4.1. Mô tả dữ liệu
Dữ liệu nghiên cứu bao gồm 4.266 quan sát từ các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường
chứng khoán Việt Nam. Các biến chính được mô tả như sau:
Bảng 1: Thống kê mô tả các biến
Biến
Số quan
sát
Trung
bình
Độ lệch
chuẩn
Giá trị nhỏ
nhất
Giá trị lớn
nhất
ROA
4.266
0.0618
0.0612
0.0004
0.3356
ROE
4.266
0.1132
0.0936
0.0011
0.5030
SR
4.266
0.0091
0.0952
0
1
Size
4.266
27.7271
1.6308
23.8173
31.7350
Leverage 4.266
0.4585
0.2204
0.0383
0.9022
Growth
4.266
0.1033
0.2807
-0.3307
1.9387
Liquidity
4.266
2.6288
3.0718
0.4276
18.9689
Nguồn: Tính toán từ dữ liệu nghiên cứu.
Kết quả cho thấy ROA trung bình là 6.18%, ROE là 11.32%, phản ánh hiệu quả hoạt động
tài chính trung bình của các doanh nghiệp niêm yết. Biến SR (chất lượng báo cáo phát triển
bền vững) có giá trị trung bình thấp (0.0091), cho thấy tỷ lệ công bố báo cáo chất lượng cao
chưa phổ biến. Các biến kiểm soát như Size (quy mô doanh nghiệp) và Leverage (đòn bẩy
tài chính) có phân bố hợp lý, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về doanh nghiệp Việt
Nam (ví dụ: Nguyễn Thị Thu Thủy, 2021).
4.2. Ma trận tương quan
Ma trận tương quan giữa các biến được trình bày dưới đây để kiểm tra mối quan hệ sơ bộ:
Bảng 2: Ma trận tương quan giữa các biến
ROA
ROE
ROA
1
ROE
0.8677
1
SR
0.0697
0.0588
Size
-0.0922 0.0563
SR
Size
Leverage Growth Liquidity
1
0.1179
1
Leverage -0.4209 -0.0474 -0.0106 0.3588
1
Growth
0.0338
0.1283
0.1538
Liquidity
0.1778
-0.0242 -0.0174 -0.2517 -0.5996
0.0171
0.1031
1
-0.0559
1
Nguồn: Tính toán từ dữ liệu nghiên cứu.
Kết quả cho thấy ROA và ROE có tương quan dương mạnh (0.8677), phù hợp với vai trò là
các chỉ số hiệu quả tài chính. Biến SR có tương quan dương với ROA (0.0697) và ROE
(0.0588), gợi ý tác động tích cực ban đầu của chất lượng báo cáo phát triển bền vững đến
hiệu quả tài chính. Các biến kiểm soát không có tương quan quá cao (dưới 0.6), giảm nguy
cơ đa cộng tuyến.
4.3. Kiểm định lựa chọn mô hình
Để đảm bảo tính vững của mô hình hồi quy, các kiểm định sau được thực hiện:

Kiểm định đa cộng tuyến (VIF): Giá trị VIF của tất cả các biến đều dưới 2
(Leverage: 1.72; Liquidity: 1.57; Size: 1.17; Growth: 1.03; SR: 1.02), với VIF trung
bình là 1.3. Kết quả cho thấy không có hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng (VIF
< 10), phù hợp để tiếp tục phân tích (tương tự nghiên cứu của Phan Quỳnh Trang &
Nguyễn Thị Dung, 2025).

Kiểm định Hausman: Đối với ROA, chi2(5) = 55.52 (p = 0.0000); đối với ROE,
chi2(5) = 95.18 (p = 0.0000). Kết luận: Chọn mô hình tác động cố định (FEM) thay vì
tác động ngẫu nhiên (REM), vì có sự khác biệt hệ thống giữa các doanh nghiệp.

Kiểm định phương sai sai số thay đổi (Heteroskedasticity): Đối với FEM,
chi2(665) = 3.714.821 (p = 0.0000) cho ROA và chi2(665) = 3.505.445 (p = 0.0000)
cho ROE. Đối với REM, chibar2(01) = 4.213.51 (p = 0.0000) cho ROA và chibar2(01)
= 3.624.98 (p = 0.0000) cho ROE. Kết luận: Có hiện tượng phương sai sai số thay
đổi, cần sử dụng mô hình khắc phục như GLS.

Kiểm định tự tương quan (Autocorrelation): Wooldridge test cho ROA: F(1,634) =
91.949 (p = 0.0000); cho ROE: F(1,634) = 136.159 (p = 0.0000). Kết luận: Có hiện
tượng tự tương quan bậc một, cần mô hình GLS để điều chỉnh.
Dựa trên các kiểm định, mô hình GLS được chọn làm mô hình chính để khắc phục
heteroskedasticity và autocorrelation, đảm bảo ước lượng vững (robust estimation).
4.4. Kết quả hồi quy
Kết quả hồi quy được thực hiện với các mô hình OLS, FEM, REM và GLS. Tập trung vào
GLS làm cơ sở chính.
Bảng 3: Kết quả hồi quy cho ROA
Biến nghiên
cứu
OLS
SR
FEM
REM
GLS
0.035*** (0.009) 0.009 (0.009)
0.016* (0.008)
0.013** (0.004)
Size
0.002*** (0.001) -0.012***
(0.002)
-0.001 (0.001)
0.002*** (0.000)
Leverage
-0.145***
(0.005)
-0.123***
(0.007)
-0.119***
(0.003)
Growth
0.022*** (0.003) 0.026*** (0.002) 0.025*** (0.002) 0.011*** (0.001)
Liquidity
-0.002***
(0.000)
Hệ số góc
0.081*** (0.015) 0.451*** (0.053) 0.152*** (0.026) 0.050*** (0.009)
Số quan sát
4.266
4.266
4.266
4.265
R-squared
0.202
0.078
-
-
-0.102***
(0.008)
-0.001***
(0.000)
-0.002***
(0.000)
-0.001***
(0.000)
Ghi chú: Sai số chuẩn trong ngoặc đơn. * p<0.05, ** p<0.01, *** p<0.001.
Bảng 4: Kết quả hồi quy cho ROE
Biến nghiên
cứu
OLS
FEM
REM
GLS
SR
0.045** (0.015)
0.017 (0.015)
0.027 (0.014)
0.019* (0.008)
Size
0.004*** (0.001)
-0.031***
(0.003)
-0.003 (0.002)
0.004*** (0.001)
Leverage
-0.061***
(0.008)
0.026 (0.015)
-0.023* (0.011)
-0.049***
(0.006)
Growth
0.046*** (0.005)
0.051*** (0.004)
0.049***
(0.004)
0.024*** (0.003)
Liquidity
-0.003***
(0.001)
-0.001 (0.001)
-0.001* (0.001)
-0.001***
(0.000)
Hệ số góc
0.037 (0.025)
0.946*** (0.093)
0.201***
(0.044)
0.000 (0.022)
Số quan sát
4.266
4.266
4.266
4.265
R-squared
0.033
0.063
-
-
Ghi chú: Sai số chuẩn trong ngoặc đơn. * p<0.05, ** p<0.01, *** p<0.001.
Kết quả từ mô hình GLS cho thấy: Biến SR có tác động dương và ý nghĩa thống kê đến
ROA (hệ số 0.013, p<0.01) và ROE (hệ số 0.019, p<0.05). Điều này ngụ ý rằng chất lượng
báo cáo phát triển bền vững cao hơn sẽ cải thiện hiệu quả hoạt động tài chính, phù hợp với
lý thuyết tín hiệu và lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory), nơi báo cáo bền vững
tăng cường niềm tin từ nhà đầu tư và giảm chi phí vốn (tương tự kết quả của Dincer et al.,
2023; Monteiro et al., 2024). Các biến kiểm soát: Size và Growth có tác động dương;
Leverage và Liquidity có tác động âm, phản ánh rủi ro đòn bẩy và thanh khoản dư thừa có
thể làm giảm hiệu quả.
4.5. Thảo luận và hàm ý
Kết quả khẳng định giả thuyết chính: Chất lượng báo cáo phát triển bền vững có tác động
tích cực đến hiệu quả tài chính (ROA và ROE). So với các nghiên cứu trước tại Việt Nam (ví
dụ: Nguyễn Hồng Nga, 2022, cho thấy tác động tiêu cực hoặc không đáng kể), nghiên cứu
này cung cấp bằng chứng mới từ dữ liệu cập nhật, nhấn mạnh vai trò của ESG trong bối
cảnh Luật Bảo vệ Môi trường 2020. Hàm ý chính sách: Doanh nghiệp nên nâng cao chất
lượng báo cáo bền vững để cải thiện hiệu suất; cơ quan quản lý cần thúc đẩy tiêu chuẩn
công bố (theo Thông tư 155/2015/TT-BTC).