Trường Đại Học Bách Khoa – ĐHQG TP. HCM
Bm. Thiết kế máy – Khoa Cơ khí
VẼ KỸ THUẬT CƠ KHÍ
Chương 04-A
PHƯƠNG PHÁP HÌNH CHIẾU
VUÔNG GÓC
 Thân Trọng Khánh Đạt
31 Tháng Tám 2020
Nội dung
Các phép chiếu
1
4
2
Tính chất phép chiếu vuông góc
3
Phương pháp các hình chiếu vuông góc
Các quy tắc cần ghi nhớ
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
2/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Sách công nghệ 11
C04A. Các loại hình biểu diễn - ME2089
3/45
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
MỞ ĐẦU
▪ Ở chương 4-A, người ta đã xây dựng được hình biểu diễn của các
yếu tố thuộc không gian hình học.
▪ Trong chương 4-B này sẽ trình bày việc xây dựng hình biểu diễn
của vật thể thuộc không gian vật chất trên bản vẽ kỹ thuật.
C04A. Các loại hình biểu diễn - ME2089
4/45
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
I. Các phép chiếu
▪ Có 03 loại phép chiếu:
• Xuyên tâm
• Song song
• Thẳng góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
5/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
I. Các phép chiếu
1. Phép chiếu xuyên tâm:
P : Mặt phẳng hình chiếu
S : Tâm chiếu
SA : Tia chiếu
A' : Hình chiếu của điểm A từ tâm chiếu S lên
mặt phẳng hình chiếu P
s
A
A’
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
6/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
I. Các phép chiếu
1. Phép chiếu xuyên tâm:
▪ Biểu diễn dạng Phối cảnh: thể hiện
được độ xa gần.
▪ Thường để biểu diễn vật thể lớn:
công trình xây dựng.
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
7/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
I. Các phép chiếu
Một điểm tụ:
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
8/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
I. Các phép chiếu
▪ Hai điểm tụ
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
9/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
I. Các phép chiếu
2. Phép chiếu song song
P: Mặt phẳng hình chiếu
s : Hướng chiếu
As: Tia chiếu
A’: Hình chiếu của điểm A theo
hướng chiếu s lên mặt phẳng
hình chiếu P
s
A
A’
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
10/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
I. Các phép chiếu
2. Phép chiếu song song
▪ Biểu diễn dạng Trục đo:
không cần thể hiện độ xa
gần.
▪ Thường để biểu diễn vật thể
nhỏ: chi tiết máy…
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
11/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
I. Các phép chiếu
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
12/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
I. Các phép chiếu
3. Phép chiếu vuông góc
▪ P: Mặt phẳng hình chiếu
▪ AA’: Tia chiếu
A': Hình chiếu vuông góc của điểm A trên mặt phẳng
hình chiếu P
s
A
A’
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
13/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
I. Các phép chiếu
3. Phép chiếu vuông góc
▪ Biểu diễn dạng các hình chiếu:
không trực quan.
▪ Thường để biểu diễn cho các bản
vẽ thiết kế chi tiết.
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
14/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
I. Các phép chiếu
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
15/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
I. Các phép chiếu
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
16/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
II. Các tính chất phép chiếu vuông góc
Tính chất 1:
▪ Hình chiếu vuông góc của một đường thẳng là một
đường thẳng
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
17/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
II. Các tính chất phép chiếu vuông góc
Tính chất 2:
▪ Hình chiếu vuông góc của hai đường thẳng là hai
đường thẳng song song.
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
18/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
II. Các tính chất phép chiếu vuông góc
Tính chất 3:
▪ Tỉ số độ dài của hai đoạn thẳng song song được bảo
toàn quan phép chiếu vuông góc
▪ AB/CD = A’B’/C’D’
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
19/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
II. Các tính chất phép chiếu vuông góc
▪ Các vị trí đặc biệt:
• Vị trí vuông góc với mặt phẳng hình chiếu
Đường thẳng chiếu
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
Mặt phẳng chiếu
20/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
1. Hệ thống hai mặt phẳng hình chiếu vuông góc
A1
P1
Ax
X
A2
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
21/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
▪ Hệ thống hai mặt phẳng hình chiếu vuông góc
• P1 mặt phẳng chiếu đứng
• P2 mặt phẳng chiếu bằng
• x: trục hình chiếu
P1
2
1
3
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
22/80
4
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
▪ Hệ thống hai mặt phẳng hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
23/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
▪ Hệ thống hai mặt phẳng hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
24/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
▪ Hệ thống hai mặt phẳng hình chiếu vuông góc
A1
Ax
X
A2
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
25/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
▪ Hệ thống hai mặt phẳng hình chiếu vuông góc
▪ A1Ax: độ cao của A
▪ A2Ax: độ xa của A
A1
▪ A1: hình chiếu đứng
▪ A2: hình chiếu bằng
Ax
▪ A1A2: đường dóng đứng
X
A2
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
26/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
2. Hệ thống ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
27/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
2. Hệ thống ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
28/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
2. Hệ thống ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
29/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
2. Hệ thống ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
30/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
2. Hệ thống ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc
▪ A3: Hình chiếu cạnh điểm A
▪ A1A3: Đường gióng ngang
▪ A1Az: Độ xa cạnh điểm A
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
31/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
3. Biểu diễn đường thẳng:
▪ Đường thẳng thường
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
32/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
3. Biểu diễn đường thẳng:
▪ Biểu diễn đường thẳng - Đường thẳng thường
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
BIỂU DIỄN VẬT THỂ
33/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
3. Biểu diễn đường thẳng - Đường thẳng đặc biệt
▪ Đường bằng là đường thẳng song song với mặt phẳng
hình chiếu bằng.
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
34/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
3. Biểu diễn đường thẳng - Đường thẳng đặc biệt
▪ Đường mặt là đường thẳng song song với mặt phẳng
hình chiếu đứng.
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
35/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
3. Biểu diễn đường thẳng - Đường thẳng đặc biệt
▪ Đường cạnh là đường thẳng song song với mặt
phẳng hình chiếu cạnh.
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
36/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
3. Biểu diễn đường thẳng - Đường thẳng đặc biệt
▪ Đường thẳng chiếu đứng là đường thẳng vuông góc với
mặt phẳng hình chiếu đứng.
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
37/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
3. Biểu diễn đường thẳng - Đường thẳng đặc biệt
▪ Đường thẳng chiếu bằng là đường thẳng vuông góc với
mặt phẳng hình chiếu bằng.
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
38/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
3. Biểu diễn đường thẳng - Đường thẳng đặc biệt
▪ Đường thẳng chiếu cạnh là đường thẳng vuông góc
với mặt phẳng hình chiếu cạnh.
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
BIỂU DIỄN VẬT THỂ
39/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
4. Biểu diễn mặt phẳng - Mặt phẳng thường
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
40/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
4. Biểu diễn mặt phẳng - Mặt phẳng đặc biệt
▪ Mặt phẳng chiếu đứng/bằng/cạnh là mặt phẳng
vuông
góc với
đứng/bằng/cạnh.
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
mặt
41/80
phẳng
hình
chiếu
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
III. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
4. Biểu diễn mặt phẳng - Mặt phẳng đặc biệt
▪ Mặt phẳng mặt/bằng/cạnh là mặt phẳng song song
với mặt phẳng hình chiếu đứng/bằng/cạnh.
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
42/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
06 ghi nhớ về hình chiếu thứ ba
Miếng phẳng “nghiêng”
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
43/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
06 ghi nhớ về hình chiếu thứ ba
Miếng phẳng “nghiêng”
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
44/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
06 ghi nhớ về hình chiếu thứ ba
Miếng phẳng “nghiêng”
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
45/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
06 ghi nhớ về hình chiếu thứ ba
Miếng phẳng dạng “trực diện”
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
BIỂU DIỄN VẬT THỂ
46/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
06 ghi nhớ về hình chiếu thứ ba
Miếng phẳng dạng “trực diện”
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
47/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Hình chiếu vuông góc
Hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
49/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
50/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
51/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
52/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
53/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
54/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Hình chiếu vuông góc
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
55/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Biểu diễn hợp lý
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
56/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Biểu diễn hợp lý
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
57/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Hình chiếu thứ 3
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
58/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
59/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Hình chiếu thứ 3
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
60/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Hình chiếu thứ 3
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
61/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Chọn hình biểu diễn
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
62/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Chọn hình biểu diễn
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
63/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Phân tích kết cấu vật thể
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
64/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Kích thước khai triển
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
65/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
BÀI TẬP CHƯƠNG 04-B
Bài tập 4.1
Vẽ hình chiếu trục đo vào vị trí thích hợp.
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
67/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Bài tập 4.2
Sắp xếp đúng vị trí các hình chiếu và vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều?
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
68/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Bài tập 4.3
Vẽ hình chiếu trục đo phù hợp với các hình chiếu vuông góc đã cho?
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
69/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Bài tập 4.4
Vẽ hình chiếu trục đo phù hợp với các hình chiếu vuông góc đã cho?
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
70/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
Bài tập 4.5
Tìm hình chiếu thứ 3
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
71/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT
QUESTION & ANSWER
C04-A. PP. hình chiếu vuông góc
72/80
Bm.Thiết kế máy - T.T.K. DAT