Page 1 of 14 - Cover Page
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Merve Alkan
GİRİŞİMCİLİK EĞİTİMİ, GİRİŞİMCİ ÜNİVERSİTE MODELİ VE
EKOSİSTEM DESTEKLERİNİN LİTERATÜR TABANLI İNCEL
Ostim Teknik Üniversitesi
Document Details
Submission ID
trn:oid:::3117:483650799
11 Pages
Submission Date
3,675 Words
Aug 15, 2025, 10:01 AM GMT+3
27,117 Characters
Download Date
Aug 15, 2025, 10:04 AM GMT+3
File Name
GİRİŞİMCİLİK EĞİTİMİ, GİRİŞİMCİ ÜNİVERSİTE MODELİ VE EKOSİSTEM DESTEKLERİNİN LİTERATÜ….docx
File Size
46.9 KB
Page 1 of 14 - Cover Page
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 2 of 14 - Integrity Overview
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
8% Overall Similarity
The combined total of all matches, including overlapping sources, for each database.
Filtered from the Report
Bibliography
Quoted Text
Cited Text
Abstract
Top Sources
7%
Internet sources
5%
Publications
0%
Submitted works (Student Papers)
Integrity Flags
0 Integrity Flags for Review
No suspicious text manipulations found.
Our system's algorithms look deeply at a document for any inconsistencies that
would set it apart from a normal submission. If we notice something strange, we flag
it for you to review.
A Flag is not necessarily an indicator of a problem. However, we'd recommend you
focus your attention there for further review.
Page 2 of 14 - Integrity Overview
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 3 of 14 - Integrity Overview
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Top Sources
7%
Internet sources
5%
Publications
0%
Submitted works (Student Papers)
Top Sources
The sources with the highest number of matches within the submission. Overlapping sources will not be displayed.
1
Internet
www.researchgate.net
2
Internet
dergipark.org.tr
3
2%
Internet
edepot.wur.nl
4
<1%
Publication
Anderson, Kathryn. "The Influence of Entrepreneurial Skill Development on Fema…
5
<1%
Internet
www.woori.ca
7
<1%
Publication
Velásquez, Mauricio Guerra. "The Development of Entrepreneurial Competencies:…
8
<1%
Internet
turkishstudies.net
10
<1%
Internet
dokumen.pub
9
<1%
Internet
rodin.uca.es
6
3%
<1%
Publication
Qian, Hui. "The Impact of Entrepreneurship Education on Entrepreneurial Intenti…
Page 3 of 14 - Integrity Overview
<1%
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 4 of 14 - Integrity Submission
1
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama
Journal of Research in Entrepreneurship
Araştırmaları Dergisi
2
Innovation and Marketing
Yıl:2025, 10(18):
Year:2025, 10(18):
Girişimcilik Eğitimi, Girişimci Üniversite Modeli ve Ekosistem
Desteklerinin Literatür Tabanlı İncelenmesi
Merve ALKAN*
Öz
Bu çalışma, girişimcilik ve uygulamalı girişimcilik eğitiminin gençlerin girişimcilik
becerilerinin geliştirilmesindeki rolünü incelemektedir. Girişimcilik eğitimi, teorik bilgi aktarımının
yanı sıra pratik deneyimlerin kazandırılmasıyla, öğrencilerin yenilikçi düşünme, problem çözme ve risk
yönetimi gibi temel yetkinliklerini artırmayı hedeflemektedir. Uygulamalı eğitim yöntemleri, vaka
çalışmaları, simülasyonlar ve proje tabanlı öğrenme gibi araçlarla girişimcilik sürecinin gerçekçi
deneyimlerle öğrenilmesini sağlamaktadır. Araştırmada, uygulamalı girişimcilik eğitim programlarının
öğrenci girişimciliğine olan etkisi, ilgili literatür ışığında analiz edilmekte ve eğitim yaklaşımlarının
etkinliğine dair bulgular sunulmaktadır. Sonuçlar, girişimcilik ekosisteminin güçlendirilmesi ve genç
girişimcilerin desteklenmesi için uygulamalı eğitim modellerinin önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Girişimcilik eğitimi, Uygulamalı girişimcilik, Girişimcilik becerileri,
Eğitim yöntemleri, Genç girişimciler
A Literature-Based Revıew Of Entrepreneurshıp Educatıon The
10
Entrepreneurıal Unıversıty Model And Ecosystem Support
Abstract
3
8
6
3
4
4
This study examines the role of entrepreneurship and experiential entrepreneurship education
in developing entrepreneurial skills among youth. Entrepreneurship education aims not only to transfer
theoretical knowledge but also to enhance key competencies such as innovative thinking, problemsolving, and risk management by providing practical experiences. Experiential learning methods,
including case studies, simulations, and project-based learning, enable students to acquire realistic
insights into the entrepreneurial process. The research analyzes the impact of experiential
entrepreneurship education programs on student entrepreneurship through a review of relevant
literature and presents findings on the effectiveness of these educational approaches. The results
highlight the importance of experiential education models in strengthening the entrepreneurship
ecosystem and supporting young entrepreneurs.
Keywords: Entrepreneurship education, Experiential entrepreneurship, Entrepreneurial skills,
Educational methods, Young entrepreneurs
OSTİM Teknik Üniversitesi, Genel Sekreterlik, merve.alkan@ostimteknik.edu.tr ORCID: 00000002-6521-7599
*
1
Page 4 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 5 of 14 - Integrity Submission
1
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama
Journal of Research in Entrepreneurship
Araştırmaları Dergisi
2
Innovation and Marketing
Yıl:2025, 10(18):
Year:2025, 10(18):
1. Giriş
Girişimcilik, 21. yüzyılın bilgi temelli ekonomilerinde büyüme, yenilik ve istihdam
yaratma açısından hayati bir rol oynamaktadır. Özellikle küresel rekabetin hızlandığı,
teknolojik dönüşümlerin ekonomik yapıları yeniden şekillendirdiği günümüzde, girişimcilik
yalnızca ekonomik büyümenin değil, aynı zamanda toplumsal gelişmenin de temel
dinamiklerinden biri haline gelmiştir (Audretsch, 2007). Bu bağlamda üniversiteler, genç
bireyleri girişimci düşünce yapısıyla donatmak ve onları girişimcilik yolculuklarına hazırlamak
açısından stratejik kurumlar olarak değerlendirilmektedir.
9
Özellikle genç işsizliğin ciddi bir sorun teşkil ettiği Türkiye gibi ülkelerde, üniversitelerin
sunduğu girişimcilik eğitimi ve uygulamaları, gençlerin ekonomik ve sosyal hayata etkin
katılımını destekleyen önemli araçlardan biri haline gelmiştir (Faisal Alfehaid, 2024).
Girişimcilik eğitimine verilen önem arttıkça, bu eğitimin içeriği, pedagojik yaklaşımları ve
üniversite ekosistemleriyle entegrasyonu da dikkatle ele alınması gereken konular arasında yer
almaktadır. Bu noktada sadece formel eğitim değil, aynı zamanda uygulamalı öğrenme,
mentorluk, rol modellerle etkileşim gibi unsurlar da girişimcilik gelişiminde belirleyici
olmaktadır (Fayolle ve Gailly, 2008).
Günümüzde üniversiteler, geleneksel bilgi üretimi ve aktarımı rollerinin ötesine geçerek,
inovasyonun tetikleyicisi ve toplumsal sorunların çözüm ortağı olarak da konumlanmaktadır
(Etzkowitz ve Leydesdorff, 2000). Bu dönüşüm, “girişimci üniversite” paradigması ile
kavramsallaştırılmıştır. Girişimci üniversiteler, öğrenci ve akademisyenlere sadece mesleki
bilgi kazandırmakla kalmaz; aynı zamanda onları problem çözücü, yenilikçi ve iş fikri
üretebilen bireyler haline getirmeyi amaçlar. Böylece üniversiteler, bölgesel kalkınma
politikalarının da ayrılmaz bir parçası hâline gelirler (Clark, 1998).
Girişimcilik yalnızca küçük işletme sahibi olmakla sınırlı kalmayan, yenilik, fırsat
yaratma ve mevcut kaynakları etkin kullanma gibi yönleriyle birçok alanı etkileyen dinamik bir
olgudur (Thompson, 1999). Fırsatların fark edilmesi ve değerlendirilmesi, girişimciliğin
temelinde yer almakta; bu da bireylerin algı, vizyon ve çevresel faktörlerle şekillenen
girişimcilik yetkinliklerini ön plana çıkarmaktadır (Shane, 2000).
Son yıllarda yapılan araştırmalar, girişimcilik eğitiminin sadece bilgi aktarımı ile sınırlı
kalmadığını, aynı zamanda öğrencilerin bilişsel ve duyuşsal alanlarına da hitap ettiğini ortaya
koymaktadır (Pittaway ve Cope, 2007). Özellikle deneyimsel öğrenme, takım çalışması, vaka
analizi ve rol canlandırma gibi yöntemlerin öğrenci girişimciliğini artırdığı vurgulanmaktadır.
Bu pedagojik yaklaşımlar, öğrencilere yalnızca teorik bilgi vermekle kalmaz; aynı zamanda
gerçek dünyada karar verme, belirsizlikle başa çıkma ve yenilik yapma becerilerini de
kazandırır (Rae, 2006).
Genç işsizliği küresel ölçekte önemli bir sorun olarak öne çıkarken (Alan, 2020),
üniversitelerin sunduğu girişimcilik eğitimi bu sorunun çözümünde kritik bir araç olarak
değerlendirilmektedir. Detienne (2004), girişimcilik eğitiminin öğrencilerin fırsat tanıma
becerilerini geliştirdiğini; Pittaway (2016) ise bu eğitimin girişimciliğe yönelim üzerinde
doğrudan etkili olduğunu belirtmektedir. Martin ve arkadaşları (2013) tarafından yapılan metaanaliz, girişimcilik eğitiminin girişimcilik sonuçları ile anlamlı ilişkisini ortaya koymuştur.
Ayrıca, girişimcilik eğitiminin informal yönleri de önemlidir. Sınıf arkadaşlarından öğrenmek,
doğrudan deneyim kazanmak gibi sosyal etkileşimler, öğrencilerin eleştirel düşünme
becerilerini ve girişimcilik potansiyelini artırmaktadır (Lerner, 2013).
2
Page 5 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 6 of 14 - Integrity Submission
1
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama
Journal of Research in Entrepreneurship
Araştırmaları Dergisi
2
Innovation and Marketing
Yıl:2025, 10(18):
Year:2025, 10(18):
Backes-Gellner ve Moog (2007), beşerî ve sosyal sermayenin dengeli dağılımının,
bireylerin girişimcilik eğilimlerini artırdığını ileri sürmektedir. Bu bağlamda üniversitelerin
yalnızca müfredatla değil, aynı zamanda kampüs içi girişimcilik kültürüyle de destekleyici
ortamlar sunmaları önem arz etmektedir. Üniversitelerin içinde bulunduğu coğrafi ve sosyal
bağlam da girişimcilik üzerinde etkilidir. Girişimciliğin yalnızca bireysel nitelikler veya
eğitimle değil, aynı zamanda üniversitenin bulunduğu bölgenin ekosistemiyle etkileşim içinde
geliştiği görülmektedir (Bergmann vd. 2016; Hayter vd., 2017). Girişimcilik ekosistemleri bu
bağlamda çok düzeyli, çok aktörlü ve çok bağlamlı süreçleri içermektedir (Isenberg, 2010).
Ayrıca küresel düzeyde girişimcilik endeksleri, ülkelerin ve üniversitelerin girişimcilik
ortamına katkısını değerlendiren önemli göstergeler sunmaktadır. Örneğin, Global
Entrepreneurship Index (GEI), girişimcilik faaliyetlerinin hem bireysel hem kurumsal hem de
çevresel boyutlarını analiz ederek ülkelerin girişimcilik performanslarını kıyaslamaya olanak
tanımaktadır (Acs vd. 2014). Üniversiteler bu performansa hem insan sermayesi üreticisi hem
de yeniliklerin kaynağı olarak katkı sağlar.
2. Literatür Taraması
2.1. Girişimcilik Kavramı ve Tanımları
Tablo 1’de yer alan verilere göre, girişimcilik literatürde farklı disiplinler tarafından
çeşitli açılardan tanımlanmış ve açıklanmıştır. Bu çeşitlilik, girişimciliğin çok boyutlu ve çok
yönlü bir olgu olduğunu ortaya koymaktadır.
Tablo 1: Girişimcilik Tanımları
Yazar / Kaynak
Yıl
Adam Smith
1776
Richard Cantillon
18. yy
Joseph Schumpeter
1934
McClelland
1961
Peter Drucker
1985
Israel Kirzner
1973
Shane & Venkataraman
2000
Sarasvathy
2001
Rauch & Frese
2007
Girişimcilik Tanımı
Üretim faktörlerini bir araya getirerek ekonomik değer yaratan;
kaynakları verimli şekilde birleştirip koordinasyon sağlayan aktör
(Smith, 1776).
Risk üstlenen birey; belirli maliyetle mal veya hizmet üretip, belirsiz
gelir beklentisiyle pazara sunan kişi (Landström, 2012).
“Yaratıcı yıkım” kavramıyla ekonomik gelişmenin motoru; üretim
yöntemleri ve piyasa yapısını dönüştüren yenilikçi aktör (Schumpeter,
1934).
Başarı güdüsüne dayalı; yüksek başarı ihtiyacı, risk alma eğilimi,
yeniliğe açıklık gibi bireysel özelliklerle girişimcilik açıklaması
(McClelland, 1961).
“Değişimi aramak, yanıt vermek ve fırsata dönüştürmek”; girişimciliği
yönetim fonksiyonu ve stratejik sezgiyle ilişkilendiren yaklaşım
(Drucker, 1985).
Piyasalardaki dengesizlikleri fark edip kâr fırsatına dönüştüren,
rekabetçi piyasa süreçlerinde dengeyi sağlayan girişimci (Kirzner,
1973).
Fırsatların varlığı, değerlendirilmesi ve süreç; mevcut kaynaklarla yeni
ürün/hizmet yaratma süreci olarak girişimcilik (Shane & Venkataraman,
2000).
Mevcut kaynaklara odaklanıp geleceği tahmin etmek yerine kontrol
ederek hareket eden, belirsizlik ortamında pragmatik karar alma modeli
(Sarasvathy, 2001).
Risk alma, içsel denetim, yeniliğe açıklık ve belirsizliğe toleransın
girişimcilik eğilimiyle ilişkisini ortaya koyar (Rauch & Frese, 2007).
3
Page 6 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 7 of 14 - Integrity Submission
1
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama
Journal of Research in Entrepreneurship
Araştırmaları Dergisi
2
Innovation and Marketing
Yıl:2025, 10(18):
Year:2025, 10(18):
2.2 Girişimci Kişilik Özellikleri ve Bireysel Dinamikler
Girişimcilik, yalnızca bir iş kurma süreci olarak değil, aynı zamanda bireyin çevresindeki
fırsatları algılaması, bu fırsatları değerlendirmeye yönelik bir vizyon geliştirmesi ve bu
doğrultuda risk alarak yenilik üretmesi olarak da tanımlanmaktadır (Shane & Venkataraman,
2000). Bu bağlamda, girişimcilerin sahip olduğu kişilik özellikleri, sadece bireysel başarıları
değil; aynı zamanda girişimin sürdürülebilirliğini ve ölçeklenebilirliğini de doğrudan etkileyen
temel faktörlerdir.
Babson College’ın (2025) tanımına göre girişimcilik, yalnızca finansal kazanç sağlama
odaklı bir faaliyet değildir; aynı zamanda karmaşık sorunlara yaratıcı çözümler bulma,
toplumsal etki yaratma ve mevcut kaynaklar üzerinden yeni değer üretme sürecidir. Bu tanım,
girişimcinin temel kişilik özelliklerinin fırsatlara duyarlılık, sistematik düşünme, liderlik ve
sosyal sorumluluk gibi çok yönlü bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.
Psikolojik yaklaşımlar girişimcilik eğilimlerini açıklarken sıklıkla bireysel farklılıkları
vurgular. McClelland (1961), yüksek başarı güdüsünü girişimciliğin temel psikolojik
belirleyicisi olarak kabul ederken; Rauch ve Frese (2007), girişimcilerin risk alma eğilimi, içsel
denetim odağı, yeniliğe açıklık ve belirsizlikle başa çıkma becerileriyle diğer bireylerden
ayrıldığını belirtmektedir. Bu bulgulara göre, girişimcilik yalnızca dışsal çevresel koşullara
değil, bireyin içsel motivasyon kaynaklarına da bağlıdır.
Öte yandan Shane (2003), girişimciliği yalnızca bireyin sabit kişilik özellikleriyle
açıklamanın yetersiz olduğunu, çevresel fırsatların, sosyal sermayenin ve zamanlamanın da
girişimcilik davranışları üzerinde etkili olduğunu savunur. Bu görüş, girişimciliğin “statik
kişilik kuramı” ile değil; “etkileşimci paradigma” ile değerlendirilmesi gerektiğini
göstermektedir. Örneğin, girişimcilik potansiyeli yüksek bireylerin bulunduğu, ancak
destekleyici ekosistemin zayıf olduğu ortamlarda bu potansiyel tam olarak açığa çıkamayabilir
(Lent et al., 1994).
Sociolojik literatürde ise girişimcinin sosyal ilişkileri ve gömülülük düzeyi ön plana çıkar.
Granovetter (1985), ekonomik faaliyetlerin sosyal ağlar içinde şekillendiğini savunur. Bu
perspektife göre girişimcinin kim olduğu kadar, kimlerle bağlantılı olduğu da önemlidir. Sosyal
ağlara entegre olabilen girişimciler, hem kaynaklara daha hızlı ulaşmakta hem de işlerini daha
etkili biçimde yaygınlaştırabilmektedir.
Diğer yandan, girişimciliği yalnızca organizasyon kurmakla sınırlamak da dar bir
perspektiftir. Shane (2000), girişimciliğin mevcut yapılarda da ortaya çıkabileceğini, bireylerin
mevcut organizasyonlar içinde fırsat yaratabileceğini ve bu fırsatları girişimci davranışlarla
dönüştürebileceğini vurgular. Amit, Glosten ve Mueller (1993) ile Casson (1982) da bu görüşü
destekleyerek girişimcilik sürecinin; fırsatın tanınması, değerlendirilmesi ve aktarılması gibi
çok boyutlu aşamalardan oluştuğunu ileri sürerler.
Yeni yaklaşımlar ise girişimcilik kişiliğini daha geniş bir çerçevede ele alır.
Sarasvathy’nin (2001) geliştirdiği effectuation modeli, girişimcilerin planlamadan çok, mevcut
kaynakları kullanarak esnek ve denemeye dayalı stratejiler geliştirdiğini savunur. Bu yaklaşım,
özellikle belirsizlik ortamlarında girişimciliğin bilişsel çevikliğe ve hızlı karar alabilme
yeteneğine bağlı olduğunu göstermektedir.
4
Page 7 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 8 of 14 - Integrity Submission
1
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama
Journal of Research in Entrepreneurship
Araştırmaları Dergisi
2
Innovation and Marketing
Yıl:2025, 10(18):
Year:2025, 10(18):
Sonuç olarak, girişimcinin kişilik özellikleri yalnızca bireysel niteliklere
indirgenemeyecek kadar karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu özellikler, çevresel koşullarla, sosyal
ilişkilerle ve öğrenilmiş davranışlarla şekillenen dinamik bir yapı içerisindedir. Bu nedenle,
üniversitelerin genç girişimcilere yönelik destek sistemleri geliştirmesi, bireysel potansiyelin
doğru yönlendirilmesi açısından kritik önemdedir.
3. Yöntem
Bu çalışma, girişimcilik eğitimi, girişimci üniversite modeli ve girişimcilik ekosistemini
şekillendiren yapılar üzerine odaklanan kuramsal bir literatür taramasıdır. Nitel araştırma
yaklaşımı çerçevesinde tasarlanan çalışmada, Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarının
girişimcilik faaliyetlerine ilişkin kurumsal dönüşümleri ve destekleyici sistemleri analiz etmek
amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, girişimci üniversite modelinin temel dinamikleri, girişimcilik
eğitiminde pedagojik yaklaşımlar ve ekosistem temelli destek unsurlarının işlevi sistematik
olarak ele alınmıştır.
Veri toplama sürecinde Google Scholar, Scopus, Web of Science, ULAKBİM ve
DergiPark gibi ulusal ve uluslararası akademik veri tabanları kullanılmıştır. Kaynak seçiminde,
girişimcilik eğitimini, üniversitelerin kurumsal dönüşümünü ve kamu destekli girişimcilik
programlarını konu alan yayınlara öncelik verilmiştir.
Toplanan veriler, betimsel analiz yöntemi ile incelenmiş; bulgular tematik başlıklar
altında sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Bu temalar, çalışmanın teorik çerçevesiyle uyumlu
şekilde "eğitimsel içerik", "kurumsal dönüşüm", "politik destek sistemleri" ve "girişimcilik
çıktıları" ekseninde yapılandırılmıştır.
4.Bulgular
Literatür taraması sonucunda, girişimcilik eğitiminin yalnızca teorik bilgi aktarımından
ibaret kalmaması gerektiği, başarılı örneklerde uygulamalı eğitimin, vaka analizlerinin,
mentorluk hizmetlerinin ve gerçek girişim projelerinin ön plana çıktığı görülmektedir.
Türkiye’de üniversitelerde bu tür uygulamaların son yıllarda artmaya başladığı, ancak henüz
sistematik bir yapıya kavuşmadığı dikkat çekmektedir. Clark (1998) tarafından ortaya konan
girişimci üniversite modeli; liderlik, yönetişim yapısı, finansal kaynakların çeşitlendirilmesi,
dış paydaşlarla iş birlikleri ve kurumsal esneklik gibi temel bileşenlerle tanımlanmakta olup,
Türkiye’de bu modele yakın uygulamalar geliştirildiği, ancak yapısal dönüşümün erken
aşamalarında olunduğu ve uygulamaların çoğunlukla bireysel çabalara dayandığı
gözlemlenmektedir.
Girişimcilik ekosistemini destekleyen yapılar arasında teknoparklar, kuluçka merkezleri,
girişimcilik kulüpleri, girişim sermayesi fonları ve TÜBİTAK destek programları önemli yer
tutmaktadır. Bu unsurların üniversitelerde öğrenci girişimciliğini teşvik ettiği; ancak
üniversiteler arasında kaynaklara erişimde eşitsizliklerin bulunduğu anlaşılmaktadır.
Literatürde, girişimcilik eğitiminin öğrencilere özgüven, risk alma eğilimi ve yenilikçi düşünme
becerileri kazandırdığı belirtilmekle birlikte, bu etkinin sürdürülebilir olması için çok disiplinli,
uygulamalı ve sektörle iş birliği içinde yürütülmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
5
Page 8 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 9 of 14 - Integrity Submission
1
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama
Journal of Research in Entrepreneurship
Araştırmaları Dergisi
2
Innovation and Marketing
Yıl:2025, 10(18):
Year:2025, 10(18):
Girişimci üniversite modeli, bilgi üretiminin ötesinde ekonomik ve toplumsal değere
dönüşümü hedefleyen; eğitim, araştırma ve toplumsal katkı işlevlerini girişimcilik
perspektifiyle yeniden yapılandıran bir yaklaşımı temsil eder (Etzkowitz, 2003). Bu modelin
etkin uygulanabilmesi için hem üniversite içi hem de dış çevresel faktörlerin bütüncül
değerlendirilmesi gerekmektedir. Üniversiteler; iş fikirlerinin geliştirilmesi, girişimcilik
eğitimi, kulüp ve yarışmalar, kuluçka merkezleri, sanayi iş birlikleri gibi uygulamalarla
öğrencilerin girişimci kimlik gelişimine katkı sunmaktadır (Yusof et al., 2012; OECD, 2017).
Ancak öğrenci girişimciliğinin sadece kurum içi faktörlerden değil, yerel bağlam, sosyal
sermaye, yatırımcı erişimi ve yasal ortam gibi dışsal faktörlerden de etkilendiği ifade
edilmektedir (Bergmann, 2016; Granovetter, 1985).
Girişimci üniversitelerin performansını ölçmek amacıyla TÜBİTAK tarafından
geliştirilen Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endeksi, bilimsel araştırma, fikri mülkiyet, iş
birliği, kültür ve ekonomik katkı boyutlarında değerlendirme yapmaktadır (TÜBİTAK, 2023).
Girişimcilik ekosisteminde hızlandırıcı programlar, hackathonlar, prototipleme laboratuvarları,
mentorluğun yanı sıra yatırımcı buluşmaları gibi destek mekanizmaları öğrencilerin deneyim
kazanması için önemli ortamlar sunmaktadır (Fetters et al., 2010). Ayrıca girişimcilik, çok
aktörlü ve sosyal, kurumsal, bölgesel bağlamlarla etkileşim içinde olan bir süreçtir (Isenberg,
2010; Audretsch, 2014).
Üniversitelerin girişimcilik katkısı, kuruluş amaçları, disiplinlerarası yapıları, finansal
kaynakları ve akademik kültürlerine göre değişkenlik göstermektedir (Fayolle & Redford,
2014). Teknoloji transfer ofisleri, kuluçka merkezleri ve uygulamalı ders içerikleri girişimcilik
ortamının kalitesini artırırken, mentorluk ve yatırımcı ağı erişimi de başarıyı desteklemektedir
(Wright, Siegel & Mustar, 2017).
Ekosistem ve dış çevre faktörleri girişimciliğin gelişiminde belirleyicidir. Yerel sanayi,
finansman mekanizmaları, kamu politikaları ve sosyal sermaye üniversitelerin girişimcilik
potansiyelini şekillendirir (Stam, 2015; Isenberg, 2010; Hayter, 2016). Yasal düzenlemeler de
bilgi ticarileşmesinde ve iş birliklerinde kritik rol oynar (Grimaldi et al., 2011; Etzkowitz &
Leydesdorff, 2000; OECD, 2019).
5
7
Dijitalleşme girişimcilik süreçlerinde maliyetleri düşürmüş, erişilebilirliği artırmış ve
dijital iş modellerinin geliştirilmesini teşvik etmiştir (Nambisan, 2017; Autio et al., 2018; Kraus
et al., 2019; Maroufkhani et al., 2020; UNCTAD, 2021). Eğitim ve mentorluk süreçleri de
çevrimiçi platformlara taşınarak bilgiye erişimi yaygınlaştırmıştır.
Girişimcilik eğitimi, yenilikçi düşünme, risk alma ve iş kurma becerileri kazandırmada
kritik olup, teorik bilginin yanı sıra uygulamalı öğrenme yöntemlerini içermelidir (Fayolle &
Gailly, 2015; Neck & Greene, 2011; Rae, 2007). Dijitalleşme eğitim erişimini artırırken,
akademisyenlerin deneyim eksikliği eğitim kalitesini sınırlamaktadır (Pittaway & Cope, 2007).
Üniversite-sanayi iş birlikleri, teknoloji transferi ve mentorluk ağları girişimciliği
desteklemekte; ancak kültürel ve bürokratik engeller aşılması gereken zorluklardır (Perkmann
et al., 2013; Bruneel et al., 2010; Autio et al., 2014; Hayter, 2016).
Finansman erişimi, girişimcilik başarısında temel unsurdur; kamu destekleri, melek
yatırımcılar ve kitle fonlama önemli kaynaklardır (Cassar, 2004; Aernoudt, 2004; Belleflamme
et al., 2014). Üniversitelerin yatırımcılarla iş birliği yapması finansal engelleri aşmada etkilidir
(Berger & Udell, 1998).
6
Page 9 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 10 of 14 - Integrity Submission
1
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama
Journal of Research in Entrepreneurship
Araştırmaları Dergisi
2
Innovation and Marketing
Yıl:2025, 10(18):
Year:2025, 10(18):
Cinsiyet ve çeşitlilik faktörleri, yenilikçilik ve sürdürülebilirlik açısından önem taşır.
Kadın girişimciler finansman, mentorluk ve sosyal ağlarda dezavantajlarla karşılaşmaktadır
(Brush vd., 2009; Ahl, 2006). Üniversitelerin kapsayıcı politikalar geliştirmesi bu engelleri
azaltabilir (Verheul vd 2012; Marlow & Patton, 2005; Rouse & Kitching, 2006).
Girişimcilik başarısı ekonomik performansın yanı sıra sosyal etki ve sürdürülebilirlik
boyutlarıyla da değerlendirilmelidir (Shane & Venkataraman, 2000; Wiklund & Shepherd,
2003; Cohen & Winn, 2007). Eğitimlerin başarısı ise mezunların girişimcilik katılımı ve
girişimlerin sürdürülebilirliği ile ölçülür (Fayolle & Gailly, 2015).
Üniversitelerde girişimcilik programları, öğrencilerin girişimcilik becerilerini geliştirmek
amacıyla teorik ve uygulamalı eğitim sunmakta, fırsat tanıma, yenilik yapma ve stratejik karar
alma yetkinliklerini artırmaktadır (Fayolle & Gailly, 2008). Avrupa ve Türkiye’de girişimcilik
dersleri, kuluçka merkezleri ve hızlandırıcı programlar yaygınlaşmaktadır (European
Commission, 2020). Genç girişimciler finansman, deneyim ve ağ sorunları yaşamakta, bu
nedenle üniversite destekleri sosyal ve finansal sermaye sağlamaktadır (Gibb, 2002; Nabi vd.
2017; Pittaway & Cope, 2007; Rae, 2006).
Sosyal girişimcilik de giderek önem kazanmakta, üniversiteler toplumsal fayda odaklı
projeleri teşvik etmektedir (Dees, 2001). Stanford ve MIT gibi üniversitelerde uygulamalı
programlar, Türkiye’de ise KUSIF gibi merkezlerde sosyal girişimcilik dersleri sunulmaktadır.
Son olarak, öğrenci girişimciliği kuluçka merkezleri, hızlandırıcılar, finansman ve
mentorluk mekanizmaları ile desteklenmektedir. Örneğin, Imperial College London’daki
CreateLab, öğrencilerin yenilikçi projeler geliştirmesine olanak tanıyan bir platformdur (Mike
Wright, 2017).
5. Sonuç
21. yüzyılın bilgi temelli ekonomisinde girişimcilik, ekonomik büyüme, inovasyon ve
toplumsal kalkınmanın temel unsurlarından biri olarak öne çıkmaktadır (Gürol & Atsan, 2006).
Bu bağlamda üniversiteler, genç bireyleri sadece mesleki becerilerle değil; aynı zamanda
problem çözme, fırsat görme, yenilik üretme ve risk alma gibi girişimcilik yetkinlikleriyle
donatmada stratejik kurumlar hâline gelmiştir (Karadeniz, 2010). Özellikle genç işsizliğin
yüksek olduğu Türkiye gibi ülkelerde, üniversitelerin sunduğu girişimcilik eğitimleri ve
uygulamalı destek mekanizmaları, gençlerin ekonomik ve sosyal hayata katılımını güçlendiren
önemli bir araç olarak değerlendirilmektedir (Kuratko, 2005).
Literatürde girişimcilik, sadece bireysel bir davranış değil; aynı zamanda sosyal,
kurumsal ve bölgesel bağlamların etkisiyle şekillenen çok boyutlu bir süreç olarak
tanımlanmaktadır (Gartner, 1988; Shane & Venkataraman, 2000). Bu doğrultuda girişimcilik
eğitiminin başarısı; müfredatın içeriği, uygulamalı öğrenme fırsatları, mentorluk desteği,
üniversite-sanayi iş birlikleri ve girişimcilik ekosistemiyle olan etkileşim gibi çok sayıda
değişkene bağlıdır (Fayolle & Gailly, 2008). Ayrıca, girişimciliğin dijitalleşme ile birlikte
dönüşmesi, üniversiteleri dijital yetkinliklerin kazandırılması konusunda da yeni roller
üstlenmeye zorlamaktadır (Isenberg, 2010).
Girişimci üniversite anlayışı, üniversitelerin sadece bilgi üreten kurumlar değil, aynı
zamanda bu bilgiyi ekonomik ve toplumsal faydaya dönüştüren yapılar olarak yeniden
7
Page 10 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 11 of 14 - Integrity Submission
1
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama
Journal of Research in Entrepreneurship
Araştırmaları Dergisi
Innovation and Marketing
Yıl:2025, 10(18):
Year:2025, 10(18):
konumlanmasını gerektirir (Etzkowitz, 2003). Bu modelde üniversiteler, girişimcilik
merkezleri, kuluçka ve hızlandırıcı programlar, yatırımcı ağlarına erişim, disiplinlerarası iş
birlikleri ve sosyal girişimcilik alanındaki katkılarıyla öğrenci girişimciliğini destekleyen
kapsayıcı ekosistemler oluşturmalıdır (Clark, 1998; Philpott et al., 2011).
Sonuç olarak, üniversitelerde girişimciliğin etkin biçimde teşvik edilmesi için çok
katmanlı bir stratejiye ihtiyaç duyulmaktadır. Bu strateji; eğitsel, kurumsal, sosyal ve dijital
bileşenleri bir arada değerlendiren bütüncül bir yaklaşımı gerektirir (Fayolle & Redford, 2014).
Girişimcilik eğitiminin başarıya ulaşması ise yalnızca sınıf içi bilgi aktarımıyla değil; gerçek
dünya deneyimleri, güçlü sosyal ağlar, kapsayıcı politikalar ve sürdürülebilir ekosistemlerle
mümkündür (Neck & Greene, 2011). Üniversitelerin bu alandaki dönüşümü, hem bireysel
potansiyelin açığa çıkmasını sağlayacak hem de toplumun inovasyon kapasitesini artırarak
uzun vadeli kalkınma hedeflerine katkı sunacaktır (OECD, 2017).
Kaynakça
Acs, Z. J., Szerb, L., & Autio, E. (2014). Global entrepreneurship and development index 2014.
Springer.
Alan, B. (2020). Genç işsizliği: Küresel ve yerel dinamikler. İktisat ve Toplum Dergisi, 10(2),
65–79.
Amit, R., Glosten, L., & Mueller, E. (1993). Challenges to theory development in
entrepreneurship research. Journal of Management Studies, 30(5), 815–834.
Audretsch, D. B. (2007). The entrepreneurial society: A strategy for new growth and economic
development. Oxford University Press.
Babson College. (2025). Definition of entrepreneurship. https://www.babson.edu/
Backes-Gellner, U., & Moog, P. (2007). Social capital and the willingness to become selfemployed: Is there a difference between women and men? ZEW Discussion Paper, 07018.
Bergmann, H., Hundt, C., & Sternberg, R. (2016). What makes student entrepreneurs? Small
Business Economics, 47, 53–76.
Casson, M. (1982). The entrepreneur: An economic theory. Rowman & Littlefield.
Clark, B. R. (1998). Creating entrepreneurial universities: Organizational pathways of
transformation. Pergamon Press.
Detienne, D. R., & Chandler, G. N. (2004). Opportunity identification and its role in the
entrepreneurial classroom: A pedagogical approach and empirical test. Academy of
Management Learning & Education, 3(3), 242–257.
Drucker, P. F. (1985). Innovation and entrepreneurship. Harper & Row.
Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2000). The dynamics of innovation: From national systems
and “Mode 2” to a triple helix of university–industry–government relations. Research
Policy, 29(2), 109–123.
8
Page 11 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 12 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama
Journal of Research in Entrepreneurship
Araştırmaları Dergisi
Innovation and Marketing
Yıl:2025, 10(18):
Year:2025, 10(18):
Faisal Alfehaid, A. (2024). Entrepreneurship education and youth employment in the MENA
region. International Journal of Educational Development, 98, 102725.
Fayolle, A., & Gailly, B. (2008). From craft to science: Teaching models and learning processes
in entrepreneurship education. Journal of European Industrial Training, 32(7), 569–
593.
Gibb, A. A. (2002). In pursuit of a new “enterprise” and “entrepreneurship” paradigm for
learning: Creative destruction, new values, new ways of doing things and new
combinations of knowledge. International Journal of Management Reviews, 4(3), 233–
269.
Hayter, C. S., Lubynsky, R., & Maroulis, S. (2017). Who is the academic entrepreneur? The
role of graduate students in the development of university spinoffs. The Journal of
Technology Transfer, 42(6), 1237–1254.
Isenberg, D. J. (2010). How to start an entrepreneurial revolution. Harvard Business Review,
88(6), 40–50.
Kirzner, I. M. (1973). Competition and entrepreneurship. University of Chicago Press.
Landström, H. (2012). Entrepreneurship: The roots of creation and growth. Edward Elgar
Publishing.
Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of
career and academic interest, choice, and performance. Journal of Vocational Behavior,
45(1), 79–122.
Lerner, J. (2013). Boulevard of broken dreams: Why public efforts to boost entrepreneurship
and venture capital have failed—and what to do about it. Princeton University Press.
Martin, B. C., McNally, J. J., & Kay, M. J. (2013). Examining the formation of human capital
in entrepreneurship: A meta-analysis of entrepreneurship education outcomes. Journal
of Business Venturing, 28(2), 211–224.
McClelland, D. C. (1961). The achieving society. Van Nostrand.
OECD. (2010). SMEs, entrepreneurship and innovation. OECD Publishing.
Pittaway, L. (2016). Entrepreneurial learning: A critical review. International Journal of
Management Reviews, 18(4), 471–490.
Pittaway, L., & Cope, J. (2007). Entrepreneurship education: A systematic review of the
evidence. International Small Business Journal, 25(5), 479–510.
Rae, D. (2006). Entrepreneurial learning: A conceptual framework for technology-based
enterprise. Technology Analysis & Strategic Management, 18(1), 39–56.
Rauch, A., & Frese, M. (2007). Let’s put the person back into entrepreneurship research: A
meta-analysis on the relationship between business owners' personality traits, business
creation, and success. European Journal of Work and Organizational Psychology, 16(4),
353–385.
9
Page 12 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 13 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama
Journal of Research in Entrepreneurship
Araştırmaları Dergisi
Innovation and Marketing
Yıl:2025, 10(18):
Year:2025, 10(18):
Sarasvathy, S. D. (2001). Causation and effectuation: Toward a theoretical shift from economic
inevitability to entrepreneurial contingency. Academy of Management Review, 26(2),
243–263.
Schumpeter, J. A. (1934). The theory of economic development. Harvard University Press.
Shane, S. (2000). Prior knowledge and the discovery of entrepreneurial opportunities.
Organization Science, 11(4), 448–469.
Shane, S. (2003). A general theory of entrepreneurship: The individual-opportunity nexus.
Edward Elgar Publishing.
Shane, S., & Venkataraman, S. (2000). The promise of entrepreneurship as a field of research.
Academy of Management Review, 25(1), 217–226.
Smith, A. (1776). An inquiry into the nature and causes of the wealth of nations. W. Strahan
and T. Cadell.
Thompson, J. L. (1999). The world of the entrepreneur – A new perspective. Journal of
Workplace Learning, 11(6), 209–224.
Yıldız, R. (2019). Girişimcilik ekosistemi ve üniversiteler. Akademik Kitaplar Yayınevi.
Yıldız, R., & Aksoy, H. (2021). Üniversite-sanayi iş birliği ve girişimcilik ekosistemleri.
Girişimcilik Araştırmaları Dergisi, 3(2), 45–62.
Yıldız, R., & Mert, İ. (2020). Türkiye’de girişimcilik eğitiminin dönüşümü. İktisadi ve İdari
Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(1), 101–119.
10
Page 13 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Page 14 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799
Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama
Journal of Research in Entrepreneurship
Araştırmaları Dergisi
Innovation and Marketing
Yıl:2025, 10(18):
Year:2025, 10(18):
Extended Abstract
Youth entrepreneurship has become increasingly important in addressing unemployment,
strengthening innovation capacity, and accelerating structural economic transformation. In
recent years, universities have played a more active role not only in education but also in
shaping entrepreneurship ecosystems. This study examines the function of universities in
promoting youth entrepreneurship within a conceptual and ecosystem-based framework.
Drawing from current literature on entrepreneurship, innovation, and institutional support
structures, the paper emphasizes how universities can serve as facilitators of entrepreneurial
thinking and practice. It discusses the integration of entrepreneurship education into
undergraduate curricula, the value of applied learning methods, and the role of universityindustry collaboration in enhancing entrepreneurial competencies among students.
The study particularly highlights mechanisms such as structured entrepreneurship
courses, project-based learning, mentoring programs, and student participation in innovationfocused events such as pitching competitions. These tools are considered effective in nurturing
entrepreneurial intention and behavior among youth. Moreover, the paper discusses the
significance of regional innovation ecosystems, emphasizing that universities embedded in
dynamic industrial or technological networks are better positioned to foster entrepreneurial
development.
By synthesizing various dimensions—including human, structural, and relational
capital—the paper presents a holistic model for how universities can contribute to youth
entrepreneurship development. The findings suggest that when universities actively interact
with their surrounding socio-economic environment, they can serve not only as knowledge
centers but also as entrepreneurship incubators that drive regional growth and innovation.
11
Page 14 of 14 - Integrity Submission
Submission ID trn:oid:::3117:483650799