Chủ đề 01
Tổng quan về AI, AI Thinking
và ứng dụng AI trong thực tế
Môn học
Tư duy Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence Thinking)
Giảng viên: ThS. Phan Thế Duy
Thông tin Giảng viên
▪ GV: ThS. Phan Thế Duy
▪ Đơn vị: Phòng thí nghiệm An toàn thông
tin, Trường ĐH Công nghệ Thông tin –
ĐHQG Tp. HCM
▪ Email liên lạc: duypt@uit.edu.vn
6/17/2025
Tên của học phần
2
Nội dung
1.
Giới thiệu – Mọi người đang hiểu AI như thế nào?
2.
AI thực sự là gì?
3.
AI đang ở quanh bạn như thế nào?
4. Những điều AI KHÔNG làm được
5. AI Thinking - Giới thiệu tổng quan về môn học
6.
Kết luận
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
3
AI trong trường học – Học sinh bị "gắn nhãn"
Một hệ thống học tập thông minh được áp dụng để dự đoán học
sinh có nguy cơ bỏ học, từ điểm số và hành vi học tập.
!!!Kết quả:
➢ Một số học sinh bị "gắn mác" là yếu, không được hỗ trợ nâng
cao.
➢ Giáo viên dần dựa vào hệ thống hơn là quan sát thực tế, ảnh
hưởng tới động lực học tập của học sinh.
6/17/2025
Tư duy trí tuệ nhân tạo
4
AI trong trường học – Học sinh bị "gắn nhãn"
Một hệ thống học tập thông minh được áp dụng để dự đoán học
sinh có nguy cơ bỏ học, từ điểm số và hành vi học tập.
!!! Vấn đề:
➢ AI đánh giá dựa trên quá khứ, không thấy được tiềm năng hay
sự thay đổi.
➢ Không ai đánh giá AI có nên đưa ra kết luận, hay chỉ nên đưa
ra tín hiệu hỗ trợ giáo viên?
➔ “Nếu bạn là giáo viên, giám đốc nhân sự, hay kỹ sư AI –
bạn có thể thấy vấn đề gì trong ví dụ trên? Làm sao để
tránh?"
6/17/2025
Tư duy trí tuệ nhân tạo
5
Giới thiệu
Mọi người đang hiểu AI như thế nào?
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
6
Giới thiệu
ChatGPT
Phim The matrix
6/17/2025
Robot Sophia
Phim Terminator
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
Xe ô tô tự lái
Phim Her
7
Giới thiệu
1.
AI thực sự là gì?
2.
AI có thông minh hơn con người không?
3.
AI có đang và sẽ “thống trị” cuộc sống của chúng ta không?
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
8
Giới thiệu
•
Sự thật là: AI hiện nay KHÔNG có cảm xúc, KHÔNG có ý thức, KHÔNG biết đúng sai
•
➢
Ví dụ thực tế:
o
Google dịch giúp bạn đọc tài liệu tiếng Anh
o
Facebook gợi ý tag tên bạn bè trong ảnh
o
Siri, Alexa hiểu lệnh bạn nói
o
ChatGPT
Tất cả đều là AI nhưng chẳng có cái nào biết “suy nghĩ” hay
có “tham vọng thống trị” cả
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
9
Giới thiệu
•
Chính con người mới là bên kiểm soát và lập trình AI, bản thân AI không có mục đích
riêng.
Nguy cơ AI bị vũ khí hóa
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
10
Giới thiệu
•
Công nghệ AI bị kẻ xấu lạm dụng để tạo ra các chiêu trò lừa đảo tinh vi
Người dùng bị tội phạm mạng sử dụng deepfake, AI (công cụ lừa đảo)
để giả mạo khuôn mặt. Ảnh: AI
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
11
AI thực sự là gì?
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
12
AI thực sự là gì?
•
AI (Artificial Intelligence) – Trí tuệ nhân tạo – là khả năng của máy móc mô phỏng trí
thông minh của con người.
•
Đề xuất năm 1956 bởi Dr. John McCarthy tại hội nghị Dartmouth.
Dr. John McCarthy
6/17/2025
Hội nghị Dartmouth (1956)
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
13
AI thực sự là gì?
•
Các năng lực chính của AI:
o
Học từ dữ liệu (Machine Learning)
o
Lý luận logic (Reasoning)
o
Nhận diện hình ảnh, âm thanh
o
Hiểu và trả lời ngôn ngữ tự nhiên: ChatGPT, Siri hiểu câu hỏi của bạn
o
Tự hành động (như robot hoặc xe tự lái)
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
14
AI thực sự là gì?
•
Ví dụ minh họa 1: Hãy tưởng tượng AI là một
học sinh.
o
Nếu bạn cho AI hàng ngàn bài tập Toán
o
Dạy cách giải từng bài
o
Sau đưa đề mới
➢ AI có thể giải được dựa trên kinh nghiệm
học trước đó.
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
15
AI thực sự là gì?
•
Ví dụ minh họa 2: AI nhận diện hình ảnh chó –
mèo.
o
Bạn đưa AI hàng ngàn bức ảnh chó và
mèo
o
o
AI học được các đặc điểm đặc trưng:
▪
Chó: mõm dài, tai cụp/dựng, thường to hơn
▪
Mèo: mắt to, tai nhọn, thân hình nhỏ gọn
Sau đó, bạn đưa ảnh mới (chưa từng thấy)
➢ AI sẽ dự đoán: đây là chó hay mèo, dựa
trên những gì nó đã học
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
16
AI thực sự là gì?
Các nhánh chính của AI:
▪
Machine Learning: học từ dữ liệu (supervised, unsupervised, reinforcement)
▪
Natural Language Processing: xử lý ngôn ngữ tự nhiên
▪
Computer Vision: phân tích ảnh/video
▪
Người máy - Robotics: máy móc có khả năng hành động thông minh
▪
Hệ chuyên gia: Expert Systems, Logic-based AI
▪
Large Language Models (LLM): ChatGPT, Claude, Gemini…
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
17
AI đang ở quanh bạn
như thế nào?
Ứng dụng của AI trong kinh tế, xã hội
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
18
AI đang ở quanh bạn như thế nào?
•
Mỗi ngày bạn đều đang sử dụng AI – dù là khi học tập, giải trí, hay đi lại.
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
19
Những điều AI
KHÔNG làm được
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
20
Những điều AI KHÔNG làm được
•
AI không có cảm xúc, ý thức, đạo đức
•
AI không phân biệt đúng – sai theo chuẩn mực xã hội
•
AI không tự đưa ra mục tiêu hay lý tưởng
Hệ thống tuyển dụng AI của Amazon phân biệt giới tính
6/17/2025
Huyền thoại cờ vây Lee Sedol đại bại dưới tay AI
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
21
Những điều AI KHÔNG làm được
•
AI không thích nghi tốt với môi trường mới chưa có dữ liệu
•
AI không thật sự sáng tạo như con người
•
AI không thể hiểu được văn hóa, ẩn ý, hoặc sự hài hước theo cách con người làm
Chatbot Tay của Microsoft học từ Twitter trở nên
phân biệt chủng tộc (2016)
6/17/2025
AI thường đưa ra những câu chuyện cười sáo rỗng hoặc
không phù hợp
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
22
Giới thiệu tổng quan
môn học
Sơ lược về môn học “Tư duy Trí tuệ nhân tạo”
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
23
Khi AI thông minh… nhưng thiếu tư duy đúng
Một hệ thống AI được triển khai tại một bệnh viện lớn nhằm xếp
hạng ưu tiên bệnh nhân ghép tạng. Mô hình được huấn luyện
bằng hàng triệu bản ghi bệnh án quá khứ và cho kết quả “đáng
tin cậy” về khả năng sống sót sau ghép tạng.
Tuy nhiên, sau một thời gian sử dụng:
➢ Bệnh nhân ở khu vực nông thôn được xếp hạng thấp bất
thường.
➢ Người da màu có tỷ lệ được đề xuất thấp hơn, dù có chỉ số y tế
tương đương.
➢ Một số bác sĩ bắt đầu mất niềm tin và bỏ qua kết quả AI.
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
24
Khi AI thông minh… nhưng thiếu tư duy đúng
Nguyên nhân?
➢ Dữ liệu huấn luyện đến từ bệnh viện thành thị →thiếu đại diện
cho nông thôn.
➢ AI đưa ra 1 điểm tổng hợp, che giấu cách tính → thiếu minh
bạch.
➢ Không có ai nghĩ đến việc: "AI nên phục vụ phần nào của quy
trình? Dữ liệu này có phù hợp không? Rủi ro nếu sai là gì?”
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
25
Khi AI thông minh… nhưng thiếu tư duy đúng
Điều này có ý nghĩa gì?
Nếu các kỹ sư, bác sĩ, nhà quản lý và người bệnh đều có một
khung tư duy chung về cách thiết kế, đánh giá và sử dụng AI – thì
hệ thống đó có thể:
➢ Minh bạch hơn
➢ Công bằng hơn
➢ Hiệu quả hơn
➢ Và được tin tưởng hơn
➔ cần học về AI Thinking – không chỉ học “làm AI”, mà học “nghĩ
đúng khi dùng AI”.
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
26
Tư duy trí tuệ nhân tạo - AI Thinking là gì?
▪ Là khả năng tư duy kết hợp logic, phản biện, sáng tạo, ứng
dụng công nghệ AI để:
▪
▪
▪
Phân tích và giải quyết vấn đề
Ra quyết định tối ưu
Tạo ra giá trị mới trong học tập, công việc, sáng tạo và khởi nghiệp
▪ Phù hợp cho cả kỹ thuật và phi kỹ thuật trong kỷ nguyên số
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
27
AI Thinking: 05 năng lực cốt lõi
1. Xác định động lực sử dụng AI
2. Hình thành phương pháp AI phù hợp
3. Đánh giá công cụ và công nghệ AI
4. Lựa chọn dữ liệu phù hợp
5. Đặt AI trong bối cảnh xã hội – kỹ thuật cụ thể
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
28
Vì sao AI Thinking quan trọng?
▪ Thế giới đang vận hành bởi AI: từ công cụ học tập, chăm sóc
sức khỏe, tài chính đến sáng tạo nội dung
▪ Tăng cường hiểu biết đúng đắn và phản biện về AI
▪ Không chỉ cho người kỹ thuật: Người học mọi ngành đều cần
hiểu và vận dụng AI để không bị tụt hậu
▪ Giúp con người suy nghĩ sâu hơn, ra quyết định tốt hơn, không
chỉ dựa vào cảm tính mà dựa trên dữ liệu và công nghệ
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
29
Nội dung môn học
Môn học "Tư duy Trí tuệ Nhân tạo" trang bị cho sinh viên:
▪ Kiến thức cơ bản về trí tuệ nhân tạo (AI) và các phương pháp
tư duy nền tảng: Tư duy thuật toán – Tư duy phân rã – Tư duy
khái quát hóa – Tư duy trừu tượng – Tư duy đánh giá định
lượng
▪ Kỹ năng ứng dụng AI hiện đại (LLM, công cụ AI hỗ trợ) vào
giải quyết vấn đề thực tiễn
▪ Phát triển tư duy phản biện, logic, sáng tạo và ra quyết định
trong kỷ nguyên số
▪ Khả năng thiết kế giải pháp AI đơn giản cho các tình huống
trong học tập, công việc, cuộc sống
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
30
Phương pháp đánh giá môn học
▪
▪
▪
▪
Chuyên cần
Thuyết trình nhóm
Thực hành
Thi lý thuyết
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
31
Kết luận
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
32
Kết luận
Trí tuệ nhân tạo không phải là phép màu – cũng không phải là hiểm họa. AI chỉ là
công cụ mạnh mẽ; và cách con người tư duy, lựa chọn và sử dụng mới là yếu tố quyết
định.
▪ AI Thinking giúp chúng ta hiểu đúng, dùng đúng, và suy nghĩ đúng về trí tuệ nhân
tạo
▪ Người học không chỉ cần kiến thức kỹ thuật, mà quan trọng hơn là năng lực tư duy
phản biện, phân tích và đặt câu hỏi với AI
▪ Trong thời đại AI, tư duy con người chính là "công nghệ nền tảng" quan trọng nhất
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
33
Tài liệu tham khảo
▪ Kai-Fu Lee và Chen Qiufan, “AI 2041 - 10 Viễn Cảnh Cho Tương Lai”
(AI 2041: Ten Visions for Our Future)
▪ Melanie Mitchell, “Artificial Intelligence: A Guide for Thinking
Humans”, 2019
▪ Janelle Shane, “You Look Like a Thing and I Love You: How
Artificial Intelligence Works and Why It's Making the World a
Weirder Place”, 2019
▪ Hannah Fry, “Hello World: Being Human in the Age of Algorithms”,
2018
▪ https://ai4k12.org/resources/list-of-resources/
▪ Elements of AI – Đại học Helsinki - https://www.elementsofai.com/
▪ Denis Newman-Griffis, “AI Thinking: a framework for rethinking
artificial intelligence in practice”, 2025
6/17/2025
Tư duy Trí tuệ nhân tạo
34