o ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﮔﺮﻭﻩ ﻓﺼﻞ ‪3‬‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔ ﻭﻩ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎ ﻭ ﺩﺍﺩﻩﻫﺎ ﺩﺭ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﺎﺳﮑﺎﻝ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎ ﺩﺭ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﺎﺳﻜﺎﻝ‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺩﺍﺩﻩﻫﺎ‬ ‫ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺍﻭﻟﻮﻳﺖ ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ﺩﺩﺭ ﭘﺎ ﻜﺎﻝ‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎﻝ‬ ‫ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﺕ ﺎﻳﮕﺰﻳﻨ‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺩ ﺘ ﺍﺕ‬ ‫ﻓ‬ ‫رﻓﺘﺎري‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻓ ﺎ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﭘﺲ از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫در زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل را ﺑﻜﺎر ﺑﺒﺮد‬ ‫‪ ‬اﻧﻮاع ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ را ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬اﻧﻮاع دادهﻫﺎ ﺑﺮاي ﻳﻚ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬اوﻟﻮﻳﺖ ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎ در ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت را ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺳﺎده ﺑﺎ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ را ﺑﻨﻮﻳﺴﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﻠﮕ ﺎ‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم اﻋﻤﺎل ﺧﺎﺻﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎ ﻧﻤﺎدﻫﺎﻳﻲ‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﺧﺎﺻﻲ روي ﻋﻤﻠﻮﻧﺪﻫﺎ‬ ‫ﺑﺮاي‪b‬اﻧﺠﺎم اﻋﻤﺎل ﺧﺎﺻ‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎ ﺑ اي‬ ‫ﮔﻴﺮﻧﺪ‪.‬ﻋﻤﻠﮕ ﻫﺎ‬ ‫ﻗﺮار ﻣﻣﻲﮔ ﻧﺪ‬ ‫ﻗ ار‬ ‫‪e‬‬ ‫‪ u‬ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻋﻤﻠﮕﺮ ﻣﻤﻜﻦ‬ ‫) ‪ ( Operands‬ﺑﻜﺎر ﻣﻲروﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎ ددر ز ﺎن‬ ‫زﺑﺎن‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻠﮕ ﻫﺎ‬ ‫ﺎﺷﺪ‬ ‫ﻧﺪ وﺟﻮدد داﺷﺘﻪ‬ ‫ﻋﻤﻠﻮﻧﺪ‬ ‫ﻚ ﻳﺎﺎ ددو ﻠ‬ ‫ﺖ ﻳﻚ‬ ‫ااﺳﺖ‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎل از ﺗﻨﻮع زﻳﺎدي ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ‪w .‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺭ ﭘﺎﺳﮑﺎﻝ ﭼﻬﺎﺭ ﺩﺳﺘﻪ ﻋﻤﻠﮕﺮ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﻧﺪ ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ‬ ‫‪ b‬ﺎﺗ‬ ‫ﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫اي‬ ‫راﺑﻄﻪ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻣﻨﻄﻘﻲ‬ ‫ﻨﻄﻘ‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﺑﻴﺘﻲ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎي ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫‪o‬‬ ‫‪x+y‬‬ ‫‪x – y , -x‬‬ ‫‪x*y‬‬ ‫ﻧﺎﻡ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﺟﻤﻊ‬ ‫ﻊ‬ ‫ﺟ‬ ‫‪b‬‬ ‫ﺗﻔﺮﻳﻖ ﻭ ‪e‬‬ ‫ﻣﻨﻬﺎي‪u‬ﻳﮑﺎﻧﻲ‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺿﺿﺮﺏ ‪*p‬‬ ‫‪x/y‬‬ ‫ﺗﻘﺴﻴﻢ‬ ‫‪a div b‬‬ ‫ﺗﻘﺴﻴﻢ‬ ‫‪a mod b‬‬ ‫ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪﻩ ﺗﻘﺴﻴﻢ‬ ‫ﻴﻢ‬ ‫ﺑ ﻴ‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮ‬ ‫ﺭﺩﻳﻒ‬ ‫‪+‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪-‬‬ ‫‪3‬‬ ‫*‬ ‫‪3‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪/‬‬ ‫‪wdiv‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪mod‬‬ ‫‪6‬‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎي ﺭﺍﺑﻄﻪ ﺍي‬ ‫‪m‬‬ ‫ﻣﺜﺎل‬ ‫‪o‬‬ ‫‪x>y‬‬ ‫‪x >=y‬‬ ‫‪x<y‬‬ ‫ﻧﺎم‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﺑﺰرﮔﺘﺮﺮ‬ ‫ﺑﺰر‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬ﻣﺴﺎوي‬ ‫ﺑﺰرﮔﺘﺮ‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻛ ﻜ‬ ‫ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ‪*p‬‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮ‬ ‫>‬ ‫=>‬ ‫‪x <= y‬‬ ‫ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ ﻣﺴﺎوي ‪w‬‬ ‫‪x=y‬‬ ‫ﻣﺴﺎوي ﺑﻮدن‬ ‫‪x <> y‬‬ ‫ﻧﺎﻣﺴﺎوي‬ ‫وي‬ ‫<‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫=<‬ ‫=‬ ‫><‬ ‫ﻣﻨﻄﻘﻲ‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎي ﻣﻨﻄﻘ‬ And Not w w w ‫ﻳﺎ‬ x>y or y<x ‫ﻧﻘﻴﺾ‬ Not ( x ) c * b e ‫ و‬u a>y and y<x n *p ‫ﻋﻤﻠﮕﺮ‬ OR ‫ﻧﺎم‬ m o ‫ﻣﺜﺎل‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎي ﺑﻴﺘﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮ‬ ‫ﻧﻮع ﻋﻤﻞ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫و‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻳﺎ ‪u‬‬ ‫اﻧﺤﺼﺎري‬ ‫ﻳﺎﺎ اﻧ ﺎ‬ ‫ﻧﻘﻴﺾ‬ ‫اﻧﺘﻘﺎل ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭼﭗ‬ ‫اﻧﺘﻘﺎلل ﺑﺑﻪ ﺳﻤﺖ رراﺳﺖ‬ ‫‪AND‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪OR‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪XOR‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪NOT‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Shl‬‬ ‫‪Shr‬‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎ‬ ‫ﺮ‬ ‫ﺗﻘﺪﻡ‬ ‫ﻡ‬ ( m o ) c * b e u Not * div / mod + Shl shr < <= >= > = <> And XOR OR w w w n *p ‫ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﺗﻘﺪﻡ‬ ‫ﺑﺎﻻﺗ ﻳﻦ‬ ( data types ) ‫ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺩﺍﺩﻩﻫﺎ‬ m (Simple data type ) ‫ دادهﻫﺎي ﺳﺎده‬ o c * b e ( Structural Data Types ) ‫ﻳﺎﻓﺘﻪ‬ ‫ﺳﺎﺧﺖ‬ ‫ﻫﺎي‬ ‫داده‬  u n p * (Pointer w Data Types) ‫ دادهﻫﺎي اﺷﺎرهﮔﺮ‬ w w (Simple Si l data d type) ‫ﺳﺎﺩﻩ‬ ‫ﻫﺎي ﺎ‬ ‫ﺩﺍﺩﻩ ﺎ‬ ‫ ﺍ‬ c * b e ( integer )u ‫ﺻﺤﻴﺢ‬ n (‫ﺣﻘﻴﻘﻲ‬ ‫ا ﺎ‬ *p ) ‫اﻋﺸﺎري‬ w (Stringw type) ‫ ﻧﻮع رﺷﺘﻪ اي‬ w m o (Char type) ‫ ﻧﻮع ﻛﺎراﻛﺘﺮي‬ (Boolean type) ‫ ﻧﻮع ﻣﻨﻄﻘﻲ‬ ( iinteger t ) ‫ﺻﺤﻴﺢ‬ ‫ﻧﻮﻉ‬ ‫ﻣﺤﺪﻭﺩﻩ‬ Byte c * 255 ‫ ﺗﺎ‬0 ‫ﺍﺯ‬eb u 127 ‫ﺗﺎ‬n-128 ‫ﺍﺯ‬ p * 32767 ‫ ﺗﺎ‬-32768 ‫ﺍﺯ‬ w w 65535 ‫ ﺗﺎ‬0 ‫ﺍﺯ‬ Shortint Integer Word Longint g m ‫ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ‬ o w ‫ ﺗﺎ‬-2147483648 ‫ﺍﺯ‬ 2147483647 ‫ﺑﺎﻳﺖ‬ 1 1 2 2 4 ‫ﻲ(‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﻲ‬ ‫ﺍﻋﺸﺎﺭي ) ﻴ‬ ‫ﺭي‬ ‫‪‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺐ‬ ‫ﺑﺮﺣﺴﺐ‬ ‫ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﺑﺮ‬ ‫ﺯ‬ ‫ﺑﺎﻳﺖ‬ ‫‪6‬‬ ‫ﺩﺍﺭ‬ ‫ﺍﺭﻗﺎﻡ ﻣﻌﻨﻲ ﺍ‬ ‫ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺍ ﻗﺎ‬ ‫ﺍ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪11-13‬‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻣﺤﺪﻭﺩﻩ‬ ‫ﻧﻮﻉ‬ ‫… ‪2.2 e – 39‬‬ ‫‪1.7 e 38‬‬ ‫‪Real‬‬ ‫… ‪1.5 e -45‬‬ ‫‪3 4 e 37‬‬ ‫‪3.4‬‬ ‫‪Single‬‬ ‫… ‪5.0 e -324‬‬ ‫‪1.7 e 308‬‬ ‫‪Double‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪7-8‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪15-16‬‬ ‫‪10‬‬ ‫‪19-30‬‬ ‫… ‪3.4 e -4932‬‬ ‫‪1.1 e 4932‬‬ ‫‪Extended‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪19-30‬‬ ‫… ‪-9.2 e 18‬‬ ‫‪9.2 e 18‬‬ ‫‪Comp‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺩﺍﺩﻩﻫﺎي ﺳﺎﺧﺖﻳﺎﻓﺘﻪ ) ‪( Structural Data Types‬‬ ‫‪m‬‬ ‫ﻫﺎي ﺳﺎﺧﺖﻳﺎﻓﺘﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از‪:‬‬ ‫اﻧﻮاع داده ‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫آراﻳﻪﻫﺎ‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺎ‬ ‫رﻛﻮردﻫﺎ‬ ‫‪ *p‬ﻛ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻫﺎ‬ ‫ﻓﺎﻳﻠﻬﺎ‪w‬‬ ‫ﻓﺎ ﻠ ﺎ ‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺩﺍﺩﻩﻫﺎي ﺍﺷﺎﺭﻩﮔﺮ )‪(Pointer Data Types‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‪ ،‬ﻧﻮع دادهﻫﺎي ﺑﺤﺚ ﺷﺪه در ﺑﺎﻻ ﺑﻪ دﻻﻳﻞ‬ ‫ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻧﻮﺷﺘﻦ ‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪ e‬ﺗﻌﺪاد ورودﻳﻬﺎي ﻣﺴﺌﻠﻪ و ﻏﻴﺮه ﻣﺸﺨﺺ‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﺒﻮدن‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫را در‬ ‫دﻳﮕﺮ ا‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﮕ‬ ‫ﺎ‬ ‫ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ آآدرس‬ ‫ﺎ‬ ‫ﻧﻴﺎز ﺑﻪ‬ ‫ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻟﺬا ﺎ‬ ‫ﺎﺷ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴﺖ ﻛﻛﻪ ا‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫دارﻧﺪ ‪.‬‬ ‫‪w‬ﻧﺎمم ر‬ ‫اﺷﺎرهﮔﺮﺮ‬ ‫ي ر‬ ‫ﻮع دادهﻫﺎ‪ ،‬دادهﻫﺎي‬ ‫ﻳﻦ ﻧﻮع‬ ‫دارﻧﺪ‪ ،‬اﻳﻦ‬ ‫ﺧﻮد ﻧﮕﻪ ر‬ ‫ﻮ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ))‪((Variables‬‬ ‫‪ ‬ﻴﺮ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻫﻤﺎن‬ ‫داراي ﻧﻮع و ااﺳﻢ ﻣﻲ ﺎﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻧﻮع ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺎ‬ ‫ﺣﺎﻓﻈﻪ ااﺳﺖ ﻛﻛﻪ ا ا‬ ‫ﻣﺤﻠﻲ ااز ﺎﻓﻈ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‪ ،‬ﻠ‬ ‫ﻧﻮع داده ﺑﻮده و اﺳﻢ ﻣﺘﻐﻴﺮ از ﻗﻮاﻋﺪ اﺳﻢﮔﺬاري ﺷﻨﺎﺳﻪ ﺗﺒﻌﻴﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫در ﭘﺎﺳﻜﺎل ﺑﺮاي ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ‪e‬‬ ‫‪u‬زﻳﺮ ﻋﻤﻞ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﺑﺼﻮرت‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬ﻛﻠﻤﻪ ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه(‪Var‬‬ ‫)‬ ‫; ﻧﻮع ﻣﺘﻐﻴﺮ‪ :‬اﺳﻢ ﻣﺘﻐﻴﺮ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺛﺎﺑﺘﻬﺎ )‪(Constants‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻳﻚ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﺎم ﺷﻨﺎﺳﻪاي اﺳﺖ ﻛﻪ در آﻏﺎز ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‪ ،‬ﻳﻚ ﻣﻘﺪار در آن ﺟﺎﮔﺰﻳﻦ‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬درﺳﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ‪ .‬ﺛﺎﺑﺖﻫﺎ را ﻣﻲﺗﻮان ﺑﻌﻨﻮان ﺧﺎﻧﻪﻫﺎﻳﻲ از ﺣﺎﻓﻈﻪ در ﻧﻈﺮ‬ ‫ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار دادهﻫﺎ در آآﻧﻬﺎ ذﺧﻴﺮه ﻣﻲﺷﻮد وﻟﻲ ﻣﻘﺪار ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬ ‫ﮕ‬ ‫ﻃﻮري ﻛﻪ ﻧﻤﻲﺗﻮان ﻣﻘﺪار ﻳﻚ ﺛﺎﺑﺖ را در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮد ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﻳﻚ دﺳﺘﻮر ﺗﻐﻴﻴﺮ داد‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﺑﺮاي ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻳﻚ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺼﻮرت زﻳﺮﻋﻤﻞ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ‪:‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ ‫ﻣﻘﺪار ﺛﺎﺑﺖ = اﺳﻢ ‪w‬‬ ‫‪C‬‬ ‫‪Const‬‬ ‫‪ ‬ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻗﺮار دادن ﻳﻚ ﻣﻘﺪار ﻳﺎ ﻣﻘﺪار ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ داﺧﻞ ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ دﻳﮕﺮ‪ ،‬از دﺳﺘﻮر‬ ‫ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﺷﻜﻞ ﻛﻠﻲ ﻳﻚ دﺳﺘﻮر ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ در ﭘﺎﺳﻜﺎل ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺗﻲ = ‪ :‬اﺳﻢ ﺷﻨﺎﺳﻪ‬ ‫ﻋﺒﺎرت‪w‬‬ ‫ﻋﺒﺎرت‪w‬‬ ‫ﻗﻴﺎﺳﻲ ﻳﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻋﺒﺎرت ﻣﻨﻄﻘﻲ‬ ‫‪ ‬ﺍﻓﺰﻭﺩﻥ ﺗﻮﺿﻴﺤﺎﺕ ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ )‪(Comment‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻣﻄﻠﻮب اﺳﺖ‬ ‫ﭘﺴﻨﺪﻳﺪه و ﻣﻄﻠ ب‬ ‫ﻋﻤﻠﻲ ﭘ ﻨﺪﻳﺪه‬ ‫ﻧﺎﻣﻪ ﻋ ﻠ‬ ‫ﺧﻮدد ﺑﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ون ﺧ‬ ‫ﺗﻮﺿﻴﺤﻲ ددر ددرون‬ ‫اﻓﺰودن ﻣﻄﻠﺐ ﺗ ﺿ ﺤ‬ ‫ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻛﻪ ﺑﻌﺪ از ﻣﺪﺗﻲ اﻣﻜﺎن ﻓﺮاﻣﻮﺷﻲ ﻛﺎر ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ از ﺑﻴﻦ ﻣﻲرود و در‬ ‫ﺑﺮد‪.‬‬ ‫ﻲﺑﺮ‬ ‫ﻻ ﻣﻲ‬ ‫آن ررا ﺑﺑﺎﻻ‬ ‫ﺧﻮاﻧﺎﻳﻲ ن‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻮ ﻳﻲ‬ ‫در ﺑﺮ‬ ‫ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت ر‬ ‫ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻮﺿﻴ ت‬ ‫ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﻮ ﻦ‬ ‫ﺗﻮان ﺖ‬ ‫ﻞ ﻣﻲ ﻮ ن‬ ‫ﻛﻞ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫در ﭘﺎﺳﻜﺎل ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت ﺑﻴﻦ دو آﻛﻮﻻد ﻣﺤﺼﻮر ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫} ‪{ This is comment‬‬ ‫‪{ This program written by A.‬‬ ‫} ‪A Pascal‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪‬ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ﻝ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ ‫ﻣﻘﺪار ددو ﺘﻐ‬ ‫دن ﻘﺪا‬ ‫ﺟﺎﺑﺠﺎﺎ ﻛﻛﺮدن‬ ‫ﺎ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪b‬‬ ‫‪a‬‬ ‫‪17‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪b‬‬ ‫‪17‬‬ ‫‪a‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*17p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪temp‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪b‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪temp‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪a‬‬ ‫‪17‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪b‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪a‬‬ ‫‪17‬‬ Program P E Example4 l 4 ; Var a , b , temp p : integer g Begin a : = 15 ; b : = 17 ; temp : = 0 ; temp : = a ; a:=b; b : = temp ; Wi l ('a=',a,' b=',b); Writeln End . { End . of program } m o c * b e u w w w a = 17 b = 15 n *p : ‫ﺧﺮﻭﺟﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫‪ ‬ﻧﮑﺎﺗﻲ ﭼﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻮﻳﺴﻲ‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده‪m‬از‪o‬اﺳﺎﻣﻲ ﺑﺎ ﻣﻔﻬﻮم ﺑﺮاي ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ‬ ‫ﺛﺎﺑﺖ‬ ‫ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار ﺑ‬ ‫دﺳﺘﻮر ‪ Const‬در ﻮ ﻲ‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده از ‪c‬ﻮ‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ وﺟﻮد‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻲﻫﺎ ﺑﺑﺎﻳﺪ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫يﻫﺎ و ﺮ‬ ‫‪n‬ورودي‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ )‬ ‫ﺑﻮدن ﺑﺮ‬ ‫ﺑﻲ ﺑﻮ‬ ‫ﺟﻮاﺑﻲ‬ ‫ﺳﻮال ﻮ‬ ‫ﻮ‬ ‫داراي ﭘﻴﻐﺎم ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﺷﻨﺪ( ‪*p‬‬ ‫ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎ ﻓﺮﻣﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ) ‪w‬‬ ‫‪w‬ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ‬ ‫رﻋﺎﻳﺖ‬ ‫ﮔﺬاﺷﺘﻦ آآﻧﻬﺎ از‬ ‫ﺧﻄﻮط ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ زﻳﺮ ﻫﻢ و ﻓﺎﺻﻠﻪ ‪w‬‬ ‫اول ﺳﻄﺮ و ﻏﻴﺮه(‬ ‫ﻨﺎﺕ‬ ‫ ﺗﺗﻤﺮﻳ ﺎ‬ m o :‫ﺣﺎﺻﻞ ﻋﺒﺎﺭﺗﻬﺎي ﺯﻳﺮ ﺭﺍ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻭﺭﻳﺪ‬ c * b e u A) 3 * 13 Mod 3 div 3 = ? n *p B) 7.3 * 5 / 3 = ? w C) ( 3 + 4 < 6 ) and ( 4 + 7 < 13 ) = ? w w D) 33 – 8 * 3 div 3 mod ( 5 div 3 ) = ? E) NOT ((( 3 – 4 MOD 3 ) < 5 ) and (( 6 div 4 ) < > 3 )) : ‫ﺣﺎﺻﻞ ﻋﺒﺎرتﻫﺎي ﻣﻨﻄﻘﻲ را ﺑﻪ ازاء ﻣﻘﺎدﻳﺮ زﻳﺮ ﻣﺸﺨﺺ ﻛﻨﻴﺪ‬ m o c * b e u A: = true ; B: = false ; C: = true ; n *p A) ( A AND B ) OR ( A AND C ) = ? w B) ( A OR NOT B ) and ( Not A OR C ) = ? w w C) A OR B AND C = ? D) NOT ( A OR B ) AND C = ? ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻧﻮﻳﺴﻲ‬ ‫ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ ﻧﺎ‬ ‫‪‬ﺗ ﺎ‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ اﺑﻌﺎد ﻣﺜﻠﺚ ﻛﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از ‪ 3 , 1.3‬را در‬ ‫ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﺤﻴﻂ و ﻣﺴﺎﺣﺖ آن را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﺑﺎ ﭘﻴﻐﺎم ﻣﻨﺎﺳﺐ در‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﭼﺎپ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺧ وﺟ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ‪ 3 , 15‬را در‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻛﻤﻜﻲ‬ ‫ﻲ‬ ‫از ﻴﺮ‬ ‫ﺑﺪون اﺳﺘﻔﺎده ز‬ ‫دو ﻋﺪد ررا ﺑ و‬ ‫ﻣﺤﺘﻮﻳﺎت و‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻮﻳ‬ ‫ﻧﻈﺮ ﺮ‬ ‫ﺮ‬ ‫ﺟﺎﺑﺠﺎ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺳﻪ ﻋﺪد ﺑﻨﺎمم ﻫﺎي ‪Third , Second ,‬‬ ‫‪ First‬ﺑﺘﺮﺗﻴﺐ ﺑﺎ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ‪ 17 , 15 , 13‬را در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻄﻮر‬ ‫‪i‬‬ ‫ﭼﺮﺧﺸﻲ ﻣﻘﺎدﻳﺮ آﻧﻬﺎ را ﺟﺎﺑﺠﺎ ﻧﻤﻮده در ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺎ ﭘﻴﻐﺎم ﻣﻨﺎﺳﺐ‬ ‫ﻛﻨﺪ‪..‬‬ ‫ﭼﺎپ ﻛﻨﺪ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﺍﻃﻼ ﺎ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﻓﺼﻞ ‪4‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻭﺭﻭﺩي ﻭ ﺧﺮﻭﺟﻲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ دﺳﺘﻮرات ﺧﺮوﺟﻲ ‪Writeln‬‬ ‫ﻓﺮﻣﺖﺑﻨﺪي ﺷﺪه‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﻓ ﻣﺖ‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺧ وﺟ‬ ‫ﻣﻌ ﻓ‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ دﺳﺘﻮرات ورودي ‪Read‬و ‪ReadLn‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫رﻓﺘﺎري‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻓ ﺎ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪o‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬از‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﭘﺲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﻧ ﺎ ﺶ‬ ‫ﻧﻈﺮ راا ددر ﺧ‪b‬وﺟ‬ ‫ﻣﻮرد ﻧﻈ‬ ‫ﻋﺒﺎرات ﻣ د‬ ‫‪‬ﻋ ﺎ ات‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﭼﺎپ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻨﺎﺳﺐ‬ ‫ﻣﺖ ﻣﻨﺎ ﺐ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ راا ﺑﺎ ﻓﻓﺮﻣﺖ‬ ‫ات ﺧ وﺟ‬ ‫ﻋﺒﺎرات‬ ‫‪‬ﻋ ﺎ‬ ‫‪‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪ w‬ﺎﻳﺪ‬ ‫ﻳﺎﻓﺖ ﻧ‬ ‫ودي ددرﻳﺎﻓﺖ‬ ‫ﻧﺎﻣﻪ راا از وورودي‬ ‫ﺎز ﺑﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﻫﺎي ﻣﻣﻮردد ﻧﻧﻴﺎز‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي‬ ‫‪‬ﻣﺘﻐ‬ ‫‪‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺳﺎده ﺑﻪ زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل ﺑﻨ ﻳ ﺪ‬ ‫‪‬ﺑ ﻧﺎﻣﻪ‬ ‫‪ ‬ﺧﺮﻭﺟﻲ ﺑﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭ ‪Write‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﻜﺎر ﻣﻣﻲرود‪ .‬اﻃﻼﻋﺎت ﺧﺮوﺟ‬ ‫اﻳﻦ دﺳﺘﻮر ﺑﺮاي ﻧﻮﺷﺘﻦ اﻃﻼﻋﺎت در ﺧﺮوﺟ‬ ‫ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺛﺎﺑﺘﻬﺎي ﻋﺪدي‪ ،‬ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ‪ ،‬ﻋﺒﺎرات و ﻏﻴﺮه ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺷﻜﻞ دﺳﺘﻮر در‬ ‫ﺑﺼﻮرت زﻳﺮﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻲﺑ ﻮ‬ ‫ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠﻲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‪ 2‬و ﻣﺘﻐﻴﺮ‪write ( 1‬‬ ‫)‪ .......‬و‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻋﺒﺎرت ‪ '2‬و'ﻋﺒﺎرت‪(' 1‬‬ ‫ﻳﺎ‬ ‫)‪ .......‬و ' ‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫وﺛﺎﺑﺖ ‪( 1‬‬ ‫‪ 2w‬و ﺑ‬ ‫ﺛﺎﺑﺖ‬ ‫))‪ .......‬و ﺑ‬ ‫ﻳﻳﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫ ﻣﺜﺎﻝ‬ Var A , B: integer ; Ch: char ; R: Real ; m o c * b e u Begin A: = 10 ; B: = 15 ; Ch: = ' T ' ; R: = 12.25 Write ( ' A = ' , A, ' B = ' , B ) ; Write ( ' ch = ' , ch , ' R= ' , R ) ; Write ( ' sum of A and B = ' , A + B ) ; End. d. { eendd oof pprogram og } :‫ﺑﻌﺪ از اﺟﺮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻓﻮق در ﺧﺮوﺟﻲ ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ‬ w w w n *p A = 10 B = 15 chh = TR = 1.2250000000 1 2250000000 e + 01 sum off A and d B = 25 ‫‪ ‬ﺧﺮﻭﺟﻲ ﺑﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭ ‪Writeln‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪ Write‬ﻋﻤﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﻔﺎوت ﻛﻪ ﺑﻌﺪ از‬ ‫اﻳﻦ دﺳﺘﻮر ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ دﺳﺘﻮر‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﭼﺎپ‬ ‫اﺟﺮا‪ ،‬ﻛﻨﺘﺮل را ﺑﻪ اﺑﺘﺪاي ﺳﻄﺮ ﺑﻌﺪ‬ ‫‪n‬‬ ‫دادهﻫﺎي ﺑﻌﺪي در اﺑﺘﺪاي ﺳﻄﺮ ﺑﻌﺪ ﻣﻲ‪p‬‬ ‫*‪.‬‬ ‫ﺷﻮد‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ ﻣﺜﺎﻝ‬ Var A , B: integer g ; Ch: char ; R: Real ; Begin A: = 10 ; B: = 15 ; Ch: = ' T ' ; R = 12.25 R: 12 25 ; Writeln ; { new line } Writeln ( ' A = ' , A , ' B = ' , B ) ; Writeln ( ' Ch = ' , ch , ' R = ' , R ) ; Writeln ( ' Sum of A and B = ' , A + B ) ; End { End of program } End. m o c * b e u w w w n *p A = 10 B = 15 Ch = T R = 1.225000000 e + 01 Sum of A and B = 25 :‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‬ ‫‪ ‬ﺧﺮﻭﺟﻲ ﻓﺮﻣﺖﺑﻨﺪي ﺷﺪﻩ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎي ﻣﺸﺨﺺ ﻳﺎ در ﻣﻜﺎن‬ ‫اﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫﻴﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎ‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻓﺮﻣﺖ ﭼﺎپ‬ ‫ﮔﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﻓ ﻣﺖ‬ ‫ﻗﺮار‪n‬ﮔ‪p‬ﻧﺪ‬ ‫ﺎﻳﺶ ﻗ ا‬ ‫ﻣﺸﺨﺼﻲ ددر ﺻﻔﺤﻪ ﻧﻧﻤﺎﻳﺶ‬ ‫ﻣﺸﺨﺼ‬ ‫*‬ ‫را در دﺳﺘﻮرات ﺑﻴﺎن ﺷﺪه ﻣﺸﺨﺺ ﻛﻨﻴﻢ‪w.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺍﻋﺪﺍﺩ ﺻﺤﻴﺢ‬ ‫ﺑﺮﺍي ﺍ ﺍ‬ ‫ﭼﺎﭖ ﺍ‬ ‫ﻃﺮﻳﻘﻪ ﺗﺗﻌﻴﻴﻦ ﻓﻓﺮﻣﺖ ﺎ‬ ‫ﻃ ﻘ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪ o‬ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲﺷﻮد‪:‬‬ ‫ﻓﺮﻣﺖ اﻋﺪاد ﺻﺤﻴﺢ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫) ﻃﻮل ﻣﻴﺪان‪ :‬داده ﺻﺤﻴﺢ (‪ Writelnw‬ﻳﺎ ‪Write‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺭ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻃﻮﻝ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺑﺮﺍي ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ﻳﺎ ﺩﺍﺩﻩﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﻧﻮﻉ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﻪ ﻧﮑﺎﺕ ﺯﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﻴﺪ‪:‬‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫اﮔﺮ ﻃﻮل ﻣﻴﺪان از ﻃﻮل ارﻗﺎم ﻋﺪد ﺻﺤﻴﺢ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﻮد‪ ،‬ﻋﺪد در‬ ‫ﻣﻨﺘﻬﻲاﻟﻴﻪ ﺳﻤﺖ راﺳﺖ ﻣﻴﺪان ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫اﮔﺮ ﻃﻮل ﻣﻴﺪان از ﻃﻮل ارﻗﺎم ﻋﺪد ﺻﺤﻴﺢ ﻛﻤﺘﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﻮد‪ ،‬ﻃﻮل ﻣﻴﺪان ﺑﻪ‬ ‫ﻃﻮل ﻣﻴﺪان ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه ﺑﻲاﺛﺮ‬ ‫ﻧﻈﺮ ﮔﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد و ﻃ ل‬ ‫اﻧﺪازه ﺗﻌﺪاد ارﻗﺎم در ﻈ‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ m o ‫ ﻣﺜﺎﻝ‬ c * b e u X:= 3200 ; A: = 12 ; B: = 217 ; W it ( X Write X:33 , A:5 A 5 , B:5 B 5) ; w w w n *p 3200 : ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺧ‬ 12 217 ‫‪ ‬ﻃﻮﻝ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺍﻋﺪﺍﺩ ﺍﻋﺸﺎﺭي‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪ u‬ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮد ‪:‬‬ ‫در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠﻲ ﻃﻮل ﻣﻴﺪان را ﻣﻲ‪e‬ﺗﻮان‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ري ( ‪Write‬‬ ‫ﻴﺮ اﻋﺸﺎري‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ ‫ﻴﺰ‪ :‬ﻮ‬ ‫ارﻗﺎمم ﺑﺑﻌﺪ ازز ﻣﻤﻴﺰ‬ ‫) ﺗﻌﺪاد ر‬ ‫ﻃﻮل ﻴﻣﻴﺪان‪w :‬‬ ‫‪ Writeln w‬ﻳﺎ‬ ‫ﺑﺮاي ﻧﻤﺎﻳﺶ اﻋﺪاد اﻋﺸﺎري ﺑﺼﻮرت دﻟﺨﻮاه‪ ،‬ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻃﻮل‬ ‫‪.‬ﻣﻴﺪان و ﺗﻌﺪاد ارﻗﺎمم اﻋﺸﺎري‪ ،‬ﻋﺪد ﻣﺰﺑﻮر را ﻧﻤﺎﻳﺶ داد‬ ‫ﺩﺭ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻓﺮﻣﺖ ﺑﺮﺍي ﺍﻋﺪﺍﺩ ﺍﻋﺸﺎﺭي ﺑﻪ ﻧﮑﺎﺕ ﺯﻳﺮ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺮﺩ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫اﻟﻴﻪ ﺖ‬ ‫ﺳﻤﺖ‬ ‫ﻣﻨﺘﻬﻲ اﻟ ﻪ‬ ‫ﺷﻮد‪ ،‬ﻋﺪد ددر ﻣﻨﺘﻬ‬ ‫ذﻛﺮ ﺷ د‬ ‫ارﻗﺎم ﻋﺪد ذﻛ‬ ‫ﺑﺰرﮔﺘﺮ از ﺗﻌﺪاد ا ﻗﺎم‬ ‫ﻣﻴﺪان ﺑﺰ ﮔﺘ‬ ‫ﻃﻮل ﻣ ﺪان‬ ‫اﮔﺮ ﻃ ل‬ ‫اﮔ‬ ‫ﻣﻴﺪان ﭼﺎپ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬راﺳﺖ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬ﺻﻮرت ﻧﻤﺎد ﻋﻠﻤﻲ در ﻃﻮل ﻣﻴﺪان ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه‬ ‫اﮔﺮ ﻓﻘﻂ ﻃﻮل ﻣﻴﺪان ذﻛﺮ ﺷﻮد‪ ،‬ﻋﺪد ﺑﻪ‬ ‫ﮔ‬ ‫‪e‬‬ ‫ﭼﺎپ ﻣﻲ ﺷﻮد ‪.‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫از آﻧﺠﺎﺋﻲ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎﻳﺶ اﻋﺪاد در ﻧﻤﺎد ﻋﻠﻤﻲ ‪p‬‬ ‫ﺣﺪاﻗﻞ*‪ 8‬ﻣﺤﻞ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﺬا‬ ‫ﻛﻤﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺣﺪاﻗﻞ ‪ 8‬رﻗﻢ‬ ‫ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻃﻮل ﻣﻴﺪان ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﮔﺮ از ‪ 8‬رﻗﻢ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻓﺘﻪ ﻣﻣﻲﺷﻮد‬ ‫ﻧﻈﺮ ﮔﮔﺮﻓﺘﻪ‬ ‫در ﻧﻈ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻃﻮل ﻣﻴﺪان ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺗﻌﺪاد ارﻗﺎم ﺑﻌﺪ از ﻣﻤﻴﺰ ذﻛﺮ ﺷﻮد‪ ،‬اﮔﺮ ﻃﻮل‬ ‫اﻧﺪازهااي‬ ‫ان راا ﺑﻪ اﻧ از‬ ‫ل ﻣﻴﺪان‬ ‫ﻜﺎل ﺗﺗﻨﻬﺎﺎ ﻃﻃﻮل‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎل‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺎ‬ ‫ﻣﻘﺪار ﻋﺪد ﺎﺷ‬ ‫ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ از ﻘ ا‬ ‫ان ﻛ ﻜ‬ ‫ﻣﻴﺪان‬ ‫ﻛﻪ ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﺳﺖ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻛﺮده و آﻧﺮا ﺑﺮاﺑﺮ اﻧﺪازه واﻗﻌﻲ ﻛﻪ ﻋﺪد در آن‬ ‫ﻗﺮار ﻣﻣﻲﮔﻴﺮد‪ ،‬اﺻﻼح ﻣﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪ ‬اﮔﺮ ﺗﻌﺪاد ارﻗﺎم ﺑﻌﺪ از ﻣﻤﻴﺰ زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ و ﺗﻌﺪاد ارﻗﺎم ﺑﻌﺪ از ﻣﻤﻴﺰ ذﻛﺮ ﺷﺪه د‬ ‫ر ﻃﻮل ﻣﻴﺪان ﻛﻤﺘﺮ از ﺗﻌﺪاد ارﻗﺎم اﻋﺸﺎري ﻋﺪد ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺗﻌﺪاد ارﻗﺎم اﻋﺸﺎر‬ ‫رﻗﻢ آﺧﺮﺮ اﻋﺸﺎرر آن‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ر ﻢ‬ ‫ﻧﻮﻳﺲ ﻧﺸﺎن داده ﻮ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻮﻳﺲ‬ ‫درﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺮ‬ ‫ﺑﻖ ر ﻮ‬ ‫ﻣﻄﺎﺑﻖ‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﺪد ﺑﻌﺪي ﮔﺮد ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﮐﺎﺭﺍﮐﺘﺮﻫﺎ ﻭ ﺭﺭﺷﺘﻪﻫﺎ‬ ‫ﻥ ﺭ ﺮ‬ ‫ﻣﻴﺪﺍﻥ‬ ‫ﻮﻝ ﻴ‬ ‫‪ ‬ﻃﻮﻝ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫زﻳـﺮ ﻋﻤـﻞ‬ ‫ﻞ‬ ‫ﺑﺼـﻮرت زﻳ ﺮ‬ ‫ﻣﻴـﺪان ﺑ ﻮر‬ ‫ﻃﻮل ﻴ‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮﻫﺎي ﺑﺑﺎ ﻮ‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ ررﺷﺘﻪﻫﺎ و ر ﺮ ي‬ ‫ﺑﺮاي ﻳﺶ‬ ‫ﺑﺮ ي‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬ ‫ﺮي ( ‪Write‬‬ ‫ي ﻳﺎ ﻛﺎراﻛﺘﺮي‬ ‫ﻋﺒﺎرت رﺷﺘﻪاي‬ ‫ﻃﻮل ﻣﻴﺪان‪ :‬ﻣﺘﻐﻴﺮﺮ ﻳﺎ ﺒ‬ ‫) ﻮ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫در ﺗﻮرﺑﻮ ﭘﺎﺳﻜﺎل‪ ،‬ﻛﻠﻴﻪ ﻣﻮارد ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه در ﻣﻮرد اﻋﺪاد ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺮاي‬ ‫رﺷﺘﻪﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺻﺎدق اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻭﺭﻭﺩي ﺑﺎ ‪Readln , Read‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ورودي ﻛﻪ از آن دادهﻫﺎ ﺧﻮاﻧﺪه‬ ‫‪ -1‬ﻣﻨﺒﻊ دادهﻫﺎ ﻳﻌﻨﻲ دﺳﺘﮕﺎه‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻣﺘﻐﻴﺮي ﻛﻪ دادهﻫﺎي ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﺪه در آن‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫از اﻳﻦ دﺳﺘﻮر ﺑﺮاي ﺧﻮاﻧﺪن داده ﻫﺎ و اﺧﺘﺼﺎص آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ‬ ‫ﺷﻮد‪:‬‬ ‫ﺑﺎﻳﺪ دﻗﺖ ﻮ‬ ‫ﻮع ﺑ ﻳ‬ ‫ﻣﻮﺿﻮع‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪن داده ﻫﺎ ﺑﺑﻪ دوو ﻮ‬ ‫ﺷﻮد‪ .‬درر ﻮ‬ ‫ﻲ ﻮ‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ‬ ‫‪ ‬ﺷﮑﻞ ﮐﻠﻲ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﻭﺭﻭﺩي ‪ Read‬ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫;) ‪ .....‬و ﻣﺘﻐﻴﺮ ‪ 2‬و ﻣﺘﻐﻴﺮ ‪Read ( 1‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫اﻧﺠﺎمم‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ررا ﺠ‬ ‫آﻧﻬﺎ درر ﻴﺮ‬ ‫ذﺧﻴﺮه ﻬ‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪن دادهﻫﺎ و ﻴﺮ‬ ‫ﻞ ﻮ‬ ‫ﻮر ﻋﻤﻞ‬ ‫ﻳﻦ دﺳﺘﻮر‬ ‫اﻳﻦ‬ ‫ﻣﻲدﻫﺪ‬ ‫و ﭘﺲ از اﺗﻤﺎم ﻋﻤﻞ ﺧﻮاﻧﺪن ﻛﻨﺘﺮل را ﺑﺮاي ﺧﻮاﻧﺪن و ﻧﻮﺷﺘﻦﻫﺎي ﺑﻌﺪي‬ ‫ﻧﮕﻪ ﻣﻲدارد ‪.‬‬ ‫در ﻫﻤﺎن ﺧﻂ ﮕ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺤﺘﻮﻳﺎﺕ ﺩﺩﻭ ﻋﺪﺩ‬ ‫ﮐﺮﺩﻥ ﺤﺘ‬ ‫ﺜﺎﻝ ﺟﺎﺑﺠﺎ ﮐ ﺩ‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ program Var Example_1 Example 1 ( input , output ) ; c * b e u m o first , second , temp: integer ; Begin n *p Writeln ; Writeln ( 'Please Please Enter two numbers ' ) ; Readln ( first , second ) ; Temp: = first ; First: = second ; Second: = temp ; Write ( ' first = ' , first , ' second = ': 10 , second ) ; End. { end of program } w w w :‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﻻ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‬ c * b Please Enter two numbers e u 15 17 n First = 17 secondp = 15 * w w w m o ‫ ﺗﻤﺮﺮﻳﻨﺎﺕ‬ : ‫ﺧﺮﻭﺟﻲ ﻗﻄﻌﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺯﻳﺮ ﺭﺍ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮐﻨﻴﺪ‬ m o c * b e u Value1: = 27.3 ; Value2: = -8.5 ; Writeln ( ' Value1 is ' , Value1 ) ; W it l ( ' V Writeln Value2 l 2 is i ' , Value2 V l 2) ; Sum: = Value1 + Value2 ; Writeln ( ' Sum of Two Values = ' , Sum: 6: 2 ) ; w w w n *p ‫ ﺍﺯ ﻧﻮﻉ ﺻﺤﻴﺢ‬3 ‫ ﻭ ﻣﺘﻐﻴﺮ‬12.235 ‫ ﻭ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺁﻥ‬real ‫ ﺍﺯ ﻧﻮﻉ‬X ‫ﺍﮔﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ ‫ ﺑﺎﺷﺪ ﺧﺮﻭﺟﻲ ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﺕ ﺯﻳﺮ ﺭﺍ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮐﻨﻴﺪ؟‬100 ‫ﻭ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺁﻥ‬ m o c * b Writeln ( ' X is ': 10 , X: 6:u 2e , ' I is ': 4 , I: 5 ) ; Writeln ( ' I is ': 10 , I: 1n) ; p * Writeln ( ' X is ': 10 , X: 2: 1 ) ; w Writeln ( ' X is ': 15 , X: 7: 1 ) ; w Writeln ( 'w I is ': 10 , ' X is ': 10 , X: 7: 3 ) ; ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻧﻮﻳﺴﻲ‬ ‫ﻨﺎﺕ ﻧﺎ‬ ‫‪ ‬ﺗﺗﻤﺮﻳ ﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ دو ﻋﺪد را از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده و‬ ‫ﻣﺤﺘﻮﻳﺎت آﻧﻬﺎ را ﺑﺪون اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻛﻤﻜﻲ ﺟﺎﺑﺠﺎ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﻴﺢ ‪Third , Second ,‬‬ ‫ﺻـﺤﻴﺢ‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺳﻪ ﻋـﺪد ﺻ‬ ‫اي ﺑ ﻮﻳ ﻴ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ي‬ ‫ﺑﺮ‬ ‫‪ first‬را از ورودي ﺑــﺎ ﭘﻴﻐــﺎم ﻣﻨﺎﺳــﺐ درﻳﺎﻓــﺖ ﻛــﺮده ﺳــﭙﺲ‬ ‫ﻣﺤﺘﻮﻳﺎت اﻳﻦ ﺳﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮ را ﺑﺼﻮرت ﭼﺮﺧﺸﻲ ﺟﺎﺑﺠﺎ ﻧﻤﻮده ﺑﺎ ﭘﻴﻐﺎم‬ ‫ﻣﻨﺎﺳﺐ در ﺧﺮوﺟﻲ ﭼﺎپ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻊ آوري ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺻﻮرت‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﺮاي ﻳﻚ ﺣﺴﺎﺑﺪار اداره ﺟﻤﻊ‬ ‫ﺣﺴﺎﺑﻬﺎي ﻣﺎﻟﻴﺎت را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ورودي‪:‬‬ ‫ﻣﺎﻟﻴﺎت دﻫﻨﺪه‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺎﻟ ﺎ‬ ‫ﺷﻤﺎره ﺎ ﺎ‬ ‫ﺎ‬ ‫ﺑﻬﺎي ارزﻳﺎﺑﻲ ﺷﺪه‬ ‫ﻧﺮخ ﻣﺎﻟﻴﺎت‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ‪:‬‬ ‫ﻣﻴﺰان ﺑﺪﻫﻲ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﺗﻤﺎم دادهﻫﺎي ورودي و ﺰ‬ ‫ﺷﺎﻣﻞ م‬ ‫ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻞ‬ ‫ﺑﺎﻓﺮﻣﺖ ﺐ‬ ‫ﺣﺴﺎب ﺮ‬ ‫ب‬ ‫ﺻﻮرت‬ ‫ﻮ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﻞ‪5‬‬ ‫ﻓﺼﻞ‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﻫﺎي ﺷﺮﻃﻲ ﻭ ﻛﻨﺘﺮﻟﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﺷﺮﻃﻲ ‪If and Else‬‬ ‫دﺳﺘﻮر ﺷ ﻃ‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺘ‬ ‫ﻓ‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ دﺳﺘﻮر ‪case‬‬ ‫ﺗﻜﺮار ‪repeat until ، while ، for‬‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ دﺳﺘﻮرات ﺗﻜ ار‬ ‫ﺑ رﺳ‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ دﺳﺘﻮرات ﺷﺮﻃﻲ ﻣﺘﺪاﺧﻞ‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ ﭼﻨﺪ ﺗﺎﺑﻊ و روال اﺳﺘﺎﻧﺪارد زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫رﻓﺘﺎري‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي÷ﻓ ﺎ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪o‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬از‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﭘﺲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻧﻴﺎز ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺮط وﺟﻮد دارد‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻳﻲ را ﺑﻨﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ در آﻧﻬﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪ if *-else‬راا ﺸﺨ‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻒ‬ ‫دﺳﺘﻮرات ﺨ‬ ‫ا‬ ‫ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎي ﺑﻴﻦ‬ ‫‪ ‬ﻔﺎ ﺎ‬ ‫ﻠﻒ ﺎﺑﺎ ‪ if‬و ‪pl‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﻜﺮار ﺗﻌﺪادي ﻋﻤﻠﻴﺎت داﺷﺘﻪ‪w‬‬ ‫ﺑﺎﺷﻨﺪ را ﺑﻨﻮﻳﺴﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻳ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ ‫زﺑﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﻳ‬ ‫ﺗﻮاﺑﻊ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑ‬ ‫رواﻟﻬﺎ و ﻮ ﺑﻊ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ‪ ،‬از ﻬ‬ ‫ﺑﺘﻮاﻧﺪ در ﺑﺮ‬ ‫ﺻﻮرت ﻴﻧﻴﺎز ﺑ ﻮ‬ ‫‪ ‬در ﻮ‬ ‫ﺷﺮﻃﻲ‬ ‫ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﺕ ﺷ ﻃ‬ ‫ﺍ‬ ‫‪‬‬ ‫‪m‬‬ ‫اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ دﺳﺘﻮرات ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺨﺘﻠﻒ‪،‬‬ ‫ﺑﻄﻮر ﻛﻠﻲ ﺗﻮﺳﻂ‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ را‪c‬‬ ‫ﻧﺒﻮدن‬ ‫ﺑﻮدن ﻳﺎ ﺒﻮ‬ ‫ﺑﺮﻗﺮار ﺑﻮ‬ ‫ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺑﺮ ﺮ‬ ‫ﻧﻤﻮد و ﺑﺮ ﺐ‬ ‫اﺗﺨﺎذ ﻮ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﺗﺼﻤﻴﻤﺎت‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫اﺟﺮا ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﺷﺮاﻳﻂ دﺳﺘﻮرات ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ را‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪ p‬ﻧﻮﻉ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪ n‬ﺩﻭ‬ ‫ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﺕ ﺷﺮﻃﻲ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﺖ ﮐﻠﻲ ﺑﻪ‬ ‫*‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺳﺘﻮﺭ ‪w if‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺳﺘﻮﺭ‪Case‬‬ ‫ﺩﺳﺘﻮﺭ ‪if‬‬ ‫ﻮﺭ‬ ‫•‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻫﺮﮔﺎه در ﻃﻮل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺮط ﻳﺎ ﺷﺮوط داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ‪ ،‬از دﺳﺘﻮر‬ ‫ﮔ‬ ‫‪ If‬ﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫دﺳﺘﻮر ‪ if‬ﺑﻄﻮر ﻛﻠﻲ ﺑﻪ ﺳﻪ ﺷﻜﻞ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻧﻴﺎز ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد ‪:‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺳﺎده‬ ‫‪ if‬ﺎ‬ ‫‪ if‬ﻫﻤﺮاه ‪Else‬‬ ‫‪if‬ﻫﺎي ﻣﺘﺪاﺧﻞ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫• ‪If – then‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫اﻳﻨﺼﻮرت ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ روال ﻋﺎدي ﺧﻮد را ﻃﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﺧﺎﺻﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬در ﻏﻴﺮ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺧﻮد ﻣﻲﮔﮔﻴﺮد و‬ ‫‪ Ture‬ﺑﻪ ﺧ‬ ‫ﻣﻨﻄﻘﻲ* ‪T‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ اارزش‬ ‫ﺑﺮﻗﺮار ﺎﺷ‬ ‫ﺷﺮط ﻗ ا‬ ‫در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻛﻪ ﺷ ط‬ ‫ش ﻄﻘ‪p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻨﻄﻘﻲ ‪ False‬ﺑﻪ ﺧﻮد‪w‬‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬ ‫اﮔﺮ ﺷﺮط ﺑﺮﻗﺮار ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ارزش ﻣﻨﻄﻘ‬ ‫‪w‬‬ ‫در اﻳﻦ ﻧﻮع دﺳﺘﻮر ﺷﺮﻃﻲ اﮔﺮ ﺷﺮط ﺧﺎﺻﻲ ﺗﺤﻘﻖ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻋﻤﻞ ﻳﺎ اﻋﻤﺎل‬ ‫ﺍﺩﺍﻣﻪ (‬ ‫‪ ) If – then‬ﺍ ﺍ‬ ‫• ‪th‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻛﻠﻲ دﺳﺘﻮر ‪ if‬ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﻣﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﺷﻜﻞ ﻛﻠ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪ then‬ﺷﺮط ﻳﺎ ﺷﺮوط ‪if‬‬ ‫; دﺳﺘﻮر‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ت ززﻳﺮ ﻣﻲ ﺎﺷﺪ‬ ‫ﺎﻻ ﺑﺼﻮرت‬ ‫دﺳﺘﻮر ﺑﺎﻻ‬ ‫دﻳﺎﮔﺮام ﺘ‬ ‫ﺎﮔ ا‬ ‫ﺷﻨﺎﺳﻪ ;‬ ‫دﺳﺘﻮر‬ ‫‪Then‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﺮط ﻳﺎﺷﺮوط‬ ‫‪if‬‬ Program E P Example l ; Var Number: integer g ; Begin Write ( 'Please enter Number: ' ) ; Readln ( Number ) ; if Number > 0 then Write ( ' Number is positive ' ) ; E d. End ‫• ﻣﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ﻝ‬ m o c * b e u w w w Please enter Number: 12 Number is positive n *p :‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﻻ ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ اﺳﺖ‬ ‫• ﺩﺳﺘﻮﺭ ‪ if‬ﻫﻤﺮﺍﻩ ‪else‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺷﺮﻁ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻣﻲﺷﻮﺩ‪ ،‬ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺗﻲ ﮐﻪ ﺷﺮﻁ‬ ‫• ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﺳﺘﻮﺭ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ‬ ‫ﻗ ﺍ‬ ‫‪e‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻋﻤﻞ ﻳﺎ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺧﺎﺻﻲ‪u‬ﺭﺍ‪n‬ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺗﻲ ﮐﻪ‬ ‫ﺩﻳﮕﺮي ﺭﺍ ﺍﻧﺠﺎﻡ‬ ‫‪*p‬ﺑﺨﺼﻮﺹ ﮕ‬ ‫ﺷﺮﻁ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻋﻤﻞ ﻳﺎ ﺍﻋﻤﺎﻝ‬ ‫‪w‬ﺣﺎﻟﺖ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ‬ ‫ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﺕ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﺕ ‪ if‬ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﮑﻞ ﮐﻠﻲ ﺍﻳﻦ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﺍﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫دﺳﺘﻮر ﺑﺼﻮرت‪c:‬‬ ‫*‬ ‫دﻳﺎﮔﺮامم ﻮر‬ ‫ﻳ ﺮ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪ then‬ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻋﺒﺎرات ﻣﻨﻄﻘﻲ ‪if‬‬ ‫; دﺳﺘﻮر‪1‬‬ ‫‪else‬‬ ‫; دﺳﺘﻮر‪2‬‬ ‫‪then‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻋﺒﺎرات ﻣﻨﻄﻘﻲ‬ ‫‪w‬‬ ‫;دﺳﺘﻮر‬ ‫‪else‬‬ ‫‪if‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫دﺳﺘﻮر‬ Program Example ; Var Number: integer ; Begin Writeln ( 'Please enter Number: ' ) ; Readln ( Number ) ; if ( Number mod 2 ) = 0 Then Write ( ' even ' ) else Write ( ' odd ' ) ; End. { end of program } ‫• ﻣﺜﺎﻝ‬ m o c * b e u w w w Please enter Number: 17 odd n *p :‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﻻ ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ اﺳﺖ‬ ‫ﺻﻮﺭﺕ ﺩﻳﮕﺮﺮ ﺩﺳﺘﻮﺭ‬ ‫ﻮﺭ‬ ‫ﻮﺭ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ Then‬ﻋﺒﺎﺭﺕ ﻣﻨﻄﻘﻲ ‪If‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫; ‪ 1‬ﺩﺳﺘﻮﺭ‬ ‫; ‪2‬ﺩﺳﺘﻮﺭ‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪End‬‬ ‫‪Else‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫; ‪1‬ﺩﺳﺘﻮﺭ‬ ‫; ‪ 2‬ﺩﺳﺘﻮﺭ‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫; ‪End‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫• ‪ If‬ﻫﺎي ﻣﺘﺪﺍﺧﻞ‬ ‫ﻞ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﭼﻨﺪ ﺷﺮط داﺷﺘﻪ‬ ‫ﻫﺮﮔﺎه در ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﻳﻚ ﺷﺮط از ﺑﻴﻦ ﭼ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫زﻳﺮا ﺑﺠﺎي ﻛﻨﺘﺮل ﺗﻤﺎم ﺷﺮوط ﻓﻘﻂ ﺗﺎ‬ ‫ﻣﺘﺪاﺧﻞ ﻛﺎراﺋﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ را ﺑﺎﻻ ﻣﻲﺑﺮد‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬ﺑﻌﺪ از ﺑﺮﻗﺮار ﺷﺪن ﻳﻜﻲ‬ ‫زﻣﺎﻧﻴﻜﻪ ﺷﺮط ﺑﺮﻗﺮار ﻧﺸﺪه‪ If ،‬ﻫﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬در ﺑﻬﺒﻮد ﻛﺎراﺋﻲ‬ ‫از ﺷﺮوط‪ ،‬ﻛﻨﺘﺮل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ از ‪ If‬ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﻲﺷﻮد و اﻳﻦ‬ ‫ﺑﺎﺷﻴﻢ‪ ،‬ﻣﻌﻤﻮﻻً از ‪ If‬ﻣﺘﺪاﺧﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪ .‬در ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻮاﻗﻌﻲ اﺳﺘﻔﺎده از ‪If‬‬ ‫ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺩﺭ ﺣﺎﻟﺖ ﮐﻠﻲ ‪ If‬ﻣﺘﺪﺍﺧﻞ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻫﺎي ﺯﻳﺮ ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ‪ ،‬ﺩﺭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮﺩ‪.‬‬ ‫‪then‬‬ ‫ﻋﺒﺎرت ﺷﺮﻃﻲ‪1‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪2 ) if‬‬ ‫دﺳﺘﻮر ‪1‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪ then‬ﻋﺒﺎرت ﺷﺮﻃﻲ ‪u else if 2‬‬ ‫‪then‬‬ ‫‪then‬‬ ‫دﺳﺘﻮر ‪1‬‬ ‫‪n‬‬ ‫دﺳﺘﻮر‪2‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪ then‬ﻋﺒﺎرت ﺷﺮﻃﻲ‪else If 3‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻮر ‪3‬‬ ‫دﺳﺘﻮر‬ ‫‪else‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫ﻋﺒﺎرت ﺷﺮﻃﻲ ‪1‬‬ ‫ﻋﺒﺎرت ﺷﺮﻃﻲ‪2‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪else‬‬ ‫; دﺳﺘﻮر‪2‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪if‬‬ ‫‪if‬‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﺠﻮﺋﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩي ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩﻩ‪ ،‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ ‪ :‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﮐﻪ ﻧﻤﺮﻩ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮﺋ‬ ‫ﻣﻘﺪﺍﺭ ﻧﻤﺮﻩ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺧﺮﻭﺟﻲ ﻫﺎي ﺯﻳﺮ ﺭﺍ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺩﻫﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺮو‬ ‫‪A‬‬ ‫‪B‬‬ ‫‪C‬‬ ‫‪D‬‬ ‫‪F‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Grade‬‬ ‫‪17 – 20‬‬ ‫‪14 - 17‬‬ ‫‪12 – 14‬‬ ‫‪10 – 12‬‬ ‫‪0 – 10‬‬ ‫‪w‬‬ Var Grade : Real ; Begin Write ( ' please enter a Real Number : ' ) ; Readln ( Grade ) ; if Grade > = 17.0 Then Writeln ( ' Grade is A ' ) Else If Grade > = 14.0 Then Writeln ( ' Grade is B ' ) Else If Grade > = 12.0 Then Writeln ( ' Grade is C ' ) Else If Grade > = 10 Writeln ( ' Grade is D ' ) Else Writeln ( ' Grade is F ‘); Writeln ( ' Press any Key … ' : 30 ) ; Readln ; End . { end of program } m o c * b e u w w w n *p ‫‪ ‬دﺳﺘﻮر ‪Case‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻧﻈﺮ ﻣﻲﮔﮔﻴﺮد‪:‬‬ ‫‪ Case‬راا ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ در ﻧﻈ‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎل دﺳﺘﻮر ‪C‬‬ ‫زﺑﺎن ﺎ ﻜﺎل‬ ‫ﺎ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫; دﺳﺘﻮر ‪1‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪ n‬دﺳﺘﻮر ‪2‬‬ ‫;‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫; دﺳﺘﻮر ‪3‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Of‬‬ ‫ﻋﺒﺎرت‬ ‫‪Case‬‬ ‫‪:‬‬ ‫ﻣﻘﺪار ‪1‬‬ ‫‪:‬‬ ‫ﻣﻘﺪار ‪2‬‬ ‫‪:‬‬ ‫ﻣﻘﺪار ‪3‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪Otherwise‬‬ ‫; دﺳﺘﻮر‬ ‫} ‪End ; { End of case‬‬ ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﮐﻪ ﺩﻭ ﻋﺪﺩ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻳﮏ ﻋﻤﻠﮕﺮ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩي‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ .‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ ‫ﺯي ﻳ‬ ‫ﺷﺒﻴﻪﺳﺎﺯي‬ ‫ﺏ ﺳﺎﺩﻩ ﺭﺭﺍ ﺒﻴ‬ ‫ﻣﺎﺷﻴﻦ ﺣﺴﺎﺏ‬ ‫ ﮐﺎﺭﺭ ﻳﻳﮏ ﻴﻦ‬،‫ﮐﺮﺩﻩ‬ ‫ﺖ ﺮ‬ ‫ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ‬ ‫ﺭﻳ‬ Var a , b: Real ; op: char ; Begin Write ( ' please enter two Numbers: ' ) ; Readln dl ( a , b ) ; Write ( ' please Enter A operator: ' ) Readeln ( opp ) ; Case op of ' + ': Writeln ( ' Sum = ' , ( a + b ): 6: 2 ) ; ' - ':: Writeln ( ' Subtract = ' , ( a - b ): 6: 2 ) ; ' * ': Writeln ( ' Multiple = ' , ( a * b ): 6: 2 ) ' / ': Writeln ( ' divide = ' , ( a / b ): 6: 2 ) ; E d { End End; E d off Case C } End. { end of program } m o c * b e u w w w n *p ‫ﺩﻳﺎﮔﺮﺍﻡ ﺩﺳﺘﻮﺭ ‪ Case‬ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪End‬‬ ‫دﺳﺘﻮرات‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺛﺎﺑﺖ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪:‬‬ ‫‪,‬‬ ‫;‬ ‫ﻋﺒﺎرت‬ ‫‪of‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Case‬‬ ‫ﮐﻨﺘﺮﻟﻲ‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﻫﺎي ﮐ ﻟ‬ ‫‪ ‬ﺎﺧ ﺎ ﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﻮاﻗﻊ ﻻزم اﺳﺖ ﻋﻤﻞ ﻳﺎ اﻋﻤﺎل ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻣﻌﻴﻦ ﻳﺎ ﻧﺎﻣﻌﻴﻦ اﻧﺠﺎم ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫دﺳﺘﻮراﺗﻲ دارﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻣﻲﺗﻮان اﻳﻦ اﻋﻤﺎل ﺗﻜﺮاري‬ ‫ﻧﻮﻳﺴﻲ دﺳﺘﻮراﺗ‬ ‫ﻣﻮاﻗﻌﻲ زﺑﺎﻧﻬﺎي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻮﻳﺴ‬ ‫در ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻮاﻗﻌ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻛﻨﺘﺮﻟﻲ ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﺷﺮط و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ‬ ‫را اﻧﺠﺎمم داد‪ .‬در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠﻲ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎي‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻳﺎ اﺻﻄﻼﺣﺎً ﺷﻤﺎرﻧﺪهاي ﺑﺮاي ﭘﺎﻳﺎن دادن ﺑﻪ ﺷﺮط‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﮑﻞ ﮐﻠﻲ ﺣﻠﻘﻪ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻳﺲ ‪For‬‬ ‫اوﻟﻴﻪ =‪ :‬اﻧﺪﻳﺲ‬ ‫ﻣﻘﺪار و ﻴ‬ ‫ر‬ ‫ﻳﻲ ‪To‬‬ ‫ﻧﻬﺎﻳﻲ‬ ‫ﻣﻘﺪار ﻬ‬ ‫ر‬ ‫‪Do‬‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫; دﺳﺘﻮر‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬ﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ و ﺣﻠﻘﻪ دﻗﻴﻘﺎً ﺑﻪ‬ ‫ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﻛﻪ در ﺣﻠﻘﻪ ﺗﻌﺪاد ﺗﻜﺮار ﻛﺎﻣﻼً‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻣﺸﺨﺺ ااﺟﺮاا ﻣﻲﺷ د‬ ‫ﺗﻜﺮار ﺸﺨ‬ ‫ﺪاد ﺗﻜ ا‬ ‫ﺗﺗﻌﺪاد‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺣﻠﻘﻪ ‪for‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﻜﺎر ﺑﺮده ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﻜﺮار ﻣﻌﻴﻦ ﻜﺎ‬ ‫ﺗﻌﺪاد ﻜ ا‬ ‫اﻋﻤﺎﻟﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﺑﻪ ا‬ ‫ﻞ ﻳﺎﺎ ا ﺎﻟ‬ ‫اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻞ‬ ‫ﺑﺮاي ا ﺎ‬ ‫ااﻳﻦ دﺳﺘﻮر ا‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻧﻬﺎﻳﻲ‬ ‫ﻳﻲ‬ ‫اوﻟﻴﻪ ) ‪ ( initial value‬ﻣﻘﺪارر ﻬ‬ ‫ﻳﺲ ) ‪ ( index‬ﻣﻘﺪارر و ﻴ‬ ‫ﻞ ﻳﻳﻚ اﻧﺪﻳﺲ‬ ‫ﺣﻠﻘﻪ ‪ for‬ﺷﺎﻣﻞ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺣﻠﻘﻪ ﺑﺎ ﻗﺮار دادن ﻣﻘﺪار اوﻟﻴﻪ در‬ ‫) ‪ ( final value‬و ﻣﻘﺪار اﻓﺰاﻳﻨﺪه ﻣﻲ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬اﻧﺪﻳﺲ ﺣﻠﻘﻪ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ‬ ‫اﻧﺪﻳﺲ ﺣﻠﻘﻪ ﺷﺮوع ﺷﺪه و ﺑﻌﺪ از ﻫﺮ ﺗﻜﺮار ﻳﻚ واﺣﺪ ﺑﻪ‬ ‫‪w‬‬ ‫در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﺮﺳﺪ‪ .‬ﺷﻜﻞ ﻛﻠﻲ ﺣﻠﻘﻪ ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲ‪w‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﺍﺯ ﻭﺭﻭ ي‬ ‫ﻭﺭﻭﺩي‬ ‫ ﻋﺪﺩ ﺯ‬100 ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﮐﻪ‬ ‫ي ﺑ ﻮﻳ ﻴ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍي‬ ‫ ﺑﺮ‬: ‫ﻝ‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ .‫ ﻋﺪﺩ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻭ ﭼﺎﭖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬100 ‫ ﻣﺠﻤﻮﻉ‬،‫ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩﻩ‬ m o Var i , number , Sum: integer ; Begin Writeln ( ' please enter 100 Numbers: ' ) ; For I: = 1 to 100 do Begin Readln ( number ) ; Sum:= Sum + number ; End ; Writeln ( ' Sum = ' , Sum ) ; c * b e u w w w End { end of program } End. n *p ‫ﺩﺳﺘﻮﺭ ‪ for‬ﺭﺍ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻫﻢ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﺑﮑﺎﺭ ﺑﺮﺩ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪ do‬ﻣﻘﺪار ﻧﻬﺎﻳﻲ ‪ downto‬ﻣﻘﺪار اوﻟﻴﻪ = ‪ :‬اﻧﺪﻳﺲ ‪for‬‬ ‫; دﺳﺘﻮر‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ر اﻳﻦ ﺷﻜﻞ از دﺳﺘﻮر ‪ For‬اﺑﺘﺪا ﻣﻘﺪار اوﻟﻴﻪ در اﻧﺪﻳﺲ ﺣﻠﻘﻪ ﻗﺮار داده ﻣﻲ ﺷﻮد‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﻪ‬ ‫‪w‬ﻛﻢ‬ ‫و ﺑﻌﺪ از آن در ﻫﺮ ﺗﻜﺮار ﺣﻠﻘﻪ ﻳﻚ واﺣﺪ از اﻧﺪﻳﺲ ﺣﻠﻘﻪ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻘﺪار ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﺮﺳﺪ ‪.‬‬ ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﮐﻪ ﻋﺪﺩ ﺻﺤﻴﺤﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩي‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ .‫ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻓﺎﮐﺘﻮﺭﻳﻞ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ m o c * b e u Var i , n , Fact : integer ; B i Begin Fact : = 1 ; Write ( ' pplease enter A Number ' ) ; Readln ( n ) ; For I : = n downto 1 do Fact : = Fact * i ; Writeln ( ' Fact = ' , Fact ) ; End . w w w n *p ‫‪ For‬ﻫﺎي ﻣﺘﺪﺍﺧﻞ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬ﻧﻬﺎﻳﻲ ‪ to‬ﻣﻘﺪار اوﻟﻴﻪ = ‪ :‬اﻧﺪﻳﺲ‪for 1‬‬ ‫‪ do‬ﻣﻘﺪار‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻣﻘﺪار اوﻟﻴﻪ = ‪ :‬اﻧﺪﻳﺲ‪for 2‬‬ ‫‪ do‬ﻣﻘﺪار ﻧﻬﺎﻳﻲ ‪to‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪ *;p‬دﺳﺘﻮر‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ For i: = 1 to 3 do Begin For j: = 1 to 3 do Write ( ' pascal ': 8 ) ; Writeln ; End ; c * b e u m o Pascal Pascal P Pascal l w w w Pascal Pascal P Pascall n *p ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺧ وﺟ‬ Pascal ‫ ( ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺍﻭﻝ‬i = 1 ) Pascal ‫ ( ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺩﻭﻡ‬i = 2 ) P Pascall ‫ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺳﻮﻡ‬ ‫ﻠﻪ‬ (i=3) ‫‪ ‬ﺩﻳﺎﮔﺮﺍﻡ ﺩﺳﺘﻮﺭ ‪for‬‬ ‫ﻣﻘﺪﺍﺭ ﻧﻬﺎﻳﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Downto‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪To‬‬ ‫ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺍﻭﻟﻴﻪ‬ ‫=‪:‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺍﻧﺪﻳﺲ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺳﺘﻮﺭ‬ ‫‪For‬‬ ‫‪do‬‬ ‫‪ ‬ﺣﻠﻘﻪ ‪While‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠﻲ ﻫﺪف از ﺑﻜﺎر ﺑﺮدن اﻳﻦ دﺳﺘﻮر اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻲ ﻣﺸﺨﺺ‬ ‫ﺑﺑﻪ ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻧﺎﻣﻌﻴﻦ‬ ‫ﻴﻦ اﺳﺖ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫اﻳﻦ ﺣﻠﻘﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﺑﻜﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮد‪:‬‬ ‫‪w Do‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻋﺒﺎرت ﻣﻨﻄﻘﻲ ‪While‬‬ ‫‪w‬‬ ‫; دﺳﺘﻮر‬ ‫ﻋﻠﻴﻪ ﺩﻭ ﻋﺪﺩ‬ ‫ﻣﻘﺴﻮﻡ ﻠ‬ ‫ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﻘ‬ ‫ ﮔ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ﺜﺎﻝ‬ Var m o m , n , r: integer i ; Begin Writeln ( ' Please Enter Two Numbers ' ) ; Readln ( m, n ) ; While ( m Mod n ) < > 0 Do Begin r: = m MOD n ; m: = n ; n: = r ; End ; { end of while } Writeln ( ' B. M. M = ' , n ) ; End. { end of program } c * b e u w w w n *p ‫‪ ‬ﺩﻳﺎﮔﺮﺍﻡ ﺩﺳﺘﻮﺭ ‪ While‬ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫دﺳﺘﻮر‬ ‫‪do‬‬ ‫ﺷﺮﻃﻲ‬ ‫ﻋﺒﺎرت ﻃ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫و در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ دﺳﺘﻮر ﻣﺮﻛﺐ‪b‬‬ ‫‪ e‬دﻳﺎﮔﺮام ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ اﺳﺖ ‪:‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫دﺳﺘﻮر‬ ‫‪Begin‬‬ ‫‪End‬‬ ‫‪w‬‬ ‫; ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪While‬‬ ‫‪ ‬ﺩﺳﺘﻮﺭ ‪Repeat‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫اﻳﻦ دﺳﺘﻮر ﻣﺸﺎﺑﻪ دﺳﺘﻮر‪while‬‬ ‫‪u‬‬ ‫اﻳﻦ دﺳﺘﻮر ﻧﻴﺰ از ﻧﻮع دﺳﺘﻮرات ﺗﻜﺮاري ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ ﻛﻤﻚ آن ﻣﻲﺗﻮان ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ‬ ‫دﺳﺘﻮر را ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ﻧﺎﻣﻌﻴﻦ ﺑﺎر اﺟﺮا ﻛﺮد‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ در زﻳﺮ ﻋﻨﻮان ﻣﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪:‬‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎ ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎﻳ‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ (1‬در دﺳﺘﻮر‪ Repeat‬ﺑﺮﻋﻜﺲ دﺳﺘﻮر ‪While‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﺮط ﺣﻠﻘﻪ در اﻧﺘﻬﺎي ﺣﻠﻘﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲﺷﻮد ﻟﺬا ﺣﻠﻘﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻳﻜﺒﺎر اﺟﺮا ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪ (2‬دﺳﺘﻮر ‪ Repeate‬ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ اﺟﺮا ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﺷﺮط ﺧﺎﺻﻲ ﺗﺤﻘﻖ‬ ‫ط ﺑ ﻗ ار‬ ‫ﺑﺮﻗﺮار‬ ‫زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺷﺷﺮط‬ ‫ﻜﻪ دﺳﺘﻮر ‪ While‬ﺗﺎ زﻣﺎﻧ‬ ‫ﺣﺎﻟﻴﻜﻪ‬ ‫ﻧﻜﺮده اﺳﺖ در ﺣﺎﻟ‬ ‫ﭘﻴﺪا ﻧﻜ ده‬ ‫ﭘ ﺪا‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﺟﺮا ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ (3‬دﺳﺘﻮر ‪ Repeat‬ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺑﻠﻮك ﻧﺪارد و ﻫﻤﺮاه ‪ Until‬ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺷﮑﻞ ﮐﻠﻲ ﺍﻳﻦ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪R‬‬ ‫‪Repeat‬‬ ‫‪t‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪ ; e‬دﺳﺘﻮر‪2‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪.‬‬ ‫; دﺳﺘﻮر‪1‬‬ ‫; ﺷﺮط ﻳﺎ ﺷﺮوط‬ ‫‪w‬‬ ‫‪wuntil‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻮﻉ ﻭ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺗﻌﺪﺍﺩي ﻋﺪﺩ ﺻﺤﻴﺢ ﻣﺜﺒﺖ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﺠﻤﻮﻉ‬ ‫ﺮ‬ Var i , Sum , Number : integer ; ave: Real ; Begin Writeln ( ' please enter Numbers While is Not Negative ' ) ; Sum: = 0 ; A =0 ; Ave: Repeat Readln ( Number ) ; Sum: = sum + Number ; i: = i + 1 ; Until number = 0 ; { End of Repeat } i: = i - 1 ave: = Sum / i ; Wi l ('S Writeln Sum = ' , S Sum , ' average = '': 12 , ave: 7: 7 2) ; end.{ end of program } m o c * b e u w w w n *p ‫ﺩﻳﺎﮔﺮﺍﻡ ﺩﺳﺘﻮﺭ ‪ Repeat‬ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺷﺮط ﻳﺎ ﺷﺮوط‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪Until‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫دﺳﺘﻮر‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Repeat‬‬ ‫‪p‬‬ ‫;‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻣﻌﺮﻓﻲ ﭼﻨﺪ ﭘﺮﻭﺳﻴﺠﺮ ) ‪( Procedure‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫داده و وﻇﺎﻳﻒ ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﺑﺨﺼﻮﺻﻲ ﺑﺮ ﻋﻬﺪه‬ ‫ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ اﻋﻤﺎل ﺧﺎﺻﻲ را اﻧﺠﺎم‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻳﻜﺒﺎر در ﻧﺎ ﻪ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﺖ ﻛﻪ ﻜ ﺎ‬ ‫اﻳﻨﺴﺖ‬ ‫ﻫﺎ ا ﻨ‬ ‫ﭘﺮوﺳﻴﺠﺮﻫﺎ‬ ‫گ‬ ‫ﺑﺰرگ‬ ‫ﺖ ﺰ‬ ‫ﻣﺰﻳﺖ‬ ‫ﻚ ﺰ‬ ‫ﺷﻮد‪ .‬ﻳﻚ‬ ‫آﻧﻬﺎ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﻣﻲﺷ‬ ‫آﻧ ﺎ‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﺷﺪه وﻟﻲ در ﻣﺤﻠﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ازآن ‪w‬‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﻲآﻳﺪ و از‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫اﺻﻮل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻮﻳﺴﻲ ﺳﺎﺧﺖ ﻳﺎﻓﺘﻪاﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮوﺳﻴﺠﺮﻫﺎ ﻳﺎ زﻳﺮ روالﻫﺎ ﻗﺴﻤﺖﻫﺎي ﻣﺴﺘﻘﻠﻲ از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ‬ ‫‪ ‬ﭘﺮﻭﺳﻴﺠﺮ ‪Exit‬‬ ‫‪m‬‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬اﻧﺘﻘﺎل ﻛﻨﺘﺮل‪o‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﺧﺎرج از ﺑﻠﻮك ﻓﻌﻠﻲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫; ‪Procedure Exit‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬ﺷﻮد ﻛﻪ ﻛﻨﺘﺮل‬ ‫‪ w‬ﻣﻲ‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ ﭘﺮوﺳﻴﺠﺮ در ﻫﺮ ﺑﻠﻮك از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﻋﺚ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ ﺧﺎرج از آآن ﺑﻠﻮك اﻧﺘﻘﺎل ﻳﺎﺑﺪ‪w .‬‬ ‫‪ ‬ﭘﺮﻭﺳﻴﺠﺮ ‪Break‬‬ ‫‪m‬‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺧﺎﺗﻤﻪ دادن‪o‬ﺑﻪ اﺟﺮاي ﻳﻚ ﺣﻠﻘﻪ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫; ‪Procedure Break‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺮوﺳﻴﺠﺮ ﻓﻮق ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ اﺟﺮاي‪w‬‬ ‫‪w‬ﺣﻠﻘﻪ ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ و‬ ‫ﻳﻚ‬ ‫ﻛﻨﺘﺮل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ ﺑﻌﺪي اﻧﺘﻘﺎل ﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻴﺠﺮ ‪continue‬‬ ‫ﭘﺮﻭﺳﻴﺠﺮ‬ ‫‪ ‬ﭘﺮﻭ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪ o‬اﺑﺘﺪاي ﺣﻠﻘﻪ‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Procedure continue ;nu‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫وﻗﺘﻲ اﻳﻦ ﭘﺮوﺳﻴﺠﺮ در ﺣﻠﻘﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻨﺘﺮل‪w‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ اول ﺣﻠﻘﻪ اﻧﺘﻘﺎل‬ ‫ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ و دﺳﺘﻮرات ﺑﻌﺪ از ﭘﺮوﺳﻴﺠﺮ اﺟﺮا ﻧﻤﻲﺷﻮﻧﺪ‪w .‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺍﺭﺍﺋﻪ ﭼﻨﺪ ﻣﺜﺎﻝ ﺍﺯ ﮐﺎﺭﺑﺮﺩ ﺣﻠﻘﻪ ﻫﺎ ﻭ ﺷﺮﻁﻫﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪ e‬ﻛﻪ ﻳﻚ ﻋﺪد ﺻﺤﻴﺢ در ﻣﺒﻨﺎي ده را‬ ‫ﻣﺜﺎل ‪ :‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ‬ ‫از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده‪u،‬ﺑﻪ‪n‬ﻳﻚ ﻋﺪد در ﻣﺒﻨﺎي ‪ 2‬ﺑﺒﺮد‪.‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ Var Number , N , Power , R: integer ; Begin Power: = 1 ; N: = 0 ; W it ( ' enter Write t A N Number: b '); Readln ( Number ) ; Repeat R: = Number MOD 2 ; Number: = Number DIV 2 ; N: = N + Power * R ; Power: = Power * 10 ; Until Number < 2 ; N: = N + Number * Power ; Writeln ( ' Number In Base 2 = ' , N ) ; End. { end of program } c * b e u m o w w w n *p ‫ ﻋﺪد را از ورودي‬n ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ‬: ‫ﻣﺜﺎل‬ Var ‫ ﺟﻤﻠﻪ ﺳﺮي زﻳﺮ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﺮي‬n ،‫درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده‬ F1 , F2 , F3 , N: integer ; .‫ﻓﻴﺒﻮﻧﺎﭼﻲ ﻣﻌﺮوف اﺳﺖ را ﭼﺎپ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ Begin Write ( ' please enter A Number: ' ) ; Readln ( N ) ; F1: = 0 ; F2: = 1 ; Write ( F1: 5 , F2: 5 ) ; For i: = 3 to N do Begin F3: = F1 + F2; If ( i mod 10 ) = 0 Then Writeln ; Write ( F3: 5 ) ; F1: = F2 ; F2: = F3 ; End ; { end of for } End. { end of program } c * b e u m o w w w n *p ‫ ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ‬ a) Sum : = 0 ; While i < = 120 do Begin Sum : = Sum + i ; i:=i+1 ; end ; b) i:=0 ; Sum : = 0 ; While i < = 20 do Begin i:=i+1 ; S Sum :=S Sum + i ; end ; m o c * b e u n *p w w w :‫ ﺧﺮوﺟﻲ ﻗﻄﻌﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي زﻳﺮ را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻴﺪ‬-1 c) b:=5 ; Repeat Writeln ( b , ( b div 5 ) : 3 ) ; b:=b–1 ; Until ( b div 3 ) = 5 ; d)) Count : = 0 ; Stop : = 4 ; n *p w w c * b e u While Count < Stop Do Begin i For K : = 1 to Count Do Write ( K : 3 ) ; Writeln ; Count : = Count + 1 ; End ; w m o ‫‪ ‬ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻮﻳﺴﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺣﻠﻘﻪ ﻫﺎ ﺧﺮوﺟﻲ زﻳﺮ را ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪1 u‬‬ ‫‪1 2n 1‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪1 2 3 2 1‬‬ ‫‪1 w‬‬ ‫‪2 3 4 3 2 1‬‬ ‫‪1 2 w3 4 5 4 3 2 1‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ -2‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺗﻌﺪادي ﻋﺪد از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده ﻣﺠﻤﻮع ارﻗﺎم‬ ‫ﺷﻮد (‬ ‫ﺧﺘﻢ ﻣﻲ ﺷ‬ ‫ﺑﻪ ‪ -1‬ﺧﺘ‬ ‫داده ﻫﺎﺎ ﻪ‬ ‫ﺎن ا‬ ‫ﭘﺎﻳﺎن‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ) .‬ﺎ‬ ‫ﭼﺎپ ﻧ ﺎ ﺪ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺎ‬ ‫ﻋﺪد راا در ﺧ‬ ‫ﻫﺮ ﺪ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻋﺪد ﺻﺤﻴﺢ را از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده ﺳﭙﺲ‪:‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ دو‬ ‫‪b‬‬ ‫اﻋﺪاد ﻓﻴﺒﻮﻧﺎﭼﻲ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻋﺪد‪e‬را ﭼﺎپ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪ -4‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ اﺳﻜﻨﺎس ‪p‬‬ ‫‪*1000‬ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ را ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺘﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ‬ ‫‪w‬ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ‪ 20 ،‬ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ‪10 ،‬‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻪ اﺳﻜﻨﺎس ‪ 200‬ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ‪ 100 ،‬ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ‪50 ،‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺧﺮد ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﻜﻪ ﻫﺎي ‪ 5‬ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ و ‪ 2‬ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ و ﻚ‬ ‫ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ و ﻜ‬ ‫ﻳﻚ ﺗﻮﻣﺎﻧﻲ‪w‬‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﻓﺼﻞ ‪6‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺁﺭﺍﻳﻪ ﻫﺎ ‪Array‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫آراﻳﻪ‬ ‫اي ﺑﺑﻪ ﻧﺎمم ر ﻳ‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎر داده ي‬ ‫ر‬ ‫از‬ ‫ﻟﺰوم اﺳﺘﻔﺎده ز‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺰوم‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ اﻧﻮاع آراﻳﻪﻫﺎ و ﻣﻮارد اﺳﺘﻔﺎده از آﻧﻬﺎ‬ ‫ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي و ﺟ ﺘﺠﻮ‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮ‬ ‫ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﻣ ﺗﺐﺳﺎزي‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﻔﺎﻫ ﻢ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ اﻟﮕﻮرﻳﺘﻤﻬﺎي ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي و ﺟﺴﺘﺠﻮ‬ ‫رﻓﺘﺎري‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي÷ﻓ ﺎ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪o‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬از‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﭘﺲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻫﺎي ﺧﻮد ﺑﻜﺎر ﺑﺒﺮد‪.‬‬ ‫‪ ‬آراﻳﻪﻫﺎ ﻳﻚ ﺑﻌﺪي را در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺎزي ﻧ ﺎ‬ ‫ﭘﻴﺎده ﺎ‬ ‫ﻣﺎﺗﺮﻳﺴﻬﺎﺎ راا ﺎ‬ ‫‪ ‬ﺎ‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻋﻤﻞ ﺟﺴﺘﺠﻮ در آراﻳﻪ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺐ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺮﺗﺐ‬ ‫ﻏﻴﺮه ﺮ‬ ‫اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ و ﻴﺮ‬ ‫ﺑﻲ‬ ‫ﺣﺒﺎﺑﻲ‪،‬‬ ‫ﺳﺎزي ﺒ ﺑﻲ‬ ‫ﻣﺮﺗﺐ ي‬ ‫روﺷﻬﺎي ﺮ ﺐ‬ ‫ﻬي‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ‬ ‫‪‬ﻳﻳﻚ ﻴﻟﻴﺴﺖ را ﻮ‬ ‫‪ ‬ﺁﺭﺍﻳﻪ ﻭ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺁﻥ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻢ ﻣﻌﺮﻓﻲ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﻢ از ﺣﺎﻓﻈﻪ ﻛﻪ ﻫﻤﻨﻮعع ﺑﻮده و ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ اﺳﻢ‬ ‫ﺧﺎﻧﻪﻫﺎي ﭘﭘﺸﺖ ﺳﺮﻫﻢ‬ ‫ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬آراﻳﻪ ﻧﺎم دارد‪ .‬ﻧﺤﻮه دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ از اﻋﻀﺎء آراﻳﻪ از‬ ‫ﻃﺮﻳﻖ اﻧﺪﻳﺲ آراﻳﻪ اﻣﻜﺎنﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﺮاي ﺗﻌﺮﻳﻒ آراﻳﻪ اﺑﺘﺪا ﻃﻮل آراﻳﻪ ﻛﻪ درﺣﻘﻴﻘﺖ ﺗﻌﺪاد ﺧﺎﻧﻪﻫﺎي آﻧﺮا ﻣﺸﺨﺺ‬ ‫ﺧﻮاﻫﻨﺪ‬ ‫ﻗﺮارر ﻮ‬ ‫در آنن ﺮ‬ ‫ﻳﻲ ﻛﻪ دادهﻫﺎ ر‬ ‫ﻮع ﺧﺎﻧﻪﻫﺎﻳﻲ‬ ‫ﺳﭙﺲ ﻧﻮع‬ ‫ﮔﺮدد‪ .‬ﭙﺲ‬ ‫ﻲ ﺮ‬ ‫ﻣﻌﻴﻦ ﻣﻲ‬ ‫ﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻴﻦ‬ ‫ﻣﻲ‬ ‫ﮔﺮﻓﺖ را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺁﺁﺭﺍﻳﻪﻫﺎي ﻳﮏ ﺑﻌﺪي‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫آراﻳﻪﻫﺎي ﻳﻚ ﺑﻌﺪي ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪type‬‬ ‫; ‪yp‬‬ ‫‪of‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪[ 1 . . Length‬‬ ‫] ‪g‬‬ ‫ﻧﻮﻉ ﺁﺭﺍﻳﻪ ﮐﻠﻤﻪ ﺫﺧﻴﺮﻩ ﺷﺪﻩ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪arrayy‬‬ ‫ﻃﻮﻝ ﺁﺭﺍﻳﻪ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪:‬‬ ‫‪Name‬‬ ‫ﮐﻠﻤﻪ ﺫﺧﻴﺮﻩ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﺍﺳﻢ ﺁﺭﺍﻳﻪ‬ ‫ﺍﺳ‬ : ‫ﺑﺮﺍي ﻣﺜﺎﻝ‬ Var m o c * N A No: Array [ 1.. 1 50 ] off integer ib t ; e u id: Array [ 1.. 1 20p]nof Byte ; * w Name , Fam: w Arrayy [ 1.. 30 ] of char ; w ‫ﻣﻘﺪﺍﺭﺩﻫﻲ ﺁﺭﺍﻳﻪﻫﺎ ﻣﺜﻞ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ﺑﻪ ﺩﻭ ﺻﻮﺭﺕ ﺍﻣﮑﺎﻥﭘﺬﻳﺮ ﺍﺳﺖ ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده‪c‬از دﺳﺘﻮرات ورودي‬ ‫*‬ ‫ﻃﻮل ﻧﺎ ﻪ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﻣﻘﺪاردﻫﻲ ددر‪b‬ﻃ ل‬ ‫‪ -2‬ﻘﺪا دﻫ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﻃﺮﻳﻘﻪ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﺎﺻﺮ آراﻳﻪ ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫] ‪[ index‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺍﻧﺪﻳﺲ ﺁﺭﺍﻳﻪ‬ ‫‪Name‬‬ ‫ﺍﺳﻢ ﺁﺭﺍﻳﻪ‬ ‫ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ‬،‫ ﻋﺪد ﺻﺤﻴﺢ از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده‬100 ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ‬: ‫ﻣﺜﺎل‬ .‫ﻣﻘﺪار و ﻣﺤﻞ وﻗﻮع آن را در ﺧﺮوﺟﻲ ﭼﺎپ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ Var No: array [ 1.. 100 ] of integer ;Max , i , index: integer ; Begin Writeln ( ' please enter TEN Numbers ' ) ; For i: = 1 to 100 do R dl ( N Readln No [ i ] ) ; Max: = No [ 1 ] ; Index: = 1 ; For i: = 2 to 100 do If No [ i ] > Max Then Begin Max: = No [ i ] ; Index: = i ; End ; Writeln ( ' The Maximum Ma im m is = ' , Max Ma ) ; Writeln ( ' And Index = ' , Index ) ; End. { End of program } m o c * b e u w w w n *p ‫ ﻋﻨﺼﺮي ﺭﺍ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩي ﺩﺭﻳﺎﻓـﺖ ﮐـﺮﺩﻩ‬100 ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﮐﻪ ﻳﮏ ﺁﺭﺍﻳﻪ‬:‫ﻣﺜﺎﻝ‬ .‫ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺁﺭﺍﻳﻪ ﺭﺍ ﻣﻌﮑﻮﺱ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ Var i , temp : integer ; a : array [1 .. 100 ] of integer ; Begin Writeln ( ' please enter 100 Numbers : ' ) ; For i : = 1 to 100 do Begin R d(a[i]) ; Read If ( i Mod 10 ) = 0 Then Writeln ; End ; For i : = 1 to 50 do Begin Temp : = a [ 101 – i ] ; a [ 101 – i ] : = a [ i ] ; a [ i ] : = temp ; End ; End . m o c * b e u w w w n *p ‫ﻫﺎي ﺩﻭ ﺑﻌﺪي‬ ‫ﺁﺭﺍﻳﻪﻫﺎي‬ ‫ﺁﺭﺍﻳﻪ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ درﺣﺎﻓﻈﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً از آراﻳﻪﻫﺎﻳﻲ ﺑﻨﺎم آراﻳﻪﻫﺎي دوﺑﻌﺪي اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‬ ‫ﺑﺮاي درك ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻳﻦ آراﻳﻪﻫﺎ آﻧﻬﺎ را ﺑﺼﻮرت ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ در ﻧﻈﺮ ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫آراﻳﻪﻫﺎي دو ﺑﻌﺪي ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ‪e‬ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪Name :‬‬ ‫‪array [ 1 .. row‬‬ ‫] ‪, 1 .. column‬‬ ‫‪of‬‬ ‫; ‪type‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﮐﻠﻤﻪ ﺫﺧﻴﺮﻩ‬ ‫ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺳﻄﺮﻫﺎ‬ ‫ﻧﻮﻉ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺁﺭﺍﻳﻪ ﮐﻠﻤﻪ ﺫﺧﻴﺮﻩ ﺷﺪﻩ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺳﺘﻮﻧﻬﺎ‬ ‫ﺷﺪﻩ‬ ‫ﻢ ﺭﻳ‬ ‫ﺍﺳﻢ‬ ‫ﺁﺭﺍﻳﻪ‬ ‫ ﺳﭙﺲ‬،‫ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩي ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩﻩ‬5*5 ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﮐﻪ ﻳﮏ ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var .‫ﭖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ ‫ﭼﺎﭖ‬ ‫ﺧﺮﻭﺟﻲ ﭼ‬ ‫ﺩﺭ ﺮﻭ ﻲ‬ ‫ﺁﻧﺮﺍ ﺭ‬ ‫ﺮ‬ a : array [ 1 .. 5 , 1 .. 5 ] of integer ; i , j : integer ; Begin For i : = 1 to 5 do Begin F For j : = 1 to t 5 do d Read ( a [ i , j ] ) ; Writeln ; End ; Writeln ; For i : = 1 to 5 do Begin For j : = 1 to 5 do Write ( a [ i , j ] : 5 ) ; Writeln ; End ; End. m o c * b e u w w w n *p ‫ﻫﺎي ﭼﻨﺪ ﺑﻌﺪي‬ ‫ﺁﺭﺍﻳﻪﻫﺎي‬ ‫ﺁﺭﺍﻳﻪ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﺮاي‬ ‫ﻛﻠﻲ ا‬ ‫ﺑﻄﻮر ﻛﻠ‬ ‫ﻛﺮد‪ .‬ﻄ‬ ‫ﻒﻛ د‬ ‫ﺑﻴﺸﺘﺮ از ددو ﻧﻧﻴﺰﺰ ﺗﺗﻌﺮﻳﻒ‬ ‫ﺎد ﺸﺘ‬ ‫ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎﺎ ااﺑﻌﺎد‬ ‫آراﻳﻪﻫﺎ‬ ‫ﺗﻮان آ ا ﻪ‬ ‫ﻣﻲﺗ ان‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻳﻚ آراﻳﻪ ﭼﻨﺪ ﺑﻌﺪي ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺼﻮرت زﻳﺮﻋﻤﻞ ﻛﺮد ‪:‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪Name : array [ 1.. length1 ] of arraye‬‬ ‫‪[ 1.. length2 ] ….‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪Of array [ 1.. lengthN ] of Type‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻭ ﻳﺎ‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w , 1.... length2‬‬ ‫‪Name:‬‬ ‫‪Na‬‬ ‫‪e: array‬‬ ‫‪a ay [ 1.... length1‬‬ ‫‪e gt‬‬ ‫‪e gt , …. 1.... lengthN‬‬ ‫‪e gt N ] oof Type‬‬ ‫‪ype‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻧﮑﺎﺗﻲ ﭼﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺁﺭﺍﻳﻪﻫﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻣﻨﻔﻲ‬ ‫آراﻳﻪ ﺎﺑﺎ ﻣﺤﺪوده ﻔ‬ ‫ﻒآ ا‬ ‫‪ ‬ﺗﻌﺮﻳﻒ‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل‪:‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪( Boolean‬‬ ‫‪ ‬ﺗﻌﺮﻳﻒ آراﻳﻪ از ﻧﻮع ﻣﻨﻄﻘﻲ )‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻣﺜﺎل‪::‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪A: array [1.. 20 ] w‬‬ ‫; ‪of Boolean‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫; ‪A: array [ -10.. 10 ] of Real‬‬ ‫‪‬آراﻳﻪﻫﺎي ﺑﺎ ﻣﺤﺪوده ﻣﻨﻄﻘﻲ‪:‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫;‪A: array [ Boolean ] of integer‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﺮي‪:‬‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮي‬ ‫ﻣﺤﺪوده ر‬ ‫و‬ ‫ي ﺑﺑﺎ‬ ‫آراﻳﻪاي‬ ‫‪ ‬رﻳ‬ ‫‪b‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل‬ ‫‪e‬‬ ‫; ‪u‬‬ ‫‪A: array [ 'A'.. 'Z' ] of n‬‬ ‫‪Real‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪‬آراﻳﻪاي ﻛﻪ ﺑﺮاي اﻋﻀﺎي آن ﻣﺤﺪودﻳﺖ‪w‬‬ ‫ﻗﺎﺋﻞ ﺷﻮﻳﻢ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺜﺎل‪:‬‬ ‫ﺑﺮاي ﺜﺎل‬ ‫ا‬ ‫‪w‬‬ ‫‪A: array [ 1.. 20 ] of 1.. 30‬‬ ‫‪ ‬ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻭ ﻣﺮﺗﺐﺳﺎﺯي ) ‪( Search and Sort‬‬ ‫‪m‬‬ ‫ﺑﺤﺚ ﻃﺮاﺣﻲ اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺤﺚ ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي‬ ‫ﻳﻜﻲ از ﻣﺴﺎﺋﻠﻲ ﻛﻪ در‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻚ ﻟﻟﻴﺴﺖ‬ ‫ﻣﻘﺪاري راا از ﻳﻚ‬ ‫ﻚ ﻘ ا‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮ ااﻳﻨﺴﺖ ﻛﻛﻪ ﻳﻚ‬ ‫ﻣﻨﻈﻮر از‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻈ‬ ‫و ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻣﻲ ﺎﺷ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫اﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻟﻴﺴﺖ ﻣﺮﺗﺐ از داده ﻫﺎ را‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻛﻨﻴﻢ و ﻣﻨﻈﻮر از ﻣﺮﺗﺐ ﺳﺎزي‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫اﻳﺠﺎد ﻛﻨﻴﻢ‪ .‬ﺣﺎل ﺗﻌﺪادي اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي و ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺑﻜﺎر ﻣﻲروﻧﺪ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎر اداده ﺎﻣﺎ‪w‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ ‪.‬‬ ‫آراﻳﻪ ﺎﺷﺪ‬ ‫ﻚآ اﻪ‬ ‫ﻳﻚ‬ ‫ﻜﻪ ﺎﺧﺘﺎ‬ ‫زﻣﺎﻧﻴﻜﻪ‬ ‫ﺑﺨﺼﻮص ز ﺎﻧ‬ ‫ﻛﻨﻴﻢ ﺨ‬ ‫را ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲﻛﻨ‬ ‫ا‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺩﺩﺭ ﺁ ﺍ ﻪ‬ ‫ﺁﺭﺍﻳﻪ‬ ‫‪ ‬ﺘ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫در ﻛﻞ دو ﻧﻮع ﻋﻤﻞ ﺟﺴﺘﺠﻮ را در اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ‪:‬‬ ‫‪n‬‬ ‫دودوﻳﻲ ‪Binary search‬‬ ‫‪‬ﺟﺴﺘﺠﻮ ‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪‬ﺟﺴﺘﺠﻮي ﺧﻄﻲ‬ ‫‪Linear search‬‬ ‫‪‬ﺟﺴﺘﺠﻮي ﺧﻄﻲ ‪Linear search‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬ﺟﺴﺘﺠﻮ را ﻧﺨﺴﺖ ﺑﺎ اوﻟﻴﻦ ﻋﻀﻮ آراﻳﻪ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ‬ ‫ﺧﻄﻲ ﻋﺒﺎرت ﻣﻮرد‬ ‫در ﺟﺴﺘﺠﻮي ﺧﻄ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻫﻤﺮاه ﺑﻮده و ﻋﻤﻞ ﺟﺴﺘﺠﻮ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬اﮔﺮ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﻮد ﻋﻤﻞ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺑﺎ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ در ﻏﻴﺮ اﻳﻨﺼﻮرت روﻧﺪ را اداﻣﻪ داده و ﻋﺒﺎرت ﻣﻮرد ﺟﺴﺘﺠﻮ را‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﺘﺮﺗﻴﺐ ﺑﺎ ﻋﻀﻮ دوم‪ ،‬ﺳﻮم ‪ ...‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ ﺗﺎ اﻳﻨﻜﻪ‪w‬‬ ‫ﺣﺎﻟﺖ ﺗﺴﺎوي ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد‬ ‫‪w‬‬ ‫و اﮔﺮ اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺣﺎﺻﻞ ﻧﺸﺪ‪ ،‬ﻋﺒﺎرﻳﺖ ﻣﻮرد ﺟﺴﺘﺠﻮ در ﻟﻴﺴﺖ ﻗﺮار ﻧﺪارد‪.‬‬ :‫ﻗﻄﻌﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ زﻳﺮ را ﻣﻲ ﺗﻮان در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠﻲ ﺑﺮاي ﺟﺴﺘﺠﻮي ﺧﻄﻲ ﺑﻜﺎر ﺑﺮد‬ Flag: = True ; i: = 0 ; While ( i < = N ) and ( flag ) Do Begin i: = i + 1 ; if A [ i ] = x Then Begin Index: = i ; Flag: = false ; End ; End ; If flag Then Writeln ( ' The Element is found ' ) Else Writeln ( ' The Element is not found ' ) ; m o c * b e u w w w n *p ‫‪‬ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺩﻭﺩﻭﻳﻲ ‪Binary search‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ و ﻋﻨﺼﺮ واﻗﻊ در اﻳﻦ اﻧﺪﻳﺲ را ﺑﺎ‬ ‫ﻧﺨﺴﺖ اﻧﺪﻳﺲ وﺳﻂ آراﻳﻪ را ﭘﻴﺪا‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺣﺎﻻت زﻳﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد‪:‬‬ ‫ﻋﺒﺎرت ﻣﻮرد ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻣﻲﻛﻨﻴﻢ و‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬‬ ‫) ‪Low‬اﻧﺪﻳﺲ اﺑﺘﺪاي آراﻳﻪ و ‪ upper‬اﻧﺪﻳﺲ آﺧﺮﻳﻦ ‪w‬‬ ‫ﻋﻨﺎﺻﺮآراﻳﻪ و ‪middle‬‬ ‫‪w‬‬ ‫اﻧﺪﻳﺲ ﻋﻨﺼﺮ وﺳﻂ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪(.‬‬ ‫درﺟﺴﺘﺠﻮي دودوﺋﻲ ﻟﻴﺴﺖ اوﻟﻴﻪ ﺑﺎﻳﺪﻣﺮﺗﺐ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮاي ﺟﺴﺘﺠﻮ در ﭼﻨﻴﻦ آراﻳﻪاي‬ : ‫ﺍﻭﻝ‬ ‫ﺣﺎﻟﺖ ﺍ ﻝ‬ ‫ﺎﻟ‬ m o if A [ middle ] < X Then L : = middle Low iddl c * b e u n *p ‫در ااﻳﻨﺼﻮرت‬ :‫ را ﻛﻪ ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از‬middle ‫و ﻣﻘﺪار ﺟﺪﻳﺪ‬ w w w Middle : = ( low + middle ) / 2 : ‫ﺣﺎﻟﺖ ﺩﻭﻡ‬ ‫ﺎﻟ‬ if A [ middle ] > X Then upper : = middle iddl ‫در ااﻳﻨﺼﻮرت‬ n p ‫ را ﻛﻪ‬middle ‫و ﻣﻘﺪار ﺟﺪﻳﺪ‬ :‫ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ*از‬ w w w c * b e u m o Middle : = ( low + middle ) / 2 ‫ﺣﺎﻟﺖ ﺳﻮﻡ ‪:‬‬ ‫ﺎﻟ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪if A [ middle ] = X Then‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪Write ( ' The Eiement is found‬‬ ‫)'‬ ‫در ا ﻨ ت‬ ‫اﻳﻨﺼﻮرت‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺣﺎﻟﺖﻫﺎي اﻟﻒ ﻳﺎ ب اﺗﻔﺎق ﺑﻴﻔﺘﺪ‪p ،‬‬ ‫ﻋﻤﻞ*ﺟﺴﺘﺠﻮ را ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻴﻜﻪ ‪Low < upper‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬ ‫ﻲﻳ ﺑ‬ ‫ﺠﻮ ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻣﻲ‬ ‫ﺟﺴﺘﺠﻮ‬ ‫ﻞﺟ‬ ‫‪w‬ﻋﻤﻞ‬ ‫ﻮم رخ دﻫﺪ‬ ‫ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻛﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺳﻮم‬ ‫دﻫﻴﻢ و درر ﻫﺮﺮ ﺮ‬ ‫ﻲ ﻴﻢ‬ ‫ﻲ ﺑﺑﺎﺷﺪ اداﻣﻪ ﻣﻲ‬ ‫ﻣﻲ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺐﺳﺎﺯي‬ ‫ﺯي‬ ‫ﻣﺮﺗﺐ‬ ‫‪ ‬ﺮ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي دادهﻫﺎ روﺷﻬﺎي ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ وﺟﻮد دارد ‪ .‬ﺗﻔﺎوت روﺷﻬﺎي‬ ‫ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي در زﻣﺎن اﺟﺮاي آﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﺣﺎﻟﺖ ﻛﻠﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد‬ ‫ورودﻳﻬﺎ )داده ﻫﺎ( و ﻧﻮع ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي ﻣﻲ ﺗﻮان از اﻧﻮاع روشﻫﺎي‬ ‫ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﺣﺎل ﺑﻌﻀﻲ از روش ﻫﺎي ﻣﺮﺗﺐ ﺳﺎزي ﻋﻤﻮﻣﻲ را ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺣﺒﺎﺑﻲ ) ‪( Bubble sort‬‬ ‫‪ ‬ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي ﺣﺒﺎﺑ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ) ‪( Selection sort‬‬ ‫‪(B‬‬ ‫‪Bubble‬‬ ‫ﺣﺒﺎﺑﻲ ) ‪bbl sortt‬‬ ‫ﺳﺎﺯي ﺎ‬ ‫ﻣﺮﺗﺐ ﺎﺯ‬ ‫‪ ‬ﺗ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺳﺎدهﺗﺮﻳﻦ روش ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي روش ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي ﺣﺒﺎﺑﻲ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻳﻜﻲ از ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﺑﺎرز اﻳﻦ‬ ‫ﻧﻮع ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﻬﻢ آن ﺳﺎده ﺑﻮده و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻮﻳﺴﻲ آن ﺑﻪ ﺳﻬﻮﻟﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﮔﻴﺮد‪.‬‬ ‫ﻧﻴﺎز‪ ،‬آﻧﻬﺎ‬ ‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪﻪ ﻣﻣﻲﻛﻨﺪ و در ﺻﻮرت ﻧ ﺎز‪،‬‬ ‫ﻋﻨﺼﺮ اول و دوم را ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﻘﺎﻳ‬ ‫ﺖ ﻋﻨﺼ‬ ‫ﻧﺨﺴﺖ‬ ‫ﺣﺒﺎﺑﻲ ﻧﺨ‬ ‫ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي ﺣ ﺎﺑ‬ ‫ﻣ ﺗﺐ‬ ‫را ﺟﺎﺑﺠﺎ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﻋﻨﺼﺮ دوم و ﺳﻮم را ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻋﻤﻞ را ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻴﻜﻪ ﺑﻪ اﻧﺘﻬﺎي‬ ‫آراﻳﻪ ﻧﺮﺳﻴﺪه ﺗﻜﺮار ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬در ﭘﺎﻳﺎن ﻣﺮﺣﻠﻪ اول ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ ﻋﻨﺼﺮ در آﺧﺮﻳﻦ ﺧﺎﻧﻪ آراﻳﻪ ﻗﺮار‬ ‫اول ﺗﺎ ﺧﺎﻧﻪ‬ ‫ﻣﺮﺣﻠﻪ دوم از ﺧﺎﻧﻪ ل‬ ‫ﻠ‬ ‫ﺑﺎﻻ را اﻧﺠﺎم ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬اﻳﻦ روﻧﺪ را ‪N – 1‬ﻣﻲﮔﮔﻴﺮد‪ .‬در‬ ‫ﻋﻤﻞ ﻻ‬ ‫ﻞ‬ ‫ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻴﻜﻪ ﺗﻤﺎم ﻋﻨﺎﺻﺮ آراﻳﻪ ﻣﺮﺗﺐ ﻧﺸﺪهاﻧﺪ اداﻣﻪ ﻣﻲدﻫﺪ و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻳﻚ ﻟﻴﺴﺖ ﻣﺮﺗﺐ ﺷﺪه‬ ‫ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻲ ﻮ‬ ‫ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻲ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﻮ‬ ‫ﺻﻌﻮدي در ﺮ ﺟﻲ‬ ‫ﺑﺼﻮرت ﻮ ي‬ ‫ﺑ ﻮ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ For i: = 1 to n do For j: = 1 to n - 1 do If x [ j ] > x [ j + 1 ] Then Begin Temp: = x [ j ] ; X [ j ]]: = x [ j + 1 ] ; X [ j + 1 ]: = temp ; End ; m o c * b e u n *p w w :‫ﺗﻌﺪاد ﻣﻘﺎﻳﺴﻪﻫﺎ در اﻳﻦ روش ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲﺷﻮد‬ w n–1 + n–2 + … + 1 = N(N-1)/2 ‫‪ ‬ﻣﺮﺗﺐﺳﺎﺯي ﺍﻧﺘﺨﺎﺑﻲ ) ‪( Selection sort‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫در ﺧﺎﻧﻪ اول آراﻳﻪ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﻴﻢ‪e‬ﺳﭙﺲ ﻋﻨﺼﺮ ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ ﺑﻌﺪي را ﻳﺎﻓﺘﻪ در ﺧﺎﻧﻪ‬ ‫‪u‬‬ ‫دوم ﻗﺮار ﻣﻣﻲدﻫﻴﻢ اﻳﻦ روﻧﺪ را ﺗﺎ ‪n‬‬ ‫زﻣﺎﻧﻴﻜﻪ‪p‬ﻛﻞ آراﻳﻪ ﻣﺮﺗﺐ ﻧﺸﺪه اداﻣﻪ ﻣﻣﻲدﻫﻴﻢ‬ ‫*‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫در اﻳﻦ روش ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي ﻧﺨﺴﺖ ﻛﻮﭼﻜﺘﺮﻳﻦ ﻋﻨﺼﺮ را در ﻛﻞ آراﻳﻪ ﭘﻴﺪا ﻛﺮده‬ :‫ﻲﺑﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﻧﻮﺷﺖ ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲ‬ ‫ﺗﻮان ﻮ ﺖ‬ ‫ﻲﻮن‬ ‫ﺑﻲ ﻣﻲ‬ ‫ﺳﺎزي اﻧﺘﺨﺎﺑﻲ‬ ‫ﺐ زي‬ ‫ﻣﺮﺗﺐ‬ ‫ﺑﺮاي ﺮ‬ ‫اي ﻛﻪ ﺑﺮ ي‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ي‬ ‫ﻗﻄﻌﻪ ﺑﺮ‬ For i: = 1 to n do Begin Min: = x [ i ] ; Index: = i ; For j: = i +1 to n do If x [ j ] < Min Then Begin Min: = x [ j ] ; Index: = j ; End ; { find The smallest Element } X [ index ]: = x [ i ] ; X [ i ]]: = Min ; { swapp Minimum With other Element } End ; { end of selection sort } m o c * b e u w w w n *p ‫ﺁﺭﺍﻳﻪﻫﺎ‬ ‫ﻣﻮﺭﺩ ﺭ ﻳ‬ ‫ﺩﺭ ﻮﺭ‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ ﺭ‬ ‫ﭼﻨﺪ ﻝ‬ ‫‪‬ﭼ‬ ‫ﻣﺜﺎل ‪ :‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻋﺪد ﺻﺤﻴﺢ از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده ﺳﭙﺲ‬ ‫ﻗﺮار دﻫﺪ‪.‬‬ ‫آراﻳﻪ ﻗ ا‬ ‫ﺗﻮﻟﻴﺪ و در آ ا‬ ‫ﻞ از آن راا ﺗ ﻟ‬ ‫ل ﻗﻗﺒﻞ‬ ‫اﻋﺪاد ااول‬ ‫ا ا‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫;‪a : array [ 1 .. 50 ] of integerb‬‬ ‫‪e‬‬ ‫; ‪i , j , N : integer‬‬ ‫‪u‬‬ ‫; ‪k : Byte‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪flag : Boolean ; *p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪we A Nu‬‬ ‫‪Writee ( ' Enter‬‬ ‫‪W‬‬ ‫‪Number‬‬ ‫; ) ' ‪be :‬‬ ‫; ‪w( N ) ; a [1] : = 2 ; a [2] : = 3‬‬ ‫‪Readln‬‬ ‫; ‪flag : = True‬‬ ‫; ‪k:=2‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫‪Begin‬‬ For i : = 4 to N do Begin For j : = 2 to ( i div 2 ) do If ( i mod j ) = 0 Then Fl : = ffalse Flag l ; If flag Then Begin K:=k+1 ; A[k]:=i ; End ; Flag : = Ture ; End ; { end of for } Writeln ( ' The prime Numbers before N ' ) ; For j : = 1 to K do Writeln ( a [ i ] : 5 ) ; End . { End of program } m o c * b e u w w w n *p ‫ را از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده و ﻣﺠﻤﻮع ﻫﺮ ﺳﻄﺮ‬3*3 ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ‬: ‫ﻣﺜﺎل‬ .‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ ‫پ ﻳ‬ ‫ﭼﺎپ‬ ‫ﺮوﺟﻲ ﭼ‬ ‫ﺮﻳﺲ درر ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺧﻮد ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ‬ ‫ﻫﻤﺮاه ﻮ‬ ‫ي ﻫﻤﺎنن ﺳﻄﺮﺮ ﺑﺑﻪ ﺮ‬ ‫اﻧﺘﻬﺎي‬ ‫ررا ﻬ‬ Var a: array [ 1.. 3 , 1.. 3 ] of Real ; sum: Real ; i , j: byte ; Begin Writeln ( ' Enter Array ' ) ; do m o c * for j: = 1 to 3 do eb Read ( a [ i , j ] ) ; u n Writeln ; Writeln ( ' The result matrix ' ) ; p For i: = 1 to 3 *do Begin w For j: = 1 to 3 do Begin w Write i ( a [ i , j ]: ] 8: 8 2) ; w Sum: = sum + a [ i , j ];{ calculate sum of any row } End ; Writeln ( sum: 8: 2 ) ; Sum : = 0 ; End ; End { End of program } for i: = 1 ‫آراﻳﻪ‬، ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ از ادﻏﺎمم دو آراﻳﻪ ﻣﺮﺗﺐ‬: ‫ﻣﺜﺎل‬ .‫ اﻳﺠﺎد ﻛﻨﺪ ﺑﻄﻮرﻳﻜﻪ آراﻳﻪ ﺳﻮم ﻣﺮﺗﺐ ﺑﺎﺷﺪ‬L3 ‫ﺳﻮﻣﻲ ﺑﻨﺎم‬ m o Var L1 , L2: array [ 1.. 30 ] of integer ; L3: array [ 1.. 60 ] of integer ; M , N , i , j , k: Byte ; c * b e u Begin n *p Write ( ' Enter Dimention of arrays: ' ) ; Readln ( N , M ) ; Writeln (' Enter first Array ' ) ; for i: = 1 to N do Read ( L1 [ i ] ) ; Writeln ( 'Enter second Array ' ) ; for j: = 1 to M do Read ( L2 [ i ] ) ; w w w i: = 1 ; j: = 1 ; k: = 1 ; while ( i < = N ) and ( j < = M ) Do Begin If L1 [ i ] > L2 [ j ] Then Begin L3 [ k ]: = L2 [ j ] ; J: = j + 1 ; End Else if L1 [ i ] < L2 [j ] Then Begin L3 [ k ]: = L1 [ i ] ; i: = i + 1 ; End Else Begin g L3 [ k ]: = L1 [ i ] ; k: = k + 1 ; L3 [ k ]: = L2 [ j ] ; i: = i + 1 ; j: = j + 1 ; end ; k: = k + 1 ; End ; { end of while } m o c * b e u w w w n *p if i < = N Then for p: = i to n do Begin L3 [ k ]: = L1 [ p ] ; k: = k + 1 ; end Else if j < = M Then for p: = j to M do Begin L3 [ k ]: ] = L2 [ p ] ; k: = k + 1 ; end ; Writeln ; Writeln ( ' The result of merge is ' ) ; for i: = 1 to k - 1 do Begin Write ( L3 [ i ] : 5 ) ; If ( i mod 10 ) = 0 Then Writeln ; End ; { end of merge } End. { End of program } m o c * b e u w w w n *p ‫ ﮐﺎﺭﺍﮐﺘﺮي ﺭﺍ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩي ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ‬80 ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺍي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﮐﻪ ﻳﮏ ﺟﻤﻠﻪ ﺣﺪﺍﮐﺜﺮ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ .‫ﮐﺮﺩﻩ ﻭﺳﭙﺲ ﮐﺎﺭﺍﮐﺘﺮﻫﺎي ﻓﻀﺎي ﺧﺎﻟﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﮐﺎﺭﺍﮐﺘﺮﺳﺘﺎﺭﻩ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﮐﻨﺪ‬ Var state: array [ 1.. 80 ] of char ; i , N : integer ; m o Begin c * b e u Writeln ( ' Enter Number of sentence: ' ) ; Readln ( N ) ; W it l (' Enter Writeln E t sentence t ') ; for i: = 1 to N do Read ( state [ i ] ) ; for i: = 1 to N do if state [ i ] = ‘ ' Then state [ i ]: = ' * ' ; Writeln ; Writeln ( ' The output sentence ' ) ; for i: = 1 to N do Write ( state [ i ] ) ; End. { End of program } w w w n *p ‫ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ‬ ‫‪‬ﺗ ﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻼن ززﻳﺮ ﺻﺤﻴﺢ ا ﺖ‬ ‫ات ززﻳﺮ در ﻣﻮرد ااﻋﻼن‬ ‫دﺳﺘﻮرات‬ ‫ﻚ از ﺘ‬ ‫ﻛﺪاﻣﻴﻚ‬ ‫‪ -‬ﻛﺪا‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﺍﻟﻒ‪ua [ ' A' ]: = ' Z' -‬‬ ‫‪a: arrayy [ ' A '.. ' Z ' ] of char‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺏ‪*p a [ ' a ' ]: = 'A ' -‬‬ ‫ﺝ‪-‬‬ ‫‪a [ ' A' ]: = 1‬‬ ‫ﺩ‪-‬‬ ‫‪a [ ' I ' ]: = 12‬‬ ‫ﺡ‪-‬‬ ‫‪a [ ' i ' ]: = 12‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻧﻤﺎﺋﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪﻪ ﻧﻤﺎﺋ ﺪ‬ ‫ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺳ‬ ‫ﺯﻳﺮ ﺍﺷﻐﺎﻝ ﻣﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ ﺍ‬ ‫ﺑﺎﻳﺘﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻫﻫﺮ ﮐﺪﺍﻡ ﺍﺯ ﺍﻋﻼﻧﻬﺎي ﺯﻳ‬ ‫ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺑﺎﻳﺘﻬﺎﻳ‬‫ﺗﻌﺪﺍﺩ‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪a: array [ -20.. 10 ] of char‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪a: array [ -20..‬‬ ‫‪20 -20‬‬ ‫‪20 , 0..‬‬ ‫‪0 -20‬‬ ‫' ‪20 ]bof ' A ''.. ' Z‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪a: array [ Booleam ] n‬‬ ‫‪ofuchar‬‬ ‫‪a: array [ 1.. 10 , ' *Ap'.. ' Z ' ] of integer‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻧﻮﻳﺴﻲ‬ ‫ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ ﻧﺎ‬ ‫‪‬ﺗ ﺎ‬ ‫• ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ‪m‬‬ ‫‪ o‬ﻛﻪ ﻛﻪ ﻳﻚ آراﻳﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ‪ 50‬ﻋﻨﺼﺮي را از‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ‬ ‫* و ﺳﭙﺲ ﻋﻨﺎﺻﺮي از آراﻳﻪ ﻛﻪ اول ﻫﺴﺘﻨﺪ‬ ‫ﻛﺮده‬ ‫ورودي درﻳﺎﻓﺖ ‪c‬‬ ‫ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻛ‪b‬‬ ‫ﭼﺎپ‬ ‫را در ﺧﺮوﺟﻲ ﺎ‬ ‫ﺣﺎﺻﻞ ا‬ ‫آراﻳﻪ ﺎ ﻞ‬ ‫‪e‬ا‬ ‫ﻛﺮده آ‬ ‫ﺻﻔﺮ ﺎ ﮕ‬ ‫را ﺎﺑﺎ ﻔ‬ ‫ا‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده ﺳﭙﺲ آن را ﺑﻪ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻋﺪدي از ورودي‬ ‫ﻋﺎﻣﻞ ﻫﺎي اول ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺣﺎﺻﻞ را ‪w‬‬ ‫ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ در ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﭼﺎپ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل‪:‬‬ ‫) ‪21 = ( 3 ^ 1 ) * ( 7 ^ 1‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﺳﭙﺲ در ﺻﻮرت وﺟﻮد ﺻﻔ ﻫﺎي‬ ‫ﺻﻔﺮﻫﺎي‬ ‫ﻛﺮده ﺳ‬ ‫ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛ ده‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻋﺪد از‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳ ﺪ‬ ‫• ﺑ ﻧﺎﻣﻪ‬ ‫‪b‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﭼﺎپ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫آن را ﺣﺬف ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﻧﺘﻴﺠﻪ را در‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫• ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اي ﺑﻨﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ ‪ 5 * 5‬را از‪p‬‬ ‫ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده ﺳﭙﺲ ﻣﺠﻤﻮع ﻫﺮ‬ ‫*‬ ‫اﻧﺘﻬﺎي ﻫﻤﺎن ﺳﺘﻮن ﭼﺎپ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﻄﺮ را اﻧﺘﻬﺎي ﻫﻤﺎن ﺳﻄﺮ و ﻣﺠﻤﻮع ﻫﺮ ﺳﺘﻮن را در ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫• ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ‪ 10 * 10‬را از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫اوﻟﻴ‬ ‫ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ اوﻟ‬ ‫ﻫﻤﺮاهاه ﻣﺎﺗ ﻳ‬ ‫ﻣﺮﺗﺐ ﻧﻤﻮده ﺑﻪ ﻫﻤ‬ ‫ﺳﻄﺮ ﻣ ﺗﺐ‬ ‫ﺣﺴﺐ ﺳﻄ‬ ‫ﺣﺴﺐ ﺳﺘﻮن و ﻫﻫﻢ ﺑﺑﺮ ﺣ ﺐ‬ ‫ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ ﻫﻫﻢ ﺑﺑﺮ ﺣ ﺐ‬ ‫ﻣﺎﺗ ﻳ‬ ‫در ﻳﻚ ﺳﻄﺮ ﭼﺎپ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪c.‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﺢ ﻛﻪ ‪ 150‬ﻋﻨﺼﺮﻣﺮﺗﺐ‬ ‫ازﻧﻮع ﺻﺤﻴﺢ‬ ‫•ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ آراﻳﻪ ‪ 200‬ﻋﻨﺼﺮي ع‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫درآن ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد را از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده ﺳﭙﺲ آراﻳﻪ دوﻣﻲ ﺑﺎ ‪ 50‬ﻋﻨﺼﺮ را از‬ ‫ورودي ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﻓﺼﻞ ‪7‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺗﻮﺍﺑﻊ ﻭ ﺭﻭﺍﻝﻫﺎي ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﺍي‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺑﻊ و روال‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺗﻮاﺑﻊ و رواﻟﻬﺎي اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺮاي ﻧﻮﻋﻬﺎي ﺻﺤﻴﺢ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺗﻮاﺑﻊ و رواﻟﻬﺎي اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺮاي‪w‬‬ ‫ﻧﻮﻋﻬﺎي اﻋﺸﺎري و ﻛﺎرﻛﺘﺮي‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺗﻮاﺑﻊ و رواﻟﻬﺎي اﺳﺘﺎﻧﺪارد رﻳﺎﺿﻲ ‪w‬‬ ‫رﻓﺘﺎري‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي÷ﻓ ﺎ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪o‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬از‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﭘﺲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ا ﺎ‬ ‫ﻧﻴﺎز در ﺎ‬ ‫اﺳﺘﺎﻧﺪارد راا‪b‬در ﺻﻮرت ﺎ‬ ‫رواﻟﻬﺎي ا ﺎ ا‬ ‫ﺗﻮاﺑﻊ و اﻟ ﺎ‬ ‫‪ ‬ا‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮد از آﻧﻬﺎ‬ ‫ﺺ داده و ددر ﺑﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ‬ ‫را ﺗﺸﺨ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻴﻬﺎي آﻧﻬﺎ ا‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺗﻮاﺑﻊ و ﺧ وﺟ ﻬﺎي‬ ‫‪ ‬ﺳﺎﺧﺘﺎ‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺳﺎﺧﺘﺎر رواﻟﻬﺎ و ﺧﺮوﺟﻴﻬﺎي آﻧﻬﺎ را ﺗﺸﺨﻴﺺ داده و ‪w‬‬ ‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از آﻧﻬﺎ را‬ ‫ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪‬ﺗﻮاﺑﻊ رﻳﺎﺿﻲ را ﺑﺮاي ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻋﺒﺎرت رﻳﺎﺿﻲ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﻜﺎر ﺑﺒﺮد‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫از ﺑﺮ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮ ز‬ ‫ﺑﻌﻨﻮان ﭘ ر ﺮ‬ ‫ﻳﻲ ررا ﺑ ﻮ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﻳﻲ‬ ‫ﻴﺮ ﻳﻳﺎ ﻴﺮ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﻳاﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ ‫ﻛﻞ ﻫﺪف ﺑﻊ‬ ‫در ﻞ‬ ‫ر‬ ‫اﺻﻠﻲ درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮد‪ .‬ﻋﻤﻞ ﺧﺎﺻﻲ را روي ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ اﻧﺠﺎم داده و ﻧﺘﻴﺠﻪ را ﺑﻪ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﺷﻜﻞ ﻛﻠﻲ ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ ﺗﻮاﺑﻊ در‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺗﺎ‬ ‫ﺎﺧ ﺎ‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪Function‬‬ ‫‪Name w( parameters ) : Type‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﮐﻠﻤﻪ ﺫﺧﻴﺮﻩ‬ ‫ﺍﺳﻢ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎ‬ ‫ﻧﻮﻉ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﺷﺪﻩ‬ ‫ﺍﻋﺸﺎﺭي‬ ‫ﺍﻋﺪﺍﺩ ﺻﺤﻴﺢ ﻭ ﺍ ﺸﺎ‬ ‫ﺑﺮﺍي ﺍ ﺍ‬ ‫ﺗﻮﺍﺑﻌﻲ ﺍ‬ ‫‪‬ﺗ ﺍ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪ ‬ﺗﺎﺑﻊ ‪o Abs‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪ ( absolute‬ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮي ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺍﺭﺳﺎﻝ ﻣﻲﺷﻮﺩ‪:‬‬ ‫ﻫﺪﻑ‪ :‬ﺑﺎﺯ ﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻥ ﻗﺪﺭ ﻣﻄﻠﻖ )‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫; ‪Function Abs ( x: Integer ): Integer‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Function Abs ( x:w‬‬ ‫; ‪Real ): Real‬‬ ‫‪w‬‬ ‫اﻳﻦ ﺗﺎﺑﻊ ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت از ﻧﻮع ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻳﺎ ﺻﺤﻴﺢ را ﺑﻌﻨﻮان آراﮔﻮن درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده ﺳﭙﺲ‬ ‫ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻞ ررا ﺑﺮ ﺮ‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﺣﺎﺻﻞ‬ ‫ﺒ‬ ‫ﻣﻄﻠﻖ آن ررا‬ ‫ﻗﺪرر ﻖ‬ :‫ﻝ‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var f : Real ; I : Integer ; Begin F : = Abs ( - 191.15 191 15 ) ; I : = Abs ( - 171 ) ; Writeln ( ' f = ' , f : 8 : 2 , ' I = ' , I ) ; E d. End m o c * b e u n *p w w F = 191.15 w I = 171 : ‫ﺣﺎﺻﻞ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺎ ﻞ‬ ‫ﺧ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪Si‬‬ ‫‪Sin‬‬ ‫‪ ‬ﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫اﻋﺸﺎري‬ ‫ﻳﻚ ﻋﺪد از ﻧﻧﻮع ا ﺸﺎ‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪن ﺳﻴﻨﻮس ﻚ‬ ‫ﺑﺎز ﮔ اﻧ ن‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺎز‬ ‫ف‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Function Sin ( X: Real ): Real‬‬ ‫;‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻲﺑﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻮس ‪ X‬ﻣﻲ‬ ‫ﺳﻴﻨﻮس‬ ‫ﻣﻘﺪارر ﻴ‬ ‫ﻮع اﻋﺸﺎري‬ ‫ﻋﺒﺎرت ﻳﻳﺎ ﻋﺪد ازز ﻧﻮع‬ ‫‪ X‬ﻳﻳﻚ ﺒ ر‬ ‫ري ﺑﻮﺑﻮده و ﺣﺎﺻﻞﻞ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ :‫ﻝ‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ m o Var c * b e u X : Real ; B i Begin X : = sin ( 10 ) ; Write ( ' sin ( 10 ) = ' , x :8 : 2 ) ; End. w w w n *p ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪Cos‬‬ ‫‪ ‬ﺑﻊ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫اﻋﺸﺎري‪.‬‬ ‫ﻳﻚ ﻋﺪد از ﻧﻧﻮع ا ﺸﺎ‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪن ﻛﻛﺴﻴﻨﻮس ﻚ‬ ‫ﺑﺎز ﮔ اﻧ ن‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺎز‬ ‫ف‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫;‪e‬‬ ‫‪Function cos ( X: Real ): u‬‬ ‫‪Real‬‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻲﺑﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻮس ‪ X‬ﻣﻲ‬ ‫ﻛﺴﻴﻨﻮس‬ ‫ﻣﻘﺪار ﻴ‬ ‫ﻞ‪ w‬ر‬ ‫ﺑﻮده و ﺣﺎﺻﻞ‬ ‫ري ﺑﻮ‬ ‫ﻮع اﻋﺸﺎري‬ ‫ﻋﺒﺎرت ﺑﺑﺎ ﻋﺪد ازز ﻧﻮع‬ ‫‪ X‬ﻳﻳﻚ ﺒ ر‬ ‫‪w‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ m o Var c * b e u X : Real ; Begin g X : = cos ( 10 ) ; Write ( ' cos ( 10 ) = ' , x : 8 : 2 ) ; End . w w w n *p ‫‪ ‬ﺗﺎﺑﻊ ‪ArcTan‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫اﻋﺸﺎري‬ ‫ﻳﻚ ﻋﺪد از ﻧﻧﻮع ا ﺸﺎ‬ ‫ﺗﺎﻧﮋاﻧﺖ ﻚ‬ ‫آرك ﺗﺎﻧ اﻧ‬ ‫ﺑﺎزﮔﺮداﻧﺪن آ ك‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺎزﮔ اﻧ ن‬ ‫ف‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Function ArcTan ( X: u‬‬ ‫; ‪Real ): Real‬‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪ X‬ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻋﺪد از ﻧﻮع اﻋﺸﺎري ﺑﻮده ﺣﺎﺻﻞ‪w‬‬ ‫ﻣﻘﺪار آرك ﺗﺎﻧﮋاﻧﺖ ‪ X‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪X : =A‬‬ ‫‪ArcTan‬‬ ‫; ) ‪T ( 10‬‬ ‫‪b‬‬ ‫‪Write ( ' ArcTan ( 10 ) = u‬‬ ‫‪', e‬‬ ‫; )‪x:8:2‬‬ ‫‪End .‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬از* ﻧﻮع درﺟﻪ اراﺋﻪ ﺷﻮد‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ‪ :‬در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ در ﺗﻮاﺑﻊ ﻣﺜﻠﺜﺎﺗﻲ زاوﻳﻪ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺎ ﻓﺮﻣﻮل زﻳﺮ ﻣﻌﺎدل رادﻳﺎن آن را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮد‪w:‬‬ ‫‪w‬‬ ‫; ‪X : Real‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫‪Real = Dey * 3.14159 / 180‬‬ ‫‪Exp‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪p‬‬ ‫‪ ‬ﺑﻊ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺭﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻳﮏ ﻋﺪﺩ ﻣﻲ ﺎ‬ ‫ﺗﻮﺍﻥ ﮏ‬ ‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍ‬ ‫‪ ( e = 2.71828‬ﺍ‬ ‫ﻫﺪﻑ‪ :‬ﻋﺪﺩ ﻧﭙﺮ ) … ‪2 71828‬‬ ‫ﻑ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪Function Exp ( X: Real ): Real‬‬ ‫;‬ ‫ﺷﮑﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬ﻧﻴﺰ ﻳﻚ ﻋﺪد اﻋﺸﺎري ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‬ ‫‪ X‬ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮي از ﻧﻮع اﻋﺸﺎري ﺑﻮده و ﺣﺎﺻﻞ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ‬ ‫ﺒ‬ ‫ﺗﻮان ‪ X‬ررا‬ ‫ﺑﻊ ﻣﻘﺪارر ‪e‬ﺑﺑﻪ ﻮ‬ ‫ﻳﻦ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫اﻳﻦ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var X : Real ; i : integer ; c * For i : = 1 to 10 do b Begin e X : = exp ( i ) ; u n Writeln ( xp :8:2 ) ; * End ; w End . w w m o Begin ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪frac‬‬ ‫‪ ‬ﺑﻊ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫را ﺑﺮﻣﻲﮔ اﻧ‬ ‫اﻋﺸﺎري ا‬ ‫ﻚ ﻋﺪد ا ﺸﺎ‬ ‫اﻋﺸﺎري ﻳﻚ‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﻗﻗﺴﻤﺖ ا ﺸﺎ‬ ‫ف‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Function frac ( X: Real ): Real‬‬ ‫;‬ ‫ﺷﮑﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬اﻋﺸﺎري ﻛﻪ ﻗﺴﻤﺖ اﻋﺸﺎري‬ ‫‪ X‬ﻋﺪدي از ﻧﻮع اﻋﺸﺎري و ﺣﺎﺻﻞ ﺗﺎﺑﻊ ﻳﻚ ﻋﺪد‬ ‫ﻋﺪد ورودي ا‬ ‫را‬ ‫اﻋﺸﺎري ﻋﺪ‬ ‫‪w‬اﻋﺸﺎ‬ ‫ﻗﺴﻤﺖ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﻗ ﺖ‬ ‫دﻳﮕﺮ ااﻳﻦ ﺗﺎ‬ ‫ﺑﻌﺒﺎرت ﮕ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ و ﺎ ت‬ ‫اﺳﺖ ﻣﻲ ﺎﺷﺪ‬ ‫ﻋﺪد ‪ X‬ا ﺖ‬ ‫ﻋﺪ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺎز ﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var Y,X:R Reall ; Begin X : = frac ( 24.769 ) ; Y : = frac ( - 12.75 ) ; Write ( ' x = ' , 8 : 3 , ' y = ' , 8 : 2 ) ; End . m o c * b e u n *p w X= w 0.769 Y w= - 0.75 : ‫ﺧﺮﻭﺟﻲ‬ ‫ﺑﻊ ‪Int‬‬ ‫‪ ‬ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫را ﺑﺮﻣﻲﮔ اﻧﺪ‬ ‫اﻋﺸﺎري ا‬ ‫ﻋﺪد ا ﺸﺎ‬ ‫ﻳﻚ ﺪ‬ ‫ﺻﺤﻴﺢ ﻚ‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﻗ ﺖ‬ ‫ﺪف‬ ‫ﻗﺴﻤﺖ ‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Function Int ( X: Real ): Real‬‬ ‫;‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪ X‬ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ از ﻧﻮع اﻋﺸﺎري و ‪w‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊ ﻓﻴﺰﻳﻚ ﻋﺪد‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫‪w‬در ﺧ‬ ‫اﻋﺸﺎري‬ ‫ﻳﻚ ﻋﺪد ا ﺸﺎ‬ ‫ﻣﻘﺪار ﺻﺤﻴﺢ ﻚ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﻘ ا‬ ‫اﻋﺸﺎري ااﺳﺖ ااﻳﻦ ﺎ‬ ‫ا ﺸﺎ‬ ‫ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var y , x : Real ; Begin X : = Int ( 2.87 ) ; Y : = Int ( - 8.76 ) ; w { 2.0 } { - 8.0 } n *p End . w w c * b e u m o ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪Ln‬‬ ‫‪ ‬ﺑﻊ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻣﺒﻨﺎي ‪.e‬‬ ‫ﺍﻋﺸﺎﺭي ﺩﺭ ﺎ‬ ‫ﮏ ﻋﺪﺩ ﺍ ﺎ‬ ‫ﻟﮕﺎﺭﻳﺘﻢ ﻳﮏ‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻟﮕﺎ‬ ‫ﻫﺪﻑ‪ :‬ﺎ‬ ‫ﻑ‬ ‫ﺷﮑﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫; ‪Function Ln ( X: Real ): Real‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻋﺪداﻋﺸﺎري ﻣﻲ ﺎﺷﺪ‬ ‫ﻓﻴﺰﻳﻚ ﻋﺪ اﻋﺸﺎ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﻓ ﺰ ﻚ‬ ‫ﻞ ﺗﺎ‬ ‫وﺣﺎﺻﻞ‬ ‫اﻋﺸﺎري ﺑﻮده ﺎ‬ ‫ازﻧﻮعع اﻋﺸﺎ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ ازﻧ‬ ‫ت ﻳﺎﺎ ﺘﻐ‬ ‫ﻋﺒﺎرت‬ ‫ﻚﻋﺎ‬ ‫‪ X‬ﻳﻚ‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ m o Var c * b e u X : Real ; Begin g X : = Ln ( 2.87 ) ; { x = 3.73767 } Write ( ' x = ' , x : 10 : 5 ) ; End . w w w n *p ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪Odd‬‬ ‫‪ ‬ﺗﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻫﺪﻑ‪ :‬ﻓﻓﺮﺩ ﺑﻮﺩﻥﻥ ﻋﺪﺩ ﺻﺤﻴﺢ ﺭﺍﺍ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻣﻲ ﮐﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻑ‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫; ‪odd ( X: logint ): Booleam‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Function‬‬ ‫‪ X‬ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت از ﻧﻮع ‪ longint‬اﺳﺖ و ﺗﺎﺑﻊ ‪،‬ﻓﺮد ﺑﻮدن ﻋﺒﺎرت را ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪False‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎ‬ ‫ﻣﻘﺪار ﺧ‬ ‫اﮔﺮ ﻘ ا‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ ‪ X‬ﻓﻓﺮد ااﺳﺖ و اﮔ‬ ‫‪ True‬ﺎﺷ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪Tr e‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎ‬ ‫ﻣﻘﺪار ﺧ‬ ‫اﮔﺮ ﻘ ا‬ ‫اﮔ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ ‪ X‬ﻓﺮد ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ m o Var c * b e u i : integer ; Begin F For i : = 1 to t 100 do d If odd ( i ) Then Writeln ( ' i = ' , j : 3 ) ; End . w w w n *p ‫ﺑﻊ ‪Ord‬‬ ‫‪ ‬ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﻜﺎر ﻣﻲرود‪.‬‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮي ﻜﺎ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻛﺎ اﻛ‬ ‫ﻚ ﻐ‬ ‫اﺳﻜﻲ ﻳﻚ‬ ‫ﭘﻴﺪا ﻛﻛﺮدنن ﻛﻛﺪ ا ﻜ‬ ‫ﺑﺮاي ا‬ ‫ﻏﺎﻟﺒﺎ ا‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﻏﺎﻟ ﺎً‬ ‫ف‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Function Ord ( x: char ): Longint‬‬ ‫;‬ ‫ﺷﮑﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻭ ﮐﺪ ﺍﺳﮑﻲ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﻣﻲ‬ ‫ﻋﺒﺎﺭﺕ ‪ x‬ﺍﺯ ﻧﻮﻉ ﮐﺎﺭﮐﺘﺮي ﺭﺍ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮ‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﮔﺮﺩﺍﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻦ ‪ x‬ﺭﺍﺍ ﺩﺭ‬ ‫‪w‬ﮔ ﻓ‬ ‫ﻗﺮﺍﺭ‬ ‫‪w‬ﻗ ﺍ‬ ‫ﺗﺮﺗﻴﺐ‬ ‫ﺧﺮﻭﺟﻲ ﺗ ﺗ‬ ‫ﺍﻥ ﺧ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ‬ ‫ﺎﺷﺪ ﺗﺎ‬ ‫ﺍﺳﮑﺎﻟﺮ ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﺍﮔﺮ ‪ x‬ﺍﺯ ﻧﻧﻮﻉ ﺍ ﮑﺎﻟ‬ ‫ﺍﮔ‬ ‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ‬ ‫ﺍي ﮐﻪ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍﺳﮑﺎﻟﺮ ﺍﻋﻼﻥ ﺷﺪﻩ‪ ،‬ﺑﺎﺯ ﻣﻲﮔﺮﺩﺍﻧﺪ‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var ch h : char h ; Begin For ch : = ' A ' to ' Z ' do Write ( ord ( ch ) : 5 ) ; End . m o c * b e u w w w n *p ‫ ' را درﺧﺮوﺟﻲ ﭼﺎپ ﻣﻲﻛﻨﺪ‬Z ' ‫ ' ﺗﺎ‬A ' ‫ﻛﺪ اﺳﻜﻲ‬ .‫ﻲﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ ﻣﻲ‬65 ‫ ' ﻋﺪد‬A ' ‫ﻲ‬ ‫ﻛﺪ اﺳﻜﻲ‬ : ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪pii‬‬ ‫‪ ‬ﺗﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﻋﺪد ﭘﻲ راا ﺑﺮ ﻣﻲﮔ اﻧ‬ ‫ف‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫; ‪Function pi: Real‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد‪.‬‬ ‫ﻊ ﺑﺮاي ﺑﺎزﮔﺮداﻧﺪن ﻋﺪدي ﭘﻲ ) … ‪ ( 3.141592‬ﻣﻮرد‬ ‫اﻳﻦ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺗﺎﺑﻊ ‪Pred‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﮔﺮﺩﺍﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺭﺍ ﺑﺮ ﻣﻲ ﮔ ﺍﻧ‬ ‫ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮ ﺍ‬ ‫ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺎ ﺍ‬ ‫ﻗﺒﻞ ﻘ ﺍ‬ ‫ﻣﻘﺪﺍﺭ ﻗ ﻞ‬ ‫ﻫﺪﻑ‪ :‬ﻘ ﺍ‬ ‫ﻑ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪Function pred ( x ): < same type of parameter‬‬ ‫; >‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫ﺷﮑﻞﻞ ﺎ‬ ‫ﺷ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺗﺎﺑﻊ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از ﻫﺮ ﻧﻮع ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ‪w‬‬ ‫ﻧﻮع ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺗﺎﺑﻊ ﻧﻴﺎز از‬ ‫ﺑﻪ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪.w‬‬ ‫ﻫﻢ ﻧﻮع ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ و ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊ ﻣﻘﺪار ﻗﺒﻞ از ‪ x‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Ch: = pred ( ' d ' ) ; i: = pred ( 15 ) ; { ch = ' c ' } m o c * b e u{ flag = false } { i = 14 } n p * i: = pred ( - 30 ) ;w { i = - 31 } w w flag: = pred ( True ) ; ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪Random‬‬ ‫‪ ‬ﺑﻊ‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻋﺪد ﺗﺼﺎدﻓﻲ‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪*c‬‬ ‫‪b‬‬ ‫;‪e‬‬ ‫‪1) Function Random: u‬‬ ‫‪Real‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪2) Function Random‬‬ ‫; ‪( x: word ): word‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫آرﮔﻮﻣﺎن ﻣﻮرد‬ ‫اﮔﺮ ﺗﺎﺑﻊ ‪ Random‬ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻳﻚ ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺪون ‪w‬‬ ‫‪w‬ﺻﻔﺮ و ﻳﻚ‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد ﻳﻚ ﻋﺪد ﺗﺴﺎوي از ﻧﻮع اﻋﺸﺎري ﺑﻴﻦ‬ ‫‪w‬ﻋﺪد ﺗﺼﺎدﻓﻲ‬ ‫ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ و اﮔﺮ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ دو ﺑﻜﺎر رود ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻳﻚ‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻛﻮﭼﻜﺘﺮﺮ از ‪ x‬اﺳﺖ ﻮ‬ ‫ﺻﻔﺮ و ﻮﭼ‬ ‫ﻣﺴﺎوي ﺮ‬ ‫ي‬ ‫ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﻳﺎ‬ ‫ﻮع ‪ word‬ﻛﻪ ﺑﺰ ﺮ‬ ‫از ﻧﻮع‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var i : integer ; Begin For i : = 1 to 10 do B i Begin Writeln ( Random : 8 : 7 ) ; Writeln ( Random ( 20 ) : 8 ) ; End ; End . m o c * b e u w w w n *p ،‫ ﻋﺪد ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺑﻴﻦ ﺻﻔﺮ و ﻳﻚ‬10 .‫ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬40 ‫ و‬0 ‫ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺑﻴﻦ‬ ‫ ﻋﺪد ﺗﺼﺎدﻓ‬10 ‫و‬ : ‫ﺧﺮﻭﺟﻲ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪Round‬‬ ‫‪ ‬ﺑﻊ‬ ‫ﺑﻜﺎر ﻣﻲ رود‪.‬‬ ‫اﻋﺸﺎري ﻜﺎ‬ ‫اﻋﺪاد ا ﺸﺎ‬ ‫ﻛﺮدن ا ﺪا‬ ‫‪m‬ﻛ ن‬ ‫ﺑﺮاي ﮔﮔﺮد‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ا‬ ‫ﺪف‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪Function Round ( x: Real ): Longint‬‬ ‫;‬ ‫ﺷﮑﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫ﺷ ﻞ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬ﻳﻚ ﻋﺪد ازﻧﻮع ‪Longint‬‬ ‫‪ X‬ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎﻣﺘﻐﻴﺮ اﻋﺸﺎري ﺑﻮده وﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﻣﻘﺪار‬ ‫ﻧﺰدﻳﻜﺘﺮﻳﻦ ﻘﺪا‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪wX‬راا ﺑﻪﻪ ﻧﺰ ﻜﺘ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ااﻳﻦ ﺗﺎ‬ ‫ﻛﺮدن ‪ X‬ﻣﻲ ﺎﺷﺪ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﺘﻧﺘﻴﺠﻪﻪ ﮔﮔﺮد ﻛ ن‬ ‫ﻣﻲ ﺎﺷﺪ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺻﺤﻴﺢ ﮔﺮد ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ :‫ﻝ‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ i : = Round ( 57.4 ) { i = 57 } i : = Round ou d ( 17.45 7. 5 ) { i = 188 } i : = Round ( -2.5 ) { i = -3 } m i : = Round ( 59.5 ) { i = 60 } o c * b i : = Round ( 12.7 ) {e i = 13 } u n i : = Round ( 12.25*)p { i = 12 } w i : = Round (w 17 75 ) 17.75 { i = 18 } w ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪sqr‬‬ ‫‪ ‬ﺗﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﻜﺎر ﻣﻲرود‪.‬‬ ‫اﻋﺸﺎري ﻜﺎ‬ ‫ﻚ ﻋﺪد ﺻﺤﻴﺢ ﻳﺎﺎ ا ﺎ‬ ‫ﻣﺠﺬور ﻳﻚ‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺬ‬ ‫ﺑﺮاي ﺎ‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ا‬ ‫ف‬ ‫ﺷﮑﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫; ‪F nction sqr ( x:: Integer ): Integer‬‬ ‫‪Function‬‬ ‫; ‪Function sqr ( x: Real ): Real‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ X‬ﻋﺒﺎرﺗﻲ ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﻴﺮي از ﻧﻮع ﺻﺤﻴﺢ ﻳﺎ اﻋﺸﺎري ﺑﻮده و ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊ ﻓﻴﺰﻳﻚ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮ‬ ‫ﺑﻌﻨﻮان ﺧ‬ ‫را ﻨ ان‬ ‫ﻣﺠﺬور ‪ X‬ا‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﺬ‬ ‫ﺎﺷﺪ ااﻳﻦ ﺗﺎ‬ ‫اﻋﺸﺎري ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﻋﺪد ﺻﺤﻴﺢ ﻳﺎﺎ اﻋﺸﺎ‬ ‫ﻚ ﻋﺪ‬ ‫ﻳﻚ‬ ‫ﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var m o i : integer ; Begin F For i : = 1 to t 10 do d Writeln ( ' I ^ 2 = ' , sqr ( I ) ) ; End . c * b e u w w w n *p ‫‪ ‬ﺗﺎﺑﻊ ‪sqrt‬‬ ‫ﻣﻴﺮود‪.‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺟﺬر ﻳﻚ ﻋﺪد ﺑﻜﺎر ﺮ‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺮ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪Function sqrt ( x: Real ): Real ;eb‬‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻓﻴﺰﻳﻚ ﻋﺪد اﻋﺸﺎري‬ ‫ري‬ ‫ﻴﺰﻳ‬ ‫ﺑﻮده و ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ري ﺑﻮ‬ ‫ﻮع اﻋﺸﺎري‬ ‫ﻋﺒﺎرت ازز ﻧﻮع‬ ‫‪ X‬ﻳﻳﻚ ﺒ ر‬ ‫ﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊﺑﻊ ‪w‬‬ ‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ ﺗﺎﺑﻊ ﺟﺬر ‪ X‬را ﺑﻌﻨﻮان ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮ ﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ‪w.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var m o Y , X : Real ; Begin Y : = sqrt ( 64 ) ; {y=8} Z : = sqrt ( 0.16 ) ; { z = 0.4 } Write ( ' x = ' , x : 8 : 2 , ' y = ' , y : 8 : 2 ) ; End . c * b e u w w w n *p ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪succ‬‬ ‫‪ ‬ﺑﻊ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻓﻌﻠﻲ راا ﺑﺮﻣﻲ ﮔ اﻧ‬ ‫ﻣﻘﺪار ﻓ ﻠ‬ ‫ﻣﻘﺪار ﺑﻌﺪ از ﻘ ا‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﻘ ا‬ ‫ف‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Function succ ( x ): same type‬‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪of parameters ; :‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻧﻴﺰ ازز ﻫﻤﺎن‬ ‫ﺑﻊ ﻴﺰ‬ ‫ﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫اوﻟﻴﻦ و ﻴﺮ‬ ‫ﺻﺤﻴﺢ‪ ،‬و ﻴﻦ‬ ‫ﻴﺢ‬ ‫ﻧﻮع‬ ‫از ﻮع‬ ‫ﻋﺒﺎرت ز‬ ‫‪ X‬ﻳﻳﻚ ﺒ ر‬ ‫ﻏﻴﺮه ﺑﻮﺑﻮده و‪w‬‬ ‫ﻧﻮع ‪ X‬ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ ﺗﺎﺑﻊ ﻣﻘﺪار ﺑﻌﺪ از ‪ X‬را ﺑﻌﻨﻮان ‪w‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮ ﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ ch : = suce ( ' a ' ) { ch = ' b ' } ch : = suce ( ' A ' ) { ch = ' B ' } i : = suce ( 15 ) n *p c * b e u m o { i = 16 } flag : = suce ( false ) w { flag = True } flag : = suce ( True ) { ‫} ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻧﺸﺪه‬ w w ‫ﺑﻊ ‪Trunc‬‬ ‫‪ ‬ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫را ﺑﺮ ﻣﻲﮔ ا‬ ‫اﻋﺸﺎر ا‬ ‫ﻚ ﻋﺪد ا ﺎ‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﻗﻗﺴﻤﺖ ﺻﺤﻴﺢ ﻳﻚ‬ ‫ف‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Function Trunc ( x: Real ): Longint‬‬ ‫;‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪X‬ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ از ﻧﻮع اﻋﺸﺎري ﺑﻮده و ‪w‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊ ﻳﻚ ﻋﺪد از ﻧﻮع‬ ‫‪w‬‬ ‫اﻋﺸﺎري ‪ X‬راا ﻨ ان‬ ‫ﺑﻌﻨﻮان‬ ‫ﻋﺪد اﻋﺸﺎ‬ ‫ﻗﺴﻤﺖ ﺻﺤﻴﺢ ﻋﺪ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﻗ ﺖ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ااﻳﻦ ﺗﺎ‬ ‫‪Longint‬ﻣﻲ ﺎﺷﺪ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮ ﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ m o Var x , i , j : Longint ; Begin i : = trunc ( 12.5 ) ; { i = 12 } j : = trunc ( 12.4 ) ; { i = 12 } k : = trunc ( 13.5 13 5 ) ; { k = 13 } Writeln ( ' I = ' , i : 5 , ' j = ' , j : 5 , ' k = ' , k : 5 ) ; End . c * b e u w w w n *p ‫‪ ‬ﺗﻮﺍﺑﻊ ﺍﺯ ﻧﻮﻉ ﮐﺎﺭﺍﮐﺘﺮي‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺗﻮﺍﺑﻌﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻣﻲ ﮐﻨﻴﻢ ﮐﻪ ﺧﺮﻭﺟﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﻧﻮﻉ ﮐﺎﺭﺍﮐﺘﺮي‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪chr‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫‪‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫را ﺑﺮ ﻣﻲﮔ ا‬ ‫اﺳﻜﻲ ا‬ ‫‪b‬ا ﻜ‬ ‫ﻚ ﻛﻛﺪ‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮي ﻳﻚ‬ ‫ل ﻛﺎ اﻛ‬ ‫ﻣﻌﺎدل‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺎ‬ ‫ف‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪Function chr ( X: Byte ): char‬‬ ‫;‬ ‫ﺷﮑﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻛﺎرﻛﺘﺮ ﻣﻲ ﺎﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻳﻚ ﻛﺎ ﻛ‬ ‫ﻚ‬ ‫ﻳﻚ ﺎ‬ ‫‪ X‬ﻚ‬ ‫ﻋﺒﺎرت ﻳﺎﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ ااز ﻧﻮع ﺎﺑﺎﻳﺖ ﺑﻮده و ﺧﺮوﺟﻲ ﺎﺗﺎﺑﻊ ‪w‬‬ ‫اﻳﻦ ﺗﺎﺑﻊ ﻛﺪ اﺳﻜﻲ را درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده و ﻣﻌﺎدل ﻛﺎرﻛﺘﺮي آن را ﺑﺮ ﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ m o Var i : Byte ; Begin For End . c * b i : = 65 to 91 do e Writeln ( chr ( I ) u ) ; n *p w w w : ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ .‫ را در ﺧﺮوﺟﻲ ﭼﺎپ ﻣﻲﻛﻨﺪ‬Z ‫ ﺗﺎ‬A ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﻻ ﺣﺮوف‬ ‫‪ ‬ﺗﺎﺑﻊ ‪Upcase‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﮑﺎﺭ ﻣﻲﺭﻭﺩ‪.‬‬ ‫ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﮑﺎ‬ ‫ﻑ ﮔ‬ ‫ﮐﺎﺭﺍﮐﺘﺮ ﺑﻪ ﺣﺮﻑ‬ ‫ﮏ ﮐﺎ ﺍﮐ‬ ‫ﻞ ﻳﮏ‬ ‫ﺑﺮﺍي ﺗﺒﺪﻳﻞ‬ ‫ﻫﺪﻑ‪ :‬ﺍ‬ ‫ﻑ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫; ‪Function Upcase ( ch: charu): char‬‬ ‫ﺷﮑﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪ ch‬ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ از ﻧﻮع ﻛﺎراﻛﺘﺮ ﺑﻮده و ‪w‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊ ﻓﻴﺰﻳﻚ ﻛﺎراﻛﺘﺮي‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺑﻌﻨﻮان ﺧ وﺟ‬ ‫ﻛﺮده و ﺑﻌﻨ ان‬ ‫‪w‬ﻛ ده‬ ‫ﺑﺰرگ ﺗ ﺪﻳﻞ‬ ‫ﺗﺒﺪﻳﻞ‬ ‫ﺣﺮف ﺑﺰ گ‬ ‫را ﺑﻪ ﺣ ف‬ ‫ﻛﻮﭼﻚ ا‬ ‫ﺣﺮف ﻛ ﭼﻚ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ ﺗﺎﺑﻊ ﺣ ف‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺣﺮوف ﺑﺰرگ را ﺑﺮ ﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ Var : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Sent: S t array [ 1.. 1 80 ] off char h ; i , N: Byte ; m o Begin Write ( ' enter Numbers: ' ) ; Readln ( N ) ; For i: = 1 to N do Read ( Sen [ i ] ) ; Writeln ; F For i: i = 1 to t N d do If ( sen [ i ] > = ' a ' ) and ( sen [ i ] < = ' z ' ) Then ; sen [ i ]: = Upcase ( sen [ i ] ) ; Writeln ( ' Out pot of program ' ) ; For i: = 1 to N do Writeln ( sen [ i ] ) ; End. { End of program } c * b e u w w w n *p ‫‪ ‬ﺭﻭﺍﻝﻫﺎي ﺍﺳﺘﺎﻧﺪﺍﺭﺩ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫در ﺑﺨﺶ ﻫﺎي ﻗﺒﻞ دﻳﺪﻳﺪ ﻛﻪ در ﺗﻮاﺑﻊ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﺎﺑﻊ ارﺳﺎل ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺗﺎﺑﻊ ﻧﻴﺰ‬ ‫ﻣﻘﺪاري را ﺑﻌﻨﻮان ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ رواﻟﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺗﻮاﺑﻊ ﻋﻤﻞ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﺑﺎ‬ ‫ﻲﺷﻮد ﻳﺎ اﻋﻼن ﺑﻪ‬ ‫ﻲﮔﺮداﻧﺪه ﻣﻲ‬ ‫ﻲ رواﻟﻬﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﭘﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﺮﻣﻲ‬ ‫ﻦ ﺗﻔﺎوت ﻛﻪ ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫اﻳﻦ‬ ‫ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ رواﻟﻬﺎ ﺑﺪون ﻧﻮع ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ت ززﻳﺮ ﻣﻲ ﺎﺷﺪ‬ ‫روالﻫﺎﺎ ﺑﺼﻮرت‬ ‫ﻛﻠﻲ ال‬ ‫ﺷﻜﻞ ﻛﻠ‬ ‫‪Name‬‬ ‫‪N‬‬ ‫‪( Parametu‬‬ ‫‪P‬‬ ‫‪P‬‬ ‫‪Procedure‬‬ ‫‪d‬‬ ‫ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎي ﺍﻝ‬ ‫ﺭﻭﺍﻝ‬ ‫ﺎ ﺍ ﺘ ﻫﺎي‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺍﺍﺳﻢ ﺍﻝ‬ ‫ﺭﻭﺍﻝ‬ ‫ﺷﺪﻩ‬ ‫ﺫﺧﻴﺮﻩ ﺷﺪ‬ ‫ﮐﻠﻤﻪ ﺫﺧ‬ ‫ﮐﻠ ﻪ‬ ‫ﺭﻭﺍﻝ ‪Dec‬‬ ‫‪ ‬ﺭﻭ ﻝ‬ ‫ارﺳﺎﻟﻲ ﻛﻛﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮ ا ﺎﻟ‬ ‫ﺪ از ﺎ ا‬ ‫واﺣﺪ‬ ‫ﻨﺪ ا‬ ‫ﭼﻨﺪ‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﻳﻚ‬ ‫ﺪف‬ ‫ﻚ ﻳﺎﺎ ‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﺷﮑﻞ ﺭﻭﺍﻝ‪:‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Procedure Dec ( Var X: longint ) ;u‬‬ ‫‪Procedure Dec ( Var X: longintn‬‬ ‫; ) ‪, N: longint‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻦ روال‬ ‫ﻲﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮي ﻣﻲ‬ ‫‪X‬ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ از ﻧﻮعع ‪ longint‬و ﺑﺼﻮرت ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻳﻚ واﺣﺪ از ﭘﺎراﻣﺘﺮ ارﺳﺎﻟﻲ ﻛﻢ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var m o N : integer g c * b e u Begin N : = 1201 ; Dec ( N ) ; { N = 1200 } Writeln ( N ) ; Dec ( N , 200 ) ; { W = 1000 } Writeln ( N ) ; End . w w w n *p ‫ﻝ ‪Exit‬‬ ‫ﺭﻭﺍﻝ‬ ‫‪ ‬ﺭﻭ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻘﻞ ﻣﻲ ﻛﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺟﺎري ﻣﻨﺘﻘﻞ‬ ‫ك ﺎ‬ ‫ﺧﺎرج از ﻠﺑﻠﻮك‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ راا ﺑﻪ ﺧﺎ‬ ‫ل ﻧﺎ‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﻛﻛﻨﺘﺮل‬ ‫ف‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫اﻳﻦ روال ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ از ﺑﻠﻮك ﺟﺎري ﺧﺎرج ﺷﻮد‪ .‬اﮔﺮ اﻳﻦ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬و اﮔﺮ در ﻳﻚ‬ ‫روال در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ﺑﻜﺎر رود ﺑﺎﻋﺚ ﺧﺮوجج از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‪w‬‬ ‫‪w‬ﻛﻨﺘﺮل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ‬ ‫روال ﻳﺎ ﺗﺎﺑﻊ ﺑﻜﺎر رود ﺑﺎﻋﺚ ﺧﺮوج از روال ﻳﺎ ﺗﺎﺑﻊ ﺷﺪه و‬ ‫ﺷﻜﻞ روال‪:‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫; ‪Procedure Exit‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var g ; i , j : integer Begin i : = 100 ; j : = 20 ; Dec ( i , j ) ; Write ( i ) ; Exit ; End . m o c * b e u w w w n *p : ‫ﺧﺮﻭﺟﯽ‬ .‫ ﺑﺎﻋﺚ ﺧﺮوج از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد‬Exit ‫ﺑﻌﺪ از اﺗﻤﺎم ﻋﻤﻠﻴﺎت ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﻝ ‪Halt‬‬ ‫ﺭﻭﺍﻝ‬ ‫‪ ‬ﺭﻭ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫اﺟﺮاي ﻧﺎ‬ ‫دادنن ﺑﻪ ا ا‬ ‫ﺧﺎﺗﻤﻪ ا‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺧﺎﺗ‬ ‫ف‬ ‫ﺷﻜﻞ روال‪:‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫; ‪Procedure Halt‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻢ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺮ‬ ‫‪ w‬ﺑﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ‬ ‫اﻳﻦ روال ﺑﺎﻋﺚ ﺧﺎﺗﻤﻪ اﺟﺮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺷﺪه و ﻛﻨﺘﺮل ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻲﮔﺮدد‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺭﻭﺍﻝ ‪Inc‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬اﺿﺎﻓﻪ ﻛﺮدن ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ واﺣﺪ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ ‫‪c‬‬ ‫ﻊ‪:‬‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﻞ‬ ‫*‬ ‫‪P‬‬ ‫‪Procedure‬‬ ‫‪d‬‬ ‫‪IInc ( V‬‬ ‫‪Var X‬‬ ‫‪X: llongint‬‬ ‫‪i t) b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪Procedure Inc ( Var X: longint‬‬ ‫; ) ‪, N: longint‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻦ روال ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻐﻴﺮﺮ‬ ‫اﻳﻦ‬ ‫ﻮع ‪ Longint‬ﻲ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ از ﻧﻮع‬ ‫‪ X‬ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﺮ‬ ‫ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ x‬ﻳﻚ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ واﺣﺪ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var N , i , j : integer ; B i Begin i : = 100 ; j : = 200 ; N : = 10 ; inc ( i ) ; { i = 101 } inc ( j , N ) ; { j = 210 } Writeln (' i = ' , i , ' j = ' , j ) ; End . c * b e u m o w w w n *p ‫ﺭﻭﺍﻝ ‪Randomize‬‬ ‫‪‬ﺭﻭ ﻝ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﻣﻲ ﺷ‬ ‫اﻋﺪاد ﺗ ﺎ ﻓ‬ ‫ﺗﻮﻟﻴﺪ ا ا‬ ‫ﺗﻐﻴﺮ ﻧﻧﺤﻮه ﺗ ﻟ‬ ‫ﺚ ﺗﻐ‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺎﺑﺎﻋﺚ‬ ‫ف‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Procedure Randomize ; u‬‬ ‫ﺷﻜﻞ روال‪:‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫وﻗﺘﻲ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ از ﺗﺎﺑﻊ ‪ Random‬اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ اﻋﺪاد ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬اﻳﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﻗﺒﻞ از‬ ‫در اﺟﺮاﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻳﻜﺴﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮاي ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺎﺑﻊ ‪ Random‬روال ‪ Rondomize‬را ﺑﻜﺎر‪w‬‬ ‫ﻣﻲﺑﺮﻳﻢ‪ .‬ﺗﺎ ﺑﺎﻋﺚ‬ ‫ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻋﺪاد ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﻣﺘﻔﺎوت در اﺟﺮاﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮔﺮدد‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ m o Var i : word ; c * b Randomize; e For i : = 1 to 10 u do n Writeln ( Random ( 50 ) ) ; p * End . w w w Begin ‫ﻧﻮﻳﺴﻲ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻮﻳ ﻲ‬ ‫ﻝ ﺑﺮ‬ ‫ﭼﻨﺪ ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ﺣﻞ ﭼ‬ ‫‪ ‬ﻞ‬ ‫ﻣﺜﺎل ‪ :‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ ﻣﺮﺑﻊ ‪( n < = 10 ) n * n‬‬ ‫ﺑﻊ ﻛﺎﻣﻞ‬ ‫ي ﻛﻪ ﻣﻣﺮﺑﻊ‬ ‫ﻋﻨﺎﺻﺮي‬ ‫ده آﻧﮕﺎه ﻋﻨﺎﺻ‬ ‫ﻳﺎﻓﺖ ﻛﻛﺮده‬ ‫ودي ددرﻳﺎﻓﺖ‬ ‫را از وورودي‬ ‫ﺻﺤﻴﺢ ا‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺻﺤ ﺢ‬ ‫از ﻣﻘﺎدﻳ‬ ‫ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ را ﺻﻔﺮ ﻛﺮده و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ ﺣﺎﺻﻞ را در ﺧﺮوﺟﻲ ﭼﺎپ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪n , i , j : integer‬‬ ‫; ‪a : array [ 1 .. 10 , 1 .. 10 ] of integer‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫; ) ' ‪Write ( ' enter Number :‬‬ ‫‪For i : = 1 to N do‬‬ ‫‪For j : = 1 to N do‬‬ ‫; ) ] ‪Readd ( a [ i , j‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ For i : = 1 to N do For j : = 1 to N do If a [ i , j ] sqr ( Trunc (sqrt (Abs ( a[ i , j ] ))) ) < > 0 Then a[i,j]:=0 ; Writeln ( ' The oupput Mafrix ' ) ; For i : = 1 to N do Begin For j : = 1 to N do Write ( a [ i , j ] : 5 ) ; Writeln ; End ; E d . { End End E d off program } m o c * b e u w w w n *p ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺟﻤﻠﻪ از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛـﺮده ﺳـﭙﺲ ﺣـﺮوف‬: ‫ﻣﺜﺎل‬ .‫ﺑﺰرگ ﺟﻤﻠﻪ را ﺑﻪ ﺣﺮوف ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻧﻤﺎﺋﻴﺪ‬ Var sen : array [ 1 .. 80 ] of char ; Ch : char ; i : word ; Begin m o Write ( ' enter sentence ' ) ; Repeat Read ( sen [ i ] ) ; I (i) ; Inc Until sen [ i ] = ' . ' ; Writeln ; n : = Dec ( i ) ; For i : = 1 to n do If ( sen [ i ] > = ' A ' ) and ( sen [ i ] < = ' B ' ) Then sen [ i ] = chr ( ord ( sen [ i ] ) + ( ord ( ' a ' ) – ord ( ' A ' )) ) Writeln ( ' The result sentence ' ) ; For i : = 1 to n do Write ( sen [ i ] ) ; End . { End of program } c * b e u w w w n *p ‫ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ‬ ‫ ﺮﻳ‬ a) Var i , j : integer :‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﻤﺮﻳﻨﺎت زﻳﺮ را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻴﺪ‬.1 Begin i : = 100 ; j : = 20 ; inc ( i ) ; D ( j , 10 ) ; Dec inc ( i , j ) ; Writeln ( i : 5 , j : 5 ) ; End . b) Var y : integer ; Begin y : =Round Ro nd ( 18.31 18 31 ) MoD 5 ; Writeln ( y ) ; End . m o c * b e u w w w n *p :‫ﺧﺮﻭﺟﻲ ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﺕ ﺯﻳﺮ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﺎﺋﻴﺪ‬.2 a) c * b e u m o Ch: = ' A ' ; Ch = chr Ch: h ( ordd ( chh ) + 3 ) ; Write ( ch ) ; b) w X: = 12 ; Succ ( x ) ; Ch: = ' B ' ; Pred ( ch ) ; Write ( x , ch ) ; w w n *p ‫ﻧﻮﻳﺴﻲ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻮﻳ‬ ‫ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ ﺑ ﻧﺎﻣﻪ‬ ‫‪ ‬ﺗﻤ ﻳﻨﺎﺕ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ‪ 1000‬ﺷﻤﺎره ﺣﺴﺎب ﺑـﺎﻧﻜﻲ ‪ 7‬رﻗﻤـﻲ ﺑﻄـﻮر‬ ‫ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺑﻴﻦ ‪ 5119432‬و ‪ 9981711‬را ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﺮده و ﭼﺎپ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬ﻋﺪد ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﻴﻦ ‪ 10‬ﺗﺎ ‪ 99‬راﺗﻮﻟﻴﺪ‬ ‫‪ -2‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﺗﺎ ﺗﻌﺪاد ‪38‬‬ ‫‪u‬‬ ‫پ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭼﺎپ‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ ﭼ‬ ‫ﻣﺮﺑﻊ ووﺳﻂ ﺻﻔﺤﻪ ﻳﺶ‬ ‫ﺮﺑﻊ‬ ‫ﺷﻜﻞ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺑﻪ ﻞ‬ ‫در ﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺳﭙﺲ آن ررا ر‬ ‫ﻛﺮده‪ ،‬ﭙﺲ‬ ‫ﺮ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻋﺪد ‪ 220‬رﻗﻤﻲ از ‪w‬‬ ‫ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده آن‬ ‫را در ﻳﻚ ﻋﺪد ﺗﻚ رﻗﻤﻲ ﺿﺮب ﻧﻤﻮده و ﺣﺎﺻﻞ را در ‪w‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﭼﺎپ ﻧﻤﺎﺋﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﻓﺼﻞ ‪8‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻛﺎﺭﺍﻛﺘﺮي ﻭ ﺭﺷﺘﻪﻫﺎ)‪(String‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ ﺳﺎﺧﺘﺎر آراﻳﻪ ﻫﺎﻳﻲ از ﻧﻮع ﻛﺎراﻛﺘﺮ‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻧﻮع دادة ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﺎم رﺷﺘﻪ‪w‬‬ ‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ آآراﻳﻪ اي از ﻛﺎراﻛﺘﺮ و رﺷﺘﻪ ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺗﻮاﺑﻊ و رواﻟﻬﺎي اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺮاي رﺷﺘﻪ ﻫﺎ‬ ‫رﻓﺘﺎري‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي÷ﻓ ﺎ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪o‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬از‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﭘﺲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﺑﻜﺎر ﺑﺒﺮد‪.‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻜﺎ‬ ‫‪ b‬ﺎ‬ ‫را در‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮﻫﺎ ا‬ ‫آراﻳﻪااي ااز ﻛﺎ اﻛ ﺎ‬ ‫‪‬آ ا‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮﻫﺎ ارا ﺎﺑﺎ رﺷﺘﻪ ‪n‬‬ ‫‪p‬ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺷﺘﻪ ﻘﺎ ﻪ‬ ‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ‬ ‫آراﻳﻪااي از ﻛﺎ اﻛﺘ ﺎ‬ ‫‪‬آ اﻪ‬ ‫*‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻏﻴﺮه را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آراﻳﻪاي از ‪w‬‬ ‫ﻣﺮﺗﺐ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫رﺷﺘﻪ ﻣ ﺗﺐ‬ ‫اﻓﺮاد و ﻏ ه‬ ‫اﺳﻤﻲ اﻓ اد‬ ‫‪ ‬اﺳﻤ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪‬ﺗﻮاﺑﻊ و رواﻟﻬﺎي اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ رﺷﺘﻪﻫﺎ را در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮد ﺑﻜﺎر ﺑﺒﺮد‪.‬‬ ‫‪ ‬ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﻧﻮﻉ ﮐﺎﺭﺍﮐﺘﺮ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻛﺎراﻛﺘﺮي ﻇﺮﻓﻴﺖ ﭘﺬﻳﺮش ﻳﻚ ﻛﺎراﻛﺘﺮ ) ﺷﺎﻣﻞ ﻳﻚ رﻗﻢ‪ ،‬ﻳﻚ ﺣﺮف از‬ ‫ﺣﺮوف و ﻳﺎ ﻳﻚ ﻛﺎراﻛﺘﺮ دﻳﮕﺮ ( را دارا ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻘﺪار دﻫﻲ اﻳﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ‪:‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫; ' ‪ch: = ' A‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫اﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫﻴﻢ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻫﺎي ﻛﺎراﻛﺘﺮي را از ورودي ﺑﺨﻮاﻧﻴﻢ ﺑﺎﻳﺪ دﻗﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺑﻪ‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺧﺎﻟﻲ ﻛﺎ اﻛ‬ ‫ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺎﻟ‬ ‫اﻳﻨﻜﻪ ﻓ ﺎ ﺎ‬ ‫ﺑﺮاي ا ﻜ‬ ‫ﺧﺮج دﻫﻴﻢ ا‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺧﺮﻭﺟﻲ ﻗﻄﻌﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺯﻳﺮ ﺭﺍ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮐﻨﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ ‪ :‬ﺧﺮﻭﺟ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫; ' ‪Ch: = ' A‬‬ ‫; ' ‪C: = ' a‬‬ ‫‪If ch = c Then‬‬ ‫) ' ‪Writeln ( ' equal‬‬ ‫‪Else‬‬ ‫; ) ' ‪Writeln ( ' Not equal‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫اﺳﺖ‪::‬‬ ‫ﺑﺼﻮرت ززﻳﺮ ا ﺖ‬ ‫ت‬ ‫ﺑﺎﻻ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺎﻻ‬ ‫ﻗﻄﻌﻪ ﻧﺎ ﻪ‬ ‫ﺣﺎﺻﻞ از ﻗﻄ ﻪ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺎ ﻞ‬ ‫ﺧ‬ ‫‪Not equal‬‬ ‫ﺩﺭﮐﻞ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﮐﺎﺭﺍﮐﺘﺮﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻟﺤﺎﻅ ﺍﺭﺩﻳﻨﺎﻝ )ﻣﺮﺗﺒﻪ( ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ‬ ‫ﺩﺳﺘﻪﺑﻨﺪي ﮐﺮﺩ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪ -1‬رﻗﻢ ﻫﺎ ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪:‬‬ ‫'‪'0' < '1' < '2' < '3' < … < '9‬‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻗﺮار ﮔ ﻓﺘ‬ ‫ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻫﻢ ﻗ ا‬ ‫اﺳﻜﻲ ﺸﺖ‬ ‫ﻟﺤﺎظ ﻛﺪ ا ﻜ‬ ‫ﻫﺎ از ﻟ ﺎظ‬ ‫رﻗﻢ ﺎ‬ ‫ﻗ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪ -2‬ﺣﺮوف ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ‪*p :‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪' B ' < … < ' Zw‬‬ ‫'‪'< … <'a' < 'b' < … < 'z‬‬ ‫‪ ‬ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﺭﺷﺘﻪﺍي ) ‪( String‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻧﻮع آن ا‬ ‫را‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ از ﻧ ع‬ ‫ﻧﺎﻣﻴﺪه و ﺘﻐ‬ ‫رﺷﺘﻪ ﻧﺎ ﺪ‬ ‫ﻳﻚ ﺷﺘﻪ‬ ‫را ﻚ‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮ ا‬ ‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪااي از ﻛﺎ اﻛﺘ‬ ‫ﻋﻪ‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ‪:‬‬ ‫ﺗ ﻒ‬ ‫ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ رﺷﺘﻪاي ﻣﻲﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻗﺴﻤﺖ ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ) ‪ ( Var‬ﻣﻌﺮﻓﻲ‬ ‫اﻳﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻧﻴﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ در‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻃﻮل آن راا ﺸﺨﺺ‬ ‫ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻃ ل‬ ‫رﺷﺘﻪاي ‪pn‬ﻻً‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺷﺘﻪ‬ ‫ﻳﻚ ﺘﻐ‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻚ‬ ‫ﺷﻮد‪ .‬ددر ﺗ ﻒ‬ ‫ﻣﻲﺷ د‬ ‫*‬ ‫ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻃﻮل را ﺑﺮاي آن در ﻧﻈﺮ‬ ‫اﮔﺮ ﻃﻮل ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﺸﻮد ﺑﻄﻮر ﻗﺮاردادي ﻛﺎﻣﭙﺎﻳﻠﺮ ‪w‬‬ ‫ﻮل ررﺷﺘﻪ ‪ 255‬ر ﺮ‬ ‫ﮔﻴﺮد‪ .‬ﺣﺪاﻛﺜﺮﺮ ﻃﻮل‬ ‫ﻲ ﻴﺮ‬ ‫ﻣﻲ‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮ ﻣﻲﻲﺑﺑﺎﺷﺪ‪w .‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻧﺤﻮﻩ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺭﺷﺘﻪ ﺍي ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫] ‪[ length‬‬ ‫‪: string‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﻃﻮل رﺷﺘﻪ ﻛﻠﻤﻪ ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه‪w‬‬ ‫‪Name‬‬ ‫‪w‬‬ ‫اﺳﻢ رﺷﺘﻪ‬ ‫‪w‬‬ :‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﺭﺷﺘﻪﺍي ﺭﺍ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﻣﻘﺪﺍﺭﺩﻫﻲ ﮐﺮﺩ‬ Var m o S : string [ 10 ] ; . . . Begin n *p . . S : = ' pascal ' ; Write ( s ) ; . . w w w End . c * b e u ‫ﺑﺮﺍي ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎيﺭﺷﺘﻪﺍي ﺍﺯﺩﺳﺘﻮﺭ ‪Read‬ﻳﺎ ‪ Readln‬ﺑﺼـﻮﺭﺕ‬ ‫ﺯﻳﺮﻣﻲﺗﻮﺍﻥﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬اﮔﺮ ﻃﻮل رﺷﺘﻪ ورودي از ﻃﻮل ﺗﻌﺮﻳﻒ‬ ‫ﻫﻨﮕﺎم ﺧﻮاﻧﺪن ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي رﺷﺘﻪاي‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد و اﮔﺮ ﻃﻮل‬ ‫ﺷﺪه ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻃﻮل‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬رﺷﺘﻪ ورودي در ﻣﻨﺘﻬﻲاﻟﻴﻪ‬ ‫رﺷﺘﻪ ورودي ﻛﻤﺘﺮ از ﻃﻮل ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه ‪*p‬‬ ‫‪ w‬رﺷﺘﻪ اي ﺑﺪون ﻣﺤﺘﻮا‬ ‫ﺳﻤﺖ ﭼﭗ ﻣﺘﻐﻴﺮ رﺷﺘﻪاي ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻘﻴﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺎﻧﺪ‪،‬‬ ‫ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﺎ‬ ‫ﺎﻗ‬ ‫‪w‬‬ ‫; ) ‪Read ( s‬‬ ‫‪ Write‬ﺎ‬ ‫ﻳﺎ‬ ‫ﺍﺯﺩﺳﺘﻮﺭ ‪W it‬‬ ‫ﺭﺷﺘﻪﺍﺍي ﻧﻧﻴﺰﺰ ﺍﺯﺩ ﺘ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺷﺘﻪ‬ ‫ﮏ ﺘﻐ‬ ‫ﭼﺎﭖ ﻳﮏ‬ ‫ﺑﺮﺍي ﺎ‬ ‫ﺍ‬ ‫‪ Writeln‬ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫; ) ‪Write ( s‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺜﺎل ‪ :‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺷﻤﺎره داﻧﺸﺠﻮﺋﻲ‪ ،‬اﺳﻢ و ﻓﺎﻣﻴﻞ داﻧﺸﺠﻮﺋﻲ را‬ ‫دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻫﺪ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﻧ ﺎ ﺶ‬ ‫درﻳﺎﻓﺖ ﻛﻛﺮده ﺳﭙﺲ در ﺧ‬ ‫از ورودي ﺎﻓﺖ‬ ‫‪w‬‬ Var Name , family: string [ 40 ] ; Id: longint Begin g m o c * b writeln ( ' Enter studente number ' ) ; u Readln ( Id ) ; n writeln ( ' Enter*p Name ' ) ; w) ; Readln ( Name writeln ( w ' Enter family ' ) ; w Readln ( family ) ; w te ( ' Id writeln d Na Namee Family a y') ; writeln ( Id: 7 , Name , Family ) ; End. ‫ﺁﺭﺍﻳﻪﺍي ﺍﺯ ﺭﺷﺘﻪ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﺷﻮﺩ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪bf string‬‬ ‫‪Name : Array‬‬ ‫‪A‬‬ ‫‪[ 1 .. length ] eof‬‬ ‫‪i‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﺍﺳﻢ ﺁﺭﺍﻳﻪ‬ ‫ﻧﻮﻉ ﺭﺷﺘﻪ ﺍي‬ ‫ﻃﻮﻝ ﺁﺭﺍﻳﻪ ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﺮاي ﺧﻮاﻧﺪن ﭼﻨﻴﻦ آراﻳﻪاي ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﻋﻤﻞ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪i : = 1 to 50 do‬‬ ‫; ) ] ‪Readln ( Name [ i‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﺑﺼﻮرت‪::‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺼ ت‬ ‫آراﻳﻪﻪ ددر ﺧ‬ ‫ﺶآ ا‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ‬ ‫اي ﻧ ﺎ‬ ‫ﺑﺮاي‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪i: = 1 to 50 do‬‬ ‫) ] ‪Writeln ( Name [ i‬‬ ‫‪For‬‬ ‫‪For‬‬ ‫ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩي ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺣﺴﺐ‬10 ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﮐﻪ ﺍﺳﻢ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var .‫ﺣﺮﻭﻑ ﺍﻟﻔﺒﺎ ﻣﺮﺗﺐ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ Name : Arrayy [ 1 .. 10 ] of stringg [ 10 ] ; string [ 10 ] ; temp : i , j : Byte; Begin writeln ( ' Enter Ten Names ' ) ; for i : = 1 to 10 do Readln ( Name [ i ] ) ; for j : = 1 to 9 do for j : = i +1 to 10 do g if Name [ i ] > Name [ j ] Then Begin Temp : = name [ i ] ; Name [ i ] : = Name [ j ] ; Name [ j ] : = temp ; End ; { sort Algrithm } writeln ( ' The sorted list ' ) ; for i : = 1 to 10 do writeln ( Name [ i ] ) ; end . { End of program } m o c * b e u w w w n *p ‫داﻧﺸﺠﻮﺋﻲ ﺣﺪاﻛﺜﺮﺮ ‪50‬‬ ‫ﺷﻤﺎره د ﺠﻮ ﻲ‬ ‫ﻓﺎﻣﻴﻠﻲ و ﻤ ره‬ ‫اﺳﻢ‪ ،‬ﻴ ﻲ‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻢ‪،‬‬ ‫اي ﺑ ﻮﻳ ﻴ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ي‬ ‫ل ‪ :‬ﺑﺮ‬ ‫ﻣﺜﺎل‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ را از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﺪه ررا درر‬ ‫اﺳﻢ ﻮ‬ ‫ﺳﺎﻳﺮ اﻃﻼﻋﺎت ﻢ‬ ‫ورودي‪ ،‬ﻳﺮ‬ ‫از ورو ي‬ ‫اﺳﻤﻲ ز‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪن ﻲ‬ ‫ﺳﭙﺲ ﺑﺑﺎ ﻮ‬ ‫ﭙﺲ‬ ‫ﺻﻮرت وﺟﻮد در ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫; ] ‪Name , Family : array [ 1 .. 50 ] of string [ 30‬‬ ‫; ‪id : array [ 1 .. 50 ] of longint‬‬ ‫; ] ‪Nam : string [ 30‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ Begin write ( ' Enter Number : ' ) ; Readln ( N ) ; for i : = 1 to N Do Begin write ( ' Enter Name : ' ) ; Readln ( Name ) ; write ( ' Enter family : ' ) ; Readln ( family ) ; write ( ' Enter student Number : ' ) ; Readln ( Id ) ; end ; writeln it l ; write ( ' Enter Name : ' ) ; Readln ( Nam ) ; i := 0 ; flag : = Ture ; m o c * b e u w w w n *p while ( i < = n ) and flag Do Begin incc ( i ) ; if Name [ i ] = Nam then flag : = false ; end ; If flag then writeln it l ( ' Not N t found f d') ; Else Begin writeln ( ' Id Name write ( Id , Name : 30 , family : 30 ) ; end ; End . { End of program } m o c * b e u w w w n *p family ' ) ‫‪ ‬ﺗﻮﺍﺑﻊ ﻭ ﺭﻭﺍﻟﻬﺎي ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪﺍي ﺑﺮﺍي ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﺭﺷﺘﻪﺍي‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪C m t‬‬ ‫‪Concat‬‬ ‫‪ ‬ﺎ‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬اﻟﺤﺎق دو ﻳﺎ ﭼﻨﺪ رﺷﺘﻪ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫; ‪Function concat ( S1 , S2 , … , Sn ): string‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻧﻴﺰ ﻳﻚ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊ ﻧ ﺰ‬ ‫ﺘﻨﺪ و ﺧ وﺟ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﻳﻲ از ﻧﻮع رﺷﺘﻪ ﻫﻫﺴﺘﻨﺪ‬ ‫‪ Sn , … , S2 , S1‬ﻣﺘﻐ ﻫﺎﻳ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ رﺷﺘﻪاي اﺳﺖ اﻳﻦ ﺗﺎﺑﻊ دوﻳﺎ ﭼﻨﺪﺗﺎﺑﻊ را ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﻴﻮﻧﺪ داده‪ ،‬و رﺷﺘﻪ ﺣﺎﺻﻞ‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻲ ﺮ‬ ‫ﺑﺮﻣﻲ‬ ‫ررا ﺑﺮ‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ﺜﺎﻝ‬ Var Str3 , str1 , str2 : string Begin Str1 : = ' Pascal ' ; Str2 : = ' Book ' ; Str3 : = Concat ( Str1 , Str2 ) ; write it ( St Str33 ) ; End. m o c * b e u w w w n *p .‫ ﻧﺸﺎن داده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‬Pascal Book ‫ ﻋﺒﺎرت‬،‫ﺑﺎ اﺟﺮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻓﻮق‬ ‫‪C‬‬ ‫‪Copy‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫‪ ‬ﺗﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪ o‬رﺷﺘﻪ ) ‪ ( substring‬از ﻳﻚ رﺷﺘﻪ‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬اﺳﺘﺨﺮاج ﻳﻚ زﻳﺮ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫;‪nction copy (S:string ; Index:Integer‬‬ ‫ﺷﻜﻞﺗﺎﺑﻊ‪count: Integer): string; :‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪ w‬رﺷﺘﻪ اي ﻛﻪ ﻧﻘﻄﻪ ‪S‬‬ ‫‪ w‬زﻳﺮ‬ ‫ﻢ از آن‬ ‫ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ رﺷﺘﻪ اي ﻛﻪ ﻣﻲ ﺧﻮاﻫﻴﻢ‬ ‫‪Index‬ﺷﺮوع آآن‬ ‫ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺟﺪا ﻛﻨﻴﻢ‪ .‬ﻟﺬا زﻳﺮ رﺷﺘﻪ ‪ Count‬و ﻃﻮل آآن ‪w‬‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪Count .‬ﺣﺎﺻﻞ‪ ،‬ﻳﻚ رﺷﺘﻪ ﻛﻪ ﻃﻮل آن ﺑﻪ اﻧﺪازه‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ﺜﺎﻝ‬ Var c * b e Str: = ' Pascal Book ' ; u n, 7 , 4 ) ; { Str1 = Book } Str1: = Copy (pStr write ( Str1 )* ; w w w Str , str1: string ; B i Begin End. m o ‫‪ ‬ﺭﻭﺍﻝ ‪Delete‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺣﺬف ﻳﻚ زﻳﺮ رﺷﺘﻪ از ﻳﻚ رﺷﺘﻪ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪Procedure delete (Var str: string; b‬‬ ‫ﺷﻜﻞروال‪:‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Index:integer;length:‬‬ ‫; ) ‪integer‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺻﺤﻴﺢ و ‪ Length‬ﻧﻴﺰ‬ ‫‪Str‬ﻳﻚ ﻣﺘﻐﺮ رﺷﺘﻪ اي‪ Index ،‬ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ‪w‬‬ ‫‪w‬ﻳﻚ زﻳﺮ ررﺷﺘﻪ ررا ازز ﻳﻳﻚ‬ ‫ل ‪ Delete‬ﻳ‬ ‫روال‬ ‫ﻲﺑﺑﺎﺷﺪ‪ .‬رو‬ ‫ﺻﺤﻴﺢ ﻣﻲ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺻ ﻴﺢ‬ ‫ﻋﺒﺎرت ﻳﻳﺎ ﻴﺮ‬ ‫ﻳﻳﻚ ﺒ ر‬ ‫رﺷﺘﻪ ﺣﺬف ﻣﻲﻛﻨﺪ اﻳﻦ روال از ﻣﺤﻞ ‪ Index‬ﺑﻄﻮل ‪w‬‬ ‫‪ Length‬از رﺷﺘﻪ ‪Str‬‬ ‫ﺣﺬف ﻣﻲﻛﻨﺪ و رﺷﺘﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﺑﻌﻨﻮان ﺧﺮوﺟﻲ روال ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪه ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ﺜﺎﻝ‬ Var m o c * B i Begin b e St: = 'Pascal.Book' u ; Delete ( St , 7 p , 5n ) ; writeln ( St ) *; w End. w w St : string ; .‫ﻲﺑﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ ﻣﻲ‬Pascal ‫ﻓﻮق‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻮ‬ ‫از ﺑﺮ‬ ‫ﺣﺎﺻﻞ ز‬ ‫ﻞ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺮوﺟﻲ‬ ‫‪ ‬ﺭﻭﺍﻝ ‪Insert‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬درج ) وارد ﻛﺮدن ( ﻳﻚ رﺷﺘﻪ در ﻳﻚ رﺷﺘﻪ دﻳﮕﺮ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪Procedure Insert ( Str1: stringeb‬‬ ‫ﺷـﻜﻞ روال‪;Var Str2: :‬‬ ‫‪u‬‬ ‫; ) ‪string ; Index: Byte‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪ w‬اي و ‪ Index‬ﻋﺒﺎرﺗﻲ‬ ‫‪ Str1‬ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ رﺷﺘﻪ اي‪ Str2 ،‬ﻣﺘﻐﻴﺮ رﺷﺘﻪ‬ ‫ﻋﺪد از ﻧﻮع ﺻﺤﻴﺢ ﻣﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬روال ‪ ،Insert‬رﺷﺘﻪ ‪w‬‬ ‫‪ Str1‬رادر رﺷﺘﻪ ‪Str2‬‬ ‫از ﺧﺎﻧﻪ ‪ Index‬درج ﻣﻲﻛﻨﺪ و رﺷﺘﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﺧﺮوﺟﻲ‪w‬‬ ‫روال ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ﺜﺎﻝ‬ Var m o c * b B i Begin e Str1: = ' Pascal 7'u ; n Str2: = ' Turbo Turbo' ; p * Insert ( Str1 , Str2 , 6 ) ; w End. w w Str1 , str2: string ; .‫ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‬Turbo pascal 7 ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﻻ‬ ‫‪Length‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ‪g‬‬ ‫‪ ‬ﺑﻊ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻃﻮل رﺷﺘﻪ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫; ‪Function length ( Str: stringe): Integer‬‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪:‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬ﻋﺪد ﺻﺤﻴﺢ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪Str‬ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت رﺷﺘﻪ اي ﺑﻮده و ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊ ﻳﻚ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬ﻣﻲﮔ ا‬ ‫ﺑﻌﻨﻮان ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮ‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ا‬ ‫ﻃﻮل رﺷﺘﻪ ورودي راا ﺎ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﻃ ل‬ ‫ااﻳﻦ ﺎ‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ﺜﺎﻝ‬ m o Var c * b e u St: string ; n: integer g ; Begin n *p St: = 'Turbo Pascal 7' ; n: = length ( S4 ) ; { n = 14 } Write ( ' The length of string is: ' , n ) ; End. End w w w ‫‪ ‬ﺗﺎﺑﻊ ‪Pos‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺑﺮاي ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻳﻚ رﺷﺘﻪ داﺧﻞ رﺷﺘﻪ دﻳﮕﺮ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Function pos ( Str1: string ; Str2:‬‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺗﺎﺑﻊ‪string ): Byte ; :‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ ‫‪ Str1‬ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ رﺷﺘﻪ اي و ‪ Str2‬ﻧﻴﺰ‪w‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﻣﺤﻞ‬ ‫ﻞ‬ ‫اﻳﻦ ﺑﻊ‬ ‫‪w‬ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻳﻦ‬ ‫ﻲﺑ‬ ‫ﻴﺢ ﻣﻲ‬ ‫ﺻﺤﻴﺢ‬ ‫ﺑﻊ ﻳﻳﻚ ﻋﺪد ﺻ‬ ‫ﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﻲﺑﺑﺎﺷﺪ و ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ي ﻣﻲ‬ ‫ررﺷﺘﻪ اي‬ ‫اوﻟﻴﻦ وﻗﻮع رﺷﺘﻪ ‪ Str1‬در رﺷﺘﻪ ‪ Str2‬را ﺑﻌﻨﻮان ‪w‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮ ﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ ‪:‬‬ ‫ﺜﺎﻝ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫; ‪Str1 , Str2: string‬‬ ‫; ‪i: integer‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪B i‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Str1: = ' Book ' ; u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪Str2: = ' Pascal‬‬ ‫; ' ‪Book‬‬ ‫‪p‬‬ ‫} ‪* , Str2 ) ; { i = 8‬‬ ‫‪i: = Pos ( Str1‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Write w‬‬ ‫; )‪('i=',i‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪End.‬‬ ‫ﻧﻜﺘﻪ‪ :‬ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ اﮔﺮ ﻋﻤﻞ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺑﺎ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ اﻧﺠﺎمم ﻧﺸﻮد ) ﻳﻌﻨﻲ رﺷﺘﻪ اول‬ ‫در رﺷﺘﻪ دوم وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ( ﺗﺎﺑﻊ ﻣﻘﺪار ﺻﻔﺮ ﺑﺮ ﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺭﻭﺍﻝ ‪Str‬‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺑﺮاي ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻋﺪد ﺑﻪ ﻳﻚ رﺷﺘﻪ ﻋﺪدي ﺑﻜﺎر ﻣﻲ رود‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪2: Procedure Str ( F: Real: format‬‬ ‫; ) ‪, Str: string‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ رﺷﺘﻪاي‬ ‫‪ Str‬ﻚ‬ ‫‪p‬و* ‪S‬‬ ‫ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮﻋﺪدي ﺑﻮده‬ ‫درﺷﻜﻞ ‪ I ،1‬ﻚ‬ ‫ﻜ‬ ‫‪ w‬را ﺑـﻪ ﻳـﻚ رﺷـﺘﻪ ﻋـﺪدي‬ ‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ روال ﻳﻚ ﻋﺪد ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺎ ﻓﺮﻣﺖ ﻣﺸﺨﺺ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺗ ﺪﻳﻞ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﮑﻞ ﺭﻭﺍﻝ‪1: Procedure Str( I: integer: format , Str: string ) ; :‬‬ ‫درﺷﻜﻞ ‪ F ،2‬ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ رﺷﺘﻪاي و ‪ Str‬ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ رﺷﺘﻪاي ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ﺜﺎﻝ‬ Var c * b Str ( 543: 5 , Str ) ; e { Str = ' 543' } u) ; { Str = ' 12.25' } Str ( 12.25: 7: 2 n ,Str p ) ; { Str = '127' } Str ( 127: 3: *Str w 7: 3 , Str ) ; { Str = ' 3.124' } Str ( 3.1239: w w Number , Str: String ; Begin g End. End m o ‫‪ ‬روال ‪Val‬‬ ‫ﻫﺪف‪ :‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻳﻚ رﺷﺘﻪ ﻋﺪدي ﺑﻪ ﻳﻚ ﻋﺪد‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪2: Procedure Val ( S: String ; Var N:‬‬ ‫; ) ‪Real ; Var Error: integer‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪ S‬ﻳﻚ ﻋﺒﺎرت ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮ رﺷﺘﻪ اي‪ N ،‬ﻳﻚ ‪p‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ*از ﻧـﻮع ﺻـﺤﻴﺢ ﻳـﺎ اﻋﺸـﺎري و‬ ‫‪ Error‬ﻧﻴﺰ ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ از ﻧﻮع ﺻﺤﻴﺢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪w.‬‬ ‫اﻳﻦ روال ﻳﻚ رﺷﺘﻪ ﻋـﺪدي را‬ ‫ﻣﺘﻐﻴـﺮ ‪N‬‬ ‫ﺗﻮﺳـﻂ ﻐ‬ ‫‪w‬راا ﺗ ﻂ‬ ‫‪ w‬آن‬ ‫ﻛﻨـﺪ و‬ ‫ﺗﺒـﺪﻳﻞ ﻣـﻲ ﻛ ﺪ‬ ‫اﻋﺸـﺎري ﺗ ﺪ ﻞ‬ ‫ﻳـﺎ ا ﺸ ﺎ‬ ‫ﻋﺪد ﺻـﺤﻴﺢ ﺎ‬ ‫ﻳﻚ ﺪ‬ ‫ﺑﻪ ﻚ‬ ‫ﺑﺮﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ‪ .‬اﮔﺮ ﻋﻤﻞ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻄﻮر ﺻﺤﻴﺢ اﻧﺠـﺎم ﺷـﻮد‪ ،‬ﻣﻘـﺪار ﻣﺘﻐﻴـﺮ ‪Error‬‬ ‫; ‪1: Procedure Val ( S: String ; Var N: integer‬‬ ‫ﺷﻜﻞ روال‪:‬‬ ‫; ) ‪Var Error: integer‬‬ ‫ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﺪ‬ ‫ﺑﺮاﺑﺮ ﺻﻔﺮ در ﻏﻴﺮ اﻳﻨﺼﻮرت ﻣﺤﻞ وﺟﻮد اﺷﻜﺎل را ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ﺜﺎﻝ‬ V Var St: string ; E , N: integer ; F: Real ; Begin g St = ' 475 ' ; Val ( St , N , E ) ; St = ' 475' ; Val ( St , F , E ) ; St = '3.1716' '3 1716' ; Val ( St , F , E ) ; w End. c * b e u { N = 475 , E = 0 } n *p w w m o {F= ,E=3} { F = 3.1716 , E = 0 } ‫ﻫﺎ ﻭ ﮐﺎ ﺍﮐ ﺎ‬ ‫ﮐﺎﺭﺍﮐﺘﺮﻫﺎ‬ ‫ﺭﺷﺘﻪ ﺎ‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺷ‬ ‫ﺍﺭﺍﺋﻪ ﭼﻨﺪ ﺜﺎﻝ‬ ‫‪‬ﺍ ﺍﺋ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻣﺜﺎل ‪ :‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺟﻤﻠـﻪ از ورودي درﻳﺎﻓـﺖ ﻛـﺮده ﺳـﭙﺲ در‬ ‫ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻛﻠﻤﻪ ‪ IS‬وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ‪ are‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻧﻤﺎﻳـﺪ و در‬ ‫ﻧﻬﺎﻳﺖ رﺷﺘﻪ ﺣﺎﺻﻞ را در ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻴﺶ از ﻳﻚ ﺑﺎر ﻛﻠﻤﻪ ‪ IS‬ﺗﻜﺮار ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫‪.w‬‬ ‫‪w‬ﻛﻨﺪ‬ ‫در اﻳﻨﺼﻮرت ﻫﻤﻪ ﻛﻠﻤﺎت ‪ IS‬را ﺑﺎ ‪ are‬ﺗﺒﺪﻳﻞ‬ ‫‪w‬‬ Var St : string ; Begin Writeln ( ' Enter sentence ' ) ; Readln ( St ) ; Repeat i : = Pos ( 'is' , St ) ; if i > 0 Then Begin Delete ( St , i , 2 ) ; Insert ( 'are' , St , i ) ; end ; Until i = 0 ; Writeln ( ' The result sentence ' ) ; Write ( St ) ; End . { End of program } m o c * b e u w w w n *p ،‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳـﻚ رﺷـﺘﻪ از ورودي درﻳﺎﻓـﺖ ﻛـﺮده‬: ‫ﻣﺜﺎل‬ ‫ﺳﻄﺮ‬ ‫ﺷﺘﻪ ددر ددو ﻄ‬ ‫ﺧﻮدد رﺷﺘﻪ‬ ‫ﺑﻬﻤﺮاه ﺧ‬ ‫آورده ﻬ ا‬ ‫ﺖآ د‬ ‫ﺑﺪﺳﺖ‬ ‫ﺷﺘﻪ راا ﺪ‬ ‫ﻣﻌﻜﻮس رﺷﺘﻪ‬ ‫ﺳﭙﺲ ﻜ‬ .‫ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﭼﺎپ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ Var St1 , St2 : string ; i , j : integer ; Begin g m o c * b Writeln ( ' Enter sentence e ') ; Readln ( St1 ) ; j : =n 1u ; For i : = length*(p St1 ) downto St2 [ j ] w : = St1 [ i ] ; Inc (w j) ; w End ; W te ( ' Thee result Writeln esu t ' ) ; Writeln ( St1 ) ; Writeln ( St2 ) ; End . { End of program } 1 do Begin ‫ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ‬ ‫‪‬ﺗ ﺎ‬ ‫‪ S3 , S2 ,o‬ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻫﺎي رﺷﺘﻪ اي ﻫﺴﺘﻨﺪ‬ ‫• ﺑﺎ ﻓﺮض اﻳﻨﻜﻪ‪S1m‬‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﻋﺒﺎرﺗﻬﺎي ‪c‬‬ ‫ﻦ ﻛﻨﻴﺪ‪.‬‬ ‫زﻳﺮﺮ*را ﺗﻌﻴﻴﻦ‬ ‫ﺮ ﻲ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫; ) ‪a)S3 = copy ( S1 , 1 , 6‬‬ ‫; ) ‪b)S3 = concat ( S3 , S2 , S1‬‬ ‫; ) ‪c)S3 = copy ( S2 , 1 , pos( S1 , S2 ) – 1‬‬ ‫; ) ) ‪d)Delete ( S2 , pos( S1 , S2 ) , length ( S1‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ :‫ﮐﻨﻴﺪ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺯﺯﻳﺮ ﺭﺍﺍ ﺗﺗﻌﻴﻴﻦ ﮐﻨ‬ ‫ﻗﻄﻌﻪ ﻧﺎ‬ ‫ﺧﺮﻭﺟﻲ ﻗﻄ‬ ‫•ﺧ‬ Var S1: string ; i: integer ; Begin .End c * b e u m o n S1: = 'ABCDEF' p ; * For w i: = 1 to length ( S1 ) ; w Delete ( S1 , i , 1 ) ; w Writeln ( S1 ) ; :‫ﮐﻨﻴﺪ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺯﺯﻳﺮ ﺭﺍﺍ ﺗﺗﻌﻴﻴﻦ ﮐﻨ‬ ‫ﻗﻄﻌﻪ ﻧﺎ‬ ‫ﺧﺮﻭﺟﻲ ﻗﻄ‬ ‫•ﺧ‬ m o Var c * b e u St: string ; i: integer ; Begin n *p Readln ( St ) ; F For ii: = 1 to t length l th ( St ) Do D If ( St [ i ] > = ' 0 ' ) and ( St [ i ] < = ' 9 ' ) then Delete ( St , i , 1 ) ; Writeln ( St ) ; w w w .End S2 = ' Book ' , S1 = ' pascal Book ' ‫• ﺑﺎ ﻓﺮﺽ ﺍﻳﻨﮑﻪ‬ .‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺧﺮﻭﺟﻲ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﺭﺍ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮐﻨﻴﺪ‬ m o c * b e b) S3 : = copy ( S2 , pos ( S1 , S2 ) , length ( S1 ) ; u n c) S3 : = copy ( S2 , pos *p( St , S2 ) , length ( S2 ) ; w w d) Delete D l t ( S1w , pos ( S2 , S1 ) , llength th ( S2 ); ) a) Insert ( S1 , S2 , pos ( S1 , S2 ) ) ; e) S1 [ 0 ] := # 6 ; ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻧﻮﻳﺴﻲ‬ ‫ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ ﻧﺎ‬ ‫‪‬ﺗ ﺎ‬ ‫ﭘﺎراﮔﺮاف را از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده‬ ‫ﻳﻚ ﮔ‬ ‫‪m‬ﻛﻪ ﻚ‬ ‫•ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺳﭙﺲ‪:‬‬ ‫) ﺣﺪاﻛﺜﺮ ‪ 10‬ﺧﻂ ( ‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫اﻟﻒ( ﺗﻌﺪاد ﻛﻠﻤﺎت ﻫﺮ ﺳﻄﺮ را ﺷﻤﺮده و اﻧﺘﻬﺎي ﺳﻄﺮ ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﭼﺎپ ﺎ‬ ‫ﺷﻤﺮده ﺎ‬ ‫دار راا ﺷ‬ ‫ف ﺻﺪاا ا‬ ‫ﺗﻌﺪاد ﺣﺮوف‬ ‫ب( ا‬ ‫ج( ﺗﻌﺪاد ﺧﻄﻮط ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ را ﺷﻤﺮده در ﺧﺮوﺟﻲ ﭼﺎپ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫د( ﺗﻌﺪاد ﺟﻤﻼت ﻫﺮ ﺧﻂ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و در ﺳﻄﺮ ﻫﺎي ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫درﻳﺎﻓﺖ‬ ‫ي رﻳ‬ ‫ورودي‬ ‫از ورو‬ ‫ﺺ ررا ز‬ ‫ﻣﺒﻨﺎي ﻣﺸﺨﺺ‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻳﻚ ﻋﺪد درر ﺒ ي‬ ‫ي ﺑ ﻮﻳ ﻴ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي‬ ‫•ﺑﺮ‬ ‫ﻛﺮده ﺳﭙﺲ آن را‪m‬ﺑﻪ‪o‬ﻣﺒﻨﺎي ‪ m‬ﻛﻪ از ورودي ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﺑﺒﺮد‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﭘﺎراﮔﺮاف را از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده‬ ‫•ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻧﻤﻮده و ﭘﺎراﮔﺮاف ﺣﺎﺻﻞ را ﺑﻬﻤﺮاه‬ ‫ﻛﻠﻤﺎت ﺗﻜﺮاري ﻫﺮ ﺳﻄﺮ را ﺣﺬف‬ ‫‪p‬‬ ‫ﭘﺎراﮔﺮاف اوﻟﻴﻪ در ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺎ ﭘﻴﻐﺎم *‬ ‫‪w‬ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻨﺎﺳﺐ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫•ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ دو ﻋﺪد ‪ 20‬رﻗﻤﻲ ) ﺑﺼﻮرت رﺷﺘﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد (‬ ‫را از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده ﺳﭙﺲ ﻣﺠﻤﻮع و ﺣﺎﺻﻞ ﺿﺮب اﻳﻦ دو ﻋﺪد را‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و در ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺎ ﭘﻴﻐﺎم ﻣﻨﺎﺳﺐ ﭼﺎپ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده‬ ‫از‬ ‫رﺷﺘﻪ‬ ‫ﻳﻚ‬ ‫ﻛﻪ‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ‬ ‫اي‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫•‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻳﺶ دﻫﺪ‪:‬‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮ ﻧﻤﺎﻳﺶ‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮ ﺑﺑﻪ ر ﺮ‬ ‫ﻋﻤﻮدي ر ﺮ‬ ‫‪n‬ي‬ ‫ﺑﺼﻮرت ﻮ‬ ‫داﺧﻞ آن ررا ﺑ ﻮر‬ ‫ﺳﭙﺲ ﻛﻠﻤﺎت ﻞ‬ ‫ﭙﺲ‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫درﻳﺎﻓﺖ‬ ‫‪w‬ورودي ﺎﻓ‬ ‫‪w‬راا از‬ ‫ﺣﺪاﻛﺜﺮ ‪ 5‬ﺧﻂ‬ ‫ﭘﺎراﮔﺮاف ﺎﺑﺎ ﺪاﻛﺜ‬ ‫ﻳﻚ ﺎ اﮔ اف‬ ‫ﺪ ﻛﻛﻪ ﻚ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪااي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ‬ ‫• ﻧﺎ‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻣﺠﻤﻮع ارﻗﺎم ﻳﺎ اﻋﺪاد ) در ﺻﻮرت وﺟﻮد ( ﻫﺮ ﺧﻂ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ‬ ‫دﻫﺪ‪..‬‬ ‫ﻧﻤﻮده در اﻧﺘﻬﺎي ﻫﻤﺎن ﺳﻄﺮ ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﺪ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﻓﺼﻞ ‪9‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻓﺮﻋﻲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪ ‬ﺷﻨﺎﺧﺖ اﺟﺰاء ﺗﺸﻜﻴﻞدﻫﻨﺪه ﺗﻮاﺑﻊ و رواﻟﻬﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻓﺮﻋﻲ‬ ‫ﻲ‬ ‫ي ﺮ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي‬ ‫‪w‬درر ﺑﺮ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ و ﻴﺮ‬ ‫اﻧﻮاعع ﭘ ر ﺮ‬ ‫ﻲ ﻮ‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ‬ ‫‪ ‬ﺑﺮر‬ ‫‪ ‬ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎي رواﻟﻬﺎ و ﺗﻮاﺑﻊ ‪w‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ‬ ‫ﻳﺮ ﺑﺮ‬ ‫ﻣﺰاﻳﺎي اﺳﺘﻔﺎده از زﻳﺮ‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺰ ﻳ ي‬ ‫‪ ‬ﺮﻲ‬ ‫رﻓﺘﺎري‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي÷ﻓ ﺎ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪o‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬از‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﭘﺲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫زﻳﺮﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢﺑﻨﺪي ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﭼﻨﺪﻳﻦ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪ ‬زﻳﺮﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻣﻮﺟﻮد‪w،‬در ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺟﺎ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺎﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺰاﻳﺎي اﺳﺘﻔﺎده از آﻧﻬﺎ را در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮد ﺑﻜﺎر ﺑﺒﺮد‪.‬‬ ‫ﻝﻫﺎ‬ ‫ﺭﻭﺍﻝ‬ ‫‪ ‬ﺭﻭ‬ ‫روالﻫﺎ ﻧﻮﻋﻲ از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻓﺮﻋﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ وﻇﻴﻔﻪ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ﺧﻮد را از ﻃﺮﻳﻖ ‪b‬‬ ‫‪e‬درﻳﺎﻓﺖ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز ﻧﺘﺎﻳﺞ را‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺧﻄ ط‬ ‫ﺧﻄﻮط‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎﺎ در ﻘ ﻘ‬ ‫*‪ .‬ﺎ ا‬ ‫ﮔﺮداﻧﻨﺪ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ا ﻠ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﺎ‬ ‫ااز ﻃﻃﺮﻳﻖ ﺎ ا ﺎ‬ ‫اﺻﻠﻲ ﺎﺑﺎز ﻣﻲﮔ اﻧ‪p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻓﺮﻋﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪w.‬‬ ‫ﻫﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ‪،‬‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻓ ﻋ‬ ‫اﺻﻠﻲ و ﺑ ﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠ‬ ‫ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﺑﻴﻦ ﺑﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ارﺗﺒﺎﻃ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻳﺎ وﻇﺎﻳﻒ ﺧﺎﺻﻲ از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ را اﻧﺠﺎم ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ .‬روال ﻫﺎ در ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز‬ ‫ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ررا‬ ‫اﻳﻦ ﺑ ﻴ‬ ‫ﻓﺮﻋﻲ ﻳﻦ‬ ‫ﻫﺎي ﺮ ﻲ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ي‬ ‫آﻧﻬﺎ ﺑﺑﻪ ﺑﺮ‬ ‫زﻳﺮا ﻬ‬ ‫ﻋﻤﻞ ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬زﻳﺮ‬ ‫رواﻧﺘﺮ ﻞ‬ ‫روال ﻫﺎ رو ﺮ‬ ‫ﺗﻮاﺑﻊ و رو‬ ‫ﻛﻪ ﻮ ﺑﻊ‬ ‫ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﺮ ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ‪ ،‬دادهﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ را ﻣﻮرد ﭘﺮدازش ﻗﺮار دﻫﻨﺪ‪.‬‬ : ‫ﺯﻳﺮ ﻣﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳ‬ ‫ﺭﻭﺍﻝﻫﺎ ﺑﺼ ﺕ‬ ‫ﮐﻠﻲ ﺍﻝ‬ ‫ﺷﮑﻞ ﮐﻠ‬ m o P Procedure d Name N ( parameters t list li t ) ; c * ‫ﺫﺧﻴﺮﻩ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﺍﺳﻢ ﺭﻭﺍﻝ ﮐﻠﻤﻪ ﺫﺧ ﻩ‬ ‫ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎ‬ ‫ﻫﺎ‬ ‫ﻟﻴﺴﺖ ﭘﺎﺭﺍﻣﺘ‬ ‫ﻟ ﺖ‬ b e Var u { List of locadnvariable } Begin *p w . w . w{ Procedure Body } . . End ; { End of procedure } ‫ﺷﻮﻧﺪ‪:‬‬ ‫ﻲ ﻮ‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲ‬ ‫ﺮ‬ ‫ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ‬ ‫ﺍﺻﻠﻲ ﺑ ﻮﺭ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻲ‬ ‫ﻝ ﻫﺎ ﺩﺭﺭ ﺑﺮ‬ ‫ﺭﻭﺍﻝ‬ ‫ﻲ ﺭﻭ‬ ‫ﺩﺭﺭ ﺣﺎﻟﺖ ﮐﻠﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻢ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ‪Program‬‬ ‫; اﺳﻢ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫; ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ‬ ‫‪Procedure .....‬‬ ‫;‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫} ‪Begin { main program‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ روال ﻫﺎ‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫} ‪End. { End of program‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﻭﻗﻮﻉ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺩﻭ ﺩﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪.1‬ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺻﻮري‪( Formal parametersu)e‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪( Actual parameters‬‬ ‫‪.2‬ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي واﻗﻌﻲ ) ‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬واﻗﻌﻲ ﻫﻨﮕﺎم‬ ‫از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺻﻮري ﻫﻨﮕﺎم اﻋﻼن روال و از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي‬ ‫ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ روال ﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد ‪.‬‬ ‫ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎي ﺻﻮﺭي ﺩﺭ ﺣﺎﻟﺖ ﮐﻠﻲ ‪ 2‬ﻧﻮﻋﻨﺪ‪ ،‬ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﻉ ﺭﻭﺍﻝ ﻭ‬ ‫ﮔﻴﺮﻧﺪ ‪:‬‬ ‫ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲ ﮔ ﻧﺪ‬ ‫ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻗ ﺍ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻪ ﻧﻧﻮﻳﺲ ﻣﻮﺭﺩﺩ ﺍ ﺘﻔﺎﺩ‬ ‫ﺗﺗﺼﻤﻴﻢ ﻧﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻣﻘﺪاري ) ‪( Value parameters‬‬ ‫‪ ‬ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪( Variable parameters‬‬ ‫‪ ‬ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﺘﻐﻴﺮي ) ‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪(V‬‬ ‫‪Value‬‬ ‫‪l parameters‬‬ ‫‪t‬‬ ‫ﻣﻘﺪﺍﺭي )‬ ‫ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎي ﻘ ﺍ‬ ‫ﺎ‬ ‫‪ ‬ﺎ ﺍ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﻘﺪاري‪ ،‬ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪه از‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ را درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و وﻇﻴﻔﻪ آﻧﻬﺎ ﻓﻘﻂ ﻋﺒﻮر دادن ﻣﻘﺪار ﺑﻪ روال‬ ‫اﺻﻠﻲ اﻧﺘﻘﺎل ﻧﻧﻤﻲ ﺎ ﺪ‬ ‫ﻳﺎﺑﺪ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ا ﻠ‬ ‫روال ﺑﻪ ﻧﺎ‬ ‫ﻣﻘﺪاري در ال‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻘﺪا‬ ‫ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺎ ا ﺘ ﺎ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺗﻐ ات‬ ‫ﻣﻲ ﺎﺷﺪ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﻲ ﻮ‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ‬ ‫ري ﺑﺼﻮرت زﻳﺮ ﺮﻳ‬ ‫ي ﻣﻘﺪاري‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي‬ ‫ﭘر ﺮ‬ ‫ﺷﻮﻧﺪ ‪:‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫; ) ‪Name ( var1 : type ; var2 : type , . . . .‬‬ ‫ﻧﻮع ﻣﻘﺪاري‬ ‫ﻟﻴﺴﺖ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي از ع‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻢ روال‬ ‫اﺳﻢ‬ ‫‪Procedure‬‬ ‫ﻛﻠﻤﻪ ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه‬ :‫ ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺯﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﻴﺪ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Program g Var m o main ; c * b e u x1 , x2 , y1 , y2 : integer ; Procedure test (A1,A2,B1,B2:integer);{formal parameters n *p ...... Begin { main } .... test ( x1 , x2 , y1 , y2 ) ; { Actual parameters } ...... End. { End of program } w w w ‫ﭻ ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﺑﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي‬ ‫ﻧﻜﺘﻪ‪ :‬ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در روال ﺑﻜﺎر ﺑﺮده ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﻫﻴﭻ‬ ‫ارﺳﺎﻟﻲ از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ﻧﺪارﻧﺪ و ﻓﻘﻂ ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻳﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ از ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ‬ ‫ارﺳﺎل ﻣﻲ ﺷﻮد‪ .‬ﻟﺬا اﺳﺎﻣﻲ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺻﻮري ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻫﻢ اﺳﻢ ﺑﺎ‬ ‫ﺖ ﻛﻛﻪ‬ ‫ﻣﻌﻨﺎي ااﻳﻦ ﻧﻧﻴﺴﺖ‬ ‫ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ااﻳﻦ ﺑﻪ ﻨﺎ‬ ‫اﻧﺘﺨﺎب ﺷ ﻧﺪ‬ ‫اﺻﻠﻲ اﻧ ﺨﺎ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ا ﻠ‬ ‫واﻗﻌﻲ ﻧﺎ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي اﻗ‬ ‫ﺎا ﺎ‬ ‫اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ) ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺻﻮري ( ﻫﻤﺎن ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي واﻗﻌﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫در ﻣﺜﺎل ﺑﺎﻻ اﻳﻦ ﺗﻨﺎﻇﺮ ﺑﺮﻗﺮار اﺳﺖ‪u:‬‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي واﻗﻌﻲ‬ ‫‪A1‬‬ ‫‪A2‬‬ ‫‪B1‬‬ ‫‪B2‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ اﺳﺖ‪ p‬ﺑﺎ*‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺻﻮري‬ ‫‪X1‬‬ ‫‪X2‬‬ ‫‪Y1‬‬ ‫‪Y2‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﺻﻮري ﻫﺴﺘﻨﺪ و‪b‬‬ ‫ﻧﻮع‪e‬و ﺗﺮﺗﻴﺐ آﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻧﻮع و ﺗﺮﺗﻴﺐ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻳﻚ ﺎﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻳﻚ ﺑﻪ ﻚ‬ ‫ﺗﻨﺎﻇﺮ ﻚ‬ ‫واﻗﻌﻲ در ﺎﻇ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي اﻗ‬ ‫ﺎا ﺎ‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ‪ … , Var2 , Var1‬ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﻘﺪاري ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬ﻛﻪ‬ :‫ ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺯﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﻴﺪ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Program Var main ; m o c * b e u x1 , x2 , y1 , y2 : integer ; Procedure test ( A1 , A2 , B1 , B2: integer ); {formal paramete n *p ...... B i { main Begin i } .... test ( x1 , x2 , y1 , y2 ) ; { Actual parameters } ...... End. { End of pprogram g } w w w ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻣﻘﺪاري‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻘﺪا‬ ‫ﺑﻨﺎم ‪ test‬ﺎﺑﺎ ‪ 4‬ﺎ ا ﺘ‬ ‫رواﻟﻲ ﻨﺎ‬ ‫ﻛﻨﻴﺪ‪ ،‬اﻟ‬ ‫ﻈﻪ ﻣﻲ ﻛﻨ ﺪ‬ ‫ﻣﻼﺣﻈﻪ‬ ‫ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ﻼ‬ ‫ﻫ ﺎﻧﻄ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫از ﺑﺮ‬ ‫‪ yy2 , y1‬ز‬ ‫ي ‪y , x2 , x1‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي‬ ‫ﺖ‪ .‬ﻴﺮ‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ‬ ‫ده ه‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺳﺘﻔﺎده‬ ‫در ﺑﺮ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺑﺘﺮﺗﻴﺐ ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻳﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ در‬ ‫اﺻﻠﻲ ﺑﻪ روال ‪ test‬ارﺳﺎل ﺷﺪه و‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﺑﺎ ﻫﻤﺎن ﻧﻮع در ‪wB2 , B1 , A2 , A1‬‬ ‫ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪( Variable p‬‬ ‫ﻴﺮي ) ‪parameters‬‬ ‫ي ﻣﺘﻐﻴﺮي‬ ‫ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎي‬ ‫‪‬ﭘﺭ ﺮ‬ ‫ﻳﻚ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮي‪ ،‬ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻳﻚ ﭘﺎراﻣﺘﺮ واﻗﻌﻲ را ﺑﻌﻨﻮان ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﻣﻘﺪاري ددر ا ﺳﺎل‬ ‫ارﺳﺎل‬ ‫ﻫﺎي ﻣﻘﺪا ي‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي‬ ‫ﻫﺎ ﺑﺎ ﭘﺎ اﻣﺘ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ‬ ‫ﻧﻪ ﭘﺎ اﻣﺘ‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪ‪ .‬ﺗﻔﺎوت اﻳﻦ ﮔﮔﻮﻧﻪ‬ ‫ﺑﺮﻣﻲﮔ داﻧﺪ‬ ‫اﺻﻠﻲ ﺑ ﻣ‬ ‫اﺻﻠ‬ ‫ﺗﻐﻴﻴﺮات اﻳﺠﺎد ﺷﺪه در ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﻧﻴﺎز اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ روال ﺑﻪ‬ ‫ﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻴﺮي اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﺘﻐﻴﺮي‬ ‫ﺑﺮﮔﺮدد‪ ،‬ازز ﭘ ر ﺮ ي‬ ‫ﻲ ﺑﺮ ﺮ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ‬ ‫ﺑﺮ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫زﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫اﻋﻼن ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﺘﻐﻴﺮي ﺑﻪ ﺻﻮرت‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪procedure‬‬ ‫;) … ‪Name ( var id1 : type ; var id2 : type ,‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻛﻠﻤﻪ ﺫﺧ‬ ‫ﺍﺳﻢ ﺭﻭﺍﺍﻝ‬ ‫ﻟﻴﺴﺖ ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﺘﻐﻴﺮي‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ‪ id1 , id2‬و … ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﺘﻐﻴﺮي ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ روال‪ ،‬ﺗﻮﺳﻂ‬ ‫آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ﺑﺎزﮔﺮداﻧﺪه ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻮﻉ ﻭ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺩﻭ ﻋﺪﺩ‬ComputeSumAve ‫ ﺭﻭﺍﻟﻲ ﺑﻨﺎﻡ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ .‫ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺍﺻﻠﻲ ﭼﺎﭖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ Program Example; Var Num1, Num2: integer; Total,average: Real; Procedure ocedu e ComputeSumAve(Num1 Co pu eSu ve(Nu , Nu Num2:: integer ege ; Var sum , ave : Real); Begin Sum:=Num1+Num2; Ave:=sum/2; End; {End of procedure} Begin {Main} WriteLn(' Enter Two Numbers');ReadLn(Num1,Num2); ComputeSumAve (Num1, Num2, total, average); ( Sum is= ',, sum:8:2 , WriteLn('The ' The average is= ' , average:8:2); End. {End of program } m o c * b e u w w w n *p ‫ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎي ﻭﺍﻗﻌﻲ ﻭ ﺻﻮﺭي ﻋﺒﺎﺭﺗﻨﺪ ﺍﺯ‪:‬‬ ‫واﻗﻌﻲ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮ اﻗ‬ ‫ﺎ اﺘ‬ ‫‪Num1‬‬ ‫‪Num2‬‬ ‫‪Nu‬‬ ‫‪sum‬‬ ‫‪ave‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺻﻮري‬ ‫ﺎ ا ﺘ ﻫﺎ‬ ‫‪Num1‬‬ ‫‪Num2‬‬ ‫‪Nu‬‬ ‫‪Total‬‬ ‫‪Average‬‬ ‫ﺖ ﺑﺎﺎ‬ ‫ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ااﺳﺖ‬ ‫ﺘﻨﺎﻇ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ Num1 , Num2‬ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﻘﺪاري و ‪ sum , ave‬ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﺘﻐﻴﺮي‬ ‫ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪه ﻣﻲﺷ‬ ‫اﺻﻠﻲ ﮔ اﻧ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ا ﻠ‬ ‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ ﻧﺎ‬ ‫آﻧﻬﺎ ﻧ ﺎ‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ آﻧ ﺎ‬ ‫ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻛﻛﻪ ﻂ‬ ‫ﻣﻲ ﺎﺷ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺤﻠﻲ ﻭ ﺳﺮﺍﺳﺮي )‪( Local and Global Variable‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪ o‬ﻧﻮع ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻋﻼوه از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار‬ ‫در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻓﺮﻋﻲ دو‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻣﺤﻠﻲ ﻳﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﺳﺮاﺳﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي‬ ‫ﻣﻲﮔﮔﻴﺮﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬وﻟﻲ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺧﻮد ﻗﺎﺑﻞ‬ ‫ﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ در ﺑﻼك‬ ‫ﻣﺤﻠﻲ‪ ،‬ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﻳﻲ‬ ‫ﻲ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪ w‬دﺳﺘﺮس ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﺳﺮاﺳﺮي در ﺗﻤﺎم ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻓﺮﻋﻲ ﻗﺎﺑﻞ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺤﻠﻲ در داﺧﻞ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻓﺮﻋﻲ در ﻗﺴﻤﺖ ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‬ ‫ﻲ ﻴﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫دﺳﺘﺮﺳﻲ‬ ‫ﺑﻞ ﺮ‬ ‫ل ﻗﺎﺑﻞ‬ ‫روال‬ ‫رج ازز رو‬ ‫و درر ﺧﺎرج‬ .‫ ﺭﻭﺍﻟﻲ ﺑﺮﺍي ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﺠﻤﻮﻉ ﻭ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺩﻭ ﻋﺪﺩ ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Procedure Var CalcSumAve ( Num1 , Num2: Read ); m o c * Begin b e Sum:= Num1 + Num2 ; u Ave:= Sum / 2 ; n p * WriteLn(' The Sum is =' , sum:8:2 ) ; w WriteLn(' The average is =',ave:8:2); w End;{End of procedure} w Sum , Ave: Real ; ‫در ﻣﺜﺎل ﺑﺎﻻ ‪ sum , Ave‬ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺤﻠـﻲ ﻣـﻲﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬ﺑـﺮاي ﻓﺮاﺧـﻮاﻧﻲ روال‬ ‫;)‪ CalcSumAve(x.y‬ﻛﻪ درآن ‪ x.y‬دو ﻣﺘﻐﻴﺮ ازﻧـﻮع ‪ Real‬ﻣـﻲﺑﺎﺷـﻨﺪ‪ .‬ﺑـﻪ‬ ‫ﺷﻜﻞ زﻳﺮﺗﻮﺟﻪﻛﻨﻴﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Num1‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺻﻮري‬ ‫‪Num2‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺤﻠﻲ‬ ‫‪Sum‬‬ ‫‪Ave‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫واﻗﻌﻲ‬ ‫ﻫﺎي واﻗﻌ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘ‬ ‫‪X‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Y‬‬ ‫‪w‬‬ .‫ ﺧﺮﻭﺟﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺯﻳﺮ ﺭﺍ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻴﺪ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Program g Example6; p ; Var A , b , c: integer ; {Global Variables} Procedure test(var b: integer ; a: integer ); Var D: integer i ; {local {l l variable} i bl } Begin D:= 12 ; a:= b + d ; b:= a + c ; c:= c+ 2 ; End; Begin eg {Main} { } A:=1; b:=2; c:=3; Test(a,b); WriteLn( ' a = ' , a ,' b = ' , b , ' c = ' , c ) ; End.{End of program} ::‫اﺳﺖ‬ ‫زﻳﺮ ا ﺖ‬ ‫ت زﻳ‬ ‫ﺑﺼﻮرت‬ ‫ﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﻻ ﺑﺼ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﺧ وﺟ‬ a =16 b=2 c=5 m o c * b e u w w w n *p ‫ﻻ ﺑﻪ ﺳﻪ ﺷﻜﻞ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ‪:‬‬ ‫‪ ‬ﺭﻭﺍﻝﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮ ﹰ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪ u‬ﺑﺎ ﺧﺎﺻﻴﺖ ورودي‬ ‫ﺑﻜﺎرﮔﻴﺮي روال ﻫﻤﺮاه ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬ورودي و ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺑﻜﺎرﮔﻴﺮي روال ﻫﻤﺮاه ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺑﺎ ﺧﺎﺻﻴﺖ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﻜﺎرﮔﻴﺮي روالﻫﺎي ﺑﺪون ﭘﺎراﻣﺘﺮ‬ ‫‪ ‬ﺑﻜﺎﺭﮔﻴﺮي ﺭﻭﺍﻝﻫﺎي ﺑﺪﻭﻥ ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪ o‬ﻓﺮﻋﻲ ﻛﺎﻣﻼً ﻣﺴﺘﻘﻞ )ﺑﻲﻧﻴﺎز از ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ( در‬ ‫ﮔﺎﻫﻲ ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﺶﻫﺎيي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻳﻳﻚ ﺑﺮ ‪c‬‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﺮ‬ ‫ﻧﻴﺎز ﺑﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده ازز ﭘ ر‬ ‫ﺻﻮرت ﻴ ز‬ ‫ﻳﻦ ﻮر‬ ‫در اﻳﻦ‬ ‫ﺷﻮد‪ .‬ر‬ ‫اﺟﺮا ﻮ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ*ﺟﺮ‬ ‫ﺑﺑﺨﺶ‬ ‫‪b‬‬ ‫ﺑﺪون ﭘﺎراﻣﺘﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﻲﻣﻔﻬﻮم ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ و از رواﻟﻬﺎي‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﻏﺎﻟﺒﺎً زﻣﺎﻧﻴﻜﻪ ﺑﺨﻮاﻫﻴﻢ ﭘﻴﻐﺎمﻫﺎي ﺧﺎﺻﻲ را در ﻗﺴﻤﺘﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ‬ ‫دﻫﻴﻢ‪ ،‬اﻳﻦ ﭘﻴﻐﺎممﻫﺎ را در ﻳﻚ روال ﻗﺮار داده و در‪w‬‬ ‫ﺻﻮرت ﻧﻴﺎز‪ ،‬روال‬ ‫ﻢ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ را ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ .‫ ﺑﺪﻭﻥ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮي ﻓﺮﺍﺧﻮﺍﻧﻲ ﻣﻲﺷﻮﺩ‬Head ‫ ﺭﻭﺍﻝ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Program P Procedure Begin E Example l ; Head ; m o c * b WriteL('Name Familye Age No'); u WriteLe('……………………………...'); ( ) n p * End; w Begin{Main} w W i Lw( ' open university WriteLn( i i ' ); Head; End. End ‫‪ ‬ﺑﻜﺎﺭﮔﻴﺮي ﺭﻭﺍﻝ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎي ﺑﺎ ﺧﺎﺻﻴﺖ ﻭﺭﻭﺩي‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ﺑﻪ روالﻫﺎ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪e.‬اﮔﺮ اﻳﻦ اﻧﺘﻘﺎل ﻳﻚ ﻃﺮﻓﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﻓﻘﻂ از‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺧﺎﺻﻴﺖ ورودي ﺧ اﻫﻨﺪ‬ ‫ﺧﻮاﻫﻨﺪ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ ﻓﻘﻂ ﺧﺎ ﺖ‬ ‫‪ p‬ﻫﺎ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ااﻳﻦ ﻧﻧﻮعع ﺎ ا ﺘ‬ ‫روال ﺎﺷﺪ‬ ‫ﺑﻪ ال‬ ‫اﺻﻠﻲ ﻪ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ا ﻠ‬ ‫ﻧﺎ ﻪ‬ ‫*‬ ‫داﺷﺖ‪) .‬ﻗﺒﻼ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺗﻮﺿﻴﺢ داده ﺷﺪه ‪w‬‬ ‫اﺳﺖ( در اﻳﻦ ﻧﻮع روالﻫﺎ از‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻣﻘﺪاري اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻛﺮدﻳﻢ‪ ،‬ﻫﺪف از ﺑﻜﺎرﮔﻴﺮي ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﻘﺎدﻳﺮ از‬ ‫ﻢ‬ ‫ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ﻗﺒﻼً اﺷﺎره‬ .‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ ‫پ ﻳ‬ ‫ﭼﺎپ‬ ‫ﺮوﺟﻲ ﭼ‬ ‫درﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ ررا ر‬N ‫ ﺗﺎ‬1‫ﻣﺮﺑﻌﺎت اﻋﺪاد‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ آن ﺮﺑ‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻮ‬ ‫رواﻟﻲ ﺑ ﻮﻳ ﻴ‬ ‫ رو ﻲ‬: ‫ﻣﺜﺎل‬ Program Var Example ; m o c * b e u N , I: integer ; Procedure sqq ( M: integer g ) ; Begin WriteLn (' sqart is = ' , M * M ) ; End; Begin {Main} Write(' Enter Number = ')) ; Write( RealLn ( N ) ; For o I:= : 1 to N do Sq (i) ; End. {End of program} w w w n *p ‫‪ ‬ﺑﻜﺎﺭﮔﻴﺮي ﺭﻭﺍﻝ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎي ﺑﺎ ﺧﺎﺻﻴﺖ ﻭﺭﻭﺩي ﻭ ﺧﺮﻭﺟﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ل دادهﻫﺎ ازز‬ ‫ﻲ اﻧﺘﻘﺎل‬ ‫دارﻧﺪ ﻳﻳﻜﻲ‬ ‫ﻬﻢ ر‬ ‫ﺧﺎﺻﻴﺖ ﻣﻬﻢ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ دوو ﺻﻴ‬ ‫لﻫﺎ ﭘ ر ﺮ‬ ‫روال‬ ‫ﻧﻮع رو‬ ‫ﻳﻦ ﻮع‬ ‫در اﻳﻦ‬ ‫ر‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ﺑﻪ روال و دﻳﮕﺮي اﻧﺘﻘﺎل‪u‬ﻳﺎ ارﺟﺎع ﻧﺘﺎﻳﺞ از روال ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاﺻﻠﻲ‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮي اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﻧﻮع روالﻫﺎ از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﻌﻨﻮان ﭘ ر ﺮ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮ‬ ‫دوﻋﺪد ﺑ ﻮ‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ آن و‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻮ‬ ‫‪ change‬ﺑ ﻮﻳ ﻴ‬ ‫ﻲ ﺑﺑﻨﺎمم ‪g‬‬ ‫رواﻟﻲ‬ ‫ﻣﺜﺎل ‪ :‬رو‬ ‫درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده‪ ،‬ﻣﻘﺎدﻳﺮ اﻳﻦ دو ﻣﺘﻐﻴﺮ را ﺟﺎﺑﺠﺎ ﻧﻤﻮده و ﻧﺘﻴﺠﻪ را در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫اﺻﻠﻲ ﭼﺎپ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫; ‪Program Example‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫; ‪A , bb: iinteger‬‬ ‫; )‪Procedure change (var x , y: integer‬‬ ‫‪var‬‬ ‫;‪temp:integer‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫‪g‬‬ ‫;‪Temp:=x‬‬ ‫;‪X:=y‬‬ ‫;‪Y:=temp‬‬ ‫;‪End‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ B i { Main Begin M i } ReadLn( a , b ) ; Change( a , b ); WriteLn (' a= ' , a , ' b= ' , b ) ; End.{End { of program} p g } c * b e u m o w w w n *p ‫ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ‬ ‫ﺑﺎ ﻜ ﮕ‬ ‫ﻫﺎ ﺎ‬ ‫ﺭﻭﺍﻝ ﺎ‬ ‫ﺎﻁ ﺍﻝ‬ ‫ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ‬ ‫‪‬ﺍ ﺗ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪ u‬ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻛﻠﻲ زﻳﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ روالﻫﺎ از داﺧﻞ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪ ‬ﻗﺎﻧﻮن اول‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻗﺎﻧﻮن ددوم‬ ‫ﻗﺎﻧ ن‬ ‫‪w‬‬ ‫در ﭘﺎﺳﻜﺎل زﻳﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ﺑﻠﻜﻪ از داﺧﻞ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻧﻴﺰ‬ ‫ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻗﺎﻧﻮن ﺳﻮم‬ ‫ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺍ ﻝ‬ ‫ﺍﻭﻝ‬ ‫‪ ‬ﻗﺎﻧ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬ﻓﺮﻋﻲ( ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻓﺮﻋﻲ در ﺻﻮرﺗﻲ ﻣﻲﺗﻮان‪ ،‬دﺳﺘﺮﺳﻲ‬ ‫از ﻫﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ )اﺻﻠﻲ ﻳﺎ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻗﺮارر داﺷﺘﻪ ﺑﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻲ( ﺮ‬ ‫ﻓﺮﻋﻲ‬ ‫اﺻﻠﻲ ﻳﻳﺎ ﺮ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ) ﺻ ﻲ‬ ‫آن ﺑﺮ‬ ‫ﺗﻌﺎرﻳﻒ ن‬ ‫ﺑﺨﺶ رﻳ‬ ‫در ﺑ ﺶ‬ ‫داﺷﺖ‪ ،‬ﻛﻪ ر‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪ n‬ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻛﻠﻴﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻓﺮﻋﻲ‬ ‫‪Mu‬‬ ‫ﺑﻄﻮر ﻣﺜﺎل در ﺷﻜﻞ زﻳﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ‬ ‫اﺻﻠﻲ ﻗﺮار دارﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﺪ‬ ‫‪ p1,p2‬و… ﻛﻪ در ﺑﺨﺶ ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ Main c * b e Proc2 u .n *p . Proc1 w w w m o . . ProcN ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﺍﺻﻠﻲ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎﻱ‬ ‫ﻓﺮﻋﻲ‬ program Main; var …….. procedure proc1; var …….. Begin ……… End; Procedure proc2; Var ……… Begin …… end; d Begin {Main} Proc1; Proc2; End. :‫ ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ زﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨﻴﺪ‬: ‫ﻣﺜﺎل‬ m o c * b e u w w w n *p ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺷﺪهاﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا‬ ‫ﻒ ﺷﺪ‬ ‫اﺻﻠﻲ ‪ Main‬ﺗﺗﻌﺮﻳﻒ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ا ﻠ‬ ‫ﻫﺎي ‪ proc1 , proc2‬داﺧﻞ ﻧﺎ ﻪ‬ ‫روالﻫﺎ‬ ‫ال‬ ‫ﺑﺮاﺣﺘﻲ ﻣﻲﺗﻮان در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬ﻗﺮار ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ .‬دﻗﻴﻘﺎً ﻣﺜﻞ روالﻫﺎي ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ‬ ‫روالﻫﺎ ﺧﻮد ﻧﻴﺰ داﺧﻞ ﻫﻢ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ رواﻟﻬﺎ‪ ،‬اﺻﻄﻼﺣﺎً‬ ‫ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﻔﺎوت ﻛﻪ در داﺧﻞ روال ﺑﺎﻳﺪ‬ ‫‪n‬‬ ‫روالﻫﺎي ﻣﺘﺪاﺧﻞ ﻳﺎ ﺗﻮدرﺗﻮ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪*p .‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺩﻭﻡ‬ ‫‪ ‬ﻗﺎﻧ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﻳﻚ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﻣﻮازات ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﻮﻧﺪ و‬ ‫اﮔﺮ روالﻫﺎ در ﺑﺨﺶ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪ e‬اﻣﻜﺎن رﺟﻮع ﺑﻪ روالﻫﺎي ﻗﺒﻠﻲ وﺟﻮد‬ ‫ﻧﻪ در داﺧﻞ ﻫﻢ‪ ،‬در روالﻫﺎي ﺑﻌﺪي‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫دﺳﺘﺮﺳﻲ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد ﻛﻪ ﻗﺒﻼً ﺗﻌﺮﻳﻒ‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪ .‬ﺑﻌﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﺑﻪ رواﻟﻲ ﻣﻲﺗﻮان‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺷﺪه ﺎﺷ‬ ‫ﺷ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﻄﻮﺭ ﻣﺜﺎﻝ ﺍﮔﺮ ‪p1,p2,p3‬ﺳﻪ ﺭﻭﺍﻝ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺩﺭﺍﻳﻨﺼﻮﺭﺕ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ‬ ‫ﺯﻳﺮﻋﻤﻞ ﻛﻛﺮﺩ‪:‬‬ ‫ﻞ‬ ‫ﺑﺼﻮﺭﺕ‬ ‫ﺍﺻﻠﻲ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻪ ﺍ ﻠ‬ ‫ﻧﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪Main‬‬ ‫‪i‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺭﻭﺍﻝ ﻫﺎ‬ ‫در ﺷﻜﻞ ﺑﺎﻻ ﭼﻮن ‪ p2‬ﻗﺒﻼً ﻣﻌﺮﻓﻲ‬ ‫ﻞ ‪p3‬‬ ‫‪p‬‬ ‫آﻧﺮا داﺧﻞ‬ ‫ﺗﻮان ﺮ‬ ‫ﻲﻮن‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ ﻣﻲ‬ ‫ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ ﻛﺮد‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪P1‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪P2‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪wP3‬‬ ‫‪P2‬‬ ‫ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺳﻮﻡ‬ ‫‪ ‬ﻗﺎﻧ‬ ‫‪m‬‬ ‫ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪأي ﺑﺼﻮرت ﻣﺘﺪاﺧﻞ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬در اﻳﻨﺼﻮرت‬ ‫اﮔﺮ روالﻫﺎ در ﺑﺨﺶ‬ ‫‪o‬‬ ‫*‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه‪،‬‬ ‫ﻲ ﻛﻪ ﻗﺒﺒﻼً ﺮﻳ‬ ‫ﺑﻴﺮوﻧﻲ‬ ‫ﻫﺎي ﺑﻴﺮو‬ ‫روال ي‬ ‫ﺗﻮان ﺑﺑﻪ‪c‬رو‬ ‫ﻲﻮ‬ ‫دروﻧﻲ ﻣﻲ‬ ‫روال رو ﻲ‬ ‫از رو‬ ‫ز‬ ‫‪b‬‬ ‫دروﻧﻲ ﺑﻪ روالﻫﺎي ﺑﻴﺮوﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻮازات‬ ‫ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﺮد و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ از روال‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫دﺳﺘﺮﺳﻲ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد‪.‬‬ ‫ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻴﺰ ﻣﻲﺗﻮان‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﺑﻄﻮر ﻣﺜﺎل در ﺷﻜﻞ زﻳﺮ روال ‪ p1‬ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ روال‪w‬‬ ‫ﻫﺎي ‪ p2,p3‬دﺳﺘﺮﺳﻲ‬ ‫روال‪w‬‬ ‫ﻣﺮاﺟﻌﻪﻪ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻫﺎي ‪ p2 , p3‬ا‬ ‫ﺑﻪ ال‬ ‫ﺗﻮاﻧﺪ ﻪ‬ ‫دروﻧﻲ ‪ p4‬ﻣﻲﺗ اﻧﺪ‬ ‫ال د ﻧ‬ ‫ﻦ روال‬ ‫وﻫﻤﭽﻨﻴﻦ‬ ‫ﺪا ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻫ ﻨ‬ ‫ﭘﻴﺪا‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺍﺻﻠﻲ‬ Main m o c * b e u P3 P2 w P1 w w n *p ‫ﺭﻭﺍﻝ ﻫﺎ‬ ‫ﺭﻭﺵ ‪forward‬‬ ‫ﺭﻭﺍﻝﻫﺎ ﺑﻪ ﻭﺵ‬ ‫‪ ‬ﺍﻋﻼﻥ ﻭﺍﻝ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺗﻮان در روال دﻳﮕﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد‪،‬‬ ‫رواﻟﻲ ﻣﻣﻲﺗﻮان‬ ‫ﻗﺒﻼ اﺷﺎره ﻛﺮدﻳﻢ از رواﻟ‬ ‫ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ﻗﺒﻼً‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻓﻮق ﺑﺑﻪ ﻛﻤﻚ اﻋﻼن‬ ‫ﺗﻮرﺑﻮﭘﺎﺳﻜﺎل ﻧﻘﻴﺼﻪ ﻮ‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه ﺑﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﻮ ﺑﻮﭘ‬ ‫ﻛﻪ ﻗﺒﺒﻼً ﺮ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪ forward‬ﻗﺎﺑﻞ ﺣﻞ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺪﻳﻦ ﺻﻮرت ﻛﻪ اﮔﺮ رواﻟﻲ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺑﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫اﻋﻼن ‪ forward‬ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺪون رﻋﺎﻳﺖ از ﭘﻴﺶ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪن ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ‪،‬‬ ‫در رواﻟﻬﺎي دﻳﮕﺮ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺷﻜﻞ ﺍﻋﻼﻥ ﺑﻪ ﺭﻭﺵ ‪ forward‬ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫; ‪forward‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫; ) ‪Name ( parameters‬‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﻛﻠﻤﻪ ﺫﺧﻴﺮﻩ‬ ‫ﻟﻴﺴﺖ ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺍﺳﻢ ﺭﻭﺍﻝ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Procedure‬‬ ‫ﻛﻠﻤﻪ ﺫﺧﻴﺮﻩ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﺷﺪﻩ‬ ‫ﺷ‬ Program forward_Main ; Var ……… Procedure proc3 ; forward ; Procedure proc1; var …….. Begin ……… end; Procedure proc2; var ……… Begin ……… proc3; …… end; : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ c * b e u m o w w w n *p Procedure P d proc3; 3 var …….. Begin ……. End; Begin {Main program} ……… proc1; proc3 ‫ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ ﺑﺎ اﻋﻼن روال‬ proc2; ‫رواﻟﻬﺎ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ آآن‬ ‫ ﺑﻘﻴﻪ ﻟ‬،forward f d ‫ﺑﺼﻮرت‬ proc3; .‫دﺳﺘﺮﺳﻲ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﻨﺪ‬ ……… End. {End of program} m o c * b e u w w w n *p ‫‪ ‬ﺗﻮﺍﺑﻊ )‪(Functions‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻫﺎ‪،‬‬ ‫روالﻫﺎ‬ ‫ﺎﻧﻨﺪ ال‬ ‫ﺗﻮاﺑﻊ ﻣﺎﻧﻨﺪ‬ ‫ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺗ ا‬ ‫ﺗﻮاﺑﻊ ﻣﻲ ﺎﺷﻨﺪ‬ ‫ﻓﺮﻋﻲ‪ ،‬ﺗ ا‬ ‫ﻫﺎي ﻓ ﻋ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ‬ ‫دﻳﮕﺮي از ﻧﺎ ﻪ‬ ‫ﻧﻧﻮعع د ﮕ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﺗﻮاﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺗﻌﺪادي‬ ‫دي‬ ‫ﻲﻮ ‪،‬‬ ‫لﻫﺎ ﻣﻲ‬ ‫روال‬ ‫ﺗﻔﺎوت ﻛﻪ رو‬ ‫ﻳﻦ وت‬ ‫ﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺑﺎ اﻳﻦ‬ ‫ي ﻣﺴﺘﻘﻠﻲ‬ ‫ﭘﻴﻤﺎﻧﻪﻫﺎي‬ ‫ﭘﻴﻤ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻊ‪n‬ﻓﻘﻂ ﻳﻚ ﺧﺮوﺟﻲ دارﻧﺪ‪ .‬در روالﻫﺎ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺗﻮاﺑﻊ‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺧﺮوﺟﻲﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠﻲ ‪w‬‬ ‫ارﺟﺎع داده ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬وﻟﻲ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫در ﺗﻮاﺑﻊ اﻳﻨﻜﺎر ﺑﻪ ﻧﺤﻮ دﻳﮕﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲﮔﻴﺮد‪.‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲ ﺎﺷ‬ ‫ﻳﻚ ﺗﺎ‬ ‫ﺍﻋﻼﻥ ﻚ‬ ‫ﻛﻠﻲ ﺍ ﻼ‬ ‫ﺷﻜﻞ ﻛﻠ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫; ‪Function Name ( List Of Parameters ) : Function Type‬‬ ‫ﻧﻮﻉ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﺫﺧﻴﺮﻩ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﻴﺮ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﻟﻴﺴﺖ ﭘﺎﺭﺍﻣﺘﺮﻫﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺍﺳﻢ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﮐﻠﻤﻪ‬ ‫ﻧﮑﺘﻪ ‪:‬‬ ‫ﻧﮑ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﻧﻮع ﺗﺎ‬ ‫ﻫﻤﺎن ﻧ ع‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ‪ ،‬ﻫ ﺎن‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻧﻧﻮعع ﺧ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ داﺷﺘﻪ ﺎﺷﺪ‬ ‫ﻚﺧ‬ ‫ﺗﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﻳﻚ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﻓﻘﻂ ﻣﻲﺗ اﻧﺪ‬ ‫ﺗﺎ‬ ‫ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻟﺬا ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊ‪ ،‬ﻧﻮع ﺗﺎﺑﻊ ﺗﺸﺨﻴﺺ داده‬ ‫ﺗﻮاﺑﻊ‬ ‫ﺑﻊ‬ ‫ي ﺻﻮري ﻮ‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي‬ ‫ﻧﻮع ﭘ ر ﺮ‬ ‫ﺖ ﻛﻪ‪ ،،‬ﻮع‬ ‫از ﻟﻄﻒ ﻴﻧﻴﺴﺖ‬ ‫ﺧﺎﻟﻲ ز‬ ‫اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻲ‬ ‫ذﻛﺮ ﻳﻦ‬ ‫ﺷﻮد‪ .‬ﺮ‬ ‫ﻲ ﻮ‬ ‫ﻣﻲ‬ ‫ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﻘﺪاري ﻫﺴﺘﻨﺪ ﭼﺮا ﻛﻪ ﺗﻮاﺑﻊ ﻧﻮﻋﻲ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻓﺮﻋﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻓﻘﻂ ﻳﻚ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮداﻧﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا اﺳﺘﻔﺎده از ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي از ﻧﻮعع ﻣﺘﻐﻴﺮي ﭘﺴﻨﺪﻳﺪه‬ ‫ﻧﻤﻲﺑﺎﺷﺪ‪) .‬اﺷﻜﺎل ﻛﺎﻣﭙﺎﻳﻠﺮي در ﺗﻮرﺑﻮﭘﺎﺳﻜﺎل ﻧﺪارد وﻟﻲ در ﭘﺎﺳﻜﺎل اﺳﺘﺎﻧﺪارد‬ ‫اﻳﻦ ﻛﺎر اﺷﻜﺎل ﻛﺎﻣﭙﺎﻳﻠﺮي دارد‪(.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻘﺪار ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﻮاﺑﻊ ﺗﻮﺳﻂ اﺳﻢ ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪه ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺗﻮاﺑﻊ ﻣﺜﻞ رواﻟﻬﺎ ﺑﻌﺪ‬ ‫ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻲ ﻮ‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲ‬ ‫اﺻﻠﻲ ﺮ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺻ ﻲ‬ ‫ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﺑﺮ‬ ‫از ﻗﺴﻤﺖ رﻳ‬ ‫ز‬ :‫ﻲﺑﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲ‬ ‫ﺑﻊ ﺑ ﻮﺭ‬ ‫ﺗﻮﺍﺑﻊ‬ ‫ﻲ ﻮ‬ ‫ﻞ ﻛﻠﻲ‬ ‫ﺷﻜﻞ‬ Function Name ( Parameters ) : Type ; Var ……….. B i Begin …………….. …………….. …………….. Name := Resualt Of Function ; End ; m o c * b e u w w w n *p ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻜﺎﺕ ﺯﻳﺮ ﺩﺭ ﺑﻜﺎﺭﮔﻴﺮي ﺗﻮﺍﺑﻊ ﺿﺮﻭﺭي ﺑﻨﻈﺮ ﻣﻲﺭﺳﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻧﻮعع ﻣﻘﺪاري ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫م‬ ‫ﺗﻤﺎم ﭘﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺗﺎﺑﻊﻊ ﺑﺎﻳﺪ از‪*c‬‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪ n‬ﺑﻌﺪ از ﻟﻴﺴﺖ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺻﻮري‬ ‫ﻧﻮع داده ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﺎﺑﻊ در اﻧﺘﻬﺎي ﻋﻨﻮان ﺗﺎﺑﻊ و‬ ‫ﻗﺮار ﻣﻲﮔﮔﻴﺮد‪.‬‬ ‫ﻗا‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺖ دادن ﻣﻘﺪار ﺑﻪ ﻧﺎم‪w‬‬ ‫ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻣﻲﺷﻮد‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺎ ﻧﻧﺴﺒﺖ‬ ‫در ﺑﺪﻧﻪ ﺗﺎﺑﻊ‪ ،‬ﺧ وﺟ‬ ‫‪w‬‬ ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺃي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻋﺪﺩ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩي ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮﺩﻩ ﺳﭙﺲ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ ﻓﺎﻛﺘﻮﺭﻳﻞ ﻋﺪﺩ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ‬،fact ‫ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎﺑﻌﻲ ﺑﻨﺎﻡ‬ .‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ ‫ﭼﺎﭖ ﻧ ﺎ‬ ‫ﺍﺻﻠﻲ ﺎ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺍ ﻠ‬ ‫ﺩﺭ ﻧﺎ‬ Example ; Program Var N: Integer ; Function Fact ( M : Integer ) : longint ; Var P , I : Integer ; Begin P:= 1 ; For i:= 2 To M do P:= P * I ; Fact:= P ; E d; End Begin { Main } Write ( ' Enter Number = ' ) ; Readln ( N ) ; Writeln (' Factorial is = ' , Fact ( N ) ) ; {Call Function} End. m o c * b e u w w w n *p ‫ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺩﺍﺩﻩﻫﺎ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻓﺮﺍﺧﻮﺍﻧﻲ ﺑﺸﻜﻞ ﺯﻳﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫ﺻﻮري‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي‬ ‫‪o‬‬ ‫‪*c M‬‬ ‫ﻲ ‪Fact‬‬ ‫ﻫﺎي ﺍﺻﻠﻲ‬ ‫ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺩﺍﺩﻩ ي‬ ‫ﻴ‬ ‫ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎي‬ ‫ي‬ ‫ﻴ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي واﻗﻌﻲ‬ ‫‪N‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﻣﺤﻠﻲ‬ ‫‪P‬‬ ‫‪I‬‬ ‫ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﻊ‬ ‫?‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫‪w‬‬ ‫?‬ ‫‪ ‬ﺗﻮﺍﺑﻊ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻲ )‪(Recursion Functions‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫در ﭘﺎﺳﻜﺎل ﻳﻚ ﺗﺎﺑﻊ ﻳﺎ روال ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺧﻮدش را ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﭘﻴﻤﺎﻧﻪاي ﻛﻪ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪ b‬ﭘﻴﻤﺎﻧﻪ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ ﻧﺎم دارد‪ .‬اﻳﻦ ﻧﻮع ﺗﻮاﺑﻊ در‬ ‫ﺧﻮدش را ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻳﻚ‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ ﺗﺎ ﺑﺮﻗﺮاري ﻳﻚ‬ ‫ﺑﺪﻧﻪ ﺧﻮد‪ ،‬ﺧﻮدﺷﺎن را ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ ﻣﻲ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫*ﺷﻮد‪ ،‬اداﻣﻪ ﭘﻴﺪا ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ‬ ‫ﺷﺮط ﺧﺎص ﻛﻪ ﻏﺎﻟﺒﺎً ﺑﻪ ﻳﻚ ﻋﺪد ﺛﺎﺑﺖ ﺧﺘﻢ‪p‬ﻣﻲ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﺣﺎﺻﻞ‬ ‫ﻞ‬ ‫ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻊ‬ ‫‪ w‬ﻴﺠ‬ ‫ﻧﻬﺎﻳﺖ‬ ‫در ﻬ ﻳ‬ ‫ﻲﺷﻮد و ر‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﻲ ﻮ‬ ‫ﺒ‬ ‫ﻳﻴﻦ ﺑﺑﻪ ﺑﺑﺎﻻ‬ ‫ﺑﻊ ازز ﭘﭘﺎﻳﻴﻦ‬ ‫ﻣﻘﺪارر ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎي ﺧﻮد‬ ‫ﺎ‬ ‫ﻓﻌﻠﻲ‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻓ ﻠ‬ ‫ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﻲﻛﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻘﺎ‬ ‫ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ ﺑﻪ ﺧﻮد ا‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﺎ ﮔﺸ‬ ‫ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻛﻪ ﺎ‬ ‫ﮕﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫اﮔﺮ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ار ﻣﻣﻲدﻫﺪ‪ ،‬اﮔ‬ ‫ﻣﺤﻠﻲ از ﺣﺎﻓﻈﻪ ﺑﻨﺎم ﭘﺸﺘﻪ )‪ (stack‬ﻗﻗﺮار‬ ‫را در ﻣﺤﻠ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﺒﻗﺒﻠﻲ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﻳﺮ‬ ‫ﺑﺪﻧﺒﺎل‬ ‫ﻣﺠﺪداً ﺑ ﺒ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ﺠ‬ ‫ﻲ ﻴﺮ‬ ‫ﻳﺮ ﻓﻌﻠﻲ‬ ‫ﮔﻴﺮد‪ ،‬ﻣﻘﺎدﻳﺮ‬ ‫ﺻﻮرت ﻴﺮ‬ ‫ﻣﺠﺪداً ﻮر‬ ‫ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ ﺠ‬ ‫ﺑز ﻲ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫و اﺻﻄﻼﺣﺎً در ﭘﺸﺖ ﻣﻘﺎدﻳﺮ اوﻟﻴﻪ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺷﺮط ﭘﺎﻳﺎﻧﻲ در‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ رخ ﻣﻲ دﻫﺪ‪ ،‬در اوﻟﻴﻦ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻣﻘﺎدﻳﺮي را ﻛﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺮاﺟﻌﻪ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﻪ ﺧﻮد‪ ،‬در ﭘﺸﺘﻪ ﻧﮕﻬﺪاري ﻛﺮده‪ ،‬ﻣﺠﺪداً در دﺳﺘﺮس ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﺪ و ﺑﻬﻤﻴﻦ‬ ‫ﺗﺮﺗﻴﺐ در ﺑﺎزﮔﺸﺖﻫﺎي ﺑﻌﺪي اﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﺗﻜﺮار ﻣﻲﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﻘﺪار ﺗﺎﺑﻊ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻜﻞ زﻳﺮ ﻧﺤﻮه ﻗﺮار ﮔﻔﺘﻦ ﻣﺮاﺟﻌﻪﻫﺎي ﻳﻚ ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ ﺑﻪ ﭘﺸﺘﻪ را ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﺷﺮط ﭘﺎﻳﺎﻧﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ درآﺧﺮﻳﻦ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺗﺎ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﺎ در ﺳﻮﻣﻴﻦ ﺎزﮔﺸ‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻐ‬ ‫ﻘﺎ‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ در دوﻣﻴﻦ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﻊ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ در اوﻟﻴﻦ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺩﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﺩﻳﺮ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺍﺯ ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﻻ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣـﻲﺑﺎﺷـﺪ ﻭ‬ ‫ﺩﺍﺩ‪:‬‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺍ‬ ‫ﺁﻧﺮﺍ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻧ ﺎ ﺶ‬ ‫ﺗﻮﺍﻥ ﺁﻧ ﺍ‬ ‫ﻣﻲﺗ ﺍ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻳﻦ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫درآﺧﺮﻳﻦ‬ ‫ﻫﺎ د آﺧ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻐ‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ در ﺳﻮﻣﻴﻦ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ در دوﻣﻴﻦ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ در اوﻟﻴﻦ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪأي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻮاﺑﻊ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻳﻞ ﻋﺪد ﺻﺤﻴﺢ‬: ‫ﻣﺜﺎل‬ .‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧ ﺎ ﺪ‬ ‫را ﺎ‬ ‫ ا‬N Program Example ; Var N : integer ; Function Fact ( N : integer ) : Longint ; Begin g If N = 1 Then Fact:= 1 Else Fact:= N * Fact ( N – 1 ) ; End ; Begin Writeln W te ( ' Enter te Number Nu be ' ) ; Writeln ( ' Factorial is = ' , Fact ( N ) ); {Call Function} . End m o c * b e u w w w n *p ‫ﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﭘﺸﺘﻪ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﻣﻲ ﺎﺷ‬ ‫ﻣﻘﺎﺩﻳﺮ ﺩﺭ ﺸ‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻘﺎ‬ ‫ﻗﺮﺍﺭ ﮔ ﻓ‬ ‫ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻗ ﺍ‬ ‫ﺑﺎﻻ ﺗ ﺗ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺎﻻ‬ ‫ﺩﺭ ﻧﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪N=1‬‬ ‫‪Fact := 1‬‬ ‫‪2 * Fact‬‬ ‫‪F‬‬ ‫) ‪( 1‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫) ‪3 * Fact ( 2‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫) ‪4 * Fact ( 3‬‬ ‫‪N=5‬‬ ‫‪w‬‬ ‫) ‪5 * Fact ( 4‬‬ ‫ﻣﺸﺘﺮﻙ ﺩﻭﻭ ﻋﺪﺩ ﺻﺤﻴﺢ‬ ‫ﻴﺢ‬ ‫ﻋﻠﻴﻪ ﺮ‬ ‫ﻮﻡ ﻴ‬ ‫ﺮﻳﻦ ﻣﻘﺴﻮﻡ‬ ‫ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﺰﺭ‬ ‫ﺒ‬ ‫ي‬ ‫ﺑﺮﺍي‬ ‫ﺗﺎﺑﻌﻲ ﺑﺮ‬ ‫ ﺑ ﻲ‬:‫ﻝ‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ .‫ ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ‬N , M m o Function GCD ( N , M: integer ) : Integer ; Begin If ( N <= < M ) andd ( M Mod M d N = 0 ) Then Th GCD:= N Else GCD:= GCD ( M ,N mod M ) ; End ; c * b e u w w w n *p ‫‪ ‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺗﻮﺍﺑﻊ ﻭ ﺭﻭﺍﻝﻫﺎ‬ ‫ﺗﻮاﺑﻊ و روالﻫﺎ ﻫﺮ دو ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻓﺮﻋﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﻄﻮر ﻣﺴﺘﻘﻞ وﻇﺎﻳﻔﻲ را ﺑﺮ‬ ‫ﻋﻬﺪه دارﻧﺪ‪ .‬وﻟﻲ در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن از ﺑﻌﻀﻲ ﺟﻨﺒﻪﻫﺎ ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻢ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ‪ .‬روالﻫﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﻋﺒﺎرات روال ﻓﺮاﺧﻮاﻧﺪ‬ ‫‪ .1‬ﻧﺤﻮه ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ‬ ‫ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬درﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮﺳﻂ ﻋﺒﺎرات ﻣﻘﺎﻳﺴﻪأي و ﻳﺎ ﺗﺨﺼﻴﺺ‬ ‫ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺻﻮرت ﻣﻲﮔﻴﺮد‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ .2‬ﻫﻨﮕﺎم اﻋﻼن ﻳﻚ ﺗﺎﺑﻊ‪ ،‬ﻧﻮع ﺗﺎﺑﻊ ﻳﺎ ﻧﻮع ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺎﻳﺪ ذﻛﺮ ﺷﻮد‪ ،‬در‬ ‫ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ روالﻫﺎ ﻧﻴﺎزي ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﺎر ﻧﺪارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺻﻮرﺗ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺗﻮاﻧﻨﺪ‪ ،‬ﭼ ﻳﻦ‬ ‫ﻲﻮ‬ ‫روالﻫﺎ ﻣﻲ‬ ‫وﻟﻲ رو‬ ‫ﮔﺮداﻧﻨﺪ‪ ،‬و ﻲ‬ ‫ﻲ ﺮ‬ ‫ﺑﺮﻣﻲ‬ ‫ﺮوﺟﻲ ﺑﺮ‬ ‫ﺑﻊ ﻓﻘﻂ ﻳﻳﻚ ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﺗﻮاﺑﻊ‬ ‫‪ .3‬ﻮ‬ ‫ﺑﺮﮔﺮداﻧﻨﺪ‪ .‬درﺿﻤﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﻮاﺑﻊ ﺗﻮﺳﻂ اﺳﻢ ﺗﺎﺑﻊ ﻓﺮﺳﺘﺎده ﻣﻲﺷﻮد وﻟﻲ روالﻫﺎ‬ ‫از ﻃﺮﻳﻖ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ‪ ،‬ﻧﺘﺎﻳﺞ را ﺑﺮﻣﻲﮔﺮداﻧﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻝﻫﺎ‬ ‫ﺭﻭﺍﻝ‬ ‫ﺑﻊ ﻭ ﺭﻭ‬ ‫ﺗﻮﺍﺑﻊ‬ ‫ﺁﺭﺍﻳﻪﻫﺎ ﺑﺑﻪ ﻮ‬ ‫ﻝ ﺭﻳ‬ ‫ﺍﺭﺳﺎﻝ‬ ‫ﻃﺮﻳﻘﻪ ﺭ‬ ‫‪ ‬ﺮﻳ‬ ‫آراﻳﻪﻫﺎ ﺧﻮد ﻣﺠﻤﻮﻋﻪأي از دادهﻫﺎ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻟﺬا ﺑﺮاي ارﺳﺎل آﻧﻬﺎ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﻴﻢ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪ .e‬ﺑﺮاي ارﺳﺎل آراﻳﻪﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﻪ‬ ‫‪b‬داد‬ ‫را ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻓﺮﻋﻲ اﻧﺘﻘﺎل‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻗﺒﻞ ااز‬ ‫‪ Type‬ﻗ ﻞ‬ ‫‪T‬‬ ‫‪*p‬ﻣﻲﻛﻛﻨﻨﺪ‪ .‬دﺳﺘﻮر‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده‬ ‫‪ Type‬ا ﻔﺎ‬ ‫‪T‬‬ ‫ﻫﺎي ﻓﻓﺮﻋﻲ ااز دﺳﺘﻮر‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺎ‬ ‫ﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻲرود و ﺗﻮﺳﻂ اﻳﻦ ‪w‬‬ ‫دﺳﺘﻮر در واﻗﻊ ﻳﻚ ﻧﻮع‬ ‫اﺻﻠﻲ ﺑﻜﺎر ﻣ رود‬ ‫ﻧﺎﻣﻪ اﺻﻠ‬ ‫ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﺑﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫‪w‬‬ ‫از روش ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ارﺳﺎل ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﻴﻢ‪ .‬و ﺑﻄﻮر ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻧﻤﻲﺗﻮان آﻧﻬﺎ‬ ‫ﺗﻮان دادهﻫﺎي‬ ‫ي‬ ‫ﻲﻮ‬ ‫زي ﻣﻲ‬ ‫ﻳﻦ ﺳﺎدهﺳﺎزي‬ ‫ﺷﻮد‪ .‬و ﺑﺑﺎ اﻳﻦ‬ ‫ﻲ ﻮ‬ ‫ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ‬ ‫ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﺮ ﻢ‬ ‫در رﻳ‬ ‫ﺳﺎزي ر‬ ‫ﺳﺎده زي‬ ‫ﺳﺎﺧﺖ ﻳﺎﻓﺘﻪ را ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻓﺮﻋﻲ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻛﺮد‪.‬‬ ‫ﻛﻠﻲ ﺩﺳﺘﻮﺭ ‪ Type‬ﺩﺭ ﺑﺨﺶ ﺗﻌﺎﺭﻳﻒ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺯﻳﺮ ﺍﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻓﺮﻡ ﻛﻠ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ داده ﺳﺎﺧﺖ ﻳﺎﻓﺘﻪ‬ ‫= ﺷﻨﺎﺳﻪ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪Type‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل ﻳﻚ اراﻳﻪ از ﻧﻮع ﺻﺤﻴﺢ را ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪:‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫در اﻳﻨﺼﻮرت ﺗﻌﺮﻳﻒ آراﻳﻪ ﺑﻪ‪ No ،‬ﻧﺴﺒﺖ داده ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫﻴﻢ ﻣﺘﻐﻴﺮي‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻢ‪:‬‬ ‫‪w‬ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‬ ‫ﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬آﻧﺮا از ﻧﻮعع ‪ No‬ﺗﻌﺮﻳﻒ‬ ‫ﻧﻮع آراﻳﻪ ﺑﺎﻻ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻢ‬ ‫از ع‬ ‫‪w‬‬ ‫; ‪No = array [1…100] of integer‬‬ ‫‪Type‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫; ‪Number: No‬‬ ‫ ﻋﻨﺼﺮي را از ورودي‬100 ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻚ آراﻳﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ‬: ‫ﻣﺜﺎل‬ Search ‫ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﺎﺑﻌﻲ ﺑﻨﺎم‬،‫ ﺳﭙﺲ ﻋﺪد را از ورودي ﺧﻮاﻧﺪه‬،‫درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده‬ .‫ﻣﺤﻞ وﻗﻮع ﻋﺪد در آراﻳﻪ را ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﺪ‬ Program Type Var Example ; a = array [1.. 100] of m o c * B: a ; N : Word ; eb u ; x: integer ) : Word ; Function Search (b:a; N:n Word Var *p I , Index: Wordw ; Flag: Boolean ; { local variable } w Begin w Index:= 0 ; Flag:= g TRUE ; integer ; While ( I <= N ) And ( flag ) do Begin If b[ I ] = x Then B i Begin Index:= I ; Flag:= FALSE ; Flag: End ; Inc ( I ) ; End ; Search:= Index ; E d; End {*********************************************} m o c * b e u w w w n *p Begin { Main } Writeln ( ' Enter Number ' ) ; Readln ( N ) ; For I:= 1 To N Do Readln ( b[ I ] ) ; Writeln ( ' Enter Number ' ) ; Readln ( x ) ; If Search ( b , N , x ) = 0 Then Writeln ( ' Not Found ' ) ; Else Writeln ( Search( b , N , x ) ) ; E d { End End. E d Of P Program } m o c * b e u w w w n *p ‫ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ‬ ‫‪ ‬ﺮﻳ‬ ‫• روال ‪ Down‬را در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪Procedure‬‬ ‫; ) ‪Down ( N: Integer‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫‪While N > 0 do‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫; ) ‪Write ( N: 3‬‬ ‫; ) ‪Dec ( N‬‬ ‫; ‪End‬‬ ‫; ‪End‬‬ ‫اﻟﻒ( وﻗﺘﻲ روال ﺑﺼﻮرت )‪ down (5‬ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﭼﻪ ﭼﻴﺰي ﭼﺎپ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ب( ﻣﻘﺪار ﭘﺎراﻣﺘﺮ واﻗﻌﻲ ‪ N‬ﺑﻌﺪ از اﺟﺮاي روال ﭼﻴﺴﺖ؟‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﻧﻈﺮ ﮕ‬ ‫ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﻈ‬ ‫ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻲ ﺯﻳﺮ ﺍ‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﺎ ﮔﺸ‬ ‫• ﺗﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪Function‬‬ ‫; ‪MyStery ( M , N: Integer ) : integer‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫‪If N = 1 Then‬‬ ‫‪MyStery:= 1‬‬ ‫‪Else‬‬ ‫‪M St‬‬ ‫=‪MyStery:‬‬ ‫‪M * MyStery‬‬ ‫‪M St‬‬ ‫; )‪(M,N–1‬‬ ‫} ‪End ; { End Of Function‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫اﻟﻒ( ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ ﺑﺎﻻ را ﺑﻪ ازاء ﻣﻘﺎدﻳﺮ ‪ N=4 , M=5‬ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ ﻛﻨﻴﺪ‪.‬‬ ‫ب( ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ ﺑﺎﻻ را ﺑﻪ ازاء ﻣﻘﺎدﻳﺮ ‪ N=5 , M=3‬ﻓﺮاﺧﻮاﻧﻲ ﻛﻨﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﻮﻳﺴﻲ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧ ﻳ‬ ‫ﻳﻨﺎﺕ ﺑ ﻧﺎ ﻪ‬ ‫‪ ‬ﺗﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺣﺪاﻛﺜﺮ ‪ 100‬داﻧﺸﺠﻮ ﻛﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از‪:‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪F il b‬‬ ‫‪Family‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪Name‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪St No‬‬ ‫‪St_No‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫را از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده ﺳﭙﺲ‪:‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻓﺎﻣﻴﻠﻲ‬ ‫ﺎ ﻠ‬ ‫اﺳﻢ‬ ‫داﻧﺸﺠﻮﺋﻲ‬ ‫ﺷﻤﺎره داﻧﺸﺠﻮﺋ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺮﺗﺐ ﻛ ﺪ‬ ‫داﻧﺸﺠﻮﺋﻲ ﺗ‬ ‫ﺷﻤﺎره اﻧﺸ ﺋ‬ ‫را ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺷ ﺎ‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت ا‬ ‫ﺑﻨﺎم ‪ sort‬اﻃﻼ ﺎ‬ ‫رواﻟﻲ ﺎ‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ اﻟ‬ ‫اﻟﻒ( ﺗ ﻂ‬ ‫درﻳﺎﻓﺖ‬ ‫ي رﻳ‬ ‫ورودي‬ ‫ﻓﺮدي ررا ازز ورو‬ ‫داﻧﺸﺠﻮﺋﻲ ﺮ ي‬ ‫ﺠﻮ ﻲ‬ ‫ﺷﻤﺎره‬ ‫ﻲ ﺑﺑﻨﺎمم ‪ search‬ر‬ ‫ﺗﺎﺑﻌﻲ‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ ﺑ‬ ‫ب( ﻮ‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺷﺨﺺ ﻣﻮردﻧﻈﺮ در ﻟﻴﺴﺖ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺳﺎﻳﺮ اﻃﻼﻋﺎت آﻧﺮا‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬آراﻳﻪأي از ﻧﻮع ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺎ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ‪ 100‬ﻋﻨﺼﺮ را در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪأي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ اﺑﺘﺪا آراﻳﻪ را از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده ﺳﭙﺲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از‬ ‫ﻳﻚ ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻣﻘﺪار آراﻳﻪ را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫درﻧﻈﺮ‬ ‫اﻓﺮاد ﻣﻣﻲﺑﺎﺷﺪ راا د ﻧﻈ‬ ‫اﺳﺎﻣﻲ اﻓ اد‬ ‫ﻋﻨﺼﺮي ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ اﺳﺎﻣ‬ ‫ﺣﺪاﻛﺜﺮ‪ 100‬ﻋﻨﺼ ي‬ ‫ﺗﺐ ﺣﺪاﻛﺜ‬ ‫آراﻳﻪ ﻣﻣﺮﺗﺐ‬ ‫‪ ‬دو آ اﻳﻪ‬ ‫ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺳﭙﺲ ﺗﻮﺳﻂ‬ ‫ﻧﺨﺴﺖ دو آراﻳﻪ را از ورودي درﻳﺎﻓﺖ ﻧﻤﻮده ﺳ‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻧﺨ ﺖ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳ ﺪ‬ ‫ﺑ ﻧﺎﻣﻪ‬ ‫رواﻟﻲ ﺑﻨﺎم ‪ merge‬اﻳﻦ دو آراﻳﻪ در ﻫﻢ ادﻏﺎم ﻧﻤﻮده و در آراﻳﻪ ﺳﻮﻣﻲ ﻗﺮار دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﻓﺼﻞ ‪10‬‬ ‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻫﺎ ﻭ ﺩﺍﺩﻩﻫﺎي ﺷﻤﺎﺭﺷﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪ ‬ﻣﻔﻬﻮم ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ و دادهﻫﺎي ﺷﻤﺎرﺷﻲ در زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ و دادهﻫﺎي ﺷﻤﺎرﺷﻲ ﺑﻪ ‪w‬‬ ‫ﻋﻨﻮان ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ ‫‪ ‬اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻫﺎ و دادهﻫﺎي ﺷﻤﺎرﺷﻲ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫رﻓﺘﺎري‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي÷ﻓ ﺎ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪o‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬از‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﭘﺲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﺷﻤﺎرﺷﻲ را درك ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﻣﻔﻬﻮم ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ و دادهﻫﺎي‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬ﻫﺎي ﺷﻤﺎرﺷﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺘﻮاﻧﺪ در ﺻﻮرت ﻟﺰوم از ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ و داده‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬ ‫ﺗﻌﺪاد ﻣﺤﺪودي از دادهﻫﺎ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ ﻧﻮعع ﻳﻜﺴﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬در ﻏﺎﻟﺐ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ و ﻳﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫ﻧﮕﻬﺪاري ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﺷﺒﻴﻪ در رﻳﺎﺿﻴﺎت دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﮔﻮﻧﻪﻫﺎي ﺷﻤﺎرﺷﻲ‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻣﺎﺷﻴﻨﻬﺎ و‪ ...‬ﻛﻛﻪ‬ ‫ﻫﻔﺘﻪ و ﻳﺎﺎ ﻧﻮع ﺎ ﺎ‬ ‫روزﻫﺎي ﻔ‬ ‫ﺎ‬ ‫ﻧﻈﻴﺮ‬ ‫‪b‬ﻈ‬ ‫ﺧﺎص‬ ‫ﻣﻮاردي ﺎ‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده در ا‬ ‫ﺑﺮاي ا ﻔﺎ‬ ‫ا‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻢ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬اﺳﺘﻔﺎده از‬ ‫ﻫﺎي ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻫﻢ‬ ‫ﺗﺮﺗﻴﺒﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻳﺎ ﻳﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ از داده‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬وﺟﻮد آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬ ‫اﻳﻦ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎ ﻛﺎر را ﺑﺴﻴﺎر راﺣﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﭼﻨﺪ‬ ‫‪w‬‬ ‫زﺑﺎن ﺎ ﻜﺎل‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎل‬ ‫اﺑﺰارﻫﺎﻳﻲ از ز ﺎن‬ ‫ﺎ‬ ‫ﺑﻬﺮﺣﺎل ﺑﻪ ان‬ ‫ﺎل‬ ‫اﻟﺰاﻣﻲﻧﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫دادهااي‪ ،‬اﻟ ا‬ ‫ﻫﺎي ا‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺎ‬ ‫ﺎﺧ ﺎ‬ ‫ﻋﻨﻮان ا ا ‪w‬‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ در ﻣﻮاﻗﻌﻲ‪ ،‬ﺿﺮوري ﺑﻨﻈﺮ ﻣﻲرﺳﻨﺪ و ﻣﺴﺌﻠﻪ را ﺑﻪ ﺻﻮرﺗﻲ ﻗﺎﺑﻞﻓﻬﻢ و‬ ‫راﺣﺖ ﺣﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻫﺎ )‪(Sets‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫رﻳﺎﺿﻴﺎت ﺟﺪﻳﺪ‬ ‫ﻣﻔﻬﻮم ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ در ﺎ ﺎ‬ ‫ﻣﻔﻬﻮﻣﻲ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ ﻔ‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎل ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ‪ ،‬ﻔ‬ ‫زﺑﺎن ﺎ ﻜﺎل‬ ‫در ﺎ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻣﺤﺪود ﺑﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ‪ 256‬ﺗﺎ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬از‬ ‫ﺗﻌﺪاد‬ ‫داراي‬ ‫ﻛﻪ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﻣﻲ‬ ‫ﺷﻤﺎرﺷﻲ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻫﺎﻳﻲ از‬ ‫داده ﺎ‬ ‫ﺷﺎﻣﻞ ا‬ ‫ﭘﺎﺳﻜﺎل ااﺳﺖ ﻛﻛﻪ ﺷﺎ ﻞ‬ ‫‪ p‬ﻜﺎل‬ ‫آراﻳﻪ در ز ﺎن‬ ‫ﻳﻚ آ ا‬ ‫ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ ﻚ‬ ‫ﺑﺴﻴﺎر ﺷ‬ ‫ااﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺎ‬ ‫زﺑﺎن ﺎ *‬ ‫ﻳﻚ ﻧﻮع ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻟﻲ آراﻳﻪ داراي ﻋﻨﺎﺻﺮ ‪w‬‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ و در ﺿﻤﻦ ﻣﺎﻧﻨﺪ‬ ‫ﻣﺤﺪودي‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫آراﻳﻪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻧﻤﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺻﺤﻴﺢ‪ ،‬ﻛﺎراﻛﺘﺮ‪ ،‬ﺑﻮﻟﻴﻦ و ﻳﺎ از ﻧﻮعع‬ ‫ﺢ‬ ‫دارد‪ .‬ﻣﺘﻐﻴﺮي اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻟﻴﺴﺘﻲ از اﻋﺪاد‬ ‫ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ‬ m o :‫زﻳﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‬ ‫ ﺑﺼﻮرت زﻳ‬set of ‫ﻳﻒ ﻳﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ از ﻛﻠﻤﺎت ﻛﻠﻴﺪي‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ‬ ‫اي ﺗﻌ‬ ‫ﺑﺑﺮاي‬ c * Type b e Name= Set of Type Of Set; u n *p w w Type w Digit_type = 0..9; Digit = Set of Digit_type Digit type : ‫ﻣﺜﻼ‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ m o c * #0 #255 #0..#255 b e u false..true Var ch: h sett off char; h n *p bool: set of boolean; num: set of byte; x: set of 100..200; y: set of 'a'..'z'; z: set of '0'..'9'; '0' '9'; w w w 0..255 ‫‪ ‬ﻋﻤﻠﻴﺎﺕ ﺭﻭي ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻫﺎ‬ ‫در رﻳﺎﺿﻴﺎت ﻋﻤﻞ ﻋﻀﻮﻳﺖ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮي‬ ‫‪m‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ‪ .‬اﻳﻦ ﻋﻤﻞ در زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل ﺑﺎ ﻛﻠﻤﻪ ﻛﻠﻴﺪي ‪in‬‬ ‫ﻋﻀﻮ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻲ‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺎﺷﺪ ﺟﻮاب ‪ True‬وﮔﺮﻧﻪ ‪False‬‬ ‫ﺻﻮرت ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ .‬اﮔﺮ ﻋﻀﻮﻳﺖ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬ﺑﺎ* ﻋﻼﻣﺎت ﺷﺮﻃﻲ =‪،<> ،‬‬ ‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ دو ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ را ﻣﻲﺗﻮان‬ ‫‪w‬‬ ‫داراي ﺧﺧﺮوﺟﻲ‪w‬‬ ‫ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻳﺎ ﻏﻠﻂ ﻣﻲ ﺎﺷﻨﺪ‬ ‫درﺳﺖ ﺎ‬ ‫ﺖ‬ ‫ﻫﻤﮕﻲ ا ا‬ ‫ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﻛﺮد ﻛﻛﻪ ﮕ‬ ‫=< و => ﻘﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫وﻟﻲﻋﻼﻣﺎت ﺷﺮﻃﻲ < و > در ﻣﻮرد ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻫﺎ ﻛﺎرﺑﺮدي ﻧﺪارد‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ V Var a: set of byte; m o Begin c * b e u a:= [1..3,4]; if 3 in a then write('3 ( is in set a')) else write('3 is not in set a'); write(3 in a); write(8 in a); write([1,2,3,4,] = a); write([1 2 3 4] = [2 write([1,2,3,4] [2,2,1,1,1,3,4,4]); 2 1 1 1 3 4 4]); write([1,2] = [1,2,3]); write([1,2] w te([ , ] <= [1,2,3]); [ , ,3]); write([] >= [1]); w w w End. n *p ‫ﻲﺷﻮﺩ‬ ‫ﭼﺎپ ﻣﻲ‬ ‫ﭼپ‬ True False True True False True ue False ‫‪ ‬ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎ ﺭﻭي ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻫﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫در رﻳﺎﺿﻴﺎت ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﻢ‪o‬ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻫﺎ را ﺑﺎ ﻫﻢ اﺟﺘﻤﺎع‪ ،‬اﺷﺘﺮاك و ﺗﻔﺎﺿﻞ ﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻋﻤﻠﮕﺮﻫﺎي ‪ * ،+‬و ‪ -‬ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﺟﺘﻤﺎع‬ ‫اﻳﻦ ﻋﻤﻠﻴﺎت در ﭘﺎﺳﻜﺎل ﺑﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫اﺳﺖ و اﺷﺘﺮاك ﻳﻌﻨﻲ ﻋﻀﻮﻫﺎﻳﻲ‬ ‫دو ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ از ﻫﻤﻪ ﻋﻀﻮﻫﺎي آآﻧﻬﺎ ‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺖ و ﺗﻔﺎﺿﻞ ﻨﻳﻌﻨﻲ‪w‬‬ ‫ﻋﻪ‬ ‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ‬ ‫اﻋﻀﺎﻳﻲ ﻛﻪ در‬ ‫اﻋﻀﺎ‬ ‫ك ااﺳﺖ‬ ‫ﻣﺸﺘﺮك‬ ‫ﻋﻪ ﺸﺘ‬ ‫ﻛﻪ در ﻫﻫﺮ دو ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ‬ ‫‪w‬‬ ‫اول ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ و در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ دوم وﺟﻮد ﻧﺪارد‪.‬‬ : ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ Var a: set of byte; y b: set of 0..10; c, d, e: set of byte; B i Begin a:=[0,1,2,3]; b:=[2 3 4 5]; b:=[2,3,4,5]; c:= a+b; d:= a*b;; e:= a-b; End. c * b e u n *p w w w m o c=[0,1,2,3,4,5]=[0..5] d=[2,3] [ , ] e=[0,1] ‫ﺩﺭ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﮑﺎﺕ ﺯﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﻴﺪ ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه‬ ‫ﺗﺎﻳﭗ ﻒ‬ ‫ﻗﺒﻼ در ﺎ‬ ‫ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺎﺑﺎﺷﺪ ﻛﻛﻪ ﻗ ﻼً‬ ‫رواﻟﻬﺎ ﻣﻲ ا‬ ‫آرﮔﻮﻣﺎن ورودي اﻟ ﺎ‬ ‫‪ .1‬آ ﮔ ﺎ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ در روال ﺑﻪ ﻋﻨﻮان آرﮔﻮﻣﺎن ﺑﻴﺎﻳﺪ‪ .‬وﻟﻲ ﺧﺮوﺟﻲ ﻳﻚ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ از ﻧﻮع ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﻤ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﺻﻮرت‬ ‫ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻮر‬ ‫ﺑﺎﻳﺪ ﻋﻀﻮﻮ ﺑﺑﻪ ﻋﻀﻮﻮ ﻴ‬ ‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻫﺎ ﺑ ﻳ‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪن ﺠ ﻮ‬ ‫ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻳﻳﺎ ﻮ‬ ‫ي ﻮ ﻦ‬ ‫ﺑﺮاي‬ ‫‪ .2‬ﺑﺮ‬ ‫ﺑﮕﻴﺮد و ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﺗﻮاﺑﻊ ‪ Read ،Write‬روي آﻧﻬﺎ ﻛﺎر ﻧﻤﻲﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ ‪ :‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻣﺤﺪﻭﺩي ﻋﺪﺩ ﻣﺨﺘﻮﻡ ﺑﻪ ‪ -1‬ﺭﺍ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩي‬ ‫ﺑﺨﻮﺍﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺍﺯ ﺍﻋﺪﺍﺩ ﺻﺤﻴﺢ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺍﻋﻀﺎي ﺍﻳﻦ‬ ‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﺧﺮﻭﺟﻲ ﭼﺎﭖ ﻛﻨﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫; ‪Program test‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫;‪num , temp : set of byte‬‬ ‫‪I , c : integer‬‬ ‫; ‪g‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫;)' ‪Writln ('Enter numbers:‬‬ ‫; ) ‪Readln( I‬‬ ‫; ] [ =‪Num :‬‬ ‫; ‪c := 0‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ while ( i > -1) do begin c := c + 1 ; t temp := [ I ] ; num := num + temp ; Readln( I ) ; end; for I := 0 to 255 do if ( i in num ) then write( i:5 ) ; End.{ d { Endd Off Program } w w w n *p c * b e u m o ‫‪(Enumeration‬‬ ‫‪E‬‬ ‫ﺷﻤﺎﺭﺷﻲ ) ‪ti‬‬ ‫ﻫﺎي ﺷ ﺎ ﺷ‬ ‫ﺩﺍﺩﻩﻫﺎ‬ ‫‪ ‬ﺩﺍﺩ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫دادهﻫﺎي ﺷﻤﺎرﺷﻲ‪ ،‬ﻳﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﺮﺗﺐ از اﻋﺪاد اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‪ ،‬ﻫﺮ ﻋﺪد‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫داراي ﻧﺎم ﺑﺨﺼﻮﺻﻲ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﺎﻣﻬﺎ در داﺧﻞ دو ﭘﺮاﻧﺘﺰ ﺑﺎز و ﺑﺴﺘﻪ ﻗﺮار‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ ﻣﮕﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻮﻳﺲ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ‬ ‫ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ و ﺑﺘﺮﺗﻴﺐ از ﺻﻔﺮ ﻣﻘﺪار‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻣﻘﺪار ﻣﺨﺼﻮﺻﻲ ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ : ‫ﻛﻨﻴﺪ‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨ ﺪ‬ ‫ﺯﻳﺮ ﺗ ﺟﻪ‬ ‫ﺑﻪ ﻣﺜﺎﻝ ﺯﻳ‬ Type m o c * Var b Cars: cars_type; ue n p * :‫ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻘﺎدﻳﺮ داﺧﻞ دادهﻫﺎي ﺷﻤﺎرﺷﻲ را ﺑﮕﻴﺮد‬cars ‫ﺣﺎل در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ w w w cars:= Pride; Cars_type = (Peykan, Pride, Pegout, PK); cars:= PK;; : ‫ﻛﻨﻴﺪ‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﻛﻨ ﺪ‬ ‫ﺯﻳﺮ ﺗ ﺟﻪ‬ ‫ﺑﻪ ﻣﺜﺎﻝ ﺯﻳ‬ Type Days type = ( sat, Days_type sat sun, sun mon, mon tue, tue wed, wed thu, thu fri ); Var Day: y Days_type; y _ yp Begin Day:= Mon; i ordd ((sat)) + ordd (day) i:= (d ) + (succ(sat)); ( ( )) j:= ord ( pred (sun) + ord (pred (fri)); writeln(i:5 j:5); writeln(i:5, End. : ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ m o c * b e u w w w i=3 j=5 n *p ‫ﻧﮑﺘﻪ ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺗﻮاﻧﺪ ﺎﺑﺎﺷﺪ ﻛﻛﻪ‬ ‫‪ 256‬ﻋﻀﻮ ﻣﻲ ا‬ ‫داراي ‪2 6‬‬ ‫ﺣﺪاﻛﺜﺮ ا ا‬ ‫ﻫﺎ اﻛ‬ ‫ﺷﻤﺎرﺷﻲ ﺷﺒﻴﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺎ‬ ‫داده ﺎ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ ا‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬ﺷﻮد و ﻟﺬا ﻳﻚ ﺑﺎﻳﺖ ﺣﺎﻓﻈﻪ را اﺷﻐﺎل ﻣﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺻﻔﺮ ﺗﺎ ‪ 255‬ﺷﻤﺎرهﮔﺬاري ﻣﻣﻲ‬ ‫از ﺻﻔ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻋﻤﻠﻴﺎﺕ ﺭﻭي ﺩﺍﺩﻩﻫﺎي ﺷﻤﺎﺭﺷﻲ‬ ‫دادهﻫﺎي ﺷﻤﺎرﺷﻲ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻫﺮ ﻧﻮع ﺗﺎﻳﭙﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ در ‪ type‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﻮد‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان آرﮔﻮﻣﺎﻧﻬﺎي رواﻟﻬﺎ و ﻳﺎ ﺧﺮوﺟﻲ ﺗﻮاﺑﻊ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﺑﻜﺎر ﺑﺮد‪.‬‬ ‫ان ﻜﺎ‬ ‫ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ﻧﻧﻤﻲﺗﺗﻮان‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ و ﻘ ﺎً‬ ‫ﺷﺪه ﺎﺷ‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷ‬ ‫ﻒ‬ ‫‪ type‬ﺗ‬ ‫ﺣﺘﻤﺎ ﺎﺑﺎﻳﺪ در ‪t pe‬‬ ‫وﻟﻲ ﺎً‬ ‫ﻟ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪p‬ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻟﺬا اﺑﺘﺪا در ‪ type‬ﺗﻌﺮﻳﻒ‬ ‫اﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻫﺎ و آراﻳﻪﻫﺎ ﻧﻴﺰ‪n‬ﻣﻲ‬ ‫*‬ ‫‪w‬‬ ‫وﮔﺮﻧﻪ‬ ‫ﺷﻮد ﺮ‬ ‫ﻲ ﻮ‬ ‫‪w‬اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ‬ ‫ﻲ رواﻟﻬﺎ‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ‬ ‫ﻋﻨﻮان ورودي و ﻳﺎ ﺮ‬ ‫ﭙﺲ ﺑﻪ ﻮ‬ ‫ﺷﻮد‪ ،‬ﺳﭙﺲ‬ ‫ﻲ ﻮ‬ ‫ﻣﻲ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺧﻄﺎي ﻛﺎﻣﭙﺎﻳﻠﺮي ﭘﻴﺶ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻲﺗﻮان در آراﻳﻪﻫﺎ از دادهﻫﺎ‬ ‫ﺷﻤﺎرﺷﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد‪.‬‬ ‫ﻣﺜﺎﻝ ‪ :‬ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﻫﺎ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻥ ﺩﺍﺩﻩﻫﺎي ﺷﻤﺎﺭﺷﻲ ﺭﺍ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤ ﹰﺎ ‪Read‬‬ ‫ﻳﺎ ‪ Write‬ﻛﺮﺩ‪ .‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺍﻋﺪﺍﺩ ﺻﻔﺮ ﺗﺎ ﺷﺶ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺮﺍﺗﺐ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ‬ ‫ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﺩﺍﺩﻩﻫﺎي ﺷﻤﺎﺭﺷﻲ ﺭﻭﺯﻫﺎي ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺷﻨﺒﻪ ﺗﺎ ﺟﻤﻌﻪ‬ ‫ﺭﺍ ﺣﺴﺎﺏ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪Program test:‬‬ ‫‪Type‬‬ ‫‪days‬‬ ‫‪y _type‬‬ ‫‪yp = ( sat,sun,mon,tue,wed,thu,fri‬‬ ‫‪, ,‬‬ ‫‪, ,‬‬ ‫;) ‪, ,‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫;‪day: days_type‬‬ ‫;‪i: byte‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫‪Write('Enter your‬‬ ‫‪o r days‬‬ ‫‪da s number:‬‬ ‫;) ' ‪n mber:‬‬ ‫;)‪Readln(i‬‬ ‫>‪While (i‬‬ ‫)‪(i>=0‬‬ ‫<‪0) and (i‬‬ ‫)‪(i<=6‬‬ ‫‪6) do begin‬‬ ‫‪Case I Of‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ 0: day:= sat; 1: day:= sun; 2: day:= mon; 3: day:= tue; 4: day:= wed; 5: day:= thu; 6:day:= fri; 6:day: end; Case day Of sat: writeln ('your day is sat'); sun: writeln ('your day is sun'); : end; Readln(i); End; {while} End. c * b e u m o w w w n *p ‫ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ‬ ‫‪‬ﺗ ﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪ ‬اﮔﺮ ]‪ A=[1,3,5,7‬و ]‪ B=[2,4,6‬و ]‪ C=[1,2,3‬ﺑﺎﺷﺪ ﻋﺒﺎرات زﻳﺮ را‬ ‫ارزﻳﺎﺑﻲ ﻛﻨﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﺍﻟﻒ‪-‬‬ ‫ﺏ‪-‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫)‪uA + (B –C‬‬ ‫‪n‬‬ ‫)‪A + (B*C‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﺝ‪-‬‬ ‫‪A+B+C‬‬ ‫ﺩ–‬ ‫‪2 in A‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻛﻮﭼﻚ را ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻪ ﻳﻚ‬ ‫‪‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﺗﺎ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اي از ﻛﺎراﻛﺘﺮﻫﺎي ﭼ‬ ‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ از ﻛﺎراﻛﺘﺮﻫﺎي ﺣﺮوف ﺑﺰرگ ﻣﺘﻨﺎﻇﺮ ﺑﺎ آن ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪ u‬ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻧﺎم داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن ﻳﻚ ﻛﻼس را‬ ‫‪ ‬ﺑﻪ ﻛﻤﻚ دادهﻫﺎي ﺷﻤﺎرﺷﻲ‪ ،‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اي‬ ‫ﺷﻤﺎره ‪n‬‬ ‫ﺎﻓﺖ ﻧﺎﻧﺎم ااو‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﺎﺎ ددرﻳﺎﻓﺖ‬ ‫‪ p‬ﺎﺷﺪ‬ ‫داﺷﺘﻪ‬ ‫ﻳﻚ ﺷ ﺎ‬ ‫ﻧﻴﺰ ﻚ‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﻧ ﺰ‬ ‫ﺑﺮﮔﻴﺮد و ﻫﻫﺮ داﻧﺸ‬ ‫ددر ﮔ د‬ ‫*‬ ‫ﺷﻤﺎره او در ﻧﻤﺎﻳﺸﮕﺮ ﭼﺎپ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ) ﺮﻭ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﻓﺼﻞ ‪11‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺭﻛﻮﺭﺩﻫﺎ)‪(Records‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪ ‬ﻣﻔﻬﻮم رﻛﻮرد و اﺟﺰاي‪p‬آن*‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬اﻧﻮاع رﻛﻮردﻫﺎ و اﺳﺘﻔﺎده از آن در‪w‬‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫‪ ‬ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﺰاﻳﺎي رﻛﻮردﻫﺎ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫رﻓﺘﺎري‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي÷ﻓ ﺎ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪o‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬از‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﭘﺲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪ ‬ﻣﻮاﻗﻊ ﻟﺰوم رﻛﻮرد را ‪e‬‬ ‫ﺗﺸﺨﻴﺺ‪u‬دﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪ ‬از رﻛﻮردﻫﺎ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاش اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﺪ‪w .‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺑﺰرگ و ﺑﺎ دادهﻫﺎي زﻳﺎد ﺑﻨﻮﻳﺴﺪ‪w .‬‬ ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬ ‫ﻧﻮع داده ﺳﺎﺧﺖﻳﺎﻓﺘﻪاي ﻛﻪ در اﻳﻨﺠﺎ ﻣﻄﺮح ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬رﻛﻮرد ﻧﺎم دارد ﻛﻪ ﺟﻬﺖ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﺑﺮﺧﻼف آراﻳﻪﻫﺎ ﻛﻪ داراي ﻋﻨﺎﺻﺮ از ﻳﻚ‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﺑﻜﺎر ﻣﻲرود‪ .‬رﻛﻮردﻫﺎ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﺟﻨﺲ و ﻧﻮع ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬داراي ﻋﻨﺎﺻﺮ از اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬اﻃﻼﻋﺎت از‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫داراي ﺟﻨﺲ ﻣﺸﺎﺑﻪ‬ ‫ﻧﻮع ﻣﺨﺘﻠﻒ را ﻧﻤﻲﺗﻮان در آراﻳﻪ ﻧﮕﻬﺪاري ﻛﺮد ﭼﺮا ﻛﻪ ‪w‬‬ ‫ﻧﮕﻬﺪاري دادهﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﻈﻴﺮ ﻧﺎم‪ ،‬ﻧﺎم ﺧﺎﻧﻮادﮔﻲ‪ ،‬ﺳﻦ و آدرس ﺑﺮاي ﻳﻚ‬ ‫ﺷﻮد‪.‬‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷ‬ ‫رﻛﻮرد ا ﻔﺎ‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎري ﺑﻪ ﻧﺎﻧﺎم ﻛ‬ ‫ﻧﻧﻴﺴﺘﻨﺪ و ﻟﺬا ااز ﺎﺧ ﺎ‬ ‫‪ ‬ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺭﻛﻮﺭﺩﻫﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺑﻪ ﻫﻢ‬ ‫ﻢ‬ ‫ﺮي داده ﻫﺎ ﻳﻳﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﺮ ﺒ‬ ‫ي ﻛﻪ ازز ﻳﻳﻚ ﺳﺮي‬ ‫ﻮع داده ﺳﺎﺧﺖﻳﻳﺎﻓﺘﻪ اي‬ ‫ﻧﻮع‬ ‫ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻫﺮ ﻛﺪام از اﻃﻼﻋﺎت را ﻳﻚ ﻓﻴﻠﺪ ﻣﻲ ﻧﺎﻣﻨﺪ ‪.‬‬ ‫ﺑﻄﻮر ﻛﻠﻲ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻧﻮع رﻛﻮرد در زﻳﺮ آﻣﺪه اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪Type‬‬ ‫‪Name = Record‬‬ ‫;‪Field1-list : type1‬‬ ‫;‪Field2 list : type2‬‬ ‫‪Field2-list‬‬ ‫‪..‬‬ ‫‪..‬‬ ‫;‪Fieldn-list : typen‬‬ ‫;‪End‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ :‫ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ زﻳﺮﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‬Record ‫ از ﻛﻠﻤﻪ ﻛﻠﻴﺪي‬،‫ﺑﺮاي ﺳﺎﺧﺘﻦ رﻛﻮرد‬ Type Student = Record Name: String [10]; Family: String [15]; Age: integer; Address: String; End; m o c * b e u n *p w w var ‫ﺗﻮان در‬w ‫ ﺣﺎل ﻣﻲ‬.‫ اﺳﺖ‬Record R d ‫ از ﻧﻮع‬Student S d ‫در اﻳﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ‬ :‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮد‬ Var S: Student; ‫ﺭﻛﻮﺭﺩ‬ ‫ي ﺭ ﻮﺭ‬ ‫ﻓﻴﻠﺪﻫﺎي‬ ‫ﻲ ﺑﺑﻪ ﻴ‬ ‫ﺩﺳﺘﺮﺳﻲ‬ ‫ﺮ‬ ‫‪‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬ﺭﻛﻮﺭﺩ ﺍﺯﻋﻼﻣﺖ '‪ '.‬ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺼﻮﺭﺕﺯﻳﺮ‪:‬‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﺩﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻓﻴﻠﺪﻫﺎﻱ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻧﺎم ﻓﻴﻠﺪ ‪ .‬ﻧﺎم ﻣﺘﻐﻴﺮ رﻛﻮرد‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﻣﺜﺎل‪ :‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ رﻛﻮردي از ﻧﻮع اﻋﺪاد‪w‬‬ ‫اﻳﺠﺎد ﻛﺮده و ﻣﻘﺎدﻳﺮ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻘﺪارﻫﻲ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫آﻧآﻧﺮاا ﻘﺪا‬ ‫‪w‬‬ Type Numbers = record a, b, c = integer; x, y, z = Real; end; Var Num = Numbers; begin Num. a: = 2; Num. b: = 3; Num. x: = 2.5; N Num. y: = 3.5; 35 Num. z: = 10; Write (Num (Num.a a + Num Num.b b + Num Num.x x + Num Num.y y + Num Num.z); z); End. m o c * b e u w w w n *p ‫ﻣﺜﺎﻝ ‪ :‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺭﻛﻮﺭﺩ ﻳﻚ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ‬ ‫ﭼﺎﭖ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺭﺍ ﺎ‬ ‫ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﻲﺍﺵ ﺍ‬ ‫ﻧﺎﻡ ﺧﺎﻧ ﺍﺩﮔ ﺍﺵ‬ ‫ﻧﺎﻡ ﻭ ﻧﺎ‬ ‫ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻧﺎ‬ ‫ﺑﻪ ﻫ ﺍ‬ ‫ﺧﺎﻧﻢ ﺭﺍﺍ ﻪ‬ ‫ﻛﻠﻤﻪﻪ ﺁﻗﺎ ﻭ ﻳﺎﺎ ﺧﺎﻧ‬ ‫ﺟﻨﺲ ﺍﺍﻭ ﻛﻠ‬ ‫ﺑﻪﻪ ﻨ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪Type‬‬ ‫‪Student = record‬‬ ‫;‪Id: integer‬‬ ‫; ‪g‬‬ ‫;]‪Name: string[10‬‬ ‫;]‪Family: string[15‬‬ ‫;‪Sex: char‬‬ ‫;‪Age: integer‬‬ ‫;‪End‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫;‪Stu: student‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ Begin Stu.id:= 80132; Stu.name:='Ali'; Stu.family:='Ahmadi'; Stu sex:='M'; Stu.sex:= M; Stu.sge:=18; Case sex of 'M': write('Mr.'); 'F': write('Mrs.'); end; write(stu.name, ' ' , stu.family); E d End. c * b e u m o w w w n *p ‫ﻳﻚ ﻛ ﺩ‬ ‫ﺭﻛﻮﺭﺩ‬ ‫ﺁﻭﺭﺩﻥ ﺣﺠﻢ ﻚ‬ ‫ﺑﺪﺳﺖ ﺁ ﺩ‬ ‫‪ ‬ﺪ ﺖ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺑﺮاي ﺑﺪﺳﺖ آوردن ﻓﻀﺎي اﺷﻐﺎل ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ رﻛﻮرد اﺑﺘﺪا ﺑﺎﻳﺪ ﻓﻀﺎي اﺷﻐﺎل‬ ‫ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻤﺎﻣﻲﻓﻴﻠﺪﻫﺎ را ﺑﺪﺳﺖ آورده و ﺳﭙﺲ ﺑﺎﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬ ‫ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ‪::‬‬ ‫درﻧﻈﺮ ﮕ ﺪ‬ ‫را ﻧﻈ‬ ‫ﻣﺜﺎل ززﻳﺮ ا‬ ‫ﺜﺎل‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ Type List1 = Array [1… 5] of integer; List2 = Array [1… 5] of char; Rectype = Record A B: Real; A,  C, D: String [10];  F: Array [1… 10] of Boolean;  G: list1;  c * b e u 2*6 m o1+10 End; Var x: Rectype; w w w n *p 10*1 5*2 .‫ ﺑﺎﻳﺖ ﻓﻀﺎ اﺷﻐﺎل ﻣﻲﺷﻮد‬12+11+10+10=43 ‫‪ ‬ﺭﻛﻮﺭﺩﻫﺎي ﺗﻮﺩﺭﺗﻮ‬ ‫ﻓﻴﻠﺪﻫﺎي ﻳﻚ رﻛﻮرد ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ از ﻫﺮ ﻧﻮﻋﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ از ﻧﻮعع‬ ‫رﻛﻮرد دﻳﮕﺮي ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬در اﻳﻨﺠﺎ ﻧﻴﺰ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻗﺒﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﺻﻮرت‬ ‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد رﻛﻮردﻫﺎي ﺗﻮدرﺗﻮ‪ '.' ،‬ﭘﻴﺶ ﻣﻲآﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺜﺎل زﻳﺮﺗﻮﺟﻪ ﻛﻛﻨﻴﺪ‪:‬‬ ‫ﺑﻪ ﺎل‬ ‫‪Type‬‬ ‫‪Rec = record‬‬ ‫;‪a, b: integer‬‬ ‫;‪c: char‬‬ ‫‪x: Record‬‬ ‫;‪p: integer‬‬ ‫;‪q: integer‬‬ ‫; ‪tege‬‬ ‫;‪End‬‬ ‫;‪End‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫;‪r: Rec‬‬ ‫‪m‬‬ ‫ﺗﻮدرﺗﻮ ﺑﻪ ﻧﺎم ‪ Rec‬ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮ ‪ r‬از آن‬ ‫دراﻳﻨﺠﺎ ﻳﻚ رﻛﻮرد‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ‪c .‬‬ ‫ﺗﻮان‬ ‫ﻲﻮ‬ ‫‪ a , b ,c‬ﻣﻲ‬ ‫ي ‪,‬‬ ‫دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﺑﻪ ﻴﻓﻴﻠﺪﻫﺎي‬ ‫ﺑﺮاي ﺮ ﻲ‬ ‫ﺳﭙﺲ* ﺑﺮ ي‬ ‫ﭙﺲ‬ ‫ﻮع ﺮﻳ‬ ‫ﻧﻮع‬ ‫‪b‬‬ ‫ﺑﻪ ﺻﻮرت زﻳﺮ ﻋﻤﻞ ﻛﺮد‪:‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪r.a‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫‪r.b‬‬ ‫*‬ ‫‪ w‬رﻛﻮرد ‪ x‬ﻧﻴﺰ ﻫﺴﺘﻨﺪ دارﻳﻢ‪:‬‬ ‫وﻟﻲ ﺑﺮاي دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ ﻓﻴﻠﺪﻫﺎي ‪ p ,q‬ﭼﻮن ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪r.x.p w‬‬ ‫‪r.x.q‬‬ ‫‪ ‬ﺁﺭﺍﻳﻪﺍي ﺍﺯ ﺭﻛﻮﺭﺩﻫﺎ‬ ‫ﻢ وﻟﻲ در ﻫﺮﻳﻚ‪ ،‬دادهﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ وﺟﻮد‬ ‫ﻫﻨﮕﺎﻣﻲﻛﻪ ﻣﺎ ﺗﻌﺪادي داده ﻣﺸﺎﺑﻪ دارﻳﻢ‬ ‫دارد ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﻢ ﻳﻚ رﻛﻮرد ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮده‪ ،‬ﺳﭙﺲ آراﻳﻪاي از آن ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪Type‬‬ ‫‪Student = record‬‬ ‫;]‪Name: string[10‬‬ ‫;‪Id: integer‬‬ ‫;‪Age: integer‬‬ ‫‪E d‬‬ ‫;‪End‬‬ ‫;‪Arr_stu: array[1..10] of student‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫;‪S: Arr_stu‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫در ﺑﺎﻻ اﺑﺘﺪا ﻳﻚ رﻛﻮرد داﻧﺸﺠﻮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ‪ 110‬ﻧﻔﺮ‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﺗﺤﺖ آراﻳﻪ ‪ Arr_stu‬ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﻣﺘﻐﻴﺮي ﺑﻪ ﻧﺎم ‪S‬‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻧﻮع آن ﺮ‬ ‫از ع‬ ‫ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر آراﻳﻪ‪ ،‬ﭼﻴﺰي ﻋﻮض ﻧﺸﺪه اﺳﺖ و ﻓﻘﻂ ﻫﺮ ﻋﻨﺼﺮ آراﻳﻪ‪ ،‬ﻳﻚ‬ ‫رﻛﻮرد ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ داراي ﺳﻪ ﻓﻴﻠﺪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺟﺪول ﻓﻮق ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﺑﺮاي دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ آراﻳﻪ ﻓﻮق دارﻳﻢ‪u :‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪S[1].name‬‬ ‫‪S[1].id‬‬ ‫] [‬ ‫‪S[1].age‬‬ ‫‪S[2].name‬‬ ‫‪S[2].id‬‬ ‫‪..‬‬ ‫‪..‬‬ ‫‪..‬‬ ‫‪ ‬ﺍﺭﺳﺎﻝ ﺭﻛﻮﺭﺩ ﺑﻪ ﺯﻳﺮﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫رﻛﻮردﻫﺎ را ﻣﻲﺗﻮان ﻣﺸﺎﺑﻪ اﻧﻮاع ﺗﻌﺎرﻳﻒ ﺳﺎده دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ و ﻣﻘﺪار ﺑﻪ زﻳﺮﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ارﺳﺎل ﻛﺮد‪ .‬وﻟﻲ ﻧﻮع ﺑﺮﮔﺸﺘﻲ ﺗﻮاﺑﻊ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ‬ ‫ﻧﻈﻴﺮ ‪ char ،integer‬و‪...‬‬ ‫ﺳﺎده ﻧﻈ‬ ‫ﺪ از ﻧﻧﻮع ﺎ‬ ‫ﺣﺘﻤﺎ ﺎﺑﺎﻳﺪ‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﺘ ﺎً‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻨ‬ ‫رﻛﻮرد ﺎﺷﺪ‬ ‫از ﻧﻧﻮع ﻛ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ و از اﻧﻮاع ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﻧﻈﻴﺮ رﻛﻮرد‪ ،‬آراﻳﻪ‪ ،‬ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ و ﻓﺎﻳﻞ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫اﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫﻴﻢ رﻛﻮردي را ﺑﺼﻮرت ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﻪ زﻳﺮﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ارﺳﺎل ﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬اﺑﺘﺪا ﺑﺎﻳﺪ‬ ‫ﺻﺎدر‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﺎﻳﻠﺮ ﺧﻄﺎ ﺎ‬ ‫وﮔﺮﻧﻪ ﻛﺎ ﺎ ﻠ‬ ‫ﺷﻮد ﮔ ﻧ‬ ‫ارﺳﺎل ﺷ‬ ‫ﻒ ﻛﻛﺮده و ﺳﭙﺲ ا ﺎل‬ ‫آﻧﺮا در ‪ type‬ﺗﺗﻌﺮﻳﻒ‬ ‫آﻧ ا‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ داﻧﺸﺠﻮ اﻳﺠﺎد‬30 ‫ را ﺑﺮاي‬stu ‫ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻴﻢ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﻢ ﻛﻪ رﻛﻮرد‬: ‫ﻣﺜﺎل‬ .‫ﺷﻮﻧﺪ‬ ‫ﭼﺎپ ﺷ ﻧﺪ‬ ‫ﺷﺪه و ﺎ‬ ‫ﻣﻘﺪاردﻫﻲ ﺷﺪ‬ ‫زﻳﺮﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻘﺪا ﻫ‬ ‫ﻛﻤﻚ ز ﻧﺎ ﻪ‬ ‫ﺑﻪ ﻛ ﻚ‬ ‫ ﻪ‬،‫ﻛﻛﺮده‬ Program test; Const no = 30; Type Stu-rec = Record Name: string [10]; ID: integer; Age: record Day: integer; Month: integer; Year: integer; End; End; Stu_arr=array[1..no] of stu_rec; m o c * b e u w w w n *p Var Stu: stu_rec; _ Procedure ReadStu(Var S: Stu_rec); Var i: integer; B i Begin for i:= 1 to no do Readln(S[i] name S[i].id, Readln(S[i].name, S[i] id S[i].age.day, S[i] age day S[i].age.month, S[i] age month S[i].age.year); End;; m o c * b e u w w w n *p Procedure WriteStu(S: Stu_rec); Var i: integer; Begin for i:= 1 to no do Writeln(S[i].name,' ' , S[i].id, ' ' , S[i].age.day,' ' , S[i].age.month,' ' , S[i].age.year); E d End; Begin ReadStu(Stu); WriteStu(Stu); End. m o c * b e u w w w n *p ‫‪ ‬ﺗ ﻳﻨﺎﺕ‬ ‫ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن وﺣﺸﻲ رﻛﻮردي ﺷﺎﻣﻞ‬ ‫ﮔ‬ ‫‪‬ﺑﺮاي ﮔﮔﻮﻧﻪﻫﺎي ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﻳﻚ ﭘﺎرك ﻧﻈﻴﺮ‬ ‫ﻧﺎم‪ ،‬دﺳﺘﻪ‪ ،‬ﻣﺤﻴﻂ زﻧﺪﮔﻲ‪ ،‬ﺳﻦ ﺑﺴﺎزﻳﺪ‪ .‬در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ ﻛﻪ در ﭘﺎرك ‪100‬‬ ‫وﺟﻮد دا د‬ ‫دارد‬ ‫وﺣﺸﻲ ﺟ د‬ ‫ﭘﺮﻧﺪه ﺣﺸ‬ ‫ﻳﻚ ﻧﺪ‬ ‫ﮔﻮﻧﻪ از ﻚ‬ ‫ﮔ ﻧﻪ‬ ‫)راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ‪ :‬آراﻳﻪاي از رﻛﻮرد ﺑﺎ ﻓﻴﻠﺪﻫﺎي ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺴﺎزﻳﺪ(‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﻣﺎه و ﺎل‬ ‫ﺳﺎل‬ ‫ﺗﺎرﻳﺦ*ﺑﻪ ﺻﻮرت روز‪ ،‬ﺎ‬ ‫ﻧﮕﻬﺪاري ﺎ‪p‬ﺦ‬ ‫ﺑﺮاي ﻧﮕ ا‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪااي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻛﻪ ا‬ ‫‪ ‬ﻧﺎ‬ ‫ﺗﻘﻮﻳﻢ ﺑﺎﺷﺪ و ﺟﻤﻠﻪاي در ﻣﻮرد‬ ‫ﺑﺮاي ‪ 100‬ﺳﺎل ﺑﻜﺎر رود‪ .‬در واﻗﻊ ﺑﻪ ﺻﻮرت ‪w‬‬ ‫ﺗﺎﻳﻲ از روز ﺑﻬﻤﺮاه‬ ‫‪ w‬ﺗﺎﻳ‬ ‫راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ‪ :‬آراﻳﻪاي ‪366‬‬ ‫آن ﺗﺎرﻳﺦ را ﻧﮕﻬﺪاري ﻛﻨﻴﺪ؟ )راﻫﻨﻤﺎﻳ‬ ‫آراﻳﻪاي از ‪ 12‬ﻣﺎه و ﻳﻚ ﺳﺎل و ﻳﻚ رﺷﺘﻪ را ﺑﻪ ﺻﻮرت‪w‬‬ ‫ﻳﻚ رﻛﻮرد در ﻧﻈﺮ‬ ‫ﺳﭙﺲ ﺑﺮاي ‪ 100‬ﺳﺎل ﺑﺼﻮرت ﻳﻚ آراﻳﻪ ﺻﺪﺗﺎﻳﻲ در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ‪(.‬‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻪ ﭙ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ) ﺮﻭ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﻓﺼﻞ ‪12‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻓــﺎﻳـﻠﻬﺎ )‪(Files‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪ ‬ﻣﻔﻬﻮم ﻓﺎﻳﻞ و اﻧﻮاع‪p‬آن*‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻣﻮارد اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺎﻳﻠﻬﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫رﻓﺘﺎري‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي÷ﻓ ﺎ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪o‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬از‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﭘﺲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻛﻨﺪ‪..‬‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده‬ ‫‪ ‬در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاش از ﻓﺎﻳﻠﻬﺎ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﻛﻨﺪ‪..‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺑﺎ دادهﻫﺎي زﻳﺎد از ﻓﺎﻳﻞ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺎ ﻓﺎﻳﻠﻬﺎي دادهاي و ﺑﺎﻳﺰي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻧﻮﻳﺴﻲ ﻛﻨﺪ‪w .‬‬ ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬ ‫ﺑﺮاي ذﺧﻴﺮه داﺋﻤﻲ دادهﻫﺎ از ﺳﺎﺧﺘﺎري ﺑﻪ ﻧﺎم ﻓﺎﻳﻞ )‪(File‬اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ ﺑﺴﺘﮕﻲ داﺷﺖ‪ .‬وﻟﻲ در ﻓﺎﻳﻠﻬﺎ‬ ‫ﺑﻮدن‬ ‫ﺑﻪ زﻣﺎن اﺟﺮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ و روﺷﻦ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ دادهﻫﺎ در ﻓﺎﻳﻠﻬﺎﻳﻲ ﻗﺮار دارﻧﺪ ﻛﻪ ﺣﺘﻲ ﺑﻌﺪ از ﺧﺎﻣﻮش‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻛﺮدن ﻛﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ‪ ،‬ﺑﻌﺪﻫﺎ ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺗﺎﻛﻨﻮن ﻫﻤﻪ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻻزم در ﺣﺎﻓﻈﻪ اﺻﻠﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﮔﺬرا و ﻓﻘﻂ‬ ‫‪ ‬ﻓﺎﻳﻠﻬﺎي ﻣﺘﻨﻲ )‪(Text‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻳﻚ ااﺳﻢ در روي دﻳﺴﻚ‬ ‫ﻚ‬ ‫ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه ااﺳﺖ ﻛﻛﻪ ﺎﺑﺎ ﻚ‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮ ﻜ ﻞ‬ ‫ﺗﻌﺪاد ﻛﺎ اﻛ‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ ااز ا‬ ‫ﻳﻚ ﻓﺎ ﻞ‬ ‫ﻚ‬ ‫ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻮن ﻓﺎﻳﻞ از ﻧﻮع ﻣﺘﻨﻲ اﺳﺖ ﻣﻲﺗﻮاﻧﻴﺪ دادهﻫﺎي داﺧﻞ آﻧﺮا‬ ‫ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﻨﻴﺪ‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﺎر دادهﻫﺎ در ﻳﻚ ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ ﺑﺪﻳﻦ ﺻﻮرت اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻌﺪادي ﺧﻂ وﺟﻮد دارد‬ ‫ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻼﻣﺖ ‪ EOLN‬ﺧﺘﻢ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و در اﻧﺘﻬﺎي ﻓﺎﻳﻞ ﻧﻴﺰ ﻋﻼﻣﺖ ‪ EOF‬ﻗﺮار‬ ‫دارد‪ .‬ﻃﻮل ﺧﻄﻮط ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ اﺳﺖ و اﻧﺪازه ﻓﺎﻳﻞ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺰرگ ﻳﺎ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻛﻮﭼﻚ و ﻳﺎﺎ ﺗﺗﻬﻲ ﺎﺷﺪ‬ ‫ﻛ ﻚ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ‬ ‫ﻚ ﻓﺎ ﻞ‬ ‫ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻳﻚ‬ ‫ﻃﺮﻳﻘﻪ ﺍ ﺎ‬ ‫‪ ‬ﻃ ﻘ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻓﺎﻳﻠﻲ ‪1‬‬ ‫‪1.‬‬ ‫‪ b‬ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻓﺎﻳﻠ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻓﺎﻳﻠﻲ ‪2.‬‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ دادن اﺳﻢ‬ ‫ﻢ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪ Rewrite‬اﻳﺠﺎد ﻓﺎﻳﻞ‪w‬ﺑﺎ دﺳﺘﻮر ‪3.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻳﮏ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻓﺎﻳﻠﻲ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ ﺩﺍﺩﻥ ﺍﺳﻢ ﻓﻓﺎﻳﻞﻞ ﺑﻪ ‪b‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻠﯽ‬ ‫‪e‬ﻓ ﻠ‬ ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫) ’‪Assign(FileVar , ‘NameFile‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ Rewrite‬ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻓﺎﻳﻞ ﺑﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭ‬ ‫‪w‬‬ ‫;‪Name : Text‬‬ ‫) ‪Rewrite( FileVar‬‬ ‫ﻣﺜﺎل ‪ :‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ از ورودي ‪ 10‬ﻋﺪد درﻳﺎﻓﺖ ﻛﻨﺪ و آﻧﻬﺎ را‬ ‫ﺗﻌﺪاد و‬ ‫ﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺮﻳﺰد و در اﻧاﻧﺘﻬﺎﺎ ﺗ ﺪا‬ ‫ﻞﺧ‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ‬ ‫ﻚ ﻓﺎ‬ ‫ازﻳﻚ‬ ‫ﻚ ﺧﻂ از‬ ‫ﻛﺪام درﻳﻚ‬ ‫ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻫﺮ ﻛﺪا‬ ‫ﺑﻪ ﺗ ﺗ‬ ‫ﻣﺠﻤﻮع آﻧﻬﺎ را ﺑﻨﻮﻳﺴﺪ‪.‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫;‪f: Text‬‬ ‫;‪A: Arrayy [ 1.. 10]] of integer‬‬ ‫; ‪g‬‬ ‫;‪Sum, i: integer‬‬ ‫‪Begin‬‬ ‫;)' ‪Sum: = 0;Writeln (' Enter 10 numbers:‬‬ ‫‪For i: = 1 to 10 do begin‬‬ ‫;)]‪Read (A [i‬‬ ‫;]‪Sum: = sum + A[i‬‬ ‫;‪e d‬‬ ‫;‪end‬‬ ‫;)'‪Assign (f, 'out.dat‬‬ ‫;)‪Rewrite (f‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪do‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪For i: = 1 to 10‬‬ ‫;)]‪Writeln (f, A[i‬‬ ‫;)‪Writeln (f, Sum‬‬ ‫;)‪Close (f‬‬ ‫‪End.‬‬ ‫‪End‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﺑﻌﺪ از ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪن اﻃﻼﻋﺎت در ﻓﺎﻳﻞ ‪ ،‬ﻓﺎﻳﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﻮد ﺑﺮاي اﻳﻨﻜﺎر از‬ ‫روال زﻳﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﺷﻮد ‪:‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫)‪Close(FileName‬‬ ‫ﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﻥ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺍﺯﺯ ﻳﻳﻚ ﻓﺎﻳﻞ‬ ‫ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ‬ ‫ﻃﺮﻳﻘﻪ ﻮ‬ ‫‪ ‬ﺮﻳ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻓﺎﻳﻠﻲ ‪1‬‬ ‫‪1.‬‬ ‫‪ b‬ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻓﺎﻳﻠ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻓﺎﻳﻠﻲ ‪2.‬‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ دادن اﺳﻢ‬ ‫ﻢ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪w‬ﺑﺎ دﺳﺘﻮر ‪3.‬‬ ‫‪Reset‬ﺑﺎز ﻛﺮدن ﻓﺎﻳﻞ ﺑﺮاي ﺧﻮاﻧﺪن‬ ‫‪Reset‬ﺑﺎز‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﺎﺯ ﮐﺮﺩﻥ ﻓﺎﻳﻞ ﺑﺮﺍي ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﺑﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭ‬ ‫‪Resett ( Fil‬‬ ‫‪R‬‬ ‫‪FileName‬‬ ‫‪N‬‬ ‫)‬ ‫دﺳﺘﻮر ‪Read‬و‪ Readln‬ﺑﺮاي ﺧﻮاﻧﺪن اﻃﻼﻋﺎت از ﻓﺎﻳﻞ ﺑﻜﺎر ﻣﻲ روﻧﺪ ‪.‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﺑﺮاي ‪ Writeln‬ﻧﻴﺰ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ ‪b‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪e.‬وﻟﻲ ﻗﺒﻞ از اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ دﺳﺘﻮرات ﺑﺎﻳﺪ‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺑﺮاي‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ راا ا‬ ‫‪ Reset‬ﻓﺎ ﻞ‬ ‫دﺳﺘﻮر ‪R t‬‬ ‫ﺑﺮاي ا‬ ‫ﻞ ﻣﺘﻨﻲ ا‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪن ﻳﺎﺎ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺎﺑﺎز ﺷﻮد‪*p .‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺑﺮد‪w.‬‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪن ﺑﺎز ﻣﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻣﻜﺎن ﻧﻤﺎ را اﺑﺘﺪاي ﻓﺎﻳﻞ ﻣﻣﻲﺑ د‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ Readln‬ﺑﻌﺪ از ﺧﻮاﻧﺪن دادهﻫﺎي ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﺳﻄﺮ ﺑﻌﺪ ﻣﻲرود‪ .‬اﻳﻦ ﻋﻤﻞ‬ ‫ﻛﺮده‪ ،‬و ﻣﻜﺎن ﻧﻤﺎ ررا ﺑﺑﻪ‬ ‫ﻦ درر آن ﺑﺑﺎزز ﺮ‬ ‫ﻧﻮﺷﺘﻦ‬ ‫ﺑﺮاي ﻮ‬ ‫ﻣﺘﻨﻲ ررا ﺑﺮ ي‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﻲ‬ ‫ﻮر ‪ Rewrite‬ﻳﻞ‬ ‫دﺳﺘﻮر‬ ‫اﺑﺘﺪاي آن ﻣﻲﺑﺮد‪.‬‬ ‫' ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﺍﻋﺪﺍﺩ ﺩﺍﺧﻞ ﻓﺎﻳﻞ‬test.dat' ‫ﺣﺎﻝ ﺑﺎﻓﺮﺽ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺑﻮﺩﻥ ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ‬ : ‫ﻴﻢ‬ ‫ﻊ ﻛﻨﻴﻢ‬ ‫ﺟﻤﻊ‬ ‫ﻢﺟ‬ ‫ﺧﻮﺍﻧﺪﻩ ﺑﺑﺎﻫﻢ‬ ‫ﻳﻞ ﻮ‬ ‫ﺞ ﺗﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺭﺭﺍ ﺍﺯﺯ ﻓﺎﻳﻞ‬ ‫ﺭﺭﺍ ﻛﻪ ﭘﭘﻨﺞ‬ Program usefile ; Var f: Text; str1,, str2: string; g; a,, b,, c,, d,, e: integer; g ; begin Assign (f, ' Test. dat '); Reset (f); Readln (f, str1); Readln (f, (f a, a b, b c); Readln (f, d, e, str2); Write W te (str2, (st , ':: ' , a + b + c + d + e ); Close (f); End. m o c * b e u w w w n *p ‫ورودي د ﺎﻓﺖ‬ ‫درﻳﺎﻓﺖ‬ ‫را از دي‬ ‫ﺟﻤﻠﻪ ا‬ ‫ﭼﻨﺪ ﻠﻪ‬ ‫ﺷﺎﻣﻞ ﻨﺪ‬ ‫ﻣﺘﻨﻲ ﺷﺎ ﻞ‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﺘﻨ‬ ‫ﻳﻚ ﻓﺎ ﻞ‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﻚ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﻨ ﺪ‬ ‫ ﻧﺎ ﻪ‬: ‫ﻣﺜﺎل‬ ‫ﺜﺎل‬ .‫ﻛﺮده و ﻳﻚ ﻛﭙﻲ از ﻓﺎﻳﻞ درﺧﺮوﺟﻲ ﺑﺴﺎزد‬ var f1,f2: Text; str1,str2 : string ; ch : char ; begin write('Enter Input file: '); readln(str1); write('Enter output (copy) file: '); readln(str2); assign(f1,strl); reset(f1); assign(f2,str2); i (f2 t 2) rewrite(f2); m o c * b e u w w w n *p ‫در اﻳﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺑﺘﺪا دو ﻓﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﻧﺎﻣﻬﺎﻳﺸﺎن ﻧﺴﺒﺖ داده ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺮاي‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﺣﻠﻘﻪ ﺗﻮ در ﺗﻮ ‪ while‬ﺷﺮط ﺧﺎﺗﻤﻪ ﺧﻄﻮط‬ ‫ﻳﻚ‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ‪ f1‬ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و در‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺷﺪه و در‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪه ﺷ‬ ‫‪p‬ﻞ ورودي ﺧ اﻧ‬ ‫ﺷﺪه و ﻛﺎ اﻛ‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ ‪eoln‬ﺑﺮرﺳﻲ ﺷ‬ ‫ﻧﻧﻴﺰ ﺗ ﻂ‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮ ﺎﻫﺎ از ﻓﺎﻳ *‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﺧﺮوﺟﻲ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪن و ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺑﺎز ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺗﻮﺳﻂ ‪ eof‬ﺷﺮط ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻓﺎﻳﻞ ورودي‬ while not eof ( f1 ) do begin while hil nott eoln( l ( f1 ) begin read(f1 ch); read(f1,ch); write(f2,ch); end;; readln(f1); writeln(f2); end; Close(f1); Close(f2); End. w w m o c * b e u n *p w d do ‫‪ ‬ﻓﺎﻳﻠﻬﺎي ﺩﻭﺩﻭﻳﻲ ﻭ ﻧﻮﻉﺩﺍﺭ) ‪(Binary & Typed‬‬ ‫اﻳﻦ ﻧﻮع ﻓﺎﻳﻞﻫﺎ در زﺑﺎن ﭘﺎﺳﻜﺎل از ﺗﺎﻳﭙﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ‪record ,array‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪u‬دارﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻓﺎﻳﻠﻬﺎ ﭘﺲ از اﻳﺠﺎد ﺗﻮﺳﻂ‬ ‫‪…e‬‬ ‫ﺷﺒﻴﻪ ﻣﺮﺗﺐﺳﺎزي‪ ،‬ﺟﺴﺘﺠﻮ‪ ،‬ﺣﺬف و‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‪ ،‬ﻗﺎﺑﻞ رؤﻳﺖ ﺗﻮﺳﻂ وﻳﺮاﺷﮕﺮﻫﺎ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻛﺪﻫﺎي اﺳﻜﻲ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ت آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ‬ ‫ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ ﻳﻌﻨﻲ دودوﻳﻲ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻧﺤﻮه دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎ‪w‬‬ ‫‪,read ,integer ,char‬و … ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﭘﺮدازش ﻣﺘﻨﻮع‬ ‫ﺗﺼﺎدﻓﻲ ) ‪(R d‬‬ ‫)‪(Random‬‬ ‫ﺻﻮرت ﺗ ﺎ ﻓ‬ ‫ااﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺩﺍﺭ‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﻧﻧﻮﻉ ﺍ‬ ‫ﻚ ﻓﺎ ﻞ‬ ‫ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻳﻚ‬ ‫ﻃﺮﻳﻘﻪ ﺍ ﺎ‬ ‫‪ ‬ﻃ ﻘ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻓﺎﻳﻠﻲ ‪1‬‬ ‫‪1.‬‬ ‫‪ b‬ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻓﺎﻳﻠ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻓﺎﻳﻠﻲ ‪2.‬‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ دادن اﺳﻢ‬ ‫ﻢ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪ Rewrite‬اﻳﺠﺎد ﻓﺎﻳﻞ‪w‬ﺑﺎ دﺳﺘﻮر ‪3.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻳﮏ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻓﺎﻳﻠﻲ‬ m o c * b ‫ﻧﺴﺒﺖ ﺩﺍﺩﻥ ﺍﺳﻢ ﻓﻓﺎﻳﻞﻞ ﺑﻪ‬ ‫ﻓﺎﻳﻠﯽ‬ ‫ﻓ ﻠ‬e ‫ﻣﺘﻐﻴﺮ‬ u n p * Assign(FileVar , ‘NameFile’ ) w w ‫ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻓﺎﻳﻞ ﺑﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭ‬Rewrite w Name : File Of FileType ; Rewrite( FileVar ) :‫ﺷﺪﻩ ﺍﺍﺳﺖ‬ ‫ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷ‬ ‫ﺨﺘﻠﻒ ﺩﺩﺭ ﺯﺯﻳﺮ ﺁ ﺩ‬ ‫ﺍﻉ ﻣﺨﺘﻠﻒ‬ ‫ﺩﺍﺭ ﺍﺯ ﺍﻧﺍﻧﻮﺍﻉ‬ ‫ﻧﻮﻉﺩﺍ‬ ‫ﺩﻭﺩﻭﻳﻲ ﻧ ﻉ‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﺩ ﺩ‬ ‫ﻳﻚ ﻓﺎ ﻞ‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻚ‬ ‫ﻧﻧﺤﻮﻩ ﺗ ﻒ‬ Const n=100; Type Student = Record Name: string[10]; Family: String[15]; Age: integer; ID: integer; end; Sarray = Array [1..n] of student; c * b e u m o w w w n *p ‫ﻣﺜﺎﻝ ‪:‬‬ ‫‪Var‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ دودوﻳﻲ از ﻧﻧﻮع ﺻﺤﻴﺢ‬ ‫ﻓﺎ ﻞ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫;‪Bf2: file of integer‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ دودوﻳﻲ از ﻧﻮع رﻛﻮرد داﻧﺸﺠﻮ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ دودوﻳﻲ از ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ‪ A‬ﺗﺎ ‪Z‬‬ ‫ﻓﺎ ﻞ‬ ‫'‪Bf6: file of set of 'A‬‬ ‫;'‪'A'..'Z‬‬ ‫;'‪'Z‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ دودوﻳﻲ از ﻧﻮع ﻛﺎراﻛﺘﺮ‬ ‫;‪Bf3: file of student‬‬ ‫‪w‬‬ ‫;‪Bf1: file of char‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ ﺗﺎﻳﻲ( ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩي ﺧﻮﺍﻧﺪﻩ‬10 ‫ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺍي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﺷﺘﻪ )ﺣﺪﺍﻛﺜﺮ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ .‫ﻞ ﺩﻭﺩﻭﻳﻲ ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ‬ ‫ﻭ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻓﺎ‬ Const n= 10; Var Bf: file of strin[10]; Str: string [10]; i: integer; g ; Begin Assign (Bf,'out.dat'); Rewrite (Bf); For i:=1 to n do Begin Readln (str); Write (Bf,str); End; d; Close (Bf); End. c * b e u m o w w w n *p ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪاي ﭘﺎﺳﻜﺎل ﺟﻬﺖ ﻛﺎر ﺑﺎ ﻓﺎﻳﻠﻬﺎ‬ ‫در ﺟﺪول ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻌﺪ ﺗﻤﺎم رواﻟﻬﺎي ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪاي‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫آورده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت ﻻزﻣﻪ ﺟﻬﺖ ﻛﺎر ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮاي ﻫﺮ ﺗﺎﺑﻊ و روﻳﻪ ﻣﺤﻞ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده آن در ﺳﺘﻮﻧﻲ ﻣﺸﺨﺺ‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫×‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫×‬ ‫×‬ ‫ﺭﺩﻳﻒ‬ ‫ﻓﺎﻳﻠﻬﺎي‬ ‫ﻣﺘﻨﻲ‬ ‫ﻓﺎﻳﻠﻬﺎي‬ ‫ﻧﻮﻉ‬ ‫ﺩﺍﺭ‬ ‫ﻧﺎﻡ ﺩﺳﺘﻮﺭ‬ ‫‪1‬‬ ‫‪Assign‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪Reset‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪Rewrite‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪Read‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪Readln‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪Write‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪Writeln‬‬ ‫ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺩﺭ ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ‬ ‫‪8‬‬ ‫‪Eoln‬‬ ‫ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮﺩﻥ ﺍﻧﺘﻬﺎي ﺧﻂ‬ ‫‪+‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪Eof‬‬ ‫ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮﺩﻥ ﺍﻧﺘﻬﺎي ﻓﺎﻳﻞ‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪10‬‬ ‫‪Append‬‬ ‫ﺑﺎﺯﻧﻤﻮﺩﻥ ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ ﺟﻬﺖ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﻧﻤﻮﺩﻥ‬ ‫‪+‬‬ ‫×‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻋﻤﻠﻴﺎﺕ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻓﺎﻳﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻲﺩﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﺎﻡ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬ﺑﺮﺍي ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﺑﺎﺯ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺭﺍ‬ ‫‪ n‬ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺑﺎﺯ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﺭﺍ ﺑﺮﺍي‬ ‫‪p‬‬ ‫ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﺍﺯ ﻓﺎﻳﻞ*‬ ‫ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﺍﺯ ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ‪w‬‬ ‫ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺩﺭ ﻓﺎﻳﻞ ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪11‬‬ ‫‪Close‬‬ ‫ﺑﺴﺘﻦ ﻓﺎﻳﻞ‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪12‬‬ ‫‪Seek‬‬ ‫ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﻭﺣﺮﻛﺖ ﻣﻜﺎﻥﻧﻤﺎﺩﺭ ﻓﺎﻳﻞ ﺩﻭﺩﻭﻳﻲ‬ ‫×‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮﺩﻥ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﺍﻧﺘﻬﺎي ﺧﻂ ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ‬ ‫‪+‬‬ ‫×‬ ‫×‬ ‫‪+‬‬ ‫×‬ ‫×‬ ‫×‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫×‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫×‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫‪+‬‬ ‫×‬ ‫×‬ ‫×‬ ‫‪13‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o Seekeof‬‬ ‫‪Seekoln‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﺍﻧﺘﻬﺎي ﻓﺎﻳﻞ‬ ‫ﻳﻞ‬ ‫ﺍﺯ ﻬ ي‬ ‫ﺭﻛﻮﺭﺩ ﺯ‬ ‫ﺷﻤﺎﺭﻩ ﺭ ﻮﺭ‬ ‫ﺭ‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫ﻓﺎﻳﻞ ﺟﺎﺭي ﺭﺍ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮﺩﺍﻧﺪ‬ ‫ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﻛﻮﺭﺩﻫﺎي‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺍﻧﺘﻬﺎي ﻓﺎﻳﻞ‬ ‫ﻞ‬ ‫ﺣﺬﻑ ﻳﻚ ﺭﻛﻮﺭﺩ ﺍﺯ‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺑﺮﺍي ﺣﺬﻑ ﻓﺎﻳﻠﻬﺎ ﺑﻜﺎﺭ ﻣﻲ‪p‬ﺭﻭﺩ‪*.‬‬ ‫ﺑﺮﺍي ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﺎﻡﻡ ﻓﺎﻳﻠﻬﺎ ﺑﻜﺎﺭﻣﻲﺭﻭﺩ‪w.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮﺩﻥ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﺍﻧﺘﻬﺎي ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ‬ ‫‪15‬‬ ‫‪Filefos‬‬ ‫‪16‬‬ ‫‪Filesize‬‬ ‫‪17‬‬ ‫‪Truncate‬‬ ‫‪18‬‬ ‫‪Erase‬‬ ‫‪19‬‬ ‫‪Rename‬‬ ‫‪20‬‬ ‫‪Flush‬‬ ‫ﻣﺤﺘﻮﻳﺎﺕ ﺑﺎﺯﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻳﺴﻜﺖ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﻣﻲﺩﻫﺪ‪w .‬‬ ‫‪21‬‬ ‫‪SetTextbuf‬‬ ‫ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﺑﺎﻓﺮ ﺑﺮﺍي ﻓﺎﻳﻠﻬﺎي ﻣﺘﻨﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﻣﻲﮔﺮﺩﺍﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪+‬‬ ‫×‬ ‫‪22‬‬ ‫‪Blockread‬‬ ‫ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﻳﻚ ﺑﻼﻙ ﺍﺯ ﻓﺎﻳﻞ ﺑﺪﻭﻥ ﻧﻮﻉ‬ ‫×‬ ‫×‬ ‫‪+‬‬ ‫‪23‬‬ ‫‪Blockwrite‬‬ ‫ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻳﻚ ﺑﻼﻙ ﺍﺯ ﻓﺎﻳﻞ ﺑﺪﻭﻥ ﻧﻮﻉ‬ ‫×‬ ‫×‬ ‫‪+‬‬ ‫ ﻣﺜﺎﻝ ﻫﺎي ﺣﻞ ﺷﺪﻩ‬ m o .‫آورد‬ ‫ﻲ ررا ﺑﺑﺪﺳﺖ ور‬ ‫ﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ‬ ‫ﺧﻄﻮط ﻳﻳﻚ ﻓﺎﻳﻞ‬ ‫ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ﻮ‬ ‫اي ﺑ ﻮﻳ ﻴ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ي‬ ‫ ﺑﺮ‬: ‫ل‬ ‫ﻣﺜﺎل‬ c * b e u Var F: text ; ch : char ; str: string[20]; count: integer; Begin W it ('Enter Write ('E t the th file fil name: '); ') Readln(str); Assign(f str); Assign(f,str); Reset(f); w w w n *p count:=0; While not eof(f) do begin While not eoln(f) ( ) do Read(f,ch); Readln(f); count:=count+1; end; Write('the number of lines in file is: ',count); ' count); End. m o c * b e u w w w n *p ‫ ﻛﺘﺎﺏ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻳﻚ‬10‫ ﺗﻌﺪﺍﺩ‬،‫ ﺭﻛﻮﺭﺩي ﺍﺯ ﻛﺘﺎﺏﻫﺎ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ .‫ﻓﺎﻳﻞ ﻧﻮﻉ ﺩﺍﺭ ﺫﺧﻴﺮﻩ ﻛﻨﻴﺪ‬ Const n = 10; Type Booktype = Record name: string[20]; ID: integer; end; Var Bf file Bf: fil off B Booktype; kt I , ID : integer; name: string[20]; Book: Book type; m o c * b e u w w w n *p Begin B i Assign (Bf,'book.dat'); Rewrite (Bf); For I := 1 to n do begin g Write ('Enter the name & ID of book: '); Readln (name, ID); Book.name:= k name; Book.ID:= ID; Write (Bf, (Bf Book); End; Close C ose ((Bf); ); End. m o c * b e u w w w n *p ‫ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ‬ ‫‪ ‬ﺗ ﺎ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻛﻪ در ﺳﻄﺮﻫﺎ و‬ ‫ﻣﺘﻨﻲ از اﻋﺪاد ﺣﻘﻴﻘ‬ ‫اي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ از ﻳﻚ ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي‬ ‫‪‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‬ ‫ﺳﺘﻮﻧﻬﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻗﺮار دارﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ دادهﻫﺎ را ﺑﺪﺳﺖ آورده و در ﻣﺎﻧﻴﺘﻮر‬ ‫پ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭼﺎپ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ در اﻧﺘﻬﺎي ﻳﻚ‪u‬ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ‪ ،‬ﻫﻤﺎن ﻓﺎﻳﻞ ﻣﺘﻨﻲ را اﺿﺎﻓﻪ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ ﻛﻪ در ﻳﻚ ﻓﺎﻳﻞ ﻧﻮع دار از ‪w‬‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮﻫﺎ‪ ،‬اﻃﻼﻋﺎت آﻣﺎري‬ ‫ﺖ آآورد‪.‬‬ ‫ﺑﺪﺳﺖ‬ ‫‪w‬ﺪ‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮ راا‬ ‫ﺗﻌﺪاد ﻫﻫﺮ ﻛﺎ اﻛﺘ‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﺗ ﺪا‬ ‫ﺑﺪﺳﺖ آورده‪ ،‬ﻨ‬ ‫را ﺪ ﺖ‬ ‫ﻛﺎراﻛﺘﺮ ا‬ ‫ﻫﻫﺮ ﻛﺎ اﻛﺘ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺜﻼً ﻛﺎراﻛﺘﺮ '‪ 'A‬ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ‪ 45‬ﺗﺎ و ﻛﺎراﻛﺘﺮ '‪ 'B‬ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ‪ 36‬ﺗﺎ و…‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﻴﺎﻡ ﻧﻮﺭ‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﻜﺪﻩ ﻓﻨﺎﻭﺭي‬ ‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ)ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ‬ ‫ﮐﺎﻣﭙﻴﻮﺗﺮ(‬ ‫ﻓﺼﻞ ‪13‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺍﻟﮕﻮﺭﻳﺘﻤﻬﺎ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫ﻛﻠﻲ‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي ﻛﻠ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪ ‬ﻣﻔﻬﻮم و ﺗﻌﺮﻳﻒ اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻳﻲ ﻳﻳﻚ ﻮرﻳ‬ ‫ﻛﺎراﻳﻲ‬ ‫ﻣﻔﻬﻮم ر‬ ‫‪ ‬ﻬﻮم‬ ‫اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢﻢ‪w‬‬ ‫‪ ‬ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻳﻚ اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ‬ ‫‪w‬‬ ‫رﻓﺘﺎري‬ ‫ﻫﺪﻓﻬﺎي÷ﻓ ﺎ‬ ‫ﻓﺎ‬ ‫‪o‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬از‬ ‫داﻧﺸﺠﻮ ﭘﺲ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮد را ﺗﺤﻠﻴﻞ ‪e‬‬ ‫‪u‬ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫زﻣﺎﻧﻲ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪ ‬ﻣﺮﺗﺒﻪ اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ را ﺑﺪﺳﺖ آورد‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬اﻟﮕﻮرﻳﺘﻤﻬﺎي ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ را ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﺑﺮرﺳﻲ و‬ ‫ﻞ آنن ﻣﺴﺌﻠﻪ‪ ،‬ﺑﺮر ﻲ‬ ‫ي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺣﻞ‬ ‫روﺷﻬﺎي‬ ‫ﺑﻲ رو ﻬ‬ ‫ارزﻳﺎﺑﻲ‬ ‫ﻲ رزﻳ‬ ‫ﻢ ﻳﻳﻌﻨﻲ‬ ‫اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ‬ ‫ﻴﻞ ﻳﻳﻚ ﻮرﻳ‬ ‫ﺗﺤﻠﻴﻞ‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ و ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ ﺣﺎﻟﺘﻬﺎ‪ ،‬ﺑﺼﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫ﺣﺎﻟﺖ را ﺑﺘﻮان اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد‪ .‬اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ در واﻗﻊ ﺗﻌﺪاد ﻣﺤﺪودي از دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻠﻬﺎ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺘﺮﺗﻴﺐ اﺟﺮا ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﻫﺪف ﺧﺎﺻﻲ را دﻧﺒﺎل ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻳﺎ ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﺍﻟﮕﻮﺭﻳﺘﻢ )‪ O‬ﺑﺰﺭﮒ(‬ ‫ﺑﺮﺍي ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻥ ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺍﺟـﺮﺍي ﻳـﻚ ﺍﻟﮕـﻮﺭﻳﺘﻢ ﻳـﺎ ﻣﺮﺗﺒـﻪ ﭘﻴﭽﻴـﺪﮔﻲ‬ ‫ﺍﻟﮕﻮﺭﻳﺘﻢ ﺍﺯ‬ ‫ﻟﮕ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫ﻋﺒﺎﺭﺗﺴﺖ ﺍﺯ ))‪ f(n)=O(g(n‬ﻭ‬ ‫ﻳﻒ ﻋ ﺎ ﺗ ﺖ‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ‬ ‫ﻛﻨﻴﻢ ﻭ ﺑﻨﺎ‪b‬ﺑﻪ ﺗﻌ‬ ‫ﺑﺰﺭﮒ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻣﻲﻛﻨ‬ ‫‪ O‬ﺑﺰ ﮒ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫ﺗﻨﻬﺎ‬ ‫ﺍﮔﺮ ﻭ ﻬ‬ ‫ﻲﺑﺑﺎﺷﺪ‪n،‬ﺮ‬ ‫(‪ g‬ﻣﻲ‬ ‫ﻣﺮﺗﺒﻪ ))‪g(x‬‬ ‫)‪ f(x‬ﺍﺯﺯ ﺮ ﺒ‬ ‫ﺧﻮﺍﻧﻴﻢ ) (‬ ‫ﻣﻲ ﻮ ﻴﻢ‬ ‫ﻲ‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ c  0, n  nw‬‬ ‫) ‪0  f ( x )  c.g( x‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﺜﺎل ‪f(n) =2n+1 :‬ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺎ در ر‬ ‫ﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻦ ‪ g(n)=n‬و‪ c=3‬راﺑﻄﻪ زﻳﺮ‬ ‫ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪f( ) 2n+‬‬ ‫=)‪f(n‬‬ ‫=)‪+1 <= cg(n‬‬ ‫‪( ) 3n‬‬ ‫=>‪n‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫)‪ O(n‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻟﺬا ﻣﻲﺗﻮان ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ زﻣﺎﻧﻲ )‪ f(n‬از ﻣﺮﺗﺒﻪ‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪ ‬ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻥ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺍﻟﮕﻮﺭﻳﺘﻤﻬﺎ‬ ‫ﺑﺮاي ﺑﺪﺳﺖ آوردن ﻣﺮﺗﺒﻪ اﺟﺮاي اﻟﮕﻮرﻳﺘﻤﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ دﻗﺖ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﻮد و ﺗﻌﺪاد‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺜﺎﻟﻬﺎي ﻗﺒﻠﻲ ﺑﻪ ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ زﻣﺎن‬ ‫آورده ﺷﻮد و ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﺷﺪه و‬ ‫‪n‬‬ ‫‪p‬‬ ‫*‬ ‫‪ w‬ﺷﺮوع ﻛﺮده و ﺑﻪ ﭘﻴﭽﻴﺪه‬ ‫واﻗﻌﻲ رﺳﻴﺪ‪ .‬ﺑﺮاي اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر از اﻟﮕﻮرﻳﺘﻤﻬﺎي ﺳﺎده‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫ﻣﻲرﺳﻴﻢ‪.‬‬ ‫ﺗﻜﺮار آن اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢ ﺑﺪﺳﺖ آورده ﺷﻮد‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ در واﻗﻊ ﺗﻌﺪاد ﺗﻜﺮارﻫﺎ ﺑﺪﺳﺖ‬ ‫ﻓﺮﺽ ﻛﻨﻴﺪ ﺍﻟﮕﻮﺭﻳﺘﻤﻲ ﺩﺍﺭﺍي ﺣﻠﻘﻪﻫﺎي ﺳﺎﺩﻩ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺯﻳﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫‪b‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫;‪x:= 0‬‬ ‫‪For I ::=11 to n do‬‬ ‫;‪x:=x+1‬‬ ‫‪n‬‬ ‫‪*p‬‬ ‫دارد‪.‬‬ ‫ﭘﺎراﻣﺘﺮ ‪ n‬ا‬ ‫ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﺎ ا ﺘ‬ ‫ﺣﻠﻘﻪ ‪ for‬ﺘﮕ‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﻠﻘ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻨ‬ ‫ﺗﻌﺪاد ورودي ﻣﻲ ﺎﺷﺪ‬ ‫ﻛﻛﻪ در آن ‪ n‬ﺗ ﺪا‬ ‫ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ از ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺣﻠﻘﻪ ‪ for‬ﺑﺮﻣﻲآﻳﺪ ﺗﻌﺪاد ‪ n -1+1‬ﺗﻜﺮار ﻳﻌﻨﻲ‬ ‫‪ n‬ﺗﻜﺮار وﺟﻮد دارد و ﻟﺬا ﻗﻄﻌﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻓﻮق از ﻣﺮﺗﺒﻪ )‪ O(n‬ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ :‫ﺗﺎﺑﻊ ﺯﻳﺮ ﺭﺍﺍ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﺁﻭﺭﻳﺪ‬ ‫ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺗﺎ‬ ‫ ﺗ‬: ‫ﻣﺜﺎﻝ‬ ‫ﺜﺎﻝ‬ m o g ) : integer g ; Function fact ( n : integer var f,i: integer; begin f:=1; for I := 1 to n do f:=f*i; fact: f; fact:=f; end; c * b e u w w w n *p ‫ﺗﺎﺑﻊ ﻓﻮق ﻓﺎﻛﺘﻮرﻳﻞ ﻋﺪد ‪ n‬را ﺑﺮ ﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﺪ ﺗﺎﺑﻊ ﺷﺎﻣﻞ‬ ‫‪m‬‬ ‫‪o‬‬ ‫ﻳﻚ ﺣﻠﻘﻪ ‪ for‬ﺳﺎده ﺑﻮده ﻛﻪ از ﻳﻚ ﺗﺎ ‪ n‬ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑﻮده و ﻟﺬا ‪ n‬ﺑﺎر ﺗﻜﺮار ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪c‬‬ ‫*‬ ‫دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺛﺎﺑﺘﻲ ا ﻧﺪ‬ ‫ﻫﺎي ﺛﺎ ﺘ‬ ‫زﻣﺎن ﺎ‬ ‫‪ b‬ﺎن‬ ‫دارد ﻛﻛﻪ ز‬ ‫ﻧﻴﺰ وﺟﻮد ا‬ ‫ﺳﺎده ﻧ ﺰ‬ ‫ﺟﻤﻠﻪ ﺎ‬ ‫‪ 2‬ﻠ‬ ‫‪e‬‬ ‫‪u‬‬ ‫‪n‬‬ ‫ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﺑﺑﺎ ‪:‬‬ ‫ﺗﺎﺑﻊ ﺑﺑﺎﻻ ﺑﺮ ﺑﺮ‬ ‫ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﻊ‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺮ ﺒ‬ ‫ﺑ ﺑﺮ ﻳﻦ‬ ‫‪*p‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫‪w‬‬ ‫)‪O(n‬‬ ‫ﺗﻤﺮﻳﻨﺎﺕ‬ ‫ﺗ ﺎ‬ :‫ زﻣﺎﻧﻲ ﺗﻮاﺑﻊ زﻳﺮ را ﺑﺪﺳﺖ آآورﻳﺪ‬m ‫ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ‬ ‫ﮔ‬  o c * b e u 1 . f 1 ( n )  n  2 n 2  100 n 3 . f 3 ( n )  2  5  log n !* p n 4 . f 4 ( n )  log n  n w 1 w 5 . f 5 ( n )  n logw n  n  (log n )! 2 . f 2 ( n )  n 3  n log n  n  2 n 2 n n log n :‫آورﻳﺪ‬ ‫ﻳﺮ را ﺑﺑﺪﺳﺖ ﻳ‬ ‫ﺑﻊ زﻳﺮ‬ ‫ﻲ ﺗﺎﺑﻊ‬ ‫ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ زﻣﺎﻧﻲ‬ ‫ ﭘﻴﭽﻴ ﻲ‬ Function test( n : integer ) : integer ; var i,x: , integer; g ; Begin x:=0; for i:=1 to n do x:=x+1; for i:=1 to n do for j:=1 to n do x:=x+1; : ; test:=x; End. c * b e u m o w w w n *p

مبانی کامپیوتر (1)

Related documents

Products

Support

مبانی کامپیوتر (1)

Related documents

Add this document to collection(s)

Add this document to saved

Suggest us how to improve StudyLib