O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“Signal va tasvirlarni qayta ishlash”
fanidan
1-Amaliy ish
Bajardi: Pardaboyev Muhammadjon
Qabul qildi: To’rayev Xurshid
Toshkent – 2025
1-amalish ish. Mavzu: Matlab va python dasturlarini o‘rnatish, sozlash
va signalni qayta ishlashga tayyorlash.
Python dasturini o’rnatish:
Python dasturi: Python – bu ochiq manbali, yuqori darajadagi, soddaligi
va o‘qilishi oson bo‘lgan interpretorli dasturlash tili bo‘lib, ilmiy
hisoblash, ma’lumotlar tahlili, mashinaviy o‘rganish, signallar va
tasvirlarni qayta ishlash kabi ko‘plab sohalarda keng qo‘llaniladi.
Python sintaksisi soddaligi va kuchli kutubxonalari orqali
foydalanuvchiga tezkor prototiplash va amaliy natijalarni olish imkonini
beradi.
Google Colaboratory (Google Colab) muhiti:
Zamonaviy hisoblash texnologiyalari sharoitida, ayniqsa raqamli
signallarni qayta ishlash va ma’lumotlar tahlilida foydalanuvchilardan
kuchli kompyuter resurslari va maxsus dasturiy muhitlar talab etiladi.
Shu nuqtayi nazardan qaralganda, Google Colaboratory yoki qisqacha
Google Colab — Python dasturlash tilida ilmiy-amaliy loyihalar ustida
ishlash imkonini beruvchi, bulut texnologiyalariga asoslangan, bepul va
qulay dasturlash muhiti hisoblanadi. Google Colab, ayniqsa, signal va
tasvirlarni raqamli qayta ishlash, mashinaviy o‘rganish, ma’lumotlar
vizualizatsiyasi va matematik modellashtirish kabi sohalarda faol
foydalanilmoqda.
Google Colab — bu Jupyter Notebook muhitining Google
kompaniyasi tomonidan bulut texnologiyalari asosida taklif etilgan
variantidir. U orqali foydalanuvchi o‘zining kompyuteriga hech qanday
qo‘shimcha dastur o‘rnatmasdan turib, brauzer orqali kod yozishi,
bajarishi va natijalarni ko‘rishi mumkin.
Ishchi muhiti (interfeys): Google Colab interfeysi, asosan, quyidagi
komponentlardan iborat:
1. Kod katakchalari (Code cells) – Python kodini yozish va bajarish
uchun mo‘ljallangan.
2. Markdown katakchalari (Text cells) – matn, formulalar va tavsiflarni
yozish uchun ishlatiladi.
3. Kernel muhiti – hisoblashni bajaruvchi backend tizimi.
4. Natijaviy oynalar – bajarilgan kod natijalari, grafiklar, jadval va
xatoliklar shu yerda ko‘rsatiladi.
Colab har bir cellni individual bajaradi va foydalanuvchi Shift +
Enter tugmalari orqali katakni ishga tushiradi.
Signalni qayta ishlashda Google Colabdan foydalanish afzalliklari:
Kompyuterga hech narsa o‘rnatmasdan ishlash imkoniyati — kod
faqat brauzerda bajariladi.
Har doim onlayn — Google Disk orqali fayllar istalgan qurilmadan
ochiladi.
Kuchli hisoblash resurslari — hatto og‘ir signallarni qayta ishlashda
ham GPU yordamida tezkor tahlil.
Hamkorlikda ishlash — bir nechta foydalanuvchi bitta faylda bir
vaqtda ishlay oladi.
LaTeX, grafik, jadval va matnni birlashtirish imkoniyati — ilmiy
hisobot shaklida hujjatlar tayyorlash qulayligi.
Google Colaboratory — Python dasturida signal va tasvirlarni raqamli
qayta ishlash, ularni tahlil qilish, grafik ifodalash va hujjatlashtirish kabi
amaliy jarayonlarni bajarish uchun qulay, ishonchli va bepul vositadir.
Ayniqsa, signal tahlili, ma’lumotlar vizualizatsiyasi va ilmiy hujjat
tayyorlash jarayonlarida Colab o‘zining yuqori funksionalligi bilan
ajralib turadi.
Signalni qayta ishlashga oid kutubxonalarni (Signal Processing Toolbox,
NumPy, SciPy, Matplotlib va boshqalar) o‘rnatish yoki mavjudligini
tekshirish.
Xulosa:
Ushbu amaliy ish orqali signal va tasvirlarni raqamli qayta ishlash
jarayonlarini o‘rganishga tayyorgarlik ko‘rish, buning uchun zarur
bo‘lgan dasturiy vositalarni — MATLAB, Python va Google
Colaboratory muhitlarini o‘rnatish, sozlash va sinov uchun ishchi
sharoitga keltirish ko‘nikmalarini shakllantirildi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. https://realpython.com/installing-python/
2. https://colab.google/
3. https://docs.python.org/3/using/windows.html
0