ÉøðuŒ¼t»Þ
1
2
2
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÉøðuŒ¼t»Þ
3
4
4
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÉøðuŒ¼t»Þ
5
6
6
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÉøðuŒ¼t»Þ
7
8
8
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÉøðuŒ¼t»Þ
9
10
10
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÉøðuŒ¼t»Þ
11
12
12
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÉøðuŒ¼t»Þ
13
14
14
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÉøðuŒ¼t»Þ
15
16
16
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÉøðuŒ¼t»Þ
17
18
18
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
JJ ¥æï3}æì JJ
«x±ïÎ |ææc²
¥ƒ Ðíƒ}æ }æ‡ÇH}æì
Ëqõ‚-1
yÂø™ þçŒÚte Eïh y™u ¼tir‚f yÂø™.
•ÁÇŸ◊Ëfi›U ¬ÈÆ⁄UÙÁ„fiUâ ÿôÊSÿfi Œfl◊ÎÆ|àfl¡fi◊˜– „UÙÃÊfi⁄¢U ⁄UàŸœÊÃfi◊◊˜H§1H
[Eïh]
…ŒtÚto : ²¿æS²-y{u rðît™tu™t Ëífth, Ëk„r‚, {rn{t y™u f{o™t ãæï„æÚ}æì-Œt‚t-yt…™th
‚Útt „úný fh™th-÷u™th ÐéÚæïçã„}æì-Ë]rü™e Wí…r¥t™t Ë{Þ …qðuo …h{týw ytrŒ™u Äthý fh™th
‚Útt «çy±…}æì-«íÞuf Wí…r¥t ft¤{tk MÚtq¤ Ë]rü™t Ësof ‚Útt }‚w-}‚w («íÞuf Wí…r¥t ft¤{tk)
W…tË™t fhðt ÞtuøÞ ÚyÝ{æ„}æ}æì-ËwkŒh …]Úðe y™u Ëwðýo ytrŒ hí™tu™u r™ùÞ Äthý fh™th
Îï±}æì-Œt‚t y™u Ëðo …ŒtÚttuo™t «ftþf (¥çxÝ}æì) …h{uïh™e §üfï-M‚wr‚ fheyu Aeyu, «tÚto™t
fheyu Aeyu.
[¼tir‚f yÂø™]
²¿æS²-y{u rðãtrŒ Œt™ ‚Útt rþÕ…rðãtÚte Wí…L™ Út™th ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™t ãæï„æÚ}æì-Œt‚t (y™u
„úne‚t) ‚Útt ÐéÚæïçã„}æì-‚u …ŒtÚttuo™e Wí…r¥t …qðuo …ý AuŒ™, Äthý, ytf»toý ytrŒ „wýtu™u Äthý
fh™th «çy±…}æì-rþÕ…rðãt™t ËtÄ™tu {txu ÚyÝ{æ„}æ}æì-©uc Ëwðýo ytrŒ hí™tu™u Äthý fhtð™th
‚Útt Îï±}æì-ÞwØ ytrŒ{tk f¤tÞwõ‚ þt†tu{tk rðsÞ fhtð™th (¥çxÝ}æì) §üfï ¼tir‚f yÂø™™e
ðthkðth RåAt-ft{™t fheyu Aeyu.
«{tý™t yÚto : (…h{uïh …hf «{týtu™t yÚto) :
¥çxÝ}æì-yÂø™ þ猙t Eïh y™u ¼tir‚f yÂø™ yu{ ƒu yÚttuo™wk ÚttÞ Au, ‚u{tk …h{uïh
…hf yÚto{tk r™B™ «{týtu Au.
}øðuŒ™t §‹Îí¢ ç}æ~æ: (1/164/46) yt «{týÚte …hƒúñ™t RLÿ ytrŒ y™uf ™t{tu Au,
yu{ òýðwk òuEyu. ÞswðuoŒ™t „Îï±æçxÝ0 (32/1) {kºt™t «{týÚte su ËÂå[Œt™kŒ ytrŒ ÷ûtý
Þwõ‚ ƒúñ Au, ‚u™u yºtu yÂø™ ytrŒ ™t{tuÚte fnuðt{tk ytðu÷ Au, ‚u{ òýðwk òuEyu. þ‚…Út
ƒútñý™t ‘Ïæíræ sçxÝ0’ (1/4/2/11) ‚Útt ‘¥æy}ææ ±æ ¥çxÝ:0’ (1/2/3/4) yt
ÉøðuŒ¼t»Þ
19
«{týÚte yÂø™ þçŒÚte ƒúñ y™u ytí{t™wk „úný ÚttÞ Au. þ‚…Út ƒútñý™t ¥²¢ ±æ ¥çxÝ0
(9/1/2/42) «{týÚte yÂø™ þçŒÚte «ò yÚtto‚T ¼tir‚f yÂø™ y™u «ò…r‚ yÚtto‚T Eïh™wk
„úný ÚttÞ Au. þ‚…Út ƒútñý™t ¥çxݱñü Îï±æÝæ¢ ±í„Ðç„0 (1/1/1/2, 5) «{týÚte ËíÞt[hýY…
r™Þ{™wk …t÷™ fhðwk ‚u ðú‚ fnuðtÞ Au y™u ‚u™t …r‚ (ðú‚…r‚) Eïh Au. yºtu yÂø™™u ðú‚…r‚
fnuðt{tk ytðu÷ Au.
}øðuŒ™t ç~æç|æ: Ðç±~æï:0 (3/26/8) yt {kºt{tk yÂø™ þ猙e y™wð]r¥t Au. yºtu yÂø™™u
¿tt™ðt™ ntuðtÚte ‘Ðí…æÝÝì’ fnu÷ Au. y™u Ëðo¿t ntuðtÚte ‘вüÐà²„ì’ r¢Þt™tu «Þtu„ fhu÷ Au.
‚uÚte ynª yÂø™ þçŒÚte Eïh™wk „úný fhðt{tk ytðu÷ Au.
ÞtMf {wr™yu …ý MÚtti÷tcerð }r»t™t {‚u Eïh y™u ¼tir‚f yÚto fhðt {txu ‘¥çxÝ’ þ猅qðof
yt {kºt™e ÔÞtÏÞt ¥çxÝ: ÜUS}ææÎxæí‡æè|æü±ç„0 (r™Áõ‚ 7/14-15) fh‚t yÂø™ = y„úýe
fnu÷ Au. su™tu yÚto Ëðtuo¥t{ Eïh Au, fthý fu Þ¿ttu{tk «Út{ Eïh™wk s «r‚…tŒ™ ÚttÞ Au,
‚uÚte yÂø™ þçŒÚte Eïh™wk „úný fhðt{tk ytðu Au. ‘Îx{æ„ì’ rðþu»tý ntuðtÚte ¼tir‚f yÂø™™wk
…ý „úný ÚttÞ Au.
{™wM{]r‚™t ‘Ðíàææ稄æÚ¢ ¨±ïü¯æ}æ0’ ‚Útt ‘»„}æïÜïU ±Î‹y²ôxÝ0’ (12/122, 123) yt
«{týtuÚte …ý …h{uïh™t ™t{ Au. }øðuŒ™t §üfï0 (3/27/2) yt «{týÚte ‘ç±Ðçp„ì’ yÂø™™wk
rðþu»tý ntuðtÚte ‘¥çxÝ’ þçŒÚte Eïh™wk „úný ÚttÞ Au. fthý fu Eïh ‘ç±Ðçp„ì’ yÚtto‚T y™k‚
rðãtðt™ y™u [u‚™ MðY… Au.
(¼tir‚f yÂø™…hf «{týtu™t yÚto :) nðu yÂø™ þçŒÚte {tºt ¼tir‚f yÚto „úný™t «{tý
fnuðt{tk ytðu Au. þ‚…Út ƒútñý™t ‘²ÎS±¢ „¢0’ (2/1/4/16) ‚Útt ‘±ë¯æï ¥çxÝ: J ¥Eæï
ã ±æ0’ (1/3/3/29-30) yt «{týtu{tk yÂø™™u ‘ð]»t’ fnuðt{tk ytðu÷ Au. fthý fu yÂø™
ð]»t = ƒ¤Œ™e Ë{t™ Þt™tu-ðtn™tu™u ðtuZt-ŒuþŒuþtL‚h{tk …ntU[tz™th Au. ‚u{s yÂø™ ytþw„t{eyíÞk‚ Íz…e ntuðtÚte ‘yï’ ƒ™e™u f¤tÞkºttu™u «urh‚ fhe™u þe½ú [÷tð™th ntuðtÚte Œuð yÚtto‚T
rþÕ…rðãt ¿tt‚t rðît™tu™t rð{t™ ytrŒ Þt™tu-ðtn™tu™u ðu„Úte Œqh-Œqh Œuþtu{tk …ntU[tzu Au.
þ‚…Út ƒútñý™t „ê<‡æãüò±æÅì (1/3/4/12) yt «{týÚte nÔÞ yÚtto‚T Þt™tu™t «t…f
ntuðtÚte yÂø™™u ‘nÔÞðtxT’ fnu Au y™u Þt™tu™u þe½ú‚tÚte [÷tð™th ntuðtÚte ‘‚qŠý’ fnu Au. ‚Útt
‘¥çxݱñü ²æïçݲ¿æS²’ (1/4/3/11) ð„uhu yLÞ y™uf «{týtu îtht ‘yï’ ™t{Úte yºtu ¼tir‚f
yÂø™™wk „úný fhðt{tk ytðu÷ Au. þe½ú„{™™t fthýu yÂø™™u ‘yï’ fnuðt{tk ytðu Au.
}øðuŒ™t ‘±ë¯æï ¥çxÝ0’ (3/27/14) yt «{týÚte yÂø™ þçŒÚte ¼tir‚f yÂø™™wk „úný
ÚttÞ Au. ßÞthu rþÕ…rðãt™t rðît™tu yu yÂø™™u Þkºtf¤tytu îtht Þt™tu-ðtn™tu{tk «Œe fhu Au;
íÞthu ‚u Îï±±æãÝ fnuðtÞ Au yÚtto‚T Þt™{tk
20 ƒuXu÷t rðît™tu™u yï y™u ƒ¤Œ™e Ë{t™ þe½ú
ŒuþtL‚h{tk …ntU[tzu Au.
nu {™w»Þtu ! ‚{u ãç±c²}æ‹„}æì-ðu„trŒ „wýÞwõ‚ yïY… yÂø™™t „wýtu™e §üf „ï þtuÄ fhtu.
20
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëqõ‚-90
yÚtto‚T yÂø™™e ftÞorËrØ™e ft{™t fhtu.
[yt {kºt{tk yÂø™ þ猙t Eïh y™u ¼tir‚f yÂø™ ƒu yÚto …hf su ËkMf]‚ «{týtu™t
«Út{ …Œ-þçŒ yt y™wðtŒ{tk yt…u÷ Au. ‚u{s yLÞ ÐéÚæïçã„}æì-ð„uhu …Œtu™t «{týtu™tu rðM‚th
Mðt{e ŒÞt™kŒ™t ËkMf]‚ ¼t»Þ{tk ÿüÔÞ Au. - y™wðtŒf] (1)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk yÂø™ þçŒÚte Eïh y™u ¼tir‚f yÂø™ yu ƒL™u™wk „úný ÚttÞ Au,
yu{ Ë{sðwk òuEyu. ytÚte yt„¤ …ý ßÞtk-ßÞtk {kºt ¼qr{ft{tk ‘©ÐçÎà²„ï’ yu r¢Þt…Œ™tu
«Þtu„ fhu÷ Au, íÞtk Ëðo MÚt¤u ‚u™t f‚to Eïh s òýðt òuEyu, fthý fu-ðuŒtu™tu ‚uýu s W…Œuþ
fhu÷ Au.
r…‚t Ë{t™ f]…tfthf Eïhu Ë{M‚ rðãtytu™e «tr {txu Ëðo Sðtu™t rn‚ {txu ðuŒtu™tu
(«íÞuf fÕ…™e ytrŒ{tk) W…Œuþ yt…u÷ Au. su{ r…‚t yÚtðt yæÞt…f …tu‚t™t …wºt yÚtðt rþ»Þ™u
W…Œuþ yt…u Au fu-‚wk yt{ ð[™ ƒtu÷, yt{ fh, ËíÞ ƒtu÷, r…‚t y™u yt[tÞo™e Ëuðt fh,
r{ÚÞt yt[hý ™ fh, ‚u{ yºtu …ý Ë{sðwk òuEyu.
ðuŒ Ëðo Sðtu™t fÕÞtý {txu-W¥t{ Ëw¾ {txu «fx fhu÷ Au. fthý fu yºtu W¥t{ …wÁ»t ‘§fï’™tu
«Þtu„ Au. ðuŒ™tu W…Œuþ …htu…fth {txu (fhðt{tk ytðu÷) Au.
yºtu yÂø™ þçŒÚte …h{tÚtorðãt y™u ÔÞðnthrðãt™e rËrØ {txu …h{uïh y™u ¼tir‚f ‘yÂø™’
ƒu yÚto fhðt{tk ytðu÷ Au. …qðoft¤{tk ytÞtuoyu su ‘yïrðãt’ ™t{™e þe½ú „{™ {txu rþÕ…rðãt
rËØ fhu÷ n‚e, ‚u{ Ëtk¼¤ðt{tk ytðu Au, ‚u yÂø™rðãt s (WL™‚) n‚e.
fthý fu …h{uïh MðÞk «ftþ MðY… y™u Ëðo«ftþf ntuðtÚte y™k‚ ¿tt™ðt™ Au.
¼tir‚f yÂø™ Y…, Œtn, «ftþ, ðu„ ‚Útt AuŒ™ ð„uhu „wýÞwõ‚ ntuðtÚte rþÕ… rðãt™wk {wÏÞ
fthý Au; ‚uÚte ‚u™wk yºtu «Út{ {kºt{tk „úný fhðt{tk ytðu÷ Au, ‚u{ òýðwk òuEyu. (1)
•ÁÇŸ— ¬Ífl¸Ó®|èÊ´¸§Á·fi|èÊ⁄UË« KÙ ŸÍÃfiŸÒL§Ã– ‚ ŒflÊ° ∞„U flfiˇÊÁÃH§2H
[Eïh]
…ŒtÚto : su yu ¥çxÝ:-…h{uïh Ðê±ïüç|æ:-rðãt™wk yæÞÞ™ fhu÷ ð‚o{t™ yÚtðt «t[e™ rðît™tu
îtht ©„-y™u Ýê„Ýñ:-ðuŒtÚto™wk yæÞÞ™ fh™tht ƒúñ[theytu ‚Útt ‚ftuo îtht §üÇì²:-r™íÞ M‚wr‚
fhðt ÞtuøÞ ‚Útt yLðu»tý-þtuÄ™u ÞtuøÞ Au. ¨:-‚u …qðtuoõ‚ Eïh »ã-yt ð‚o{t™ ËkËth{tk Ëðoºt
yÚtðt yt sL{{tk Îï±æÝì-rŒÔÞ RrLÿÞtu, rðãtrŒ rŒÔÞ „wýtu™u ¥æ + ±ÿæç„-ËðoºtÚte «t fhtðu.
[¼tir‚f yÂø™]
su yu ¥çxÝ:-¼tir‚f yÂø™ Ðê±ïüç|æ:-rðãt™wk yæÞÞ™ fhu÷ ð‚o{t™ yÚtðt «t[e™ rðît™tu
ÉøðuŒ¼t»Þ
21
îtht ©„-y™u Ýê„Ýñ:-ftÞo{tk ÂMÚt‚ rðã{t™ «týtu, «ç¯ç|æ:-fthýMÚt «týtu™t îtht §üDz:-r™íÞ
þtuÄ fhðt ÞtuøÞ Au. §ã-yt ËkËth{tk yÚtðt yt sL{{tk Îï±æÝì-rŒÔÞ }‚w yÚtto‚T rŒÔÞ ¼tu„tu™u
¥æ + ±ÿæç„-ËðoºtÚte «t fhtðu Au.
«{tý™t yÚto : «t[e™ y™u ™ðe™ }r»tytu{tk yu «{tý Au fu «ç¯ç|æ:-«ç¯Ðíà梨æ (çÝL0 1/20) ‚u }r»tytu „qZ y™u yÕ… yr¼«tÞ-Þwõ‚ {kºttu™t
yÚttuo™u ÞÚttð‚T òýðtÚte «þkËt™u ÞtuøÞ ƒ™u Au, ‚u }r»tytu™e {kºttu{tk öçcÅ-yÚtto‚T ‚u™t yÚttuo™t
rð[th{tk …wÁ»ttÚto îtht ÞÚttÚto ¿tt™ y™u rð¿tt™™e «ð]r¥t ntuðtÚte ‚uytu Ëífth™u …ý ÞtuøÞ Au.
¨æÿææyÜëU„ (çÝL0 1/20) su Ä{o y™u yÄ{o™e ËBÞfT …heûtt fh™tht Ä{toí{t y™u ÞÚttÚto
ðõ‚t n‚t, suytuyu Ëðo rðãt™wk ÞÚttð‚T ¿tt™ «t fhu÷ n‚wk y™u su yðh yÚtto‚T suytuyu
ðuŒtu™tu Ëtûtt‚T ™Úte fÞtuo, yuðt {™w»Þtu {txu W…Œuþ îtht ðuŒ {kºttu y™u {kºttu™t yÚto™u «ftrþ‚
fh‚tk n‚tk, ‚uÚte ‚uytu }r»t fnuðtÞt n‚tk. ‚uytuyu yux÷t {txu {kºttu™wk yæÞt…™ y™u ‚u™t yÚttuo™tu
«ftþ fÞtuo fu, W¥thtu¥th-…uZe-Œh …uZe ðuŒtÚto™tu «[th yt„¤ …ý WL™r‚ ËtÚtu [t÷w ht¾u.
ð¤e su {™w»Þtu yðh yÚtto‚T yÕ…ƒwrØðt¤t Au, ‚uytu yæÞÞ™ y™u W…Œuþ{tk ø÷tr™ fu
yý„{tu fhu, ‚uytu™u ðuŒ™t yÚttuo{tk Ëh¤‚t y™u Ëw„{‚t…qðof ¿tt™ ÚttÞ ‚u {txu r™½kxw y™u
r™Áõ‚™e h[™t fhe suÚte Ëðo {™w»Þtu ðuŒ ðuŒtk„tu™u ÞÚttÚto Y…{tk òýe þfu; yuÚte }r»tytu™u
f]…t¤w {t™ðt{tk ytðu Au.
‘ÐéÚS„æ‹}æÝéc²æ:’-(çÝL0 13/12) yt «{týÚte }r»t þ猙tu yÚto ‚fo rËØ ÚttÞ Au. yÚtto‚T
‚fo™u }r»t fnuðt{tk ytðu÷ Au. „ti‚{{wr™yu ¥ç±¿ææ„„œ±ïùƒïü0 (‹²æ²0 1/1/40) yt «{týÚte
‚¥ð¿tt™ {txu su Ÿnt fhðt{tk ytðu Au ‚u™u s ‚fo fnu÷ Au, yÚtto‚T su rËØtL‚™t ¿tt™ {txu
rð[th fhðt{tk ytðu Au ‚u™u ‚fo fnu Au.
þ‚…Út™t ‘Ðíæ‡ææ «¯²:’ (7/2/1/5) yt «{týÚte }r»t þçŒÚte «tý™wk „úný ÚttÞ Au.
yu s he‚u Îï±æÝì-‘«„±æï ±ñ Îï±æ’ (7/2/2/26) yt «{týÚte }‚wytu™u Œuð fnu Au.
ÞtMf{wr™yu yt {kºt™e ÔÞtÏÞt-¥çxݲü: Ðê±ïü0 (çÝL0 7/16/2) {tk su yÂø™ …qðo }r»tytu
y™u ™ðe™ }r»tytu îtht …ý ðkŒ™eÞ Au, ‚u yÂø™ yt ÷tuf{tk rŒÔÞ „wýtu™u «t fhtðu Au.
yÂø™ þ猙tu yÚto ynª hËtuzt{tk …ftðððt™tu yÂø™ ™Úte, …hk‚w ‚u W¥th ßÞtur‚ yÚtto‚T Eïh
y™u rðãw‚T Au ‚u yÂø™ fnuðtÞ Au. (2)
¼tðtÚto : su Ë{M‚ rðãtytu™wk yæÞÞ™ fhe™u ËíÞ W…Œuþ îtht Ëðo™tu W…fth fh™tht
yæÞt…f ÷tuftu Au y™u su …nu÷t …ý ÚtE
22„Þt Au, ‚u™wk …qðo Ðê±ïüç|æ:-þçŒÚte „úný fhðt{tk ytðu
Au; y™u su yæÞÞ™ fh™th rðãt „úný {txu yÇÞtË fhu Au, ‚u™u ‘Ýê„Ýñ’ ™q‚™ þçŒÚte „úný
fhðt{tk ytðu Au.
22
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
su {kºttu™t yÚttuo™u ç±ç΄±‹„æï-òýe [qõÞt Au, su Ä{o y™u rðãt™tu «[th fh™th, ËíÞtu…ŒuþÚte
Ëðo …h f]…t fh™th, A÷-hrn‚, …whw»ttÚteo, {tuût y™u Ä{o™e rËrØ™u {txu Eïh™t s W…tËf,
ft{ y™u yÚto™e rËrØ {txu ¼tir‚f yÂø™™t „wýtu™t ¿tt™ îtht ftÞo rËØ fh™tht {™w»Þtu Au,
‚uytu™wk }r»t þçŒÚte „úný fhðt{tk ytðu Au.
…qðoft÷e™ y™u ™ðe™ rðît™tu™tu su ÞwÂõ‚ «{týÚte rËØ ‚¥ð-¿tt™ {txu ‚fo Au y™u su
fthý-s„‚ y™u ftÞos„‚{tk ÂMÚt‚ «tý Au, ‚u™e ËtÚtu Þtu„tÇÞtË îtht Eïh™e ðkŒ™t fhðe
y™u ¼tir‚f yÂø™™t „wýtu™wk yLðu»tý-þtuÄ fhðe òuEyu.
Ëðo¿t Rïh™t îtht …tu‚t™t ¿tt™Úte {™w»Þ-¿tt™™e y…uûttÚte ¼q‚ft÷e™ y™u ð‚o{t™ft÷e™
}r»tytu™u òýe™u yt {kºt{tk (‚íËkƒkÄe) W…Œuþ fhðtÚte ftuE Œtu»t ÷t„e þf‚tu ™Úte, fthý fu
ðuŒ Ëðo¿t …h{uïh™wk ð[™ Au. ‚u yt he‚u W…tË™t fhðt{tk ytðu÷ yu (…h{uïh) y™u ÔÞðnth
ftÞtuo «Þwõ‚ (¼tir‚f yÂø™) Ëðtuo¥t{ „wýtu y™u ¼tu„tu™u «t fhtðu Au. yt {kºt{tk «t[e™™e
y…uûttÚte ™ðe™ y™u ™ðe™™e y…uûttÚte «t[e™‚t òýðt{tk ytðu Au.
yt {kºt™tu yÚto r™Áõ‚fth ÞtMf{wr™yu fÞtuo Au fu-su «tf]‚ yÚtðt y¿tt™e ÷tuftu îtht
…tf ftÞo-hËtuE ð„uhu ft{{tk su «rËØ yÂø™™tu «Þtu„ fhðt{tk ytðu Au. ‚u™wk ynª yt {kºtÚte
„úný Út‚wk ™Úte. …hk‚w Ëðo™t «ftþf …h{uïh y™u Ëðo rðãtytu™wk fthý, su™wk ™t{ ‘rðãw‚T’
Au. ‚u™wk yÂø™ þçŒÚte „úný fhðt{tk ytðu Au. (2)
•ÁÇŸŸÊfi ⁄U®RÁÿ◊fiÔŸflØ ¬Ù·fi◊fl ÁŒflÁŒfifl– ÿ‡Ê‚¯ flË⁄UflfiûÊ◊◊˜H§3H
[…h{uïh]
…ŒtÚto : su {™w»Þ ¥çxÝÝæ-…h{uïh™e W…tË™t îtht »±-s çαï çαï-«r‚rŒ™ Ðæï¯}æì-ytí{t
y™u þheh™e …wrüÚte ‘Ëw¾ŒtÞf’ ²àæ¨}æì-Ëðtuo¥t{ feŠ‚ ðÄof, ±èÚ±œæ}æ}æì-ËðoÚtt ðeh (ðeh =
rðîtkË: þqhtï) = rðît™ y™u þqhðeh s™tuÚte Þwõ‚ Úç²}æì-rðãt y™u Ëwðýo ytrŒ W¥t{ Ä™™u
¥àݱ„ì-«t fhu Au.
[¼tir‚f yÂø™]
{™w»Þ ¥çxÝÝæ-¼tir‚f yÂø™™e Ëthe he‚u Þtus™t fhðtÚte »±-s çαï çαï-«r‚rŒ™ Ðæï¯}æìytí{t y™u þheh™e …wrüÚte Ëw¾ŒtÞf ²àæ¨}æì-Ëðtuo¥t{ feŠ‚ðÄof ±èÚ±œæ}æ}æì-ËðoÚtt ðeh = rðît™
y™u þqhðehs™tuÚte Þwõ‚ Úç²}æì-rðãt y™u Ëwðýo ytrŒ W¥t{ Ä™™u ¥àݱ„ì-«t fhu Au. (3)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk yÂø™Úte Rïh y™u ¼tir‚f yÂø™™wk „úný ÚttÞ Au, Rïh™e yt¿tt{tk
hnu™th yÚtto‚T [t÷™th ‚Útt rþÕ…rðãt ytrŒ ftÞtuo™e rËrØ {txu yÂø™™u rËØ fhu÷ {™w»Þ™u
yûtÞ-™tþhrn‚ Ä™™e «tr ÚttÞ Au. suÚte ËŒt feŠ‚, ð]rØ y™u ðeh…whw»t ƒ™u Au. (Ëðuo yu
yt «fth™wk Ä™ «t fhðwk òuEyu.) (3)
ÉøðuŒ¼t»Þ
23
•ÇŸ ÿ¢ ÿôÊ◊fiäfl⁄¢U Á√ʇflÃfi— ¬Á⁄U÷Í⁄UÁ‚fi– ‚ ßgfl·Èfi ªë¿UÁÃH§4H
[…h{uïh]
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-…h{uïh ! yt… ²}æ-su ¥Š±Ú}æì-®nËt, yÄ{o ytrŒ Œtu»ttuÚte hrn‚ ²¿æ}æì«Út{ {kºttuõ‚-rðãt ytrŒ …ŒtÚttuo™t Œt™Y… Þ¿t™t ÐçÚ|æê:-ÔÞt ÚtE™u …t÷™ fh™th ¥ç¨-Atu,
yu s he‚u ‚u yÂø™ …ý ftÞtuo™u rËØ fh™th Au, ¨-‚u Þ¿t §„ì-s Îï±ï¯é-rðît™tu{tk xæÓÀç„«t ÚttÞ Au.
[¼tir‚f yÂø™]
¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ ²}æì-su ¥Š±Ú}æì-®nËt, yÄ{o ytrŒ Œtu»ttuÚte hrn‚ ²¿æ}æì-«Út{ {kºttuõ‚
Þ¿t™t ç±E„:-Ëðo s¤{Þ y™u …]rÚtðe{Þ …ŒtÚttuo™t rðrðÄ yt©ÞÚte ÐçÚ|æê:-Ëðoºt …ŒtÚttuo{tk
ÔÞt fh™th ¥ç¨-ƒ™u Au, ‚u{ yu …h{uïh …ý Ëw¾™u rËØ fh™th Au ¨-‚u Þ¿t §„ì-s Îï±ï¯érŒÔÞ …ŒtÚttuo{tk xæÓÀç„-«t ÚttÞ Au. (4)
¼tðtÚto : fthý fu yu ÔÞt…f …h{uïh …tu‚t™e Ë¥ttÚte …qðtuoõ‚ Þ¿t™e ËðoºtÚte r™hk‚h hûtt
fhu Au, ‚uÚte yu Þ¿t rŒÔÞ „wýtu™e «tr™wk fthý ƒ™u Au. yu s he‚u …h{uïh îtht su rŒÔÞ
„wýÞwõ‚ yÂø™™e h[™t fhu÷ Au, ‚uÚte yu rŒÔÞ rþÕ…rðãt™t f‚to Au. su ÄtŠ{f Wãtu„e rðît™
{™w»Þ Au, ‚u s yu „wýtu™u «t fhe þfu Au. (4)
•ÁÇŸ„UÙ¸ÃÊfi ∑§Áfl∑˝fi§ÃÈ— ‚àÿ|‡øòÊüÊfiflSÃ◊—– ŒflÙ Œfl|èÊ⁄UÊ ªfi◊ØH§§5H
[…h{uïh]
…ŒtÚto : su ¨y²:-©uc s™tu™t rn‚fthe yÚtðt ‚u{tk W¥t{, ç™~æŸæ±S„}æ:-yíÞk‚ yŒT¼q‚
©ðýÞwõ‚, ÜUç±ÜíU „é:-frð = Ëðo¿t, ¢tL‚Œþeo y™u Ëðo™t f‚to, Ë{M‚ rðãtytuÚte Þwõ‚ ðuŒþt†™tu
W…Œuþ fh™th, ãæï„æ-Œt‚t y™u „úne‚t-„úný fh™th, Îï±:-Mð «ftþ MðY… ¥çxÝ:-…h{uïh
Au, ‚u Îï±ïç|æ:-rðît™tu™e ËntÞÚte ¥æxæ}æ„ì-ËðoºtÚte «t ÚttÞ.
[¼tir‚f yÂø™]
su ¨y²:-Ë‚T-…ŒtÚttuo {txu rn‚fthe y™u ‚u{tk W¥t{ ç™~æŸæ±S„}æ:-yíÞk‚ yŒT¼w‚ „wý©ðýÞwõ‚ ÜUç±ÜíU „é:-Ëðo …ŒtÚttuo™t Œþof, Ë{M‚ …ŒtÚttuo™e h[™t™t ËtÄ™¼q‚ ãæï„æ-«ftþf Îï±:«ftþ fh™th ¥çxÝ:-¼tir‚f yÂø™ Au; ‚u Îï±ïç|æ:-rŒÔÞ „wýtu Ërn‚ ¥æxæ}æ„ì-ËðoºtÚte «t ÚttÞ
24
Au. (5)
¼tðtÚto : ‘yÂø™’ þçŒÚte yºtu …h{uïh™wk „úný fhðt{tk ytðu Au, fthý fu ‚u ËðtoÄth
Ëðo¿t, Ëðo™t h[rÞ‚t, rð™tþ hrn‚, yt™kŒ{Þ y™u y™k‚ þÂõ‚{t™ ytrŒ „wýtu™t fthýu
24
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëðo «ftþf Au; y™u ¼tir‚f yÂø™™t ytf»toý ytrŒ „wýtu ‚Útt ‚u™t {q‚o ÿÔÞtu™tu Äthf ntuðtÚte
‚u™wk …ý „úný ÚttÞ Au. (5)
ÿŒXÔU ŒÊ‡ÊÈ· àfl◊ÇŸfi ÷º˝¢ ∑fi§Á⁄UcÿÁ‚fi– ÃflûÊØ ‚àÿ◊fiÁXÔU⁄U—H§6H
…ŒtÚto : nu ¥çXÚ:-ƒúñtkz™t yk„ Y… …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo™t «týY… ‚Útt þheh™t yk„tu™t
yL‚Þto{e Y…Úte hË-Y… ƒ™e™u hûtt fh™th ntuðtÚte yºtu ykr„h þçŒÚte Eïh™wk „úný fhðt{tk
ytðu Au. ¥X:-Ëðo™t r{ºt ¥xÝï-…h{uïh y±}æì-{k„÷{Þ ‚wk ! ²„ì suÚte Îæàæé¯ï-r™÷tuo¼‚tÚte
©uc Œt™ Œt‚t {™w»Þ (ËðoMð™wk Œt™ fh™th) |æÎí}æì-Ëðo rþü rðît™tuÚte Ëuð™eÞ fÕÞtý ÜUçÚc²ç¨fhu Au, „„ì-yux÷t {txu „±-yt…™wk §„ì-s yu ¨y²}æì-ËíÞ yÚtto‚T Ë‚T-…ŒtÚttuo{tk Ëw¾™tu rðM‚th
fh™th, Ë‚TÚte Wí…L™ ËŒT-„wýtuÚte Þwõ‚ ðú‚ Au. (6)
¼tðtÚto : su LÞtÞfthe, Ëðo™t r{ºt ƒ™‚tk ŒÞt¤w, fÕÞtýfthe, Ëðo™t Ëw¾™u RåA™thyt…™th, …h{uïh Au, ‚u™e W…tË™tÚte s Sðtí{t ËtkËtrhf y™u …h{tŠÚtf Ëw¾ «t fhu Au,
yLÞ™e W…tË™tÚte ™nª. fthýfu Wõ‚ Ëw¾ yt…ðt™tu Mð¼tð y™u Ët{ÚÞo …h{uïh{tk s Au.
(yLÞ{tk ™Úte.)
su suðe he‚u þhehÄthe …tu‚t™t þheh™u Äthý fhu Au, ‚uðe he‚u s ‚u (…h{uïh) Ë{M‚
ËkËth{tk ÔÞt…f ƒ™e™u Ëðo ËkËth™u Äthý fhe hnu÷ Au; ‚Útt suýu yt ËkËth™wk …t÷™ fhu÷
Au y™u ÞÚttð‚T yðMÚttr…‚ fhu÷ Au ‚uÚte ‚u ykr„ht fnuðtÞ Au. (6)
©U¬fi àflÊÇŸ ÁŒflÁŒfifl ŒÙ·ÊfiflSÃÁäʸÿÊ flÿ◊˜– Ÿ◊Ù ÷⁄fiUãà ∞◊fiÁ‚H§7H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëðo™u W…tË™t fhðt ÞtuøÞ …h{uïh ! ±²}æì-y{u W…tËf-÷tuftu ç{²æy{the «¿tt-ƒwrØ y™u f{oÚte çαï çαï-rð¿tt™™t yíÞk‚ «ftþ™u {txu Îæï¯æ±S„:-ht‚ y™u
rŒðË{tk r™hk‚h y±æ-yt…™u |æÚ‹„:-Äthý fhe™u Ý}æ:-™{ú‚t…qðof ™{Mfth fh‚t ©Ð + ¥æ +
§}æç¨-(yt…™t þhý™u) «t fheyu Aeyu.
¼tðtÚto : nu Ëðo ÿüt-Ëðo™u òu™th ! Ëðo ÔÞt…f ! y™u W…tË™t ÞtuøÞ (…h{uïh) ! y{u
y{tht Ëðo ftÞtuo fh‚t yt…™u yuf ûtý …ý ¼q÷‚t ™Úte, ‚uÚte y{tht{tk yÄ{o fhðt™e fŒe
…ý RåAt Út‚e ™Úte. fthý fu y{™u yu ðt‚ ¿tt‚ (r™ùÞ) Au fu Ëðo¿t y™u Ëðo™t Ëtûte yuðt
yt… y{tht Ëðo ftÞtuo™u òuE hÌttk Atu. (7)
⁄UÊ¡fiãÃ◊äfl⁄UÊáÊʯ ªÙ¬Ê◊ÎÆÃSÿ ŒËÁŒfiÁfl◊˜– flœ¸Ó®◊ÊŸ¢ Sfl Œ◊fiH§8H
…ŒtÚto : y{u S±ï-…tu‚t™t Î}æï-su{tk Ëðo {nt™ Œw:¾tuÚte Aqxe™u …h{ yt™kŒ …Œ™e-{tuût Ëw¾™e
«tr {txu ±{ü}ææÝ}æì-nÙtËhrn‚-ËðoÚte {nt™ Úæ…‹„}æì-«ftþ{t™ ¥Š±Úæ‡ææ}æì-…qðtuoõ‚ Þ¿ttrŒ ©uc
ÉøðuŒ¼t»Þ
25
f{o y™u ÄtŠ{f {™w»Þtu™t xææïÐæ}æì-…]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo™t hûtf, «„S²-ËíÞ yÚtto‚T Ë{M‚ rðãtytuÚte
Þwõ‚ [th ðuŒ yÚtðt Ë™t‚™ s„‚™wk fthý «f]r‚ (ftÞo s„‚T ™t y™trŒ fthý)™t ÎèçÎç±}æì«ftþf …h{uïh™u y{u ÷tuftu W…tË™t Þtu„Úte r™íÞ ©Ðñ}æç¨-«t fheyu Aeyu. (8)
¼tðtÚto : suðe he‚u …h{tí{t …tu‚t™e Ë¥tt y™u yt™kŒ MðY…{tk-ûtÞ y™u y¿tt™Úte hrn‚,
yL‚Þto{e Y…Úte Ëðo Sðtu™u ËíÞ™tu W…Œuþ, yt …whw»ttu-©uc rðît™tu y™u ËkËth™e ËŒt hûtt
fhu Au; ‚uðe he‚u y{u ‚u™t W…tËftu …ý yt™krŒ‚, ð]rØ Þwõ‚ y™u rð¿tt™ðt™ ƒ™e™u yÇÞwŒÞ
= ËtkËtrhf WL™r‚ y™u r™:©uÞË = {tuût™u ËŒt «t fh‚t hneyu. (8)
‚ Ÿfi— Á¬Ãflfi ‚ÍÆŸfl˘ÇŸfi ‚ͬÊÿŸÙ ÷fifl– ‚øfiSflÊ Ÿ— SflSÃÿfiH§9H
…ŒtÚto : nu ¨:-Wõ‚ „wýÞwõ‚ ¥xÝï-¿tt™MðY… s„Œeïh ! çЄï±-su{ r…‚t ¨êݱï-…tu‚t™t
…wºt™u yt…™th ntuÞ Au, ‚u{ yt… Ý:-y{tht {txu ¨êÐæ²Ý:-W¥t{ ¿tt™, Ëw¾™t ËtÄ™tu y™u
©uc ËtÄ™tu «t fhtð™th Atu. ‚u™t Œt‚t ƒ™e™u Ý:-y{™u S±S„²ï-Ëðo Ëw¾ y™u fÕÞtý™u
{txu ¨™S±-ËkÞwõ‚ fhtu. (9)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu yuðtu «Þí™ fhðtu òuEyu y™u EïhÚte «tÚto™t fhðe òuEyu funu ¼„ð™T ! yt… y{the hûtt fhe™u y{™u ËŒt þw¼ „wý-f{tuo{tk r™Þwõ‚ fhtu. su{ r…‚t …tu‚t™t
Ëk‚t™tu™wk Ëthe he‚u …t÷™ fhe™u ‚Útt W¥t{ rþûtt yt…e™u ‚u{™u þw¼ „wý-f{tuo{tk Þwõ‚ fhe™u
©uc f{o fh™th ƒ™tðu Au, ‚u{ yt… …ý yt…™e f]…tÚte y{™u ƒ™tðtu. (9)
Ëqõ‚-2
flÊÿflÊÿÊfiÁ„U Œ‡Ê¸Ã◊ ‚Ù◊Ê •⁄¢UÓ∑ΧÃÊ—– ÷ʯ ¬ÊÁ„U üÊÈÆœË „Uflfi◊˜H§1H
[Eïh]
…ŒtÚto : Îàæü„-nu ¿tt™ árüÚte Œþo™ ÞtuøÞ ±æ²æï-y™k‚ ƒ¤Þwõ‚, Ëðo™t «týY… yL‚Þto{e
s„Œeïh ! yt… y{tht ÓŒÞ{tk ¥æ²æçã-ytðtu («ftrþ‚ Úttytu) yt…™t îtht §}æï-yt «íÞût
¨æï}ææ:-Ëðo ËkËthe-Wí…L™ …ŒtÚttuo™u ¥Ú¢ÜëU„æ:-y÷kf]‚ yÚtto‚T Ëwþtur¼‚ ÚtÞu÷ Au. „ï¯æ}æì-yt… s
yu …ŒtÚttuo™t hûtf Atu y™u ‚u™e Ðæçã-hûtt fhtu ‚Útt ã±}æì-y{the M‚wr‚™u Ÿæéç{-Ëtk¼¤tu.
[¼tir‚f ðtÞw]
Îàæü„-M…þo ytrŒ „wýtuÚte Œþo™ ÞtuøÞ ±æ²æï-Ëðo {qŠ‚{t™ …ŒtÚttuo™t ytÄth y™u «týeytu™t
Sð™™wk fthý ¼tir‚f ðtÞw ¥æ²æçã-Ëðo26
™u …tu‚t™e „r‚Úte «t ÚttÞ Au y™u su ¼tir‚f ðtÞwyu
§}æï-«íÞût ¨æï}ææ:-ËkËth™t …ŒtÚttuo™u ¥Ú¢ÜëU„æ:-Ëwþtur¼‚ fhu÷ Au, ‚u s „ï¯æ}æì-‚u …ŒtÚttuo™e Ðæçãhûtt™wk fthý Au y™u ã±}æì-suÚte Ëðo «týeytu þçŒ Wå[thý y™u ©ðý Y… ÔÞðnth™u Ÿæéç{-
26
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëtk¼¤u-Ëk¼¤tðu Au. (1)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk Eïh y™u ¼tir‚f (ðtÞw) yÚttuo™u „úný fhu÷ Au. suðe he‚u Eïhu
…tu‚t™t Ët{ÚÞoÚte Ëðo …ŒtÚttuo™e h[™t fhe™u Ëwþtur¼‚ fhu÷ Au, ‚uðe he‚u ‚u™t îtht Wí…L™
fhu÷ ðtÞw …ý Au. ‚u™t Äthý fÞto rð™t ftuE™e …ý hûtt Ëk¼ð ™Úte. Sð îtht «u{…qðof «Þwõ‚
fhu÷e M‚wr‚ y™u ðtýe™u ËðoÔÞt…f Eïh «r‚ ûtý Ëtk¼¤u Au y™u Sð ðtÞw™t fthýu s þçŒtu™wk
Wå[thý y™u ©ðý fhe þfu Au. (yt {kºt{tk Eïh y™u ¼tir‚f ðtÞw™t „úný{tk yt…ðt{tk
ytðu÷t «{týtu Mðt{e ŒÞt™kŒ f]‚ ËkMf]‚ ¼t»Þ{tk ÿüÔÞ Au. - y™wðtŒf) (1)
flÊÿfi ©UÄÕÁ÷fi¡¸⁄Uãà àflÊ◊ë¿UÊfi ¡Á⁄UÃÊ⁄fiU—– ‚ÈÆÂÙfi◊Ê •„UÁfl¸Œfi—H§2H
[Eïh]
…ŒtÚto :-±æ²æï-nu y™k‚ ƒ¤ðt™ Eïh ! su su ¥ã<±Î:-rð¿tt™ Y… «ftþ™u «t fh™th
¨é„¨æï}ææ:-Ëtu{ yÚtto‚T yti»trÄ ytrŒ …ŒtÚttuo™t hËtu™u rðãt {txu Wí…L™ fh™th …çÚ„æÚ:-M‚wr‚
y™u Ëífth ÞtuøÞ rðît™tu ©vƒïç|æ:-ðŒtuõ‚ M‚tuºttu™t îtht y±æ}æì-yt…™tu ¥ÓÀ-Ëtûtt‚T fhðt {txu
…Ú‹„ï-M‚wr‚ fhu Au.
[¼tir‚f ðtÞw]
su ±æ²æï-„{™þe÷, rð{t™trŒ rþÕ…rðãt™tu fthý ðtÞw Au, ‚u™u ¥ã<±Î:-rð¿tt™-«ftþ™u
«t fh™th, ¨é„¨æï}ææ:-Ëtu{ yÚtto‚T yti»trÄ hËtu™u rðãt {txu Wí…L™ fh™th …çÚ„æÚ:-ðtÞw
„wýtu™e M‚wr‚ fh™th rðît™ ntuÞ Au, ‚u™e rðãt «ftrþ‚ „wý, V¤ðt¤e ƒ™e™u Ëðo™e W…fthf
ƒ™u ‚u rðît™ ©vƒïç|æ:-M‚tuºttu™t îtht y±æ}æì-‚u ðtÞw™e ¥ÓÀ-Ëtûtt‚T …Ú‹„ï-M‚wr‚ fhu Au. (2)
¼tðtÚto : yt {kºt îtht ðuŒtrŒ þt†tu{tk fnu÷, M‚wr‚™t ËtÄ™ M‚tuºttuÚte …h{tÚto y™u ÔÞðnth™e
rðãt™e rËrØ {txu, ðtÞw þçŒÚte Eïh y™u ¼tir‚f ðtÞw™t „wýtu™tu «ftþ fhu÷ Au, ‚uÚte ƒL™u
rðãtytu™tu Ëtûtt‚T fhðtu òuEyu. (2)
flÊÿÙ Ãflfi ¬˝¬ÎÜøÃË œŸÊfi Á¡ªÊÁà ŒÊ‡ÊÈ·fi– ©UM§øË ‚Ù◊fi¬ËÃÿH§3H
[Eïh]
…ŒtÚto : ±æ²æï-nu ðuŒrðãt™tu «ftþ fh™th …h{uïh ! yt…™e f]…tÚte su „±-yt…™e ÐíÐ놙„èyÚto-ËkƒkÄÚte Ë{M‚ rðãtytuÚte Ëk…fo fhtð™the, ©M™è-y™uf …ŒtÚto-rðãt™t «Þtus™™u «tÂ
fhtð™the {ïÝæ-[th ðuŒtu Y… ðtýe Au, ‚u-¨æï}æÐ脲ï-Ëtu{ yÚtto‚T Wí…L™ ÚtÞu÷ …ŒtÚttuo™wk …t™
fh™tht, Îæàæé¯ï-r™»f…x‚tÚte «er‚…qðof rðãt-Œt™ fh™tht rðît™ {™w»Þtu™u ç…xææ„è-«t ÚttÞ Au.
[¼tir‚f ðtÞw]
±æ²æï „±-yu ¼tir‚f ðtÞw™t Þtu„Úte s su ÐíÐ놙„è-þçŒtuå[th y™u ©ðý fhtð™the, ©M™èy™uf …ŒtÚttuo™e ¿tt…f-sýtð™the {ïÝæ-ðtýe Au, ‚u-¨æï}æÐ脲ï-Ëtu{-yÚtto‚T Wí…L™ ÚtÞu÷ ËkËthe
ÉøðuŒ¼t»Þ
27
…ŒtÚttuo™t ÞtuøÞ hË™wk …t™ fh™tht, Îæàæé¯ï-þçŒtuå[thý, ©ðý fh™tht …wÁ»ttÚteo rðît™tu™u-Sð™u,
ç…xææç„-«t ÚttÞ Au. (3)
¼tðtÚto : rî‚eÞ {kºt{tk su ðuŒðtýe îtht …h{uïh y™u ¼tir‚f ðtÞw™t „wý «ftrþ‚ fhu÷
Au, ‚u™wk V¤ y™u «tr yt {kºt{tk fnu÷ Au. yÚtto‚T yt {kºt™t «Út{ yÚto{tk Eïh, ðuŒrðãt
y™u ƒeò yÚto{tk ðtÞw™u ðõ‚t-Sðtu™e ðtýe™wk fthý ƒ‚tðu÷ Au. (3)
ßãº˝fiflÊÿÍ ß◊ ‚ÈÆÃÊ ©U¬ ¬˝ÿÙfiÁ÷⁄UʪfiÃ◊˜– ßãŒfiflÙ flÊ◊ÈƇÊ|ãà Á„UH§4H
…ŒtÚto : §}æï ¨é„æ:-su{tk yu «íÞût …ŒtÚto, §‹Î±:-s¤, r¢Þt{Þ Þ¿t ‚Útt «t fhðt ÞtuøÞ
¼tu„ y™u çã-suÚte ±æ}æì-‚u Ën[the yÚtto‚T ËqÞo y™u ðtÞw™t ËkÞtu„Úte §‹Îí±æ²ê-ËqÞo y™u ðtÞw
«ftrþ‚ Au; y™u ‚u ƒL™u ©Ðæxæ„}æì-Ëðo …ŒtÚttuo™u «t ÚttÞ Au. ‚uÚte Ðí²æïç|æ:-‚]rÂfthf yL™trŒ
…ŒtÚttuoÚte Ëðo «týeytu Ëw¾tu™e ©àæç‹„-ft{™t fhu Au, …tu‚t™t Ëw¾™u «ftrþ‚ fhu Au. (4)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk «tÃÞ = «t fhðt ÞtuøÞ «t…f = «t fhtð™th yu ƒu …ŒtÚttuo™tu
«ftþ fhu÷ Au.
(yt {kºt{tk ELŒw™tu yÚto ËqÞo y™u ðtÞw™tu yÚto …ð™ fhu÷ Au. §‹Îé-…Œ™tu yÚto Ëtu{ ™rn
…hk‚w s¤, Þ¿t y™u «tÂÔÞ ¼tu„ Au, yt™e …wrü{tk Mðt{eSyu r™½kxw™t «{týtu «M‚w‚ fhu÷
Au. ‚u™tu rðM‚th ËkMf]‚ ¼t»Þ{tk ÿüÔÞ Au. Ëkûtu : {kºt™tu yÚto-ßÞthu ËqÞo y™u …ð™, s¤,
Þ¿ttrŒ …ŒtÚttuo «t fhu Au, íÞthu Ëðo «týeytu Ëw¾™e ft{™t fhu Au.-y™w.) (4)
flÊÿÁflãº˝fi‡ø øÃÕ— ‚ÈÆÃʟʯ flÊÁ¡ŸËfl‚Í– ÃÊflÊ ÿÊfiÃ◊Ȭfi º˝flØH§5H
…ŒtÚto : nu ±æ²æï-¿tt™ MðY… Eïh ! suÚte yt…u h[u÷-Äthý fhu÷ ±æç…Ý豨ê-W»tt Ë{t™
«ftþ{t™ y™u ðu„{tk hnu™th …ŒtÚto, §‹Îíà™-…qðtuoõ‚ RLÿ = ËqÞo y™u ðtÞw ¨é„æÝæ}æì-yt…u h[u÷tWí…L™ fhu÷t …ŒtÚttuo™u ™ï„ƒ:-Äthý y™u «ftrþ‚ fhe™u ‚u Sðtu™u ÿrü„tu[h fhu Au. ‚u fthýu
‚u ƒL™u Îí±„ì-þe½ú‚tÚte ¥æ²æ„}æéÐ-‚u …ŒtÚttuo™u «t ÚttÞ Au-Ë{e… hnu Au. (5)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk …h{uïh™e Ë¥tt™t ytÄthu ËqÞo y™u ðtÞw …tu‚t™wk ftÞo fhðt{tk Ë{Úto
ƒ™u Au. fthý fu òu Eïh yu ËqÞo y™u ðtÞw™e h[™t ™ fhu, ‚tu ‚u ƒL™u …tu‚t™tk ftÞo{tk fuðe
he‚u Ë{Úto ƒ™e þfu ? (5)
flÊÿÁflãº˝fi‡ø ‚Èãflà •Ê ÿÊfiÃ◊Ȭfi ÁŸc∑ÎƧÃ◊˜– ◊|ˇfl1>àÕÊ ÁœÿÊ Ÿfi⁄UÊH§6H
…ŒtÚto : nu ±æ²æï-ËðtoL‚Þto{e Eïh ! ÝÚæ-ËkËth™t Ëðo …ŒtÚttuo™u «t fhtð™th §‹Îíà™su{ yL‚rhût{tk ÂMÚt‚ ËqÞo™tu «ftþ y™u …ð™ Au, ‚u{ yu-§ç‹Îí². yt ÔÞtfhý Ëqºtt™wËth ELÿ
ðtÞw þçŒÚte «tý™wk „úný ÚttÞ Au. ËkûtuÂ-yL‚rhût{tk
þçŒÚte Sð™wk y™u Ðíæ‡ææï0-yu «{tý 28
ÂMÚt‚ ËqÞo«ftþ y™u ðtÞw }æÿæé-þe½ú „r‚Úte §yƒæ-Äthý, …t÷™, ð]rØ y™u ûtÞ nu‚wÚte Ëtu{ ð„uhu
Ëðo yti»trÄytu™t hË™u su{ ¨é‹±„:-Wí…L™ fhu Au; ‚u{ yu ÝÚæ-þheh{tk hnu÷ Sð y™u «týðtÞw
‚u þheh{tk Ëðo Ät‚wytu™t hË™u Wí…L™ fhe™u §yƒæ-Äthý, …t÷™, ð]rØ y™u ûtÞ, nu‚wÚte }æÿæé-
28
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëðo yk„tu{tk þe½ú «t ÚtE™u ç{²æ-Äthý fh™the ƒwrØ yÚtðt f{tuoÚte çÝcÜëU„}æì-f{tuo V¤tu™u
¥æ²æ„}æéÐ-«t fhtðu Au. (6)
¼tðtÚto : su{ yt ƒúñtkz{tk ÂMÚt‚ ËqÞo y™u ðtÞw Ëðo™t «ftþf y™u …tu»tf Au, ‚u{ s
þheh{tk Sð y™u «tý …ý Au, …hL‚w Eïh™t ytÄth™e y…uûttÚte s Ëðo MÚtt™tu{tk hnu Au.
(6)
Á◊òÊ¢ „ÈfiUfl ¬ÍÆÃŒfiˇÊ¢ flLfi§áÊ¢ ø Á⁄U‡ÊÊŒfi‚◊˜– Áœÿ¯ ÉÊÎÆÃÊøË¥ ‚ÊœfiãÃÊH§7H
…ŒtÚto : rþÕ…rðãt™u rËØ fh™th nwk-su {ë„æ™è}æì-s¤ «t fhtð™the r¢Þt™u, ç{²}æì-f{o
yÚtðt Äthýtð‚e ƒwrØ™u (¨æ{‹„æ) rËØ fh™tht ËqÞo y™u ðtÞw Au, ‚u™u ‚Útt Ðê„Îÿæ}æì-…rðºt
ƒ¤ðt¤t, ç}æ~æ}æì-Ëðo ÔÞðnth Ëw¾tu™t nu‚w ƒúñtkz{tk hnu÷ ËqÞo htu„ yÚtðt þheh{tk hnu™th «tý,
çÚàææΨ}æì-htu„ yÚtðt þºtw™tþf, ±L‡æ}æì-±-ƒtÌt«tý yÚtðt þhehMÚt y…t™ðtÞw ™-y™u ‚u™t
r™r{¥t ƒtÌt y™u ytÇÞk‚h …ŒtÚto rðãt™u ãé±ï-„úný fhwk Awk. yÚtto‚T ƒtÌt y™u ytÇÞL‚h …ŒtÚto
su rðãt {txu h[ðt{tk ytðu÷ Au, ‚u Ëðo™tu ‚u™t {txu W…Þtu„ fhwk Awk. (7)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo y™u ðtÞw™t fthýu Ë{wÿ ytrŒÚte s¤ W…h sE™u (Vhe) ‚u™e ð»tto
îtht Ëðo™e ð]rØ y™u hûtt ÚttÞ Au, ‚u{ «tý y™u y…t™ îtht þheh™e ð]rØ y™u hûtt ÚttÞ
Au. ‚uÚte Ëðo {™w»Þtuyu yu ƒL™u™u r™r{¥t ƒ™tðe™u ÔÞðnth y™u rðãt™e rËrØÚte Ëðo™tu ËŒt
W…fth fhðtu òuEyu. (7)
´§ÃŸfi Á◊òÊÊflL§áÊÊflÎÃÊflÎœÊflÎÃS¬Î‡ÊÊ– ∑˝§Ãȯ ’ÎÆ„UãÃfi◊ʇÊÊÕH§8H
…ŒtÚto : «„ïÝ-ËíÞMðY… ƒúñ™t îtht Wí…L™ ÚtÞu÷ (‚u™t r™Þ{tÄe™) «„æ±ë{æñ-ƒúñ¿tt™™t
Ët{ÚÞoÚte ðÄ™th, ƒúñ™t ¿tt…f yÚtðt s¤tf»toý-¾U[™th y™u ð»tto fhtð™th, «„SÐëàææ-ƒúñ
yÚtto‚T ðuŒ™e «trÂ{tk r™r{¥t yÚtðt ÞtuøÞ Ë{Þu s¤™e ð]rü fh™th ç}æ~ææ±L‡ææñ-…qðtuoõ‚ r{ºt =
ËqÞo y™u ðÁý = ðtÞw Ïæëã‹„}æì-{nt™ ÜíU„é}æì-s„‚ Y… Þ¿t™u ¥æàææ²ï-ÔÞt fhe hnu÷ Au.
(8)
¼tðtÚto : ƒúñ™t yt©ÞÚte yu ƒL™u (ËqÞo y™u ðtÞw) ƒúñ ¿tt™™t r™r{¥t =fthý ‚Útt
s¤ y™u ð»tto™t nu‚w ƒ™e™u, Ëðo yÂø™ ð„uhu {q‚o y™u y{q‚o s„‚™u ÔÞt fhe™u, ð]rØ y™u
ûtÞf‚to ‚Útt ÔÞðnth y™u rðãt™t ËtÄf ƒ™u Au. (8)
∑§flË ŸÙfi Á◊òÊÊflLfi§áÊÊ ÃÈÁfl¡ÊÃÊ ©fiUL§ˇÊÿÊfi– ŒˇÊ¯ ŒœÊà •¬‚fi◊˜H§9H
…ŒtÚto : „éç±…æ„æï- su y™uf fthýtuÚte Wí…L™ yÚtðt y™uftu{tk «rËØ ©Lÿæ²æ-s„‚™t
y™uf …ŒtÚttuo{tk r™ðtË fh™th ÜU±è-Ëðo ÔÞðnth Œþo™{tk fthý ç}æ~ææ±L‡ææ-…qðtuoõ‚ r{ºt =
ËqÞo y™u ðÁý = ðtÞw Ý:-y{tht Îÿæ}æì-ƒ¤ ‚Útt ¥Ð¨}æì-Ëw¾ yÚtðt Œw:¾Þwõ‚ f{tuo™u Î{æ„ïÄthý fhu Au. (9)
ÉøðuŒ¼t»Þ
29
¼tðtÚto : ƒúñtkz{tk hnu÷, ƒ¤ y™u f{o™t r™r{¥t ¼q‚ yu (ËqÞo y™u ðtÞw) ƒL™u îtht
Ëðo …ŒtÚttuo™e Ë{M‚ [uütytu y™u rðãtytu™e …wrü y™u Äthý ÚttÞ Au. (9)
Ëk„r‚ : «Út{ Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚, rþÕÞrðãtrŒ™wk {wÏÞ fthý yÂø™ …ŒtÚto™e ËtÚtu ‚u™t
Ën[the ðtÞw, RLÿ, r{ºt, ðÁý yu rî‚eÞ Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚ …ŒtÚttuo™e Ëk„r‚ Au. ‚u{ Ë{sðwk
òuEyu. (2)
Ëqõ‚-3
•|‡flfiŸÊ ÿÖflfi⁄UËÁ⁄U·Ù º˝flfià¬ÊáÊË ‡ÊÈ÷fiS¬ÃË– ¬ÈLfi§÷È¡Ê øŸSÿÃfi◊˜H§1H
…ŒtÚto : nu rðît™tu rðãt «u{e {™w»Þtu ! ‚{u Îí±yÐæ‡æè-su™tu …ŒtÚto rðãt™tu ÔÞðnth þe½ú
ðu„™tu r™r{¥tÞwõ‚ Au, àæé|æSЄè-su rþÕ…™t ftÞo «ftþ™t …t÷f Au, ÐéL|æé…æ-su y™uf ¼tuõ‚ÔÞ
…ŒtÚttuo™wk fthý Au, ¥çEÝæ-‚uytu yrï™tu = s¤ ‚Útt yÂø™ ²Á±Úè:-rþÕ… rðãt™tu ËkƒkÄ fhtð™therËØ fh™the ‚Útt §¯:-rðãt = nwL™h rðãt™e r¢Þtytu™wk ™ÝS²„}æì-yL™trŒ™e Ë{t™ yíÞk‚
«er‚ …qðof Ëuð™ fÞto fhtu. (1)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk Rïh rþÕ…rðãt™tk ËtÄ™tu™tu W…Œuþ fhu Au. suÚte {™w»Þ-f÷tÞkºttu™e
h[™t îtht rð{t™ ytrŒ ðtn™tu™u Ëthe he‚u r™{toý fhe™u s„‚{tk …tu‚t™tu W…fth y™u …htu…fth
rËØ fhe™u Ë{M‚ Ëw¾tu™e «tr fhu.
(yt {kºt™t ‘¥çà±Ýæñ’ …Œ™tu Mðt{e ŒÞt™kŒu s¤ y™u yÂø™ yÚto fhe™u ‚u™t «{týtu yt…u÷t
Au ‚u™tu rðM‚th ‚uytu™t ËkMf]‚ ¼t»Þ{tk ÿüÔÞ Au.-y™w.) (1)
•|‡flfiŸÊ ¬ÈLfi§Œ¢‚‚Ê Ÿ⁄UÊ ‡ÊflËfi⁄UÿÊ ÁäÊÿÊ– ÁœcáÿÊ flŸfiâ Áª⁄fiU—H§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su ÐéL΢¨¨æ-suÚte rþÕ…rðãt™u {txu y™uf f{o rËØ ÚttÞ Au, ç{c‡²æsu Þt™tu-ðtn™tu{tk ðu„trŒ™e ‚eðú‚t Wí…L™ fhðt{tk }æï-áZ Au, ÝÚæ-rþÕ…rðãt™t V¤tu™u «tÂ
fhtð™th Au, ‚u ¥çà±Ýæñ-yÂø™ y™u s¤ àæ±èÚ²æ-ðu„ðt™ ç{²æ-r¢Þt yÚtðt «¿tt = ƒwrØÚte
çxæÚ:-rþÕ…rðãt™e „wýŒþof ðtýeytu™wk ±Ý„}æì-Ëuð™ fh™th Au. ‚u™wk Ëuð™ fhtu yÚtto‚T ‚u™t îtht
Ëthe he‚u W…fth ÷u‚t hntu. (2)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk …ý yÂø™ y™u s¤™t „wýtu™u «íÞût fhðt {txu {æÞ{ …whw»t™tu «Þtu„
fhu÷ Au. ‚uÚte Ëðo rþÕ…es™tu-fthe„htuy30
u ‚eðú ðu„Þwõ‚ {uÄt =ƒwrØÚte y™u …whw»ttÚtoÚte rþÕ…rðãt™e
rËrØ {txu (ftÞtuo{tk) yu ƒL™u™wk Ëthe he‚u Ëuð™ fhðwk òuEyu. suytu rþÕ…rðãt™e rËrØ fhðt
EåAu Au, ‚uytuyu ‚u™e rðãt y™u nM‚r¢Þt-ntÚt™e fthe„he Ëthe he‚u «fx fhðt™e ËtÚtu ‚u
30
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ƒL™u (yÂø™ ‚Útt s¤ Y…) yrïytu™tu W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (2)
ŒdÊfi ÿÈÆflÊ∑fi§fl— ‚ÈÆÃÊ ŸÊ‚fiàÿÊ flÎÆÄÃ’fiÁ„¸U·—– •Ê ÿÊfiâ L§º˝flûʸŸËH§3H
…ŒtÚto : nu ¨é„æ:-{wÏÞ Y…Úte …ŒtÚto rðãt™t Ëth™u rËØ fhe™u «fx fh™tht, ²é±æÜU±:…hM…h {¤u÷e yÚtðt …]Útf r¢Þtytu™u rËØ fh™tht-Ëk…tŒ™ fh™tht, ±ëv„Ïæ<ã¯:-rþÕ…rðãt™t
¿tt‚t ‚Útt rþÕ…™t V¤™t ËtÄf = ƒ‚tð™th rðît™ }Âíðf s™tu ! yt… LÎí±œæüÝè-«tý™t
{t„oðt¤tytu, Îdæ-Œw:¾tu™tu ûtÞ fu ™tþ fh™thtytu, Ýæ¨y²æ-…qðtuoõ‚ yrï™ti yÚtto‚T s¤ y™u
yÂø™ Au, su{tk yuf …ý „wý y™u f{o r{ÚÞt-yËíÞ ™Úte; ‚u ¥æ + ²æ„}æì-ËðoºtÚte Þt™tu™u
„r‚ yt…u Au-‚u ƒL™u™u ‚{u ßÞthu rËØ fhe ÷uþtu-W…fth{tk ÷uþtu, íÞthu ‚{u ©uc Ëw¾tu™u «tÂ
fhþtu. (3)
¼tðtÚto : …h{uïh {™w»Þtu™u W…Œuþ yt…u Au fu-nu {™w»Þtu ! ‚{u Ë{M‚ Ëw¾tu™wk fthý
rþÕ…rðãt™e rËrØÚte, Œw:¾tu™t rð™tþ {txu yÂø™ y™u s¤™tu ÞÚttð‚T W…Þtu„ fhtu. (3)
ßãº˝Ê ÿÊfiÁ„U ÁøòÊ÷ÊŸÙ ‚ÈÆÃÊ ß◊ àflÊÿflfi—– •áflËfiÁèÊSßÊfi ¬ÍÆÃÊ‚fi—H§4H
[Eïh]
…ŒtÚto : ç™~æ|ææÝæï-nu yŒT¼w‚ «ftþÞwõ‚ §‹Îí-…h{uïh ! yt… y{™u f]…t fhe™u ¥æ²æçã«t Úttytu. yt…u §}æï-yu ¥‡±èç|æ:-fthýtu™t ykþtuÚte „Ýæ-Ëðo ËkËth{tk rðM‚]‚ (…w»f¤ ÿÔÞ
y™u Ä™ «Œt™ fh™th) Ðê„æ¨:-…rðºt y™u þturÄ‚ y±æ²±:-yt…™t Wí…L™ fhu÷t ÔÞðnthtuÚte
Þwõ‚ ¨é„æ:-{qŠ‚{t™ …ŒtÚto Wí…L™ fhu÷-h[u÷ Au. y{u su™tÚte W…fth ÷u™th Aeyu, ‚uÚte y{u
yt…™u þhýt„‚ Aeyu. (yÚtto‚T y{™u ‚u™tu W…fth „úný fh™tht ƒ™tðtu.)
[ËqÞo ]
su ËqÞo …tu‚t™t „wýtuÚte Ëðo …ŒtÚttuo™u ¥æ²æçã-ËðoºtÚte «t ÚtE hnu÷ Au „ïÝ-‚u™tÚte fu …tu‚t™t
§}æï-yu ¥‡±èç|æ:-«ftþ yðÞðY… rfhýtuÚte „Ýæ-rðM‚]‚ «tr™u nu‚w y™u rðM‚]‚ Ä™ «Œt™
fh™th y±æ²±-ËqÞo™t r™r{¥tÚte ytÞw «t fh™th y™u ‚u™u «t ÚtÞu÷ Ðé„æ¨:-…rðºt y™u
þturÄ‚ ¨é„æ:-ËkËth™t {qŠ‚{t™ Wí…L™ …ŒtÚto «ftþÞwõ‚ ÚttÞ Au, y{™u ‚u …ŒtÚttuoÚte W…fth
„úný fh™tht ƒ™tðtu. (4)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk RLÿ = Rïh™t yÚtðt ËqÞo™t su f{tuo «ftrþ‚ fhðt{tk ytðu÷ Au,
‚u™tu …h{tÚto y™u ÔÞðnth™e rËrØ {txu {™w»Þtuyu ËBÞfT W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (4)
ßãº˝Ê ÿÊfiÁ„U ÁäÊÿÁcÊÃÙ Áfl¬˝fi¡Í× ‚ÈÆÃÊflfi×– ©U¬ ’˝rÊÔÊfiÁáÊ flÊÉÊÃfi—H§5H
…ŒtÚto : §‹Îí-nu …h{uïh ! ç{²æ-r™hk‚h ¿tt™Þwõ‚ ƒwrØ yÚtðt W¥t{ f{oÚte §ç¯„:-«tÂ
ÉøðuŒ¼t»Þ
31
fhðt ÞtuøÞ, ç±Ðí…ê„:-ƒwrØ{t™-{uÄtðe rðît™tuÚte òýðt ÞtuøÞ yt…-Ïæírææç‡æ-ƒútñý yÚtto‚T ðuŒtu™t
yÚto™t ¿tt‚t, ¨é„汄:-…ŒtÚto rðãt™t ¿tt‚t ‚Útt ±æÍæ„:-su Þ¿t rðãt™t y™wct™Úte Ëw¾ Wí…L™
fh™th }Âíðf rðît™tu Au. ‚u Ëðo™u f]…tÚte ©Ðæ²æçã-«t Úttytu. (5)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu s„‚™t {q÷ = r™r{¥t fthý Eïh™e ËkMfthÞwõ‚ ƒwrØ y™u rð¿tt™Úte
Ëtûtt‚T «tr fhðe òuEyu. ‚u rËðtÞ ftuE {™w»Þ îtht yu «t fhe þft‚tu ™Úte. (5)
ßãº˝Ê ÿÊfiÁ„U ÃÍÃÈfi¡ÊŸ ©U¬ ’˝rÊÔÊfiÁáÊ „UÁ⁄Ufl—– ‚ÈÆà ŒfiÁœcfl Ÿ‡øŸfi—H§6H
…ŒtÚto : ãçÚ±:-su ðu„ðt™, ðu„trŒ „wýÞwõ‚ ½tuztðt¤tu, nhý™t r™r{¥t «þM‚ rfhýðt¤tu,
„ê„é…æÝ:-þe½ú [t÷™th §‹Îí-¼tir‚f ðtÞw Au, ‚u ¨é„ï-«íÞût yÚtto‚T {wÏÞ Y…Úte Wí…L™ ðtýe™t
ÔÞðnth{tk Ý:-y{tht {txu Ïæírææç‡æ-ðuŒtu™t M‚tuºttu™u ¥æ²æçã-ËðoºtÚte-Ëthe he‚u «t fhtðu Au,
¨ »±-‚u s Ý:-y{tht {txu ™Ý:-yL™ y™u ¼tus™ ytrŒ ÔÞðnth™u Îç{c±-Äthý fhu Au.
(6)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu yu òýðwk òuEyu fu yu ðtÞw yÚtto‚T þheh{tk su «tý Ëðo [uütytu™wk
fthý ƒ™e™u ¾tðwk, …eðwk, …t[™ fhðwk, „úný fhðwk, íÞt„ðwk ð„uhu r¢ÞtytuÚte f{o fhtððt y™u
þheh{tk hõ‚ ð„uhu Ät‚wytu™t rð¼t„tu™u rðr¼L™ MÚtt™u …ntU[tzu Au. ‚uÚte þheh ð„uhu™e …wrü
y™u ûtÞ™tu nu‚w = fthý Au. (6)
•Ù◊Êfi‚‡ø·¸áÊËœÎÃÙ Áfl‡flfi ŒflÊ‚ •Ê ªfiÖ ŒÊ‡flÊ¢‚Ùfi ŒÊ‡ÊÈ·fi— ‚ÈÆÃ◊˜H§7H
…ŒtÚto : ¥æï}ææ¨:-su …tu‚t™t „wýtuÚte ËkËth™t Sðtu™e hûtt fh™th, ¿tt™Úte …rh…qýo, rðãt™e
ft{™t fh™th, W…Œuþ{tk «er‚ ht¾™th, rð¿tt™Úte ‚] ËíÞ¿tt™ðt™, þw¼„wýtu{tk «ðuþ fh™th,
Ë{M‚ rðãtytu™wk ©ðý fhtð™th, …h{uïh™e «tr y™u ÔÞðnth{tk …whw»ttÚteo, ©uc rðãtrŒ „wýtu™e
RåAt ht¾™th-Þt[™t fh™th, r¢Þtðt™, Ëðo™t W…fth™t RåAwf, rð¿tt™{tk «þM‚, ytÂ, Ëðo
þw¼ ÷ûtýtu Þwõ‚, Œwü „wýtu™t ™tþf, þw¼„wýtu™tk Œt‚t, Ëti¼tøÞðt™, ¿tt™ ð]Ø ™¯ü‡æè{ë„:ËíÞ W…ŒuþÚte {™w»Þtu™u Ëw¾ Äthý fhtð™th Îæà±æ¢¨:-Ëðo™u r™¼oÞ fh™th, ç±EïÎï±æ¨:-÷ðo
rðît™tu ! ‚{u Îæàæé¯:-Œt‚t Eïh™t ¨é„}æì-Ëtu{ ytrŒ …ŒtÚttuo™u „úný fhðt y™u rð¿tt™™tu «ftþ
fhðt {txu rðãtY… y¼eü ðM‚w™u ¥æ xæ„-ËðoºtÚte «t fhtðtu. (7)
¼tðtÚto : Eïh rðît™tu™u yt¿tt fhu Au fu-‚{u yuf MÚtt™{tk rðãt÷Þ{tk yÚtðt ytsw-ƒtsw™t
ŒuþtL‚htu{tk ¼ú{ý fhe™u, y¿tt™e {™w»Þtu™u rðît™ ƒ™tðtu. suÚte Ë{M‚ {™w»Þtu rðãt, W¥t{
rþûtt y™u ©uc f{o-yt[hýÚte Þwõ‚ ƒ™e™u ËŒt Ëw¾e hnu. (7)
32
Áfl‡flfi ŒflÊ‚Ùfi •åÃÈ⁄fiU— ‚ÈÆÃ◊ʪfiãà ÃÍá¸ÓÊÿ—– ©UdÊ ßfifl Sfl‚fi⁄UÊÁáÊH§8H
…ŒtÚto : nu ¥Œ„éÚ:-{™w»Þtu™u þheh y™u rðãt ytrŒ ƒ¤ «t fhtð™th, „ê‡æü²:-Ëðoºt rðãt™u
32
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
«ftrþ‚ fhðt {txu þe½ú‚t fh™th, ç±Eï Îï±æ¨:-Ëðo rðît™tu ! ‚{u su{ S±¨Úæç‡æ-rŒðËu «ftþ
fhðt {txu ©dæ §±-ËqÞo™t rfhýtu ytðt-„{™ fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý {™w»Þtu™e Ë{e… ¨é„}æìf{o, W…tË™t y™u ¿tt™ Y… ÔÞðnth™u «ftrþ‚ fhðt {txu y™u rð¿tt™™u yL‚:fhý „‚ fhðt
{txu ¥æxæ‹„-r™íÞ ytðtu, ËðoºtÚte «t Úttytu. (8)
¼tðtÚto : Eïhu yt {kºt îtht yu yt¿tt yt…e Au fu-nu Ëðo rðît™tu ! ‚{u fŒe…ý rðãtrŒ
þw¼ „wýtu™tu «ftþ fhðt{tk rð÷kƒ y™u yt¤Ë fhtu ™rn. su{ rŒðË{tk (ËqÞo) Ëðo MÚtq÷-{qŠ‚{t™
…ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fhu Au ‚u{ ‚{u …ý Ëðo rðãt-rð»tÞtu™u ËŒt «ftrþ‚ fhtu. (8)
Áfl‡flfiŒflÊ‚Ùfi •|dœ ∞Á„fiU◊ÊÿÊ‚Ù •º˝È„fiU—– ◊œ¯ ¡È·ãà flqÔfiUÿ—H§9H
…ŒtÚto : nu »çã}ææ²æ¨:-Ëðoºt r¢Þt-[uütytu{tk «¿tt = ƒwrØ ht¾™th, ¥çd{:-áZ ¿tt™Úte
…rh…qýo-yûtÞ rð¿tt™Þwõ‚, ¥Îíéã:-ÿtunhrn‚, ±q²:-ËkËth™u Ëw¾ «t fhtð™th, ç±Eï-Ëðo Îï±æ¨:
ðuŒ …thk„‚ rðît™tu ! ‚{u }æï{}æì-¿tt™ y™u r¢ÞtÚte rËØ fhðt ÞtuøÞ Þ¿t™u …鱋„-«er‚…qðof
ÞÚttð‚T Ëuð™ fhtu. (9)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt yt…u Au fu-nu rðît™tu ‚{u yLÞ™t rð™tþ y™u ÿtunÚte hrn‚ ‚Útt
rð¿tt™ rðãtÚte r¢Þtðt™ ƒ™e™u Ëðo {™w»Þtu™u ËŒt rðãtÚte Ëw¾ yt…‚t hntu. (9)
¬Êfl∑§Ê Ÿ— ‚⁄fiUSflÃË flÊ¡fiÁ÷flʸÁ¡ŸËfiflÃË– ÿôÊ¢ flfic≈ÈU ÁäÊÿÊflfi‚È—H§10H
…ŒtÚto : ±æ…ïç|æ:-su Ëðo rðãtytu™e «tr™u r™r{¥t yL™trŒ™e ËtÚtu±æç…Ý豄è-Ëðo rðãtytu™u
rËØ fh™the r¢ÞtytuÚte Þwõ‚, y™u r¢Þt «tr™t nu‚w¼q‚ ÔÞðnthtu Þwõ‚ ç{²æ±¨é:-þwØ f{o™e
ËtÚtu ðtË «t fhtð™the Ðæ±ÜUæ-…rðºt-rðãtfthf ÔÞðnthtu™u ƒ‚tð™the ¨ÚS±„è-«þkrË‚ ¿tt™
ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ Ë{M‚ rðãtytu™u «t fhtð™the ðtýe Au,-‚u, Ý:-y{tht ²¿æ}æì-rþÕ…rðãt™e
{rn{t y™u f{o Y… Þ¿t™u ±cÅé-«ftþ fh™the ƒ™u, RåAt-rËrØ™e «ftrþft ƒ™u. (10)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ yt…u Au fu-Ëðo {™w»Þtuyu …tu‚t™e ðtýe™u ËíÞrðãt y™u ËíÞ¼t»týÚte
Þwõ‚, r¢Þt fwþ¤ y™u Ëðo™tu W…fth fh™the ƒ™tððe òuEyu. (10)
øÙŒÁƒÊòÊË ‚ÍÆŸÎÃÊfiŸÊ¢ øÃfiãÃË ‚È◊ÃËŸÊ◊˜– ÿôÊ¢ Œfiœ ‚⁄fiUSflÃËH§11H
…ŒtÚto : ¨êÝë„æÝæ}æì-su y™]‚-yËíÞ ð[™™tu ™tþ fh™th y™u ËíÞ f{o™wk ËŒt Ëuð™ fh™th,
¨é}æ„èÝæ}æì-yíÞk‚ ©uc ƒwrØ y™u rðãtðt™ rðît™tu™e ™ï„‹„è-Ë{s™the yÚtto‚T ftÞtuo™u rËØ fh™the
™æïÎç²~æè-þw¼ „wýtu™u „úný fhðt™e «uhýt fh™the ¨ÚS±„è-ðtýe Au, ‚u s Ëðo {™w»Þtu™t þw¼
„wýtu™tu «ftþ fh™th Þ¿t ytrŒ f{o Äthý fh™the ntuÞ Au. (11)
¼tðtÚto : su r™rù‚ Y…Úte yt = rðît™ Au ‚u™e ËíÞY…e ÷ûtý Þwõ‚, …qýo rðãtÚte Þwõ‚,
A¤f…x ð„uhu Œtu»ttuÚte hrn‚ y™u ÞÚttÚto ðtýe Au, ‚u {™wÞtu™u ËíÞ ¿tt™ {txu ÞtuøÞ Au. yrðît™tu-
ÉøðuŒ¼t»Þ
33
yÞtuøÞ Au. (11)
◊„UÙ •áʸ— ‚⁄fiUSflÃË ¬˝øfiÃÿÁà ∑§ÃÈŸÊfi– ÁœÿÙ Áfl‡flÊ Áfl ⁄UÊfi¡ÁÃH§12H
…ŒtÚto : su ¨ÚS±„è-ðtýe ÜïU„éÝæ-W¥t{ f{tuo yÚtðt ©uc «¿tt = ƒwrØÚte }æã:-{nt™ fu
y„tÄ ¥‡æü: þçŒ Y…e Ë{wÿ™uÐí™ï„²ç„-©uc he‚u «ftrþ‚ fh™the Au, ‚u s «týeytu-{™w»Þtu™e
ç±Eæ: ç{²:-Ëðo Äthýtð‚e ƒwrØytu™u ç±Úæ…ç„-rðrðÄ Y…Úte «ftrþ‚ fh™the Au. (12)
¼tðtÚto : su{ ðtÞw îtht ‚hk„Þwõ‚ y™u ËqÞo îtht «ftrþ‚ Ë{wÿ …tu‚t™t s¤‚hk„tu y™u
hí™tu hrn‚ y™u hí™tuÚte Þwõ‚ ntuðt™t fthýu ©uc ÔÞðnth y™u hí™trŒ™e «tr™t fthýu {nt™
{t™ðt{tk ytðu Au, ‚u{ s ytftþ{tk hnu÷ y™u ðuŒtu{tk hnu÷ yu {nt™ þçŒ Ë{wÿ™t «ftþ™t
nu‚w su ðuŒðtýe y™u rðît™tu™tu W…Œuþ Au. ‚u {™w»Þtu™u ÞÚttÚtoY…{tk {uÄt = ƒwrØ y™u rð¿tt™
«Œt™ fh™th Au. (12)
Ëk„r‚ : «Út{ ƒu Ëqõ‚tu™e rðãt™tu «ftþ fhe™u yt ‚]‚eÞ Ëqõ‚{tk r¢Þtnu‚w ‘¥çE’ þ猙tu
yÚto y™u ‚u™u rËrØ fh™tht rðît™tu™wk ÷ûtý, rðît™ ƒ™ðt™t nu‚w¼q‚ ËhMð‚e þçŒÚte Ëðo rðãt
«tr™e r™r{¥tðtýe™tu «ftþ fhðtÚte Ë{sðwk òuEyu fu rî‚eÞ Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu ‚]‚eÞ Ëqõ‚™t
yÚto™e Ëk„r‚ Au. (3)
Ëqõ‚-4
‚ÈÆ®M§¬∑ÎƧàŸÈ◊ÍÆÃÿfi ‚ÈÆŒÈÉÊÊfiÁ◊fl ªÙŒÈ„fiU– ¡ÈÆ®„ÍUÆ◊ÁSÊ lÁflfilÁflH§1H
…ŒtÚto : §±-su{ ŒqÄ™tu RåAwf ftuE {™w»Þ xææïÎéãï-ŒqÄ Œtunðt {txu ¨éÎé{æ}æì-Œtunðt{tk Ëw÷¼
„tÞtu™u Œtune™u …tu‚t™e ft{™t-RåAt …qýo fhu Au, ‚u{ y{u lç±lç±-«r‚rŒ™ rðãtÚte Þwõ‚ y{the
™Sf {™w»Þtu™e ª„²ï-rðãt™e «tr {txu ¨éMÐÜëUyÝé}æì-ELÿ =…h{uïh y™u ELÿ = ËqÞo …tu‚t™t
«ftþÚte Ëðo …ŒtÚttuo™u ËwY… ƒ™tðu Au. ‚u™e …éãê}æç¨-M‚wr‚ fheyu Aeyu. (1)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þ „tÞ™wk ŒqÄ «t fhe™u …tu‚t™wk «Þtus™ rËØ fhu Au, ‚u{ ÄtŠ{f rðît™s™
Eïh™e W…tË™tÚte ©uc rðãt ytrŒ „wýtu™u «t fhe™u …tu‚t™tk ftÞtuo™u …qýo fhu Au. (1)
©U¬fi Ÿ— ‚flŸÊªfiÁ„U ‚Ù◊fiSÿ ‚Ù◊¬Ê— Á¬’– ªÙŒÊ ߺ˝flÃÙ ◊Œfi—H§2H
…ŒtÚto : ¨æï}æÐæ:-suÚte ‚u Ëðo …ŒtÚttuo™tu hûtf ËqÞo çÐÏæ-hË™wk …t™ fhtðu Au, xææïÎæ:-™uºt RrLÿÞ™u
ÔÞðnth «Œt™ fh™th §‹Îí:-ËqÞo ¨æï}æS²-Wí…L™ ÚtÞu÷ yt ftÞo Y… s„‚{tk …tu‚t™tk rfhýtu îtht
34 {txu ©Ðæxæçã-ËL{w¾ ytðu Au-«fx ÚttÞ Au, yux÷t
¨±Ýæ-yiïÞoÞwõ‚ …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fhðt
{txu §„-s Ý:-y{tht {txu ‚Útt Úﱄ:-…whw»ttÚtoÚte ©uc …ŒtÚto «t fh™tht Sð-{™w»Þtu {txu
}æÎ:-yt™kŒŒtÞf ƒ™u Au. (2)
34
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : suðe he‚u ËqÞo™t «ftþ{tk Ëðo Sð …tu‚-…tu‚t™wk ftÞo fhðt{tk rðþu»tY…Úte «ð]¥t
ÚttÞ Au, ‚uðe he‚u Ëw¾…qðof ftÞo fhe þf‚t ™Úte. (2)
•ÕÊfi à •ãÃfi◊ÊŸÊ¢ Á√ÊlÊ◊fi ‚È◊ÃËŸÊ◊˜– ◊Ê ŸÙ •ÁÃfiÅÿ •ÊªfiÁ„UH§3H
…ŒtÚto : nu …h{ yiïÞoÞwõ‚ ELÿ = …h{uïh ! y{u „ï-yt…™e ¥‹„}ææÝæ}æì-Ë{e… yÚtto‚T
yt…™u òýe™u, yt…™e …tËu y™u yt…™e yt¿tt{tk ÂMÚt‚ hnu™tht, ¨é}æ„èÝæ}æì-ðuŒtrŒþt†, …htu…fth
y™u Ä{to[hý{tk ©uc {r‚-ƒwrØ{t™ yt rðît™tu™t Ë{t„{Úte ç±læ}æ-òýeyu. yt… Ý:y{™u ¥æxæçã-«t Úttytu yÚtto‚T y{tht ytí{t{tk «ftrþ‚ Úttytu.
¥ƒ-‚Œ™L‚h f]…t fhe™u yL‚Þto{e Y…{tk y{tht ytí{tytu{tk ÂMÚt‚ ÚtE™u ËíÞ W…Œuþ™u
}ææç„w²:-fŒe htuftu ™rn, …hk‚w ËŒt ‚u™e «uhýt fh‚t hntu. (3)
¼tðtÚto : ßÞthu {™w»Þtu ÄtŠ{f ©uc rðît™tu™t (Ë{t„{Úte) rþûtt y™u rðãt «t fhu Au,
íÞthu …]rÚtðeÚte ÷E™u …h{uïh ËwÄe™t Ëðo …ŒtÚttuo™u òýe™u ‚Útt Ëw¾ «t fhe™u Vhe ‚uytu fŒe
…ý yL‚Þto{e Eïh™t W…Œuþ™u Atuze™u ßÞt-íÞtk ¼xf‚t ™Úte. (3)
¬⁄fiUÁ„U Áflª˝◊SÃÎfiÃÁ◊ãº˝¯ ¬Îë¿UÊ Áfl¬|‡øÃfi◊˜– ÿSà ‚|πfièÿ •Ê fl⁄Ufi◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu rðãt «t fhðt™e RåAt ht¾™th {™w»Þ ! ‚wk ²:-su rðît™ „ï-‚tht {txu ‚Útt
¨ç¶|²:-r{ºt Mð¼tððt¤t ÷tuftu {txu yÚtto‚T r{ºttu {txu ¥æ-ËðoºtÚte ±Ú}æì-…h{ ©uc rð¿tt™
Ä™ «Œt™ fhu Au, ‚u ç±xæí}æì-{uÄtðe = ©uc ƒwrØ{t™ ¥S„ë„}æì-®nËtrŒ yÄ{oÚte hrn‚ §‹Îí}æìrðãt™t fthýu …h{ yiïÞoÞwõ‚ ç±Ðçp„}æì-ytÂ-ÞÚttÚto ËíÞ fnu™th rðît™™e …tËu sE™u ÐëÓÀ…tu‚t™e þkft …qA. y™u ‚u™t ÞÚttÚto W¥thtu™u „úný fhe™u yLÞtu™u …ý ‚wk ‚u™tu W…Œuþ fh, ËkŒuntu™u
òuE™u W¥thtu™u „úný fh. …hk‚w su yrðît™-{q¾o, R»tto¤w, f…xe y™u MðtÚteo ntuÞ, ‚u™tÚte ËðoŒt
ÐÚæ + §çã-…]Útf hnu yÚtto‚T Œqh hnu. (4)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtu™u yu ÞtuøÞ Au fu-«Út{ …htu…fthe, …krz‚, Rïh rðïtËe, ðuŒtu™t ¿tt‚t
…whw»t™u òýe™u, íÞth…Ae ‚u™e ËtÚtu «&™tu¥th îtht Ëðo þkftytu™wk r™ðthý fhðwk òuEyu. …hk‚w
su rðãtne™ Au, ‚u™e ËtÚtu Ëk„, «&™tu¥th y™u rðïtË fŒe…ý fhðtu òuEyu ™rn. (4)
©Uà ’˝ÈfiflãÃÈ ŸÙ ÁŸŒÙ ÁŸ⁄U®RãÿÃfi|‡øŒÊ⁄UÖ ŒœÊfiŸÊ ßãº˝ ßgÈflfi—H§5H
…ŒtÚto : su §‹Îíñ-…h{iïÞoÞwõ‚ …h{uïh™e Îé±:-…rh[Þto = W…tË™t{tk {™™u Äthý fh™tht
{™w»Þtu Ëðo rðãtytu, Ä{o y™u …wÁ»ttÚto{tk h‚ hnu Au, ‚uytu ©„-s Ý:-y{™u Ëðo rðãtytu™tu
Ïæí鱋„é-W…Œuþ fhu.
‚Útt su 癄ì-yLÞ ™tÂM‚f, çÝÎ:-®™Œf, yrðît™ y™u Äq‚o {™w»Þtu Au, ‚uytu Ëðo §„yt ŒuþÚte çÝÚ + ¥æÚ„-Œqh [tÕÞt òÞ, ©„-y™u r™ùÞ Y…Úte ƒeò ŒuþtuÚte …ý Œqh [tÕÞt
òÞ, yÚtto‚T yÄtŠ{f ÷tuftu ftuE Œuþ{tk ™ hnu. (5)
ÉøðuŒ¼t»Þ
35
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu yt rðît™tu™t Ëk„Úte y™u {q¾tuo™t Ëk„™t íÞt„Úte yuðe he‚u
…whw»ttÚto fhðtu òuEyu fu, suÚte Ëðoºt rðãt™e ð]rØ, yrðãt™e ntr™, {t™™eÞtu™tu Ëífth, Œwütu™wk
‚tz™, Eïh™e W…tË™t, …t…eytu™wk r™ðthý y™u ÄtŠ{ftu™e r™íÞ ð]rØ ÚttÞ. (5)
©Uà ŸÓ— ‚ÈÆ÷ª°Êfi •Á⁄UflʸøÿÈfiŒ¸S◊ ∑ÎƧc≈ÿfi—– SÿÊ◊ÁŒãº˝fiSÿ ‡Ê◊¸®fiÁáÊH§6H
…ŒtÚto : nu ÎS}æ-rð™tþhrn‚ y™u Œwütu™u Œkz yt…™th s„Œeïh ! y{u yt… §‹ÎíS²-…h{uïh™t
«Œt™ fhu÷t àæ}æüç‡æ-r™íÞ Ëw¾ y™u yt¿tt …t÷™ Y… ÔÞðnth{tk §„ì-s r™íÞ «ð]¥t S²æ}æhneyu.
su ÜëUcŲ:-Ëðo {™w»Þtu-Ëðo s™tu™t «íÞu «er‚ …qðof Ëðo rðãtytu™tu ±æï™ï²Gé:-W…Œuþ fhu,
suÚte ËíÞ W…Œuþ™u «t fhu÷ Ý:-y{™u ¥çÚ:-þºtw ©„-…ý ¨é|æxææÝì-©uc rðãt-yiïÞoÞwõ‚ {t™u
y™u fnu. (6)
¼tðtÚto : ßÞthu Ëðo {™w»Þtu rðhtuÄ Atuze™u Ëðo™tu W…fth fhðt{tk «Þí™ fhu Au, íÞthu þºtw
…ý r{ºt-yrðhtuÄe ƒ™e òÞ Au; {txu Ëðo {™w»Þtu™u Eïh™e f]…t y™u r™íÞ yt™kŒ «tÂ
ÚttÞ Au. (6)
∞◊ʇÊÈ◊ʇÊflfi ÷⁄U ÿôÊÁüÊÿ¯ ŸÎÆ◊ÊŒfiŸ◊˜– ¬Ãÿã◊fiãŒÿØ‚fiπ◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{uïh ! yt…™e f]…tÚte y{u-¥æàæ±ï-ðtn™tu{tk Ëðo Ëw¾ y™u þe½ú ðu„
ytrŒ „wýtu™e «tr {txu ¥æàæé}æì-ðu„ ytrŒ „wýðt¤t yÂø™, ðtÞw ytrŒ …ŒtÚto ²¿æçŸæ²}æì-[¢ð‚eo
htßÞ ð„uhu™e {rn{t™e þtu¼t Ýë}ææÎÝ}æì-{™w»Þtu™u yíÞk‚ yt™kŒ yt…™th Є²„ì-…r‚ = Mðt{e
ƒ™tð™th, }æ‹Î²y¨¶}æì-rðãt™tu W…Œuþ fh™tht r{ºt ÷tuftu suÚte «ËL™ ÚttÞ Au, ‚u rð¿tt™ ytrŒ
Ä™™u ‚Útt (§ü}æì) s¤ y™u …]rÚtðe™u ¥æ|æÚ-ËðoºtÚte «Œt™ fhtu. (7)
¼tðtÚto : Eïh …wÁ»ttÚteo {™w»Þ …h f]…t fhu Au. yt¤Ëw …h ™rn, fthý fu ßÞtk ËwÄe {™w»Þ
MðÞk …qýo …wÁ»ttÚto fh‚tu ™Úte, íÞtk ËwÄe Eïh™e f]…tÚte «t …ŒtÚttuo™e hûtt fhðt{tk …ý Ë{Úto
ƒ™e þf‚tu ™Úte. ‚uÚte {™w»Þu …wÁ»ttÚteo ƒ™e™u Eïh-f]…t™e ft{™t fhðe òuEyu. (7)
•Sÿ ¬ËàflÊ ‡ÊfiÃ∑˝§ÃÊ ÉÊŸÊ flÎÆòÊÊáÊÊfi◊÷fl—– ¬˝ÊflÊ flÊ¡fi·È flÊÁ¡Ÿfi◊˜H§8H
…ŒtÚto : nu àæ„RU„æï-yËkÏÞ f{tuoÞwõ‚ þqhðeh …wÁ»ttu¥t{ ! su{ {Ý:-{qŠ‚{t™ áZ yt ËqÞo÷tuf
¥S²-yt «íÞût-y«íÞût Ë{M‚ s„‚™t yÚtðt s¤™t hË™wk Ðèy±æ-…t™ fhe™u ±ë~ææ‡ææ}æì-{u½ðtŒ¤tytu™tk yk„ Y… s¤rƒLŒwytu™u ðhËtðe™u Ëðo yti»trÄ ytrŒ …ŒtÚttuo™u …wü fhe™u Ðíæ±:hûtt fhu Au, ‚u{ s …tu‚t™t «ftþÚte Ëðo
36™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{s ‚wk …ý Ëðo htu„tu, Œwü y™u
þºtws™tu™tu ™tþ fh™th ƒ™e™u ¥S²-yt s„‚™e hûtt fh™th ¥|æ±:-ƒ™.
yus he‚u su ±æ…ï¯é-Œwütu™e ËtÚtu ÞwØtu{tk «ð‚o{t™ ÄtŠ{f ±æç…Ý}æì-þqhðeh …wÁ»t™e yÚtðt
36
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ËqÞo÷tuf™e Ðíæ±:-Ëthe he‚u hûtt fh. (8)
¼tðtÚto : su{ su {™w»Þ Œwütu™e ËtÚtu Ä{o…qðof ÞwØ fhu Au, ‚u™tu s rðsÞ ÚttÞ Au yLÞ™tu
™rn, ‚u{ …h{uïh …ý ÄtŠ{f ÞtuØt {™w»Þtu™tu ËntÞf ƒ™u Au; yLÞ™tu ™rn. (8)
â àflÊ flÊ¡fi·È flÊÁ¡Ÿ¯ flÊ¡ÿÊfi◊— ‡ÊÃ∑˝§ÃÊ– œŸÊfiŸÊÁ◊ãº˝ ‚ÊÃÿfiH§9H
…ŒtÚto : nu àæ„RU„æï-yËkÏÞ ðM‚wytu{tk «¿tt = ƒwrØ ht¾™th §‹Îí-…h{iïÞoðt™ s„Œeïh !
y{u {ÝæÝæ}æì-…qýo rðãt y™u htßÞ rËØ fh™tht …ŒtÚttuo™t ¨æ„²ï-Ëw¾ ¼tu„ yÚtðt Ëthe he‚u
Ëuð™ fhðt {txu ±æ…ï¯é-ÞwØtrŒ ÔÞðnthtu{tk ±æç…Ý}æì-rðsÞ «t fhtð™th „}æì-…qðtuoõ‚ „wýÞwõ‚
y±æ-yt… RLÿ = …h{uïh™u s ±æ…²æ}æ:-r™íÞ «r‚ òýðt y™u sýtððt™tu «Þí™ fheyu
Aeyu. (9)
¼tðtÚto : su {™w»Þ Œwütu™u ÞwØ îtht r™ƒo¤ fhe™u, rs‚uLÿeÞ rðît™ ƒ™e™u, s„Œeïh™e
yt¿tt™wk …t÷™ fhu Au; ‚u s {™w»Þ Ä™ y™u rðsÞ™u «t fhu Au. (9)
ÿÊ ⁄UÊÿÊ3>flÁŸfi◊¸„Êãà‚Èfi¬Ê⁄U— ‚Èfiãfl× ‚πÊfi– ÃS◊Ê ßãº˝Êfiÿ ªÊÿÃH§10H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þtu ! ²:-su …h{uïh fÁýt{Þ, }æãæÝ-ËðoÚte {nt™, ¨éÐæÚ:-Ëthe
he‚u Ëðo ft{™tytu™u …rh…qýo fh™th, ¨é‹±„:-Ä{o y™u rðãt™u «t fhu÷ {™w»Þ™u ¨¶æ-r{ºt
¼tðu Ëw¾ «Œt™ fh™th, Úæ²:-rðãt, Ëwðýo ytrŒ Ä™™t ¥±çÝ:-hûtf, «t…f = ËkËth{tk Wõ‚
…ŒtÚttuo™u Sðtu™u …ntU[tz™th y™u Œt‚t Au. ‚{u ÷tuftu „S}æñ-‚u §‹Îíæ²-…h{ yiïÞoðt™ ELÿ™e
s xæ沄-M‚wr‚ fhtu. (10)
¼tðtÚto : ftuE {™w»Þu {tºt …h{uïh™e M‚wr‚ fhðtÚte Ëk‚wü ™ hnuðwk òuEyu, …hk‚w ‚u™e
yt¿tt{tk hnuðtÚte (…t÷™ fhðtÚte Ëk‚wü hnuðwk òuEyu.) ‚u y{™u Ëðoºt òuE hnu÷ Au (‚u{
{t™e™u) yÄ{oÚte Œqh hne™u ‚u Eïh™e ËntÞ™t EåAwf {™w»Þu ËŒt …wÁ»ttÚto{tk «ð]¥t hnuðwk
òuEyu. (10)
Ëk„r‚ : ‚]‚eÞ Ëqõ‚{tk fnu÷ rðãt îtht …h{uïh, ¿tt™, ytí{t, þheh y™u áZ‚t™e «trÂÚte
ŒwütuÚte rðsÞ fhðtÚte y™u …wÁ»ttÚtoÚte [¢ð‚eo htßÞ ÄtŠ{f rðît™tuyu «t fhðwk òuEyu ð„uhu
yÚto fhe™u yt [tuÚtt Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚ Ë{sðe òuEyu. (4)
Ëqõ‚-5
•Ê àflÃÊ ÁŸ·ËfiŒÃãº˝fi◊Á÷ ¬˝ªÊfiÿÖ ‚πÊfiÿ— SÃÊ◊fiflÊ„‚—H§1H
…ŒtÚto : nu S„æï}æ±æã¨:-«þkË™eÞ „wýÞwõ‚ yÚtðt «þkËt fhðt ÞtuøÞ ¨¶æ²:-…hM…h r{ºt
ƒ™e™u hnu™tht rðît™tu ! ‚{u Ëðo {¤e™u …hM…h «er‚…qðof {wÂõ‚ y™u rþÕ…rðãt™u rËØ fhðt{tk
ÉøðuŒ¼t»Þ
37
¥æçݯè΄-ËðoºtÚte ÂMÚth Úttytu. yÚtto‚T ‚u™e r™hk‚h Ëthe he‚u Þí™…qðof ËtÄ™t fhðt {txu §‹Îí}æì…h{uïh y™u ðtÞw™t (RLÿ þçŒÚte …h{uïh y™u rþÕ…rðãt ‚Útt «týeytu™t Sð™™t nu‚wÚte
M…þo„wý ðt¤t ðtÞw™wk }øðuŒ0 1/14/10 «{týÚte „úný ÚttÞ Au.) ¥ç|æÐíxæ沄-{wÏÞ Y… y™u
W¥t{ he‚u rðãt™e rËrØ {txu „wýtu™tu W…Œuþ fhtu y™u ‚u™u Ëtk¼¤tu, suÚte ‚u ©uc he‚u rËØ
fhu÷ rðãt ËðoÚte «ftrþ‚ ÚttÞ. „é-y™u ‚uÚte ‚{u Ëðos™tu Ëðo Ëw¾tu™u »„-«t fhtu. (1)
¼tðtÚto : ßÞtk ËwÄe {™w»Þtu nX, A¤-f…x y™u yr¼{t™™tu íÞt„ fhe™u ËíÞ, «er‚…qðof
…hM…h W…fth {txu (‚™, {™ y™u Ä™Úte) r{ºt Ë{t™ «Þí™ fh‚t ™Úte, íÞtk ËwÄe ‚uytu™t
Ëw¾ y™u rðãtrŒ ©uc „wýtu™e fŒe …ý WL™r‚ ÚtE þf‚e ™Úte. (1)
¬ÈÆM§Ã◊¯ ¬ÈM§áÊÊ◊ˇÊÊfiŸ¢ flÊÿ¸ÓÊáÊÊ◊˜– ßãº˝¢ ‚Ê◊ ‚øÊfi ‚ÈÆÃH§2H
[…h{uïh]
…ŒtÚto : nu ¨¶æ²:-…hM…h r{ºt ¼tðÚte hnu™tht rðît™tu ! ‚{u ±æ²æü‡ææ}æì-ðhý fhðt ÞtuøÞ
yÚtto‚T yíÞk‚ W¥t{ …ŒtÚttuo{tk Mðefth fhðt ÞtuøÞ, ÐéL„}æ}æì-ƒnw Œwü Mð¼tððt¤t Sðtu™u …t…
f{tuo™t V¤ yt…e™u ø÷tr™ «t fhtð™th, §üàææÝ}æì-Ë]rü-h[™t{tk Ë{Úto, ÐéL‡ææ}æì-ytftþÚte …]rÚtðe
ËwÄe™t yËkÏÞ …ŒtÚttuo™t §‹Îí}æì-Ë{M‚ yiïÞo™wk «Œt™ fh™th …h{uïh™t ¥ç|æÐí²æxæ„-„wýtu™t
W…Œuþ fhtu y™u Ëtk¼¤tu („é) y™u su ¨ê„ï-yr¼»tð-rðãtÚte «t ¨æï}æï-Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ Ëðo
…ŒtÚttuo{tk ¨™æ-Ë[ðu÷ …ŒtÚto Au, ‚u Ëðo™t W…fth {txu ÞÚttÞtuøÞ ‚u™tu ¥ç|æÐíxæ沄-©uc he‚u
rðãt™e ð]rØ {txu „wý„t™ fhtu y™u ‚u™t „wýtu™u Ëtk¼¤tu.
[¼tir‚f ðtÞw ]
nu ¨¶æ²:-…hM…h r{ºt¼tðÚte hnu™tht rðît™tu ‚{u ±æ²æü‡ææ}æì-ðhý fhðt ÞtuøÞ yÚtto‚T
yíÞk‚ W¥t{ …ŒtÚttuo{tk Mðefth fhðt ÞtuøÞ ÐéL„}æ}æì-…t…f{o™t V¤-¼tu„™t nu‚w, §àææÝ}æì-…h{uïh™e
{æÞ{tk ÂMÚt‚ rðãt™t ËtÄf, ÐéL‡ææ}æì-ytftþÚte …]rÚtðe ËwÄe™t y™uf …ŒtÚttuo{tk §‹Îí}æì-ytí{t™t
Ëðo ¼tu„ nu‚w¼q‚ ðtÞw™t ¥ç|æ + Ðí²æxæ„-{wÏÞ Y…Úte ‚Útt ©uc he‚u rðãt™e rËrØ™u {txu „wýtu™tu
W…Œuþ fhtu y™u Ëtk¼¤tu. „é-y™u su ¨é„ï-yr¼»tð-rðãtÚte Þwõ‚ ¨æï}æï-‚u rðãtÚte «t Útðt ÞtuøÞ
¨™æ-su Ë{ðu‚ …ŒtÚto Au; ‚u™u Ëðo™t W…fth™u {txu ÞÚttÞtuøÞ ¥ç|æ + Ðí + xæ沄-{w¾Y…Úte
y™u W¥t{ he‚u rðãt-rËrØ {txu ‚u™t „wýtu™tu W…Œuþ fhtu y™u Ëtk¼¤tu. (2)
¼tðtÚto : …qðo {kºt{tkÚte yt {kºt{tk ‘¨¶æ²:’ „é ¥ç|æÐí‡æ沄 yu ºtý þçŒtu™u yÚto {txu
÷uðt òuEyu. ÞÚttÞtuøÞ ÔÞðMÚttÞe Sðtu™u ‚u-‚u f{tuo™t V÷Œt‚t ntuðtÚte Eïh™wk ‚Útt yu f{o™tu
¼tu„ fhtð™th™u fthýu y™u rðãt ‚Útt Ëðo
38 [uüt-r¢Þtytu™tu ËtÄf ntuðtÚte ¼tir‚f yÚtto‚T ËkËthe
ðtÞw™wk yu{ ƒu yÚto™wk „úný ÚttÞ Au. (2)
‚ ÉÊÊfi ŸÊ ÿʪ •Ê÷Èfiflà‚ ⁄UÊÿ ‚ ¬È⁄UfiãäÿÊ◊˜– ª◊Œ˜flÊ¡fiÁ÷⁄UÊ ‚ Ÿfi—H§3H
38
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
[…h{uïh]
…ŒtÚto : ¨:-‚u RLÿ = …h{uïh-Íææ-s Ý:-y{tht ²æïxæï-Ëðo Ëw¾-ËtÄ™tu™e «tr™t ËtÄf
Þtu„{tk ËntÞf ¥æ + |æ鱄ì-ËðoºtÚte ÚttÞ, ‚Útt ¨:-‚u …h{uïh s Úæ²ï-…h{ W¥t{ Ä™™e «trÂ
{txu, ¨:-y™u ‚u …h{uïh ÐéÚ‹Š²æ}æì-y™uf þt† rðãtÚte Þwõ‚ ƒwrØ{tk «ftþ fh™th ÚttÞ.
yt he‚u ¨:-‚u …h{uïh s ±æ…ïç|æ:-W¥t{ yL™tu™e ËtÚtu Ý:-y{™u ¥æ + xæ}æ„ì yt¿tt
«Œt™ fhu.
[¼tir‚f-ðtÞw ]
¨:-‚u ELÿ = ðtÞw Íææ-s Ý:-y{tht ²æïxæï-ËntÞf y™u ÔÞðnth-rðãt™t W…Þtu„ {txu
¥æ + |æ鱄ì-ËðoºtÚte ð‚o{t™; ‚Útt ¨:-‚u ðtÞw s Úæ²ï-…h{ W¥t{ Ä™™e «tr {txu y™u ¨:‚u ðtÞw ÐéÚ‹Š²æ}æì-y™uf þt†-rðãtÚte Þwõ‚ ƒwrØ{tk «ftþ fh™th ntuÞ Au.
yus he‚u ¨:-‚u ðtÞw s ±æ…ïç|æ:-rð{t™ ytrŒ Þt™tuÚte y{™u ¥æxæ}æ„ì-Ëðoºt ÷E òÞ
Au. (3)
¼tðtÚto : Eïh …wÁ»ttÚteo {™w»Þ™u ËntÞ fh™th ntuÞ Au; yt¤Ëw™u ™rn. ðtÞw …ý …wÁ»ttÚtoÚte
ftÞo rËrØ{tk W…Þtu„e ƒ™u Au, ftuE™u …ý …wÁ»ttÚto rð™t Ä™ y™u ƒwrØ™tu ÷t¼ «t Út‚tu ™Úte;
y™u ‚u ƒL™u rð™t fŒe …ý W¥t{ Ëw¾ «t Út‚wk ™Úte. yux÷t {txu Ëðo {™w»Þtuyu …whw»ttÚteo y™u
ytþtðt™ ƒ™ðwk òuEyu. (3)
ÿSÿfi ‚¢SÕ Ÿ flÎÆáflà „⁄UËfi ‚◊à‚ÈÆ ‡ÊòÊfifl—– ÃS◊Ê ßãº˝Êfiÿ ªÊÿÃH§4H
[…h{uïh]
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²S²-su …h{uïh™t ãÚè-nhýþe÷ ƒ¤ y™u …ht¢{ ¨¢Sƒï-yt
s„‚{tk Au, ²S²-su …h{tí{t™e ËntÞÚte àæ~æ±:-þºtw ¨}æy¨é-ÞwØtu{tk Ý ±ë‡±„ï-Ëthe he‚u
ƒ¤ fhe þf‚t ™Úte. „S}æñ-‚u „wýtuÚte Þwõ‚ ‚u §‹Îíæ²-…h{uïh™u r™íÞ xæ沄-„wýtu™e M‚wr‚ y™u
©ðýÚte òýtu.
[ËqÞo÷tuf]
nu {™w»Þtu ! ‚{u ²S²-su ËqÞo÷tuf™t ãÚè-nhýþe÷ «ftþ y™u ytf»toý ™t{f „wý ¨¢Sƒïyt s„‚{tk Au; ²S²-su ËqÞo÷tuf™e ËntÞÚte àæ~æ±:-þºtw ¨}æS„é-ÞwØtu{tk Ý ±ë‡±„ï Ëthe he‚u
ƒ¤ fhe þf‚t ™Úte; „S}æñ-Wõ‚ „wýtuÚte Þwõ‚ ‚u §‹Îíæ²-ËqÞo™e r™íÞ xæ沄-„wýtuÚte M‚wr‚ y™u
©ðý fhtu. (4)
¼tðtÚto : ßÞtk ËwÄe {™w»Þtu …h{uïh™u …tu‚t™t RüŒuð {t™™th y™u ‚u™u r«Þ ‚Útt ƒ¤ðt™
ƒ™‚t ™Úte, íÞtk ËwÄe ‚u{tk Œwü þºtwytu™u r™ƒo¤ fhðt™e þÂõ‚ ytð‚e ™Úte. (4)
ÉøðuŒ¼t»Þ
39
‚ÈÆìÊ√Ÿfi ‚ÈÆÃÊ ß◊ ‡ÊÈøfiÿÊ ÿ|ãà flËÃÿfi– ‚Ê◊Êfi‚Ê ŒäÿÊfiÁ‡Ê⁄U—H§5H
…ŒtÚto : RLÿ yÚtto‚T …h{uïh, ðtÞw y™u ËqÞoÚte ¨é„ÐæÃÝï-{wÏÞ Y…Úte Wí…L™ fhu÷ …ŒtÚttuo™t
hûtf Sð™u {txu, ±è„²ï-¿tt™ y™u ¼tu„ {txu, §}æï-yu Ëðo Ί²æçàæÚ:-…wrü fh™th y™u ËðoºtÚte
™ü Út™th àæ陲:-…rðºt, ¨æï}ææ¨:-W¥t{ ÔÞðnthtu™t Wí…r¥t-MÚtt™ Ëðo …ŒtÚttuo™u ¨é„æ-Wí…L™ fhu÷
Au, …rðºt fhu÷ Au, ‚uÚte ‚u™u Ëðo Sð ²ç‹„-«t fhu Au. (5)
¼tðtÚto : Eïh îtht Ëðo Sðtu …h f]…t fhe™u f{to™wËth V¤ yt…ðt {txu Ë{M‚ ftÞo
s„‚™e h[™t fhðt{tk ytðu÷ Au y™u ‚u™u …rðºt fhðt{tk ytðu÷ Au, yus he‚u …rðºt fh™th
ËqÞo y™u ðtÞw Au. ‚u™t fthýu s Ëðo sz …ŒtÚto y™u Sð …rðºt Au, …hL‚w su {™w»Þ …rðºt
„wý-f{tuo™u „úný fhðt{tk …wÁ»ttÚteo ƒ™e™u ‚u™tu ÞÚttð‚T W…Þtu„ MðÞk „úný fhe™u yLÞtu™u „úný
fhtðu Au; ‚uytus ‘…rðºt’ ƒ™e™u Ëw¾e ÚttÞ Au. (5)
àfl¢ ‚ÈÆÃSÿfi ¬ËÃÿfi ‚lÊ flÎÆhÊ •fi¡ÊÿÕÊ—– ßãº˝ ÖÿÒD®KÊfiÿ ‚È∑˝§ÃÊH§6H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-rðãtrŒ …h{ yiïÞoÚte Þwõ‚, ¨éRU„æï-©uc f{o y™u ƒwrØÚte Þwõ‚ rðît™T
{™w»Þ ! y±}æì-‚wk ¨l:-þe½ú ¨é„S²-Wí…L™ ÚtÞu÷ yt s„‚™t …ŒtÚto Ë{qn™t hË™wk Ð脲ï-…t™
yÚtðt „úný fhðt {txu Á²ñcÆìKæ²-yr‚ ©uc f{tuo™wk y™wct™ fhðt {txu ±ëh:-rðãtrŒ þw¼
„wýtu™t ¿tt™™u „úný fhðt y™u Ëðo™tu W…fth fhðt{tk ©uc ¥…沃æ:-ƒ™. (6)
¼tðtÚto : Eïh Sð™u W…Œuþ yt…u Au fu-nu {™w»Þ ! ‚wk ßÞtk ËwÄe rðãt{tk ð]Ø ƒ™e™u
Ëthe he‚u …wÁ»ttÚto y™u …htu…fth ™rn fhu, íÞtk ËwÄe ‚wk {t™ð‚t-{™w»Þ…ýwk y™u Ëðtuo¥t{ Ëw¾™u
«t fhe þfeþ ™rn, ‚uÚte ‚wk ÄtŠ{f ƒ™e™u …wÁ»ttÚteo ƒ™. (6)
•Ê àflÊfi Áfl‡ÊãàflʇÊfl— ‚Ê◊Êfi‚ ßãº˝ Áªfl¸áÊ—– ‡ÊãÃfi ‚ãÃÈÆ ¬˝øfiÂH§7H
…ŒtÚto : nu ÄtŠ{f ! çxæ±ü‡æ:-«þkËt ÞtuøÞ f{o fh™th yÚtto‚T ðtýe îtht M‚wr‚™u ÞtuøÞ,
§‹Îí-rðît™ {™w»Þ ! ¥æàæ±:-ðu„trŒ „wýtuÚte Þwõ‚, Ëðo r¢Þtytu{tk ÔÞt ¨æï}ææ¨:-Ëðo …ŒtÚto
y±æ-‚™u ¥æ + ç±àæ‹„é-«t ÚttÞ ‚Útt yu «fth™t „wýtuÚte Ðí™ï„¨ï-þwØ ¿tt™ðt¤t „ï-yt…™u
{txu {tht y™w„únÚte yu Ëðo …ŒtÚto àæ}æì-Ëw¾fthf ¨‹„é-ÚttÞ. (7)
¼tðtÚto : Rïh yuðt Sð™u ytþeðtoŒ yt…u Au fu-ßÞthu su {™w»Þ rðît™T …htu…fthe ƒ™e™u
r™íÞ …wÁ»ttÚto fhu Au, íÞthu Ëðo …ŒtÚttuoÚte W…fth „úný fhe™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhu Au, ‚u
Ëðo Ëw¾tu™u «t fhu Au, yLÞ ™rn. (7)
àflÊ¢ SÃÊ◊Êfi •flËflÎœŸ˜ àflÊ◊ÈÆÄÕÊ ‡ÊfiÃ∑˝§ÃÊ– àflÊ¢ flfiœ¸ãÃÈ ŸÊ Áª⁄U—H§8H
…ŒtÚto : nu àæ„RU„æï-yËkÏÞ f{tuo y™k
40‚ «¿ttÞwõ‚ Eïh ! su{ S„æï}ææ:-ðuŒ™tu M‚wr‚ Ë{qnM‚tuºt ©vƒæ-«þkË™eÞ M‚tuºt yt…™u ¥±è±ë{Ýì-yíÞk‚ «rËØ fhu Au, ‚u{ Ý:-y{the çxæÚ:rðãt y™u ËíÞ¼t»tý Þwõ‚ðtýe …ý y±æ}æì-yt…™u ±{ü‹„é-ËðoÚtt «ftrþ‚ fhu. (8)
40
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : su{-su ËkËth{tk …]rÚtðe y™u ËqÞo ytrŒ h[u÷ …ŒtÚto Au, ‚u Ëðo, Ëðo™t h[rÞ‚t
…h{uïh™wk ¿tt™ fhtðe™u, ‚u™u «ftrþ‚ fhu Au; ‚u{ ‚u W…fthtu™u ‚Útt …h{tí{t™t „wýtu™u ËBÞfT
he‚u òýe™u rðît™s™tu …ý yuðt s f{o{tk «ð]¥t ÚttÞ. (8)
•ÁˇÊfiÃÊÁ× ‚ŸÁŒ◊¢ flÊ¡Á◊ãº˝fi— ‚„|dáÊfi◊˜– ÿ|S◊Ÿ˜ ÁflEÊfiÁŸ ¬ÊÒ¥SÿÊfiH§9H
…ŒtÚto : ¥çÿæ„æïç„:-ûtÞ hrn‚ ¿tt™ðt™ §‹Îí: Ëðo yiïÞwoÞwõ‚ …h{uïh Au, ‚u f]…t fhe™u
y{tht {txu ²çS}æÝì-su™t ÔÞðnth{tk ç±EæçÝ-Ëðo Ðæñ¢S²æ-…wÁ»t ƒ¤ Au, §}æ}æì-yu ¨ãçd‡æ}æìËnËú = yËkÏÞ Ëw¾tu™t Œt‚t ±æ…}æì-…ŒtÚttuo™t rð¿tt™™u ¨Ýï„ì-ËBÞfT Ëuð™ fhtðu, suÚte y{u
©uc‚{ Ëw¾tu™u «t fheyu. (9)
¼tðtÚto : y{u-su™e Ë¥ttÚte ËkËth{tk …ŒtÚto ƒ¤ðt™ ƒ™e™u yu …tu‚t™t ÔÞðnth{tk hnu Au,
‚u ƒ¤ ytrŒ „wýtu {txu, Ëðo™t Ëw¾ {txu, …wÁ»ttÚto fheyu, ‚u …h{uïh ‚u ÔÞðnth{tk y{the
ËntÞ‚t fhu yuðe «tÚto™t fheyu Aeyu. (9)
◊Ê ŸÊ ◊ûʸÓÊ •Á÷º˝Èfi„Ÿ˜ ß͟ÊfiÁ◊ãº˝ Áªfl¸áÊ—– ߸‡ÊÊfiŸÊ ÿflÿÊ flœ◊˜H§10H
…ŒtÚto : nu çxæ±ü‡æ:-ðuŒ y™u rþûttÚte ËkMf]‚ ðtýeytu îtht Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ ËðoþÂõ‚{t™T !
§‹Îí-Ëðo hûtf …h{uïh ! §üàææÝ:-Ë{Úto yt… Ý:-y{tht „ÝêÝæ}æì-þhehtu yÚtðt rðM‚]‚ …ŒtÚttuo™wk
±{}æì-n™™ }ææ, ²±²-fŒe ™ fhtu ‚Útt yt…™t W…ŒuþÚte }æœææü:-{hýÄ{to = {™w»Þ y™u Ëðo
«týeytu Ý:-y{thtÚte }ææç|æÎìLãÝì-fŒe ÿtun ™ fhu. (10)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ yLÞtÞÚte ftuE «týe™e ®nËt fhðt™e RåAt ™ fhu, …hk‚w Ëðo™e
ËtÚtu r{ºt¼tðÚte ð‚o™ fhu. su{ Eïh ftuEÚte …ý ÿtun fh‚tu ™Úte, ‚u{ s Ëðo {™w»Þtuyu yt[hý
fhðwk òuEyu. (10)
Ëk„r‚ : yt …k[{ Ëqõ‚{tk {™w»Þtuyu rðãt îtht fuðe he‚u …wÁ»ttÚto y™u Ëðo™tu W…fth fhðtu
òuEyu, yu rð»tÞ™tu W…Œuþ fhðt{tk ytðu÷ ntuðtÚte [tuÚtt Ëqõ‚ ËtÚtu ‚u™e Ëk„r‚ Au, ‚u{ òýðwk
òuEyu. (5)
Ëqõ‚-6
ÿÈÆÜ¡|ãÃfi ’˝äŸ◊fiL§·¢ ø⁄Ufiãâ ¬Á⁄Ufi ÃSÕÈ·fi—– ⁄UÊøfiãà ⁄UÊøŸÊ ÁŒÁflH§1H
[…h{uïh]
…ŒtÚto : su {™w»Þtu ¥L¯}æì-Ëðo {{oMÚtt™tu{tk rðã{t™, ®nËthrn‚ …h{uïh y™u «týðtÞw™u
‚Útt ÏæíŠÝ}æì-{nt™ …h{uïh™u ÐçÚ-Ëðoºt „Sƒé¯:-rðã{t™ Ëðo MÚttðh …ŒtÚttuo yÚtðt {™w»Þtu™u
‚Útt ™Ú‹„}æì-Ëðo s„‚™t òýðt y™u Ëðoºt ÔÞt …h{tí{t™u …tu‚t™t ytí{t{tk ²éTç‹„-W…tË™t
Þtu„ îtht Þwõ‚ fhu Au, ‚uytu Úæï™Ýæ:-MðÞk «ftrþ‚ y™u Ëðo™t «ftþf ƒ™e™u çÎç±-«ftþ MðY…
ÉøðuŒ¼t»Þ
41
ƒúñ{tk Úæ„ï-«ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚u{tk Ár[ fhtð™th ƒ™u Au.
[ËqÞo-ðtÞw]
su {™w»Þ ¥L¯}æì ƒtÌt «Œuþ{tk Y…™t «ftþf y™u ÷t÷ „wýÞwõ‚ ËqÞo™u ÏæíŠÝ}æì-rþÕ…rðãt™e
rËrØ {txu ËqÞo, yÂø™ yÚtðt «tý™u ÐçÚ„:-ËðoºtÚte „Sƒé¯:-MÚttðh …ŒtÚttuo yÚtðt {™w»Þtu™u ™Ú‹„}æìËðoºt ÔÞt fh™th ƒtÌt «Œuþ{tk rðã{t™ ËqÞo yÚtðt ðtÞw™u ²é†…ç‹„-Þwõ‚ fhu Au, ‚uytu MðÞk
«ftrþ‚ y™u «ftþf ƒ™e™u çÎç±-ËqÞo ð„uhu™t «ftþ{tk «ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚u{tk Ár[ fhtð™th
Īu Au. (1)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ fhu Au fu-su {™w»Þ r™ùÞ rðãt ¼ýtððt{tk ‚í…h hnu Au-…wÁ»ttÚteo
ntuÞ Au, ‚u™u s Ëðo Ëw¾tu «t ÚttÞ Au. ‚uÚte rðît™ ÷tuftu …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuoÚte MðÞk W…Þtu„
„úný fhe™u ‚Útt yLÞtu™u „úný fhtðe™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhu. (1)
ÿÈÆÜ¡ãàÿfiSÿ ∑§ÊêÿÊ „⁄UË Áfl¬fiˇÊ‚Ê ⁄UÕfi– ‡ÊÊáÊÊfi œÎÆcáÊÍ ŸÎÆflÊ„fi‚ÊH§2H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! yt… ¥S²-yu ËqÞo Y… yÂø™™e ÜUæ}²æ-ft{™t fhðt ÞtuøÞ àææï‡ææðýo™tu «ftþf y™u „r‚™tu nu‚w {ëc‡æê-áZ, ç±Ðÿæ¨æ-rðrðÄ f÷t y™u s¤™t [¢{tk ¼ú{ýÚte
…tk¾tu Y… ÞkºttuÚte Þwõ‚ Ýë±æã¨æ-™htu-{™w»Þtu™u ŒuþtL‚h{tk ÷E s™th ãÚè-ytf»toý ‚Útt ðu„ yÚtðt
þwõ÷ …ût y™u f]»ý…ût Y…e ƒu ½tuzt su™tÚte Ëðo™wk nhý fhðt{tk ytðu Au, yu ©uc „wýtu™u …]rÚtðe,
s¤ y™u ytftþ{tk „r‚ fh™th Úƒï-hÚt-Þt™tu{tk ²é†…ç‹„-Þwõ‚ fhtu-òuztu. (2)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ fhu Au fu-ßÞtk ËwÄe {™w»Þ …]rÚtðe, s¤ y™u yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™t
„wý-¿tt™ ‚Útt W…fth „únýÚte …]rÚtðe, s¤ y™u ytftþ{tk „{™ fhðt {txu Þt™ = ðtn™
ƒ™tð‚t ™Úte, íÞtk ËwÄe ‚u™u áZ htßÞ y™u Ä™ ytrŒ W¥t{ Ëw¾ŒtÞf Út‚t ™Úte. (2)
∑§ÃÈ¢ ∑ÎƧáflãŸfi∑§Ãfl ¬‡ÊÊfi ◊ƒÿʸ •¬‡Ê‚fi– ‚◊ÈÆ·|jfi⁄U¡ÊÿÕÊ—H§3H
…ŒtÚto : }æIJæü:-nu {hýÄ{to {™w»Þtu ! su s„Œeïh ¥ÜïU„±ï-y¿tt™Y…e ykÄfth™t rð™tþ™u
{txu ÜïU„é}æì-W¥t{ ¿tt™™u, ¥Ðïàæ¨ï-r™Äo™‚t, Œtrhÿâ ‚Útt fwY…‚t ytrŒ Œtu»ttu™t rð™tþ™u {txu
Ðïàæ:-Ëwðýo ytrŒ Ä™ y™u ©uc Y…™u ÜëU‡±Ýì-Wí…L™ fhu Au, ‚u …h{uïh™u ‚Útt Ë{M‚ rðãtytu™u
¨}æé¯çj:-ËBÞfT he‚u Eïh ytrŒ …ŒtÚto rðãtytu™e ft{™t fh™tht rðît™tuÚte Ë{t„{ fhe™u
‚{u ÞÚttð‚T òýtu. (3)
¥…沃æ:-nu rs¿ttËw {™w»Þtu ! ‚{u …ý ‚u …h{uïh™t Ë{t„{Úte ¥…沃æ:-rðãt™u yð~Þ
«t fhtu. (3)
42
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu ht‚™t [tuÚtt «nh{tk yt¤Ë™tu íÞt„ fhe™u, QXe™u, y¿tt™ y™u
Œrhÿ‚t™t rð™tþ {txu «Þí™þe÷ ƒ™e™u, …h{uïh™wk ¿tt™ «t fhðwk òuEyu y™u Ëðo …ŒtÚttuoÚte
42
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
W…fth „úný fhðtu òuEyu. (3)
•ÊŒ„fi SflœÊ◊ŸÈÆ ¬ÈŸfiª¸÷¸àfl◊fiÁ⁄U⁄U– ŒœÊfiŸÊ ŸÊ◊fi ÿÁôÊÿfi◊˜H§4H
…ŒtÚto : su{ }æL„:-ðtÞw Ýæ}æ-s¤ ‚Útt ²ç¿æ²}æì-Þ¿tf{o ÞtuøÞ «Œuþ™u Î{æÝæ:-Äthý fh™th
ƒ™e™u ÐéÝ:-Vhe-Vhe S±{æ}æ, ¥Ýé-«íÞuf s¤{tk s¤™u xæ|æüy±}æì-‚u™t Ë{qnY…e „¼o™u »çÚÚïËðo «fthÚte «t ÚtE™u fk…tðu Au, ‚u{ ¥æ„ì-Vhe ð»tto fhe™u s¤™u ðhËtðu Au; yu s he‚u ðthkðth
s¤tu™u [ztðe™u ðhËtðu Au.
¼tðtÚto : su s¤ ËqÞo y™u yÂø™ îtht ÷½wíð-n÷fw fu Ëqû{™u «t ÚtE™u fý Y… ƒ™e
òÞ Au, ‚u™wk Äthý fhe™u yÚtto‚T ½™ ƒ™tðe™u fu ðtŒ¤tytu™tu ytfth «Œt™ fhe™u ðtÞw s ðhËtðu
Au, ‚uÚte Ëðo™wk …t÷™ y™u Ëw¾ Wí…L™ ÚttÞ Au. (4)
flË›ÈU ÁøfiŒÊL§¡àŸÈÁ÷ªÈ¸„Êfi ÁøÁŒãº˝ flÁqfiÁ÷—– •Áflfi㌠©U|dÿÊ •ŸÈfiH§5H
…ŒtÚto : 癄ì-su{ {™w»Þ …tu‚t™e ™Sf™t …ŒtÚto™u QXtðe™u Äthý fhu Au, ‚u{ 癄ì-s §‹Îí:
ËqÞo …ý ±èfé-ƒ¤ …qðof ©çd²æ:-…tu‚t™tk rfhýtu îtht ËkËthe …ŒtÚttuo™u ¥ç±‹Î:-«t ÚttÞ Au,
y™u ¥Ýé-‚í…ùt‚T ËqÞo ‚u™wk ¼uŒ™ fhe™u ¥æL…yÝéç|æ:-ËðoºtÚte ¼ks™ fh™th ±çqç|æ:-ðtnf …ð™tu™e
ËntÞÚte ‚u™u ‚Útt …ŒtÚto-Ë{qn™u xæéãæ-yL‚rhût yÚtto‚T …tu÷{tk MÚttr…‚ fhu Au. (5)
¼tðtÚto : su{ ƒ¤ðt™ …ð™ …tu‚t™t áZ ðu„Úte áZ ð]ût ð„uhu™u …ý ‚tuze ™t¾u Au, ‚u{
ËqÞo ‚u™u …tu‚t™t rfhýtuÚte rŒðË y™u ht‚ ft…u Au y™u …ð™ ‚u™u W…h-™e[u ÷E òÞ Au. yu
he‚u Eïh™e ÔÞðMÚttÚte-r™Þ{Úte Ëðo …ŒtÚttuo Wí…r¥t y™u rð™tþ™u «t ÚttÞ Au. (5)
ŒflÿãÃÊ ÿÕÊfi ◊ÁÃ◊ë¿Êfi ÁflŒmfi‚颮 Áª⁄Ufi—– ◊„Ê◊fiŸÍ·Ã üÊÈÆÃ◊˜H§6H
…ŒtÚto : su{ Îï±²‹„:-Ëðo rð¿tt™Þwõ‚ çxæÚ:-rðît™ {™w»Þtu ç±Îm¨é}æì-Ëw¾fthf …ŒtÚto rðãtÚte
Þwõ‚ }æãæ}æì-{nt™ }æç„}æì-ƒwrØ™u Ÿæé„}æì-Ëðo þt†tu™t ©ðý y™u fÚt™™u ¥Ýꯄ-«þM‚ fhu Au,
‚u{ s …ð™ …tu‚t™t ðu„ ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ ƒ™e™u ðtýe y™u ©tu‚ ËkƒkÄe [uütytu y™u rþÕ…rðãt™u
¥ÓÀ-W¥t{ he‚u rËØ fhu Au. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ðtÞw™t W¥t{ „wýtu™wk ¿tt™, Ëðo™tu W…fth, rðãt™e ð]rØ y™u ƒwrØ™e
«tr {txu ËŒt «Þí™ fhðtu òuEyu. suÚte Ëðo ÔÞðnth rËØ ÚttÞ Au. (Mðt{eSyu {kºt™e {uût{q÷h™e
ÔÞtÏÞt™e Ë{eûtt fhe Au.) (6)
ßãº˝fiáÊ ‚¢ Á„ ºÎˇÊfi‚ ‚¢¡Ç◊ÊfiŸÊ •Á’fièÿÈ·Ê– ◊ãŒÍ ‚fi◊ÊŸflfiø¸‚ÊH§7H
…ŒtÚto : yu ðtÞw ¥ç±|²é¯æ-¼Þ Œqh fh™th rfhý Ë{qn yÚtðt ðtÞw„ý ‚Útt §‹Îíï‡æ-…h{uïh
yÚtðt ËqÞo™e ËtÚtu s ¨¢…x}ææÝ:-Ëthe he‚u Ëk„ ÚtÞu÷ ‚Útt ðtÞw™e ËtÚtu ËqÞo ¨¢gÿæ¨ï-Ëk„‚ ÚtÞu÷
ÉøðuŒ¼t»Þ
43
árü„tu[h ÚttÞ Au, çã-suÚte ‚u ƒL™u ¨}ææݱ™ü¨æ-…ŒtÚttuo{tk «rËØ ƒ¤ðt™ Au, ‚uÚte Ëðo™u }æ‹Îêyt™kŒ «Œt™ fh™th Au. (7)
¼tðtÚto : Eïhu Ëðoºt ÔÞt…f ÚtE™u …tu‚t™e Ë¥ttÚte ËqÞo, ðtÞw ytrŒ Ë{M‚ …ŒtÚttuo Wí…L™
fhe™u Äthý fhu÷ Au. ‚u™t {æÞ{tk ËqÞo y™u ðtÞw™wk Äthý, ytf»toý y™u «ftþ™t Þtu„Úte Ëðo
…ŒtÚttuo Ëwþtur¼‚ ÚttÞ Au. {™w»Þtuyu ‚u™e rðãt y™u W…fth „úný fhðt{tk «Þtu„ fhðtu òuEyu. (7)
•ŸfllÒ⁄U®RÁ÷lÈfiÁ÷◊¸π— ‚„fiSflŒëø¸ÁÖ ªáÊÒÁ⁄Uãº˝fiSÿ ∑§ÊêÿÒfi—H§8H
…ŒtÚto : su yu }æ¶:-Ëw¾ y™u …t÷™ fhðt™tu nu‚w Þ¿t Au, ‚u §‹ÎíS²-ËqÞo™e ¥Ý±lñ:r™Œtuo»t ¥ç|æléç|æ:-ËðoºtÚte «ftþ{t™ y™u ÜUæ}²ñ:-«tr™e RåAt fhðt ÞtuøÞ xæ‡æñ:-rfhýtu yÚtðt
…ð™tu™e ËtÚtu {¤e™u Ëðo …ŒtÚttuo™u ¨ãS±„ì-su{ áZ ÚttÞ Au, ‚u{ ¥™üç„-©uc „wý fh™th ƒ™u
Au. (8)
¼tðtÚto : su yu Ëw¾ y™u hûtt «Œt™ fh™th þwØ ÿÔÞtu™tu yÂø™{tk ntu{ fhðtÚte rËØ Út™th
Þ¿t Au, ‚u ðtÞw y™u ËqÞo-rfhýtu™e þwrØ îtht htu„tu™tu ™tþ fhe™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾ yt…e™u
‚u™u ƒ¤ðt™ ƒ™tðu Au. (8)
•Ãfi— ¬Á⁄UÖ◊ãŸÊªfiÁ„ ÁŒflÊ flÊfi ⁄UÊøŸÊŒÁœ– ‚◊fi|S◊ãŸÎÜ¡Ã Áª⁄Ufi—H§9H
…ŒtÚto : su ðtýe™tu Ëðo ÔÞðnth rËØ ÚttÞ Au; ‚u ÐçÚÁ}æÝì-Ëðoºt „{™þe÷ ‚Útt Ëðo …ŒtÚttuo™u
W…h-™e[u …ntU[tz™th ðtÞw Au, ¥„:-su …]rÚtðeÚte s¤fýtu™u „úný fhe™u ¥Š²æxæçã-W…h ÷E
sE™u çα:-ËqÞo™t «ftþÚte ±æ-yÚtðt Úæï™Ýæ„ì-Ár[ðÄof {u½{kz÷Úte s¤™u ™e[u ÷tðu Au; ¥çS}æÝìyu ƒnth y™u ykŒh hnu™th …ð™{tk Ëðo …ŒtÚttuo ÂMÚtr‚™u «t fhu Au. (9)
¼tðtÚto : yu ƒ¤ðt™ ðtÞw „{™-yt„{™ Mð¼tððt¤tu ntuðtÚte Ëðo …ŒtÚttuo™wk „{™-yt„{™,
Äthý, þçŒtuå[thý y™u ©ðý™tu nu‚w Au. (9)
ßÃÊ flÊfi ‚ÊÁÃ◊Ë◊fi®„ ÁŒflÊ flÊ ¬Ê*ÕfiflÊŒÁœfi– ßãº˝¯ ◊„Ê flÊ ⁄U¡fi‚—H§10H
…ŒtÚto : ±²}æì-y{u §„:-yt Ðæ<ƒ±æ„ì-…]rÚtðe™tu ËkÞtu„ ±æ-y™u çα:-yu «íÞût yÂø™™tu
«ftþ ±æ-÷tuf ÷tuftL‚htu yÚtto‚T [kÿ y™u ™ûtºttrŒ ÷tuftuÚte …ý ¨æç„}æì-Ëthe he‚u …ŒtÚttuo™t rð¼t„
fh‚t ±æ-yÚtðt Ú…¨:-…]rÚtðe ytrŒ ÷tuftuÚte }æã:-yr‚ rðM‚]‚ §‹Îí}æì-ËqÞo™u §ü}æãï-òýeyu
Aeyu. (10)
¼tðtÚto : ËqÞo™t rfhýtu …]rÚtðe …h 44
hnu÷ s¤ ytrŒ …ŒtÚttuo™u rAL™-r¼L™ fhe™u Ëqû{-n÷ftk
fhe Œu Au. ‚uÚte ‚u (s¤trŒ …ŒtÚto) ðtÞw™e ËtÚtu W…h òÞ Au. …hk‚w ‚u ËqÞo÷tuf Ëðo ÷tuftuÚte ËðoÚte
{tuxtu Au. (10)
44
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëk„r‚ : ËqÞo y™u …ð™-ðtÞwÚte su{ …wÁ»ttÚto™e rËrØ fhðe òuEyu. ‚u ƒL™u s„‚{tk fuðe
he‚u ð‚uo Au y™u ‚u™tÚte fuðe he‚u W…fth™e rËrØ ÚttÞ Au, yu …tk[{t Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu yt
Aêt Ëqõ‚™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (6)
Ëqõ‚-7
ßãº˝Á◊Œ˜ ªÊÁÕŸÊfi ’ÎÆ„ÁŒãº˝fi◊∑¸§Á÷fi⁄U®RÁ∑¸§áÊfi—– ßãº˝¢ flÊáÊËfi⁄UŸÍ·ÃH§1H
…ŒtÚto : su xææçƒÝ:-„t™ fh™th, ¥<ÜU‡æ:-ËíÞ ¼t»tý ytrŒ fh™th rðît™tu Au, ‚uytu ¥ÜïüUç}æ:Ëífth fhðt™t …ŒtÚto, ËíÞ¼t»týtrŒ rþÂÕ…rðãt™t rËØ fhu÷t f{tuo y™u {kºttu = rð[thtuÚte ±æ‡æè:[thuÞ ðuŒtu™e ðtýeytu™u «t Útðt {txu Ïæëã„ì-{nt™ §‹Îí}æì-…h{uïh, §‹Îí}æì-ËqÞo yu §‹Îí}æì-{ntƒ¤ðt™
ðtÞw™t „wýtu™t ¿tt™Úte ãè-s ¥Ýꯄ-ÞÚttð‚T M‚wr‚ fhu. (1)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ fhu Au fu-{™w»Þtuyu ðuŒ {kºttu™tk ®[‚™Úte Eïh, ËqÞo y™u ðtÞw ytrŒ
…ŒtÚttuo™t „wýtu™u Ëthe he‚u òýe™u (‚u™t îtht) Ëðuo™t Ëw¾ {txu r™íÞ «Þí™…qðof W…fth „úný
fhðtu òuEyu. (1)
ßãº˝ ßhÿʸ— ‚øÊ ‚|ê◊fi‡∂U •Ê flfiøÊÿÈ¡Êfi– ßãº˝Êfi flÖÊ˝Ë Á„fi⁄áÿÿfi—H§2H
…ŒtÚto : su{ yu ¨¢ç}æàH:-…ŒtÚttuo{tk ËBÞfT he‚u {¤u÷ §‹Îí:-yiïÞo™t nu‚w M…þof „wýÞwõ‚
ðtÞw ¨™æ-ËkÞwõ‚, ±™æï²é…æ-ðtýeytuÚte Þwõ‚ fh™th, ãIJæïü:-ytŒt™-«Œt™ „wýtu™u su „{™yt„{™tu™u ¥æ-ËðoºtÚte Þwõ‚ fhu Au; ‚u{ §„ì-s ±…íè-ð@ yÚtto‚T ËkðíËh yÚtðt ‚t…„wý Þwõ‚
çãÚ‡²²:-«ftþ MðY… §‹Îí:-ËqÞo …ý …tu‚t™t ytŒt™-«Œt™ „wýtuÚte Ëðo …ŒtÚttuo{tk Þwõ‚ fhu Au. (2)
¼tðtÚto : su{ ðtÞw™t Þtu„Úte s Wå[thý y™u ©ðýY… ÔÞðnth ‚Útt Ë{M‚ …ŒtÚttuo™wk „{™
yt„{™, Äthý fhðwk y™u M…þo Y… (ÔÞðnth) Ëk¼ð ƒ™u Au, ‚u{ s ËqÞo™t Þtu„Úte …ŒtÚttuo™tu
«ftþ y™u AuŒ™ Y… (ÔÞðnth) Ëk¼ð ƒ™u Au. (2)
ßãº˝Êfi ŒËÉÊʸÿ øˇÊfi‚ •Ê ‚ÍÿZ®®fi ⁄UÊ„ÿŒ˜ ÁŒÁfl– Áfl ªÊÁ÷⁄UÁº˝fi◊Ò⁄UÿØH§3H
…ŒtÚto : §‹Îí:-su Ë{M‚ s„‚™t h[rÞ‚t s„Œeïhu ÎèÍææü²-{nt™ ‚Útt r™hk‚h ™ÿæ¨ï Œþo™
{txu çÎç±-Ëðo …ŒtÚttuo™t «ftþ™t r™r{¥t ¨ê²ü}æì-«rËØ ËqÞo÷tuf ¥æ + Úæï㲄ì-W…h MÚttr…‚ fhu÷
Au, ‚u xææïç|æ:-…tu‚t™t rfhýtu îtht ¥çÎí}æì-{u½-ðtŒ¤tu™u òñÚ²„ì-rðrðÄ «fthÚte W…h-™e[u „r‚{t™
fhe™u ðthkðth ðhËtðu Au. (3)
¼tðtÚto : Ë]rü h[ðt™e RåAt fh™th Eïhu ÷tuftu™e {æÞ{tk Œþo™, Äthý, ytf»toý y™u
«ftþY…e «Þtus™ {txu «ftþ{Þ ËqÞo÷tuf MÚttr…‚ fhu÷ Au, yus he‚u «íÞuf ƒúñtkz (=Ëtih
…rhðth) ™tu r™Þ{ Au. ‚u «r‚ûtý s¤™u W…h ¾U[e™u ‚Útt ðtÞw îtht W…h ht¾e™u ðthkðth ™e[u
ÉøðuŒ¼t»Þ
45
…ntU[tzu Au, yu s ðhËtŒ™wk fthý Au. (3)
ßãº˝ flÊ¡fi·È ŸÊ˘fl ‚„dfi¬˝œŸ·È ø– ©Uª˝ ©Uª˝ÊÁ÷fiM§ÁÃÁ÷fi—H§4H
…ŒtÚto : §‹Îí:-nu …h{ yiïÞo «Œt™ fh™th s„Œeïh ! ©xæí:-Ëðo he‚u y™L‚ …ht¢{ðt™
yt…-¨ãdÐí{Ýï¯é-ËnËú =yËkÏÞ W¥t{ Ä™ yt…™th y™u ±æ…ï¯é-{ntÞwØtu{tk ©xæíæç|æ:-yíÞk‚
Wíf]ü ªç„ç|æ:-hûtt, «trÂ, rð¿tt™, Ëw¾, «ðuþY… ËtÄ™tuÚte yÚtto‚T ©uc‚{ …ŒtÚttuo™e «trÂÚte
Ý:-yt™kŒ{tk «ðuþ fhtððtÚte ¥±-hûtt fhtu y™u r™hk‚h rðßÞ™u «t fhtðtu. (4)
¼tðtÚto : …h{uïh ÄtŠ{f ÞtuØtytu …h f]…t fhu Au; yLÞtu …h ™rn. su {™w»Þ rs‚urLÿÞ,
rðît™, …ût…t‚ hrn‚, þtherhf y™u ytÂí{f ƒ¤™t fthýu ©uc y™u yt¤Ëhrn‚ ƒ™e™u Ä{o…qðof
{ntÞwØtu™u S‚e™u htßÞ™e r™íÞ hûtt fhu Au. ‚uytu s {nt¼tøÞþt¤e ƒ™e™u Ëw¾e ÚttÞ Au.
(4)
ßãº˝¯ flÿ¢ ◊fi„ÊœŸ ßãº˝◊÷¸®fi „flÊ◊„– ÿÈ¡¯ flÎÆòÊ·È®fi flÁÖÊ˝áÊfi◊˜H§5H
…ŒtÚto : ±²}æì-y{u }æãæ{Ýï-{ntÄ™ {txu Ëk„út{{tk §‹Îí}æì-Ëðo¿t, ËðoþÂõ‚{t™ …h{uïh™wk
ytbt™ y™u M{hý fheyu Aeyu. ¥|æïü-™t™t ÞwØ{tk yus ytbt™Úte ±ç…í‡æ}æì-rfhý yÚtðt s¤
Þwõ‚ ±ë~æï¯é-{u½{kz÷-ðtŒ¤tu{tk ²é…}æì-Þwõ‚ hnu™th §‹Îí}æì-ËqÞo yÚtðt ðtÞw™wk ã±æ}æãïë ytnTðt™
fheyu Aeyu. yÚtto‚T «ftþ y™u Ëðo{tk „{™t„{™trŒ „wýtu™e Ë{t™ LÞtÞ, rðãt «ftþ y™u
Œq‚tu îtht Ëðo htßÞ{tk rðã{t™ rðrŒ‚ fhðt ð„uhu „wýtu™u ËŒt Äthý fh‚t hneyu. (5)
¼tðtÚto : ßÞtk-ßÞtk ™t™wk yÚtðt {tuxwk ÞwØ ÚttÞ Au, íÞtk-íÞtk Ëðoºt rðã{t™ …h{uïh™u hûtf
{t™e™u Œwütu™e ËtÚtu Ä{o…qðof WíËtnÚte ÞwØ fhðtÚte ËqÞo ‚Útt ðtÞw™t fthýu …ý ‚u™e rËrØ ÚttÞ Au.
su{ Eïh ‚u ƒL™u™u r™r{¥t ƒ™tðe™u ðhËtŒÚte ËkËth™wk {nt™ Ëw¾ rËØ fhe þftÞ Au,
‚u{ {™w»Þtuyu (ËqÞo y™u ðtÞw)™tk r™r{¥tÚte ftÞo rËrØ fhðe òuEyu. (5)
‚ ŸÊfi flηãŸ◊È¢ øL§¢ ‚òÊÊfiŒÊfl㟬ÊfiflÎÁœ– •S◊èÿ◊¬˝fiÁÃc∑ȧ×H§6H
[Eïh «tÚto™t]
…ŒtÚto : nu ±ë¯Ýì-Ëw¾tu™e ð»tto fh™th, ¨~ææÎæ±Ýì-ËíÞ ¿tt™ yt…™th …h{uïh ! ¨:-yt…
¥S}æ|²}æì-yt…™e yt¿tt y™u …whw»ttÚto{tk hnu™th y{u ÷tuftu™u {txu ¥Ðíç„cÜëU„:-ÂMÚth ÚtE™u Ý:y{tht yt„t{e yt™kŒ yÚtto‚T y{™u yt™kŒ yt…™th «íÞût {tuût™wk îth y™u ™L}æì-¿tt™ ÷t¼
¾tu÷e ™t¾tu-WŒT½tx™ fhtu.
[Ëq46Þo™wk «Þtus™]
yt… îtht hr[‚ ¨~ææÎæ±æ-˺t yÚtto‚T ð]rü ™t{f Þ¿t™u ËðoºtÚte yt…™th, ±ë¯æ-s¤
ðhËtð™th ¥Ðíç„cÜéU„-M{hý fhu÷ ËqÞo, yÚtto‚T …tu‚t™e fûtt{tk ÂMÚth hnu‚t ËqÞo, ¥S}æ|²}æì-
46
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…wÁ»ttÚto{tk hnu÷t y{u ÷tuftu™u {txu, ¥}æé}æì-yL‚rhût{tk hnu÷ ™L}æì-{u½™u ¥Ðæ±ëç{-¼qr{ …h …tzu
Au. yt {kºt™tu ƒeòu yÚto Au. (6)
¼tðtÚto : su {™w»Þ áZ‚tÚte ËíÞrðãt y™u Eïh™e yt¿tt™wk …t÷™ fhu Au, yL‚Þto{e Eïh
‚u™t yrðãt-ykÄfth™tu yíÞk‚ ™tþ fhe Œu Au. suÚte ‚u {™w»Þ …wÁ»ttÚto y™u Ä{oÚte fŒe …ý
rð[r÷‚ Út‚tu ™Úte. (6)
ÃÈÆÜ¡ÃÈfiÜ¡ ÿ ©UûÊfi®⁄U®R SÃÊ◊Ê ßãº˝fiSÿ flÁÖÊ˝áÊfi—– Ÿ Áflfi㜠•Sÿ ‚È®c≈ÈÆ®ÁÃ◊˜H§7H
…ŒtÚto : ²ï-su ±ç…í‡æ:-y™k‚ …ht¢{ðt™ §‹ÎíS²-Ëðo Œw:¾ rð™tþf, ¥S²-yu …h{uïh
„醅ï„醅ï-«íÞuf …ŒtÚto yt…ðt{tk ©œæÚï-rËØtL‚Úte r™rù‚ fhu÷ S„æï}ææ:-M‚wr‚ytu™t Ë{qnÚte ¥S²yu …h{uïh™e ¨écÅéç„}æì-Ëwþtur¼‚ M‚wr‚™tu …th nwk (Sð) Ý, 籋{ï-…t{e þf‚tu ™Úte. (7)
¼tðtÚto : Eïhu yt ËkËth{tk Sðtu™t Ëw¾™u {txu yu …ŒtÚttuo{tk …tu‚t™e þÂõ‚™t sux÷t áütL‚tu,
suðe h[™t y™u suðt „wý W…fth™u {txu ht¾u÷ Au, ‚u Ëðo™u òýðt{tk nwk =Sð Ë{Úto ƒ™e
þf‚tu ™Úte. ‘¨}Ðê‡ææüÝì ±ïœæé¢ Ýæ㢠¨}æƒæïüùçS}æ-’
ftuE …ý Eïh™t „wýtu™e Ë{tr = yL‚ Ëe{t™u òýe þf‚t ™Úte. fthý fu-‚u™t yu
(„wýtu) y™k‚ Au. …hL‚w {™w»Þtuyu yu …ŒtÚttuoÚte sux÷tu W…fth „úný fhe þftÞ, ‚ux÷tu «Þí™…qðof
„úný fhðtu òuEyu. (7)
flηÊfi ÿÍÆÕfl fl¢‚fiª— ∑ÎƧc≈®ËÁ⁄Ufiÿàÿʸ¡fi‚Ê– ߸‡ÊÊfiŸÊ •¬˝fiÁÃc∑ȧ×H§8H
[Eïh]
…ŒtÚto : ±¢¨xæ:-Ä{o™wk Ëuð™ fh™th …wÁ»t™u «t Út™th ±ë¯æ-þw¼ „wýtu™e ð»tto fh™th ²êƒï±„tÞ™t Ë{qn-Äý{tk ð]»t¼-ËtkZ Ë{t™, ¥Ðíç„cÜéU„: ËíÞ¼tð y™u r™ùÞÚte «tÚto™t fhu÷, §üàææÝ:yiïÞoðt™, Ë]rü™t f‚to ±ë¯æ-Eïh-¥æï…¨æ-ƒ¤ îtht ÜëUcÅè:-Ä{toí{t {™w»Þtu™u «t ÚttÞ Au.
[ËqÞo ]
±¢¨xæ:-y÷„-y÷„ …ŒtÚttuo™u «t Út™th, ±ë¯æ-þw¼ „wýtu™e ð»tto fh™th ²êƒï±-„tÞ™t
Ë{qn{tk ð]»t¼ Ë{t™ ¥Ðíç„cÜéU„:-„úný fhu÷ …tu‚t™e fûtt{tk hnu™th §üàææÝ:-yiïÞo™tu nu‚w,
«ftþf ±ë¯æ-ËqÞo ¥æï…¨æ-ƒ¤Úte ÜëUcÅè:-ytf»toý ytrŒ ÔÞðnthtu™u §²<œæ-«t ÚttÞ Au. (8)
¼tðtÚto : ¿tt™ rð»tÞf WL™r‚ fhðt™tu ‚u™tu Mð¼tð ntuðtÚte {™w»Þ s Eïh™u «t fhðt{tk
Ë{Úto Au fthý fu ÄtŠ{f {™w»Þtu™u s «t Útðt™tu Eïh™tu Mð¼tð ntuðtÚte (ÄtŠ{f {™w»Þ s
‚u™u «t fhe þfu Au.) su{ yu {™w»Þtu s «t fhe ÷u Au, ‚u{ Eïh îtht r™Þwõ‚ ntuðtÚte
ËqÞo …ý …tu‚t™e Ë{e… hnu÷t ÷tuftu™wk ytf»toý fhðt{tk Ë{Úto Au. (8)
ÿ ∞∑fi§p·¸áÊËŸÊ¢ fl‚ÍfiŸÊÁ◊⁄U®RÖÿÁÃfi– ßãº˝— ¬Üøfi ÁˇÊÃËŸÊ◊˜H§9H
…ŒtÚto : ²:-su §‹Îí:-Œwü þºtwytu™t rð™tþf …h{uïh ™¯ü‡æèÝæ}æì-{™w»Þtu™u, ±¨êÝæ}æì-yÂø™
ÉøðuŒ¼t»Þ
47
ytrŒ ytX ðËw yÚtto‚T r™ðtË™t ÷tuftu, ‚Útt І™-™e[u, {æÞ{, W¥t{ W¥t{‚h, W¥t{‚{ yu
…tk[ «fth™t çÿæ„èÝæ}æì-…]rÚtðe÷tuf Au, ‚u™t {æÞ{tk §ÚÁ²ç„-yiïÞoŒt‚t y™u Ëðo™u Ëuð™ fhðt
ÞtuøÞ Au, ‚u …h{uïh »ÜU:-yrî‚eÞ y™u Ëðo™t ËntÞf Au. (9)
¼tðtÚto : su Ëðo™t yrÄct‚t, ËðtoL‚Þto{e, ÔÞt…f, Ëðo yiïÞo «Œt‚t, yËntÞ-yLÞ™e
ËntÞ™e RåAthrn‚ s„Œeïh s„‚™e h[™t, Äthý y™u ytf»toý fh™th Au, ‚u s Ëðo {™w»Þtu™u
RüŒuð Y…{tk Ëuðt fhðt ÞtuøÞ Au. su ftuE ‚u™u Atuze™u yLÞ™u EüŒuð {t™u Au, ‚u ¼tøÞne™
ËŒt ({nt™-½tuh) Œw:¾tu™u ËŒt «t fhu Au. (9)
ßãº˝¯ flÊ ÁflEÃS¬Á⁄U „flÊ◊„ ¡Ÿfièÿ—– •S◊Ê∑fi§◊SÃÈÆ ∑§flfi∂U—H§10H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! y{u ç±E„:-Ëðo …ŒtÚttuo yÚtðt …Ýï|²:-Ëðo «týeytu-s™tu™u {txu,
Ëðo „wýtuÚte Wíf]ü §‹Îí}æì-…]rÚtðe …h htßÞ «Œt™ fh™th …h{uïh™e ÐçÚ + ã±æ}æãï-ðthkðthËðoºtÚte M‚wr‚ fheyu Aeyu, ‚u s ±:-‚{tht y™u y{tht Ëðo {™w»Þtu™t ÜïU±H:-yuf, [u‚™MðY…,
…qßÞ EüŒuð (¥S„é) Au. (10)
¼tðtÚto : Eïh yt {kºt{tk Ëðo {™w»Þtu™tk fÕÞtý {txu W…Œuþ yt…u Au fu-nu {™w»Þtu !
‚{u fŒe …ý {™u Atuze™u yLÞ™u W…tMÞ Œuð ™ {t™tu. fthýfu {thtÚte swŒtu ƒeòu ftuE ™Úte.
yu{ ntuðt A‚tk (ðuŒ{tk W…Œuþ ntuðt A‚tk) su ftuE y™uf Eïh (yÚtðt ‚u™t yð‚th) {t™u
Au. ‚u™u ËðoÚte {tuxtu {qZ ({nt{q¾o) {t™ðtu òuEyu. (10)
Ëk„r‚ : yt Ët‚{t Ëqõ‚{tk su Eïhu ðtÞw y™u ËqÞo™u h[e™u yL‚rhût{tk ‚u™u ftÞo y™u
W…fth {txu MÚttr…‚ fhu÷ Au, ‚u s yuf ËðoþÂõ‚{t™, ËðoŒtu»thrn‚, Ëðo {™w»Þtu™t …qßÞ Au.
‚uÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Aêt Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (7)
Ëqõ‚-8
∞ãº˝fi ‚ÊŸÁ‚¥ ⁄U®RÁÿ¥ ‚Á¡àflÊfiŸ¢ ‚ŒÊ‚„fi◊˜– flÁ·¸®ficΔÔUÔ ◊ÍÆÃÿfi ÷⁄UH§1H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{ Ä™ «Œt™ fh™th Eïh ! yt… f]…t fhe™u y{the ª„²ï-hûtt, …wrü
y™u Ëðo Ëw¾tu™e «t {txu ±<¯cÆ}æì-yíÞk‚ ð]rØ fh™th, ¨æÝç¨}æì-r™hk‚h Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ,
¨Îæ¨ã}æì-ËðoŒt Œwü þºtwytu™e ntr™ fh™th y™u Œw:¾tu™u Ën™ fhðt™t {wÏÞ nu‚w ¨ç…y±æÝ}æìË{t™ þºtwytu …h rðßÞ «t fhtð™th Úç²}æì-Ä™™u ¥æ + |æÚ-ËðoºtÚte Äthý fhtðtu. (1)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu ËðoþÂõ‚{t™, yL‚Þto{e Eïh™tu yt©Þ ÷E™u ‚Útt …h{ …whw»ttÚtoÚte
48 fhtð™th rðãt Y…e ƒ¤™u ‚Útt Ëðo ©uc Ëwðýo y™u
Ëðo™t W…fth {txu [¢ð‚eo htßÞ™u Wí…L™
Ëu™t ytrŒ™t ƒ¤™u Ëðo «fthÚte Ëthe he‚u «t fhðt òuEyu, suÚte …tu‚t™u y™u Ëðo «týeytu™u
Ëw¾ {¤u. (1)
48
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÁŸ ÿŸfi ◊ÈÁc≈®„àÿÿÊ ÁŸ flÎÆòÊÊ L§áÊœÊfi◊„Ò– àflÊÃÊfi‚Ê ãÿflÓ¸ÃÊH§2H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! yt… y±æï„æ¨:-yt…™t îtht hûtt™u «t y{u ÷tuftu ²ïÝ-su …qðtuoõ‚
Ä™Úte }æéçcÅãy²²æ-{wêeníÞt-ƒtnwÞwØ y™u ¥±ü„æ-yï ytrŒ Ëu™t™e Ët{„úeÚte çݱë~ææ-{u½ Ë{t™
Ëw¾tu™wk ytðhý fh™th r™rù‚ þºtwytu™u çÝL‡æ{æ}æãñ-ËðoŒt htufe þfeyu yÚtto‚T ‚u™u r™ƒo¤ fheyu,
yuðwk ©uc Ä™ f]…t fhe™u «Œt™ fhtu. (2)
¼tðtÚto : Eïh™u Rü Œuð {t™™th y™u ‚u™tu r«Þ-W…tËf {™w»Þtuyu þtherhf y™u ytÂí{f
ƒ¤ îtht y™u Ëk…qýo Ët{ÚÞoÚte ©uctu™wk …t÷™ y™u Œwütu™tu ËŒt r™„ún fhðtu òuEyu, suÚte ‚u
{wrü ({w¬t)™t «nthtu™u Ën™ ™ fhe þfðtÚte …÷tÞ™ fhe òÞ. (2)
ßãº˝ àflÊÃÊfi‚ •Ê flÿ¢ flÖÊ˝¯ ÉÊŸÊ ŒfiŒË◊Á„– ¡ÿfi◊ ‚¢ ÿÈÆÁœ S¬Îœfi—H§3H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-y™L‚ ƒ¤ðt™ Eïh ! y±æï„æ¨:-yt…™t Ëtr™æÞÚte hûtt ytrŒ ‚Útt ƒ¤™u
«t fhe™u ±²}æì-y{u ÄtŠ{f y™u þqhðeh ƒ™e™u y{tht rðsÞ {txu ±…í}æì-þºtwytu™t ƒ¤™tu
™tþ fhðt {txu ytø™uÞtrŒ þ†-y† Ë{qn ÍæÝæ-‚tu…, ƒkŒqf, ‚÷ðth, Ä™w»Þ, ƒtý ð„uhu áZ
ÞwØ ËtÄ™tu™u ¥æ + ÎÎè}æçã-ËðoºtÚte „úný fheyu Aeyu suÚte y{u yt…™t ƒ¤™tu yt©Þ y™u
Ëu™t™e Ëk…qýo Ët{„úe «t fhe™u SÐë{:-E»tto fh™th þºtwytu™u ²éç{-Ëk„út{{tk …²ï}æ-S‚eyu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Ä{o y™u Eïh™tu yt©Þ ÷E™u þheh™e …wrü, rðãtÚte ytí{ƒ¤, …qýo
ÞwØ-Ët{„úe, …hM…h yðhtuÄ y™u WíËtn ytrŒ W¥t{ „wýtu™u „úný fhe™u, ËŒt Œwü þºtwytu™tu
…htsÞ fhðtÚte Ëw¾e Útðwk òuEyu. (3)
flÿ¢ ‡ÊÍ⁄UfiÁ÷⁄USÃÎfiÁ÷Á⁄Uãº˝ àflÿÊfi ÿÈÆ¡Ê flÿ◊˜– ‚Ê‚sÊ◊fi ¬ÎÃãÿ×H§4H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-ÞwØ{tk WíËtn «Œt™ fh™th …h{uïh ! y±²æ-yt…™u yL‚Þto{e RüŒuð
{t™e™u yt…™e f]…tÚte Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnthtu{tk …tu‚t™t Ët{ÚÞo™t ²é…æ-ËkÞtus™Úte ±²}æì-˼t…r‚
y™u ©uc Ëu™t…r‚s™tu ¥S„ëç|æ:-Ëðo þ†-y† [÷tððt{tk [‚wh àæêÚïç|æ:-Ëðtuo¥t{ ÞtuØtytu™e
ËntÞ‚tÚte Ðë„‹²„:-Ëu™t ytrŒ ƒ¤Úte Þwõ‚ ƒ™e™u ÷z™tht þºtwytu™u ¨æ¨sæ}æ-ðthkðth {»toý
fheyu, ™ü fheyu. yt he‚u þºtwytu™u S‚e™u LÞtÞ…qðof [¢ð‚eo htò ƒ™e™u (±²}æì) y{u
r™íÞ «òytu™wk …t÷™ fheyu. (4)
¼tðtÚto : þqhðeh‚t ƒu «fth™e ntuÞ Au. yuf …wrü Wí…L™ Út™the þtherhf y™u ƒeS rðãt
y™u Ä{oÚte Wí…L™ Út™the ytÂí{f, yt ƒL™uÚte Ëk…L™ {™w»Þtuyu …h{uïh™e Ë]rü h[™t™t ¢{™u
òýe™u ‚Útt LÞtÞ, Ä{o, ËtisLÞ y™u …wÁ»ttÚto ytrŒ ËŒT„wýtu™u Äthý fhe™u ˼t™t «ƒkÄÚte htßÞ™wk
…t÷™ y™u Œwü þºtwytu™u ËŒt r™htuÄ fhðtu òuEyu. (4)
◊„Ê° ßãºfi˝— ¬⁄Up ŸÈ ◊fiÁ„àfl◊fiSÃÈ flÁÖÊ˝áÊfi– lÊÒŸ¸ ¬˝fiÁÕŸÊ ‡Êflfi—H§5H
ÉøðuŒ¼t»Þ
49
…ŒtÚto : Ý-su{ {qŠ‚{t™ ËkËth™u «ftþÞwõ‚ fhðt {txu læñ:-ËqÞo «ftþ ÐíçƒÝæ-rðM‚th™u
«t ÚttÞ Au, ‚u{ }æãæÝì-Ëðo «fth™t y™k‚„wý, yíÞw¥t{ Mð¼tð, y‚w÷ Ët{ÚÞoÞwõ‚ y™u
ÐÚ:-yíÞk‚ ©uc §‹Îí:-Ëðo s„‚™t htò yÚtto‚T hûtf …h{uïh Au; ‚u ±ç…í‡æï-LÞtÞ Y… Œkz yt…™th
§‹Îíæ²-RLÿtÞ Ýé-…tu‚t™e ËntÞ‚tÚte y{™u rðsÞ yt…u Au, ‚u™e s yt }æçãy±}æì-{rn{t ™y™u àæ±:-ƒ¤ Au. (5)
¼tðtÚto : ÄtŠ{f, ÞwØr«Þ y™u þqhðeh ÞtuØt {™w»Þtuyu, Œwü þºtwytu …h MðÞk «t fhu÷
rðsÞ™tu ÄLÞðtŒ y™L‚ þÂõ‚{t™ …h{uïh™u s yt…ðtu òuEyu. suÚte {™w»Þtu™e r™htr¼{t™‚t™t
fthýu htßÞ™e WL™r‚ ËŒt Út‚e hnu. (5)
‚◊Ê„ flÊ ÿ •Ê‡Êfià Ÿ⁄SÃÊ∑§Sÿ ‚ÁŸfiÃÊÒ– Áfl¬˝Êfi‚Ê flÊ ÁœÿÊÿflfi—H§6H
…ŒtÚto : ²-su ÞtuØt ç±Ðíæ¨:-{uÄtðe-ƒwrØ{t™ ÝÚ:-{™w»Þ Au ‚u ¨}ææïãï-Ëk„út{{tk þºtwytu™u
S‚ðt {txu ‚Útt ¥æàæ„-ÞwØ™u ÔÞt fhu, ±æ-y™u ²-suytu ç{²æ²±:-rð¿tt™™e ft{™t fh™th
rðît™tu Au, ‚uytu „æïÜUS²-Ëk‚t™tu™u ¨çÝ„æñ-rðãt™e rþûtt{tk ¥æàæ„-…wÁ»ttÚto fhu yÚtto‚T ‚í…h
hnu. (6)
¼tðtÚto : RLÿ MðY… …h{uïh Ëðo {™w»Þtu™u yt¿tt yt…u Au fu-yt ËkËth{tk Ëðo {™w»Þtuyu
ƒu ftÞtuo fhðt òuEyu. su rðît™tu Au, ‚uytuyu rðãt y™u þtherhf ƒ¤ «t fhe™u yu ƒL™u
îtht þºtwytu™t ƒ¤™u Œƒtðe™u ‚u™tu ËŒt r‚hMfth fhðtu òuEyu. ßÞthu-ßÞthu þºtwytu™e ËtÚtu
÷zðt™e EåAt ÚttÞ, íÞthu-íÞthu ËtðÄt™e …qðof þºtwytu™t ƒ¤Úte LÞq™tr‚LÞq™ rî„wý-ƒu „ýwk ƒ¤
‚iÞth fhe™u ‚u™t …htsÞ îtht «òytu™e r™hk‚h hûtt fhðe òuEyu y™u su rðãtŒt™ fhðt RåA‚t
ntuÞ, ‚uytuyu fLÞtytu y™u …wºttu™e rðãt y™u rþûtt™t ftÞo{tk «Þí™þe÷ hnuðwk òuEyu. suÚte
þºtwytu™e nth Út‚tk W¥t{ htßÞ-ËwhtßÞ y™u rðãt™e ð]rØ ËŒt hnu. (6)
ÿ— ∑ÈƧÁˇÊ— ‚Êfi◊¬ÊÃfi◊— ‚◊Èƺ˝ßfifl Á¬ãflfiÖ ©Ufl˸⁄UÊ¬Ê Ÿ ∑§Ê∑ȧŒfi—H§7H
…ŒtÚto : ²:-su ÜéUçÿæ:-Ëðo …ŒtÚttuoÚte hË™u f»toý = ¾U[™th ¨æï}æÐæ„}æ:-Ëtu{ =ËkËth™t
…ŒtÚttuo™t yíÞk‚ hûtf ËqÞo÷tuf Au, ‚u ¨}æéÎí §±-Ë{wÿ™e Ë{t™ s¤™u ‚Útt ¥æÐ: ÜUæÜéUÎ: ÝþçŒtuå[thý ytrŒ ÔÞðnthtu™u «t fhtð™th «týðtÞw, ðtýe™t þçŒ Ë{qn™e ª±èü:-Ë{M‚
…]rÚtðe™wk çЋ±„ï-Ëu[™ yÚtðt Ëuð™ fhu Au. (7)
¼tðtÚto : Eïhu su{ s¤™e ÂMÚtr‚ y™u
50 ð»tto™tu nu‚w y™u ðtýe™t ÔÞðnth™tu nu‚w «tý ƒ™tðu÷
Au, ‚u{ …]rÚtðe{tk «ftþ, ytf»toýtrŒ, hËrð¼t„™tu nu‚w ËqÞo÷tuf h[u÷ Au. ‚u ƒL™u îtht Ëðo
«týeytu™t y™uf ÔÞðnth rËØ ÚttÞ Au. (7)
50
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
∞flÊ sfiSÿ ‚ÍÆŸÎÃÊfi Áfl⁄U®Rå‡ÊË ªÊ◊fiÃË ◊„Ë– ¬ÄflÊ ‡ÊÊπÊ Ÿ ŒÊ‡ÊÈ·fiH§8H
[Eïh]
…ŒtÚto : su{ ytkƒt ð„uhu ð]ût …õð V¤Úte Þwõ‚ zt¤eytu «týeytu™u Ëw¾ŒtÞf ntuÞ Au, ¥S²
çã-‚u{ s yu …h{uïh™e xææï}æ„è-su™wk y™uf rðît™tu Ëuð™ fh™tht Au. yÚtto‚T y™uf M‚tu‚tytu
Þwõ‚, ¨êÝë„æ-r«Þ ËíÞð[™™tu «ftþ fh™the, ÞÚttÚto ¿tt™Þwõ‚ ç±ÚŒàæè-{ntrðãtÞwõ‚, }æãè-Ëðo
…qßÞt-yÚtto‚T Ëðo™u Ëífth fhðt ÞtuøÞ, [thuÞ ðuŒtu™e ðtýe Au, ‚u Îæàæé¯ï-yæÞÞ™{tk æÞt™ yt…™th
{™w»Þ™u Ëðo rðãtytu™tu «ftþ-«Œt™ fh™the Au.
[ËqÞo ]
Ðv±æ àææÚ±æ Ý-su{ yt ËqÞo÷tuf™e xææï}æ„è-©uc {™w»Þtu™u Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ, ¨êÝë„æ-«er‚™t
Wí…tŒf …ŒtÚttuo™tu «ftþ fh™the, ç±ÚŒàæè-{nt™, }æãè-…]rÚtðe-{nt™ „wý Þwõ‚Úte Œe Au; ‚u{
ðuŒðtýe Îæàæé¯ï-htßÞ™e «tr {txu, htßÞ f{tuo{tk æÞt™ yt…™thtytu™u Ëw¾ «Œt™ fhu Au. (8)
¼tðtÚto : su{ rðrðÄ Vq÷ y™u V¤ðt¤t ytkƒt ð„uhu ð]ûttu y™uf «fth™t V¤tu yt…™th
Au, ‚u{ Eïhu rðrðÄ rðãtytu™t yt™kŒ yt…™tht ðuŒtu «ftrþ‚ fhu÷ Au y™u y™uf Ëw¾¼tu„
yt…™th …]rÚtðe ytrŒ «fx fhu÷ Au, ‚u™tu (= ðuŒtu™tu) «[th-«Ëth y™u (…]rÚtðe …h) htßÞ
rðît™tu îtht s fhe þftÞ Au. (8)
∞flÊ Á„ à Áfl÷ÍfiÃÿ ™§Ãÿfi ßãº˝ ◊ÊflfiÖ ‚lÁpØ ‚|ãÃfi ŒÊ‡ÊÈ·fiH§9H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-ËðoºtÚte hûtf s„Œeïh ! yt…™e f]…tÚte su{ „ï-yt…™e ç±|æꄲ:-rðrðÄ
W¥t{ yiïÞo Þwõ‚ ª„²:-hûtt rð¿tt™, Ëw¾ «tr ytrŒ™t …ŒtÚto {™u «t ¨ç‹„-Au, ‚u{ }æ汄ï{tht Ë{t™ Îæàæé¯ï-W…fth Y… Ä{o{tk ytí{Œt™ fh™th 癄ì-…qßÞ s™tu™u »±-r™ùÞ çã-s
¨l-»±-þe½ú «t ÚttÞ. (9)
¼tðtÚto : Eïh™e yt¿tt Au fu-su ÷tuftu …wÁ»ttÚteo ƒ™e™u ÄtŠ{f y™u …htu…fthe ntuÞ Au,
‚uytu s yiïÞo™e …qýo hûtt fhe™u Ëðoºt ËL{t™™u …tºt ƒ™u Au. (9)
∞flÊ sfiSÿ ∑§ÊêÿÊ SÃÊ◊fi ©UÄÕ¢ ø ‡Ê¢SÿÊfi– ßãº˝Êfiÿ ‚Ê◊fi¬ËÃÿH§10H
…ŒtÚto : ¥S²-su yu [th ðuŒtu™e ÜUæ}²æ-ft{™t fhðt ÞtuøÞ àæ¢S²ï-«þkË™eÞ f{o S„æï}æ:M‚tuºttu = Ët{„t™ rðþu»t M‚wr‚ Ë{qn, ©vƒ}æì-Eïh™t „wýtu™wk fe‚o™ fh™th }fT Ë{qn,
™-y™u ÞswðuoŒ ‚Útt yÚtðoðuŒ Au, ‚u ¨æï}æÐ脲ï-Ëtu{ = Ëðo …ŒtÚttuo™e hûtt fh™th §‹Îíæ²-yiïÞoðt™
…h{tí{t™e (»±) çã-s M‚wr‚ fhu Au. (10)
¼tðtÚto : su{ ËkËth{tk ftuE™t ƒ™tðu÷t …ŒtÚttuo òuE™u ‚u™t ƒ™tð™th™e «þkËt ÚttÞ Au,
‚u{ Ëðo «íÞût y™u y«íÞût ËkËth{tk hnu÷t ËqÞo ytrŒ Ëðo W¥t{ …ŒtÚttuoÚte ‚Útt ‚u™e h[™tÚte
(h[™t™t ðýo™Úte) ðuŒtu{tk Eïh™u s ÄLÞðtŒ Au. ‚u Eïh™e Ë{t™ yÚtðt ‚uÚte ftuE yrÄf
ÉøðuŒ¼t»Þ
51
(yLÞ)™e M‚wr‚ fhðt{tk ytð‚e ™Úte. (10)
Ëk„r‚ : yu he‚u Eïh™t W…tËftu, r¢Þtðt™ y™u ‚u™u ytr©‚ ƒ™e™u rðãt™t ytí{-Ëw¾™u
r¢ÞtÚte þheh Ëw¾™u «t fhe™u, ‚u Eïh™e ËŒt «þkËt fhu, yu rð»tÞ™t «r‚…tŒ™Úte ytX{t
Ëqõ‚™t Wõ‚ yÚto™e ËÂ{t Ëqõ‚™t …qðtuoõ‚ yÚto ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (8)
Ëqõ‚-9
ßãº˝Á„U ◊àSÿãœfi‚Ê ÁflEfiÁ÷— ‚Ê◊¬fl¸®fiÁ÷—– ◊„Ê° •fiÁ÷Ác≈®⁄UÊ¡fi‚ÊH§1H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu §‹Îí-ËðoÔÞt…f Rïh ! yt… }æãæÝì-Ëðtuoíf]ü ‚Útt …rhýt{{tk {n¥t{ Atu ¥ç|æçcÅ:Ëðo¿t y™u Ë{M‚ ¿tt™ «Œt™ fh™th Atu ç±Eïç|æ:-Ëðo ¨æï}æбüç|æ:-…ŒtÚttuo™t yðÞðtu Ërn‚
rðã{t™ ÚtE™u ¥æï…¨æ-ƒ¤Úte ¥‹{¨:-yL™ yÚtto‚T …]rÚtðe ytrŒ™u ¥æ + §çã-«t fhtðtu Atu
y™u }æçy¨-«týeytu™u yt™krŒ‚ fhtu Atu.
[ËqÞo ]
su{ yu §‹Îí:-ËqÞo÷tuf ¥æï…¨æ-ƒ¤ y™u }æãæÝì-…rh{týÚte {n¥t{ Au-…]rÚtðe ytrŒÚte {nt™
Au. ¥ç|æçcÅ:-ËðoºtÚte {q‚o ÿÔÞtu™tu «ftþf-«ftþ{t™ Au. ç±Eïç|æ:-Ëðo ¨æï}æбüç|æ:-…ŒtÚttuo™t
yðÞðtu™e ËtÚtu ¥‹{¨:-yL™ yÚtto‚T …]rÚtðe ytrŒ™t «ftþÚte §çã-«t ÚttÞ Au y™u }æçy¨ã<¯„yt™krŒ‚ fhu Au. (1)
¼tðtÚto : su{ Eïh Ëðo s„‚™t «íÞuf …h{týw{tk ÔÞt…f ÚtE™u r™hk‚h Ëðo ÷tuftu™u r™Þ{{tk
ht¾e™u hûtt fhu Au, ‚u{ ËqÞo …ý Ëðo ÷tufÚte {nt™ ntuðtÚte …tu‚t™t ËL{w¾ …ŒtÚttuo™wk ytf»toý
y™u «ftþ fhe™u ÔÞðÂMÚt‚ fhu Au. r™Þ{{tk ht¾u Au. (1)
∞◊fiŸ¢ ‚ΡÃÊ ‚ÈÆà ◊|ãŒÁ◊ãº˝Êfiÿ ◊|㌟fi– øÁ∑˝¥§ ÁflEÊfiÁŸ ø∑˝fi§ÿH§2H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! ‚{u ¨é„ï-Wí…L™ ÚtÞu÷ yt …ŒtÚto-Ë{qn Y… s„‚{tk ç±EæçÝ-Ëðo Ëw¾tu™u
Wí…L™ fhðt {txu }æç‹ÎÝï-yiïÞo «tr™e RåAt fhðt {txu }æç‹Î}æì-yt™kŒ™e ð]rØ fh™th, ™RU²ï…wÁ»ttÚto fhðt™t Mð¼tððt¤t §‹Îíæ²-…h{ yiïÞoðt¤t {™w»Þ™u {txu ™çRU}æì-rþÕ…rðãtÚte rËØ
fhu÷t ËtÄ™tu{tk »Ý}æì-yu §ü}æì-s¤ y™u yÂø™™u ¥æ¨ë…„-yíÞk‚ «ftrþ‚ fhtu. (2)
¼tðtÚto : rðît™tu™u Wr[‚ Au fu-yt ËkËth{tk …]rÚtðeÚte ÷E™u Eïh ËwÄe™t …ŒtÚttuo™wk rðþu»t
¿tt™™t yÚtto‚T rð¿tt™™t «[thÚte Ëðo {™w»Þtu™u rðãtÚte ©uc r¢Þt þe¾ðe™u Ëðo Ëw¾tu™u ËŒt
52
rËØ fhu. (2)
◊àSflÊfi ‚ÈÁ‡Ê¬˝ ◊|ãŒÁ÷— SÃÊ◊fiÁ÷Áfl¸Eø·¸áÊ– ‚øÒ·È ‚flfiŸcflÊH§3H
52
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu ç±E™¯ü‡æï-Ëðo ËkËth™t ÿüt, ¨éçàæÐí-©uc ¿tt™Þwõ‚ §‹Îí-…h{uïh ! yt… }æç‹Îç|æ:su rð¿tt™ y™u yt™kŒfthf „wýtuÚte, S„æï}æïç|æ:-ðuŒtuõ‚ M‚wr‚Y… y™u yt…™t „wý-«ftþ fh™th
M‚tuºtÚte M‚wr‚ fhu÷ »¯é-yu «íÞût ¨±Ýï¯é-yiïÞoŒtÞf …ŒtÚttuo{tk y{™u-(rðît™tu™u) ¨™æ-Þwõ‚
fhe™u }æyS±-ËðoºtÚte yt™krŒ‚ fhtu. (3)
¼tðtÚto : suýu ËkËth™t «ftþf ËqÞo™u Wí…L™ fhu÷ Au, ‚u (Eïh)™e M‚wr‚{tk su ÄtŠ{f
{™w»Þ r™ct…qðof h‚ hnu Au, ‚uytu …wÁ»ttÚteo ƒ™e™u Ëðo he‚u Ëðo™t ÿüt …h{uïh™u òýe™u,
Ëðo yiïÞo™t Wí…tŒ™ y™u hûtý{tk {¤e™u-‚í…h hne™u Ëw¾fthe ƒ™u Au. (3)
•‚Îfiª˝Á◊ãº˝ à Áª⁄®R— ¬˝Áà àflÊ◊ÈŒfi„ʂÖ •¡Êfi·Ê flη÷¢ ¬ÁÃfi◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-ËðoÚtt M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ …h{uïh ! ‚u „ï-yt…™e çxæÚ:-ðuŒY… ðtýe Au,
‚u ±ë¯|æ}æì-Ëðo ©uc Ëðo™e RåAt …qýo fh™th Ðç„}æì-hûtf-…t÷f y±æ}æì-ðuŒtu™t ðõ‚t yt… …h{uïh™u
©Î + ¥ã樄-W¥t{ he‚u ƒ‚tðu Au. yt… su ðuŒðtýe-rðãtytu™wk ¥…æï¯æ:-Ëuð™ fhtu Atu, ‚u™t
îtht nwk …ý Ðíç„-Wõ‚ „wýÞwõ‚ yt…™u ¥¨ëxæí}æì-rðrðÄ «fthÚte ðýo™ fhwk Awk. (4)
¼tðtÚto : su Eïhu …tu‚t™t îtht «ftrþ‚ ðuŒÚte su{ …tu‚t™t Mð¼tð, „wý y™u f{o™u «ftrþ‚
fhu÷ Au, ‚u y{tht {txu yu s Y…{tk òýðt ÞtuøÞ Au fthý fu-Eïh™t ËíÞ Mð¼tð™e ËtÚtu
y™k‚ „wý y™u f{o Au; ‚u™u y{u yÕ…¿t {™w»Þ …tu‚t™t Ët{ÚÞoÚte òýðt™u yË{Úto Aeyu.
su{ {™w»Þ MðÞk …tu‚t™t Mð¼tð, „wý, f{tuo™u (yÕ…) òýu Au, ‚u{ yLÞ ‚u™u ÞÚttð‚T òýe
þf‚t ™Úte. ‚uÚte Ëðo rðît™tuyu ðuŒðtýe îtht s Eïh ytrŒ …ŒtÚttuo™u «u{…qðof …wÁ»ttÚtoÚte òýðt
ÞtuøÞ Au y™u ‚u™t îtht W…fth „úný fhu ‚Útt ‚u Eïh™u s RüŒuð y™u …t÷™f‚to {t™ðt
òuEyu. (4)
‚¢ øÊfiŒÿ ÁøòÊ◊flʸª˝Êœfi ßãº˝ fl⁄Ufiáÿ◊˜– •‚ÁŒûÊfi Áfl÷È ¬˝÷ÈH§5H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-fÁýt{Þ Ëðo Ëw¾tu™t ËtÄ™tu «Œt™ fh™th …h{uïh ! „ï-yt…™e Ë]rü{tk
su-su ±Ú}æì-yr‚ ©uc yÚtto‚T ðhý fhðt ÞtuøÞ ç±|æé-©uc …ŒtÚttuoÚte …qýo, Ðí|æé-{nt™ «¼tðfthf, ç™~æ}æì-[¢ð‚eo htßÞÚte rËØ Út™th-©e Úte rðãt {rý-Ëwðýo, ntÚte, ½tuzt ð„uhu™t Þtu„Úte
yŒT¼w‚ Úæ{:-Ëw¾ËtÄf Ä™ ¥¨„ì-Au, „ï-‚u yt™kŒ Wí…L™ fh™th ‚u Ä™™u y{the ‚hV ¨¢
+ ™æïβ-«urh‚ fhe™u, y{™u «t fhtðtu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Eïh™t y™w„ún y™u …tu‚t™t …wÁ»ttÚtoÚte Ëðo™u ytí{t y™u þheh™t
Ëw¾ {txu rðãt ‚Útt yiïÞo™e «trÂ, hûtt, WL™r‚, ËL{t„o y™u Œt™ ytrŒ™wk ËŒt W¥t{ he‚u
Ëuð™ fhðwk òuEyu, suÚte Œrhÿ‚t y™u yt¤ËÚte Wí…L™ Út™tht Œw:¾tu™tu ™tþ ÚtE™u rŒÔÞ¼tu„
fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™e ð]rØ Út‚e hnu. (5)
•S◊Êã‚È ÃòÊfi øÊŒÿãºfi˝ ⁄UÊÿ ⁄U÷fiSfl×– ÃÈÁflfilÈêŸ ÿ‡ÊfiSfl×H§6H
ÉøðuŒ¼t»Þ
53
…ŒtÚto : nu „éç±lé}Ý-yíÞk‚ rðãt Ä™ Þwõ‚ §‹Îí-yL‚Þto{e Eïh ! Ú|æS±„:-su yt¤Ë
Atuze™u ftÞo ythk¼ fh™th ²àæS±„:-ËífeŠ‚ Ërn‚ ¥S}ææÝì-y{u …wÁ»ttÚteo rðãt, Ä{o y™u
…htu…fthÚte r™íÞ «Þí™ fh™th {™w»Þtu™u „~æ-©uc …wÁ»ttÚto{tk Úæ²ï-©uc Ä™™e «tr {txu ¨é
+ ™æïβ-W¥t{ he‚u Þwõ‚-«urh‚ fhtu. (6)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk Ëðo {™w»Þtuyu Eïh™e yt¿tt{tk hne™u …whw»ttÚteo y™u ÞþMðe ƒ™e™u
rðãt, htßÞ, Ä™™e «tr {txu ËŒt «Þí™ fhðtu òuEyu. yuðt ÷tuftu rð™t yu ÷û{e «t fhe
þft‚e ™Úte. fthý fu Eïhu …wÁ»ttÚteo {™w»Þtu {txu Ë{M‚ …ŒtÚto™e «tr {txu r™{toý fhu÷ Au. (6)
‚¢ ªÊ◊fiÁŒãº˝ flÊ¡fiflŒS◊ ¬ÎÆÕÈ üÊflÊfi ’ÎƄØ– ÁflEÊÿÈfiœ¸sÁˇÊfiÃ◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-y™k‚ rðãt Þwõ‚ Ëðo™t Äthf s„Œeïh ! yt… ¥S}æï-y{tht {txu-xææï}æ„su «þM‚ ðtýe y™u M‚tu‚tytu ðt¤t, ±æ…±„ì-y™uf ¼tuf‚ÔÞ yL™ðt¤t, Ðëƒé-y™uf rðãt{tk
rðM‚]‚ Ïæëã„ì-y™uf þw¼„wý y™u ¼tu„tuÚte {nt™ ç±Eæ²é:-Ëtu ð»to yÚtðt yrÄf ytÞw™t {txu
¥çÿæ„}æì-«r‚rŒ™ ð]rØ fthf-ûteý ™ Út™th, Ÿæ±:-su{tk y™uf «fth™e rðãtytu y™u Ëwðýo ytrŒ
Ëtk¼¤ðt{tk ytðu Au, ‚u Ä™™u ¨¢ + {ïçã-W¥t{ he‚u-r™íÞ {txu yt…tu. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ƒúñ[Þo Äthý fhe™u, rð»tÞtu™e ÷k…x‚t íÞt„e™u, ¼tus™-ytåAtŒ™ ytrŒ
W¥t{ r™Þ{tuÚte rðãt y™u [¢ð‚eo htßÞ™e ÷û{e™u «t fhðt {txu, Ë{„ú ytÞw ËwÄe ¼tu„ððt
{txu, W…htuõ‚ Ä™ {txu …hM…h {u¤ fhu, suÚte yirnf-yt ËkËth y™u …h{tŠÚtf-…h÷tuf™wk áZ
y™u rðM‚]‚ ©uc Ëw¾ ËŒt ð]rØ …t{‚wk hnu. …hk‚w yt Ëw¾ {tºt Eïh™e «tÚto™t fhðtÚte s
{¤e þf‚wk ™Úte …hk‚w ‚u™e «tr {txu rðrðÄ …wÁ»ttÚto™e y…uûtt hnu Au. (7)
•S◊ œfiÁ„ üÊflÊfi ’ÎÆ„Œ˜ lÈÆ꟢ ‚fi„d‚ÊÃfi◊◊˜– ßãº˝ ÃÊ ⁄U®RÁÕŸËÁ⁄U·fi—H§8H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-{nt™ ƒ¤Úte Þwõ‚ Rïh ! yt… ¥S}æï-y{tht {txu ¨ãd¨æ„}æ}æì-yËkÏÞ
Ëw¾tu™wk {q¤ Ïæëã„ì-r™íÞ ð]rØfthf lé}Ý}æì-«ftþ{Þ ¿tt™ Ÿæ±:-…qðtuoõ‚ Ä™ y™u („æ:) ‚u ÚçƒÝèçÚ¯:y™uf hÚt ytrŒ ËtÄ™tu Ërn‚ Ëu™tytu {ïçã-ËBÞfT Y…{tk «Œt™ fhtu. (8)
¼tðtÚto : nu s„Œeïh ! yt…™e f]…t y™u yíÞk‚ …wÁ»ttÚtoÚte su Ä™ îtht y™uf Ëw¾tu™u
rËØ fh™the Ëu™tytu «t fhe þftÞ Au, ‚u™u yt… y{tht{tk r™íÞ MÚttr…‚ fhtu. (8)
fl‚ÊÁ⁄Uãº˝¢ fl‚Èfi¬ÁÃ¥ ªËÁ÷¸ªÎ¸ÆáÊãÃfi ´§|Ç◊ÿfi◊˜– „Ê◊ ªãÃÊfi⁄U◊ÍÆÃÿfiH§9H
…ŒtÚto : xæè<|æ-ðuŒðtýeÚte xæë‡æ‹„:-M‚wr‚ fh‚t y{u ÷tuftu ±¨éÐç„}æì-yÂø™, …]rÚtðe, yL‚rhût,
ytrŒíÞ÷tuf ãtu-«ftþ{t™ ÷tuf, [kÿ÷tuf, 54
™ûtºt yÚtto‚T ‚thtytu ð„uhu r™ðtË MÚtt™™t …t÷f =Mðt{e
y™u hûtf, «çx}æ²}æì-ðuŒ{kºttu™t «ftþf, xæ‹„æÚ}æì-Ëðo™t yL‚Þto{e yÚtto‚T …tu‚t™e ÔÞtrÂÚte Ëðoºt
«t Út™th, §‹Îí}æì-Ëðo™u Äthý fh™th …h{uïh™u ±¨æï:-ËkËth{tk Ëw¾ðtË {txu rðãtrŒ Ä™™e
54
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ª„²ï-«tr y™u hûtt (yÚtðt r¢Þt-W…Þtu„) {txu ãæï}æ-«tÚto™t fheyu Aeyu. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u Wr[‚ Au fu-‚uytu s„‚™t Mðt{e, ðuŒ™t «ftþf, Ëðoºt ÔÞt…f RLÿ
= …h{uïh™e s Eïh ¼tðÚte M‚wr‚ fhðe òuEyu, ‚Útt Eïh™t LÞtÞftrhíð ytrŒ „wýtu™e
M…Äto y™u …wÁ»ttÚtoÚte Ëðo ©uc rðãt, htßÞ ‚Útt ÷û{e ytrŒ …ŒtÚttuo™u «t fhe™u ‚u™e ËŒt
hûtt y™u WL™r‚ fhðe òuEyu. (9)
‚ÈÆÂfiȮà ãÿÊfi∑§‚ ’ÎÆ„Œ˜ ’fiή„à ∞ŒÁ⁄U—– ßãº˝Êfiÿ ‡ÊÍÆ·◊fiø¸ÁÃH§10H
…ŒtÚto : su ¥çÚ:-Ëðo ©uc „wýtu y™u W¥t{ Ëw¾tu™u «t fh™th rðît™ {™w»Þ ¨é„ï¨é„ï«íÞuf Wí…L™ …ŒtÚttuo{tk Ïæëã„ï-Ëk…qýo ©uc „wýtu{tk {nt™, Ëðo{tk ÔÞt…f ‹²æïÜU¨ï-MÚtt™tu™u r™rù‚
fh™th ‚u §‹Îíæ²-…h{uïh™u {txu …tu‚t™t Ïæëã„ì-ËðoÚte yrÄf ({nt™) àæé¯}æì-ƒ¤ y™u Ëw¾™u
¥æ-¥™üç„-Ëðoºt Ë{…oý ¼tðÚte y…oý fhe Œu Au, ‚u ¼tøÞþt¤e ntuÞ Au. (10)
¼tðtÚto : su «íÞuf ðM‚w{tk ÔÞt…f, {k„÷{Þ y™u y™w…{ …h{uïh™t «íÞu, ftuE ftuE™tu
þºtw {™w»Þ …tu‚t™t yr¼{t™™tu íÞt„ fhe™u ™{ú ƒ™e òÞ Au, ‚tu su ‚u Eïh™e yt¿tt Y…
Ä{o y™u ‚u™e W…tË™t fhu Au, ‚u {nt™ „wýtuÚte {nt™ ƒ™e™u Ëðo™t îtht ‘…qs™eÞ’ y™u ™{ú
fu{ ™ ntuÞ ?
su Eïh™t W…tËf, …wÁ»ttÚteo y™u Ëðo™tu W…fth fh™th rðît™ {™w»Þtu ntuÞ Au, ‚u s rðãt™wk
Ëw¾ y™u [¢ð‚eo htßÞ™t yt™kŒ™u «t fhu Au, ‚uÚte rð…he‚ ÷tuftu ™rn. (10)
(Ëk„r‚ :) yt Ëqõ‚{tk RLÿ þ猙t yÚto™wk ðýo™, W¥t{ Ä™ ytrŒ™e «tr™u {txu Eïh«tÚto™t y™u …wÁ»ttÚto fhðt Y… yt¿tt™wk «r‚…tŒ™ fhu÷ Au. ‚uÚte yt ™ð{t Ëqõ‚™e Ëk„r‚ ytX{t
Ëqõ‚™t Wõ‚ yÚto™e ËtÚtu Au ‚u{ Ë{sðwk òuEyu. (9)
Ëqõ‚-10
ªÊÿfi|ãà àflÊ ªÊÿÁòÊáÊÊ˘ø¸ÓUãàÿ∑§¸◊Á∑¸§áÊfi—–
’˝rÊÊáÊfiSàflÊ ‡ÊÃ∑˝§Ã ©Um¢‡ÊÁ◊fifl ÿÁ◊⁄UH§1H
…ŒtÚto : nu àæ„RU„æï-yËkÚÞ f{o yÚtðt ©uc ¿tt™Þwõ‚ …h{uïh ! Ïæírææ‡æ:-su{ ðuŒtu™u òýe™u
W¥t{ yt[hý fh™th rðît™ ©uc W…Œuþ, „wý y™u W¥t{ rþûttytuÚte ±¢àæ}æì-…tu‚t™t ðkþ™u ©lïç}æÚï«þM‚ „wýÞwõ‚ …wÁ»ttÚteo ƒ™tðu Au, ‚u{ xææ²ç~æ‡æ:-„tÞºt yÚtto‚T «þkrË‚ AkŒ, ht„ ytrŒ™wk
yæÞÞ™ fhu÷ ÄtŠ{f y™u Eïh™e W…tË™t fh™th ÷tuftu y±æ-yt…™e xææ²ç‹„-Ë{tðuŒ ytrŒ™t
„t™Úte «þkËt fhu Au. ¥<ÜU‡æ:-yfo yÚtto‚T ðuŒ™t {kºttu™t r™íÞ yÇÞtËe Au. ‚uytu ¥ÜüU}æì-Ëðo
÷tuftu{tk …qßÞ y±æ-s„‚™t Ëúüt yt…™e ¥™üç‹„-r™íÞ …qò fhu Au. (1)
ÉøðuŒ¼t»Þ
55
¼tðtÚto : su{ Ëðo {™w»Þtuyu …h{uïh™e …qò fhðe òuEyu yÚtto‚T ËŒt ‚u™e yt¿tt{tk hnuðwk
òuEyu ‚Útt (su{ ‚u™t îtht) ðuŒrðãt™u ¼ýe™u, ËBÞfT òýe™u, W…Œuþ îtht Ë{M‚ {™w»Þòr‚™u ©uc „wýtuÚte Þwõ‚ y™u Wã{þe÷ ƒ™tðe þftÞ Au, ‚u{ MðÞk™u …ý ƒ™ðwk òuEyu. yt™wk
V¤ …h{uïh rËðtÞ yLÞ ftuE™e …qò fhðtÚte «t ÚtE þf‚wk ™Úte. fthý fu Eïh™e yt¿tt™t
¼tð™e árüyu ‚u™t Ë{t™ yLÞ ðM‚w rðã{t™ ™Úte. yux÷t {txu ‚u (Eïh)™wk s „t™ y™u
…qs™ fhðwk òuEyu. (1)
ÿà‚ÊŸÊ— ‚ÊŸÈÆ◊ÊLfi§„Œ˜÷Íÿ¸S¬fic≈ ∑§àfl¸ÓU◊˜–
ÃÁŒãº˝Ê •ÕZ®®fi øÃÁà ÿÍÆÕŸfi flÎÆ|cáÊ⁄Ufi¡ÁÃH§2H
…ŒtÚto : su{-²êƒïÝ-Ëw¾ yt…™th ËtÄ™ yÚtðt ðtÞw „ý™e ËtÚtu ±ëçc‡æ:-Ëw¾tu™e ð»tto fh™th
ËqÞo-rfhý Ë{qn …tu‚t™tu «ftþ fhe™u ¨æÝæï:-…ðo‚™t yuf rþ¾h …hÚte ¨æÝé}æì-ƒeò þe¾h …h
|æêçÚ-ƒnw s ¥æLã„ì-[Zu Au-«t ÚttÞ Au, ¥SÐcÅ-M…þo fhu Au-[t÷u Au. »…ç„-¢{Úte …tu‚t™e
fûtt{tk „r‚ fh‚tu Vhu Au; ‚u{ su {™w»Þ ¢{þ: yuf f{o™u fhe™u ƒeswk ÜUy±ü}æì-fhðt |æêçÚ-ƒnw
s ¥æLã„ì-ythk¼ ‚Útt ¥SÐcÅ-M…þo fh‚t »…ç„-«t ÚttÞ Au, ‚u …wÁ»t {txu §‹Îí:-Ëðo¿t Eïh
‚u f{tuo fhðt ¨æÝæï:-¢{þ: ¥ƒü}æì-«Þtus™™t rð¼t„™e ËtÚtu |æêçÚ-Ëthe he‚u ™ï„ç„-«ftrþ‚ fhu
Au yÚtðt ƒ‚tðu Au. (2)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo …tu‚t™e Ët{u™t hnu÷t …ŒtÚttuo (÷tuftu)™u ðtÞw™e ËtÚtu ðthkðth ¢{þ: yíÞk‚
yt¢tL‚ fhe™u, ytf]ü fhe™u, «ftrþ‚ fhe™u ¼ú{ý fhtðu Au, ‚u{ su {™w»Þ rðãtÚte fhðt ÞtuøÞ
y™uf-ƒnw f{tuo™u r™hk‚h fhðt {txu «ð]¥t ÚttÞ Au, ‚u s ËtÄ™-Ë{qnÚte Ëðo ftÞo rËØ fhe
þfu Au. Eïh™e yt Ë]rü{tk ‚u s {™w»Þ Ëw¾ «t fhu Au. Eïh …ý ‚u™t …h s y™w„únf]…t árü fhu Au. (2)
ÿÈÆˇflÊ Á„ ∑§Á‡ÊŸÊ „⁄UË flηfiáÊÊ ∑§ˇÿ¬˝Ê–
•ÕÊfi Ÿ ßãº˝ ‚Ê◊¬Ê Áª⁄UÊ◊ȬfiüÊÈÁÃ¥ ø⁄UH§3H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æÐæ:-Ëtu{ = W¥t{ …ŒtÚttuo™t hûtf §‹Îí-Ëðo{tk ÔÞt…f Eïh ! su{ yt…™t
h[u÷t ËqÞo÷tuf™t ÜïUçàæÝæ-«ftþÞwõ‚ ytf»toý y™u ƒ¤Y… Ët{ÚÞo ±ë¯‡ææ-ð]rü™t nu‚w ÜUÿ²Ðíæsu …tu‚t™e fûtt{tk Wí…L™ …ŒtÚttuo™wk …qhý fh™th ãÚè-ÔÞtrÂþe÷ y™u nhýþe÷ ½tuztytu™e Ë{t™
y™u ytf»toý „wý Au. ‚u™u …tu‚t™t ftÞo{tk òuzu Au, ‚u{ s yt… Ý:-y{™u …ý Ë{M‚ rðãt™t
«ftþ {txu ‚u rðãtytu{tk ²éÇGÿ±-Þwõ‚ fhtu. ¥ƒ-y™u yt…™e M‚wr‚{tk «ð]¥t su Ý:-y{the çxæÚæ}æì56 yÚtðt «t fhtu. (3)
ðtýe Au, ‚u™wk ©ÐŸæéç„}æì-©ðý™tu ™Ú-Mðefth
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu Ë{M‚ rðãt™t yæÞÞ™ …Ae r¢Þtytu™e fwþ¤‚t{tk «ð]¥t Útðwk òuEyu.
su{ yt ËkËth{tk ËqÞo™tu rðþt¤ «ftþ Au, ‚u{ Eïh™t „wýtu™tu y™u rðãt™t «ftþ™tu Ëðoºt
56
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
W…Þtu„ fhðtu òuEyu.-Ëðoºt Vu÷tððtu òuEyu. (3)
∞Á„ SÃÊ◊°Êfi •Á÷ Sflfi⁄UÊÁ÷ ªfiÎáÊËsÊLfi§fl–
’˝rÊfi ø ŸÊ fl‚Ê ‚øãº˝fi ÿôÊ¢ øfi flœ¸ÿH§4H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ s„Œeïh ! su{ ftuE Ë{M‚ rðãtytu{t …rh…qýo ¿tt‚t
rðît™ S„æï}ææÝì-yt…™e M‚wr‚ytu™t yÚttuo™u ¥ç|æS±Ú-ÞÚttð‚T «t fh‚t-fhtð‚t yÚtðt „t™ fhu
Au ‚u{ Ý:-y{™u «t fhtðtu.
nu ±¨æï-Ëðo ¼q‚-«týeytu su{tk ðtË fhu Au yÚtðt ‚u{tk ðË™th Au ‚u s„Œeïh ! f]…t
fhe™u yu he‚u «t ÚtE™u Ý:-y{™u S„æï}ææÝì-ðuŒ™e M‚wr‚-Ë{qntu™t yÚttuo™u ¨™æ-rð¿tt™ y™u
Ëíf{tuo{tk ËkÞwõ‚ fhe™u ¥ç|æS±Ú-ËBÞfT he‚u W…Œuþ yt…tu. Ïæíræ ™-y™u ðuŒtÚto ‚Útt ðuŒ rðãt™u
¥ç|æxæë‡æèçã-«ftrþ‚ fhtu-W…Œuþ fhtu. ²¿æ¢ ™-y{tht {txu ntu{ ¿tt™ y™u rþÕ…rðãtY… r¢Þtytu™e
±{ü²-r™íÞ ð]rØ fhtu. (4)
¼tðtÚto : su ({™w»Þ) ðuŒrðãt™t ËíÞ Þtu„Úte …h{uïh™e M‚wr‚, «tÚto™t y™u W…tË™t fhu
Au, ‚u™u Eïh yL‚Þto{e Y…Úte {kºttu™t yÚto ƒ‚tðe™u r™hk‚h Ëw¾ «t fhtðu Au. ‚uÚte ‚u ÷tuftu{tk
rðãt y™u …wÁ»ttÚto™tu fŒe nÙtË Út‚tu ™Úte. (4)
©ÄÕÁ◊ãº˝Êfiÿ ‡Ê¢Sÿ¢ flœÓ¸Ÿ¢ ¬ÈL§ÁŸ|c·œfi–
‡Ê∑˝§Ê ÿÕÊfi ‚ÈÆ÷fiÈ áÊÊ ⁄UÊ⁄UáÊfiØ ‚Åÿ·Èfi øH§5H
…ŒtÚto : ²ƒæ-su{ ftuE {™w»Þ …tu‚t™t ¨é„ï¯é-Ëk‚t™tu y™u ¨w²ï¯é-r{ºttu™t f{o, ¼tð yÚtðt
…wºt, †e, ™tufh ð„o ytrŒ …h ÆÐÜUæÚ-W…fthe ntuÞ Au, ‚u{ àæRU:-Ëðo þÂõ‚{t™ s„Œeïh
(Ý:) y{tht …h f]…t fh‚t ÐéLçÝçc¯{ï-y™uf þt†tu ¼ýðt-¼ýtððt ‚Útt Ä{oÞwõ‚ ftÞtuo{tk
yt[hý fh™th §‹Îíæ²-Ëðo™t r{ºt y™u yiïÞo™e RåAt fh™th ÄtŠ{f-Sð™™u {txu ±{üÝ}æìrðãtrŒ „wýtu™t ðÄof, àæ¢S²}æì-«þkËt™t ™-y™u ©vƒ}æì-W…Œuþ fhðt ÞtuøÞ ðuŒtuõ‚ M‚tuºttu™t yÚttuo™tu
ÚæÚ‡æ„ì-ÞÚttð‚T W…Œuþ-«ftþ fhe™u Ëw¾e ƒ™e hnu. (5)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk su fkE þtu¼t, «þkËt y™u ÄLÞðtŒ Au, ‚u Ëðo Eïh™u s «ftrþ‚
fhu Au. fthý fu su fkE ƒ™u÷ …ŒtÚttuo{tk «þkrË‚ h[™tytu y™u „wý ntuÞ Au, ‚u ‚u Ëðo r™{to‚t™e
«þkËt fhu Au. ‚u{ s Eïh™e y™k‚ «þkËt y™u «tÚto™t (‚u™tÚte) …ŒtÚttuo™e «tr {txu s fhðt{tk
ytðu Au. …hk‚w su fkE EïhÚte «tÚto™t-{tk„ðt{tk ytðu Au, ‚u Ëðo {™w»Þ …tu‚t™t yíÞk‚ …wÁ»ttÚtoÚte
s «t fhe þfu Au. (5)
ÃÁ◊Ø ‚fiÁπàfl ߸ÓU◊„ â ⁄UÊÿ â ‚ÈÆflËÿ¸Ó –
ÉøðuŒ¼t»Þ
57
‚ ‡Ê∑˝§ ©Uà Ÿfi— ‡Ê∑§ÁŒãº˝Ê fl‚ÈÆ Œÿfi◊ÊŸ—H§6H
…ŒtÚto : su Ý:-y{tht {txu β}ææÝ:-Ëw¾…qðof h{ý fhðt ÞtuøÞ rðãt, ythtuøÞ y™u ËwðýtorŒ
Ä™™t Œt‚t, rðãtrŒ „wýtu™t «ftþf, r™hk‚h hûtf, Œw:¾ Œtu»t y™u þºtwytu™tu rð™tþ …tu‚t™t
ÄtŠ{f ¼õ‚s™tu™tu Mðefth-„úný fh™th àæÜíU:-y™k‚ Ët{ÚÞoÞwõ‚ §‹Îí:-Œw:¾ rð™tþf s„Œeïh
Au, ‚u ±¨é-rðãt y™u [¢ð‚eo htßÞtrŒ …h{ Ä™ yt…ðt{tk àæÜU„ì-Ë{Úto Au, „ç}æ„ì-‚u™u y{u
©„-ðuŒtrŒ þt† Ëðo rðît™tu «íÞtûttrŒ Ëtht f{tuo ntuðt™t fthýu „}æì-‚u™u Úæ²ï-…qðtuoÂõ‚ rðãtrŒ
Ä™™t {txu y™u „}æì-‚u™u ¨é±è²ïü-©uc „wýtuÚte Þwõ‚, W¥t{ …ht¢{™e «tr {txu §ü}æãï-«tÚto™t
fheyu Aeyu. (6)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu, Ë{M‚ þw¼„wýtu™e «tr {txu …h{uïhÚte «tÚto™t fhðe òuEyu,
yLÞÚte ™nª. fthý fu ‚u yrî‚eÞ, Ëðo™t r{ºt, …h{ yiïÞoÞwõ‚ y™u y™k‚ þÂõ‚{t™ Eïh{tk
Ëðo ftkE yt…ðt™wk Ët{ÚÞo Au. (6)
‚ÆÈÁflflÎï ‚ÈÁŸ⁄U¡Á◊ãº˝ àflÊŒÊfiÃÁ◊Œ˜ ÿ‡Êfi—–
ªflÊ◊¬fi fl˝¡¢ flfiÎÁœ ∑ΧáÊÈÆcfl ⁄UÊœÊfi •Áº˝fl—H§7H
[ËqÞo÷tuf]
…ŒtÚto : su{ yu ¥çÎí±:-W¥t{ «ftþ ytrŒ Ä™Þwõ‚ §‹Îí:-ËqÞo÷tuf ¨éçÝÚ…}æì-Ëw¾Úte «tÂ
Útðt ÞtuøÞ y±æÎæ„}æì-‚u™tÚte rËØ Út™th ²àæ:-s¤™u ¨éç±±ë„}æì-ËwrðM‚]‚ xæ±æ}æì-rfhýtu ±í…¢-Ë{qn™tu
ËkËth{tk «ftþ fhðt {txu ¥Ð±ëç{-Vu÷tðu Au ‚Útt Úæ{:-Ä™™u «ftrþ‚ ÜëU‡æéc±-fhu Au.
[Eïh]
¥çÎí±:-«þkËt fhðt ÞtuøÞ §‹Îí-{nt ÞþMðe Ëðo …ŒtÚttuo™u ÞÚtt ÞtuøÞ ¼t„ fh™th …h{uïh !
yt… {™ ytrŒ RrLÿÞtu™t ¿tt™ y™u ©uc Ëw¾ŒtÞf …þwytu™t ±í…}æì-Ë{qn™u ¥Ð±ëç{-«t fhe™u
‚u™t îtht ¾tu÷tu, ‚Útt ¨éç±±ë„}æì-Œuþ-ŒuþtL‚h{tk «rËØ Ëw¾ yt…™th y™u ÔÞðnth{tk ÞÚttÞtuøÞ
«‚e‚ Útðt ÞtuøÞ ²àæ:-feŠ‚™u ðÄth™th yíÞw¥t{ y±æÎæ„}æì-yt…™t ¿tt™Úte þwØ ÚtÞu÷ Úæ{:su™tÚte y™uf Ëw¾ rËØ ÚttÞ, yuðe rðãt y™u ËwðýtorŒ Ä™ y{tht {txu ÜëU‡æéc±-f]…t fhe™u
«t fhtðtu. (7)
¼tðtÚto : nu …h{uïh ! su{ yt…u ËqÞtorŒ s„‚ Wí…L™ fhe™u …tu‚t™e feŠ‚ y™u Ëðo «týeytu™u
{txu Ëw¾ «rËØ fhu÷ Au, ‚u{ yt…™e f]58
…tÚte y{u …ý {™ ytrŒ RrLÿÞtu™u Ëw¾…qðof þwØ y™u
rðãt ‚Útt Ä{o«ftþ Þwõ‚ y{the feŠ‚, rðãtY…e Ä™ y™u [¢ð‚eo htßÞ r™hk‚h «ftrþ‚ fhe™u
Ëðo {™w»Þtu™u Ëw¾e y™u feŠ‚{t™ ƒ™tðeyu. (7)
58
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ŸÁ„ àflÊ ⁄UÊŒfi‚Ë ©U÷ ´§fiÉÊÊÿ◊ÊfiáÊÁ◊ãflfi×–
¡·— Sflfifl¸ÃË⁄U®R¬— ‚¢ ªÊ •S◊èÿ¯ œÍŸÈÁ„H§8H
…ŒtÚto : nu …h{uïh ! su ©|æï-ÚæïΨè-ËqÞo y™u …]rÚtðe su «Íææ²}ææ‡æ}æì-…qò fhðt ÞtuøÞ yt…
Ëðoºt ÔÞt…f s„Œeïh™u Ýçã-™rn §‹±„:-ÔÞt…f fhe þf‚t, ‚u yt… y{tht {txu S±±ü„è:Ëw¾fthf ¥Ð:-f{tuo™u …ï¯:-rðsÞ …qðof «t fhðt {txu y{the xææ:-ErLÿytu™u ¨¢{êÝéçã-W¥t{
f{tuo{tk «urh‚ fhtu. (8)
¼tðtÚto : òu ftuE …qAu fu, Eïh fux÷tu {nt™ Au, ‚tu W¥th yu Au fu su™u ytftþtrŒ Ëðo™u
ÔÞt fhu÷ Au, ‚u y™k‚ Eïh™u ftuE …ý …ŒtÚto ÔÞt fhe þf‚tu ™Úte. ‚uÚte yu Ëðo {™w»Þtu
îtht Ëuð™-W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Au. W¥t{ f{o y™u W¥t{ …ŒtÚto «t fhðt {txu ‚u™u s «tÚto™t
fhðe òuEyu. su™t „wý y™u f{o …rh{tý hrn‚ Au, ‚u™tu yL‚ = …th …t{ðt™u ftuý Ë{Úto
ƒ™e þfu ‚u{ Au ? (8)
•ÊüÊÈfià∑§áʸ üÊÆÈœË „fl¢ ŸÍ ÁøfigÁœcfl ◊ Áª⁄Ufi—–
ßãº˝ SÃÊ◊fiÁ◊◊¢ ◊◊fi ∑ÆΧcflÊ ÿÈÆ¡ÁpŒãÃfi⁄U◊˜H§9H
…ŒtÚto : ¥æŸæéyÜU‡æü-nu r™hk‚h ©ðýþÂõ‚ Y… fýoÞwõ‚ §‹Îí-Ëðo yL‚Þto{e s„Œeïh ! 癄ìsu{ ftuE r«Þ r{ºt ²é…:-ËíÞ rðãt y™u ©uc „wýtuÚte Þwõ‚ …tu‚t™t r{ºt™e çxæÚ:-ðtýeytu™u
«er‚…qðof Ëtk¼¤u Au, ‚u{ yt… Ýé-þe½ú }æï-{the çxæÚ:-M‚tu‚t™e ðtýeytu ‚Útt ã±}æì-„úný fhðt
ÞtuøÞ ËíÞ ð[™tu™u Ÿæéç{-Ëtk¼¤tu, }æ}æ-{the S„æï}æ}æì-M‚wr‚ytu™tu Ë{qn su ¥‹„Ú}æì-yL‚:fhý™u
þwØ fh™th Au, ‚u™u yt…™t ¿tt™™e ykŒh Îç{c±-Äthý fhtu, ²é…:-…qðtuoõ‚ ftÞtuo{tk Wõ‚ «fthÚte
Þwõ‚ y{the ¥‹„Ú}æì-ykŒh™e þwrØ ÜëUc±æ-fhtu. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u Wr[‚ Au fu-Eïh Ëðo¿t, Sð îtht «Þwõ‚ ðtýe ÔÞðnth™t ÞÚttð‚T
©tu‚t, Ëðo™t ytÄth, yL‚Þto{e, Sð y™u yL‚:fhý™e ÞÚttð‚T þtuÄf-þwrØ fh™th ‚Útt Ëðo™t
r{ºt ntuðtÚte yu s yuf (…h{uïh) ËŒt òýðt y™u «tÚto™t fhðt ÞtuøÞ Au. (9)
ÁflkÊ Á„ àflÊ flηfiãÃ◊¢ flÊ¡fi·È „flŸüÊÈÃfi◊˜–
flηfiãÃ◊Sÿ „Í◊„ ™§ÁÃ¥ ‚fi„d‚ÊÃfi◊Ê◊˜H§10H
…ŒtÚto : nu §‹Îí:-Eïh ! y{u ±æ…ï¯é-Ëk„út{tu{tk ã±ÝŸæé„}æì-«tÚto™t™u Ëtk¼¤™th, ±ë¯‹„}æ}æìRÂåA‚ ft{tu™e yíÞk‚ ð»tto fh™th y™u òý™th y±æ-yt…™u ç±Î}æ-òýeyu Aeyu, çã-suÚte
±ë¯‹„}æS²-W¥t{ ft{tu{tk yíÞk‚ {u½™e Ë{t™ ð»tto fh™th „±-yt…™e ¨ãd¨æ„}ææ}æì-Ëthe he‚u
ÉøðuŒ¼t»Þ
59
y™uf Ëw¾tu™u yt…™the su ªç„}æì-hûtt, «tr y™u ƒwrØ™e ãê}æãï-ft{™t fheyu Aeyu. (10)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtu Ë{M‚ ft{™tytu™e rËrØ «Œt™ fh™th y™u þºtwytu™e (ËtÚtu) ÞwØtu{tk
rðsÞ™wk fthý …h{uïh™u s òýu. su™t îtht yt ËkËth{tk Ëðo «týeytu™tk Ëw¾™u {txu y„rý‚
…ŒtÚttuo Wí…L™ fhe™u ht¾u÷t Au, ‚u …h{uïh™tu y™u ‚u™e yt¿tt™tu yt©Þ fhe™u Ëðo «fth™tk
«Þí™…qðof …tu‚t™wk y™u Ëðo {™w»Þtu™wk Ëw¾ rËØ fhðwk òuEyu. (10)
•Ê ÃÍ Ÿfi ßãº˝ ∑§ÊÒÁ‡Ê∑§ ◊㌂ʟ— ‚ÈÆâ Á¬fi’–
Ÿ√ÿ◊ÊÿÈÆ— ¬˝ ‚Í ÁÃfi⁄U ∑ÎƧœË ‚fi„d‚Ê◊ÎÁ·fi◊˜H§11H
…ŒtÚto : nu ÜUæñçàæÜU-Ëðo rðãtytu™t W…Œuþf y™u «ftrþ‚ fh™th yÚtðt yÚttuo™tu ËBÞfT
W…Œuþ fh™th §‹Îí-Ëðto™kŒ MðY… Rïh ! }æ‹Î¨æÝ:-©uc M‚wr‚ytu™u «t y™u Ëðo™u ÞÚttÞtuøÞ
òý™th Ý:-y{tht ¨é„}æì-«Þí™Úte Wí…L™ Ëtu{ ytrŒ hË yÚtðt r«Þ þçŒtu™e M‚wr‚ytu™u ¥æ
+ çб-ËðoºtÚte ©ðý þÂõ‚Úte „úný fhtu-„é-y™u f]…t fhe™u Ý:-y{tht Ýò}æì-™ðe™ ¥æ²é:r™hk‚h Sð™u Ðí + ¨é + ç„Ú-W¥t{ he‚u …th fhtðtu, ‚Útt Ý:-y{tht {æÞ{tk ¨ãd¨æ}æì-y™uf
rðãt yt…™th «ç¯}æì-ðuŒ™t {kºttu™t yÚto™t ÿüt, rs‚urLÿÞ ntuðtÚte þw¼ „wýtu™t ËŒt W…ÿüt,
Ë{M‚ rðãt™t «íÞûtf‚to }r»t™u ÜëUç{-Wí…L™ fhtu.
¼tðtÚto : su {™w»Þtu «u{…qðof rðãt™t W…Œuþf‚to, Sðtu™u {txu ËíÞrðãt™t «ftþf, Ëðo¿t
y™u þwØ Eïh™e M‚wr‚ fhe™u (‚u yLÞtu™u) ©ðý fhtðu Au, ‚uytu Ëw¾Úte …rh…qýo y™u rðãtÚte
Þwõ‚ ytÞw™u «t fhe™u, }r»t ƒ™e™u, …Ae Ëðo rðãtÞwõ‚ {™w»Þtu™u (…qýo) «u{…qðof rðît™
ƒ™tðu Au. (11)
¬Á⁄fiU àflÊ Áªfl¸áÊÊ Áª⁄Ufi ß◊Ê ÷fiflãÃÈ ÁflEÃfi—–
flÆÎhÊÿÈÆ◊ŸÈÆ flÎhfiÿÊ ¡Èc≈ÓÊ ÷flãÃÆÈ ¡Èc≈fi®ÿ—H§12H
…ŒtÚto : nu çxæ±ü‡æ:-ðuŒtu y™u rðît™tu™u ðtýeÚte M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ §‹Îí-¼„ð™T ! ç±E„:yt ËkËth{tk §}ææ:-su ðuŒtuõ‚ y™u rðît™tu îtht «Þwõ‚ «íÞût çxæÚ:-M‚wr‚ytu Au, ‚u ÐçÚ-ËðoºtÚte
y±æ-Ëðo M‚wr‚ytuÚte Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ yt… ELÿ = Eïh™e |汋„é-«ftþ fh™the Úttytu, y™u
yu s he‚u su ±ëh²:-ð]rØ™u «t fhðt ÞtuøÞ, …écÅæ:-«er‚ «Œt™ fh™the M‚wr‚ytu, …écŲ:Ëuð™eÞ Au, ‚u ±ëhæ²é}æì-su r™hk‚h Ëðo ftÞtuo{tk y{the WL™r‚™u yt… ðÄth™th{tk yt…™tu ¥Ýé|汋„éy™w¼ð fheyu. (12)
60
¼tðtÚto : ‘‘nu ¼„ð™T ! su ftuE ©uc «þkËt Au, ‚u Ëðo yt…™e s Au y™u su ftuE Ëw¾
y™u yt™kŒ™e ð]rØ Au, ‚u Ëðo yt…™e «íÞu «er‚ Wí…L™ fhu Au.’’ yt he‚u su Eïh™t „wýtu™tu
‚Útt ‚u™e Ë]rü™t „wýtu™tu y™w¼ð fhu Au, ‚u s «ËL™ y™u rðãtð]Ø ƒ™e™u Ëðo{tk ‘…qßÞ’ ƒ™e
60
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
òÞ Au. (12)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk-su ¢{Úte rðãtrŒ þw¼ „wýtu™u „úný fhe™u, Eïh™u «tÚto™t fhe™u,
Ëthe he‚u …whw»ttÚto™tu yt©Þ fhe™u ÄLÞðtŒ …qðof …h{uïh™e «þkËt fhu Au, ‚uytu s yrðãt
ytrŒ Œwü „wýtu™wk r™ðthý fhe™u, þºtwytu™u S‚e™u, Œe½toÞw rðît™ ƒ™e™u, Ëðo™t {txu Ëw¾ Wí…L™
fhe™u ËŒt yt™krŒ‚ hnu Au, ytÚte Œþ{t Ëqõ‚™t yÚto™e ™ð{t Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu™e Ëk„r‚
òýðe òuEyu. (10)
Ëqõ‚-11
ßãº˝¢ ÁflEÊfi •flËflÎœãà‚◊Èƺ˝√ÿfiø‚¢ Áª⁄Ufi—–
⁄U®RÕËÃfi◊¢ ⁄U®RÕËŸÊ¢ flÊ¡ÊfiŸÊ¢ ‚à¬fiÁÃ¥ ¬ÁÃfi◊˜H§1H
[Eïh]
…ŒtÚto : y{the su ç±Eæ:-Ëðo çxæÚ:-M‚wr‚ytu su ¨}æéÎíò™¨}æì-ytftþ{tk ÔÞt = ËðoÔÞt…f
ÚƒèÝæ}æì-r™íÞ Þwõ‚ hÚtðt¤t ÞtuØtytu™e Ë{t™ Úƒè„}æ}æì-…]rÚtðe, ËqÞo÷tuf ytrŒ Y… hÚttuðt¤t,
±æ…æÝæ}æì-sÞ-…htsÞ™t «tr MÚtt™™t ‚Útt ¨yÐç„}æì-Ë‚T = ™tþ hrn‚ «f]r‚ ytrŒ fthý
ÿÔÞtu™t Mðt{e, Ðç„}æì-[ht[h s„‚™t hûtf, §‹Îí}æì-rðsÞ «Œt‚t …h{tí{t™u ¥±è±ë{Ýì-r™íÞ
ð]rØ fhu Au-«ftrþ‚ fhu Au. ‚u{ {™w»Þ …ý «ftrþ‚ fhu.
[rðsu‚t …wÁ»t]
y{the su ç±Eæ:-Ëðo çxæÚ: M‚wr‚ytu ¨}æéÎíò™¨}æì-Ë{wÿ{tk ™tift ytrŒ rðsÞ fhtð™th
ËtÄ™tu ÔÞt…f ÚƒèÝæ}æì-r™íÞ Þwõ‚ hÚtðt¤t ÞtuØtytu™tk Úƒè„}æ}æì-h{ý, rðsÞ™t {txu rð{t™trŒ
hÚttuðt¤t, ±æ…æÝæ}æì-sÞ-…htsÞ™t «tr MÚtt™ ÞwØtu™t ‚Útt ¨yÐç„}æì-ËŒTÔÞðnthtu yÚtðt Ëí…wÁ»ttu™t
…t÷f LÞtÞtÄeþ htò Ðç„}æì-Ëßs™tu™t hûtf §‹Îí}æì-þºtwytu™t rðsu‚t þqhðeh …wÁ»ttu™e ¥±è±ë{Ýìr™íÞ ð]rØ fhu Au. ‚u™e y{u {™w»Þtu ð]rØ fheyu. (1)
¼tðtÚto : Ëðo ðuŒðtýeytu …h{ yiïÞoðt™, Ëðo ÔÞt…f, Ëðoºt h{ý fh™th, ÄtŠ{ftu™u rðsÞ
«Œt™ fh™th …h{uïh™u «ftrþ‚ fhu Au yÚtðt Ä{oÞwõ‚ ƒ¤Úte Œwü {™w»Þtu™t rðsu‚t, ÄtŠ{ftu™t
hûtf …wÁ»ttu™u «ftrþ‚ fhu Au, yuðt Eïh™u ðuŒðtýe Ëðo™u ƒ‚tðu Au. (1)
‚Åÿ Ãfi ßãº˝ flÊÁ¡ŸÊ ◊Ê ÷fi◊ ‡Êfl‚S¬Ã–
àflÊ◊Á÷ ¬˝ áÊÊfiŸÈ◊Ê ¡ÃÊfi⁄U®R◊¬fi⁄UÊÁ¡Ã◊˜H§2H
[Eïh]
ÉøðuŒ¼t»Þ
61
…ŒtÚto : nu à汨:-y™k‚ ƒ¤™t Єï-Mðt{e s„Œeïh ! ¥ç|æ-{wÏÞ Y…Úte …ï„æÚ}æì-þºtwytu
…h rðsÞ fh™th, ¥ÐÚæç…„}æì-ftuEÚte …htS‚ ™ Út™th y±æ}æì-yt… s„Œeïh™u ±æç…Ý:-…h{
Wíf]ü rðãt y™u ƒ¤Úte Þwõ‚ ytí{t™t «þM‚ ƒ¤Ë{qn ðt¤t rð¿tt™ðt™ y{u Ðí‡ææïÝé}æ:-ðthkðth
«ýt{ fheyu Aeyu, yíÞk‚ M‚wr‚ fheyu Aeyu. ‚Útt nu §‹Îí-Ëðo™t Mðt{e Rïh ! „ï-yt…™e
¨w²ï-r{ºt‚t fhðtÚte þºtwytuÚte fŒe …ý }ææ + |æï}æ-zheyu ™rn.
[ËuLÄtÞût]
nu à汨:-«r{‚ ƒ¤™t Єï-Mðt{e Ëu™tæÞût ‚Útt Ë{tæÞût hts™T ! ¥ç|æ-{wÏÞY…Úte …ï„æÚ}æìþºtwytu™u S‚™th, ¥ÐÚæç…„}æì-ftuEÚte …htrs‚ ™ Út™th y±æ-yt… ˼tæÞût™u ±æç…Ý:-…h{ Wíf]ü
rðãt y™u ƒ¤Úte Þwõ‚ ytí{t™t «þM‚ ƒ¤Ë{qn Þwõ‚ rð¿tt™ðt™ y{u Ðí + ‡ææïÝé}æ:-ðthkðth
«ýt{ fheyu Aeyu, yíÞk‚ M‚wr‚ fheyu Aeyu ‚Útt-nu §‹Îí-˼tæÞût hts™T ! „ï-yt… LÞtÞþe÷
˼tæÞût™e ¨w²ï-r{ºt‚tÚte þºtwytuÚte fŒe …ý }ææ + |æï}æ-zheyu ™rn. (2)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu …h{uïh, ‚u™e yt¿tt™wk …t÷™-yt[hý ‚Útt þqhðeh ytrŒ™e r{ºt‚t
fhu Au, ‚uytu ƒ¤ðt™ ƒ™e™u þºtwytuÚte ¼Þ y™u …htsÞ™u «t Út‚t ™Úte. (2)
¬ÍÆfl˸Á⁄Uãºfi˝Sÿ ⁄UÊÃÿÊ Ÿ Áfl ŒfiSÿãàÿÍÆÃÿfi—–
ÿÁŒ flÊ¡fiSÿ ªÊ◊fi× SÃÊÃÎèÿÊ ◊¢„fià ◊ÉÊ◊˜H§3H
[Eïh]
…ŒtÚto : ²çÎ-su ELÿ = Eïh S„æï„ë|²: s„Œeïh y™u Ë]rü-„wýtu™e M‚wr‚ fh™th ÄtŠ{f
rðît™tu™u ±æ…S²-Ëw¾ yt…™th ÔÞðnth y™u xææï}æ„:-«þM‚ …]rÚtðe, „tÞ ytrŒ …þwytu ‚Útt
ðtýe ytrŒ RrLÿÞtuÞwõ‚ }æ{}æì-W¥t{ rðãt, ËwðýtorŒ Ä™ }æ¢ã„ï-yt…u Au, ‚tu ¥S²-yu §‹ÎíS²™tþ ª„²:-hûtt ytrŒ Ý + ç± + ÎS²ç‹„-™tþ …t{‚t ™Úte.
[˼tæÞût htò]
²çÎ-su RLÿ =˼tæÞût htò S„æï„ë|²:-s„Œeïh y™u Ë]rü-„wýtu™e M‚wr‚ fh™th ÄtŠ{f
rðît™tu™u ±æ…S²-Ëw¾ yt…™th ÔÞðnth y™u xææï}æ„:-«þM‚ …]rÚtðe, „tÞ ytrŒ …þwytu ‚Útt
ðtýe ytrŒ RrLÿÞtuÞwõ‚ }æ{}æì-W¥t{ rðãt, ËwðýtorŒ Ä™ }æ¢ã„ï-yt…u Au. ‚tu ¥S²-yu (§‹ÎíS²)
htò™t su Ðê±èü:-Ë™t‚™ Ú愲:-Œt™ y™u ª„²:-hûttrŒ Ý + ç± + ÎS²ç‹„-™tþ …t{‚t ™Úte.
(3)
62
¼tðtÚto : su{ Eïh™t yt ËkËth{tk Œt™, hûttrŒ r™íÞ LÞtÞÞwõ‚ f{tuo Au, ‚u{ {™w»Þtuyu
…ý «ò{tk rðãt ‚Útt r™¼oÞ‚t™t Œt™ Y…e f{tuo r™íÞ fhðt òuEyu. òu Eïh ™ ntuÞ, ‚tu
ËkËth fu{ Wí…L™ ÚtE þfu ? òu Eïh Wí…L™ fhe™u ™ yt…u, ‚tu {™w»Þ fuðe he‚u Srð‚ hnu
62
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
? ‚uÚte Ëk…qýo ftÞo (s„‚)™t Wí…tŒf, Ëðo Ëw¾tu™t Œt‚t Eïh Au, yLÞ ™rn, yu{ {t™ðwk
òuEyu. (3)
¬ÈÆ⁄UÊ¢ Á÷ãŒÈÿȸflÊfi ∑§Áfl⁄UÁ◊fiÃÊÒ¡Ê •¡ÊÿÖ
ßãº˝Ê ÁflEfiSÿ ∑§◊Ó¸áÊÊ œÃʸ flÖÊ˝Ë ¬ÈfiL§c≈ÈÆ×H§4H
[Ëu™t…r‚]
…ŒtÚto : su ¥ç}æ„æñ…æ:-y™k‚ ƒ¤ðt™ ±…íè-su™u «tr y™u AuŒ™ fh™th y™uf þ†-Ë{qn
Þwõ‚, ÐéÚæ}æì-Ëk½t‚ ‚Útt þºtw ™„htu™t ç|æ‹Îé:-¼uŒ™th, ²é±æ-ËkÞtu„-rð¼t„ fh™th, ÜUç±:-LÞtÞrðãt™tu [t÷f, ÐéLcÅé„:-y™uf rðît™tuÚte M‚wr‚™u ÞtuøÞ, §‹Îí:-Ëu™t…r‚ rðît™, ç±ES²-Ëðo s„‚
ÜU}æü‡æ:-ftÞtuo™u {„æü-…ht¢{ îtht Äth fh™th ¥…沄-ƒ™u Au.
[ËqÞo ]
òu ¥ç}æ„æñ…æ:-…rh{tý hrn‚ s¤Þwõ‚, ±…íè-rfhýÞwõ‚, ÐéÚæ}æì-ÿÔÞtu™tu ç|æ‹Îé:-¼uŒf, ²é±æËkÞtu„-rð¼t„ fh™th, ÜUç±:-Œþo™ þÂõ‚™tu «Ëthf, ÐéLcÅé„:-y™uf „wýtuÚte M‚wr‚™u ÞtuøÞ, §‹Îí:ËqÞo÷tuf ç±ES²-Ëðo s„‚™e ÜU}æü‡æ:-[uüt-„r‚™tu {„æü-ytf»toýÚte Äthý fh™th ¥…沄ntuÞ Au. (4)
¼tðtÚto : su{ Eïh îtht h[e™u Äthý fhu÷ yu ËqÞo …tu‚t™t ð@ Ë{t™ AuŒf rfhýtuÚte
Ëðo {q‚o …ŒtÚttuo™wk ¼uŒ™ fh™th y™u ytf»toý îtht …]rÚtðe ytrŒ ÷tuftu™u Äthý fh™th Au, ‚u{
Ëu™t…r‚yu …tu‚t™t ƒ¤Úte þºtw™t ƒ¤™u rAL™-r¼L™ fhe™u Ët{-Œt{ ytrŒ îtht Œwü {™w»Þtu™u
Vtuze™u ‚Útt …tu‚t™t þw¼ „wýtu™t fthýu ytf»toý ƒ™e™u, …]rÚtðe …h …tu‚t™t htßÞ™wk r™hk‚h …t÷™
fhðwk òuEyu, (yuðwk Ëðoyu) òýðwk òuEyu. (4)
àfl¢ fl∂USÿ ªÊ◊ÃÊ˘¬Êfifl⁄UÁº˝flÊ Á’∂fiU◊˜–
àflÊ¢ ŒflÊ •Á’fièÿÈ·SÃÆÈÖÿ◊ÊfiŸÊ‚ •ÊÁfl·È—H§5H
…ŒtÚto : ¥çÎí±:-su{tk-{u½ = ðtŒ¤tytu hnu÷tk Au yuðtu su ËqÞo÷tuf Au, ‚u xææï}æ„:-su{tk rfhýtu
hnu÷tk Au, ¥ç±|²é¯:-¼Þ hrn‚ ÏæHS²-{u½™t çÏæH}æì-s¤Ë{qn™u ¥Ðæ±:-y÷„ fhu Au, ¾tu÷u
Au, y±æ}æì-‚u ËqÞo™u „éÁ²}ææÝæ¨:-…tu‚…tu‚t™e fûttytu{tk ¼ú{ý fh‚t Îï±æ:-…]rÚtðe ytrŒ ÷tuf ¥æ籯é:rðþu»t Y…Úte «t ÚttÞ Au. (5)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo …tu‚t™tk rfhýtu îtht ½xtxtu… ðtŒ¤tytu™u rAL™-r¼L™ fhe™u ‚u™u ¼qr{
…h …tzu-ðhËtðu Au, fthý fu ðtŒ¤tytu ‚u™t rfhýtu{tk ÂMÚth hnu÷tk Au, su™t Ëðoºt ytf»toýÚte
…]rÚtðe ytrŒ ÷tuf …tu‚-…tu‚t™e fûtt{tk r™Þ{…qðof ¼ú{ý fhu Au, ‚uÚte yÞ™ (W¥thtÞý-ŒrûtýtÞý),
ÉøðuŒ¼t»Þ
63
}‚w, rŒðË-ht‚ ð„uhu ƒ™u Au, ‚u{ Ëu™t…r‚ ytrŒyu …ý ƒ™ðwk òuEyu. (5)
ÃflÊ„¢ ‡ÊfiÍ⁄U ⁄UÊÁÃÁ÷— ¬˝àÿÊfiÿ¢ Á‚ãœÈfi◊ÊflŒfiŸ˜–
©U¬ÊfiÁÃcΔãà Áªfl¸áÊÊ ÁflŒÈc≈® ÃSÿfi ∑§Ê⁄Uflfi—H§6H
…ŒtÚto : nu àæêÚ-ÄtŠ{f, Œwütu™t r™ðthf rðãt, ƒ¤, …ht¢{Þwõ‚ ˼tæÞût ! „±-ƒ¤,
…ht¢{Þwõ‚ yt…™t Úæç„ç|æ:-r™¼oÞ‚t ytrŒ Œt™tuÚte yt…™u 程{é}æì-Ë{wÿ Ë{t™ „k¼eh y™u
Ëw¾Œt‚t yt…™u ¥æ±ÎÝì-r™hk‚h fnu‚t nwk Ðíç„ + ¥æ²}æì-«‚er‚…qðof «t Útðwk Awk.
nu çxæ±ü‡æ:-{™w»Þtu™e M‚wr‚ytu™wk Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ ! „ï-yt…™t „S²-htßÞ, ÞwØ yÚtðt
rþÕ…rðãt™t ËntÞf ÜUæÚ±:-ftÞof‚to = fthe„htu Au, ‚uytu yt…™u þqhðeh ç±Îé:-òýu Au, ©Ðæç„cÆ‹„Ë{e… ƒuËe™u W¥t{ ft{ fhu Au, „ï-‚uytu ËŒt Ëw¾e hnu Au. (6)
¼tðtÚto : Eïh Ëðo {™w»Þtu™u yt¿tt fhu Au fu-{™w»Þtuyu þqhðeh «þkrË‚, ˼tæÞût yÚtðt
Ëu™tæÞût {™w»Þtu™tu y¼ÞŒt™…qðof Ë{wÿ™t sk‚wytu™e Ë{t™ yt©Þ fhe™u, htßÞ ftÞtuo™u Ëthe
he‚u òýe™u W¥t{ he‚u rËØ fhu y™u Œw:¾ r™ðthý…qðof Ëw¾™e «tr {txu …hM…h W…ÂMÚt‚ =
rð[thtrŒ …ý fhu. (6)
◊ÊÿÊÁ÷fiÁ⁄Uãº˝ ◊ÊÁÿŸ¢ àfl¢ ‡ÊÈcáÊ◊flÊfiÁÃ⁄U—–
ÁflŒÈc≈® ÃSÿ ◊Áœfi⁄UÊS÷ʢ üÊflÊ¢SÿÈÁûÊfi⁄UH§7H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{ yiïÞo™u «t fhtð™th, þºtw r™ðthf ˼t y™u Ëu™t™t …h{ yæÞût
þqhðeh ! y±}æì-«¿tt = ©uc ƒwrØ, Ëu™t ‚Útt þheh ƒ¤Úte Þwõ‚ ƒ™e™u yt…-}ææ²æç|æ:-«¿tt™t
rðþu»t ÔÞðnthtuÚte àæéc‡æ}æì-ÄtŠ{f s™tu™wk þtu»tý fh™th-‚u™t r[¥t™u ÔÞtfw¤ fh™th }ææç²Ý}æì-r™ÂLŒ‚
«¿tt-ŒwƒworØ Œw:¾ yt…™th Œwü þºtw™tu ¥±æç„Ú-þtË™Úte r™ðthý fhtu-…htsÞ fhtu, „S²-‚u™t
n™™-{thðt{tk su }æïç{Úæ:-su þ†tu™u òý™th ‚Útt Œwütu™tu {thðt{tk yr‚ {uÄtðe ÷tuftu Au, ‚uytu
„ï-yt…™t Ëk„{Úte Ëw¾e ÚtE™u Ÿæ±æ¢ç¨-yL™trŒ …ŒtÚttuo™u «t fhu. „ï¯æ}æì-‚u ÄtŠ{f …wÁ»ttu™e
ËntÞ‚tÚte þºtwytu™e Ëu™t-ƒ¤™u ©çœæÚ-Ëthe he‚u r™ðthý fhu. (7)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt fhu Au fu-Ët{, Œt{, Œkz ¼uŒ™e ÞwÂõ‚Úte Œwütu™wk r™ðthý fhe™u rðãtÞwõ‚
[¢ð‚eo htßÞ™tu rðM‚th fhðtu òuEyu y™u su he‚u yt ËkËth{tk f…xe (A÷e, Œwü) {™w»Þ
ðÄu ™rn ‚uðtu r™íÞ «Þí™ fhðtu òuEyu. (7)
ßãº˝◊ˇÊÊfiŸ◊Ê¡fi‚ÊÁ÷ SÃÊ◊Êfi64•ŸÍ·Ã–
‚„d¢ ÿSÿfi ⁄UÊÃÿfi ©Uà flÊ ‚|ãà ÷Íÿfi‚Ë—H§8H
64
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : ²S²-su s„Œeïhu yt Ëðo S„æï}ææ:-M‚wr‚ytu™tu Ë{qn ¨ãd}æì-yËkÏÞ Au, ©„, ±æyÚtðt |æ겨è:-yrÄf Ú愲:-Œt™ ¨ç‹„-Au, ‚u ¥æï…¨æ-y™k‚ ƒ¤Þwõ‚ §üàææÝ}æì-Ë{M‚ s„‚™wk
fthý («f]r‚Úte) h[™t fh™th §‹Îí}æì-Ëf¤ yiïÞoÞwõ‚ su s„Œeïh™e ¥ç|æ + ¥Ýꯄ-ËðoºtÚte
M‚wr‚ fhu Au ‚u™e Ëðo {™w»Þtuyu M‚wr‚-„wýfe‚o™ fhðt òuEyu. (8)
¼tðtÚto : su ŒÞt¤w Eïhu «týeytu™t Ëw¾ {txu y™uf …ŒtÚttuo …tu‚t™t y™k‚ ƒ¤Úte (Sðtu™u
{txu) yt…u÷ Au, su ƒúñ™tu Ëðo ÄLÞðtŒ Au, ‚uÚte Ëðo {™w»Þtuyu ‚u™tu yt©Þ „úný fhðtu òuEyu. (8)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk RLÿ þçŒÚte Eïh™e M‚wr‚, r™¼oÞ‚t-Ëk…tŒ™, ËqÞo ÷tuf™wk ftÞo, þqhðeh™t
„wýtu™wk ðýo™, Œwü þºtwytu™wk r™ðthý, «ò™e hûtt Eïh™t y™k‚ Ët{ÚÞoÚte s„‚™e Wí…r¥t
ytrŒ rðÄt™ fhu Au, ‚uÚte yt yr„Þth{tk Ëqõ‚™e Œþ{t Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe
òuEyu. (11)
Ëqõ‚-12
•ÁÇŸ¥ ŒÍÆâ flÎfiáÊË◊„ „ÊÃÊfi⁄U¢ ÁflEflfiŒ‚◊˜– •Sÿ ÿôÊSÿfi ‚ÈÆ∑˝§ÃfiÈ◊˜H§1H
…ŒtÚto : r¢Þt fhðt™e RåAtðt¤t y{u {™w»Þtu ¥S²-«íÞût rËØ fhðt ÞtuøÞ ²¿æS²-rþÕ…rðãt{Þ Þ¿t™e ¨éRU„é}æì-W¥t{ «¿tt = ƒwrØ yÚtðt r¢Þt™u {txu ç±E±ïΨ}æì-rþÕ…es™tu-fthe„htu™u
Ëðo rþÕ… ytrŒ ËtÄ™tu™tu ÷t¼ ÚttÞ Au, ãæï„æÚ}æì-Þt™tu{tk ðu„ ytrŒ „wýtu™u yt…ðt Îê„}æì-Ëðo
…ŒtÚttuo™u yufÚte ƒeò Œuþ{tk «t fhtððt ¥çxÝ}æì-Ëðo …ŒtÚttuo™u …tu‚t™t ‚usÚte rAL™r¼L™ fh™th
¼tir‚f yÂø™™tu ±ë‡æè}æãï-Mðefth fheyu Aeyu. (1)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt yt…u Au fu-{™w»Þtuyu, yt «íÞût y™u y«íÞût Y…Úte «rËØ yÚtðt
y«rËØ „wýtuÚte Þwõ‚ ÿÔÞtu™u W…h-™e[u ÷E s™th ntuðt™t fthýu Œq‚ Mð¼tððt¤t, rþÕ…rðãtÚte
ðtn™tu{tk ðu„ ytrŒ r¢Þtytu™t fthý¼q‚ yÂø™™tu, ËBÞfT rðãt îtht Ëðo™t W…fth {txu Ëk„ún
fhðtu òuEyu. suÚte Ëðo W¥t{ Ëw¾ Ëk¼ðe þfu Au. (1)
•ÁÇŸ◊fiÁÇŸ¥ „flËfi◊Á÷— ‚ŒÊfi „flãà Áfl‡¬ÁÃfi◊˜– „√ÿflÊ„¯ ¬ÈL§Á¬˝ÿ◊˜H§2H
…ŒtÚto : su{ y{u ã±è}æç|æ:-„úný fhðt ÞtuøÞ W…tË™trŒ™u (Eïh) ‚Útt rþÕðrðãt™t ËtÄ™tuÚte
(rðãw‚T) ÐéLçÐí²}æì-yíÞk‚ Ëw¾ŒtÞf ç±àÐç„}æì-«òytu™t …t÷™ {txu ãò±æã}æì-ytŒt™-«Œt™ ÞtuøÞ
…ŒtÚttuo™t Œt‚t (Eïh) ‚Útt MÚtt™tL‚h …ntU[tz™th (rðãw‚T) ¥çxÝ}æì-…h{uïh™u ‚Útt «rËØ yÂø™
y™u rðãw‚T™u ±ë‡æè}æãï-„úný fheyu Aeyu, ‚u{ ‚{u ÷tuftu …ý ËŒt 㱋„-„úný fhtu. (2)
¼tðtÚto : Eïh Ëðo™u W…Œuþ yt…u Au fu-nu {™w»Þtu ! ‚{tuyu rðãw‚T ™t{f yÂø™ ‚Útt
«rËØ (MÚtq¤) yÂø™Úte f¤tftiþ÷ ytrŒ™e rËrØ fhe™u RÂåA‚ Ëw¾tu™u ËŒt ¼tu„ðtu ‚Útt yLÞ™u
¼tu„ fhtðtu. (2)
ÉøðuŒ¼t»Þ
65
•ÇŸfi ŒflÊ° ß„Êflfi„ ¡ôÊÊŸÊ flÆÎÄÃ’fiÁ„¸·– •Á‚ „ÊÃÊfi Ÿ ߸«Kfi—H§3H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-ðkŒ™eÞ y™u M‚wr‚™u ÞtuøÞ Eïh ! yt… §ã-yt ËkËth{tk …¿ææÝ:-s„‚™u
«fx fh™th ãæï„æ-ntu{ fhu÷ …ŒtÚttuo™u „úný fh™th §ÇK:-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ ¥ç¨-Atu, ‚u Ý:y{tht {txu ‚Útt ±ëv„Ïæ<ã¯ï-yL‚rhût{tk ntu{™t …ŒtÚttuo™u Atuz™th }Âíðf™u {txu Îï±æÝì-rŒÔÞ„wýÞwõ‚
…ŒtÚttuo™u ¥æ±ã-ËðoºtÚte «t fhðtu. yt {kºt™tu «Út{ yÚto Au.
[¼tir‚f yÂø™]
su ãæï„æ0 nð™ fhu÷ …ŒtÚttuo™u „úný fh™th …¿ææÝ:-‚u™e Wí…r¥t fh™th ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™
±ëv„Ïæ<ã¯ï-su™t îtht nð™ fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo yL‚rhût{tk …ntU[tzðt{tk ytðu Au, ‚u }Âíðf™u
{txu Ý:-‚Útt y{tht {txu Îï±æÝì-rŒÔÞ„wý …ŒtÚttuo™u §ã-yt MÚtt™{tk ¥æ±ã-ËðoºtÚte «t fhtðu
Au, ‚uÚte ‚u y{tht {txu §üÇK:-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ ¥ç¨-Au, yt {kºt™tu ƒeò yÚto Au. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þ su «tŒw¼qo‚-«„x yÂø™{tk Ëw„krÄ‚ „wýtuÚte Þwõ‚ ÿÔÞtu™tu ntu{ fhu Au, ‚u
yÂø™ ÿÔÞtu Ërn‚ yL‚rhût{tk ðtÞw y™u {u½{kz¤-ðtŒ¤tytu™t Ë{qn™u þwØ fhe™u yt ËkËth{tk
rŒÔÞ Ëw¾tu™u Wí…L™ fhu Au, ‚uÚte yt…ýu yu yÂø™™t „wýtu™wk r™íÞ yLðu»tý-þtuÄ fhðwk òuEyu,
‚u™u Eïh™e yt¿tt yð~Þ {t™ðe òuEyu. (3)
ÃÊ° ©fiU‡ÊÃÊ Áfl ’Êfiœÿ ÿŒfiÇŸ ÿÊÁ‚fi ŒÍÆàÿfi◊˜– ŒflÒ⁄UÊ ‚fi|à‚ ’Á„¸Á·fiH§4H
…ŒtÚto : su ¥xÝï-yÂø™ ²„ì-su fthýu Ïæçãîç¯-yL‚rhût{tk Îï±ñ:-rŒÔÞ …ŒtÚttuo™t ËkÞtu„ÚteËtÚtu Îêy²}æì-Œq‚ f{o™u ¥æ + ²æç¨-ËðoºtÚte «t ÚttÞ Au, „æÝì-‚u rŒÔÞ„wýtuÚte ç±Ïææï{²-rðrŒ‚ƒtuÄ fhtð™th y™u ‚u …ŒtÚttuo™t ¨çy¨-Œtu»ttu™tu rð™tþ fhu Au, ‚uÚte Ëðo {™w»Þtu rðãt™e rËrØ
{txu yu yÂø™™e ËBÞfT …heûtt fhe™u ‚u™tu «Þtu„ fhðtu òuEyu. (4)
¼tðtÚto : Eïh yt¿tt yt…u Au fu-(nu {™w»Þtu !) yu yÂø™ ‚{thtu Œq‚ Au. fthý fu ‚u
ntu{ fhu÷t rŒÔÞ …h{týw Y… …ŒtÚttuo™u yL‚rhût{tk …ntU[tzu Au y™u W¥t{ ¼tu„tu™u «tÂ
fhtð™th Au, ‚uÚte Ëðo {™w»Þtuyu «rËØ y™u y«rËØ yÂø™™t „wýtu™u ftÞo {txu «ftrþ‚ fhðt
òuEyu. (4)
ÉÊÎÃÊfi„flŸ ŒËÁŒfl— ¬˝ÁÃfi c◊ Á⁄U·fiÃÊ Œ„– •ÇŸ àfl¢ ⁄UfiˇÊ|SflŸfi—H§5H
66su{tk ntu{ y™u Ëu[™ fhðt{tk ytðu Au y™u Îèçα:…ŒtÚto : Íæë„æã±Ý-½]‚trŒ ‚Útt s¤™tu
…tu‚t™t þw¼ „wýtuÚte ÿÔÞtu™u «ftrþ‚ fh™th Au, y±}æì-‚u ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ ÚÿæçS±Ý:-su Ë{qntu{tk
htûtË yÚtto‚T Œwü Mð¼tððt¤t ‚Útt ®™Œf {™w»Þtu hnu÷t Au, su çÚ¯„:-®nËt r™r{¥t Œtu»ttu y™u
66
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
þºtwytu Au, ‚u™tu Ðíç„-ÎãS}æ:-y™uf he‚u-ðthkðth rð™tþ fhu Au, ‚u™tu y{u …tu‚t™t ftÞtuo{tk r™íÞ
Ëk«Þtu„ fheyu. (5)
¼tðtÚto : {kºttuõ‚ «fthÚte Ëw„krÄ‚ ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ ÿÔÞÚte ËkÞwõ‚ yu yÂø™ Ëðo Œw„OÄ
ytrŒ Œtu»ttu™wk r™ðthý fhe-Œqh fhe Ëðo™u Ëw¾fthe ƒ™u Au, yu{ Eïh W…Œuþ fhu Au. (5)
•ÁÇŸŸÊ|ÇŸ— ‚Á◊fiäÿà ∑§ÁflªÎƸ„¬fiÁÃÿȸflÊfi– „√ÿflÊ«˜ ¡ÈÆuÊfiSÿ—H§6H
…ŒtÚto : {™w»Þ-su …éuæS²:-ßðt¤t Y… {w¾ Þwõ‚ ²é±æ-…ŒtÚttuo™e ËtÚtu r{r©‚ yÚtðt yr{r©‚
fh™th ãò±æÇì-ntu{ fhu÷ ÿÔÞ™u Œuþ-ŒuþtL‚h{tk …ntU[tz™th ÜUç±:-¢tL‚Œþo™ yÚtto‚T su{tk árü
ÂMÚth …ze þf‚e ™Úte. xæëãÐç„:-MÚtt™ = ½h yÚtðt ½h{tk hnu÷tytu™wk …t÷™ fh™th Au, ¥çxÝ:«íÞût Y…ðt™ …ŒtÚttuo™tu Œn™þe÷, …]rÚtðe y™u ËqÞo÷tuf{tk hnu÷ yÂø™ ¥çxÝÝæ-ÔÞt…f rðãw‚T
Y… yÂø™Úte ¨ç}抲„ï-ËBÞfT he‚u «Œe fhðt{tk ytðu Au, ‚u™tu y™uf ftÞtuo™u rËØ fhðt{tk
ËŒt W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (6)
¼tðtÚto : su yu Ëðo …ŒtÚttuo{tk r{r©‚ rðãw‚T ™t{f yÂø™ Au, ‚u™t îtht «rËØ ÚttÞ Au,
…w™: yÿü ƒ™e™u Y… Ë{t™ ƒ™e òÞ Au, {™w»Þtu îtht òu yu ƒL™u™t „wýtu™u ‚Útt rðãt™u
ËBÞfT „úný fhe™u W…fth ÷uðt{tk ytðu, ‚tu y™uf ÔÞðnth rËØ ÚtE þfu Au ‚Útt ÔÞðnthtuÚte
y„rý‚ yt™kŒtu™e Ëðo™u «tr ÚttÞ Au, yu{ s„Œeïh fnu Au. (yÚtto‚T Eïh™wk ð[™ Au.)
(6)
∑§Áfl◊ÁÇŸ◊ȬfiSÃÈÁ„ ‚àÿœfi◊ʸáÊ◊äfl⁄U– Œfl◊fi◊ËfløÊÃfiŸ◊˜H§7H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! ‚wk ¥Š±Úï-W…tË™t Y… Þ¿t{tk ¨y²{}ææü‡æ}æì-ËíÞÄ{o r™íÞ y™u Ë™t‚™
Au, ¥}æèÚ™æ„Ý}æì-yt¿tt™trŒ ‚Útt ßðhtrŒ htu„tu™t ™tþf, Îï±}æì-Ëðo Ëw¾tu™t Œt‚t ¥çxÝ}æì-Ëðo¿t
…h{uïh™u ©Ð + S„éçã {™w»Þtu™e Ë{e… «ftrþ‚ fh.
[¼tir‚f yÂø™]
nu {™w»Þ ! ‚wk ¥Š±Úï-rþÕ…rðãtY… Þ¿t{tk ¨y²{}ææü‡æ}æì-ËíÞ Ä{oÞwõ‚ (yrð™tþe „wý)
¥}æè±™æ„Ý}æì-ßðhtrŒ htu„ ™tþf ÜUç±}æì-Ëðo MÚtq¤ …ŒtÚttuo™t Œþof Îï±}æì-Ëðo Ëw¾Œt‚t ¥çxÝ}æì¼tir‚f yÚtto‚T Œtnf yÂø™™u ©Ð + S„éçã-Ëðo™e Ët{u ËŒt «ftrþ‚ fh. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, ËíÞrðãtÚte Ä{o™e «tr {txu y™u ËíÞ rþÕ…rðãt™e rËrØ {txu yÂø™ =
Eïh yÚtðt ¼tir‚f yÂø™™u ‚u™t „wýtu™t îtht «ftrþ‚ fhðt òuEyu. suÚte htu„ r™ð]r¥t îtht
«týeytu™u Ëw¾ «t ÚtE þfu. (7)
ÉøðuŒ¼t»Þ
67
ÿSàflÊ◊fiÇŸ „Áflc¬fiÁÃŒÍƸâ Œfifl ‚¬ÿ¸ÁÃfi– ÃSÿfi S◊ ¬˝ÊÁflÃÊ ÷fiflH§8H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu Îï±-Ëðo ÔÞt…f (yÚtðt Ëðo «ftþf) ¥xÝï-rð¿tt™ MðY… s„Œeïh ! ²:su {™w»Þ ãç±cÐç„:-ytŒt™-«Œt™ ÞtuøÞ …ŒtÚto yÚtðt „wýtu™t …t÷f, f{o fh™th {™w»Þ-Îê„}æìËw¾ y™u ¿tt™™u «t fhtð™th y±æ}æì-yt…™e ¨Ð²üç„-Ëuðt fhu Au, „S²-yu Ëuðf™u yt… Ðíæ籄æËBÞfT he‚u òý™th |æ±, S}æ-Atu.
[¼tir‚f yÂø™]
²:-su ãç±cÐç„:-nrð yÚtto‚T ytE™ + «Œt™ ÞtuøÞ ÿÔÞtu yÚtðt „wýtu™t …t÷f, f{o fh™th
{™w»Þ-y±æ}æì-‚u Îï±}æì-«ftþ y™u Œtn„wýðt¤t ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™™wk ¨Ð²üç„-Ëuð™ fhu Au, „S²‚u Ëuðf-{™w»Þ™wk ‚u yÂø™ Ðíæ籄æ-y™uf «fth™tk Ëw¾tuÚte hûtt fh™th |æ±-ÚttÞ Au.
¼tðtÚto : yt {kºt{tk Œq‚ þ猙t ƒu yÚto{tk yuf Eïh …ût{tk ¿tt™ yt…™th y™u ¼tir‚f
yÂø™ …t…{tk ŒuþtL‚h{tk ÿÔÞtu ‚Útt Þt™tu™u …ntU[tzðt™tu yÚto „úný ÚttÞ Au. su {™w»Þtu ytÂM‚f
ƒ™e™u ÓŒÞ «Œuþ{tk Ëðo Ëtûte …h{uïh™wk æÞt™ fhu Au, ‚uytus Eïh™e hûtt «t fhe™u, …t…tu™tu
íÞt„ fhe™u, Ä{toí{t ƒ™e™u Ëw¾™u «t fhu Au.
su ÞwÂõ‚…qðof Þt™-ðtn™ y™u ÞLºttrŒ{tk yÂø™™tu «Þtu„ fhu Au, ‚uytu …ý ÞwØtrŒ ftÞtuo{tk
(MðÞk) hrût‚ ‚Útt (yLÞtu™t) hûtf ƒ™u Au. (8)
ÿÊ •ÁÇŸ¥ ŒflflËfiÃÿ „Áflc◊°Êfi •ÊÁflflÊfi‚ÁÖ ÃS◊fiÒ ¬Êfl∑§ ◊ΛUÿH§9H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu Ðæ±ÜU-…rðºt fh™th Eïh ! ²:-su ãç±c}ææÝì- nrð yÚtto‚T W¥t{ …ŒtÚto
yÚtðt f{tuo fh™th {™w»Þtu Îﱱ脲ï-rŒÔÞ „wýtu ‚Útt ¼tu„tu™e …rh…qýo‚t {txu ¥çxÝ}æì-Ëðo Ëw¾tu™t
yt…™th yt…-Eïh™wk ¥æç±±æ¨ç„-Ëthe he‚u Ëuð™ fhu Au, „S}æñ-‚u™u-Ëuðf™u yt… }æëÇK-Ëw¾
«Œt™ fhtu.
[¼tir‚f yÂø™]
²:-su ãç±c}ææÝì-W¥t{ f{tuoðt¤tu {™w»Þ Îﱱ脲ï-rŒÔÞ„wýtu ‚Útt ¼tu„tu™e «tr {txu ¥çxÝ}æìËw¾™wk fthý ¼tir‚f yÂø™ Ðæ±ÜU-…rðºt
68 fh™th ƒ™e™u }æëÇK-Ëw¾e fhu Au. (9)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu ËíÞ ¼tð, f{o y™u rð¿tt™Úte …h{uïh™wk Ëuð™ fhu Au, ‚uytu
rŒÔÞ „wý y™u …rðºt f{o fhe™u Ëw¾ «t fhu Au. su fthýu yu rŒÔÞ „wýtu™tu «ftþf
68
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
yÂø™ ƒ™tðu÷ Au, ‚uÚte {™w»Þtuyu (‚u™tÚte) rŒÔÞ W…fth „úný fhðtu òuEyu. yu{ Eïh™tu
W…Œuþ Au. (9)
‚ Ÿfi— ¬Êfl∑§ ŒËÁŒflÊ˘ÇŸfi ŒflÊ° ß„Êflfi„– ©U¬fi ÿôÊ¢ „Áflp¢ Ÿ—H§10H
[Eïh]
…ŒtÚto : nuÎèçα:-yt…™t Ët{ÚÞoÚte «ftþðt™ Ðæ±ÜU-…rðºt fh™th ¥xÝï-Ëðo …ŒtÚttuo™tu
«t fhtð™th ¨:-s„Œeïh ! yt… Ý:-y{tht Ëw¾™u {txu §ã-yt ËkËth{tk Îï±æÝì-rðît™tu™u
¥æ + ±ã-ËðoºtÚte «t fhtðtu, Ý:-y{tht ²¿æ}æì-…qðtuoõ‚ ºtý «fth™t Þ¿t y™u ãç±:-ytŒt™«Œt™ ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u ©Ðæ±ã-«t fhtðtu.
[¼tir‚f yÂø™]
²:-su Îèçα:-«ftþ{t™ Ðæ±ÜU-þwrØ™tu nu‚w ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ Ëthe he‚u f÷t Þkºttu{tk
«Þwõ‚ fhu÷ Ý:-y{tht Ëw¾™u {txu §ã-y{the Ë{e… Îï±æÝì-rŒÔÞ„wýtu™u ¥æ + ±ã-ËðoºtÚte
«t fhtðu Au. ¨:-‚u Ý:-y{tht ²¿æ}æì-…qðtuoõ‚ ºtý «fth™t Þ¿ttu™u ‚Útt ãç±:-ytŒt™-«Œt™
ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u «t fhe™u Ëw¾tu™u ©Ðæ±ã-y{the Ë{e… «t fhtðu Au. (10)
¼tðtÚto : su «týe™u su ftuE …ŒtÚto «t fhðt™e RåAt ntuÞ, ‚u™e rËrØ {txu …h{uïhÚte
«tÚto™t ‚Útt …wÁ»ttÚto fhðtu òuEyu. su{ yt ðuŒ{tk s„Œeïh™t ‚Útt yLÞ …ŒtÚttuo™t „wý y™u
Mð¼tð «r‚…trŒ‚ òuðt{tk ytðu Au; ‚u{ {™w»Þtuyu ‚u™u y™wËth ft{ fhe™u yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™t
„wýtu™u òýe™u y™uf rðãtytu ‚Útt ÔÞðnthtu™u rËØ fhðt òuEyu. (10)
‚ Ÿ— SÃflÊfiŸ •Ê ÷fi⁄U ªÊÿòÊáÊ ŸflËfiÿ‚Ê– ⁄U®RÁÿ¥ flË⁄UflfiÃËÁ◊·fi◊˜H§11H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu ¼„ð™T ! ¨:-s„Œeïh ! yt… ݱ貨æ-yíÞk‚ ™ðe™ {kºt…tX y™u „t™Úte
Þwõ‚ M‚wr‚Úte y™u xææ²~æï‡æ-„tÞºte AkŒðt¤t «„tÚttuÚte S„±æÝ:-M‚wr‚ fhu÷ Ý:-y{tht {txu Úç²}æìrðãt y™u [¢ð‚eo htßÞÚte Wí…L™ Út™th Ä™ ‚Útt su{tk ±èÚ±„è}æì-«þM‚ ðehtu ‚Útt rðît™tuÞwõ‚
§¯}æì-Ëßs™tu™u RåAt fhðt ÞtuøÞ W¥t{ r¢Þt™u ¥æ|æÚ-ËðoºtÚte Äthý fhtu.
[¼tir‚f yÂø™]
¨:-…qðtuoõ‚ ¼tir‚f yÂø™ ݱ貨æ-yíÞk‚ ™ðe™ {kºt…tX y™u „t™Úte Þwõ‚ M‚wr‚Úte y™u
xææ²~æï‡æ-„tÞºte AkŒðt¤t «„tÚttuÚte S„±æÝ:-„wýtu™e ËtÚtu „úný fhu÷ Ý:-y{tht {txu Úç²}æìrðãt y™u [¢ð‚eo htßÞ™e Wí…L™ Ä™ ‚Útt ±èÚ±„è}æì-§¯}æì-Wõ‚ „wýðt¤e W¥t{ r¢Þt™u ¥æ|æÚËthe he‚u Äthý fhu Au. (11)
ÉøðuŒ¼t»Þ
69
¼tðtÚto : su Ä{toí{t {™w»Þ îtht ÞÚttð‚T þçŒtÚto-ËkƒkÄ …qðof ðuŒtæÞÞ™ îtht y™u ðuŒtuõ‚
f{o îtht s„Œeïh™u «ËL™ fhðt{tk ytðu÷ (ntuÞ ‚u™u ‚u) rðãtrŒ ©uc Ä™ þqhðeh‚trŒ „wý
‚Útt W¥t{ RåAt «Œt™ fhu Au. (11)
•ÇŸfi ‡ÊÈÆ∑˝§áÊfi ‡ÊÊÁø·Ê ÁflEÊfiÁ÷Œ¸fl„fiÍÁÃÁ÷—– ß◊¢ SÃÊ◊¯ ¡È·Sfl Ÿ—H§12H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-«ftþ{Þ s„Œeïh ! yt… f]…t fhe™u àæéRïU‡æ-y™k‚ ƒ¤ y™u àææï癯æþwrØfthf «ftþÚte ‚Útt ç±Eæç}æ:-Ëðo Îï±ãêç„ç}æ:-rðît™tu™t ytbt™tuÚte Ý:-y{tht §}æ}æì-yu «íÞût
S„æï}æ}æì-M‚wr‚Ë{qn™wk …é¯S±-«er‚…qðof Ëuð™ fhtu.
[¼tir‚f yÂø™]
su ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ ç±Eæç|æ:-Ëðo Îï±ãêç„ç|æ:-ðuŒðtýe Y… ytbt™tuÚte ËBÞfT rËØ fhu÷
àæéRïU‡æ-…tu‚t™e ftÂL‚-[{fe÷t àææï癯æ-…rðºt fh™th «ftþÚte Ý:-y{tht §}æ}æì-yu S„æï}æ}æì«þkË™eÞ f÷t-ftiþ÷™wk …é¯S±-Ëuð™ fhu Au. (12)
¼tðtÚto : rŒÔÞ rðãtytu™tu «ftþf ntuðtÚte ‘Œuð’ þçŒÚte ðuŒ™wk „úný ÚttÞ Au. ßÞthu {™w»Þtu
ËíÞ «u{Úte ðuŒðtýe îtht s„Œeïh™e M‚wr‚ fhu Au, íÞthu ‚u-…h{uïh «ËL™ ÚtE™u ‚u {™w»Þtu™u
rðãt-Œt™Úte ‚]Â fhu Au.
yu ¼tir‚f yÂø™™tu …ý rðãt y™u f÷t-ftiþ÷Úte ËBÞfT «Þtu„ fhðtÚte RLÄ™ = ƒ¤‚ý
ytrŒ …ŒtÚttuo{tk hne™u Ë{M‚ r¢Þt-ftkz™u ÔÞt fhu Au. (12)
Ëk„r‚ : yt ƒth{tk Ëqõ‚™tk yÚto™e yÂø™ þ猙e Þtus™tÚte yr„Þth{tk Ëqõ‚™tk yÚto™e
ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (12)
Ëqõ‚-13
‚È‚fiÁ◊hÊ Ÿ •Ê flfi„ ŒflÊ° •fiÇŸ „Áflc◊fiÖ „ÊÃfi— ¬Êfl∑§ ÿÁˇÊfi øH§1H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu ãæï„:-…ŒtÚttuo™t Œt‚t, Ðæ±ÜU-…rðºt fh™th ¥xÝï-rðï™t Eïh ! suÚte ¨é¨ç}æh:Ëthe he‚u «ftrþ‚ yt… f]…t fhe™u Ý:-y{tht {txu ™-y™u ãç±c}æ„ï-…w»f¤ nrð yÚtto‚T …ŒtÚttuoðt¤t
rðît™tu {txu Îï±æÝì-rŒÔÞ …ŒtÚttuo™u ¥æ±ã-ËðoºtÚte «t fhtðtu Atu, ‚uÚte nwk yt…™tu r™íÞ ²çÿæËk„ fhk Awk.-Ëífth fhwk Awk.
70
[¼tir‚f yÂø™]
suÚte yu Ðæ±ÜU-…rðºt‚t™tu nu‚w ãæï„æ-…ŒtÚttuo™u „úný fh™th ¨é¨ç}æh:-Ëthe he‚u «Œe ¥xÝï-
70
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tir‚f yÂø™ Ý:-y{tht ™-‚Útt ãç±c}æ„ï-…w»f¤ nrð-…ŒtÚttuoðt¤t rðît™tu {txu Îï±æÝì-rŒÔÞ …ŒtÚttuo™u
¥æ±ã-ËðoºtÚte «t fhtðu Au, ‚uÚte nwk ‚u yÂø™™u r™íÞ ²çÿæ-ftÞo rËrØ {txu ‚u™tu Ëk„-Ë{e…ð‚eo
fhw Awk. (1)
¼tðtÚto : su {™w»Þ …w»f¤ «fth™e Ët{„úe™tu Ëk„ fhe™u ðtn™ ytrŒ™wk ðn™ fh™th yÂø™™tu
«Þtu„ fhu Au, ‚u™t {txu ‚u yÂø™ y™uf rðÄ Ëw¾tu™u rËØ fh™th ƒ™u Au. (1)
◊œÈfi◊ãâ ß͟¬ÊŒ˜ ÿôÊ¢ Œfl·fiÈ Ÿ— ∑§fl– •lÊ ∑Îfi§áÊÈÁ„ flËÃÿfiH§2H
…ŒtÚto : su „ÝêÝÐæ„ì-þheh y™u yti»trÄ ytrŒ …ŒtÚttuo™t ™t™t-™t™t W…tk„tu™e hûtt fh™th
ÜU±ï-{t„oŒþof yÚtto‚T Ëðo …ŒtÚttuo™tu Œþof yÂø™ Au, ‚u Îï±ï¯é-rðît™tu yÚtðt rŒÔÞ …ŒtÚttuoÚte
Ëw¾™e ±è„²ï-«tr {txu ¥l-yts Ý:-y{tht }æ{é}æ‹„}æì-©uc hËÞwõ‚ ²¿æ}æì-Þ¿t™u ÜëU‡æéçãrËØ fhu Au. (2)
¼tðtÚto : ßÞthu yÂø™{t nrð yt…ðt{tk ytðu Au, íÞthu ‚u ðtÞw ytrŒ™u þwØ fhe™u, þheh
‚Útt yti»trÄ ytrŒ™e hûtt fhe™u, y™uf «fth™t hËtu™u Wí…L™ fhu Au. ‚u þwØ …ŒtÚttuo™t W…¼tu„Úte
«týeytu™e rðãt, ¿tt™ y™u ƒ¤™e ð]rØ …ý ÚttÞ Au. (2)
Ÿ⁄Uʇʢ‚fiÁ◊„ Á¬˝ÿ◊|S◊Ÿ˜ ÿôÊ ©U¬fi uÿ– ◊œfiÈÁ¡u¢ „Áflc∑ΧÃfi◊˜H§3H
…ŒtÚto : nwk ¥çS}æÝì-yu ²¿æï-y™wct™ fhðt ÞtuøÞ Þ¿t{tk §ã-y{tht ¼tu„™wk MÚtt™ ËkËth{tkãç±cÜëU„}æì-nrð = ntu{ …ŒtÚttuoÚte Wí…L™ }æ{éç…u}æì-su™e ft÷e, fht÷e, {™tußðt, Ëw÷turn‚t ËwÄq{úðýto,
Mfw®÷„e™e y™u rðïY…e yu Ët‚ yr‚ «ftþ{t™ [k[¤ ßðt¤tY…e rsbt Au. çÐí²}æì-Ëðo «týeytu™u
‚] fh™th ÝÚæà梨}æì-su™t Ëw¾™e {™w»Þ «þkËt fhu Au, ‚u™tu «ftþ fh™th yÂø™™u ©Ðu²ïW…„‚ ¼tu„tu™u «ftrþ‚ fhðt {txu «Œe fhwk Awk. (3)
¼tðtÚto : su yu ¼tir‚f yÂø™ yt ËkËth{tk ÞwÂõ‚…qðof Ëuð™ fhðtÚte w«týeytu™u r«Þ =
Ëw¾fthe ƒ™u Au, ‚u yÂø™™e Ët‚ rsbt Au. (1) ‘ft÷e’ ïu‚trŒ hk„tu™u «ftrþ‚ fh™the, (2)
‘fht÷e’-Œw:¾tu™u ™ü fh™the, (3) ‘{™tusðt’-{™ Ë{t™ ðu„ðt¤e, (4) ‘Ëw÷turn‚t’-ËwkŒh
hõ‚ðýoðt¤e, (5) ‘ËwÄq{úðýto’-ËwkŒh Äq{tzt™t hk„ðt¤e, (6) ‘MVw®÷„e™e’-…w»f¤ r[™„theytu™t
fýtuðt¤e yºtu …w»f¤ yÚto{tk Rr‚ «íÞÞ Au. (7) ‘rðïY…e’ Ëk…qýo Y…ðt¤e. yt he‚u ‚u Ët‚
«fth™e Au. …w™: yu rsbt fuðe Au-‚u Œuðe = «ftþ{Þe, ÷u÷tÞ{t™t = Ëðoºt «ftþ fh™the
Au. ..... yt rsbt = òunwðt yÚtto‚T ðthkðth-Vhe-Vhe Ëðo …ŒtÚttuo™u „úný fh™the Au. (3)
•ÇŸfi ‚ÆÈπÃfi◊ ⁄UÕfi ŒflÊ° ߸®fiÁ«Uà •Ê flfi„– •Á‚ „ÊÃÊ ◊ŸÈfiÁ„¸Ã—H§4H
…ŒtÚto : su ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ }æÝé:-rðît™tu îtht r¢Þt rËØ {txu MðeftÞo ãæï„æ-Ëw¾tu™t
ÉøðuŒ¼t»Þ
71
Œt‚t, §üçÇ„:-{™w»ÞtuÚte M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ ¥ç¨-Au, ‚u ¨é¶„}æï-yíÞk‚ Ëw¾tuðt¤t Úƒï-„{™rðnth™t ËtÄ™ rð{t™trŒ{tk çã„:-MÚttr…‚ fhu÷, rn‚fthe ƒ™e™u Îï±æÝì-rðît™tu yÚtðt ¼tu„tu™u
¥æ±ã-ËðoºtÚte «t fhtðu Au, ŒuþtL‚h{tk …ntU[tzu Au. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu fu-y™uf f¤tytuÚte Þwõ‚; …]rÚtðe, s¤ y™u yL‚rhût{tk
„{™™wk ËtÄ™ y™u yÂø™ ‚Útt s¤ ytrŒ™e ËtÚtu ËkÞwõ‚ fhu÷ ºtý «fth™t hÚt = ðtn™ rn‚fthe
y™u yíÞk‚ Ëw¾ŒtÞf ƒ™e™u y™uf ftÞtuo{tk rËrØ fhtð™th ntuÞ Au. (4)
SÃÎÆáÊËà ’Á„¸⁄UfiÊŸÈÆ·ª˜ ÉÊÆÎìfiÎcΔ¢ ◊ŸËÁ·áÊ—– ÿòÊÊ◊ÎÃfiSÿ øˇÊfiáÊ◊˜H§5H
…ŒtÚto : }æÝè篇æ:-nu {uÄtðe = ƒwrØ{t™ rðît™tu ! yt… ²~æ-su yL‚rhût{tk ¥}æë„S²-s¤
Ë{qn™wk ™ÿæ‡æ}æì-Œþo™ ÚttÞ Au, ‚u™u ¥æÝé¯ÜUì-ËðoºtÚte ½uhu÷ Íæë„ÐëcÆ}æì-s¤™e …eX yÚtto‚T s¤Úte
¼hu÷ Ïæ<ã:-yL‚rhût™u S„ë‡æè„-ntu{™t Äq{Úte ytåAtrŒ‚ fhtu, ‚u yL‚rhût{tk yLÞ y™uf s¤
ytrŒ …ŒtÚttuo™u òýtu. (5)
¼tðtÚto : rðît™tu yÂø™{tk su ½]‚ ð„uhu …ŒtÚttuo ™t¾u Au, ‚u yL‚rhût{tk «t ÚtE™u, ytftþ{tk
hnu÷t s¤-Ë{qn™e þwrØ fhu Au y™u ‚u þwØ s¤-Ëw„kÄtrŒ „wýtuÚte Ëðo …ŒtÚttuo™u ytåAtrŒ‚ fhe™u
Ëðo «týeytu™u ‚íft¤ Ëw¾Þwõ‚ fhu Au (5)
Áfl üÊfiÿãÃÊ◊ÎÃÊflÎœÊ mÊ⁄UÊfi ŒflË⁄Ufi‚‡øÃfi—– •lÊ ŸÍÆŸ¢ ø ÿc≈fiUflH§6H
…ŒtÚto : nu }æÝè篇æ:-ƒwrØ{t™ rðît™tu ! yt… ¥l:-yts ²cűï-Þ¿t fhðt™t ½h ytrŒ™t
¥¨p„:-…]ÚtfT-…]ÚtfT «„æ±ë{:-ËíÞ Ëw¾ îth™t ÝêÝ}æì-r™ùÞÚte 籟沋„æ}æì-rðrðÄ «fthÚte Ëuð™
fhtu yÚtto‚T Ëthe he‚u h[™t fhtu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u Wr[‚ Au fu-‚uytu y™uf îth ðt¤t ½h, Þ¿tþt÷t y™u ðtn™tu™e h[™t
fhe™u, íÞtk r™ðtË nð™ y™u ytðt„{™ fhu. (6)
ŸÄÃÊ·‚Êfi ‚ÈƬ‡Êfi‚Ê|S◊Ÿ˜ ÿôÊ ©U¬fi uÿ– ߌ¢ ŸÊfi ’Á„¸⁄UÊ‚ŒfiH§7H
…ŒtÚto : nwk ¥çS}æÝì-yu ½h{tk ‚Útt ²¿æï-Ëk„r‚ fhðt ÞtuøÞ f{o{tk ¨éÐïàæ¨æ-Ëw¾Œ Y…ðt¤t
Ýv„æﯨæ-rŒðË y™u ht‚™u ©Ðu²ï-W…fth {txu ft{™t fhwk Awk. suÚte Ý:-y{tht Ïæçã:-r™ðtË
MÚtt™ ¥æ¨Îï-ËðoºtÚte Ëw¾™e «tr Y… ƒ™u. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yu òýðwk òuEyu fu-yt ËkËth{tk rðãtÚte W…fth „úný fhu÷t rŒðË
y™u ht‚ Ëðo «týeytu™t Ëw¾™tu nu‚w ntuÞ Au. (7)
72
ÃÊ ‚ÈfiÁ¡uÊ ©U¬fi uÿ „ÊÃÊfi⁄UÊ ŒÒ√ÿÊfi ∑§flË– ÿôÊ¢ ŸÊfi ÿˇÊÃÊÁ◊◊◊˜H§8H
…ŒtÚto : nwk f{oftkz™wk y™wct™ fh™th yt ½h{tk-su Ý:-y{tht §}æ}æì-«íÞût ²¿æ}æì-nð™ yÚtðt
72
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
rþÕ… rðãt{Þ Þ¿t™u ²ÿæ„æ}æì-«t fhu Au. „æ-‚uytu ¨éç…uæï-…qðtuoõ‚ ËwkŒh Ët‚ rsbtðt¤t ãæï„æÚæ…ŒtÚttuo™u „úný fh™tht ÜU±è-¢tL‚ Œþo™ðt¤t Îñòæ-rŒÔÞ …ŒtÚttuo{tk hnu™th «rËØ y™u y«rËØ
yÂø™™e ©Ðu²ï-Ë{e… sðt™e ft{™t fhwk Awk. (8)
¼tðtÚto : su{ fuð÷ yuf÷e rðãw‚T ðu„ ytrŒ y™uf „wýtuÚte Þwõ‚ Au, ‚u{ «rËØ (= MÚtq¤)
yÂø™ …ý Au. Ë{M‚ …ŒtÚttuo™t Œþo™™e fthý¼q‚ yu ƒL™u yÂø™™tu ËBÞfT «Þtu„ fhðtÚte,
rþÕ… ytrŒ y™uf ftÞtuo™e rËrØ{tk nu‚w ƒ™u Au. ‚uÚte yu ƒL™u îtht {™w»Þtuyu Ëðo W…fthtu™u
„úný fhðt òuEyu. (8)
ß›UÊ ‚⁄fiUSflÃË ◊„Ë ÁÃdÊ ŒflË◊Ó¸ÿÊ÷Èflfi—– ’Á„¸— ‚ËfiŒãàfl|dœfi—H§9H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! yt… §Çæ-M‚wr‚ Y… ðtýe, ¨ÚS±„è-y™uf «fth™t rð¿tt™ Þwõ‚ ðtýe,
}æãè-{nt™ …qßÞ ™er‚ yÚtðt ¼qr{ Au, ‚u ¥çd{:-®nËthrn‚ y™u }æ²æï|æé±:-Ëw¾™u Wí…L™
fh™the, Îï±è-«ftþ{t™ ‚Útt rŒÔÞ „wýtu™u «t fhðt{tk nu‚w Au, su ç„d:-ºtý «fth™e ðtýe
Au, ‚u™u Ïæ<ã:-«íÞuf ½h{tk ¨è΋„é-MÚttr…‚ fhtu. (9)
¼tðtÚto : ÔÞÂõ‚ytu™u ‘Ezt’ su fu …X™-…tX™™e «uhýt yt…™the, ËhMð‚e su W…ŒuþY…
¿tt™™wk «ftþ fhðt y™u ‘{ne’ su Ëðo «fthu «þkËt fhðt ÞtuøÞ Au, yt ºtýuÞ ðtýe fw‚foÚte
¾kz™ fhðt ÞtuøÞ ™Úte ‚u{s Ëðo Ëw¾™u {txu ºtýuÞ «fth™e ðtýe ËŒið Mðefth fhðe òuEyu,
suÚte r™ù¤‚tÚte yrðãt™tu ™tþ ÚttÞ. (9)
ß„ àflc≈®ÓÊ⁄U◊Áª˝ÿ¢ ÁflEMfi§¬◊Ȭfiuÿ– •S◊Ê∑fi§◊SÃÈÆ ∑§flfi∂U—H§10H
[…h{tí{t]
…ŒtÚto : nwk su ç±EMÐ}æì-Ëðo ÔÞt…f yÚtðt rðï™wk Y… ¥çxæí²}æì-Ëðo ËtÄ™tu{tk «Út{Úte
rðã{t™, y±cÅæÚ}æì-Ëðo Œw:¾tu™tu ™tþ fh™th …h{tí{t™u §ã-yt ½h{tk ©Ðu²ï-Ëthe he‚u ytbt™
fhw Awk-ƒtu÷tðwk Awk, ‚u s ¥S}ææÜU}æì-y{tht W…tËftu™t ÜïU±H:-fuð¤ yuf s RüŒuð-M‚wr‚ fhðt
ÞtuøÞ ¥S„é-Au.
[¼tir‚f yÂø™]
nwk su ç±EMÐ}æì-Ëðo Y…-„wýðt¤t ¥çxæí²}æì-Ëðo ËtÄ™tu{tk y„úýe, y±cÅæÚ}æì-Ëðo …ŒtÚttuo™wk
…tu‚t™t ‚usÚte rð¼ts™ fh™th ¼tir‚f yÂø™™e §ã-yu rþÕ… rðãt{tk ©Ðu²ï-su{tk Þwõ‚ fhwk Awk,
‚u ¥S}ææÜU}æì-y{tht nð™ ‚Útt rþÕ…rðãt™t ËtÄ™tu{tk ÜïU±H:-ytíÞw¥t{ ËtÄ™ ¥S„é-Au. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þ™u y™k‚ yt™kŒ «Œt™ fh™th Eïh™e W…tË™t fhðe òuEyu, y™u su yÂø™
Ëðo …ŒtÚttuo™tu AuŒf, Y… „wý Þwõ‚, Ëðo ÿÔÞtu™tu «ftþf, yíÞw¥t{ ‚Útt rþÕ…rðãt™wk y™w…{
ËtÄ™ Au, ‚u y{tht {txu ÞÚttð‚T W…Þtu„ fhðt ÞtuøÞ Au. ‚u{ Ë{sðwk. (10)
•flfi ‚Î¡Ê flŸS¬Ã Œflfi ŒflèÿÊfi „Áfl—– ¬˝ŒÊÃÈ⁄UfiSÃÈÆ øÃfiŸ◊˜H§11H
ÉøðuŒ¼t»Þ
73
…ŒtÚto : su Îï±-V¤ ytrŒ™tu Œt‚t, ±ÝSÐç„:-ð™ yÚtto‚T ð]ût, yti»trÄ ytrŒ™t Ë{qntu™u
ð»tto™t fthýu …t÷™ fh™th Au, ‚u …wÛÞ hrn‚ V¤Þwõ‚ ð™M…r‚ Îï±ï|²:-rŒÔÞ„wýtu™e «tr {txu
‚u ãç±:-nð™ ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u ¥±¨ë…-Wí…L™ fhu Au, ‚u ÐíÎæ„é:-Ëðo …ŒtÚttuo™e þwrØ fh™th rðît™™u
™ï„Ý}æì-[u‚™t™t ËtÄ™ rð¿tt™™u Wí…L™ fh™th ¥S„é-ntuÞ Au. (11)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …]rÚtðe y™u s¤{Þ Ëðo …ŒtÚttuo™u ÞwÂõ‚…qðof Ëk«Þtu„ fhu÷t, yÂø™
«Œe ƒ™e, htu„tu™u r™{qo÷ fhe™u, ƒwrØ y™u ƒ¤ «Œt™ fh™th ntuðtÚte rð¿tt™ ð]rØ™t nu‚w ƒ™e™u
rŒÔÞ „wýtu™u «ftrþ‚ fhu Au. (11)
SflÊ„Êfi ÿôÊ¢ ∑Îfi§áÊÊÃŸãº˝Êfiÿ ÿÖflfiŸÊ ªÆ΄– ÃòÊfi ŒflÊ° ©U¬fi uÿH§12H
…ŒtÚto : nu rþÕ… rðãt™t rËØ Þ¿t™t }Âíðf s™tu ! ‚{u ßÞtk ²Á…Ý:-Þs{t™™t xæëãïr™ðtË MÚtt™, Þ¿tþt÷t …h{ yiïÞo™e «tr {txu Îï±æ:-…h{ rðît™tu™u ƒtu÷tðe™u S±æãæ-þw¼
f{o Ë{qn Y… ²¿æ}æì-ºtýuÞ «fth™t Þ¿ttu ÜëU‡ææï„Ý-fhtu Atu ‚u{ „~æ-‚u þw¼ f{tuo{tk nwk ‚uytu™u
(rðît™tu™u) ©Ðu²ï-«tÚto™t ËtÚtu {the Ë{e… ƒtu÷tðwk Awk. (12)
¼tðtÚto : {™w»Þ rðãtðt™ y™u r¢Þtðt™ ƒ™e™u, W¥t{ rð[th…qðof, r¢ÞtË{qnÚte Þwõ‚ f{o
Wí…L™ Út™th f{o ftLz™u «íÞuf ½h{tk r™íÞ fhu, ‚u{tk rðît™tu™u r™{krºt‚ fhe™u yÚtðt MðÞk
‚uytu™e …tËu sE™u ‚u™e rðãt y™u f÷t-ftiþ÷™u „úný fhu, ‚u{ rðãt y™u f÷t-ftiþ÷™e fŒe
W…uûtt ™ fhtu, yu{ …h{uïh W…Œuþ yt…u Au. (12)
Ëk„r‚ : yt ‚uh{t Ëqõ‚™t yÚto™e yÂø™ ytrŒ rŒÔÞ …ŒtÚttuoÚte W…fth „úný fhðt™e Wõ‚
«fthÚte ƒth{tk Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (13)
Ëqõ‚-14
∞Á÷fi⁄UÇŸ ŒÈflÊ Áª⁄UÊ ÁflEfiÁ÷— ‚Ê◊fi¬ËÃÿ– ŒflÁ÷fiÿʸÁ„ ÿÁˇÊfi øH§1H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëðoºt ÔÞt s„Œeïh ! y±}æì-yt… »ç|æ:-yu ç±Eïç|æ:-Ëðo Îï±ïç|æ:-rŒÔÞ„wýtu
y™u rðît™tu™e ËtÚtu ¨æï}æÐ脲ï-Ëw¾fthf …ŒtÚttuo™t …t™ {txu Îé±:-Ëífth ytrŒ ÔÞðnth ‚Útt
çxæÚ:-ðuŒðtýeytu™u ²æçã-«t fhtu.
[¼tir‚f yÂø™]
su yu ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ »ç|æ:-ytu ç±Eïç|æ:-Ëðo Îï±ïç|æ:-rŒÔÞ „wýtu y™u …ŒtÚttuo™e ËtÚtu
¨æï}æÐ脲ï-su{tk Ëw¾fthf …ŒtÚttuo™wk …t™ Au, ‚u Þ¿t™u {txu Îé±:-ËífthtrŒ ÔÞðnth ‚Útt çxæÚ:ðuŒðtýeytu™u ²æçã-«t fhu Au, ‚u™u »ç|æ:-yu ç±Eïç|æ:-Ëðo Îï±ïç|æ:-rðît™tu™e ËtÚtu ¨æï}æÐ脲ïW¥t{ Ëtu{™t …t™ {txu ²çÿæ-Mðefth fhwk Aw74
k, ‚Útt Eïh™t Îé±:-ËífthtrŒ ÔÞðnth y™u ðuŒðtýeytu™u
²çÿæ-Ëk„‚ yÚtto‚T {™ y™u ft{tu{tk ËBÞfT he‚u ËŒt ÞÚttþÂõ‚ Äthý fhwk Awk. (1)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu™u su-su ÔÞðntrhf y™u ytæÞtÂí{f Ëw¾tu™e yr¼÷t»tt ntuÞ (‚uytu
74
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
y™u) su {™w»Þtu îtht ðtÞw, s¤ y™u …]rÚtðe{Þ ÞLºtÞwõ‚ Þt™tuÚte yÂø™™u Ëk„‚ fhe™u r¢Þt
fhðt{tk ytðu Au y™u Eïh™e yt¿tt™wk Ëuð™, ðuŒtu™wk yæÞÞ™-yæÞt…™ y™u ‚u{tk ƒ‚tððt{tk
ytðu÷wk y™wct™ fhu Au, ‚uytu s ËðoºtÚte yt™kŒ™u «t fhu Au. (1)
•Ê àflÊ ∑§áflÊfi •„Í·Ã ªÎÆáÊ|ãÃfi Áfl¬˝ à Áœÿfi—– ŒflÁ÷fi⁄UÇŸ •Ê ªfiÁ„H§2H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rð¿tt™ MðY… Eïh ! su{ ÜU‡±æ:-{uÄtðe rðît™-y±æ-yt…™e xæë‡æç‹„-…qò
fhu Au, ¥ãꯄ-«tÚto™t fhu Au-ƒtu÷tðu Au, ‚u{ y{u …ý yt…™e …qò y™u ytbt™ fheyu Aeyu.
nu ç±Ðí-rðrðÄ ¿tt™Úte …ŒtÚttuo™wk …qhý fh™th {uÄtðe rðît™T ! su{ „ï-yt…™e ç{²:-ƒwrØ
su Eïh™t xæé‡æç‹„-„wýtu™e M‚wr‚ y™u «tÚto™t fhu Au, ‚u{ y{u Ëðo {¤e™u ‚u™e s r™íÞ W…tË™t
fh‚t hneyu. (2)
nu {k„÷{Þ …h{tí{™T ! yt… f]…t fhe™u Îïç±ç|æ:-rŒÔÞ „wýtuðt¤t …ŒtÚttuo yÚtðt rðît™tu™e
ËtÚtu y{™u ¥æxæçã-ËðoºtÚte «t Úttytu.
[¼ir‚f yÂø™]
nu ç±Ðí-rðrðÄ ¿tt™Úte …ŒtÚttuo™wk …whý fh™th rðît™T ! su{ ÜU‡±æ:-su{ yLÞ {uÄtðe rðît™
¥xÝï-yÂø™™e xæë‡æç‹„-M‚wr‚ fhu Au. ¥ãꯄ-rþÕ…rðãt {txu M…Äto fhu Au, ‚u{ ‚wk …ý M‚wr‚
y™u M…Äto fh.
su{ ¥xÝï-yu yÂø™ Îï±ïç|æ:-rðît™tu™e ËntÞ‚tÚte ¥æxæçã-…tu‚t™t „wýtu™u Ëthe he‚u sýtðu
Au y™u su yÂø™™wk „ï-‚the ç{²:-ƒwrØ xæë‡æç‹„-M‚wr‚ fhu Au, ytbt™ fhu Au, yux÷t {txu ¥ãꯄ‚wk ‚u™t îtht …w»f¤ ftÞtuo™u rËØ fh. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yt Ë]rü{tk Eïh hr[‚ …ŒtÚttuo™u òuE™u yu{ fnuðwk òuEyu fu, yu Ëðo
ÄLÞðtŒ y™u M‚wr‚ytu Eïh™u {txu s Ëk„‚ ÚttÞ Au. (2)
ßãº˝flÊÿÍ ’ή„S¬Áï Á◊òÊÊÁÇŸ¢ ¬ÆÍ·áÊ¢ ÷ªfi◊˜– •ÊÁŒàÿÊŸ˜ ◊ÊLfi§Ã¢ ªáÊ◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu ÜU‡±æ:-{uÄtðe rðît™tu ! yt… r¢Þt ‚Útt yt™kŒ™e rËrØ™u {txu §‹Îí±æ²ê-ELÿ
= rðãw‚T, ðtÞw = …ð™, ÏæëãSÐç„}æì-{nt™‚{ …ŒtÚttuo™t …t÷™™tu nu‚w ËqÞo «ftþ, ç}æ~ææ-«tý,
¥çxÝ}æì-¼tir‚f yÂø™, Ðꯇæ}æì-yti»trÄ ytrŒ™t Ë{qn™e …wrü fh™th, [kÿ÷tuf, |æxæ}æì-Ëw¾tu™e
«tr fhtð™th [¢ð‚eo ytrŒ htßÞ Ä™, ¥æçÎy²æÝì-ƒth {rn™t, }ææL„}æì-ðtÞw ËkƒkÄe xæ‡æ}æìË{qn™wk ¥ãꯄ-„úný ‚Útt xæë‡ææç‹„-Ëthe he‚u òýe™u ËkÞwõ‚ fhtu. (3)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu Eïh hr[‚ yu ELÿ ytrŒ …ŒtÚttuo™t „wýtu™u òýe™u r¢Þtytu{tk ËBÞfT
«Þtu„ fhu Au, ‚uytu Ëw¾e ƒ™e™u Ëðo-«týeytu™u Ëw¾e fhu Au. (3)
¬˝ flÊfi Á÷˝ÿãà ßãŒfiflÊ ◊à‚⁄UÊ ◊ÊfiŒÁÿcáÊflfi—– º˝å‚Ê ◊äflfip◊ÍÆ·Œfi—H§4H
ÉøðuŒ¼t»Þ
75
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ {U Äthý fhu÷, …qðo{kºttuõ‚ §‹Îí = rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuo fnu÷
Au. ‚uÚte }抱:-{Äwh „wýðt¤t }æy¨Úæ:-W¥t{ yt™kŒ™t ËtÄ™ }ææÎç²c‡æ±:-yt™kŒ™t r™r{‚T Î패æ:ƒ¤ yÚtðt Ëu™t™u yt™kŒ fhtð™th ™}æê¯Î:-rðfx þºtwytu™e Ëuðt{tk hnu™th, §‹Î±:-hËðt™
Ëtu{ ð„uhu yti»trÄytu™t Ë{qn™t Ë{qntu™u ±:-‚{tht {txu Ðí ç|æí²‹„ï-{tht {txu yu …ŒtÚttuo™u
Äthý fhtu. (4)
¼tðtÚto : Eïh Ëðo {™w»Þtu™u fnu Au fu-…qðo {kºt{tk «r‚…trŒ‚ y™u {tht îtht h[ðt{t
ytðu÷ rðãw‚T ytrŒ™t îtht su …ŒtÚttuo …wü fhðt{tk ytðu Au, ‚u™u su {™w»Þtu ðiãf y™u rþÕ…þt†™e
he‚u W¥t{ hË Wí…L™ fhðt y™u rþÕ…f{o™e rËrØ îtht W¥t{ Ëu™t™t r™{toýÚte, htu„tu™tu ™tþ
y™u rðsÞ «t fhu Au, ‚uytu y™uf he‚u yt™kŒ ¼tu„ðu Au. (4)
߸›fiUà àflÊ◊fiflSÿfl— ∑§áflÊfi‚Ê flÆÎÄÃ’fiÁ„¸·—– „Áflc◊fiãÃÊ •⁄U®R昧∑ΧÃfi—H§5H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! y{u ãç±c}æ‹„:-nrð yÚtto‚T ÷uðt y™u ¼tus™ fhðt™t …ŒtÚttuo rðã{t™
Au, ¥Ú¢ÜëU„:-su Ëðo …ŒtÚttuo™u y÷kf]‚ fh™th Au, ¥±S²±:-su™tu …tu‚t™e hûtt™e RåAt™tu Mð¼tð
Au, ‚uytu ÜU‡±æ¨:-ƒwrØ{t™ y™u ±ëv„Ïæ<ã¯:-ÞÚttft¤ Þ¿t fh™th rðît™ su y±æ}æì-Ëðo s„‚™t
Wí…r¥tf‚to, Äthf s„Œeïh™e §Ç„ï-M‚wr‚ fhu Au, ‚u™e M‚wr‚ fhu. (5)
¼tðtÚto : nu Ëf¤ Ë]rü™t Wí…tŒf s„Œeïh ! su fthýu yt…u Ëðo «týeytu™t Ëw¾™u {txu
Ëðo …ŒtÚttuo h[e™u Äthý fhu÷t Au, ‚uÚte yt…™e s M‚wr‚ fh‚tk y™u Ëðo™e hûtt™e RåAt fh‚tk
‚Útt rþûtt y™u rðãt îtht Ëðo {™w»Þtu™u Ëw¼qr»t‚ fh‚tk y{u r™íÞ «Þí™ fheyu Aeyu. (5)
ÉÊÆÎìfiÎcΔ®Ê ◊ŸÊÿÈ¡Ê ÿ àflÊ fl„fi|ãà flqfiÿ—– •Ê ŒflÊãà‚Ê◊fi¬ËÃÿH§6H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! su ÞwÂõ‚Úte ËkÞwõ‚ fhu÷ [‚wÚto {kºttuõ‚ Íæë„ÐëcÆæ:-su™tu …]c yÚtto‚T
ytÄth s¤ Au. }æÝæï²é…:-rð¿tt™Úte Þwõ‚ yÚtto‚T ©uc ¿tt™Úte hÚttu{tk Þwõ‚ fhu÷, ±q²:-ðt‚to,
…ŒtÚto y™u Þt™tu™u ŒuþtL‚h{tk …ntU[tz™th rðãw‚T ytrŒ Au, su ¨æï}æÐ脲ï Ëtu{ yÚtto‚T …ŒtÚttuo™t
hûtt-MÚtt™ Þ¿t™u {txu y±æ„ì-‚u y÷kf]‚ fhðt ÞtuøÞ Þ¿t™u ‚Útt Îï±æÝì-rŒÔÞ„wý Þwõ‚ ¼tu„tu yÚtðt
ðËk‚ ytrŒ }‚wytu™u ¥æ±ãç‹„-ËðoºtÚte «t fhtðu Au, ‚u™u Ëðo {™w»Þtuyu ÞÚttð‚T òýe™u ftÞo
rËrØ {txu «Þwõ‚ fhðt òuEyu. (6)
¼tðtÚto : su rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuo Au, ‚uytus s¤™u W…h-™e[u yÚtto‚T W…h-yL‚rhût{tk …ntU[tze™u
íÞtkÚte ™e[u ðhËtðu Au, ‚th ™t{f ÞkºtÚte Ëk[tr÷‚ rðãw‚T {™ Ë{t™ ðu„Úte ðt‚toytu-ËkŒuþtu™u
ŒuþtL‚h{tk …ntU[tzu Au. yu s he‚u Ëðo …ŒtÚttuo y™u Ëw¾tu™u «t fhtð™th yu rðãw‚T ytrŒ Au.
76
yuðtu Eïh™tu W…Œuþ Au. (6)
ÃÊŸ˜ ÿ¡fiòÊÊ° ´§ÃÊflÎœÊ˘ÇŸ ¬àŸËfiflÃS∑ΧÁœ– ◊äflfi— ‚ÈÁ¡u ¬ÊÿÿH§7H
76
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
[Eïh]
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-s„Œeïh ! yt… ²…~ææÝì-su f¤t ytrŒ …ŒtÚttuo{tk ËkÞwõ‚ fhðt ÞtuøÞ «„æ±ë{:ËíÞ‚t y™u W¥t{ f{tuo™e ð]rØ fh™th Au, „æÝì-‚u rðãw‚T ytrŒ ©uc …ŒtÚttuo™u Wí…L™ fhtu Atu,
‚u™tÚte Ý:-y{™u ÐyÝ豄:-«þM‚ …í™eðt¤t ÜëUç{-ƒ™tðtu.
nu ¨éç…u-W¥t{ Äthý þÂõ‚ðt¤t Rïh ! yt… }抱:-Wí…L™ fhu÷ {ÄwhtrŒ „wýtuÚte Þwõ‚
…ŒtÚto-Ë{qn™t hË™wk f]…t fhe™u Ðæ²±:-…t™ fhtðtu.
(¼tir‚f yÂø™)
¨éç…u-su™e ßðt¤t{tk W¥t{ he‚u …ŒtÚttuo™tu ntu{ fhðt{tk ytðu Au, ‚u ¥çxÝ-¼tir‚f yÂø™
«„æ±ë{:-}‚ yÚtto‚T s¤, ËíÞ y™u Þ¿t™t ðÄof, ²…~ææÝì-f¤tytu{tk ËkÞwõ‚ fhðt ÞtuøÞ „æÝìrðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuo™u ÜëUç{-ƒ™tðu Au, }抱:-{Äwh …ŒtÚttuo™t hË™wk Ðæ²²-…t™ fhtðu Au. yÚtto‚T
‚u™t …t™{tk nu‚w Au. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Rïh™e W…tË™t™e ËtÚtu Ëthe he‚u yÂø™™t «Þtu„ îtht hËtu y™u
Ëtht …ŒtÚttuo™u ‚iÞth fhe™u ‚Útt W…fth-ftÞo fhe™u „]nt©{{tk Ëðo ftÞtuo™u rËØ fhðt òuEyu.
(7)
ÿ ÿ¡fiòÊÊ ÿ ߸«®KÊSà Ãfi Á¬’ãÃÈ Á¡uÿÊ– ◊œÊfi⁄ÇŸ fl·fi≈˜∑ΧÁÃH§8H
…ŒtÚto : ²ï-su {™w»Þtu rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuo ²…~ææ:-f¤trŒ{tk ËkÞwõ‚ fhu Au, „ï-‚uytu y™u
²ï-su „wýðt¤t §üÇKæ:-Ëðoºt «fthÚte þtuÄðt ÞtuøÞ Au „ï-‚uytu ç…u²æ-ßðt¤tY…e þÂõ‚Úte ¥xÝïyÂø™{tk ±¯ÅìÜëUç„-Þ¿t{tk rðþu»t ft{ fhðtÚte }æ{æï:-{Äwh „wýtu™t ykþtu™u çÐÏæ‹„é-ÞÚttð‚T …t™
fhu Au. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yt ËkËth{tk Ëðo ËkÞwõ‚ …ŒtÚttuo (™t rð»tÞ){tk ƒu «fth™wk ftÞo fhðwk
òuEyu. yuf (‚u™t) „wýtu™wk ¿tt™ fhðwk y™u ƒeswk ‚u™tÚte ftÞo rËrØ fhðe òuEyu.
su rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuo Ëðo {q‚o …ŒtÚttuo™e hË™u Ëk„úrn‚ fhe™u …w™: ‚u™u Atuze Œu Au, ‚u™e þwrØ
{txu Ëw„krÄ‚ …ŒtÚttuo™tu (yÂø™{tk) «ûtu… (= ntu{) r™íÞ fhðtu òuEyu. suÚte Ëw¾ËtÄf ƒ™u
Au. (8)
•Ê∑§Ë¥ ‚ÍÿÓ¸Sÿ ⁄UÊøŸÊŒ˜ ÁflEÊfiŸ˜ ŒflÊ° ©fiU·’ȸœfi—– Áfl¬˝Ê „ÊÄ flfiˇÊÁÃH§9H
…ŒtÚto : su ãæï„æ-ntu{{tk ™t¾ðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™t Œt‚t ç±Ðí:-{uÄtðe rðît™-¨ê²üS²-[ht[h™t
ytí{t …h{uïh yÚtðt ËqÞo÷tuf™t Úæï™Ýæ„ì-«ftþÚte §ã-yt sL{ yÚtðt ÷tuf{tk ©¯Ïæéü{:-«t‚:ft¤™u «t fhe™u Ëw¾tu™tu ƒtuÄ fhtð™th ç±EæÝì-Ë{M‚ Îï±æÝì-©uc ¼tu„tu™u ±ÿæç„-«t ÚttÞ
Au yÚtðt fhtðu Au, ‚u s Ëðo rðãtytu™u «t fhe™u yt™kŒÞwõ‚ ƒ™u Au. (9)
¼tðtÚto : òu Eïh yu …ŒtÚttuo™u Wí…L™ ™ fhu, ‚tu ftuE …ý {™w»Þ ‚u™tÚte W…fth „úný
ÉøðuŒ¼t»Þ
77
™ fhe þfu. ßÞthu {™w»Þtu r™ÿtÄe™ ƒ™u Au, íÞthu ftuE …ý ¼tuøÞ …ŒtÚttuo™u «t fhe þf‚t
™Úte, …hk‚w ò„]‚ Út‚tk ¼tu„ fhðt{tk Ë{Úto ƒ™u Au, ‚uÚte (yt {kºt{tk) ‘W»tƒwoÄ’ fnu÷ Au. yu
…ŒtÚttuoÚte ƒwrØ{t™ …wÁ»t s r¢Þt rËrØ fhe þfu Au, yLÞ ™rn. (9)
ÁflEfiÁ÷— ‚Êêÿ¢ ◊äflÇŸ ßãºfi˝áÊ flÊÿÈŸÊfi– Á¬’Êfi Á◊òÊSÿ œÊ◊fiÁ÷—H§10H
…ŒtÚto : ¥xÝï-su yÂø™ §‹Îíï‡æ-…h{ yiïÞo fhtð™th ±æ²éÝæ-M…þo y™u „{™ fhtð™th
…ð™™e ËntÞ‚tÚte ç}æ~æS²-Ëðo{tk hnu÷ ‚Útt Ëðo{tk «tý¼q‚ ðtÞw™t ç±Eïç|æ:-Ëðo {æ}æç|æ: MÚtt™tuÚte
¨æï}²}æì-Ëtu{™wk r™{toý fhðt ÞtuøÞ }æ{é-{ÄwhtrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ …ŒtÚttuo™wk çÐÏæ-…t™ fhu Au, ‚u™u
„úný fhu Au. (10)
¼tðtÚto : yu rðãw‚T ™t{f yÂø™ ƒúñtkz{tk hnu÷ ðtÞw ‚Útt þheh{tk hnu÷ «týtu™e ËtÚtu
hne™u Ëðo …ŒtÚttuoÚte hË™u „úný fhe™u (Vhe …tAtu) ftZu Au. ‚uÚte yu yÂø™ rþÕ…™wk {wÏÞ ËtÄ™
Au. (10)
àfl¢ „ÊÃÊ ◊ŸÈfiÁ„¸ÃÊ˘ÇŸfi ÿôÊ·fiÈ ‚ËŒÁ‚– ‚◊¢ ŸÊfi •äfl⁄U¢ ÿfi¡H§11H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-su yt… yíÞk‚ …qs™eÞ s„Œeïh ! }æÝé<ã„:-{™w»Þ ytrŒ™u Äthý fh™th,
ãæï„æ-Ëðo …ŒtÚttuo™t Œt‚t, y±}æì-su ²¿æï¯é-r¢ÞtftkzÚte ÷E™u rð¿tt™ ËwÄe „úný fhðt ÞtuøÞ Þ¿ttu{tk
¨èÎç¨-rðã{t™ hntu Atu, ¨:-‚u yt… Ý:-y{tht §}æ}æì-yu ¥Š±Ú}æì-®nËt hrn‚ Ëw¾™t nu‚w
Þ¿t™u ²…-Ëk„‚ fhtu yÚtto‚T ‚u™u rËØ fhtu. (11)
¼tðtÚto : su Eïhu {™w»Þ-ÔÞÂõ‚ ytrŒ™u Wí…L™ fhe™u Äthý fhu÷ Au, suÚte yu f{o, W…tË™t
y™u ¿tt™™t Ëðo «fhýtu{tk …qßÞ‚{ Au, ‚uÚte ‚u s yt ËkËthY…e Þ¿t™u Ëk„r‚Þwõ‚ fhe™u y{™u
Ëw¾e fhu Au. (11)
ÿÈÆˇflÊ sLfi§·Ë ⁄UÕfi „Á⁄UÃÊfi Œfl ⁄UÊÁ„Ãfi—– ÃÊÁ◊fiŒ¸flÊ° ß„Êflfi„H§12H
…ŒtÚto : nu Îï±-rðît™T ! yt… Úƒï-…]rÚtðe, Ë{wÿ y™u yL‚rhût{tk ytðt„{™ {txu rð{t™trŒ
hÚt{tk Úæïçã„:-Ÿ[t-™e[t MÚtt™{tk W‚thðt-[Ztððt ãçÚ„:-…ŒtÚttuo™u nh™the ¥L¯è:-÷t÷ ðýoÞwõ‚
‚Útt „r‚ fhtð™the ßðt¤tytu™u ²éÿ±-Þwõ‚ fhtu, „æç|æ:-‚u™tÚte §ã-yt ËkËth{tk Îï±æÝì-r¢ÞtÚte
rËØ Út™th rŒÔÞ ÔÞðnthtu™u ¥æ±ã-ËðoºtÚte «t fhtðtu. (12)
¼tðtÚto : rðît™tuyu, yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™tu f÷tÞkºttu y™u Þt™tu{tk ËkÞtu„ fhe™u, ‚u™t îtht
yt ËkËth{tk {™w»Þtu™tk Ëw¾ {txu rŒÔÞ …ŒtÚttuo «ftrþ‚ fhðt òuEyu. (12)
Ëk„r‚ : yt [tiŒ{t Ëqõ‚™e Ëðo Œtu78
»ttu™t „wýtu™tu «ftþ fhðtÚte ‚Útt r¢Þt {txu Ë{wå[ÞÚte
‚uh{t Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (14)
Ëqõ‚-15
78
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ßãº˝ ‚Ê◊¢ Á¬’fi ´§ÃÈŸÊ àflÊfi Áfl‡Ê|ãàflãŒfifl—– ◊à‚⁄UÊ‚SÃŒÊfi∑§‚—H§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su §‹Îí-Ë{Þ™t rð¼t„™u fh™th ËqÞo÷tuf «„éÝæ-ðËk‚ ytrŒ }‚wytu™e
ËtÚtu ¨æï}æ}æì-yti»trÄ ytrŒ …ŒtÚttuo™t hË™u çÐÏæ-…t™ fhu Au, „ÎæïÜU¨:-su™t yL‚rhût, ðtÞw, ytrŒ
r™ðtË MÚtt™ Au, }æy¨Úæ¨:-yt™kŒ™u Wí…L™ fh™th Au, ‚u §‹Î±:-}‚wytu™e ËtÚtu y±æ-«týe yÚtðt
y«týe Y… …ŒtÚto yÚtðt ËqÞo™t rfhý-Ë{qn{tk «r‚ûtý ¥æç±àæ‹„é-ËðoºtÚte «ðuþ fhu Au. (1)
¼tðtÚto : yt ËqÞoð»to, W¥thtÞ™, ŒrûtýtÞt™, ðËk‚trŒ }‚wytu, ({rn™tytu), þwõ÷ y™u
f]»ý…ût, rŒðË y™u ht‚, f÷t, ftct y™u r™{u»t ytrŒ ft¤ rð¼t„tu™wk r™{toý fhu Au.
yt rð»tÞ{tk {nthts {™w fnu Au fu - yZth r™{u»t™e yuf ftct, ºteË ftctytu™e yuf
f÷t, ºteË f÷tytu™wk yuf {wnq‚o (= 48 r{r™x) ºteË {wnq‚tuo™t yuf rŒðË y™u ht‚ (= 1440
r{r™x yÚtto‚T 24 f÷tf) (‚u ËqÞo) yu (ft¤ rð¼t„tu)™e ËtÚtu Ëðo yti»trÄytu™t hËtu™u Ëðo
MÚtt™tu{tkÚte s¤™wk ytf»toý fhu Au-¾U[u Au. ‚u (s¤) rfhýtu™e ËtÚtu ytftþ{tk hnu Au y™u ðtÞw™e
ËtÚtu ytðt„{™ fhu Au. (1)
◊Lfi§Ã— Á¬’fià ´§ÃÈŸÊfi ¬ÊòÊÊŒ˜ ÿôÊ¢ ¬ÈfiŸËß– ÿÍÆÿ¢ Á„ cΔÊ ‚ÈfiŒÊŸfl—H§2H
…ŒtÚto : su }æL„:-…ð™ «„éÝæ-}‚wytu™e ËtÚtu Ëðo hËtu™wk çÐÏæ„-…t™ fhu Au, ‚u s Ðæï~ææ„ì…tu‚t™t …rðºt‚t™t „wýÚte ²¿æ}æì-Wõ‚ ºtý «fth™t Þ¿ttu ÐéÝè„Ý-…rðºt fhu Au, çã-su fthýu ²ê²}æì‚u ¨éÎæݱ:-…ŒtÚttuo™wk W¥t{ Œt™ yt…™th Sƒ-Au, ‚uÚte ÞwÂõ‚…qðof Þtusðt{tk ytðu÷ ftÞtuo™u rËØ
fhu Au. (2)
¼tðtÚto : }‚wytu™t y™w¢{Úte ðtÞw{tk …ý „wý Wí…L™ ÚttÞ Au, ‚u („wýtu)Úte Ëk…L™ (yu
ðtÞw) Ëðo ºtËhuýw ytrŒ™e ‚Útt r¢Þt-[uütytu™tu nu‚w ƒ™u Au; yÂø™{tk Ëw„krÄ‚ ytrŒ (…ŒtÚttuo™t)
ntu{™t îtht …rðºt ƒ™e™u Ëðo™u Ëw¾Þwõ‚ fhe™u ‚u (ðtÞw) ytŒt™-«Œt™ fhðt{tk r™r{¥t Au
.(2)
•Á÷ ÿôÊ¢ ªfiÎáÊËÁ„ ŸÊ ÇŸÊflÊ Ÿc≈®— Á¬’fi ´§ÃÈŸÊfi– àfl¢ Á„ ⁄fiUàŸœÊ •Á‚fiH§3H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! ÝïcÅ:-þwrØ y™u …wrü™t nu‚wÚte Ëðo …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fh™the rðãw‚T
«„éÝæ-}‚wytu™e ËtÚtu hËtu™wk çÐÏæ-…t™ fhu Au, çã-suÚte ÚyÝ{æ:-hí™ yÚtto‚T h{ý™t {txu …]rÚtðe
ytrŒ …ŒtÚttuo™u Äthý fh™the ¥ç¨-Au, y±}æì-‚u xÝæ±:-Ëðo …ŒtÚttuo™e «t fhtð™the Ý:-y{tht
yu ²¿æ}æì-Þ¿t™u ¥ç|æxæë‡æèçã-Ëðo he‚u „úný fhu Au, ‚uÚte ‚wk ‚u™tÚte Ëðo ftÞtuo rËØ fh. (3)
¼tðtÚto : su rðãw‚T yÂø™ Ëqû{ yðMÚtt Au, ‚u Ëðo MÚtq¤ …ŒtÚttuo™t yðÞðtu{tk ÔÞt ÚtE™u
‚u™wk Äthý yÚtðt AuŒ™ fhu Au, ‚uÚte s «íÞût yÂø™ «fx ÚttÞ Au y™u ‚u{tk rð÷Þ …t{u Au. (3)
ÉøðuŒ¼t»Þ
79
•ÇŸfi ŒflÊ° ß„Êflfi„ ‚ÊŒÿÊ ÿÊÁŸfi·È ÁòÊ·È– ¬Á⁄fiU ÷Í· Á¬’fi ´§ÃÈŸÊfiH§4H
…ŒtÚto : su ¥xÝï-¼tir‚f rðãw‚T yÚtðt «rËØ yÂø™ §±-yt ËkËth{tk «„éÝæ-}‚wytu™e ËtÚtu
ç~æ¯é-™t{, sL{ y™u MÚtt™ yu ºtý «fth™t ÷tuf{tk ‚Útt ²æïçݯé-ftÞtuo y™u fthýtu{tk Îï±æÝìËðo rŒÔÞ„wý Þwõ‚ …ŒtÚttuo™u ¥æ + ±ã-ËðoºtÚte «t fhtðu Au, ¨æβ-MÚttr…‚ fhu Au yÚtðt
™ü fhu Au, ÐçÚ + |æê¯-ËðoºtÚte y÷kf]‚ fhu Au. Ëðo …ŒtÚttuoÚte hË™wk çб-…t™ fhu Au. (4)
¼tðtÚto : Œtn„wý Þwõ‚ yu yÂø™, Y…™t «ftþ™ îtht W…h, ™e[u y™u {æÞ{tk hnu÷tk
Ëðo …ŒtÚttuo™u Ëwþtuur¼‚ fhu Au-‚Útt nð™{tk y™u rþÕ… rðãt{tk «Þwõ‚ fhu÷ rŒÔÞ Ëw¾tu™u «ftrþ‚
fhu Au. (4)
’˝ÊrÊfiáÊÊÁŒãº˝ ⁄UÊœfi‚— Á¬’Ê ‚Ù◊fi◊ÎÆÃÍ°⁄UŸfiÈ– Ãfl|h ‚Åÿ◊SÃfiÎÃ◊˜H§5H
…ŒtÚto : su §‹Îí-yiïÞo y™u Sð™™tu nu‚w ðtÞw, Ïæíæræ‡ææ„ì-{nt™ ƒúñtkz™t yðÞð Úæ{¨:…]rÚtðe ytrŒ ÷tuftu™t Ä™Úte ¥Ýé«„êÝì-…tu‚t™t «¼tðÚte …ŒtÚttuo™t hËtu™u nh™th ðËk‚ ytrŒ }‚wytu™t
y™w¢{Úte ¨æï}æ}æì-Ëðo …ŒtÚttuo™t hËtu™wk çб-…t™ fhu Au, „úný fhu Au, ‚uÚte çã-r™ùÞÚte „±‚u ðtÞw™e …ŒtÚttuo™e ËtÚtu ¥S„ë„}æì-yrð™tþe ¨w²}æì-r{ºt‚t Au. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, ËkËth™t h[rÞ‚t Eïhu su-su ðtÞw ytrŒ …ŒtÚttuo{tk su-su r™Þ{ MÚttr…‚
fhu÷ Au, ‚u™u òýe™u ftÞtuo rËØ fhðt òuEyu y™u ‚u™e rËrØÚte Ëðo }‚wytu{tk Ëðo «týeytu™t
y™wfq¤ rn‚™wk Ëk…tŒ™ fhðwk òuEyu. ÞwÂõ‚…qðof Ëuð™ fhu÷ yu r{ºt Ë{t™ y™u yÞwÂõ‚…qðof
Ëuð™ fhðtÚte þºtw Ë{t™ ƒ™u Au. yu{ Ë{sðwk òuEyu. (5)
ÿÈÆfl¢ ŒˇÊ¯ œÎÃfl˝Ã Á◊òÊÊfiflL§áÊ ŒÆÍ›U÷fi◊˜– ´§ÃÈŸÊfi ÿôÊ◊Êfi‡ÊÊÕH§6H
…ŒtÚto : ²é±}æì-su {넱í„æñ-ƒ¤™u Äthý fh™th ç}æ~ææ±L‡ææñ-«tý y™u WŒt™ «„éÝæ-}‚wytu™e
ËtÚtu Îêf|æ}æì-þºtwytu îtht Œw:¾Úte ½»toý fu Œƒtððt ÞtuøÞ Îÿæ}æì-ƒ¤™u ²¿æ}æì-…qðtuoõ‚ ºtý «fth™t
Þ¿t™u ¥æàææƒï-«t fhu Au. (6)
¼tðtÚto : Ëðo™t r{ºt, ƒtÌt „r‚ðt¤tu «tý y™u ytÇÞL‚h „r‚ðt¤tu ðÁý yÚtto‚T WŒt™
fnuðtÞ Au, yu ƒL™u™u «týeytu îtht Ë{M‚ s„‚ ™t{f Þ¿t y™u ƒ¤ }‚wytu™t Þtu„Úte Äthý
fhe™u ÔÞt fhðt{tk ytðu Au, suÚte Ë{M‚ ÔÞðnthtu rËØ ÚttÞ Au. (6)
º˝ÁfláÊÊŒÊ º˝ÁflfiáÊ‚Ê ª˝Êflfi„SÃÊ‚Ê •äfl⁄U– ÿôÊ·fiÈ Œfl◊Ëfi›UÃH§7H
…ŒtÚto : Îí籇ææïÎæ:-su rðãt, ƒ¤, htßÞ y™u Ä™™t Œt‚t ‚Útt rŒÔÞ„wýÞwõ‚ …h{uïh Au
80 ýÞwõ‚ ¼tir‚f yÂø™ Au, su Îï±}æì-Œuð™u xæíæ±ãS„æ¨:ð¤e W¥t{ Ä™ ytrŒ …ŒtÚto yt…™th rŒÔÞ„w
„útðt yÚtto‚T M‚wr‚, Ë{qn, „úný yÚtðt n™™ su (…h{uïh)™t ntÚt{tk Au. ð¤e, „útðt Þ¿t
y™u rþÕ… rðãt™e rËrØ {txu …íÚth ytrŒ su (yÂø™)™t ntÚt{tk Au. ‚u Îí籇æ¨:-Þ¿t fh™th
}Âíðf yÚtðt ÿÔÞ Ëk…tŒf rðît™ Au, ‚u ¥Š±Úï-y™wct™ fhðt ÞtuøÞ, r¢Þt ËtæÞ ®nËt™u yÞtuøÞ
80
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
²¿æï¯é-yÂø™ntuºt ytrŒÚte yï{u½ ËwÄe Þ¿t, yÚtðt rþÕ…rðãt{Þ Þ¿ttu{tk §üf„ï-…qò yÚtðt
‚u (yÂø™)™t „wýtu™wk yLðu»tý fhe™u ËkÞwõ‚ fhu Au, ‚u {™w»Þ ËŒt yt™krŒ‚ hnu Au. (7)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu Ëðo f{o, W…tË™t y™u ¿tt™ftkztu îtht ËtæÞ Þ¿ttu{tk …h{uïh™e
…qò (W…tË™t) fhðe òuEyu.
yu s he‚u yÂø™ntuºt ‚Útt rþÕ… Þ¿ttu{tk ¼tir‚f yÂø™™u W¥t{ he‚u ËkÞwõ‚ fhðtu òuEyu. (7)
º˝ÁfláÊÊŒÊ ŒfiŒÊÃÈ ŸÊ fl‚ÍfiÁŸ ÿÊÁŸfi ÔÊÎ|áfl⁄U– Œfl·ÈÆ ÃÊ flfiŸÊ◊„H§8H
[Eïh]
…ŒtÚto : y{u Îï±ï¯é-rŒÔÞ f{o, htßÞ y™u rðît™tu{tk su ±¨êçÝ-rðãt y™u [¢ð‚eo htßÞÚte
«t fhðt ÞtuøÞ W¥t{ Ä™tu™u Ôæë燱Úï-Ëtk¼¤eyu Aeyu, „æ-‚u™wk y{u ±Ýæ}ææãï Ëuð™ fheyu,
„æ-‚u™u Îí籇ææïÎæ:-W¥t{ he‚u W…tË™t fhu÷ s„Œeïh Ý:-y{™u ÎÎæ„é-«Œt™ fhu.
[¼tir‚f yÂø™]
y{u Îï±ï¯é-rþÕ…rðãtÚte rËØ fhu÷ rð{t™trŒ™t ntuðtÚte y™u rŒÔÞ ËqÞtorŒ …ŒtÚttuo{tk su ±¨êçÝrðãt y™u [¢ð‚eo htßÞÚte «t Út™th W¥t{ Ä™tu™u Ÿæë燱Úï-Ëtk¼¤eyu Aeyu, „æ-‚u™wk y{u ±Ýæ}æãïËuð™ fheyu, ‚u™u Îí±è‡ææïÎæ:-ËBÞfT he‚u ËkÞwõ‚ fhu÷ ¼tir‚f yÂø™ Ý:-y{™u ÎÎæ„é-yt…u Au.
¼tðtÚto : …h{uïhu yt s„‚{tk «týeytu™u {txu su …ŒtÚto Wí…L™ fhu÷ Au, W…fth{tk Þwõ‚
fhu÷ ‚u …ŒtÚttuoÚte «íÞût-y«íÞût sux÷e …ý ðM‚wytu Wí…L™ ÚttÞ Au, ‚u rðît™tu™t Ëk„Úte Ëw¾ŒtÞf
Īu Au. (8)
º˝ÁfláÊʌʗ Á¬fi¬Ë·Áà ¡ÈÆ„Êà ¬˝ øfi ÁÃcΔÖ Ÿc≈˛ÊŒÎÆÃÈÁ÷fiÁ⁄UcÿÃH§9H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ Îí籇ææïÎæ:-Þ¿t™wk y™wct™ fh™th rðît™ {™w»Þ Þ¿ttu{tk Ëtu{trŒ
yti»trÄytu™t hË™u çÐÐè¯ç„-…eðt™e RåAt fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý ‚u Þ¿ttu™u ÝïcÅîæ„ì-rð¿tt™Úte …éãæï„ytŒt™-«Œt™™tu ÔÞðnth fhtu, ‚u Þ¿ttu™u rðrÄ ËtÚtu fhe™u «„éç|æ:-ðËk‚trŒ }‚wytu™t ËkÞtu„Úte
Ëw¾tu™t Ëuð™Úte Ðíç„çcÆ„-«r‚ct™u «t fhe™u, ‚u Þ¿t™e rðãt™u ËŒt §c²„-òýtu. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ©uc f{tuo™wk y™wfhý fhðwk òuEyu, Œwüf{tuo™wk ™rn, Ëðo }‚wytu{tk ÞÚttÞtuøÞ
f{o fhðt òuEyu, su }‚w{tk su Œuþ r™ðtË fhðt ÞtuøÞ ntuÞ, íÞtk r™ðtË fhðtu y™u sðwk òuEyu.
‚u Œuþ y™wËth ¼tus™ ytåAt™ y™u rðnth fhðt òuEyu. yu ÔÞðnthtuÚte r™hk‚h Ëw¾tu™wk Ëuð™
fhðwk òuEyu. (9)
ÿûflÊfi ÃÈÆ⁄UËÿfi◊ÎÆÃÈÁ÷º˝¸ÁflfiáÊÊŒÊ ÿ¡Êfi◊„– •œfi S◊Ê ŸÊ ŒÁŒ÷¸ÓflH§10H
…ŒtÚto : nu Îí籇ææïÎ:-ÿrðý yÚtto‚T ytí{t™e þwrØ fh™th rðãtrŒ Ä™™t Œt‚t s„Œeïh !
y{u ²„ì-su „éÚè²}æì-MÚtq¤, Ëqû{, fthý y™u …h{ fthý{tk [tuÚtt yt… y±æ-yt…™u «„éç|æ:…ŒtÚttuo™u «t fhtð™the }‚wytu™t Þtu„{tk ²…æ}æãï, S}æ-Ëw¾…qðof …qò fheyu Aeyu. ‚u yt…
ÉøðuŒ¼t»Þ
81
Ý:-y{tht {txu Ä™trŒ …ŒtÚttuo™t ÎçÎ:-Œt‚t ¥{-r™ùÞÚte |æ±-ƒ™tu. (1)
¼tðtÚto : …h{uïh ºtý «fth™t yÚtto‚T MÚtq¤, Ëqû{ y™u fthý ™t{f ºtý …ŒtÚttuo™t s„‚Úte
…]ÚtfT ðM‚w ntuðtÚte [tuÚtt Au. su Ëðoºt yr¼ÔÞt…f, ËðtoL‚Þto{e, ËðtoÄth. …h{uïh Ë{M‚ {™w»Þtu
îtht r™íÞ …qò (= W…tË™t) fhðt ÞtuøÞ Au. ‚u™t rËðtÞ ftuE {™w»Þtuyu yLÞ …ŒtÚttuo™e ‘EïhƒwrØ’
Úte W…tË™t ™ fhðe òuEyu, ‚u™tÚte r¼L™ yLÞ ftuE, f{tuo™u y™wËth Sðtu™u V¤ «Œt™ fh™th
™Úte. (10)
•|‡flfiŸÊ Á¬’fiâ ◊œÈÆ ŒËlfiÇŸË ‡ÊÈÁøfl˝ÃÊ– ´§ÃÈŸÊfi ÿôÊflÊ„‚ÊH§11H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! ‚{u-su àæéç™±í„æ-…ŒtÚttuo™e þwrØ fh™th ²¿æ±æã¨æ-ntu{ {txu ÿÔÞtu™u
«t fh™th, ÎèlxÝè-su™e Œer™tu nu‚w yÂø™ Au, ‚u ¥çEÝæ-ËqÞo y™u [kÿ{t }æ{é-{Äwh hË™wk
çЯ„}æì-…t™ fhu Au, su «„éÝæ-}‚wytu™e ËtÚtu hËtu™u «t fhtðu Au-‚u™u ÞÚttð‚T òýtu. (11)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ yt…u Au fu {U Eïhu su ËqÞo y™u [kÿ{t ytrŒ ËkÞwõ‚ ƒu-ƒu (òuze)
…ŒtÚto ftÞo rËrØ {txu ËkÞwõ‚ Y…u h[u÷ Au,
nu {™w»Þtu ! yu ƒL™u Ëðo }‚wytu{tk «t Út™th Ëw¾ y™u ÔÞðnth™e rËrØ ËBÞfT Y…Úte
«t fhtðu Au. yu{ ‚{thu òýðwk òuEyu. (11)
ªÊ„¸ÓU¬àÿŸ ‚ãàÿ ´§ÃÈŸÊfi ÿôÊŸË⁄fiUÁ‚– ŒflÊŸ˜ Œfiflÿà ÿfi¡H§12H
…ŒtÚto : su ¨‹y²-r¢Þtytu™t Ëkrð¼t„{tk Ëthe he‚u hnu™th-«ftrþ‚ Út™th ¼tir‚f yÂø™
xææãüÐy²ïÝ-„]n…r‚™t ËkÞwõ‚ ÔÞðnthÚte ‚Útt «„éÝæ-}‚wytu™e ËtÚtu ²¿æÝè:-ºtý «fth™t Þ¿ttu™u
«t fhtð™th ¥ç¨-Au, ‚u-Îï±²„ï-Þ¿t fh™th rðît™™u {txu rþÕ… rðãt{tk ²…-Ëk„{-«tÂ
fhtðu Au. (12)
¼tðtÚto : su rðît™tu îtht Ëðo ÔÞðnth-ftÞtuo{tk «íÞuf }‚w{tk rðãt…qðof ËBÞfT «Þtu„ fhu÷
su yÂø™ Au, ‚u {™w»Þ ytrŒ «týeytu™u rŒÔÞ Ëw¾ …ntU[tzu Au-«t fhtðu Au. (12)
Ëk„r‚ : [tiŒ{tk Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu yt …kŒh{tk Ëqõ‚™t yÚto™e rðïŒuðtu™t y™wÞtuøÞ ðËk‚
ytrŒ }‚wytu™wk ÞÚtt ¢{ «r‚…tŒ™ fhðtÚte Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (15)
Ëqõ‚-16
•Ê àflÊfi fl„ãÃÆÈ „⁄UfiÿÊ flηfiáÊ¢ ‚Ê◊fi¬ËÃÿ– ßãºfi˝ àflÊ ‚Í⁄UfiøˇÊ‚—H§1H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-rðît™T ! su ±ë¯‡æ}æì82
-s¤™e ð»tto fh™th ËqÞo÷tuf™u ¨æï}æÐ脲ï-Ëtu{ yÚtto‚T
Wí…L™ ÚtÞu÷ …ŒtÚttuo™t hË…t™ Y… ÔÞðnth {txu ¨êÚ™ÿæ¨:-ËqÞo{tk su™wk Œþo™ ÚttÞ Au, ‚u ãÚ²:rfhýtu ¥æ + ±ã‹„é-ËðoºtÚte «t ÚttÞ Au, y±æ-‚u ËqÞo÷tuf™u ‚wk …ý «t fh, su™u Ëðo rþÕ…e-
82
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
fthe„htu «t fhu Au, ‚u™u Ëðo {™w»Þ «t fhu. nu {™w»Þtu ! y{u òýeyu Aeyu, y±æ-‚u …qðtuoõ‚
ËqÞo™u ‚{u …ý òýtu. (1)
¼tðtÚto : su ËqÞo™tk rfhýtu Au, ‚u Ëðo …ŒtÚttuo™t hË™wk ytnhý-¾U[™th Au, ‚u Ëðo™t «ftþf
‚Útt ð»tto fh™th Au, ‚u ÞÚttÞtuøÞ y™wfq¤‚tÚte {™w»Þtu îtht Ëuð™ fhðtÚte W¥t{ Ëw¾tu™u Wí…L™
fhu Au-Ëw¾ yt…u Au. (1)
ß◊Ê œÊŸÊ ÉÊfiÎÃSŸÈflÊ „⁄UËfi ߄ʬfiflˇÊ×– ßãº˝¯ ‚ÈÆπÃfi◊ ⁄UÕfiH§2H
…ŒtÚto : ãÚè-su …ŒtÚttuo™u nh™th ËqÞo™t þwõ÷…ût y™u f]»ý…ût Au, ‚u §ã-yt ÷tuf{tk =
ËkËth{tk §}ææ:-yu Íæë„SÝé±:-s¤™wk ðn™ fh™th {æÝæ:-rfhýtu yÚtto‚T ŒerÂytu ‚Útt §‹Îí}æì-ËqÞo÷tuf™u
¨é¶„}æï-yíÞk‚ Ëw¾™tu nu‚w Úƒï-h{ý fhðt ÞtuøÞ rð{t™trŒ hÚttu{tk ©Ð-Ë{e… ±ÿæ„:-«t fhtðu
Au. (2)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk su ht‚-rŒðË, þwõ÷…ût y™u f]»ý…ût, ŒrûtýtÞ™ y™u W¥thtÞ™
Au, ‚u ãÚè-fnuðtÞ Au, ‚u™t îtht ËqÞo Ëðo yt™kŒ-ÔÞðnthtu™u «t fhtðu Au. (2)
ßãº˝¯ ¬˝ÊĸÓflÊ◊„ ßãº˝¯ ¬˝ÿàÿfiäfl⁄U– ßãº˝¯ ‚Ê◊fiSÿ ¬ËÃÿfiH§3H
…ŒtÚto : y{u Ðíæ„:-«r‚rŒ™ §‹Îí}æì-…h{ yiïÞo™t Œt‚t Eïh™u Ðí²ç„-«f]ü Œt™ yt…™th
¥Š±Úï-W…tË™t Þ¿t{tk ã±æ}æãï-ytbt™ fheyu Aeyu.
y{u-Ðí²ç„-«f]ü-©uc‚{ ¿tt™ yt…™th ¥Š±Úï-r¢ÞtÚte ËtæÞ Þ¿t{tk Ðíæ„:-«r‚rŒ™ §‹Îí}æì…h{ yiïÞo™e ËtÄf rðãw‚T ™t{f yÂø™™wk ã±æ}æãï-„úný fheyu Aeyu.-r¢Þtytu{tk ËkÞwõ‚ fheyu.
y{u Ðí²ç„-«f]ü ¿tt™ yt…™th ¥Š±Úï-r¢Þt™t ËtÄf Þ¿t{tk ¨æï}æS²-Ëðo …ŒtÚttuoÚte Wí…L™
hË™wk Ð脲ï-…t™ fhðt {txu Ðíæ„:-«r‚rŒ™ §‹Îí}æì-ƒtÌt y™u ytÇÞL‚h ðtÞw =«tý™u ã±æ}æãï„úný fheyu Aeyu.-‚u™u-rËØ fheyu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, «r‚rŒ™ …h{uïh™e W…tË™t fhðe òuEyu y™u ‚u™e yt¿tt™wk …t÷™
fhðwk òuEyu. «íÞuf Þ¿t{tk rðãw‚T ™t{f yÂø™™u ft{{tk ÷uðtu òuEyu y™u «tý rðãt îtht …ŒtÚttuo™tu
W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (3)
©U¬fi Ÿ— ‚ÆÈÃ◊Ê ªfiÁ„ „Á⁄fiUÁ÷Á⁄Uãº˝ ∑§Á‡ÊÁ÷fi—– ‚ÆÈà Á„ àflÊ „flÊfi◊„H§4H
…ŒtÚto : çã-su fthýu yu §‹Îí-ðtÞw ÜïUçàæç|æ:-yÂø™, rðãw‚T y™u ËqÞo™t ãçÚç|æ:-nhý-ytnhý
Mð¼tððt¤t ðu„ðt™ rfhýtu™e ËtÚtu Ý:-y{tht ¨é„}æì-Wí…L™ fhu÷t …ŒtÚttuo™u ©Ðæxæçã-ËðoºtÚte
r™fx «t ÚttÞ Au, yux÷t {txu y±æ-‚u ðtÞw yu ¨é„ï-Wí…L™ fhu÷ ntu{, rþÕ… ytrŒ ÔÞðnthtu™tu
y{u ã±æ}æãï-„úný fheyu Aeyu. (4)
¼tðtÚto : su …ŒtÚto y{tht îtht rþÕ…-ÔÞðnthtu{tk W…fth „úný fhðt ÞtuøÞ Au, ‚u yÂø™,
rðãw‚T, ËqÞo y™u ðtÞw™t fthýu s «ßðr÷‚ ÚttÞ Au ‚Útt ytðt„{™ fhu Au. (4)
ÉøðuŒ¼t»Þ
83
‚◊¢ Ÿ— SÃÊ◊◊Ê ªsȬŒ¢ ‚flfiŸ¢ ‚ÈÆÃ◊˜– ªÊÒ⁄UÊ Ÿ ÃfiÎÁ·Ã— Á¬fi’H§5H
…ŒtÚto : su ËqÞo Ý:-y{tht y™wct™ fhu÷ S„æï„}æì-M‚wr‚ ÞtuøÞ Þ¿t ‚Útt ¨±Ý}æì-yiïÞo
«t fhtð™th r¢Þtftkz™u „ë範:-‚hMÞt = ‚]»tt ÷t„u÷ xææñÚ:-„tuht hk„™t nhýe™u Ý-Ë{t™
fu su{ ‚u ©Ðæxæçã-s¤tþÞ Ë{e… sE™u s¤™wk …t™ fhu Au, ‚u{ ¨:-‚u ËqÞo §Î}æì-yu ¨é„}æìWí…L™ fhu÷ yti»trÄ ytrŒ™wk çÐÏæ-…t™ fhu Au. (5)
¼tðtÚto : su{ yíÞk‚ ‚]»tt‚wh nhý ytrŒ …þw, …ûte ‚eðú ðu„Úte Œtuze™u s¤tþÞ …h …ntu[e™u
s¤™wk …t™ fhu Au, ‚uðe he‚u ËqÞo …tu‚t™t ðu„ðt™ rfhýtuÚte yti»trÄ ytrŒ ËwÄe …ntU[e™u ‚u™t
hË™wk …t™ fhu Au. yu ËqÞo™tu {™w»Þtuyu rðãt™e ð]rØ {txu ËBÞfT W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (5)
ß◊ ‚Ê◊Êfi‚ ßãŒfifl— ‚ÈÆÃÊ‚Ê •Áœfi ’Á„¸Á·fi– ÃÊ° ßfiãº˝ ‚„fi‚ Á¬’H§6H
…ŒtÚto : su ¥ç{-Ïæ<ãç¯-su{tk Ëðo …ŒtÚttuo ð]rØ™u «t ÚttÞ Au, ‚u yL‚rhût{tk §}æï-yu ¨æï}ææ¨:su™tÚte Ëw¾ Wí…L™ ÚttÞ Au, §‹Î±:-y™u su Ëðo …ŒtÚttuo™u ÂM™øÄ fh™th hË Au, ‚u ¨ã¨ï-ƒ¤
ytrŒ „wýtu {txu Eïhu ¨é„æ¨:-Wí…L™ fhu÷ Au, „æ-‚u™wk §‹Îí-ðtÞw «r‚ûtý çб-…t™ fhu Au.
(6)
¼tðtÚto : Eïhu yt ËkËth{tk «týeytu™tk ƒ¤ ytrŒ™e ð]rØ {txu sux÷t {qŠ‚{t™ …ŒtÚttuo
Wí…L™ fhu÷ Au, ËqÞoÚte rAL™-r¼L™ fhu÷ ‚u …ŒtÚttuo™u ðtÞw …tu‚t™e Ë{e… ÷tðe™u Äthý fhu Au.
‚u™t ËkÞtu„Úte «týe y™u y«týe = sz s„‚ ƒ¤ «t fhu Au. (6)
•ÿ¢ à SÃÊ◊Êfi •Áª˝ÿÊ NfiUÁŒS¬ÎªfiSÃÈÆ ‡Ê¢Ãfi◊—– •ÕÊ ‚Ê◊¯ ‚ÈÆâ Á¬fi’H§7H
…ŒtÚto : {™w»Þtuyu su{ yu ðtÞw «Út{ ¨é„}æì-Wí…L™ fhu÷ ¨æï}æ}æì-Ëðo …ŒtÚttuo™t hËtu™wk çÐÏæ…t™ fhu Au, ¥ƒ-‚Œ™L‚h „ï-su ‚u ðtÞw™t ¥çxæí²:-yíÞw¥t{ NçÎSÐëÜUì-yL‚: fhý{tk Ëw¾™tu
M…þo fhtð™th S„æï}æ:-‚u™t „wýtuÚte «ftrþ‚ ÚtE™u r¢Þtytu™tu Ë{qn òýe þftÞ, ¥S„é-‚uðt ft{tu
fhðt òuEyu. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht þwØ fhðt{tk ytðu÷ Wíf]ü „wýðt¤tu ðtÞw yíÞk‚ Ëw¾ŒtÞe ƒ™u Au.
‚u{ òýðwk òuEyu. (7)
ÁflEÁ◊à‚flfiŸ¢ ‚ÈÆÃÁ◊ãº˝Ê ◊ŒÊfiÿ ªë¿ÁÖ flÎÆòÊ„Ê ‚Ê◊fi¬ËÃÿH§8H
…ŒtÚto : su ±ë~æãæ-{u½ = ðtŒ¤tytu™tu ™tþ fh™th §‹Îí:-ðtÞw ¨æï}æÐ脲ï-W¥t{ …ŒtÚttuo™t hËtu™wk
…t™ su{tk ÚttÞ Au ‚u }æÎæ²-yt™kŒ {txu §„ì-r™ùÞ fhe™u ¨±Ý}æì-Ëðo Ëw¾tu™t ËtÄ™ Y… ¨é„}æì84
Wí…L™ ÚtÞu÷ ç±E}æì-s„‚™u xæÓÀç„-«t ÚttÞ Au. (8)
¼tðtÚto : ðtÞw …tu‚t™t ytðt„{™ îtht Ë{M‚ s„‚{tk …ntU[e™u ðu„ðt™ y™u {u½tu-ðtŒ¤tytu™u
ðhËtðe™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhu Au. ‚u™t rð™t ftuE …ý {™w»Þ ftuE ò‚™t ÔÞðnth™u rËØ
84
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
fhðt{tk Ë{Úto ƒ™e þf‚tu ™Úte. (8)
‚◊¢ Ÿ— ∑§Ê◊◊Ê ¬ÎfiáÊ ªÊÁ÷⁄UEÒfi— ‡ÊÃ∑˝§ÃÊ– SÃflÊfi◊ àflÊ SflÊäÿfi—H§9H
…ŒtÚto : nu àæ„RU„æï-þ‚T =yËkÏÞ f{o yÚtðt y™k‚ «¿ttðt™ y™u Ëðo ft{™tytu™u «Œt™
fh™th s„Œeïh ! S±æŠ²:-MðtæÞtÞ fh™th y{u y±æ-yt…™e S„±æ}æ-M‚wr‚ fheyu Aeyu, ¨:‚u yt… xææïç|æ:-RrLÿÞ, …]rÚtðe, rðãt™tu «ftþ y™u …þw ‚Útt ¥Eñ:-þe½ú „{™™t nu‚w yÂø™
ytrŒ yÚtðt ½tuzt, ntÚte ytrŒ™t îtht Ý:-y{the §}æ}æì-ðuŒ{kºttu™t îtht «u{…qðof ËíÞ¼tðÚte
fhðt{tk ytðu÷e ÜUæ}æ}æì-ft{™tytu™u ¥æ + Ðë‡æ-ËðoºtÚte …qýo fhtu. (9)
¼tðtÚto : Eïh™wk yu Ët{ÚÞo Au, fu ‚u Ëðo …wÁ»ttÚteo, ÄtŠ{f {™w»Þtu™e ft{™tytu™e
‚u™t f{to™wËth …qŠ‚ fhu Au, su Ë]rü™t yr‚ ©uc Wí…tŒ™ y™u Äthý îtht Ëðo «týeytu™u
Ëw¾e fhu Au, yux÷t {txu Ëðo {™w»Þtuyu ‚u (…h{uïh)™e r™íÞ W…tË™t fhðe òuEyu, yLÞ™e
™rn. (9)
Ëk„r‚ : yt Ëtu¤{tk Ëqõ‚™t yÚto™e-}‚wytu™t Ëk…tŒf ËqÞo y™u ðtÞw ytrŒ …ŒtÚto™t ÞÚttÞtuøÞ
«r‚…tŒ™Úte-…kŒh{tk Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (16)
Ëqõ‚-17
ßãº˝ÊflL§fiáÊÿÊ⁄U®R„¢ ‚◊˝Ê¡Ê⁄Ufl •Ê flÎfiáÊ– ÃÊ ŸÊfi ◊ΛUÊà ߸≤‡ÊfiH§1H
…ŒtÚto : nwk su ¨}æíæ…æï:-©uc «ftþ{t™ §‹Îíæ±L‡æ²æï:-ËqÞo y™u [kÿ{t™t „wýtuÚte ¥±:-hûtt™u
¥æ±ë‡æï-ËðoºtÚte Mðefth fhwk Awk, y™u „æ-‚uytu §üöàæï-[¢ð‚eo htßÞ™t Ëw¾ MðY… ÔÞðnth{tk Ý:y{™u }æëfæ„:-Ëw¾Þwõ‚ fhu Au.
¼tðtÚto : su{ «ftþ{Þ, ËkËth™t W…fthf, Ëw¾ ÔÞðnth™t nu‚w y™u [¢ð‚eo htßÞ™e
Ë{t™ hûtf ËqÞo y™u [kÿ{t Au, ‚u{ y{thu …ý ƒ™ðwk òuEyu. (1)
ªãÃÊfi⁄UÊ Á„ SÕÊ˘flfi‚ „fl¢ Áfl¬˝fiSÿ ◊Êflfi×– œûÊʸ⁄UÊfi ø·¸áÊËŸÊ◊˜H§2H
…ŒtÚto : su ËqÞo y™u [kÿ{t-su çã-r™ùÞÚte su yu yÂø™ y™u s¤ Ëk«Þtu„ fhu÷ }æ汄:{tht Ë{t™ …krz‚ ‚Útt ç±ÐíS²-{uÄtðe rðît™™t ã±}æì-ntu{ y™u rþÕ…trŒ ÔÞðnth™t …ŒtÚttuo™t
ytŒt™-«Œt™ xæ‹„æÚæ-fh™th Au-«t fh™th Au, ™¯ü‡æèÝæ}æì-…ŒtÚttuo™u WXtð™th {™w»Þ ytrŒ Sðtu™u
{œææüÚæ-Äthý fh™th Sƒ:-Au. ‚u{tk nwk ‚u™tu …tu‚t™t Ëðo ft{tu™e ¥±¨ï-r¢Þt rËrØ™u {txu ¥æ±ë‡æïMðefth fhwk Awk. (2)
¼tðtÚto : rðît™tu îtht ßÞthu f÷tÞkºttu{tk ÞwÂõ‚Úte ËkÞwõ‚ fhu÷ yÂø™ y™u s¤ «urh‚ fhðt{tk
ytðu Au, íÞthu yu ƒL™u Þt™tu = ðtn™tu þe½ú „r‚ fh™th y™u ‚u{tk hnu÷t {™w»Þ ytrŒ «týeytu
ÉøðuŒ¼t»Þ
85
‚Útt …ŒtÚttuo™t ¼th™t Äthýf‚to y™u Ëw¾ŒtÞe ƒ™u Au. (2)
•ŸÈÆ∑§Ê◊¢ Ãfi¬¸ÿÕÊÁ◊ãº˝ÊfiflL§áÊ ⁄UÊÿ •Ê– ÃÊ flÊ¢ ŸÁŒficΔ◊Ë◊„H§3H
…ŒtÚto : §‹Îíæ±L‡æ-yÂø™ y™u s¤ ¥ÝéÜUæ}æ}æì-«íÞuf ftÞo{tk Úæ²:-Ä™ «Œt™ fhe™u „Ðü²ïƒæ}æì‚] fhu Au, „æ-‚u ±æ}æì-ƒL™u™u y{u ÝïçÎcÆ}æì-yíÞk‚ Ë{e… §ü}æãï-ËðoºtÚte «t fheyu Aeyu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu-yu he‚u yÂø™ y™u s¤™t „wýtu™u òýe™u, su yu ƒL™u (yÂø™
y™u s¤) r¢Þt{tk ËkÞwõ‚ fhu÷t …w»f¤ Ëw¾tu «t fhtðu Au. yu ƒL™u™tu ÞwÂõ‚…qðof ftÞtuo{tk ËBÞfT
«Þtu„ fhðtu òuEyu. (3)
ÿÈÆflÊ∑ÈƧ Á„ ‡ÊøËfiŸÊ¢ ÿÈÆflÊ∑ȧfi ‚È◊ÃËŸÊ◊˜– ÷ÍÆÿÊ◊fi flÊ¡ŒÊflAÊfi◊˜H§4H
…ŒtÚto : y{u çã-su fthýu àæ™èÝæ}æì-W¥t{ ðtýe yÚtðt þw¼ f{tuo™t ²é±æÜéU-r{©ý Ëuð™,
‚Útt ±æ…ÎæÃÝæ}æì-ðts = rð¿tt™ ‚Útt yL™™t Œt‚t yÚtðt W…Œuþf ‚Útt ¨é}æ„èÝæ}æì-©uc ƒwrØ{t™
rðît™tu™u ²é±æÜéU-rð&÷u»tý-…]Útõ¼tð fhðt{tk |æê²æ}æ-Ë{Úto ƒ™eyu, yu fthýu yu yÂø™ y™u
s¤™u rËØ fheyu. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu-‚uytu ËŒt yt¤Ë™tu íÞt„ fhe™u, þw¼ f{tuo™wk Ëuð™ fhe™u,
rðît™tu™tu r™íÞ Ëk„ fhu, suÚte rðãt y™u Œrhÿ‚t Ë{q¤ ™tþ …t{u. (4)
ßãº˝fi— ‚„dŒÊ√ŸÊ¢ flLfi§áÊ— ‡Ê¢SÿÊfiŸÊ◊˜– ∑˝§ÃÈfi÷¸flàÿÈÆÄâÿfi—H§5H
…ŒtÚto : Ëðo {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu ‚uytu-§‹Îí:-yÂø™, rðãw‚T y™u ËqÞo çã-su fthýu ¨ãdÎæòÝæ}æìyËkÏÞ Ä™™t Œt‚tytu™e {æÞ{tk RU„é:-©uc‚tÚte ftÞo rËØ fh™th |æ±ç„ ÚttÞ Au, ‚Útt su ±L‡æ:s¤, ðtÞw y™u [kÿ{t …ý àæ¢S²æÝæ}æì-«þkË™eÞ …ŒtÚttuo{tk ©uc‚tÚte ftÞtuo{tk ËtÄf Au, ‚u™u òýðt
òuEyu fu Wõ‚ rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuo ©v‰²:-rðãt rËrØ {txu W…Œuþ fhðt yÚtðt fhtððt{tk
W¥t{ Au. (5)
¼tðtÚto : yºtu …qðo {kºtÚte çã-…Œ™e y™wð]r¥t Au. suÚte sux÷t …]rÚtðe ytrŒ yL™ ytrŒ™t
Œt™™t ËtÄ™tu™t r™r{¥t Au, ‚u{tk yÂø™, rðãw‚T y™u ËqÞo {wÏÞ Au y™u ‚u{tk …ý su s¤,
ðtÞw y™u [kÿ{t Au, ‚u …tu‚-…tu‚t™t „wýtu™u fthýu «þkË™eÞ y™u òýðt ÞtuøÞ Au, ‚u{ òýe™u
f{tuo{tk ËBÞfT «Þwõ‚ fhðtÚte yu r¢Þt rËrØ™t nu‚w ƒ™u Au. (5)
ÃÿÊÁ⁄UŒflfi‚Ê flÿ¢ ‚Ÿ◊ ÁŸ øfi œË◊Á„– SÿÊŒÈÆà ¬˝⁄UøfiŸ◊˜H§6H
86
…ŒtÚto : ±²}æì-y{u rðît™tu-yÂø™ y™u s¤™t „wýtu™t ¥±¨æ-rð¿tt™ ‚Útt ‚u™t îtht W…fth
„úný fhðtÚte §„ì-s su Ëw¾tu ™u W¥t{ Ä™tu™wk ¨Ýï}æ Ëuð™ fheyu Aeyu, „²æï:-‚u (RLÿ y™u
ðÁý)™t r™r{¥tÚte ™-y™u ‚u™tÚte «t yËkÏÞ Ä™™u çÝ + {è}æçã-ËðoÚtt Äthý fheyu, ‚u™tÚte
86
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ftuþtu ytrŒ W¥t{ MÚtt™{tk …qhý fheyu, su Ä™tuÚte y{tht ÐíÚï™Ý}æì-…w»f¤ ÔÞÞ {txu ©„-rn‚fh
S²æ„ì-ƒ™u. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu-‚uytu yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™t W…Þtu„Úte …qýo Ä™tu™u Ëk…tŒ™
fhe™u, ‚u™e hûtt y™u ð]rØ fhe™u, ‚u™e ÞÚttÞtuøÞ ÔÞÞ fhe™u htßÞ™e ð]rØÚte Ëðo™t rn‚™e WL™r‚
fhðe òuEyu. (6)
ßãº˝ÊfiflL§áÊ flÊ◊„¢ „ÍÆfl ÁøòÊÊÿ ⁄UÊœfi‚– •S◊Êãà‚È Á¡ÇÿÈ·fiS∑ΧÃ◊˜H§7H
…ŒtÚto : su ËBÞfT «Þwõ‚ fhu÷ ¥S}ææÝì-y™u ¨éç…x²é¯:-W¥t{ rðßÞÚte Þwõ‚ ÜëU„}æì-fhu Au,
±æ}æì-‚u ELÿ = yÂø™ y™u ðÁý = s¤™u ç™~ææ²-su yŒT¼q‚ yÚtto‚T htßÞ, Ëu™t, ™tufh, …wºt,
r{ºt, Ëwðýo, hí™, ntÚte, ½tuzt ytrŒ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ Úæ{¨ï-Ëw¾ ËtÄ™tu™t nu‚w Ä™™e «tr {txu
¥ã}æì-nwk {™w»Þ ‚u™u ¥æãé±ï-„úný fhwk Awk. (7)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu W¥t{ he‚u rËØ fhu÷ yÂø™ y™u s¤™u ftÞo{tk Þwõ‚ fhu Au, ‚uytu
rðrðÄ Ä™tu y™u rðsÞ™u «t fhe™u Ëw¾e ÚttÞ Au y™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhu Au. (7)
ßãº˝ÊfiflL§áÊ ŸÍ ŸÈ flÊ¢ Á‚·Êfi‚ãÃË·È œËcflÊ– •S◊èÿ¢ ‡Ê◊¸®fi ÿë¿Ã◊˜H§8H
…ŒtÚto : su 稯樋„è¯é-W¥t{ f{o fhðt™e RåAt y™u {è¯é-þw¼-þt†tu™u Äthý fh™the
ƒwrØytu{tk Ýé-þe½ú Ýé-su fthýu ¥S}æ|²}æì-y{u …wÁ»ttÚteo rðît™tu {txu àæ}æü-Ëðo Œw:¾ hrn‚ y™u
Œw:¾ rð™tþf W¥t{ Ëw¾™tu ¥æ²ÓÀ„}æì-ËðoºtÚte rðM‚]‚ fheyu Aeyu, ‚uÚte ±æ}æì-‚u §‹Îíæ±L‡ææðtÞw y™u s¤™t ftÞtuo™e rËrØ {txu nwk r™hk‚h ãé±ï-„úný-Mðefth fhwk Awk. (8)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu þt†™t ËkMfth y™u …wÁ»ttÚtoÞwõ‚ ƒwrØytuÚte rþÕ… ytrŒ Ëðo W¥t{
ÔÞðnthtu{tk RLÿ y™u ðÁý (ðtÞw y™u s¤)™tu ËBÞfT «Þtu„ fhu Au; ‚uytus yt ËkËth{tk Ëw¾tu™tu
rðM‚th fhu Au. (8)
¬˝ flÊfi◊‡ŸÊÃÈ ‚Èc≈ÈÆÁÃÁ⁄Uãº˝ÊfiflL§áÊ ÿÊ¢ „ÈÆfl– ÿÊ◊ÎÆœÊÕfi ‚œSÃÈfiÁÃ◊˜H§9H
…ŒtÚto : nwk su{ yt ËkËth{tk ¨écÅéç„:-RLÿ y™u ðÁý™e W¥t{ M‚wr‚ ÐíæÔÝæï„é-Ëthehe‚u
ÔÞ ÚttÞ, ‚u{ ²æ}æì-su M‚wr‚™u ãé±ï-Mðefth-„úný fÁ Awk, ‚Útt ±æ}æì-‚u RLÿ y™u ðÁý-…qðtuoõ‚
ðtÞw y™u s¤ ²æ}æì-su ¨{S„éç„}æì-M‚wr‚-feŠ‚ ËtÚtu rþÕ…r¢Þt™e «{æƒï-ð]rØ fhu Au. ‚u rþÕ…
rðãt™u nwk ãé±ï-„úný fhwk Awk. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su …ŒtÚttuo™t suðt „wý Au, ‚u™u yuðt Ëwrð[th…qðof òýe™u ‚u™tÚte ËŒt
W…fth „úný fhðtu òuEyu, yu{ Eïh™tu W…Œuþ Au. (9)
Ëk„r‚ : …qðtuoõ‚ Ëtu¤{tk Ëqõ‚™t y™wÞtu„e RLÿ y™u ðÁý™t yÚto™wk yt Ëqõ‚{tk «r‚…tŒ™
fhðtÚte yt M‚h{tk Ëqõ‚™t yÚto™e ‚u™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (17)
ÉøðuŒ¼t»Þ
87
Ëqõ‚-18
‚Ê◊ÊŸ¢ Sfl⁄UfiáÊ¢ ∑ΧáÊÈÆÁ„ ’˝firÊáÊS¬Ã– ∑§ˇÊËflfiãâ ÿ •ÊÒfiÁ‡Ê¡—H§1H
…ŒtÚto : nu Ïæíræ‡æSЄï-ðuŒ™t Mðt{e Eïh ! ²:-su nwk ¥æñçàæ…:-rðãt™t «ftþ{tk ËkËth™u
rðrŒ‚ Út™th y™u rðît™tu™t …wºt Ë{t™ Awk, ‚u {™u ¨æï}ææÝ}æì-yiïÞo Wí…L™ fh™th Þ¿t™t f‚to
S±Ú‡æ}æì-þçŒ, yÚto y™u ËkƒkÄ™t W…Œuþf, ÜUÿæ豋„}æì-fûtt yÚtto‚T ntÚt™e ytk„¤eytuÚte Út™the
«þkË™eÞ rþÕ…rðãt™wk f]…tÚte Ëk…tŒ™ fh™th ÜëU‡æéçã-ƒ™tðu. (1)
¼tðtÚto : ynª su ftuE rðãt™t «ftþ{tk Wí…L™ {™w»Þ Au, ‚u s yæÞt…f rþÕ…rðãt™t
Ëk…tŒf ƒ™e þfu Au. Eïh …ý yuðt {™w»Þ …h y™w„ún fhu Au. (1)
ÿÊ ⁄U®RflÊŸ˜ ÿÊ •fi◊Ëfl„Ê flfi‚ÈÆÁflØ ¬Èfi|c≈flœ¸ÓŸ—– ‚ Ÿfi— Á‚·ÄÃÈÆ ÿSÃÈÆ⁄U—H§2H
…ŒtÚto : ²:-su s„Œeïh ! Úï±æÝì-rðãtrŒ y™k‚ Ä™ðt™, ²:-su Ðéçcű{üÝ:-þheh y™u ytí{t™e
…wrüðÄof, ±¨é籄ì-Ëðo ðM‚w™u òý™th, ¥}æè±ãæ-yrðãt ytrŒ htu„tu™t ™tþf, ²:-su þe½ú Ëw¾fthf
„éÚ:-þe½úfthe ƒúñýM…r‚ = ðuŒ™t Mðt{e s„Œeïh Au, ¨:-‚u Ý:-y{™u rðãt ytrŒ Ä™tuÚte
稯v„é-yíÞk‚ ËkÞwõ‚ fhtu. (2)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu ËíÞ ¼t»tý ytrŒ ÷ûtýtuðt¤e Eïh™e yt¿tt™wk …t÷™ fhu Au, ‚uytu
yrðãt ytrŒ htu„tuÚte hrn‚ y™u þheh y™u ytí{t™e …wrüÚte Þwõ‚ ƒ™e™u [¢ð‚eo htßÞ ytrŒ
Ä™tu™u ‚Útt Ëðo htu„tu™wk nhý fh™the yti»trÄytu™u «t fhu Au. (2)
◊Ê Ÿ— ‡Ê¢‚Ê •⁄UfiL§·Ê œÍÆÁûʸ— ¬˝áÊ昧 ◊àÿ¸ÓSÿ– ⁄UˇÊÊfi áÊÊ ’˝rÊáÊS¬ÃH§3H
…ŒtÚto : nu ÏæíræSЄï-ðuŒ yÚtðt ƒúñtkz™t Mðt{e s„Œeïh ! yt… ¥ÚL¯:-Œt™hrn‚ }æy²üS²{™w»ÞÚte Ý:-y{the Úÿææ-hûtt fhtu, suÚte Ý:-y{the ðå[u ftuE {ê<œæ:-®nËf {™w»Þ ™ ntuÞ,
yt…™e f]…tÚte su y{the à梨:-«þkË™eÞ Þ¿t yÚtto‚T ÔÞðnth }ææ, Ðí‡æÑì -fŒe ™tþ …t{u ™rn.
(3)
¼tðtÚto : ftuE {™w»Þu fŒe …ý Äq‚o {™w»Þ™tu Ëk„ fhðtu ™rn, ‚Útt yLÞtÞ…qðof ftuE™e ®nËt
fhðe ™rn, …hk‚w Ëðo {™w»Þtuyu Ëðo™e LÞtÞÚte hûtt fhðe òuEyu. (3)
‚ ÉÊÊfi flË⁄UÊ Ÿ Á⁄UficÿÁà ÿÁ◊ãº˝Ê ’˝rÊfiáÊS¬ÁÃfi—– ‚Ê◊Êfi Á„ŸÊÁà ◊àÿ¸Ó◊˜H§4H
…ŒtÚto : §‹Îí-ðtÞw Ïæíræ‡æSÐç„:-ƒúñ88
tkz™t …t÷f …h{uïh ¨æï}æ:-Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄytu™t
Ë{qn™t hË ²}æì-su }æy²ü}æì-{™w»Þ ytrŒ «týe™u çãÝæïç„-WL™‚ fhu Au ¨:-‚u ±èÚ:-þºtw™tu rðsu‚t
ðeh…wÁ»t Ý, Íæ, çÚc²ç„-r™ùÞÚte ‚u rð™tþ™u fŒe «t Út‚tu ™Úte. (4)
88
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : su {™w»Þtu ðtÞw, rðãw‚T ËqÞo y™u Ëtu{ ytrŒ yti»trÄytu™t „wýtu™u „úný fhe™u
…tu‚t™t ftÞtuo rËØ fhu Au, ‚uytu fŒe Œw:¾e Út‚t ™Úte. (4)
àfl¢ â ’˝firÊáÊS¬Ã ‚Ê◊ ßãº˝fi‡ø ◊àÿ¸Ó◊˜– ŒÁˇÊfiáÊÊ ¬Êàfl¢„fi‚—H§5H
…ŒtÚto : nu Ïæíræ‡æSЄï-ƒúñtkz™t …t÷f …h{uïh ! y±}æì-yt…-¥¢ã¨:-…t…tuÚte su™e hûtt fhtu
Atu, y}æ-‚u Ä{toí{t Þ¿t fh™th }æy²ü}æì-rðît™ {™w»Þ™e ¨æï}æ-Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄytu™tu hË,
§‹Îí:-ðtÞw y™u Îçÿæ‡ææ:-suÚte ð]rØ™u «t ÚttÞ Au yu Ëðo ²æ„é-hûtt fhu Au. (5)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu yÄ{oÚte Œqh hne™u …tu‚t™t ÷tuftu™t Ëw¾™e ð]rØ RåAu Au, ‚uytu …h{uïh™e
W…tË™t fhe™u Ëtu{, RLÿ y™u Œrûtýt™wk ÞwÂõ‚Úte Ëuð™ fhu. (5)
‚Œfi‚S¬ÁÃ◊jÈfiâ Á¬˝ÿÁ◊ãº˝fiSÿ ∑§Êêÿfi◊˜– ‚ÁŸ¥ ◊œÊ◊fiÿÊÁ‚·◊˜H§6H
…ŒtÚto : nwk §‹ÎíS²-Sð ÜUæ}²}æì0 ft{™t fhðt ÞtuøÞ, ¨çÝ}æì-…t… y™u …wÛÞtu™t rð¼t„Úte
V¤ «Œt™ fh™th çÐí²}æì-Ëðo «týeytu™u «ËL™ fh™th, ¥jé„}æì-ytùÞoÞwõ‚ „wý, f{o y™u Mð¼tð
Y… S±SÐç„}æì-su{tk rðît™ ÄtŠ{f LÞtÞtÄeþ ÂMÚt‚ ntuÞ, ‚u ˼t™t Mðt{e s„Œeïh™e W…tË™t
y™u Ëðo W¥t{ „wý, Mð¼tð …htu…fthe ˼t…r‚™u «t fhe™u }æï{æ}æì-W¥t{ ¿tt™™u Äthý fh™the
ƒwrØ™u ¥²æ稯}æì-«t fÁk. (6)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu ËðoþÂõ‚{t™, Ëðo™t yrÄct‚t y™u Ëðo™t yt™kŒ «Œt‚t …h{uïh™e
y™u Mð¼tðtuÚte Þwõ‚ y™u …htu…fthe ˼t…r‚™u «t fhu Au, ‚uytu s Ë{M‚ þt†tu™wk ¿tt™
y™u r¢ÞtÚte Þwõ‚ ƒwrØ™u «t fhe™u …wÁ»ttÚteo ‚Útt rðît™ ƒ™e™u Ëw¾e ÚttÞ Au. (6)
ÿS◊ÊfiºÎÆà Ÿ Á‚äÿfiÁà ÿôÊÊ Áflfi¬ÁpÃfipŸ– ‚ œËŸÊ¢ ÿʪfiÁ◊ãflÁÃH§7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ²S}ææ„ì-su ç±Ðçp„:-y™k‚ rðãtðt™ y™u Ëðo þÂõ‚{t™ s„Œeïh™t
«„ï-rð™t ²¿æ:-árü„tu[h ËkËth ™Ýæ-fŒe Ý ç¨Š²ç„-rËØ = ƒ™e þf‚tu ™Úte, ¨:-‚u s„Œeïh
Ëðo «týeytu y™u {™w»Þtu™e {èÝæ}æì-ƒwrØ y™u f{tuo™t ²æïxæ}æì-ËkÞtu„™u §‹±ç„-«t fhu Au yÚtðt
òýu Au. (7)
¼tðtÚto : ÔÞt…f = Ëðo{tk hnu™th Eïh y™u ÔÞtÃÞ Ëk…qýo s„‚ yu ƒL™u™tu r™íÞ ËkƒkÄ
Au. ‚u s Ëðo s„‚™u h[e™u ‚Útt Äthý fhe™u, Ëðo™e ƒwrØytu™e [uüt™t ¿tt‚t ƒ™e™u Ëðo «týeytu™u
‚u™t f{to™wËth Ëw¾-Œw:¾ Y… V¤ «Œt™ fh™th Au.
Rïh rð™t, …tu‚t™t Mð¼tðÚte rËØ y™u su™tu ftuE yrÄct‚t ™ ntuÞ yuðwk s„‚ fŒe ƒ™e
þf‚wk ™Úte, fthýfu sz …ŒtÚttuo{tk ¿tt™™tu y¼tð ntuðtÚte ÞÚttur[‚T r™Þ{Úte ‚u™e Wí…r¥t ÚtE
þf‚e ™Úte. (7)
•ÊºÎfiäŸÊÁà „Áflc∑ΧfiÁâ ¬˝ÊÜø¯ ∑ΧáÊÊàÿäfl⁄U◊˜– „ÊòÊÊfi Œfl·Èfi ªë¿ÁÃH§8H
ÉøðuŒ¼t»Þ
89
…ŒtÚto : su Ëðo¿t, ˼t…r‚, Œuð …h{uïh-Ðíæ@}æì-Ëðo{tk ÔÞt y™u su™u «týeytu Ëthe
he‚u «t ÚttÞ Au, ãç±cÜëUç„}æì-nrð yÚtto‚T ytŒt™-«Œt™ ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™e h[™tðt¤t ¥Š±Ú}æìr¢Þt s„‚ yÚtto‚T r¢ÞtÚte Wí…L™ Út™th s„‚ Y… Þ¿t{tk ãæï~ææç‡æ-ntu{™u rËØ fhtð™the r¢Þtytu™u
ÜëU‡ææïç„-Wí…L™ fhu Au. ‚Útt ¥æ„ì-ËðoºtÚte «ŠÝæïç„-ËBÞfT ð]rØ fhu Au; Vhe ‚u Þ¿t Îï±ï¯é-rŒÔÞ„wýðt¤t
…ŒtÚttuo{tk xæÓÀç„-«t ÚttÞ Au. (8)
¼tðtÚto : su™tÚte …h{uïh Ë{M‚ s„‚™e h[™t fhu Au, yux÷t {txu Ëðo …ŒtÚttuo …hM…h
ËkÞtu„Úte ð]rØ …t{u Au, yu r¢Þtí{f Þ¿t y™u rþÕ…rðãt{tk ËBÞfT «Þwõ‚ fhðtÚte {nt™ Ëw¾tu™u
Wí…L™ fhu Au. (8)
Ÿ⁄Uʇʢ‚¯ ‚ÈÆœÎc≈fi◊◊¬fi‡ÿ¢ ‚¬˝ÕfiSÃ◊◊˜– ÁŒflÊ Ÿ ‚kfi◊π‚◊˜H§9H
…ŒtÚto : nwk Ý-su{ «ftþ{t™ ËqÞtorŒ™t «ftþÚte ¨Îì }æ}涨}æì-su{tk «týe ÂMÚth hnu Au
y™u su{tk s„‚ «t ÚttÞ Au, ¨ÐíS„}æ}æì-rðM‚]‚ ytftþ ytrŒ …ŒtÚttuo™e ËtÚtu yíÞk‚ ÔÞtÂ
¨éÍæëcÅ}æ}æì-©uc he‚u Ë{M‚ s„‚™u Äthý fh™th ÝÚæà梨}æì-Ëðo {™w»Þtu™u yð~Þ M‚wr‚ fhðt
ÞtuøÞ ¨ÎÚSÐç„}æì-…qðtuoõ‚ ˼t…r‚ …h{uïh™tk ¥Ðà²}æì-¿tt™árüÚte Œþo™ fÁk Awk, ‚u{ ‚{u …ý
˼t…r‚™u «t ÚtE™u LÞtÞÚte Ëðo «ò™wk …t÷™ fhe™u r™íÞ Œþo™ fhtu. (9)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þ Ëðoºt rðM‚]‚ ËqÞtorŒ™t «ftþ™u r™nt¤u Au, ‚u{ Ëðoºt ÔÞtÂ, ¿tt™™t
«ftþ™u fh™th-¿tt™ «ftþY… …h{uïh™u òýe™u rðM‚th Ëw¾™u «t fhu Au. (9)
Ëk„r‚ : …qðo Ë¥th{tk Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu §‹Îí = r{ºt y™u ðÁý™e ËtÚtu y™wÞtu„e ƒ]nM…r‚
ytrŒ yÚttuo™t «r‚…tŒ™Úte yt yZth{tk Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (18)
Ëqõ‚-19
¬˝Áà àÿ¢ øÊLfi§◊äfl⁄U¢ ªÊfi¬ËÕÊÿ ¬˝ „Ífiÿ‚– ◊L§|jfi⁄UÇŸ •Ê ªfiÁ„H§1H
…ŒtÚto : su ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ }æLç|Î:-rðþu»t ðtÞw™e ËtÚtu ¥æxæçã-Ëðoºt òÞ Au, ‚u rðît™tu™e
r¢Þtytu îtht y±}æì-‚u ™æL}æì-©uc ¥Š±Ú}æì-Þ¿t™t Ðíç„-{txu ‚Útt xææïÐèƒæ²-…]Úðe y™u RrLÿÞtu
ytrŒ™e hûtt {txu Ðí + ã겨ï-©uc he‚u r¢Þt{tk «Þwõ‚ fhðt{tk ytðu Au. (yÚtto‚T W…rŒü fhðt{tk
ytðu Au.) (1)
¼tðtÚto : su ¼tir‚f yÂø™ «rËØ y™u rðãw‚T ytrŒ Y…{tk ðtÞwÚte «Œe fhðt{tk ytðu
Au, ‚u yÂø™™u, rðît™tuyu «þM‚ ƒwrØ îtht, «íÞuf ftÞo rËØ{tk Ëðo™e hûtt {txu ‚u™t „wýtu™t
¿tt™™e ËtÚtu W…Œuþ y™u ©ðý fhðtu 90
òuEyu. (1)
ŸÁ„ ŒflÊ Ÿ ◊àÿʸ®fi ◊„SÃfl ∑˝§Ãȯ ¬⁄U—– ◊L§|jfi⁄UÇŸ •Ê ªfiÁ„H§2H
90
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
[Eïh]
nu ¥xÝï-rð¿tt™ MðY… Rïh ! yt… f]…t fhe™u }æLç|Î:-«týtu™e ËtÚtu ¥æ + xæçã-rð¿tt‚
Úttytu y™u ËðoºtÚte ytðtu. ‚u y±-…h{tí{t™t ÐÚ:-W¥t{ „wý y™u }æã:-{rn{t Au, RU„é}æì-yt…™t
Ëk…qýo f{o™t yL‚™u Ýçã-™rn ftuE Îï±:-rðît™ y™u }æy²ü:-ftuE yrðît™ òýe þf‚tu Ý-™Úte.
[¼tir‚f yÂø™]
su ¼tir‚f yÂø™™t ÐÚ:-yr‚ ©uc „wý y™u }æã:-{rn{t ÜíU„é}æì-f{o yÚtðt ƒwrØ™u «tÂ
fhtðu Au, su™u Ýçã-™rn, Îï±:-rðît™ y™u }æy²ü:-yrðît™ {™w»Þ òýe þf‚tu Ý-™Úte. ¥xÝï‚u ¼tir‚f yÂø™ }æMç|Î:-ðtÞwytu™e ËtÚtu ¥æ + xæçã-ËðoºtÚte «t ÚttÞ Au, òÞ Au.
¼tðtÚto : …h{uïh™e Ëðtuo¥t{ {rn{t y™u f{o y™k‚ ntuðtÚte ftuE ‚u™tu yL‚-…th …t{e
þf‚t ™Úte, …hk‚w su™e sux÷e ƒwrØ y™u rðãt ntuÞ Au, ‚u y™wËth ‚u Ë{trÄÞtu„Úte Þwõ‚ «týtÞt{Úte
yL‚Þto{e Y…{tk hnu÷ (Eïh™u òýe þfu Au.) ðuŒtu{tk ‚Útt Ë]rü{tk ¼tir‚f yÂø™™t ‚Útt {Á‚
yÚtto‚T ðtÞw™tk sux÷t MðY… y™u „wýtu ðŠý‚ fhu÷ Au, ‚ux÷t s òýe þftÞ Au, ‚u™tÚte yrÄf
òýe þft‚t ™Úte. (2)
ÿ ◊„Ê ⁄U¡fi‚Ê ÁflŒÈÁfl¸Efi ŒflÊ‚Êfi •º˝È„fi—– ◊L§|jfi⁄UÇŸ •Ê ªfiÁ„H§3H
…ŒtÚto : ²ï-su {™w»Þ ¥Îíéã:-ÿtunÚte hrn‚ ç±Eï-Ëðo Îï±æ¨:-rðît™ Au. ‚u }æLÎìç|æ:-…ð™
y™u yÂø™™e ËtÚtu ËkÞwõ‚ }æã:-{nt™ Ú…¨:-÷tuftu™u ç±Îé:-òýu Au, ‚uytus Ëw¾e ÚttÞ Au.
nu ¥xÝï-MðÞk «ftþMðY… ‚Útt Ëðo™u «ftrþ‚ fh™th Eïh ! yt…-}æLÎìç|æ:-ËðoºtÚte «tÂ
Úttytu Atu, ‚uÚte yt…u su (¥xÝï) «ftþf yÂø™ ƒ™tðu÷ Au, ‚u ðtÞwytu™e ËtÚtu s ftÞo™u {txu
¥æxæçã-ytðu Au, «t ÚttÞ Au. (3)
¼tðtÚto : su rðît™tu-yÂø™Úte ytf]ü, «ftrþ‚ y™u ðtÞw™t îtht [uüt fhe™u Äthý fhu÷
÷tuf Au, ‚u Ëðo™u òýe™u ‚u™tu ftÞtuo{tk W…Þtu„ fhðtu òýu Au, ‚uytu Ëw¾e ÚttÞ Au. (3)
ÿ ©Uª˝Ê •∑§¸◊ÊfiŸÎÆøÈ⁄UŸÊfiœÎc≈Ê‚ •Ê¡fi‚Ê– ◊L§|jfi⁄UÇŸ •Ê ªfiÁ„H§4H
…ŒtÚto : ²ï-su ©xæíæ:-‚eðú ðu„trŒ „wýÞwõ‚ ‚Útt ¥Ýæ{ëcÅæ¨:-ftuEÚte htufe ™ þftÞ, yuðtu
…ð™ ¥æï…¨æ-…tu‚t™t ƒ¤ ytrŒ „wýtu™e ËtÚtu rðã{t™ ÚtE™u ¥ÜüU}æì-ËqÞtorŒ ÷tuftu™t ¥æÝë™é:„wýtu™u «ftrþ‚ fhu Au »„ñ:-yu }æLÎìç|æ:-…ð™tu™e ËtÚtu ¥xÝï-rðãw‚T yÚtðt «rËØ yÂø™ ¥æxæçãË{M‚ ftÞtuo{tk Ënfthe-ËntÞ fh™tht ntuÞ Au, ËðoºtÚte «t ÚttÞ Au. (4)
¼tðtÚto : sux÷wk …ý ƒ¤ Au, ‚u ðtÞw y™u rðãw‚T îtht Wí…L™ ÚttÞ Au. yu ðtÞw Ë{M‚
÷tuftu™u Äthý fh™th Au, ‚u™t Þtu„Úte rðãw‚T y™u ËqÞo ytrŒ «ftrþ‚ ÚtE™u Äthý fhðt{tk ytðu
Au,Éøðu
‚uÚte ðtÞw
™t „wýtu™t ¿tt™ y™u ‚u™t W…fth „úný fhðtÚte y™uf ftÞtuo rËØ ÚttÞ Au. (4)
Œ¼t»Þ
91
ÿ ‡ÊÈÆ÷˝Ê ÉÊÊ⁄Uflfi¬¸‚— ‚ÈˇÊòÊÊ‚Êfi Á⁄U‡ÊÊŒfi‚—– ◊L§|jfi⁄UÇŸ •Ê ªfiÁ„H§5H
…ŒtÚto : ²ï-su ÍææïÚ±Ðü¨:-½tuh-n™™þe÷ Mð¼tððt¤t çÚ¨æΨ:-htu„tu™wk ¼ûtý-™tþ fh™th
¨éÿæ~ææ¨:-yL‚rhût{tk r™¼oÞ htßÞ fh™th àæé|æíæ:-…tu‚t™t „wýtuÚte Ëwþtur¼‚-ðtÞw Au, ‚u }æLÎìç|æ:Ëw¾ «tr™t nu‚w …ð™tu™e ËtÚtu ¥xÝï-yu ¼tir‚f yÂø™ ¥æxæçã-«fx ÚttÞ Au yÚtto‚T ftÞtuo™u «tÂ
fhtðu Au. (5)
¼tðtÚto : su Þ¿t îtht þwØ fhu÷ …ð™ W¥t{ htßÞ fh™th ƒ™e™u htu„tu™tu ™tþ fhu Au
‚Útt su yþwØ-Œw„OrÄ‚ Au ‚u Ëw¾tu™tu ™tþ fhu Au, ‚uÚte {™w»Þ yÂø™ ({tk ntu{) îtht ðtÞw™e
þwrØ Ëw¾tu™u rËØ fhu. (5)
ÿ ŸÊ∑§SÿÊÁœfi ⁄UÊøŸ ÁŒÁfl ŒflÊ‚ •Ê‚fiÖ ◊L§|jfi⁄UÇŸ •Ê ªfiÁ„H§6H
…ŒtÚto : ²ï-su Îï±æ¨:-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ …]rÚtðe y™u [LÿtrŒ ÷tuf «ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚uytu ÝæÜUS²Ëw¾™e rËrØ fh™th ËqÞo÷tuf™t Úæï™Ýï-Ár[fthf çÎç±-«ftþ{tk ¥ç{ + ¥æ¨„ï-W…h rðã{t™ Au.
}æLÎìç|æ:-‚u™t Äthf y™u «ftþf rŒÔÞ„wý ðtÞw Œuðtu™e ËtÚtu ¥xÝï-yu «rËØ yÂø™ ¥æ + xæçãËðoºtÚte Ëw¾™u «t fhtðu Au. (6)
¼tðtÚto : Ëðo ÷tuf Rïh™t «ftþÚte s «ftrþ‚ Au, …hk‚w ‚u™t h[u÷t ËqÞo÷tuf™t «ftþÚte
…]rÚtðe y™u [kÿ÷tuf «ftrþ‚ ÚttÞ Au. ‚u rŒÔÞ-„wýtu™e ËtÚtu ð‚o{t™ yu yÂø™™tu Ëðo ftÞtuo{tk
«Þtu„ fhðtu òuEyu. (6)
ÿ ߸Wÿfi|ãà ¬fl¸ÓÃÊŸ˜ ÁÃ⁄U— ‚fi◊Èƺ˝◊fiáʸfl◊˜– ◊L§|jfi⁄UÇŸ •Ê ªfiÁ„H§7H
…ŒtÚto : ²ï-su ðtÞw бü„æÝì-{u½tu-ðtŒ¤tu™u §üÑì ¶²ç„-rAL™-r¼L™ fhe™u ðhËtðu Au, ¥‡æü±}æì…]rÚtðe™t Ë{wÿ™tu ç„Ú:-r‚hMfth fhu Au, ¨}æéÎí}æì-yL‚rhût™u s¤Úte …qýo fhu Au, ‚u }æLÎìç|æ:W…h-™e[u „r‚ fh™th …ð™tu™e ËtÚtu ¥xÝï-yu rðãw‚T ™t{f yÂø™ ¥æ + xæçã-ËðoºtÚte «tÂ
ÚttÞ Au. (7)
¼tðtÚto : ðtÞw™t Þtu„Úte s ð»tto ÚttÞ Au, s¤ y™u huýw yÚtto‚T …ŒtÚttuo™t Ëqû{ xwfzt fu
hsfý W…h sE™u (™e[u) ytðu Au. ‚u …ð™tu™e ËtÚtu yÚtðt ‚u™t r™r{¥tÚte rðãw‚T Wí…L™ Út‚t
„úný fhe þftÞ Au. (7)
•Ê ÿ Ããfl|ãÃfi ⁄U|‡◊Á÷fi|SÃ⁄U— ‚fi◊Èƺ˝◊Ê¡fi‚Ê– ◊L§|jfi⁄UÇŸ •Ê ªfiÁ„H§8H
92 yÚtðt ðu„Úte ¨}æéÎí}æì-yL‚rhût™t s¤{Þ Ë{wÿ™u
…ŒtÚto : ²ï-su ðtÞw …tu‚t™t ¥æï…¨æ-ƒ¤
«t ÚttÞ Au, s¤{Þ Ë{wÿ™u ç„Ú:-r‚hMf]‚ fhu Au, ‚Útt su Úçà}æç|æ:-ËqÞo™t rfhýtu™e ËtÚtu
¥æ + „‹±ç‹„-y™w„‚ ÚtE™u «ftþ™tu rðM‚th fhu Au, ‚u }æLÎìç|æ:-Ä™ksÞ ytrŒ Ëqû{ «týY…
92
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ð™tu™e ËtÚtu ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ ¥æ + xæçã-ËðoÚte «t ÚttÞ Au, ftÞo™e rËrØ fhu Au. (8)
¼tðtÚto : yu …ð™tu™e «trÂÚte s Ëðo …ŒtÚttuo ð]rØ …t{e™u ƒ¤™wk fthý ƒ™u Au. ‚uÚte {™w»Þtuyu
ðtÞw y™u yÂø™™t Þtu„Úte y™uf «fth™t ftÞtuo™u rËØ fhðt òuEyu. (8)
•Á÷ àflÊfi ¬ÍÆfl¸¬ËfiÃÿ ‚ÎÆ¡ÊÁ◊fi ‚Êêÿ¢ ◊œÈfi– ◊L§|jfi⁄UÇŸ •Ê ªfiÁ„H§9H
…ŒtÚto : su }æLÎìç|æ:-…ð™tuÚte ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ ¥æxæçã-ftÞo ËtÄf ƒ™u Au, ‚u{tk Ðê±üÐ脲ï«Út{ su{tk «er‚ yÚtto‚T Ëw¾™tu ¼tu„ ÚttÞ Au ‚u W¥t{ yt™kŒ™e «tr {txu ¨æï}²}æì-Wí…L™ Út™th,
Ëw¾tu™t Ë{qn, hË„úný™u ÞtuøÞ }æ{é-{Äwh yt™kŒ yt…™th …ŒtÚto rðþu»t™u nwk ¥ç|æ + ¨ë…æç}æËðo he‚u Wí…L™ fhwk Awk. (9)
¼tðtÚto : rðît™s™tu su ðtÞw, yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo îtht Ëk…qýo rþÕ…r¢Þt Y…e Þ¿t™wk r™{toý
fhu Au, ‚uytu™t îtht Ëðo {™w»Þtuyu Ë{M‚ ftÞtuo rËØ fhðt òuEyu. (9)
Ëk„r‚ : yZth{tk Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚ ƒ]nM…r‚ ytrŒ …ŒtÚttuo™e ËtÚtu-yt Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚
yÂø™ y™u {Á‚tu (…ð™) þu»t rðãt™t ËtÄ™ ntuðtÚte yt ytu„ýeË{tk Ëqõ‚™e Ëk„r‚ òýðe
òuEyu. (19)
Ëqõ‚-20
•ÿ¢ ŒflÊÿ ¡ã◊fiŸ SÃÊ◊Ê Áfl¬˝fiÁ÷⁄UÊ‚ÿÊ– •∑§ÊfiÁ⁄U ⁄UàŸœÊÃfi◊—H§1H
…ŒtÚto : ç±Ðíïç|æ:-}¼w yÚtto‚T, {uÄtðe rðît™tu ¥æ¨²æ-…tu‚t™t {w¾Úte, Îï±æ²-rŒÔÞ„wý y™u
¼tu„tuÚte Þwõ‚ …‹}æÝï-ð‚o{t™ Œun™t W…Þtu„ {txu yÚtðt …w™: þheh ÄthýÚte «fx Útðt sL{™t
{txu ÚyÝ{æ„}æ:-h{ýeÞ Ëw¾tu™u yíÞk‚ Äthý fh™the ¥²}æì-yu rðãt™t rð[thÚte «íÞût fhu÷e
…h{uïh™e S„æï}æ:-M‚wr‚-Ë{qn™u fhu Au, ‚u ‚u{ sL{ y™u ¼tu„™u yt…™the Au. (1)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk …w™soL{™wk rðÄt™ fhðt{tk ytðu÷ Au. {™w»Þ suðt f{tuo fhu Au, ‚uðt
‚u™u sL{ y™u ¼tu„ «t ÚttÞ Au. (1)
ÿ ßãº˝Êfiÿ fløÊÿÈ¡Êfi ÃÃˇÊÈ◊¸Ÿfi‚Ê „⁄UËfi– ‡Ê◊ËfiÁ÷ÿ¸ôÊ◊Êfi‡ÊÃH§2H
…ŒtÚto : ²ï-su }¼w = {uÄtðe rðît™tu }æݨæ-…tu‚t™t rð¿tt™Úte ±™æï²é…æ-ðtýeytuÚte rËØ
fhu÷ ãÚè-„{™ y™u Äthý „wýtu™u „„ÿæé:-yíÞk‚ Ëqû{ ƒ™tðu Au àæ}æèç|æ:-rðrðÄ ËtÄ™tu yÚtto‚T
ŒkztÚte f÷tÞkºt{tk ½q{tðe™u §‹Îíæ²-yiïÞo™e «tr {txu ²¿æ}æì-…wÁ»ttÚtoÚte ËtæÞ fhðt ÞtuøÞ rþÕ…Þ¿t™u
¥æàæ„-…rh…qýo fhu Au yÚtto‚T «t fhu Au ‚uytu Ëw¾tu™e ð]rØ fhu Au. (2)
¼tðtÚto : su rðît™tu …ŒtÚttuo™t ËkÞtu„-rð¼t„ îtht Äthý, ytf»toý y™u ðu„ ytrŒ „wýtu™u
òýe™u, Þkºt-Œkz ð„uhu [÷tðe™u r¢ÞtytuÚte rþÕ…trŒ ÔÞðnth Y… Þ¿t™u rËØ fhu Au, ‚uytu s
…h{ yiïÞo™u «t fhu Au. (2)
ÉøðuŒ¼t»Þ
93
ÃˇÊãŸÊ‚fiàÿÊèÿÊ¢ ¬Á⁄UfiÖ◊ÊŸ¢ ‚ÈÆπ¢ ⁄UÕfi◊˜– ÃˇÊfi㜟Ȣ ‚fi’ŒÈ¸ÉÊÊfi◊˜H§3H
…ŒtÚto : su {uÄtðe rðît™tu Ýæ¨y²æ|²æ}æì-r™íÞ yÂø™ y™u s¤Úte Þwõ‚ ÐçÚÁ}ææÝ}æì-Ëðoºt
{t„o …Ëth fhðt™t ËtÄ™ ¨é¶}æì-ƒuËðt {txu Ëwþtur¼‚ rðM‚]‚ yðftþ Þwõ‚ Úƒ}æì-hÚt = h{ý
fhðt™t ËtÄ™-rð{t™ ytrŒ ðtn™tu™e „ÿæÝì-AuŒ™ ytrŒ r¢ÞtÚte h[™t fhu Au, ‚uytu ¨ÏæÎéüÍææ}æìËðo ¿tt™™u …qýo fh™the {ïÝé}æì-W…Œuþ-©ðýY… ðtýe™u „ÿæÝì-Ëqû{ fhe™u ÄiÞo…qðof «ftrþ‚
fhu Au. (3)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu-W…ðuŒtu Ërn‚ ðuŒtu™wk yæÞÞ™ fhe™u, ‚u™t îtht «t rð¿tt™Úte yÂø™
ytrŒ …ŒtÚttuo™t „wýtu™u òýe™u, f÷tÞkºt = {þe™Úte Þwõ‚ ðtn™tu{tk ‚u™u ËkÞwõ‚ fhe™u rð{t™trŒ
ðtn™tu™u rËØ fhu Au, ‚uytu fŒe …ý Œw:¾tu y™u Œrhÿ‚t™t Œþo™ fh‚t ™Úte. (3)
ÿÈflÊfiŸÊ Á¬Ã⁄UÊ ¬ÈŸfi— ‚àÿ◊fiãòÊÊ ´§¡ÍÆÿflfi—– ´§÷flÊfi Áflc≈Kfi∑˝§ÃH§4H
…ŒtÚto : su «…é²±:-f{tuo îtht …tu‚t™e Ëh¤‚t™u RåA™tht ¨y²}æ‹~ææ:-ËíÞ rð[thðt¤t, «|æ±:{uÄtðe rðît™tu Au, ‚uytu r™ùÞÚte ç±cÅè-ÔÞtrÂþe÷ ²é±æÝæ-r{©ý-yr{©ý Mð¼tððt¤t çЄÚæ:þheh y™u ytí{t™t …t÷™ nu‚w ¥çEÝæñ-s¤ y™u yÂø™™e r¢Þt rËrØ {txu ÐéÝ:-ðthkðth ¥RU„W¥t{ he‚u «Þwõ‚ fhu Au. (4)
¼tðtÚto : su yt¤Ë™tu íÞt„ fhe™u, Ëh¤, ËíÞ«u{e {™w»Þ Au, ‚u s s¤ y™u yÂø™
ytrŒ …ŒtÚttuoÚte W…fth „úný fhe þfu Au. (4)
‚¢ flÊ ◊ŒÊfi‚Ê •Ç◊Ããº˝fiáÊ ø ◊L§àflfiÃÊ– •ÊÁŒàÿÁ÷fi‡ø ⁄UÊ¡fiÁ÷—H§5H
…ŒtÚto : nu {uÄtðe rðît™tu ! ‚{u …ð™ su™tu ËkƒkÄe Au, ‚u §‹Îíï‡æ-rðãw‚TÚte y™u Úæ…ç|æ:«ftþ{t™ ¥æçÎy²ïç|æ:-ËqÞo™t rfhýtu™e ËtÚtu Þwõ‚ fhtu Atu, ‚uÚte }æÎæ¨:-rðãt ËkƒkÄe yt™kŒ ±:‚{u {uÄtðe s™tu™u (¨}æ) ¥x}æ„-W¥t{ he‚u «t ÚttÞ Au, ‚uÚte ‚{u ‚u™tÚte yiïÞoðt™ ƒ™tu. (5)
¼tðtÚto : su rðît™tu ßÞthu ðtÞwrðãt y™u rðãw‚T rðãt™tu yt©Þ ÷E™u ËqÞorfhýtuÚte ytø™uÞt†
ytrŒ þ†tu ‚Útt ðtn™tu™u rËØ fhu Au, íÞthu ‚u þºtwytu™u S‚e™u, htò ƒ™e™u Ëw¾e ÚttÞ Au.
(5)
©Uà àÿ¢ øfi◊‚¢ Ÿfl¢ àflc≈ÈfiŒ¸flSÿ ÁŸc∑Îfi§Ã◊˜– •∑fi§ûʸ øÃÈU⁄®R— ¬ÈŸfi—H§6H
…ŒtÚto : ßÞthu rðît™ ÷tuftu su y±cÅé:-þeÕ… = fthe„h Îï±S²-rðît™tu™t çÝcÜëU„}æì-rËØ fhu÷
Ëw¾ yt…™th Au, y±}æì-‚u ݱ}æì-™ðe™ árü„tu[h f{o òuE™u ©„-r™ùÞÚte ÐéÝ:-‚u y™wËth Vhe
™„éÚ:-…]rÚtðe, s¤, yÂø™ y™u ðtÞwÚte 94
rËØ ÚtÞu÷ [th «fth™t rþÕ…f{tuo™u ¥ÜUœæü-ËBÞfT rËØ
fhu Au, íÞthu ‚uytu yt™krŒ‚ ÚttÞ Au. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtu ftuE r¢Þtr™…wý rþÕ…e™e Ë{e… ƒuËe™u (= hne™u) ‚u™e r¢Þt™u «íÞût
òuE™u (fhe™u), Ëw¾Úte rþÕ… îtht rËØ fhðt ÞtuøÞ ftÞtuo™u fhe þfu Au. (6)
94
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
à ŸÊ ⁄UàŸÊfiÁŸ œûÊŸ ÁòÊ⁄UÊ ‚ÊåÃÊfiÁŸ ‚ÈãflÖ ∞∑§fi◊∑¢§ ‚ȇÊ|SÃÁ÷fi—H§7H
…ŒtÚto : su rðît™ ¨éàæçS„ç|æ:-W¥t{ «þkËtÞwõ‚ r¢ÞtytuÚte ¨æŒ„æçÝ-su Ët‚ ð„oÚte Wí…L™
f{o ÞÚtt : (1) ƒúñ[the, (2) „]nMÚte, (3) ðt™«MÚte, (4) ËkLÞtËe s™tu™t f{o ‚Útt …qðtuoõ‚
Þ¿t™wk y™wct™ yÚtto‚T rðît™™tu Ëífth, (6) rðît™tu™tu Ëk„ fhðtu, (7) Œt™ yÚtto‚T Ëðo™u W…fth™u
{txu rðãt™wk Œt™ yu «fthu Ët‚ f{tuo Au, ‚u{tkÚte »ÜU}æïÜU}æì-«íÞuf f{o fhe™u ç~æ:-ºtý yÚtto‚T
‚u™u {™, ð[™ y™u f{oÚte ¨é‹±„ï-rËØ fhu Au, „ï-{uÄtðe rðît™ Ý:-y{tht {txu ÚyÝæçÝ-rðãt
y™u Ëwðýo ytrŒ hí™tu™u {œæÝ-ËðoºtÚte Äthý fhu Au. (7)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu [th yt©{tu™t su [th «fth™t f{tuo Au ‚Útt su Þ¿t™wk y™wct™
ytrŒ ºtý-(Œuð…qò, Ëk„r‚fhý y™u Œt™) Au, ‚u™wk {™, ð[™ y™u f{o (þheh)Úte yt[hý
fhðwk òuEyu. yt he‚u ‚u {¤e™u Ët‚ ÚttÞ Au.
su {™w»Þtu ‚u (Ët‚ f{tuo) fhu Au, ‚uytu™u rðît™tu™tu Ëk„, W…Œuþ™e «trÂ, rðãt y™u hí™tu™t
÷t¼Úte Ëw¾ «t ÚttÞ Au. …hk‚w yuf-yuf f{o™u ËBÞfT rËØ fhe™u, ‚Útt ‚u™u Ë{t fhe™u
ƒeò™tu ythk¼ fhu, yt he‚u ¢{Úte þtÂL‚ y™u …wÁ»ttÚtoÚte ‚u™wk ({kºttuõ‚) f{tuo™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu.
(7)
•œÊfi⁄Uÿãà flqÿÊ˘÷fi¡ãà ‚È∑ÎƧàÿÿÊfi– ÷ʪ¢ Œfl·Èfi ÿÁôÊÿfi◊˜H§8H
…ŒtÚto : su ±q²:-ËkËth{tk þw¼ f{o y™u W¥t{ „wýtu™u «t fhtð™th {uÄtðe rðît™-¨éÜëUy²²æ©uc f{oÚte ‚Útt Îï±ï¯é-rðît™tu ËtÚtu hne™u ²ç¿æ²}æì-Þ¿tÚte r™»…L™ ÔÞðnth-Ëw¾ y™u {tuût™u ¥{æÚ²‹„Äthý fhu Au, ‚uytu |ææxæ}æì-r™hk‚h yt™kŒ™wk ¥|æ…‹„-Ëuð™ fhu Au.-«t fhu Au. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu-‚uytu þw¼ f{o y™u rðît™tu™t Ëk„Úte …qðtuoõ‚ Þ¿t™t y™wct™Úte
ÔÞðnth-Ëw¾Úte ÷E™u {tuût ËwÄe™t Ëw¾™e «tr fhðe òuEyu. (8)
Ëk„r‚ : ytu„ýeË{tk Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚ …ŒtÚttuoÚte {uÄtðe ÷tuftu s W…fth „úný fhe þfu
Au, ‚uÚte yt ðeË{tk Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚ ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (20)
Ëqõ‚-21
ß„ãº˝ÊÇŸË ©U¬fi uÿ ÃÿÊÁ⁄UàSÃÊ◊fi◊ȇ◊Á‚– ÃÊ ‚Ê◊¯ ‚Ê◊¬ÊÃfi◊ÊH§1H
…ŒtÚto : §ã-yt ËkËth{tk nð™ rþÕ…rðãtrŒ f{o{tk ¨æï}æÐæ„}ææ-…ŒtÚttuo™t yíÞk‚ …t÷™™t
r™r{¥t y™u ¨æï}æ}æì-ËkËthe …ŒtÚttuo™e ®™hk‚h hûtt fh™tht §‹ÎíæxÝè-RLÿ = ðtÞw y™u yÂø™ Au,
„æ-‚u™u nwk ©Ðu²ï-ft{™e rËrØ {txu {the Ë{e… „úný fhwk Awk, „²æï:-‚u (ðtÞw y™u yÂø™)™e
§„ì-y™u S„æï}æ}æì-„wýtu™tu «ftþ fhðt y{u ©à}æç¨-ft{™t fheyu Aeyu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yt ËkËth{tk ðtÞw y™u yÂø™™t „wýtu™e RåAt-ft{™t fhðe òuEyu.
ÉøðuŒ¼t»Þ
95
yu ƒL™u™t „wýtu™t W…Œuþ y™u ©ðý rð™t ‚u™t îtht W…fth „úný fhe þft‚tu ™Úte. (1)
ÃÊ ÿôÊ·ÈÆ ¬˝ ‡Ê¢Ó‚Ããº˝ÊÇŸË ‡ÊÈfiê÷ÃÊ Ÿ⁄U—– ÃÊ ªÊfiÿòÊ·Èfi ªÊÿÃH§2H
…ŒtÚto : nu ÝÚ:-Þ¿t fh™tht {™w»Þtu ! ‚{u su …qðtuoõ‚ §‹ÎíæxÝè-ðtÞw y™u yÂø™™t Ðíà梨„„wýtu™u «ftrþ‚ fhtu ‚Útt àæé}|æ„-Ëðoºt Þt™trŒ ftÞtuo{tk ‚u™u «Œe fhtu. „æ-‚u ƒL™u™t xææ²~æï¯é„tÞºte AkŒðt¤t yu ðuŒtuõ‚ M‚tuºttu{tk xæ沄-»tzTs ytrŒ MðhtuÚte „t™ fhtu. (2)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ yÇÞtË rð™t ðtÞw y™u yÂø™™t „wýtu™wk ({tºt) ¿tt™ fhe™u
‚u™tÚte W…fth „úný fhe þf‚t ™Úte.-Ë{Úto ƒ™e þf‚t ™Úte. (2)
ÃÊ Á◊òÊSÿ ¬˝‡ÊfiSÃÿ ßãº˝ÊÇŸË ÃÊ „fiflÊ◊„– ‚Ê◊¬Ê ‚Ê◊fi¬ËÃÿH§3H
…ŒtÚto : su{ rðît™tu ðtÞw y™u yÂø™™u òýe™u W…fth „úný fhu Au, ‚u{ y{u …ý „æ‚u …qðtuoõ‚ (ðtÞw y™u yÂø™) ç}æ~æS²-Ëðo™tu W…fth fh™th y™u Ëðo™t r{ºt™t ÐíàæS„²ï-«þkË™eÞ
Ëw¾™u {txu ytbt™ fheyu Aeyu y™u ¨æï}æÐ脲ï-Ëtu{ yÚtto‚T su ÔÞðnth{tk ËkËthe …ŒtÚttuo™e
ËBÞfT hûtt ÚttÞ Au, ‚u™u {txu „æ-‚u ƒL™u ¨æï}æ²æ-Ëðo …ŒtÚttuo™t hûtf §‹ÎíæxÝè-ðtÞw y™u yÂø™™tu
ã±æ}æãï-Mðefth fheyu Aeyu. (3)
¼tðtÚto : ßÞthu {™w»Þtu r{ºt¼tð™tu yt©Þ fhe™u …hM…h™t W…fth {txu rðãtÚte ðtÞw y™u
yÂø™™tu ftÞtuo{tk «Þtu„ y™u hûtý fhe™u …ŒtÚttuo™t ÔÞðnth™e þwrØ fhu Au, íÞthu ‚uytu Ëw¾e
ÚttÞ Au. (3)
©Uª˝Ê ‚ãÃÊfi „flÊ◊„ ©U¬Œ¢ ‚flfiŸ¢ ‚ÈÆÃ◊˜– ßãº˝ÊÇŸË ∞„ ªfië¿ÃÊ◊˜H§4H
…ŒtÚto : y{u rþÕ…rðãt™e rËrØ {txu su ©xæíæ-‚eðú Mð¼tððt¤t ¨‹„æ-«íÞût ð‚o{t™ §‹ÎíæxÝèðtÞw y™u yÂø™™t ã±æ}æãï-W…Œuþ y™u ©ðý fheyu Aeyu, ‚uytu §Î}æì-yu «íÞût ¨±Ý}æì-suÚte
…ŒtÚttuo Wí…L™ ÚttÞ Au y™u ¨é„}æì-W¥t{ rþÕ…r¢ÞtÚte rËØ fhu÷ ÔÞðnth™u ©ÐæxæÓÀ„æ}æì-Ë{e…
fheyu Aeyu. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu-suÚte yu (ðtÞw y™u yÂø™) «íÞût Y…Úte, ‚eðú ðu„trŒ„wýtu
ðt¤t ‚Útt rþÕ…r¢Þt-ËkƒkÄe ÔÞðnth{tk Ë{M‚ ftÞtuo{tk W…Þtu„e Au, yux÷t {txu yu ƒL™u™tu
rðãt™e rËrØ {txu ËŒt W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (4)
ÃÊ ◊„ÊãÃÊ ‚ŒS¬ÃË ßãº˝ÊfiÇŸË ⁄UˇÊfi ©Ué¡Ã◊˜– •¬˝fi¡Ê— ‚ãàflÁòÊáÊfi—H§5H
…ŒtÚttuo : {™w»Þtu îtht su r¢Þt fwþ÷‚t{tk
96 W¥t{ he‚u «Þwõ‚ fhu÷, }æãæ‹„æ-{nt™ „wýðt¤t
„æ-…qðtuoõ‚ ¨ÎSЄè-su{tk „wý rðã{t™ hnu Au ‚u ÿÔÞtu™t …t÷f §‹ÎíæxÝè-ðtÞw y™u yÂø™ Au,
su Úÿæ:-Œwü yÚtðt fwrx÷ ÔÞðnthtu™u ©Ï…„}æì-™tþ fhu Au, y™u su™tÚte ¥ç~æ‡æ:-þºtwytu ¥Ðí…æ:«òhrn‚ ¨‹„é-ÚttÞ Au,-‚u ƒL™u™tu ËŒw…Þtu„ Ëðo ÷tuftu fu{ ™ fhu. (5)
96
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : Ëðo …ŒtÚttuo{tk MðY…Úte „wýtuÚte ©uc ðtÞw y™u yÂø™, ËBÞfT òýe™u rðît™tu™t
îtht W¥t{ he‚u «Þtu„ fhu÷, Œw:¾tu™t r™ðthý îtht W¥t{ he‚u «Þtu„ fhu÷ Œw:¾tu™t r™ðthý
îtht hûtt™t r™r{¥t ƒ™u Au. (5)
ßfi ‚àÿŸfi ¡ÊªÎÃ◊Áœfi ¬˝øÃÈŸfi ¬Œ– ßãº˝ÊfiÇŸË ‡Ê◊¸®fi ÿë¿Ã◊˜H§6H
…ŒtÚto : su §‹ÎíæxÝè-«tý y™u rðãw‚T „ïÝ-Wõ‚ „wý Ë{qn™t Äthý ‚Útt ¨y²ïÝ-yrð™tþe
Mð¼tð™t fthýu Ðí™ï„éÝï-su{tk yt™kŒÚte r[¥t «VwÂÕ÷‚ ÚttÞ Au, ÐÎï-‚u Ëw¾ «t™t ÔÞðnth{tk
¥ç{ + …æxæë„}æì-Ëðtuo…rh «rËØ „wýðt¤t Au, ‚u ƒL™u («tý y™u rðãw‚T) àæ}æü-W¥t{ Ëw¾ ²ÓÀ„}æì«Œt™ fhu Au. (6)
¼tðtÚto : su …ŒtÚto r™íÞ Au, ‚u™t „wý …ý r™íÞ ntuÞ Au, su þheh{tk ‚Útt þheh™e ƒnth
hnu÷ «tý y™u rðãw‚T Au; ‚u™wk W¥t{ he‚u Ëuð™ fhðtÚte [u‚™t™t r™r{¥t ƒ™e™u Ëw¾ŒtÞe ƒ™u
Au. ‚u™tu «Þtu„ þt {txu ™ fhðtu ? (6)
Ëk„r‚ : …qðo Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚ {u½tðe ÷tuftu-…ŒtÚto rðãt™e rËrØ™t ðtÞw y™u yÂø™ {wÏÞ
nu‚w Au, yu yr¼«tÞ™u òýðtÚte …qðtuoõ‚ ðeË{tk Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu yt yufðeË{tk Ëqõ‚™t
yÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (21)
Ëqõ‚-22
¬˝ÊÃÿȸ¡Ê Áfl ’ÊfiœÿÊ|‡flŸÊfl„ ªfië¿ÃÊ◊˜– •Sÿ ‚Ê◊fiSÿ ¬ËÃÿfiH§1H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su Ðí愲éü…æ-«t‚: yÚtto‚T «Út{ rþÕ… rðãt rËØ f÷tÞkºttu{tk ƒ¤ yt…™th
¥çEÝæñ-yÂø™ y™u …]rÚtðe §ã-yu rþÕ… ÔÞðnth{tk xæÓÀ„æ}æì-ËðoºtÚte «t ÚttÞ Au, ‚uÚte ‚u ƒL™u
¥S²-yu ¨æï}æS²-Wí…L™ fhðt ÞtuøÞ Ëw¾ Ë{qn™e Ð脲ï-«tr {txu ‚{u y{™u ç±Ïææï{²Ë{òðtu. (1)
¼tðtÚto : rþÕ…ftÞtuo fhðt™e RåAtðt¤t {™w»Þtuyu ¼qr{ y™u yÂø™™wk «Út{ „úný fhðwk
òuEyu. fthý fu ‚u ƒL™u rð™t ðtn™-rð{t™trŒ™wk r™{toý y™u Þtºtt Ëk¼ð ™Úte, yu{ Eïh™tu
W…Œuþ Au. (1)
ÿÊ ‚ÈÆ⁄UÕÊfi ⁄U®RÕËÃfi◊Ê÷Ê ŒflÊ ÁŒfiÁflS¬Î‡ÊÊfi– •|‡flŸÊ ÃÊ „fiflÊ◊„H§2H
…ŒtÚto : y{u ²æ-su çÎç±SÐëàææ-ytftþ{t„oÚte Þt™tu = rð{t™trŒ™u yufÚte ƒeò MÚtt™{tk
þe½ú …ntU[tzðt Úƒè„}ææ-r™hk‚h «þkË™eÞ hÚttu™u rËØ fh™th ¨éÚƒæ-su™t Þtu„Úte ËwkŒh hÚttu rËØ
ÚttÞ Au Îï±æ-«ftþtrŒ „wýðt¤t ¥çEÝæñ-ÔÞtr „wýðt¤t …qðtuoõ‚ yÂø™ y™u s¤ Au, „æ-‚u
©|ææ-yuf-ƒeò ËkÞtu„ fhðt ÞtuøÞ-(ƒL™u yÂø™ y™u s¤)™u ã±æ}æãï-„úný-Mðefth fheyu Aeyu.
(2)
ÉøðuŒ¼t»Þ
97
¼tðtÚto : su rþÕ… ftÞtuo™t Ëtûtt‚T ËtÄf yÂø™ y™u s¤ (Y…e …ŒtÚto) Au, ‚u {™w»Þtu îtht
ËBÞfT «Þtu„ fhðtÚte ftÞo rËrØ™t fthý ƒ™u Au. (2)
ÿÊ flÊ¢ ∑§‡ÊÊ ◊œÈfi◊àÿ|‡flfiŸÊ ‚ÍÆŸÎÃÊfiflÃË– ÃÿÊfi ÿôÊ¢ Á◊fiÁ◊ˇÊÃ◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu W…Œuþ fh™tht yæÞt…ftu y™u W…Œuþ Ëtk¼¤ðt ÞtuøÞ rþ»Þtu ! ±æ}æì-‚{tht
¥çEÝæ-„wý «ftrþ‚ fh™tht ƒL™u yæðÞwo-s™tu™e ²æ-su ¨êÝë„汄è-«þkË™eÞ ƒwrØÚte Þwõ‚ }æ{é}æ„è{Äwh „wýÞwõ‚ ÜUàææ-ðtýe Au, „²æ-‚uÚte ‚{u ƒL™u ²¿æ}æì-©uc rþûttY… y™u W…Œuþ Y… Þ¿t™u
ç}æç}æÿæ„}æì-®Ë[ðt™e-«ftþ fhðt™e r™íÞ RåAt fhtu. (3)
¼tðtÚto : W…Œuþ rð™t ftuE {™w»Þ™t rð¿tt™™e fŒe ð]rØ Út‚e ™Úte, ‚uÚte Ëðo rs¿ttËw rðît™u
r™íÞ W…Œuþ y™u ©ðý fhðt òuEyu. (3)
ŸÁ„ flÊ◊|SÃfi ŒÍ®⁄U®R∑§ ÿòÊÊ ⁄UÕfiŸ ªë¿fiÕ—– •|‡flfiŸÊ ‚ÊÁ◊ŸÊfi ªÎÆ„◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu hÚttu™u h[™th y™u [÷tð™th Ëßs™ {™w»Þtu ! ‚{u ²~æ-ßÞtk Wõ‚ ¥çEÝæyÂø™ y™u s¤Úte Þwõ‚ ÚƒïÝ-rð{t™ ytrŒ ðtn™tuÚte ¨æïç}æÝ:-Ëtu{ yÚtto‚T «þM‚ …ŒtÚttuoðt¤t
…wÁ»t™t xæëã}æì-½hu xæÓÀƒ:-òð Atu-íÞtk, ‚u Œqh MÚtt™ …ý ±æ}æì-‚{tht {txu ÎêÚÜïU-Œqh Ýçã-™Úte. (4)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! suÚte yrï™ti yÚtto‚T yÂø™ y™u s¤™t ðu„Úte Þwõ‚ ðtn™ yr‚
Œqh MÚtt™{tk …ý íðrh‚ …ntU[e òÞ Au, ‚uÚte yt {kºttuõ‚ (yÂø™-s¤™e þÂõ‚Úte) yu (ðtn™
r™{toý) ftÞtuo™u r™íÞ fhðt òuEyu. (4)
Á„⁄Ufiáÿ¬ÊÁáÊ◊ÍÆÃÿfi ‚ÁflÃÊ⁄U®R◊Ȭfi uÿ– ‚ øûÊÊfi ŒflÃÊfi ¬Œ◊˜H§5H
…ŒtÚto : nwk ª„²ï-«er‚ {txu su ÐÎ}æì-Ëðo [ht[h s„‚™u «tÂ, çãÚ‡²Ðæç‡æ}æì-ÔÞðnth{tk
Ëwðýo ytrŒ hí™tu «t fhtð™th ¨ç±„æÚ}æì-Ëðo s„‚™t yL‚Þto{e Eïh™tu ©Ðu²ï-Ëthe he‚u
Mðefth fÁk Awk-W…tË™t fÁk Awk, ¨:-‚u …h{uïh ™ïœææ-¿tt™ MðY… y™u Îﱄæ-…qßÞ‚{ Œuð Au. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu-su r[L{Þ = rð¿tt™ MðY…, Ëðoºt ÔÞt…f, …qßÞ‚{, «er‚
fhðt ÞtuøÞ y™u Ëðo yiïÞo «Œt™ fh™th …h{uïh Au, ‚u™e r™íÞ W…tË™t fhðe òuEyu. yu
rð»tÞ{tk yu …h{uïh rð™t yLÞ ftuE …ŒtÚto W…tË™t fhðt ÞtuøÞ ™Úte, yu{ {t™tu. (5)
•¬Ê¢ Ÿ¬ÊfiÃ◊flfi‚ ‚ÁflÃÊ⁄U®R◊Ȭfi SÃÈÁ„– ÃSÿfi fl˝ÃÊãÿÈfi‡◊Á‚H§6H
…ŒtÚto : nu ÄtŠ{f rðît™T ! su{ nwk ¥±¨ï-hûtt ytrŒ™u {txu su ¥Ðæ}æì-Ëðo …ŒtÚttuo™u ÔÞtÂ
98 -rð™tþ hrn‚ ¨ç±„æÚ}æì-Ë{M‚ yiïÞo™t «Œt‚t
fh™th yL‚rhût ytrŒ™t r™{to‚t, ÝÐæ„}æì
…h{uïh™e M‚wr‚ fÁk Awk, ‚u{ yt… …ý ©Ð + S„éçã-M‚wr‚ fhtu.
nu {™w»Þtu ! su{ y{u su™t ±í„æçÝ-r™hk‚h Ä{oÞwõ‚ f{tuo™u ©à}æç¨-«t Útðt™e ft{™t
98
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
fheyu Aeyu, ‚u{ „S²-‚{u …ý ‚u™t „wý, f{o y™u Mð¼tð™u «t fhðt™e ft{™t fhtu. (6)
¼tðtÚto : su{ rðît™ {™w»Þ …h{uïh™e M‚wr‚ fhe™u ‚u™e yt¿tt™wk …t÷™ fhu Au, ‚u{ s
‚{u …ý y™wct™-yt[hý fhe™u ‚u™e h[u÷e yt Ë]rü{tkÚte W…fth™u „úný fhtu, (6)
Áfl÷ÄÃÊ⁄U¯ „flÊ◊„ fl‚ÙfiÁ‡øòÊSÿ ⁄UÊœfi‚—– ‚ÁflÃÊ⁄U¯ ŸÎÆøˇÊfi‚◊˜H§7H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{u Ýë™ÿæ¨}æì-™htu = {™w»Þtu{tk yL‚Þto{e Y…Úte rð¿tt™™tu «ftþ
fh™th ±¨æï:-…ŒtÚttuoÚte ‚Útt ç™~æS²-yŒT¼w‚ Úæ{¨:-rðãt, Ëwðýo, [¢ð‚eo htßÞ ytrŒ Ä™™u ÞÚtt
ÞtuøÞ ç±|æv„æÚ}æì-Sðtu™u ‚u™t f{to™wËth rð¼t„Úte V¤ yt…™th y™u ¨ç±„æÚ}æì-s„‚™t Wí…tŒf
…h{uïh™u „úný fheyu Aeyu, ‚u{ ‚{u …ý „úný fhtu.
[ËqÞo ]
nu {™w»Þtu ! su{ y{u-}æë™ÿæ¨}æ-{qŠ‚{t™ ÿÔÞtu{tk «ftþ fh™th, ±¨æï-ç™~æS²-Úæ{¨:-Wõ‚
Ä™ ËkƒkÄe …ŒtÚttuo™u ç±|æv„æÚ}æì-rðrðÄ …ŒtÚttuo™u rð¼õ‚ fh™th ¨ç±„æÚ}æì-yiïÞo™t nu‚w ËqÞo™u
ã±æ}æãï-Mðefth-„úný fheyu Aeyu, ‚u{ ‚{u …ý „úný fhtu. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu su …h{uïh ËðoþÂõ‚{t™ y™u Ëðo¿t ntuðtÚte Ë{M‚ ËkËth™e
h[™t fhe™u Ëðo (Sðtu)™u f{o (y™wËth Ëw¾-Œw:¾ Y…) ™wk V¤ «Œt™ fhu Au.
su{ ËqÞo yÂø™{Þ y™u AuŒ™þÂõ‚Úte {q‚o …ŒtÚttuo™tu rð¼t„ y™u «ftþ fhu Au, ‚u{ ‚{u
…ý ‚u ƒL™u (Eïh y™u ËqÞo)™wk ÞwÂõ‚…qðof Ëuð™ fhtu. (7)
‚πÊfiÿ •Ê ÁŸ ·ËfiŒÃ ‚ÁflÃÊ SÃÊêÿÊ ŸÈ Ÿfi—– ŒÊÃÊ ⁄UʜʯÁ‚ ‡ÊÈê÷ÁÃH§8H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u-ËŒt ¨¶æ²:-r{ºt yÚtto‚T …hM…h W…fthe ƒ™e™u ¥æ + çÝ +
¯è΄-Ëðoºt r™ùÞ…qðof ð‚toð fhtu. S„æï|²:-«þkËt™u ÞtuøÞ Eïh Ý:-y{tht {txu Úæ{æ¢ç¨-y™uf
«fth™t W¥t{ Ä™tu™u Îæ„æ-«Œt™ fh™th ¨ç±„æ-Ë{M‚ yiïÞoÞwõ‚ s„Œeïh àæé}|æç„-Ëwþtur¼‚
Au, ‚u™e Ýé-þe½ú‚t…qðof r™íÞ «þkËt fhtu.
[ËqÞo ]
nu {™w»Þtu ! ‚{u-ËŒt r{ºt yÚtto‚T …hM…h …htu…fthe ƒ™e™u ¥æ + çÝ + ¯è΄-Ëðoºt
r™ùÞ…qðof ð‚toð fhtu y™u su S„æï|²:-«þkË™eÞ ËqÞo Ý:-y{tht {txu Úæ{æ¢ç¨-y™uf «fth™t
Ä™tu™u Îæ„æ-Œt™™tu nu‚w ¨ç±„æ-yiïÞo yt…ðt™u r™r{¥t ËqÞo-àæé}|æç„-Ëwþtur¼‚ ÚtE hnu÷ Au,
‚u™e Ýé-r™íÞ «þkËt fhtu. (8)
ÉøðuŒ¼t»Þ
99
¼tðtÚto : r{ºt‚t rð™t {™w»Þtu™u …hM…h™wk Ëw¾ Ëk¼ð ™Úte, ‚uÚte Ëðo {™w»Þtuyu …hM…h
{¤e™u …h{uïh™t y™u yÂø™{Þ ËqÞo ytrŒ™t „wýtu™tu W…Œuþ fhe™u y™u ©ðý fhe™u ‚u™tÚte
Ëw¾™u {txu ËŒt W…fth „úný fhðtu òuEyu. (8)
•ÇŸ ¬àŸËfiÁ⁄U„Ê flfi„ ŒflÊŸÊfi◊ȇÊÃËL§¬fi– àflc≈ÓÊ⁄U¢®R ‚Ê◊fi¬ËÃÿH§9H
…ŒtÚto : su yu ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ ¨æï}æÐ脲ï-Ëtu{ yÚtto‚T …ŒtÚttuo™wk suÚte „úný ÚttÞ Au
‚u ÔÞðnth™u {txu Îï±æÝæ}æì-yufºteË su …]Úðe ytrŒ Œuð = ÷tuf Au, ‚u™e ©àæ„è:-…tu‚-…tu‚t™t
ytÄth™t „wýtu™u «ftrþ‚ fh™the ÐyÝè:-…í™e, rðît™tu™wk …t÷™ fh™th yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™e
ÂMÚtr‚™u {txu yu …]rÚtðe Au, ‚uÚte ‚u ‘Îï±ÐyÝè’ fnuðtÞ Au, su-su …ŒtÚttuo{tk su-su þÂõ‚ytu Au,
‚u-‚u ÿÔÞtu™e …í™e Ë{t™ fnuðtÞ Au-‚u …í™eytu™wk y±cÅæÚ}æì-AuŒ™ fh™th ËqÞo yÚtðt rþÕ…e =
fthe„h™u (§ã) yu rþÕ…Þ¿t{tk ©Ðæ±ã-Ë{e… …ntU[tzu Au, ‚u yÂø™™tu ÞÚttð‚T «Þtu„ fhðtu
òuEyu. (9)
¼tðtÚto : rðît™tu™u ÞtuøÞ Au fu-su ¼tir‚f yÂø™, rðãw‚T, …]ÚðeMÚt «rËØ yÂø™ y™u ËqÞo
Y…{tk ºtý «fth™tu Au, su rþÕ…rðãt™e rËrØ {txu …]rÚtðe ytrŒ™t Ët{ÚÞo™t «ftþf Y…{tk {wÏÞ
nu‚w Au, ‚u™tu Mðefth fhðtu òuEyu-òýðtu òuEyu yu rþÕ…rðãt Y… Þ¿t{tk …]rÚtðe ytrŒ™t ËkÞtus™
{txu ntuðtÚte ‚u™t ‚u-‚u Ët{ÚÞo™e ‘…í™e’ Ëk¿tt fhðt{tk ytðe Au. (9)
•Ê ÇŸÊ •fiÇŸ ß„Êfifl‚ „ÊòÊʯ ÿÁflcΔ ÷Ê⁄UfiÃË◊˜– flM§fiòÊË¥ Áœ·áÊʯ fl„H§10H
…ŒtÚto : nu ²ç±cÆ-…ŒtÚttuo™u r{© yÚtðt swŒt fh™th ¥xÝï-…ŒtÚto rðãt™t ¿tt‚t rðît™ !
yt… §ã-yu rþÕ…ftÞtuo{tk ¥±¨ï-«ðuþ fhðt {txu xÝæ:-…]rÚtðe, ãæï~ææ}æì-ntu{ fhu÷ ÿÔÞ™e „r‚,
|ææÚ„è}æì-…]rÚtðe ytrŒ™t «týeytu™u þw¼ „wýtuÚte ¼h…qh fh™the ËqÞo™e Œer = «¼t, ±M~æè}æìMðefth fhðt ÞtuøÞ rŒðË y™u ht‚ ç{¯‡ææ}æì-ftÞtuo{tk ½»toý fh™the, yÂø™™e ßðt¤tÚte «urh‚
ðtýe™u ¥æ + ±ã-ËðoºtÚte «t fh. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yt ËkËth{tk {™w»Þ sL{ «t fhe™u ðuŒ ytrŒ îtht Ëðo rðãtytu
«íÞût «t fhðe òuEyu. ftuE ÿÔÞ™t „wý, f{o y™u Mð¼tð™wk «íÞût fÞto rð™t rðãt ËV¤
Út‚e ™Úte, yu{ òýðwk òuEyu. (10)
•Á÷ ŸÊfi ŒflË⁄Uflfi‚Ê ◊„— ‡Ê◊¸ÓáÊÊ ŸÎƬàŸËfi—– •|ë¿fi㟬òÊÊ— ‚øãÃÊ◊˜H§11H
100= yrðr™ü f{o ËtÄ™ðt¤e Îï±è:-rðît™tu™e †eytu
…ŒtÚto : su ¥çÓÀ‹ÝÐ~ææ:-y™ü …ºt
ÝëÐyÝè:-su r¢Þt fwþ÷ rðît™ …wÁ»ttu™e MðË{t™ …í™eytu Au, ‚u }æã:-{nt™ àæ}æü‡ææ-„]n ËkƒkÄe
Ëw¾ ‚Útt ¥±¨æ-hûtt, rðãt, «ðuþ ytrŒ f{o™e ËtÚtu Ý:-y{thtÚte ¥ç|æ + ¨™‹„æ}æì-ËðoºtÚte
100
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ËkÞwõ‚ hnu. (11)
¼tðtÚto : su «fth™e rðãt, „wý, Mð¼tððt¤t …wÁ»t ntuÞ, ‚u™e †eytu …ý yu «fth™e
ntuðe òuEyu fthýfu Ë{t™ rðãt, „wý, Mð¼tððt¤tytu™t rððtn-ËkƒkÄ{tk Ëw¾ Ëk¼ð Au, yLÞtu™t
rððtn-ËkƒkÄ ™rn. ‚uÚte …tu‚t™t Ë{t™ „wýtuðt¤t …wÁ»ttuÚtE †eytu y™u …tu‚t™t Ë{t™ „wýtuðt¤e
†eytu™e ËtÚtu …wÁ»tu MðÞkðh rðrÄÚte rððtn fhe™u ‚Útt Ëðo „]nMÚt ftÞtuo™u Ëk…L™ fhe™u yt™krŒ‚
hnuðwk òuEyu. (11)
ß„ãº˝ÊáÊË◊Ȭfi uÿ flL§áÊÊŸË¥ SflSÃÿfi– •ÇŸÊÿË¥ ‚Ê◊fi¬ËÃÿH§12H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ nwk §ã-yt ÔÞðnth{tk S±S„²ï-yrð™tþe, «þkË™eÞ Ëw¾™u {txu
‚Útt ¨æï}æÐ脲ï-Ëtu{ = yiïÞo™tu su{tk Ðèç„ = ¼tu„ ntuÞ Au yu „]nf{o {txu §‹Îíæ‡æè}æì-ËqÞo
y™u ðtÞw™e þÂõ‚™e Ë{t™ ð‚o{t™ ±L‡ææÝè}æì-ðÁý = s¤™e Ë{t™, þtÂL‚, {tÄwÞo ytrŒ
„wýtuÚte Þwõ‚ þÂõ‚ðt¤t, ¥xÝæ²è}æì-yÂø™™e ßðt¤t Ë{t™ rðãt «ftþðt¤e †e™u ©Ðu²ï-W…Þtu„
{txu Mðefth fÁk Awk, ‚u{ yt… Ëðo …ý y™wct™ fhtu. (yÚtto‚T „úný fhtu.) (12)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu Rïh hr[‚ …ŒtÚttuo îtht yrð™tþe Ëw¾™e «tr {txu, yr‚ ©uc
†eytu «t fhðe òuEyu. r™íÞ …wÁ»ttÚtoÚte …hM…h «u{…qðof rððtn fhðtu òuEyu. …tu‚t™e Ë{t™
†e y™u …wÁ»ttÚto rð™t ftuE™u sht …ý ÞÚttð‚ Ëw¾™e «tr Ëk¼ð ™Úte. (12)
◊„Ë lÊÒ— ¬ÎfiÁÕflË øfi Ÿ ß◊¢ ÿôÊ¢ Á◊fiÁ◊ˇÊÃÊ◊˜– Á¬¬ÎÆÃÊ¢ ŸÊ ÷⁄UËfi◊Á÷—H§13H
…ŒtÚto : nu W…Œuþ fh™th y™u ©ðý fh™th {™w»Þtu ! ‚{u ƒL™u-su }æãè-{nt™ „wýtuÚte
Þwõ‚ læñ:-«ftþ{Þ «rËØ yÂø™, rðãw‚T y™u ËqÞtorŒ ÷tuf Ë{qn Au y™u su Ðë烱è-y«ftþ
„wýðt¤t …]rÚtðe ytrŒ ÷tuf Ë{qn Au, ‚u |æÚè}æç|æ:-Äthý y™u …tu»tý fh™th „wýtuÚte Ý:-y{tht
§}æ}æì-yu ²¿æ}æì-rþÕ… rðãt{Þ Þ¿t™u ™-‚Útt Ý:-y{™u çÐÐë„æ}æì-Þ¿t™t yk„tu y™u Ëw¾Úte …rh…qýo
fhtu, ‚u ãw÷tuf y™u …]rÚtðe÷tuf ƒL™u Úte yu Þ¿t™u ç}æç}æÿæ„æ}æì-˪[ðt™e-rËØ fhðt™e RåAt fhtu
y™u yu™u çÐÐë„æ}æì-Ëthe he‚u Ëw¾tuÚte …rh…qýo fhtu. (13)
¼tðtÚto : yºtu ãw÷tuf = «ftþ{t™ ÷tuftu™wk y™u …]rÚtðe = y«ftþ{t™ ÷tuftu™wk W…÷ûtý
Au yÚtto‚T su ™t{ Wå[thý fhu÷ Au ‚uytu™wk ‚Útt ‚u™e Ë{t™ Ëðo …ŒtÚttuo™wk „úný ÚttÞ Au.
{™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu ãw÷tuf y™u …]rÚtðe÷tuf yu ƒL™u îtht «Þí™…qðof Ëðo W…fthtu™u „úný
fhe™u …qýo-W¥t{ Ëw¾tu™e rËrØ fhðe òuEyu. (13)
ÃÿÊÁ⁄UŒ˜ ÉÊÎÆÃflà¬ÿÊ Áfl¬˝Êfi Á⁄U„|ãà œËÁÃÁ÷fi—– ªãœfl¸Sÿfi œ˝ÈÆfl ¬ŒH§14H
…ŒtÚto : su ç±Ðíæ:-{uÄtðe rðît™-su ƒL™uÚte «þkËt «t fhu Au, „²æï:-‚u yÂø™ = «ftþ{Þ
ÉøðuŒ¼t»Þ
101
y™u …]Úðe = y«ftþ{Þ ÷tuftu™t (§„ì) s {èç„ç|æ:-Äthý y™u ytf»toý ytrŒ „wýtuÚte xæ‹{±üS²…]rÚtðe™u Äthý fh™th ðtÞw™t {íé±ï-r™ù÷ ÐÎï-Ëðoºt «t yL‚rhût ™t{f MÚtt™{tk rð{t™trŒ
ðtn™tu™wk çÚãç‹„-„{™t„{™ fhu Au, ‚uytu «þkrË‚ ƒ™u Au, Wõ‚ ÷tuftu™t yt©ÞÚte {넱„ì-«þM‚
s¤ðt¤t в:-hË ytrŒ …ŒtÚttuo™u …ý „úný fhu Au. (14)
¼tðtÚto : rðît™tu™u ÞtuøÞ Au fu-…]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo™e (rð{t™trŒ) Þt™tu-ðtn™tu™e h[™t
fhe™u ‚Útt ‚u™e f¤tytu{tk s¤ y™u yÂø™™tu «Þtu„ fhðtÚte ¼qr{, Ë{wÿ y™u ytftþ{tk ytðt„{™
fhðwk òuEyu. (14)
SÿÊŸÊ ¬ÎfiÁÕÁfl ÷flÊŸÎˇÊ⁄UÊ ÁŸfl‡ÊfiŸË– ÿë¿Êfi Ÿ— ‡Ê◊¸®fi ‚¬˝Õfi—H§15H
…ŒtÚto : su yt Ðë烱è-yr‚ rðM‚thÞwõ‚ S²æïÝæ-Ëw¾ yt…™the ‚Útt ¥ÝëÿæÚæ-su{tk Œw:¾ŒtÞf
ftkxt ð„uhu hrn‚ ntuÞ çݱïàæÝè-Ëw¾Úte «ðuþ fhðt ÞtuøÞ (|æ±) ntuÞ; ‚u Ý:-y{tht {txu ¨Ðíƒ:rðM‚]‚ Ëw¾fthf …ŒtÚttuo Ërn‚ àæ}æü-W¥t{ Ëw¾ ²ÓÀ-V¤trŒÚte yt…u Au. (15)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yu òýðwk òuEyu fu-¼q„¼orðãt îtht „wýtuÚte òýu÷ yu ¼qr{ s Ëðo {qŠ‚{t™
…ŒtÚttuo™wk r™ðtË MÚtt™ y™u y™uf Ëw¾tu™e nu‚w ƒ™e™u …w»f¤ hí™tu «Œt™ fh™the ntuÞ Au. (15)
•ÃÊfi ŒflÊ •fiflãÃÈ ŸÊ ÿÃÊ ÁflcáÊÈfiÁfl¸ø∑˝§◊– ¬ÎÆÁÕ√ÿÊ— ‚åà œÊ◊fiÁ÷—H§16H
…ŒtÚto : ²„:-su y™trŒ fthýÚte yu ç±c‡æé:-[ht[h ËkËth{tk ÔÞt…f s„Œeïhu ÐëçƒÃ²æ:…]rÚtðeÚte ÷E™u «f]r‚ …ÞoL‚ ¨Œ„-Ët‚ yÚtto‚T …]rÚtðe, s¤, yÂø™, ðtÞw, rðhtx, …h{týw y™u
«f]r‚ …ÞoL‚ ÷tuftu™u {æ}æç|æ:-su Ëðo …ŒtÚttuo™u Äthý fhu Au ‚u™e ËtÚtu ç±™ÜíU}æï-rðrðÄ «fthÚte
h[u÷ Au, ¥„:-‚u fthýu Îï±æ:-rðît™ ÷tuftu yÚtðt yÂø™ ytrŒ Œuð Ý:-y{™u ¥±‹„é-yu rðãt™u
«t fhtðu yÚtðt «t fhtðu Au. y{the hûtt fhu Au. (16)
¼tðtÚto : rðît™tu™t W…Œuþ rð™t ftuE …ý {™w»Þ™u ÞÚttð‚T Ë]rü rðãt™wk ¿tt™ fŒe Ëk¼ð
ÚtE þf‚wk ™Úte. Rïh™tk Wí…tŒ™ fÞto rð™t ftuE …ý ÿÔÞ MðÞk {n‚T …rh{týÚte {q‚oY…-Ëtfth
ƒ™e þf‚wk ™Úte. rðît™ y™u Eïh yu ƒL™u rð™t {™w»Þ ({tºt) …ŒtÚttuoÚte W…fth „úný fhe
þf‚t ™Úte. ‚u{ òýtu. (16)
ߌ¢ ÁflcáÊÈÆÁfl¸ øfi∑˝§◊ òÊœÊ ÁŸ Œfiœ ¬Œ◊˜– ‚◊Ífi…„◊Sÿ ¬Ê¢‚ÈÆ⁄UH§17H
…ŒtÚto : su ç±c‡æé:-ÔÞt…f Eïhu ~æï{æ-ºtý «fth™t §Î}æì-yt «íÞût y™u y«íÞût ÐÎ}æì«t Út™th s„‚™u ç± + ™ÜíU}æï-ËðoÚtt ÞÚttÞtuøÞ «f]r‚™t …h{týw ytrŒ™t …tŒ = ykþtu™u
„úný fhe™u-Vu÷tðe™u ËtðÞð = {qŠ‚{t™ ƒ™tðu÷ Au ¥S²-yu ºtý «fth™t s„‚{tkÚte ¨}æì
102 s„‚™u Ð梨éÚï-«þM‚ …tkËw = huýw yÚtto‚T Ëqû{fý
+ ªÉ}æì-W¥t{ ‚foÚte òýðt ÞtuøÞ {æÞMÚt
su{tk hnu Au ‚u yL‚rhût{tk ç± + Î{ï-ƒ™tðu÷ Au; (çÝÎ{ï) rðrðÄ «fthÚte Äthý fhu÷ Au,
‚u (rð»ýw = Ëðo ÔÞt…f Eïh) s Ëðo {™w»Þtu™t W…tMÞ™eÞ Au, ‚u{ òýtu. (17)
102
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : …h{uïhu yt ËkËth{tk ºtý «fth™t s„‚™e h[™t fhe Au, yuf …]rÚtðeðt¤wk, ƒeswk
yL‚rhût{tk ÂMÚt‚ ºtËhuýw ytrŒðt¤wk y™u ºteswk «ftþ{Þ Au. yu ºtýuÞ s„‚™t yu ºtý s ytÄth
Au. y™u su yL‚rhût{tk ÂMÚt‚ Au, ‚u s …]rÚtðe y™u ËqÞo ytrŒ™e ð]rØ fh™th Au. yt ËkËth™u
Eïh rËðtÞ ftuE Sðtí{t ƒ™tðe þf‚tu ™Úte. fthýfu ‚u{tk yuðt Ët{ÚÞo™tu y¼tð Au. (17)
òÊËÁáÊfi ¬ŒÊ Áfløfi∑˝§◊ ÁflcáÊÈfiªÊ¸¬Ê •ŒÊfièÿ—– •ÃÊ œ◊¸ÓÊÁáÊ œÊ⁄UÿfiŸ˜H§18H
…ŒtÚto : su fthýÚte yu ¥Îæ|²:-yrð™tþe ntuðtÚte ftuE™e ®nrË‚ ÚtE þf‚t ™Úte. ‚u xææïÐæ:
Ë{M‚ ËkËth™wk hûtý fh™th, Ëðo s„‚™u {æÚ²Ýì-Äthý fh™th ç±c‡æé:-ËkËth™t yL‚Þto{e
…h{uïhu ~æèç‡æ-ºtý «fth™t ÐÎæçÝ-òýðt yÚtðt «t fhðt ÞtuøÞ …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo™u ç±
+ ™RU}æï-rðrðÄ «fthÚte h[u÷ Au, ¥„:-yu fthýÚte Wí…L™ ÚtE™u Ëðo …ŒtÚto {}ææüç‡æ-…tu‚-…tu‚t™t
Ä{tuo™u Äthý fhu Au. (18)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu fu-Eïhu Äthý fÞto rð™t ftuE …ŒtÚto™e ÂMÚtr‚ Ëk¼ð ™Úte.
yu Eïh™e hûtt rð™t ftuE™tu ÔÞðnth rËØ ÚtE þf‚tu ™Úte. (18)
ÁflcáÊÊ— ∑§◊¸ÓÊÁáÊ ¬‡ÿà ÿÃÊfi fl˝ÃÊÁŸfi ¬S¬‡Ê– ßãº˝fiSÿ ÿÈÖÿ— ‚πÊfiH§19H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su Eïh §‹ÎíS²-Sð {tºt™t ²éÁ²:-…tu‚t™e ÔÞtrÂÚte Ëðo …ŒtÚttuo{tk
ËkÞtu„ fh™th rŒþt, ft¤ y™u ytftþ ytrŒ{tk rðã{t™-ÔÞt…f ƒ™e™u, ¨¶æ-Ëðo Ëw¾tu™wk Ëk…tŒ™
fh™th ntuðtÚte Ëðo™t r{ºt Au, ²„:-suÚte Sð ±í„æçÝ-ËíÞ¼t»tý y™u LÞtÞ fhðt ð„uhu þw¼
f{tuo™u ÐSÐàæï-fhe þfu Au, ç±c‡ææï:-y™k‚ Ët{ÚÞoÞwõ‚ …h{uïh™t ÜU}ææüç‡æ-s„‚™e h[™t, …t÷™,
LÞtÞ y™u «÷Þ fhðtu ytrŒ f{tuo Au, ‚u™u ‚{u Ð಄-ËBÞfT he‚u swytu y™u W¥t{ he‚u òýtu. (19)
¼tðtÚto : su fthýu Ëðo™t r{ºt s„Œeïhu …]rÚtðe ytrŒ ÷tuf ‚Útt Sðtu™t ËtÄ™ Ërn‚ þheh
h[u÷ Au, ‚uÚte s Ëðo «týeytu …tu‚-…tu‚t™t ftÞtuo fhe þfu Au-Ë{Úto ƒ™e þfu Au. (19)
ÃÁmcáÊÊfi— ¬⁄U®R◊¢ ¬Œ¢ ‚ŒÊfi ¬‡ÿ|ãà ‚ÍÆ⁄Uÿfi—– ÁŒflËfifl øˇÊÈÆ⁄UÊÃfiÃ◊˜H§20H
…ŒtÚto : ¨êÚ²:-ÄtŠ{f, {uÄtðe, …wÁ»ttÚteo rðît™tu-çÎç±-ËqÞo ytrŒ «ftþ{tk yÚtðt rð{¤ ¿tt™Úte
…tu‚t™t ytí{t{tk, ¥æ + „„}æì-Ëðoºt rðM‚]‚ ™ÿæé:-òuðt™t ËtÄ™ ™uºt §±-Ë{t™, su ç±c‡ææï:ÔÞt…f, yt™kŒMðY… …h{uïh™t ¥æ + „„}æì-Ëðoºt rðM‚]‚ ÐÚ}æ}æì-Ëðtuoíf]ü ÐÎ}æì-RåAðt, òýðt
y™u «t fhðt ÞtuøÞ {tuût…Œ Au, „„ì-‚u™u …tu‚t™t ytí{t{tk ¨Îæ-Ëðo ft¤{tk Ðà²ç‹„-Œu¾u
Au-Œþo™ fhu Au. (20)
¼tðtÚto : su{ «týe ËqÞo™t «ftþ{tk þwØ ™uºtÚte {q‚o …ŒtÚttuo™u r™nt¤u-Œu¾u Au, ‚u{ rðît™s™tu
r™{o¤-þwØ ¿tt™Úte, rðãt y™u Ëwrð[thÚte Þwõ‚ …tu‚t™t þwØ ytí{t{tk …h{uïh™t Ëk…qýo yt™kŒÚte
Þwõ‚, «t fhðt ÞtuøÞ {tuût ™t{f …tŒ = yðMÚtt™tu Ëtûtt‚T fhe™u «t fhu Au. yu …Œ™e
«tr rð™t ftuE …ý Ëk…qýo Ëw¾tu™u «t fhe þf‚t ™Úte. ‚uÚte yu …Œ™e «tr {txu Ëðo {™w»Þtuyu
ÉøðuŒ¼t»Þ
103
ËŒt-r™hk‚h «Þí™ fhðtu òuEyu. (20)
ÃÁm¬˝Êfi‚Ê Áfl¬ãÿflÊfi ¡ÊªÎÆflÊ¢‚— ‚Á◊fiãœÃ– ÁflcáÊÊÿ¸à¬fi⁄U®R◊¢ ¬Œ◊˜H§21H
…ŒtÚto : ç±c‡ææï:-ÔÞt…f s„Œeïh™t ²„ì-su Wõ‚ ÐÚ}æ}æì-Ëðo W¥t{ „wýtuÚte «ftrþ‚ ÐÎ}æì
«t fhðt ÞtuøÞ …Œ Au, „„ì-‚u™u ç±Ð‹²±:-s„Œeïh™t y™uf «fth™t „wý-Ë{qn™e M‚wr‚«þkËt fh™th …æxæë±æ¢¨:-þw¼f{o-Ëíf{o{tk ò„]‚ ç±Ðíæ¨:-{uÄtðe = ƒwrØ{t™ rðît™ {™w»Þ Au,
‚u s ¨ç}æ‹{„ï-«t fhu Au.
¼tðtÚto : su {™w»Þtu yrðãt y™u yÄ{to[hý Y…e r™ÿt™tu íÞt„ fhe™u rðãt y™u Ä{to[hý{tk
ò„]‚ ÚttÞ Au, ‚uytu s ËÂå[Œt™kŒ MðY…, Ëðtuo¥t{, Ëðo {™w»Þtu™u «t fhðt ÞtuøÞ y™u r™hk‚h
ËðoÔÞt…f rð»ýw =s„Œeïh™u «t fhu Au. (21)
Ëk„r‚ : …qðo Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚ RLÿ y™u yÂø™ ƒu …ŒtÚttuo™t Ën[the yrï™ti, Ërð‚t,
yÂø™, Œuðe, RLÿtýe, ðÁýt™e, yø™tÞe, ãtðt …]rÚtðe, ¼qr{ y™u rð»ýw yu …ŒtÚttuo™wk yÚttuo™u
yt Ëqõ‚{tk «ftrþ‚ fhðtÚte …qðo Ëqõ‚™e yt Ëqõ‚ ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (22)
Ëqõ‚-23
ÃËfl˝Ê— ‚Ê◊Êfi‚ •Ê ªfisʇÊËfl¸Óã× ‚ÈÆÃÊ ß◊– flÊÿÊ ÃÊã¬˝|SÕfiÃÊ|㬒H§1H
…ŒtÚto : su §}æï-yu «íÞût ‚Útt y«íÞût „è±íæ:-‚eûý ðu„Þwõ‚ ¥æàæè±ü‹„:-«þkrË‚ ft{™tðt¤t
¨é„æ:-Wí…L™ ÚtÞu÷ ¨æï}ææ¨:-…ŒtÚto Au, „æÝì-‚u Ëðo™u ±æ²æï-ðtÞw ¥æ + xæçã-ËðoºtÚte «t fhu Au,
y™u yu s ÐíçSƒ„æÝ-‚u, Ëðo …ŒtÚttuo™wk çÐÏæ-…t™ fhu Au-…tu‚t™e ykŒh fhe ÷u Au. (1)
¼tðtÚto : «týe su …ŒtÚttuo™u «t fhðt RåAu Au y™u su™u «t fhe™u …qýo-W¥t{ ft{™t
ðt¤t ƒ™u Au, ‚u Ëðo …ŒtÚttuo™u ðtÞw s «t fhtðe™u ‚u™u …tu‚t™t{tk ÂMÚth = MðMÚt fhu Au.
su …ŒtÚttuo{tk ‚eûý y™u {]Œw-ftu{¤ „wý Au, ‚u™u Ëðuo {™w»Þtuyu ËBÞfT òýe™u ‚u™t îtht
W…Þtu„ „úný fhðtu òuEyu. (1)
©U÷Ê ŒflÊ ÁŒfiÁflS¬Î‡Êfiãº˝flÊÿÍ „fiflÊ◊„– •Sÿ ‚Ê◊fiSÿ ¬ËÃÿfiH§2H
…ŒtÚto : y{u ¥S²-yu «íÞût ‚Útt y«íÞût, ¨æï}æS²-su{tk …ŒtÚto Wí…L™ ÚttÞ Au, ‚u ËkËth™t
Ëw¾™u Ð脲ï-¼tu„ððt {txu çÎç±SÐëàææ-su «ftþÞwõ‚ ytftþ{tk rð{t™trŒ ðtn™tu™u …ntU[tzðt y™u
Îï±æ-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ ©|ææ-ƒL™u §‹Îí±æ²ê-yÂø™ y™u …ð™ ã±æ}æãï-ËtÄðt™e rs¿ttËt fheyu Aeyu. (2)
¼tðtÚto : su yÂø™ ðtÞw îtht «ŒeÂ
fhðt{tk ytðu Au y™u ðtÞw yÂø™ îtht («ƒ¤ fhðt{tk
104
ytðu Au.) yt he‚u …hM…h yu ƒL™u ytftkûtt Þwõ‚ y™u ËnÞtu„e Au. {™w»Þtu ÞwÂõ‚…qðof ËŒt
‚u (ƒL™u)™u «Þwõ‚ fhe™u ‚Útt rËØ fhe™u …w»f¤ Ëw¾tu™u «t fhu Au, ‚u ƒL™u òýðt™e RåAt
þt {txu ™ fhðe ? (2)
104
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ßãº˝flÊÿÍ ◊fiŸÊ¡ÈflÊ Áfl¬˝Êfi „flãà ™§Ãÿfi– ‚®„dÊˇÊÊ ÁœÿS¬ÃËfiH§3H
…ŒtÚto : ç±Ðíæ:-rðît™ ÷tuftu-ª„²ï-rþÕ…r¢Þt rËrØ™e RåAt™u {txu su ¨ãdæÿææ-Ën† = yËkÏÞ
yrût = ËtÄ™tu™t nu‚w ç{²:-rþÕ…f{o™t Єè-…t÷f }æÝæï…é±æ-{™™e Ë{t™ „r‚ fh™th §‹Îí±æ²êrðãw‚T y™u …ð™™u 㱋„ï-„úný fhu Au, ‚u ƒL™u™u òýðt™e RåAt yLÞ {™w»Þtu fu{ ™ fhu ? (3)
¼tðtÚto : rðît™tu™u ÞtuøÞ Au fu ‚uytuyu rþÕ…rðãt™e rËrØ {txu y„rý‚ ÔÞðnthtu™t nu‚w¼q‚
y™u ðu„ ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ rðãw‚T y™u ðtÞw™u ËBÞfT rËØ fhðt òuEyu. (3)
Á◊òÊ¢ flÿ¢ „fiflÊ◊„ flL§fiáÊ¢ ‚Ê◊fi¬ËÃÿ– ¡ôÊÊŸÊ ¬ÍÆÃŒfiˇÊ‚ÊH§4H
…ŒtÚto : ±²}æì-y{u …wÁ»ttÚteo {™w»Þtu-¨æï}æÐ脲ï Ëtu{ = …tu‚t™u y™wfq¤ Ëw¾tu yt…™th hËÞwõ‚
…ŒtÚttuo™wk su{tk …t™ ÚttÞ Au ‚u ÔÞðnth™u {txu su Ðê„Îÿæ¨æ-…rðºt ƒ¤ fh™th …¿ææÝæ-rð¿tt™™t
nu‚w ç}æ~æ}æì-Sð™™t nu‚w ƒnth y™u ykŒh hnu÷ «tý y™u ±L‡æ}æì-su ïtË Y… Qæðo W…h „{™
fhu Au, ‚u ƒ¤™t nu‚w WŒt™ ðtÞw™u ã±æ}æãï-„úný fheyu Aeyu, ‚u ƒL™u («tý y™u WŒt™)™u
‚{u …ý fu{ ™ òýtu ? (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u «tý y™u WŒt™ rð™t fŒe Ëw¾¼tu„ y™u ƒ¤ Ëk¼ð ™Úte, ‚uÚte ‚u ƒL™u™t
Ëuð™™e rðrÄ ÞÚttð‚T òýðe òuEyu. (4)
´§ÃŸ ÿÊflÎfiÃÊflÎœÊfiflÎÆÃSÿ ÖÿÊÁÃfi·S¬ÃËfi– ÃÊ Á◊òÊÊflL§fiáÊÊ „ÈflH§5H
…ŒtÚto : nwk ²æñ-su «„ïÝ-s„Œeïhu Wí…L™ fhe™u Äthý fhu÷ y™u ËíÞ MðY… ƒúñ™t ƒ™tðu÷
«„æ±ë{æñ-ËíÞ, fthý yÚtðt s¤™e ð]rØ fh™th, «„S²-ÞÚttÚto MðY…ðt¤t Á²æï焯:-«ftþ™t
Єè-…t÷f ç}æ~ææ±L‡ææñ-r{ºt = ËqÞo y™u ðÁý = ðtÞw Au, „æ-‚u (ƒL™u)™u ãé±ï-„úný fÁk Awk. (5)
¼tðtÚto : ËqÞo y™u ðtÞw rð™t s¤ y™u «ftþ™e Wí…r¥t Ëk¼ð ™Úte y™u Eïh™t îtht
Wí…L™ fÞto rð™t ËqÞo y™u ðtÞw™e Wí…r¥t ÚtE þf‚e ™Úte y™u ‚u ƒL™u rð™t {™w»Þ™t ÔÞðnthtu™e
ftuE rËrØ …ý ÚtE þf‚e ™Úte. (5)
flL§fiáÊ— ¬˝ÊÁflÃÊ ÷Èfifl|ã◊òÊÊ Áfl‡flÓÊÁ÷M§ÁÃÁ÷fi—– ∑§⁄UfiÃÊ¢ Ÿ— ‚ÈÆ⁄UÊœfi‚—H§6H
…ŒtÚto : su{ yu Wí…L™ ÞwÂõ‚Úte Ëuð™ fhu÷ ±L‡æ:-ƒnth y™u ykŒh hnu™th ðtÞw ç±Eæç|æ:
Ëðo ªç„ç|æ:-hûtt ytrŒ f{tuoÚte ‚Útt Ëðo …ŒtÚttuoÚte Ðíæ籄æ-Ëw¾ «t fhtð™th |æ鱄ì-ntuÞ Au
y™u ç}æ~æp-ËqÞo …ý. su ƒL™u Ý:-y{™u ¨éÚæ{¨:-ËwkŒh rðãt y™u [¢ð‚eo htßÞ ËkƒkÄe Ä™tuÚte
Þwõ‚ ÜUÚ„æ}æì-fhu Au, ‚uÚte ‚u ƒL™u™wk y{u …ý Ëuð™ fu{ ™ fheyu ? (6)
¼tðtÚto : suÚte yu ƒL™u (ðtÞw y™u ËqÞo)Úte Ëðo …ŒtÚttuo™e hûtt ytrŒ ÔÞðnth Ëk¼ð ÚttÞ
Au, ‚uÚte rðît™tu yu ƒL™uÚte y™uf ftÞtuo rËØ fhe™u ©uc Ä™tu™u «t fhu Au. (6)
◊L§àflfiãâ „flÊ◊„ ßãº˝◊Ê ‚Ê◊fi¬ËÃÿ– ‚¡Íª¸áÊŸfi ÃÎê¬ÃÈH§7H
ÉøðuŒ¼t»Þ
105
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ yt ËkËth{tk y{u ÷tuftu ¨æï}æÐ脲ï-«þM‚ …ŒtÚttuo™t ¼tu„™u {txu
}æLy±‹„}æì-ðtÞw™t ËkƒkÄÚte «rËØ Út™the §‹Îí}æì-rðãw‚T™u ã±æ}æãï-„úný fheyu Aeyu, su ¨…ê:Ën[the-Ëðo …ŒtÚttuo{tk Ë{t™ ð‚o™the xæ‡æïÝ-ðtÞw™t Ë{qn™e ËtÚtu Ý:-y{™u ¥æ + „ë}ЄéËðoºtÚte ‚] fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý ‚u™wk Ëuð™ fhtu. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu fu-ËnÞtu„e ðtÞw rð™t fŒe …ý yÂø™ «Œe fhe þft‚tu
™Úte y™u Wõ‚ rðãw‚T rð™t ftuE …ŒtÚto™e ð]rØ Ëk¼ð ™Úte. (7)
ßãº˝fiÖÿcΔÊ ◊L§fiŒ˜ªáÊÊ ŒflÊfi‚— ¬Í·fi⁄UÊÃÿ—– Áfl‡fl ◊◊fi üÊÈÃÊ „flfi◊˜H§8H
…ŒtÚto : su Ðê¯Ú愲:-…q»tt = ËqÞoÚte Œt™ ÷u™th §‹ÎíÁ²ïcÆæ:-ËqÞo™e «þkËt fh™th Îï±æ¨:rŒÔÞ„wýtuÚte Þwõ‚ ç±Eï-Ëðo }æLÎìxæ‡ææ:-ðtÞw Ë{qn }æ}æ-{tht ã±}æì-fhðt ÞtuøÞ þçŒ ÔÞðnth™u
Ÿæé„-Ëk¼¤tðu Au. ‚u yt…™t …ý þçŒ ÔÞðnth™wk ©ðý fhtðu Au. (8)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ ðtÞw Ë{qn rð™t Wå[thý, ©ðý y™u …wrü™u «t fhe þf‚tu
™Úte. su yu {nt™ ËqÞo÷tuf Au, ‚u ðtÞw Ë{qn™u «Œe…™ fh™th Au. su ËqÞo÷tuf yÂø™Y… s
Au. yu ðtÞw Ë{qn y™u rðãw‚T rð™t ftuE …ý («týe) ðtýe (rsbt)™u [÷tðe þf‚t ™Úte. (8)
„à flÎÆòÊ¢ ‚ÈfiŒÊŸfl ßãº˝fiáÊ ‚„fi‚Ê ÿÈÆ¡Ê– ◊Ê ŸÊfi ŒÈÆ—‡Ê¢‚fi ߸‡ÊÃH§9H
…ŒtÚto : nu rðît™tu yt… su ¨éÎæݱ:-W¥t{ Œt™™t nu‚w, ¨ã¨æ-ƒ¤ y™u ²é…æ-…tu‚t™t y™wËk„e
yÚtto‚T {wnq‚o ytrŒ ft¤™t yðÞðtu™e ËtÚtu ËkÞwõ‚ ÚtE™u §‹Îíï‡æ-ËqÞo yÚtðt rðãw‚T™e ËtÚtu ËkÞwõ‚
ÚtE™u ±ë~æ}æì-{u½ = ðtŒ¤tkytu™wk ã„-n™™ yÚtto‚T rAL™-r¼L™ fhu Au, ‚u ðtÞw Ë{qn Ý:-y{™u
Îé:à梨:-Œw:¾ fhtð™th }ææ, §üàæ„-fŒe ™ ƒ™tu.
¼tðtÚto : y{u Ëðo ÞÚtt ÞtuøÞ …wÁ»ttÚto fhe™u ‚Útt Eïh™e W…tË™t fhe™u yt[tÞtuoÚte «tÚto™t
fheyu Aeyu. su ðtÞw Ë{qn ËqÞo™tk rfhýtu yÚtðt rðãw‚T™e ËtÚtu {u½{kz¤{tk-ðtŒ¤tkytu{tk hnu÷
s¤™u rAL™-r¼L™ fhe™u, ‚u™u ðhËtðe™u, íÞth…Ae ‚u™u …]rÚtðeÚte QXtðe™u W…h ÷E òÞ Au,
‚u rðãt™u {™w»Þtu «Þí™ …qðof òýu, yu{ yt… «Þí™ fhtu. (9)
Áfl‡flÓÊãŒflÊã„fiflÊ◊„ ◊L§Ã— ‚Ê◊fi¬ËÃÿ– ©Uª˝Ê Á„ ¬Î|‡Ÿfi◊ÊÃ⁄U—H§10H
…ŒtÚto : çã-suÚte rðãt™t EåAwf y{u-su ©xæíæ:-‚eðú ËkðuŒ ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ ÐíçÔÝ}ææ„Ú:…]r&™ = ytftþ su™e {t‚t = Wí…r¥t™wk fthý Au, ‚uÚte yu ç±EæÝì-Ëðo Îï±æÝì-rŒÔÞ„wýtu Ërn‚
W¥t{ „wýtu™t «ftþf }æL„:-¿tt™ y™u r¢Þt™t fthýu rþÕ…ÔÞðnth™u «t fhtð™th ðtÞw Ë{qn™e
106
(¨æï}æÐ脲ï) …ŒtÚttuo™t ÞÚttð‚T ¼tu„ {txu ã±æ}æãï-‚Útt rþÕ…-rðãt™e rËrØ {txu M…Äto fheyu
Aeyu, ‚u™tu Mðefth fheyu (òýðt RåAeyu) Aeyu. (10)
¼tðtÚto : suÚte yu ytftþÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ ðtÞw Ë{qn ynª-‚nª-„{-yt„{™ fh™th y™u
106
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
‚eûý Mð¼tððt¤tu Au, ‚uÚte rðît™tu ftÞo {txu ‚u™tu Mðefth fhu Au. (10)
¡ÿfiÃÊÁ◊fl ÃãÿÃÈ◊¸L§ÃÊfi◊Áà œÎcáÊÈÆÿÊ– ÿë¿È÷¯ ÿÊÕŸÊfi Ÿ⁄U—H§11H
…ŒtÚto : nu ÝÚ:-Ä{oÞwõ‚ f{o y™u rþÕ…rðãt™t ÔÞðnth™u «t fh™th {™w»Þtu ! ‚{u …²„æç}æ±su{ rðsÞ fh™tht ÞtuØtytu™e ËntÞÚte htò þºtwytu …h rðsÞ »ç„-«t fhu Au, ‚u{ }æL„æ}æìðtÞw Ë{qn™t Ëk„Úte {ëc‡æé²æ-áZ‚t ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ „‹²„é:-rðM‚]‚ ðu„ Mð¼tððt¤e rðãw‚T
ðu„™u «t fhe™u {u½™u ‚…tðu-S‚u Au. ‚u™t ËBÞfT «Þtu„Úte ²„ì-sux÷wk àæé|æ}æì-fÕÞtýÞwõ‚ Ëw¾
Au, ‚ux÷wk Ëðo ²æƒÝæ-«t fhtu. (11)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ rðît™ ÷tuftu þqhðehtu™e Ëu™t îtht þºtw …h rðsÞ (fhe™u),
‚Útt su{ ðtÞwÞwõ‚ ½»toýrðãt îtht rðãw‚T Þkºt (Þwõ‚ ðtn™) [÷tðe™u Œqh™t Œuþtu{tk ÷E sE™u
‚Útt ytø™uÞ y† ytrŒ™e rËrØ fhe™u Ëw¾™e «tr fhu Au, ‚u{ ‚{thu …ý rð¿tt™ y™u …wÁ»ttÚto
îtht yu (ËtÄ™tu)Úte ËtkËtrhf y™u …th÷tirff Ëw¾™e ð]rØ fhðe òuEyu. (11)
„S∑§Ê⁄UÊÁmlÈ®ÃS¬ÿ¸ÃÊfi ¡ÊÃÊ •fiflãÃÈ Ÿ—– ◊L§ÃÊfi ◊ΛUÿãÃÈ Ÿ—H§12H
…ŒtÚto : y{u su fthýu ãSÜUæÚæ„ì-nËðtÚte yÚtðt yr‚ [{fðt …æ„æ:-«fx ÚtÞu÷ ç±lé„:ðes¤eytu Ý:-y{™u Ëw¾tu™u ¥±‹„é-«t fhtðu Au. ¥„:-yux÷t {txu ÐçÚ-ËðoºtÚte W¥t{ he‚u
rËØ fheyu.
ð¤e suÚte }æL„:-ðtÞw Ë{qn Ý:-y{™u }æëf²‹„é-Ëw¾e fhu Au, yux÷t {txu ‚u™u …ý rþÕ…
ytrŒ ftÞtuo{tk Ëthe he‚u «Þwõ‚ fheyu. (12)
¼tðtÚto : {™w»Þtu ßÞthu «Út{ ðtÞw rðãt, …Ae rðãw‚T rðãt, íÞthƒtŒ s¤, …]rÚtðe y™u
yti»trÄytu™e rðãt-yu (Ëðo rðãtytu) òýu Au, íÞthu s W¥t{ he‚u Ëw¾™u «t fhu Au. (12)
•Ê ¬Ífi·ÁÜøòÊ’fiÁ„¸·◊ÊÉÊÎfiáÊ œL§áʯ ÁŒfl—– •Ê¡Êfi Ÿc≈¢ ÿÕÊfi ¬‡ÊÈ◊˜H§13H
…ŒtÚto : ²ƒæ-su{ ftuE …þw…t÷™ = „tuðt¤ ÝcÅ}æì-¾tuðtÞu÷ Ðàæé}æì-„tÞ ytrŒ …þwytu™u
þtuÄe™u-«t fhe™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ yu ¥æÍæë‡æï-Ëðoºt Ä]rý = rfhýtuðt¤t Ðê¯Ýì-…ŒtÚttuo™wk …tu»tý
fh™th ËqÞo÷tuf çα:-…tu‚t™t «ftþÚte ç™~æÏæ<ã¯}æì-rðr[ºt-ytùÞofthf ƒ™u÷ yL‚rhût™u ‚Útt
{L‡æ}æì-Äthý fh™the …]Úðe™u «t fhe™u ¥æ + ¥…-Ëðoºt «ftþ fhu Au, «ftþ™u VUfe™u ‚u™u
[{ftðu Au. (13).
¼tðtÚto : su{ …þw…t÷f-„tuðt¤ y™uf ftÞtuoÚte …þwytu™wk …t÷™-…tu»tý fhe™u ŒqÄ ytrŒÚte {™w»Þtu™u
Ëw¾e fhu Au, ‚u{ s yu ËqÞo÷tuf r[ºt-rðr[ºt ÷tuftuÚte Þwõ‚ ytftþ™u ‚Útt ytftþ{tk hnu÷tk …ŒtÚttuo™u,
…tu‚t™tk rfhýtu y™u ytf»toý þÂõ‚Úte …wü fhe™u, Ëðo «týeytu™u Ëw¾ «Œt™ fhu Au. (13)
ÉøðuŒ¼t»Þ
107
¬ÍÆ·Ê ⁄UÊ¡ÊfiŸ◊ÊÉÊÎfiÁáÊ⁄U¬fiªÍ…˜¢ ªÈ„Êfi Á„Ã◊˜– •ÁflfiãŒ|ìÊòÊ’fiÁ„¸·◊˜H§14H
…ŒtÚto : suÚte yu ¥æÍæëç‡æ-…qýo «ftþ{t™ Ðê¯æ-…tu‚t™e ÔÞtrÂÚte Ë{M‚ …ŒtÚttuo™wk …tu»tý fh™th
‚u s„Œeïh-xæéãæ-„wnt = yL‚rhût yÚtðt ƒwrØ{tk çã„}æì-ÞÚtt ÞtuøÞ MÚttr…‚ fu ÂMÚt‚ ç™~æÏæ<ã¯}æìr[ºt = y™uf «fth™t ƒŠn = W¥t{ f{tuo fh™th ¥ÐxæêÉ}æì-yíÞk‚ „w Úæ…æÝ}æì-«ftþ{t™,
«tý yÚtðt Sð™u ¥ç±‹Î„ì-òýu Au, ‚uÚte ‚u Ëðo þÂõ‚{t™ Au. (14)
¼tðtÚto : suÚte …q»tt = s„‚™t h[™th Eïh «ftþ{t™ ‚Útt Ëðo™e …wrü fh™th ÓŒÞMÚt
«tý™u ‚Útt Sð™u òýu Au, {txu ‚u Ëðo¿t Au. (14)
©UÃÊ ‚ ◊sÁ◊ãŒÈfiÁ÷— ·«®KÈÆÄÃÊ° •fiŸÈÆ‚Á·fiœÃ˜– ªÊÁ÷ÿ¸fl¢ Ÿ øfi∑θ§·Ã˜H§15H
…ŒtÚto : (Ý) su{ ¾uzq‚ ™ÜëüU¯„ì-ÄtLÞ ytrŒ™e «tr {txu ðthkðth ¼qr{{tk n¤ ntkfu Au,
‚u{ s ¨:-‚u Eïh }æs}æì-su nwk Ä{toí{t …wÁ»ttÚteo Awk ‚u™u {txu §‹Îéç|æ:-ÂM™øÄ {™tunh …ŒtÚttuo
Ërn‚ ¯Åì-ðËk‚ ytrŒ «„éÝ-A }‚wytu™u ²év„æÝì-Ëw¾Úte Þwõ‚ ©„æï-y™u xææïç|æ:-„tÞ, ntÚte,
½tuzt ytrŒ Ërn‚ ²±}æì-sð ytrŒ yL™™u ¥Ýé¨ïç¯{„ì-ðthkðth y™wfq¤‚t…qðof «t fhtðu Au,
‚uÚte nwk ‚u™u s {tht Rü Œuð {t™wk Awk. (15)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo rfhýtuÚte ¼qr{™u ytf»teo™u yÚtðt ¾uzq‚ n¤ ytrŒÚte ðthkðth ¼qr{™u
¾uze™u, ‚u{tk ƒes ðtðe™u, ÄtLÞ ytrŒ™u «t fhe™u ðËk‚ ytrŒ A }‚wytu™u Ëw¾Úte ËkÞwõ‚
fhu Au, ‚u{ Eïh …ý ÞÚtt Ë{Þ Ëðo Sðtu™u f{to™wËth hËtu™t Wí…L™ y™u rð¼t„Úte }‚wytu™u
Ëw¾ŒtÞf ƒ™tðu Au. (15)
•ê’ÿÊfi ÿãàÿäflfiÁ÷¡Ê¸◊ÿÊfi •äfl⁄UËÿÃÊ◊˜– ¬ÎÆÜøÃË◊¸œÈfiŸÊ ¬ÿfi—H§16H
…ŒtÚto : su{ …æ}æ²:-¼tEytu …tu‚t™t y™wfq¤ yt[hýÚte …tu‚t™t ¼tEytu™t Ëw¾™wk Ëk…tŒ™
fhu Au, ‚u{ s yu ¥}Ïæ²:-hûtt fh™th s¤ ¥Š±Ú貄æ}æì-…tu‚t™t {t„tuoÚte }æ{éÝæ-{Äwh „wýÚte
Þwõ‚ в: Ëw¾fthf hË™tu ÐëG@„è:-M…þo fhtð‚t-…ntU[tz‚t ²ç‹„-«t ÚttÞ Au. (16)
¼tðtÚto : su{ ƒkÄws™-¼tEytu …tu‚t™t ¼tEytu™wk ËBÞfT …tu»tý fhe™u ‚u™u Ëe¾e fhu Au,
‚u{ s s¤ W…h-™e[u sE™u r{ºt™e Ë{t™ «týeytu™tk Ëw¾™u Wí…L™ fhu Au.
‚u (s¤™t) rð™t ftuE…ý «týeytu yÚtðt y«týeytu™e WL™r‚ Ëk¼ð ™Úte. ‚uÚte ‚u™tu ËBÞfT
W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (16)
•◊Íÿʸ ©U¬ ‚Íÿ¸ ÿÊÁ÷fiflʸ ‚Í108
ÿ¸Ó— ‚„– ÃÊ ŸÊfi Á„ãflãàfläfl⁄U◊˜H§17H
…ŒtÚto : ²æ:-su ¥}æê:-s¤ árü„tu[h Út‚wk ™Úte yÚtto‚T …htuûts¤ ¨ê²ïü-ËqÞo{tk yÚtðt ‚u™t
«ftþ{tk rðã{t™ Au, ±æ-yÚtðt ²æç|æ:-su™t ¨ã-Ëk„{tk ¨ê²ü:-ËqÞo÷tuf yÚtðt «ftþ rðã{t™ Au
108
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
„æ:-‚uytu Ý:-y{the ¥Š±Ú}æì-y®nËt™u ÞtuøÞ Ëw¾Y… rþÕ…Þ¿t™e ©Ð + ç㋱‹„é-ð]rØ fhu Au. (17)
¼tðtÚto : su s¤ …]rÚtðe ytrŒ MÚtq¤ …ŒtÚtoÚte, ËqÞo™t rfhýtu îtht rAL™-r¼L™ ÚtE™u yÚtto‚T
fý-fý Y… ƒ™e™u, ÷½w‚t-n÷ft…ýwk «t fhe™u, ËqÞo™e ‚hV òÞ Au, ‚u s ð»tto îtht (™e[u)
ytðu÷ s¤ ðtn™ ytrŒ ÔÞðnth{tk yÚtðt ðtn™tu{tk W¥t{ he‚u Þwõ‚ fhðtÚte Ëw¾™e ð]rØ fhu
Au. (17)
•¬Ê ŒflËL§¬fi uÿ ÿòÊ ªÊfl— Á¬’fi|ãà Ÿ—– Á‚ãœÈfièÿ— ∑§àflZ®®fi „Áfl—H§18H
…ŒtÚto : ²~æ-su ÔÞðnth{tk xææ±:-ËqÞo™t rfhýtu 程{é|²:-Ë{wÿtu y™u ™ŒeytuÚte Îï±è:rŒÔÞ„wýtuðt¤t ntuðtÚte rŒÔÞ„wýtu™u «t fhtð™th ¥Ð:-Ëðo …ŒtÚttuo™u ÔÞt fh™th s¤tu™tu çÐÏæç‹„M…þo fhu Au-…t™ fhu Au. ‚u s¤tu™u Ý:-y{tht ãç±:-„úný fhðt ÞtuøÞ rþÕ…trŒ ÔÞðnthtu™u ÜUœæéü}æìWí…L™ fhðt {txu nwk ©Ð + ã±²ï-rðît™tu …tËu sE™u „úný fÁk Awk. (18)
¼tðtÚto : ËqÞo™tk rfhýtu sux÷t s¤™u Ëqû{ fhe™u ðtÞw îtht ËðoºtÚte ¾U[u Au, ‚ux÷wk s s¤
íÞtk (ËqÞo ytf»toý MÚtt™)Úte r™ð]¥t-…tAwk Vhe™u ¼qr{ ‚Útt yti»trÄytu™u «t ÚttÞ Au-…ntU[u Au.
rðît™tuyu ‚u s¤™t …t™, M™t™ y™u rþÕ…ftÞo ytrŒ{tk «Þtu„ fhe™u y™uf «fth™t Ëw¾tu™u Ëk…tŒ™rËØ fhðt òuEyu. (18)
•åSfl1>ãÃ⁄U®R◊ÎÃfi◊å‚È ÷fi·¡◊¬Ê◊ÈÆà ¬˝‡ÊfiSÃÿ– ŒflÊ ÷flfià flÊÁ¡Ÿfi—H§19H
…ŒtÚto : nu Îï±æ:-rðît™tu ! ‚{u ÐíàæS„²ï-‚{the Wíf»to = WL™r‚™u {txu ¥Œ¨é-s¤tu™e ¥‹„:ykŒh hnu÷ ¥}æë„}æì-{]íÞwfthf htu„tu™wk r™ðthý fh™th y{]‚Y… hË™u ©„-‚Útt ¥Œ¨é-s¤tu{tk
hnu÷ |æ﯅}æì-yti»trÄytu™u òýe™u ¥Ðæ}æì-yu s¤tu™e r¢Þt fwþ¤‚t-«Þtu„Úte ±æç…Ý:-W¥t{ ¿tt™ðt™
|汄-ƒ™tu. (19)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u y{]‚{Þ hËðt¤t, yti»trÄytu™t „¼o¼q‚ s¤tuÚte rþÕ…rðãt
y™u ðiãfrðãt îtht (‚u™t) „wýtu™u òýe™u rþÕ…ftÞo™e rËrØ y™u htu„tu™wk r™íÞ r™ðthý fhtu.
(19)
•å‚È ◊ ‚Ê◊Ê •’˝flËŒãÃÁfl¸‡flÓÊÁŸ ÷·¡Ê –
•ÁÇŸ¥ øfi Áfl‡fl‡Ê¯÷Èfl◊ʬfi‡ø Áfl‡fl÷fi·¡Ë—H§20H
…ŒtÚto : su{ yu ¨æï}æ:-yti»trÄytu™tu htò [kÿ{t yÚtðt Ëtu{÷‚t™tu hË }æï-{™u ¥Œ¨é-s¤tu™e
¥‹„:-ykŒh ç±EæçÝ-Ëðo |æ﯅æ-yti»trÄ ™-y™u ç±Eàæ}|æé±}æì-Ëðo s„‚™wk Ëw¾ fh™the ¥çxÝ}æìrðãw‚T™u ¥Ïæí±è„ì-«rËØ fhu Au-ƒ‚tðu Au; ‚u{ ç±E|æïàæ…è:-su™t fthýu Ëðo yti»trÄytu ntuÞ Au,
‚u ¥æÐ:-s¤ …tu‚t™t{tk Ëtu{ ytrŒ ç±EæçÝ-Ëðo |æ﯅æ-yti»trÄytu y™u ç±Eàæ}|æé±}æì-Ëðo s„‚™t
ÉøðuŒ¼t»Þ
109
Ëw¾™u Wí…L™ fh™the ¥çxÝ}æì-rðãw‚T™u ¥Ïæí鱄ì = ƒ‚tðu Au. (20)
¼tðtÚto : su{ Ëðo …ŒtÚttuo …tu‚t™t „wýtuÚte …tu‚t™u MðÞk «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ yti»trÄ-Ë{qn™e
…wrü fh™th [kÿ{t y™u yti»trÄ Ë{qn{tk Ëtu{÷‚t Au, yu ƒL™u s¤™t fthýu y™u „úný fhðt
ÞtuøÞ Ëðo yti»trÄytu™tu «ftþ fhu Au, ‚u{ Ëðo yti»trÄytu™tu nu‚w s¤, …tu‚t™e ykŒh rðã{t™,
Ë{M‚ fÕÞtý™wk fthý rðãw‚T™u «ftrþ‚ fhu Au. yÚtto‚T yti»tÄtu™wk r™r{¥t yÂø™{tk Au; yu{ Ë{sðwk
òuEyu. (20)
•Ê¬fi— ¬ÎáÊËà ÷fi·¡¢ flMfi§Õ¢ Ããfl3> ◊◊fi– ÖÿÊ∑˜§ ø ‚ÍÿZ®®fi ºÎƇÊH§21H
…ŒtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu-‚uytu su ¥æÐ:-Ëðo …ŒtÚttuo™u ÔÞt fh™th «tý ¨ê²ü}æì-ËqÞo÷tuf™u
gàæï-r™nt¤ðt y™u Á²æïÜUì-Œe½oft¤ ËwÄe Sððt {txu }æ}æ-{tht „‹±ï-þheh™u {txu ±Mƒ}æì©uc |æ﯅}æì-htu„™tþf ÔÞðnth™u Ðë‡æè„-…rh…qýo‚tÚte «fx fhu Au, ‚u™wk Ëuð™ ÞwÂõ‚…qðof fhðwk
òuEyu. (21)
¼tðtÚto : «týtu rð™t ftuE «týe yÚtðt ð]ût ytrŒ …ŒtÚttuo þheh Äthý fhe þf‚t ™Úte,
‚uÚte ûtwÄt, ‚]»tt ytrŒ™t ‚Útt htu„tu™t r™ðthý {txu ÞwÂõ‚…qðof «tý Ëuð™ fhðwk yu s …h{ yti»tÄ
Au. (21)
ߌ◊Êfi¬— ¬˝ flfi„à ÿ|à∑¢§ øfi ŒÈÁ⁄Uâ ◊Áÿfi–
ÿmÊ„◊fiÁ÷ŒÈƺ˝Ê„ ÿmÊfi ‡Ê¬ ©UÃÊŸÎfiÃ◊˜H§22H
…ŒtÚto : ¥ã}æì-nwk ²„ì-su çÜU}æì-fkE }æç²-{tht{tk ÎéçÚ„}æì-Œwü Mð¼tð™t y™wct™Úte Wí…L™
ÚttÞ Au, yÚtðt …wÛÞ Au, y™u ¥ã}æì-{U = f{of‚to Sðu ²„ì-su R»ttoÚte ¼h…qh ¥ç|æÎíæïã-ÿtun
fhu÷ Au, yÚtðt r{ºtt‚t™wk yt[hý fhu÷ Au, ±æ-yÚtðt ²„ì-su yíÞk‚ ¢tuÄÚte àæïÐï-ftuE Ëßs™™u
þt… = „uh þçŒ fnu÷ Au, yÚtðt y™w„ún fhu÷ Au, yÚtðt su ¥Ýë„}æì-yËíÞ yt[hý yÚtðt
r{ÚÞt ¼t»tý fhu÷ Au ©„-yÚtðt ËíÞ yt[hý fhu÷ Au, ‚u Ëðo §Î}æì-yu yt[hý™u ¥æÐ:{tht «tý {the ËtÚtu hne™u Ðí±ã„-ËBÞfT ðn™ fhu Au yÚtto‚T «t ÚttÞ Au. (22)
¼tðtÚto : {™w»Þ îtht suðt …t… y™u …wÛÞ fhðt{tk ytðu Au, ‚uðt s Rïh™e (LÞtÞ) ÔÞðMÚttÚte
‚u™u (V¤) «t ÚttÞ Au, ‚u r™rù‚ Au. (22)
•Ê¬Êfi •lÊãflfiøÊÁ⁄U·¢ ⁄U‚fiŸ ‚◊fiªS◊Á„–
¬ÿfiSflÊŸÇŸ •Ê ªfiÁ„ â ◊Ê110
‚¢ ‚Îfi¡ flø¸®fi‚ÊH§23H
…ŒtÚto : y{u su Ú¨ïÝ-Mðtr¼ð hË„wýÚte Þwõ‚ ¥æÐ:-s¤ Au, ‚u™u ¨}æxæS}æçã-ËBÞfT he‚u
«t fheyu Aeyu, su™tÚte nwk вS±æÝì-hËÞwõ‚ þhehðt¤tu ƒ™e™u su ftuE ¥‹±™æçÚ¯}æì-rðît™tuÚte
110
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
y™w[hý yÚtto‚T y™wfq¤ W¥t{ ft{ fÁk Awk, ‚u™u s «t fÁk Awk.
su ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ sL{tL‚h{tk ¥æxæçã-«t ÚttÞ Au, ‚u …qðo sL{{tk „}æì-f{o™wk y™wct™
fh™th ‚u }ææ-{™u ¥l-yts-ð‚o{t™{tk ±™ü¨æ-Œer = «ftþÚte ¨¢¨ë…-ËkÞwõ‚ fhu Au, ‚uÚte
s¤ y™u ‚u yÂø™™tu ÞwÂõ‚Úte ËBÞfT W…Þtu„ fhðtu ÞtuøÞ Au. (23)
¼tðtÚto : Ëðo «týeytuyu «Út{ fhu÷ (f{o)™wk V¤ ðtÞw, s¤ y™u yÂø™™t îtht yt ð‚o{t™
sL{{tk yÚtðt …w™soL{{tk «t ÚttÞ s Au. (23)
‚¢ ◊ÊfiÇŸ flø¸®fi‚Ê ‚Ρ ‚¢ ¬˝¡ÿÊ ‚◊ÊÿÈfi·Ê–
ÁfllÈ◊¸ •Sÿ ŒflÊ ßãº˝Êfi ÁfllÊà‚„ ´§Á·fiÁ÷—H§24H
…ŒtÚto : «ç¯ç|æ:-rð[thþe÷ {kºttÚto™t ÿüt }r»tytu™t ¨ã-Ëk„{tk Îï±æ:-rðît™tu ‚Útt §‹Îí:…h{tí{t y™u su ¥xÝïï-rðãw‚T ™t{f yÂø™ Au, ‚u ±™ü¨æ-ŒerÂ, Ðí…²æ-Ëk‚t™ ytrŒ «ò ‚Útt
¥æ²é¯æ-Sð™Úte }ææ-{™u (¨¢ + ¨ë…)-ËkÞwõ‚ fhu Au, yt™u su }æï-{tht …t…-…wÛÞtí{f f{o
Au ‚Útt {tht ¥S²-yt {™w»Þ, …þw y™u ð]ût ytrŒÚte ËkƒkÄ™u sL{™t fthý™u ç±lé:-(rðît™tu)
òýu Au, yÚtðt (Eïh) ç±læ„ì-òýu Au, ‚uÚte {thu rðît™tu™tu Ëk„ y™u …h{tí{t™e r™íÞ W…tË™t
fhðe òuEyu. (24)
¼tðtÚto : ßÞthu Sð …qðo þheh™tu íÞt„ fhe™u yLÞ þheh™u «t fhu Au, íÞthu ‚u™e ËtÚtu
su Mðt¼trðf {t™Ë yÂø™ òÞ Au, ‚u s …w™: þheh ytrŒ™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u™tu }r»tytu
Ërn‚ rðît™ ÷tuftu òýu Au, yLÞ ™rn. …h{tí{t ‚tu r™ùÞÚte s ÞÚttÚto Y…™tk Ëðo òýe™u
Sðtu™u (‚u™t) …tu‚-…tu‚t™t f{to™wËth þhehÚte ËkÞwõ‚ fhe™u V¤™tu (Ëw¾-Œw:¾™tu) ¼tu„ fhtðu
Au. (24)
Ëk„r‚ : …qðo Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚ ‘yrï™ti’ ytrŒ™t y™w»tk„e ðtÞw ytrŒ yt Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚
fhðtÚte ƒtðeË{tk Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu yt ‚uðeË{tk Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (23)
Ëqõ‚-24
∑§Sÿfi ŸÍÆŸ¢ ∑fi§Ã◊SÿÊ◊ÎÃÊfiŸÊ¢ ◊ŸÓÊ◊®„ øÊLfi§ ŒflSÿ ŸÊ◊fi–
∑§Ê ŸÊfi ◊sÊ •ÁŒfiÃÿ ¬ÈŸfiŒÊ¸|à¬Ã⁄U¯ ø ºÎƇÊÿ¯ ◊ÊÃ⁄U¯ øH§1H
…ŒtÚto : y{u ÜUS²-fuðt „wý, f{o, Mð¼tðÞwõ‚ ÜU„}æS²-ftuE y™uf ¥}æë„æÝæ}æì-Wí…r¥t y™u
rð™tþ hrn‚ y™trŒ {tuût «t Sðtu ‚Útt su s„‚™t fthý r™íÞ™t {æÞ{tk ÔÞt…f y{]‚
MðY… y™trŒ ‚Útt yuf …ŒtÚto Îï±S²-«ftþ{t™ Ëðtuo¥t{ Ëw¾tu™t Œt‚t Œuð™t r™ùÞ…qðof ™æLËwkŒh Ýæ}æ-«rËØ ™t{™u }æÝæ}æãï-òýeyu ? ÝêÝ}æì-r™ùÞ fhe™u ÜU:-ftuý Ëw¾MðY… Œuð Ý:-{tuût™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
111
«t ÚtÞu÷ y{™u }æsæ-{nt™ ¥ç΄²ï-fthýY…Úte ™tþ hrn‚ …]rÚtðe …h ÐéÝ:-…w™soL{ Îæ„ìyt…u Au ? suÚte nwk çЄÚ}æì-… çÐ„æ ™-y™u }æ„æÚ}æì-s™f {t‚t ™-y™u †e, …wºt, ƒkÄw ytrŒ™u
öàæï²¢- òuðt™e RåAt fÁk. (1)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk «&™ Au-ftuý yuðtu …ŒtÚto Au, fu su Ë™t‚™ yÚtto‚T y™trŒ …ŒtÚttuo{tk
…ý Ë™t‚™ yÚtto‚ yrð™tþe Au, fu su™t yíÞk‚ W¥t{ ™t{™wk M{hý fheyu, ‚u™u òýeyu ?
ftuý Œuð yt ËkËth{tk y{tht {txu fÞt fthýÚte {tuût™wk Ëw¾ ¼tu„ÔÞt …Ae sL{tL‚h™u
Ëk…tŒ™ = ‚iÞth fhu Au ?
ftuý y{™u y{]‚-yt™kŒ «Œt™ fh™the {wÂõ‚™u «t fhtðe™u …w™: {t‚t-r…‚t îtht …w™soL{{tk
þheh™u Äthý fhtðu Au ? (1)
•ÇŸfl¸ÿ¢ ¬˝fiÕ◊SÿÊ◊ÎÃÊfiŸÊ¢ ◊ŸÊfi◊®„ øÊLfi§ ŒflSÿ ŸÊ◊fi–
‚ ŸÊfi ◊sÊ •ÁŒfiÃÿ ¬ÈŸfiŒÊ¸|à¬Ã⁄U¯ ø ºÎƇÊÿ¯ ◊ÊÃ⁄U¯ øH§2H
±²}æì-y{u rðît™ Ë™t™‚ Sð su ¥xÝï:-¿tt™MðY… ¥}æë„æÝæ}æì-rð™tþ Ä{ohrn‚ s„‚™wk
fthý yÚtðt {tuût™u «t Sðtu{tk Ðíƒ}æS²-y™trŒ, rðM‚]‚, yrî‚eÞ MðY…, Îï±S²-Ëðo s„‚™t
«ftþf, ËkËth{tk Ë{M‚ …ŒtÚttuo™t Œt‚t …h{uïh™t ™æL-…rðºt Ýæ}æ-™t{™wk-„wýtu™wk „t™ fhðt™wwk
}æÝæ}æãï-òýu Au ?
¨:-‚u s„Œeïh s Ý:-y{™u }æsæ-{nt™ „wýÚte Þwõ‚ ¥ç΄²ï-…]rÚtðe …h ÐéÝ:-…w™soL{
Îæ„ì-yt…u Au y™u su{tk nwk ÐéÝ:-Vhe çЄÚ}æì-r…‚t }ææ„Ú}æì-„¼o Äthý fh™the {t‚t ™-y™u †e,
…wºt, ƒkÄw ytrŒ™u …ý öàæï²}æì-Œu¾wk Awk. (2)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! y{u rðît™tu-su y™trŒ, y{]‚MðY… y™u y{tht Ëðo™t …t… y™u
…wÛÞtu™t y™wËth V¤tu™t ÔÞðMÚtt…f s„Œeïh Œuð™tu r™ùÞ fhu ={t™eyu Aeyu. su™e LÞtÞ
ÔÞðMÚtt™e y{u …w™soL{ «t fheyu Aeyu; ‚{u …ý ‚u s …h{uïh Œuð™u …w™soL{™t «Œt™f‚to
òýtu. yu™tÚte r¼L™ yLÞ ftuE …ŒtÚto yu f{o fhe þf‚tu ™Úte. yu s {wõ‚ Sðtu™u …ý {ntfÕ…
({wÂõ‚ yðrÄ) ™t yL‚{tk VheÚte …t……wÛÞtu™e Ë{t™‚t Útðt™t fthýu r…‚t{tk y™u {t‚t{tk {™w»Þ
sL{ (Äthý) fhtðu Au. (2)
•Á÷ àflÊfi Œfl ‚ÁflÃ⁄UˇÊÊfiŸ¢ flÊÿ¸ÓÊáÊÊ◊˜– ‚ŒÊfiflã÷ʪ◊Ëfi◊„H§3H
…ŒtÚto : nu ¨ç±„:-…]rÚtðe ytrŒ ðt Wí…tŒf, ¥±Ýì-hûtt fh™th, Îï±-Ëðo yt™kŒ™t «Œt‚t
s„Œeïh ! y{u ±æ²æü‡ææ}æì-Mðefth fhðt
112ÞtuøÞ …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo ‚Útt §üàææÝ}æì-rðrðÄ s„‚™wk
Rûtý fh™th yÚtto‚T ÞÚtt ÞtuøÞ ÔÞðMÚtt fh™th |ææxæ}æì-Ëðoºt W…tË™t fhðt ÞtuøÞ y±æ-yt…™e
¨Îæ-ËŒt-Ëðoft¤{tk ¥ç|æ + §ü}æãï-«íÞût Þt[™t fheyu Aeyu yÚtto‚T «tÚto™t fheyu Aeyu-yt…™t
îtht s Ëðo …ŒtÚttuo «t fheyu Aeyu. (3)
112
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu-‚uytu su Ëðo™t «ftþf, Ë{M‚ s„‚™t Wí…tŒf y™u Ëðo™t
hûtf s„Œeïh Œuð Au, ‚u™e s ËŒt W…tË™t fhðe òuEyu. ‚u™tÚte r¼L™-ƒeò ftuE™e W…tË™t
fhe™u {™w»Þ Rïhtu…tË™t™wk V¤ «t fhe þf‚tu ™Úte. ‚uÚte yu Rïh™e W…tË™t™t rð»tÞ{tk
‚u™t MÚtt™{tk ftuE {™w»Þu ftuE yLÞ …ŒtÚto™u MÚttr…‚ yÚtto‚T ÔÞðMÚtt ™ fhðe òuEyu. (3)
ÿÁp|h Ãfi ßàÕÊ ÷ªfi— ‡Ê‡Ê◊ÊŸ— ¬ÈÆ⁄UÊ ÁŸŒ—– •m·Ê „SÃfiÿÊŒ¸œH§4H
…ŒtÚto : nu Sð ! su{ ¥mï¯:-Ëðo™e ËtÚtu r{ºt‚t…qðof ð‚o™th îu»ttrŒÚte hrn‚ nwk Eïh !
§yƒæ-yu «fth Ëw¾™u {txu ²:-su àæàæ}ææÝ:-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ, |æxæ:-Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ Ä™ Ë{qn
Au, ‚u™u 癄ì-Ëífth…qðof W¥t{ f{o fh™th „ï-‚tht Sð™u-Ä{toí{t™u {txu çã-r™ùÞÚte ãS„²æï:nM‚t{÷f yÚtto‚T ntÚt{tk yt{¤tk™t Vq÷™e Ë{t™ f{oV¤™u Î{ï-Äthý fhtðwk Awk, y™u su (ÐéÚæ:)
«Út{ çÝÎ:-Ëðo™e ®™Œt fh™th Au, ‚u™t ãS„²æï:-ntÚttuÚte yu Ëw¾™u-Ä™Ë{qn™tu rð™tþ fhwk Awk,
‚u{ ‚wk …ý fh. (4)
¼tðtÚto : su{ nwk Eïh Ëðo™t ®™Œf {™w»Þ™u Œw:¾ yt…wk Awk y™u su yt Ë]rü{tk Ä{to™wËth
ð‚o™-yt[hý fhu Au, ‚u™u Ëw¾ y™u rð¿tt™ «Œt™ fÁk Awk, ‚u{ ‚{u Ëðo {™w»Þtu …ý fhtu. (4)
÷ªfi÷ÄÃSÿ à flÿ◊ÈŒfi‡Ê◊ ÃflÊflfi‚Ê– ◊ÍÆhʸŸ¯ ⁄UÊÿ •Ê⁄U÷fiH§5H
…ŒtÚto : nu …h{tí{™T ! |æxæ|æv„S²-Ëðo™u Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u ÞÚttÞtuøÞ rð¼õ‚
fh™th „ï-yt… s„Œeïh™e feŠ‚™u ±²}æì-yiïÞo™t RåAwf y{u ©Îàæï}æì-W¥t{ he‚u «t fheyu,
„±-‚u {txu ¥±¨æ-hûtý ytrŒ f]…tárüÚte Úæ²:-…w»f¤ Ä™™t }æéhæüÝ}æì-©uc‚{ ¼t„™u «t fhe™u
¥æÚ|æï-ythk¼ fhðt ÞtuøÞ ÔÞðnthtu{tk r™íÞ «ð]¥t ÚtEyu Aeyu. yÚtto‚T ‚u™e «tr {txu r™íÞ
«Þí™ fheyu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtu Eïh™e yt¿tt™u «t fhu Au (…t÷™ fhu Au), ‚u s Eïh îtht ËðoºtÚte
hûtý …t{e™u, Ë{M‚ {™w»Þtu{tk W¥t{ yiïÞoðt™ ƒ™e™u, «þkËt «t fhu Au. fthý ? yux÷t
{txu fu ‚u Eïh Sðtu™u ‚uytu™t f{to™wËth (LÞtÞ ÔÞðMÚttÚte) rð¼ts™ fhe™u V¤ yt…u Au.
(5)
ŸÁ„ Ãfi ˇÊòÊ¢ Ÿ ‚„Ê Ÿ ◊ãÿÈ¢ flÿfi‡øŸÊ◊Ë ¬Ãÿfiãà •Ê¬È—–
Ÿ◊Ê •Ê¬Êfi •ÁŸÁ◊·¢ ø⁄UfiãÃËŸ¸ ÿ flÊÃfiSÿ ¬˝Á◊Ÿãàÿèflfi◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! „ï-yt… Ëðoïh™tk ÿæ~æ}æì-y¾kz htßÞ™u Є²‹„:-ynª-‚nª [÷L‚
Wz‚t ¥}æè-yt á~Þ-yá~Þ ÷tuf-÷tuftL‚h Ýçã-™rn ¥æÐé:-ÔÞt ÚttÞ Au ™-y™u Ý-™rn ±²:…ûte„ý, Ý-™rn ¨ã:-™ ƒ¤™u, Ý, }拲é}æì-™ Œwü «týeytu™t «íÞu ¢tuÄ™u ÔÞt fhu Au y™u
Ý, §}ææ:-™ yu «íÞût-y«íÞût Y… ¥çÝç}æ¯}æì-r™hk‚h ™Ú‹„è-„r‚ fh™th-ðnu™th ¥æÐ:-s¤
ÉøðuŒ¼t»Þ
113
yÚtðt «tý yt…™t Ët{ÚÞo™u Ðíç}æÝç‹„-…rh{tý-{t…e þfu Au, y™u ²ï-su ±æ„S²-ðtÞw™tu ðu„
Au, ‚u …ý yt…™e Ë¥tt™u Ý-™rn Ðíç}æÝç‹„-yu «íÞût-y«íÞût …ŒtÚto Ëðo yt…™e ¥|±}æì-yt…™e
Ë¥tt™tu r™»tuÄ fhe þf‚t ™Úte. (6)
¼tðtÚto : Eïh y™k‚ Ët{ÚÞoðt™ ntuðtÚte ‚u™u ftuE {t…e-…rh{tý fhe þf‚t ™Úte y™u
ftuE ‚u™e ®nËt fhe þf‚t ™Úte. yt Ë{M‚ ÷tuf „r‚ fhu Au, (…hk‚w) ‚u „r‚ fhðt A‚tk s„Œeïh
„r‚-fh‚tu™Úte-[÷tÞ{t™ Út‚tu ™Úte) fthý fu ‚u Ëðoºt …qýo Au.
yu EïhÚte r¼L™ yLÞ ftuE …ŒtÚto™e W…tË™t fhðtÚte ftuE Sð™u …qýo = y¾krz‚ htßÞ
(Ëw¾) «t ÚtE þf‚wk ™Úte. ‚uÚte Ëðo {™w»Þtuyu ‚u y«{uÞ =y®[íÞ y™u yrð™tþe Eïh™e
ËŒt W…tË™t fhðe ÞtuøÞ Au, yu{ òýðwk òuEyu. (6)
•’ÈÆäŸ ⁄UÊ¡Ê flLfi§áÊÊ flŸfiSÿÊäflZ SÃͬ¯ ŒŒÃ ¬ÍÆÃŒfiˇÊ—–
ŸËøËŸÊfi— SÕÈL§¬Á⁄Ufi ’ÈÆäŸ ∞fi·Ê◊S◊ •ãÃÁŸ¸Á„fiÃÊ— ∑§Ãflfi— SÿÈ—H§7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su Ðê„Îÿæ:-…rðºt ƒ¤ðt¤t Úæ…æ-«ftþ{t™ ±L‡æ:-©uc s¤Ë{qn
yÚtðt ËqÞo÷tuf Au, ‚u ¥ÏæéŠÝï-yL‚rhûtÚte yË{t™ yÚtto‚T MÚtq¤ …ŒtÚto{tk ±ÝS²-Ëuð™ fhðt
ÞtuøÞ ËkËth™e ªŠ±ü}æì-W…h S„êÐ}æì-…tu‚t™t rfhý Ë{qn™u Î΄ï-Œu Au = Atuzu Au, su™e Ýè™èÝæ:™e[u ytð™th ÜïU„±:-rfhýtu »¯æ}æì-yt ËkËth™t …ŒtÚttuo ©ÐçÚ-W…h Sƒé:-htuftÞ Au = …zu Au,
¥‹„:-su™t {æÞ{tk çÝçã„æ:-rðã{t™ s¤ S²é:-Au, y™u su™e ykŒh ÂMÚt‚ ÏæíéÍÝ:-{u½ Au, ‚u ÜïU„±:rfhýtu ðt «¿tt™ ¥S}æï-y{the ykŒh ÂMÚt‚ ÚttÞ Au. ‚u™u ÞÚttð‚T òýtu. (7)
¼tðtÚto : yu ËqÞo-Y…hrn‚ ntuðtÚte yL‚rhût™u «ftrþ‚ fhe þf‚tu ™Úte. yux÷t {txu yu
yL‚rhût™e W…h-™e[u hnu÷ ßÞtur‚ = rfhýtu Au, ‚u …ý {u½™u þhýu Au. su rfhýtu{tk s¤™t
…h{týwytu hnu÷t Au, su{ ‚u y‚erLÿÞ ntuðt™t fthýu árü„tu[h Út‚tk ™Úte, ‚u{ ðtÞw, yÂø™
y™u …]rÚtðe ytrŒ™t Ëqû{ yðÞðtu yL‚rhût{tk hnu÷t ntuðt A‚tk árü„tu[h Út‚tk ™Úte-Œu¾t‚tk
™Úte. (7)
©UL¢§ Á„ ⁄UÊ¡Ê flLfi§áʇø∑§Ê⁄U®R ‚Íÿ¸ÓÊÿ ¬ãÕÊ◊ãflfiÃflÊ ©fiU–
•¬Œ ¬ÊŒÊ ¬˝ÁÃfiœÊÃfl˘∑§L§ÃʬfiflÄÃÊ NfiŒÿÊÁflœfiÁpØH§8H
114 A¤ fh™th, Œwü Mð¼tðÞwõ‚, …thftk …ŒtÚttuo nh™th,
…ŒtÚto : 癄ì-su{ ¥Ðv±„æ-r{ÚÞtðtŒe,
Nβæç±{: yLÞtÞ …qðof …h…ezt fh™th þºtw™u su{ áZ ƒkÄ™tuÚte ðþ{tk ht¾ðt{tk ytðu Au,
‚u{ ±L‡æ:-yíÞk‚ ©uc …h{uïh yÚtðt ©uc‚t™wk fthý ðtÞw, Úæ…æ-s„‚™u Äthý fh™th s„Œeïh
114
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
y™u «ftþ{t™ …h{uïh yÚtðt «ftþ™tu nu‚w ðtÞw Au, ‚uýu ¨ê²æü²-ËqÞo™e ¥‹±ï„±ñ-y™wfq¤ „r‚
fhðt {txu ªL}æì-rðM‚thÞwõ‚ Ћƒæ}æì-{t„o ™ÜUæÚ-ƒ™tðu÷ Au, ©„-y™u ¥ÐÎï-su™t ftuE [tûtw»t
r[Ln ™Úte yÚtto‚T ÐÎ-r[Ln ntu‚t ™Úte ‚u yL‚rhût{tk ÐæÎæ-„{™t „{™™u Ðíç„{愱ï-Äthý
fhðt {txu ËqÞo™u ¥ÜU:-ƒ™tðu÷ Au. ©-y™u yu ¿tt‚ÔÞ Au fu Ëðo™t Ä‚to yu ƒúñ Au, çã-y™u
yu Eïh Ëðo™t W…tË™eÞ Au, ðtÞw Ëðo™t W…Þtu„™u ÞtuøÞ Au, yu{ r™ùÞ fhðtu òuEyu. (8)
¼tðtÚto : su …h{uïhu r™ùÞÚte su rðþt¤ ËqÞo÷tuf™t ¼ú{ý {txu rðþt¤ fûtt™u ƒ™tðe Au,
su ðtÞw Y… EkÄ™ = ƒ¤‚ýÚte «Œe ÚttÞ Au; su yu Ëðo ÷tuf yL‚rhût{tk …tu‚-…tu‚t™e …rhrÄÚte
Þwõ‚ Au, ftuE ÷tuf™tu ÷tuftL‚h = yLÞ ftuE ÷tuf ËtÚtu Ëk„ ™Úte, …hk‚w Ëðo yL‚rhût{tk hne™u
…tu‚-…tu‚t™e …rhrÄ{tk ¼ú{ý fhu Au.
yu Ëðo su Eïh™tk ‚Útt ðtÞw™tk ytf»toý ‚Útt Äthý™tk fthýu …tu‚-…tu‚t™e …rhrÄ™tu íÞt„
fhe ßÞtk-íÞtk rð[r÷‚-[t÷e þf‚t ™Úte. ‚uÚte yLÞ ftuE …ŒtÚto ‚u™u Äthý fh‚t ™Úte.
su{ …h{uïh yÄtŠ{f ðõ‚t-ƒtu÷™th {™w»Þ™tk ӌޙt rðŒthf Au, ‚u{ htu„Þwõ‚ «tý
…ý ӌޙu rðŒeýo fh™th Au. ‚u …h{uïh™e Ëðo {™w»Þtuyu W…tË™t fu{ ™ fhðe ? y™u «tý™tu
W…Þtu„ þt {txu ™ fhðtu ? (yÚtto‚T …h{uïh™e W…tË™t y™u «tý™tu W…Þtu„ yð~Þ fhðtu
òuEyu.) yu{ Ëðuoyu òýðwk òuEyu. (8)
‡Êâ Ãfi ⁄UÊ¡|ã÷·¡fi— ‚„dfi◊ÈÆfl˸ ªfi÷Ë⁄UÊ ‚Èfi◊ÁÃc≈fi •SÃÈ–
’ÊœfiSfl ŒÍÆ⁄U ÁŸ´¸®fi§Áâ ¬⁄UÊøÒ— ∑ÎƧâ ÁøŒŸ— ¬˝ ◊Èfi◊ÈÇäÿS◊ØH§9H
…ŒtÚto : Úæ…Ýì-nu «ftþ{t™ hts™ yÚtðt «òs™ ! su ç|毅:-Ë{M‚ htu„tu™wk r™ðthý
fh™th ðiã „ï-yt… htò y™u «òs™™e àæ„}æì-yËkÏÞ yti»tÄ ¨ãd}æì-yËkÏÞ xæ|æèÚæ-y„tÄ
©±èü-rðM‚]‚ ¼qr{ Au, ‚wk ¨é}æç„:-W¥t{ {r‚ = rð¿tt™Þwõ‚ ƒ™e™u (癄ì) s-r™ùÞÚte çÝ«üç„}æì‚u ¼qr{™e hûtt fh, Œwü Mð¼tððt¤t «týe™u Œwüf{oÚte Ðí}æé}æéçx{-{wõ‚ fh-Atuztð, su ÐÚæ™ñ:Ä{oÚte …htk„{w¾-y÷{ ÚtÞu÷Úte ÜëU„}æì-fhu÷t »Ý:-…t… Au, ‚u™u ¥S}æ„ì-y{thtÚte ÎêÚï-Œqh ht¾,
yu Œwüs™tu™u ‚u™t f{to™wËth V¤ yt…e™u Ïææ{S±-yu™tu Œtu»ttu™wk r™ðthý fh, y{™u þºtw, [tuh
y™u ŒMÞw ÷tuftu™t ¼Þ Y… …t…Úte Ðí}æé}æéçx{-ËBÞfT he‚u {wõ‚ fh. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu-su htò y™u «òs™ …t… y™u Ëðo htu„ r™ðthf, …]rÚtðe™t
Äthf, W¥t{ ƒwrØ™t «Œt‚t, ÄtŠ{f s™tu™u ƒ¤ «Œt™ fhe™u Œwüs™tu™wk r™ðthý fh™th Au, ‚u™tu
r™íÞ, Ëk„ fhðtu òuEyu.
ftuE™wk (¼q‚ft¤{tk fhu÷) …t… ¼tu„ÔÞt rð™t r™ð]¥t Út‚wk ™Úte-Aqx‚wk ™Úte. ‚u™t r™ðthý {txu
…h{uïh™u «tÚto™t ({tk„ýe) yÚtðt «Þí™ fhðtu ÞtuøÞ ™Úte. (fthý fu ‚u …t… {thwk Út‚wk ™Úte
¼tu„ððwk s …zu Au.) …hk‚w ð‚o{t™ ft¤{tk su …t… fhe hÌttu Au yÚtðt ¼rð»Þ{tk su fhþu (‚u
ÉøðuŒ¼t»Þ
115
…t… ™ fhðt{tk ytðu) ‚u™t r™ðthý {txu «tÚto™t, W…Œuþ …wÁ»ttÚto (ytð~Þf) ntuÞ Au. ‚u{ òýðwk
òuEyu. (9)
•◊Ë ÿ ´§ˇÊÊ ÁŸÁ„fiÃÊ‚ ©UìÊÊ ŸÄâ ŒŒÎfiüÊ ∑ȧ„fi ÁøÁgflfiÿÈ—–
•ŒfiéœÊÁŸ flLfi§áÊSÿ fl˝ÃÊÁŸfi ÁfløÊ∑fi§‡ÊìÊãº˝◊Ê ŸÄÃfi◊ÁÃH§10H
…ŒtÚto : y{u …qAeyu Aeyu-¥}æè-«íÞût y™u y«íÞût ²ï-su ©Ó²æ:-W…h ÜïUÝ-ftu™t îtht
çÝçã„æ¨:-MÚttr…‚ fhu÷-ÞÚtt ÞtuøÞ …tu‚t™e fûtt{tk ht¾u÷ «ÿææ:-ËqÞo, [kÿ, ™ûtºttrŒ ÷tuf Ýv„}æìhtºtu ÎöŸæï-òuðt{tk ytðu Au, ‚uytu çαæ-rŒðË™t ÜéUã, 癄ì-õÞtk §ü²é:-[tÕÞt òÞ Au ?
W¥th : su ±L‡æS²:-s„Œeïh yÚtðt ËqÞo™t ¥ÎÏ{æçÝ-®nËt hrn‚ = ™tþ ™ …t{™th
±í„æçÝ-f{o yÚtðt r™Þ{Úte W…h ÂMÚt‚-MÚttr…‚ Au. Ýv„}æì-ht‚u ç±™æÜUàæ„ì-Ëthe he‚u «ftþ{t™[{f‚t (õÞtkÞ s‚t ™Úte …hk‚w ytftþ{tk hnu Au.) ™‹Îí}ææ:-[kÿ ytrŒ ™ûtºt Ë{qn »ç„-«ftþ™u
«t fhu Au, ‚u Eïh ‚u™tu h[™th Au y™u ‚u ËqÞo ‚u™tu «ftþf Au, yu Wõ‚ «&™tu™t W¥th
Au. (10)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk …qðtoÄo îtht «&™ y™u W¥thtÄo{tk Ë{tÄt™ fhðt{tk ytðu÷ Au. ßÞthu
yu{ …qAu, fu yu ™ûtºt÷tuf ftuýu h[u÷ Au y™u ftuýu Äthý fhu÷ Au ? yu ht‚u Œu¾tÞ Au, rŒðËu
Œu¾t‚t ™Úte y™u õÞtk [tÕÞt òÞ Au ? ‚tu ‚u™tu W¥th r™B™ yt…ðtu.-yu Ëðo÷tuf ðÁý =Eïhu
h[u÷ y™u Äthý fhu÷ Au, ‚u{tk …tu‚t™tu «ftþ ™Úte, …hk‚w ËqÞo™t «ftþÚte s «ftrþ‚ ÚttÞ Au.
yu õÞtkÞ [tÕÞt s‚t ™Úte …hk‚w rŒðËu ËqÞo™t «ftþÚte ytåAtrŒ‚-ZkftÞu÷t ntuðtÚte òuðt{tk
ytð‚t ™Úte, ht‚u ËqÞo™t rfhýtuÚte «ftþ{t™ ÚtE™u òuðt{tk ytðu Au. yu Ëðo ÄLÞðtŒ yt…ðt
ÞtuøÞ f{o …h{uïh™wk s Au, ‚u{ òýðwk òuEyu. (10)
ÃûflÊfi ÿÊÁ◊ ’˝rÊfiáÊÊ flãŒfi◊ÊŸSÌʇÊÊfiSà ÿ¡fi◊ÊŸÊ „Áfl*÷fi—–
•„fi›U◊ÊŸÊ flL§áÊ„ ’ÊäÿÈLfi§‡Ê¢‚ ◊Ê Ÿ •ÊÿÈÆ— ¬˝ ◊Êfi·Ë—H§11H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu ©Là梨-ËðoÚtt «þkË™eÞ ±L‡æ-s„Œeïh ! su y±æ-yt…™tu yt©Þ ÷E™u ²…}ææÝ:ºtý «fth™t Þ¿t™wk y™wct™ fh™th rðît™ ãç±<|æ:-nð™ ytrŒ ËtÄ™tuÚte „„ì-„„ì-‚u-‚u yíÞk‚
Ëw¾™e ¥æàææS„ï-ËðoºtÚte ytþt-RåAt fhu Au, ‚u-‚u yíÞk‚ Ëw¾™e ¥æàææS„ï-ËðoºtÚte ytþt-RåAt
fhu Au, ‚u yt… ðÁý™u «t fhðt {txu Ïæíræ‡ææ-ðuŒ îtht ±‹Î}ææÝ M‚wr‚-M{hý fh‚t ‚Útt ¥ãïÇ}ææÝ:yt…™tu y™tŒh fu y…{t™ ™ fh‚t nwk yt…™u
116 ²æç}æ-«t ÚttW Awk, f]…t fhe™u {™u §ã-yt ËkËth{tk
Ïææïç{-rðrŒ‚ Úttytu y™u Ý:-y{the ¥æ²é:-ytÞw™u }ææ, Ðí}ææï¯è:-™ü ™ fhtu yÚtto‚T þe½ú {tht
ytí{t{tk «ftrþ‚ Úttytu. yt {kºt™tu yuf yÚto Au.
116
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
[ËqÞo ]
„„ì-Ëw¾™e RåAt fh‚t ²…}ææÝ:-ºtý «fth™t Þ¿t™wk y™wct™ fh™th rðît™ su ©Là梨yíÞk‚ «þkË™eÞ ±L‡æ-…h{uïh™u ãç±<|æ:-nð™ ytrŒ ËtÄ™tuÚte ¥æàææS„ï-ËðoºtÚte [tnu Au; su™e
Ïæíræ‡ææ-ðuŒ îtht ±‹Î}ææÝ:-M‚wr‚ fh‚t ‚Útt ¥ãïÇ}ææÝ:-y™tŒh ™ fh‚t §ã-yt ËkËth{tk „„ìËw¾™e RåAt fh‚t nwk su™u ²æç}æ-«t fÁ Awk; suÚte yu ©Là梨-yíÞk‚ «þkË™eÞ (±L‡æ) ËqÞo
y{™u Ïææïç{-rðrŒ‚ „wýðt¤tu ÚtE™u Ý:-y{the ¥æ²é-ytÞw }ææ; Ðí}ææï¯è:-™ü ™ fhu yÚtto‚T ð]rØ
fhu. (11)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ðuŒtuõ‚ her‚Úte ‚u …h{uïh y™u ËqÞo™u rðþu»t Y…Úte òýe™u Ëw¾ «tÂ
fhðwk òuEyu. ftuEyu …ý …h{uïh™tu y™u ËqÞorðãt™tu y™tŒh ™ fhðtu òuEyu. ËŒt ‚uýu-(Eïhu)
h[u÷ ËqÞo ytrŒ …ŒtÚttuo™t „wýtu™u òýe™u ‚Útt ‚u™tÚte W…fth „úný fhe™u r™íÞ ytÞw™e ð]rØ
fhðe òuEyu. (11)
ÃÁŒãŸÄ⧠ÃÁgflÊ ◊sfi◊Ê„ÈÆSÃŒÿ¢ ∑§ÃÊfi NUŒ •ÊÁfløfi®c≈–
‡ÊÈ®Ÿ—‡Ê¬Êÿ◊ufiŒ˜ªÎ÷Ë× ‚Ê •S◊ÊŸ˜ ⁄UÊ¡Ê flLfi§áÊÊ ◊È◊ÊÄÃȧH§12H
…ŒtÚto : rðît™tu Ýv„}æì-ht‚ çαæ-rŒðË su ¿tt™™tu ¥æãé:-W…Œuþ fhu Au, „„ì-‚u y™u su
}æs}æì-rðãt Ä™™e RåAt fh™th {tht {txu NÎ:-{™ Ërn‚ ytí{t{tk ÜïU„:-«¿tt rðþu»t Þwõ‚W¥t{ ƒtuÄ ¥æç±™cÅï-Ëðo «fthu rðrðÄ Y…u ËíÞ «ftrþ‚ ÚttÞ Au, „ç΄ì-‚u ðuŒ ƒtuÄ yÚtto‚T
rð¿tt™™u s nwk {t™wk Awk, fnwk Awk y™u fÁ Awk ²}æì-su™tu àæéÝ:-àæï¯:-yíÞk‚ ¿tt™ðt¤t rðãt ÔÞðnth™u
{txu «t …h{uïh yÚtðt ËqÞo™tu ¥Ãã„ì-W…Œuþ fhu Au, suÚte ±L‡æ:-©uc Úæ…æ-«ftþ{t™ …h{uïh
y{the W…tË™t™u «t fhe™u ¥S}ææÝì-y{u …wÁ»ttÚteo y™u Ä{toí{tytu™u …t… y™u Œw:¾tuÚte }æé}ææïv„é{wõ‚ fhu Au. Ëthe he‚u rðrŒ‚ Eïh y™u W…Þwõ‚ ËqÞo …ý íÞthu Œrhÿ‚t™u ™ü fhu Au. ¨:‚u …qðtuoõ‚ ðuŒ rðãtÚte Wí…L™ ƒtuÄ y{u xæë|æè„:-„úný fhu÷ Au, suÚte y{u ÞtuøÞ he‚u ‚u Eïh™e
W…tË™t y™u ËqÞo™tu ÞÚttð‚T W…Þtu„ fheyu. (12)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu yu «fth™tu W…Œuþ fhðtu òuEyu y™u {t™ðwk òuEyu fu rðît™tu
ðuŒ y™u Eïh {™u su ¿tt™™tu W…Œuþ fhu Au y™u su™tu nwk þwØ ƒwrØÚte r™ùÞ fÁk Awk, ‚u™tu
s {thu Ëðo {™w»Þtuyu Mðefth fhe™u …t… yt[hýÚte Œqh hnuðwk òuEyu. (12)
‡ÊÈ®Ÿ—‡Ê¬Ê sufiŒ˜ ªÎ÷ËÃ|SòÊcflÊfiÁŒàÿ¢ º˝Èfi®¬Œ·Èfi ’h—–
•flÒfiŸ¢ ⁄UÊ¡Ê flLfi§áÊ— ‚‚ÎÖÿÊÁmmÊ° •ŒfiéœÊ Áfl ◊Èfi◊ÊÄÃÈƧ ¬Ê‡ÊÊfiŸ˜H§13H
…ŒtÚtoŒ:¼t»Þ
su{ àæéÝ:àæïÐ:-Wõ‚ „wýÞwõ‚ rðît™ ç~æ¯é-f{o, W…tË™t y™u ¿tt™{tk ¥æçÎy²}æìÉøðu
117
yrð™tþe …h{uïh™wk ¥u„ì-ytbt™ fhu Au. ‚u y™u xæë|æè„:-Mðefth fhu÷ Wõ‚ ºtýu f{o, W…tË™t
y™u ¿tt™™u «ftrþ‚ fhtðu Au y™u su ÎíéÐÎï¯é-r¢Þtfwþ¤‚t™e rËrØ {txu rð{t™ ytrŒ M‚k¼{tk
Ïæh:-r™Þ{Úte Þwõ‚ fhu÷ ðtÞw „úný fhu÷ Au, ‚u{ ‚u ÷tuftuyu …ý „úný fhðt òuEyu. su{su{ „wýðt¤t …ŒtÚttuo™u ¥ÎÏ{:-yr‚ «þkË™eÞ ±L‡æ:-yíÞk‚ ©uc y™u Úæ…æ-«ftþ{t™ …h{uïh
¥±¨¨ëÁ²æ„ì-…]Útf-…]ÚtfT ƒ™tðe™u rËØ fhu Au, ‚u y{™u …ý ‚uðt „wýÞwõ‚ ft{tu{tk ËkÞwõ‚ fhu.
nu ¼„ð™T ! yt… y{tht ÐæàææÝì-ƒkÄ™tu™u ç±}æé}ææïv„é-ðthkðth Atuztðtu. yu s he‚u y{the
r¢Þtfwþ¤‚t{tk ËkÞwõ‚ fhu÷ «tý ytrŒ …ŒtÚttuo ÐæàææÝì-Ë{M‚ Œrhÿ‚t Y…e ƒLÄ™tu™u ðthkðth
Atuztðe Œtu yÚtðt {wõ‚ fhtu. (13)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su{ Eïhu su …ŒtÚto™u su «fth™t „wýÞwõ‚ ƒ™tðu÷ Au, ‚u{s ‚u™t
„wýtu™u òýe™u f{o, W…tË™t y™u ¿tt™™u ‚u{tk r™Þwõ‚ fhðt òuEyu. su{ …h{uïh LÞtÞÞwõ‚
f{o fhu Au, ‚u{ s y{thu …ý yt[hý fhðwk òuEyu. su …t…{Þ ƒkÄ™ fh™tht f{tuo Au, ‚u™tu
ŒqhÚte íÞt„ fhe™u, ËŒt …wÛÞ{Þ f{tuo fhðt òuEyu. (13)
•flfi à „›UÊfi flL§áÊ Ÿ◊ÊfiÁ÷⁄Uflfi ÿôÊÁ÷fi⁄UË◊„ „Áfl*÷fi—–
ˇÊÿfiãŸS◊èÿfi◊‚È⁄U ¬˝øÃÊ ⁄Uʡ㟟ʯÁ‚ Á‡ÊüÊÕ— ∑ÎƧÆÃÊÁŸfiH§14H
…ŒtÚto : nu Úæ…Ýì-«ftþ{t™ Ðí™ï„:-yr‚ W¥t{ rð¿tt™Þwõ‚ ¥¨éÚ-«týtu{tk h{ý fh™th,
±L‡æ-yíÞk‚ «þkË™eÞ-ðhý fhðt ÞtuøÞ, ¥S}æ|²}æì-y{™u rð¿tt™ «Œt™ fh™th ¼„ð™T s„Œeïh
suÚte y{u ÜëU„æçÝ-fhu÷ »Ýæ¢ç¨-…t…™tu ÿæ²Ýì-rð™tþ fh‚t ¥±çàæŸæ²:-…]ÚtfT rð¿tt™ ytrŒ Œt™Úte
rþrÚt÷ fhtu Atu, ‚uÚte y{u Ý}ææïç|æ:-™{Mfth, yL™ yÚtðt s¤ ²¿æïç|æ:-f{o, W…tË™t y™u ¿tt™™t
r™»…tŒf f{o ‚Útt ãç±ç|æ:-nð™ fhðt ÞtuøÞ ©uc …ŒtÚttuoÚte „ï-yt…™tu ãïÇ:-r™htŒh ¥±-™ fŒe
§ü}æãï-fhðt òýeyu y™u {wÏÞ «tý™e rðãt™u RåAeyu Aeyu. (14)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su he‚u Eïhhr[‚ Ë]rü{tk ðuŒtrŒ îtht ƒ‚tðu÷ ¿tt™Úte, fhu÷ …t…f{o
V¤™t ¼tu„Úte rþrÚt÷ ƒ™e òÞ Au, ‚uðwk (yt[hý) fhðwk òuEyu.
su{ y¿tt™e {™w»Þ™u f{oV¤ …ezt yt…u Au, ‚u{ ¿tt™e {™w»Þ™u …ezt Œw:¾ yt…ðt{tk Ë{Úto
ƒ™‚wk ™Úte, yu{ òýðwk òuEyu. (14)
©UŒÈfiûÊ◊¢ flfiL§áÊ ¬Ê‡Êfi◊S◊ŒflÊfi118
œ◊¢ Áfl ◊fiäÿ◊¢ üÊfiÕÊÿ–
•ÕÊfi flÿ◊ÊfiÁŒàÿ fl˝Ã ÃflÊŸÊfiª‚Ê •ÁŒfiÃÿ SÿÊ◊H§15H
118
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu ±L‡æ-Mðefth fhðt ÞtuøÞ Eïh ! yt… ¥S}æ„ì-y{thtÚte ¥{}æ}æì-r™f]ü }抲}æ}æìW¥t{ y™u {æÞ{™e ðå[u™wk ©„ì-y™u ©œæ}æ}æì-yr‚ áZ, yíÞk‚ Œw:¾ Œu™th Ðæàæ}æì-ƒkÄ™™tu ò±Ÿæƒæ²ŒqhÚte rð™tþ fhtu, rðþu»tY…Úte rþrÚt÷ fhtu, ¥ƒ-‚Œ™L‚h-nu ¥æçÎy²-rð™tþ hrn‚ Eïh ! „±ËíÞ W…Œuþ fh™th ‚Útt Ëðo™t „wÁ yt…™t ±í„ï-ËíÞt[hýY…e ðú‚ fhe™u ¥Ýæxæ¨:-y…htÄ
hrn‚ ƒ™e™u ±²}æì-y{u {™w»Þ ytrŒ «týeytu ¥ç΄²ï-y¾kz yÚtto‚T rð™tþhrn‚ Ëw¾™u {txu
S²æ}æì-«Þí™þe÷ ƒ™eyu. (15)
¼tðtÚto : su {™w»Þ Eïh™e yt¿tt™wk ÞÚttð‚T …t÷™ fhu Au, ‚u …rðºt ƒ™e™u Ë{M‚ Œw:¾Y…e
ƒkÄ™Úte …]ÚtfT ÚtE™u r™íÞ-Ëw¾ «t fhu Au, yLÞ ™rn. (15)
Ëk„r‚ : ‚uðeË{tk Ëqõ‚{tk fnu÷ ðtÞw ytrŒ …ŒtÚttuo™t ËkƒkÄe «ò…r‚ = Eïh ytrŒ …ŒtÚttuo™t
ynª fÚt™Úte yt [tuðeË{tk Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (24)
Ëqõ‚-25
ÿ|ìÊ|h à Áfl‡ÊÊfi ÿÕÊ ¬˝ Œfifl flL§áÊ fl˝Ã◊˜– Á◊ŸË◊Á‚ lÁflfilÁflH§1H
…ŒtÚto : nu Îï±-Ëw¾ «Œt‚t ±L‡æ-Ëðtuo¥t{ s„Œeïh ! yt… ²ƒæ-su{ y¿tt™Úte ftuE htò
yÚtðt {™w»Þ™e ç±àæ:-«ò yÚtðt Ëk‚t™tu ytrŒ lç±lç±-«r‚rŒ™ y…htÄ fhu Au, õÞthuf ftÞtuo™tu
™tþ fhe Œu Au; su{ ‚u™u LÞtÞwõ‚ Œkz yÚtðt ‚u™t …h fÁýt fhu Au, ‚u{ y{u „ï-yt…™t ²„ìsu ±ëœæ}æì-ËíÞ yt[hý ytrŒ r™Þ{tu Au, çã-‚u™u õÞthuf Ðíç}æ‡æè}æç¨-y¿tt™‚tÚte íÞt„ fheyu
Aeyu. ‚u™t y{™u ÞÚttÞtuøÞ LÞtÞ yÚtðt fhwýt 癄ì-…ý fhtu Atu. (1)
¼tðtÚto : nu ¼„ð™T ! su{ r…‚t ytrŒ, rðît™ y™u htò ÷tuftu ‚wåA ƒwrØðt¤t ‚Útt WL{‚…t„÷ ÷tuftu …h yÚtðt ƒt¤ftu …h fÁýt fhu Au y™u ‚u™u LÞtÞÞwõ‚ rþûtt fhu Au, ‚u{ yt…
…ý «r‚rŒ™ y{tht LÞtÞtÄeþ y™u fÁýt fh™th, rþûtf ƒ™tu. (1)
◊Ê ŸÊfi flœÊÿfi „àŸflfi Á¡„Ë›UÊŸSÿfi ⁄UË⁄Uœ—– ◊Ê NfiáÊÊŸSÿfi ◊ãÿflfiH§2H
…ŒtÚto : nu ±L‡æ-s„Œeïh ! yt…-ç…ãèfæÝS²-y¿tt™Úte y{thtu y™tŒh fh™th {™w»ÞÚte
ãyݱï-®nËt-{thðt {txu ‚Útt ±{æ²-ðÄ fhðt {txu Ý:-y{™u fŒe }ææ-, ÚèÚ{:-«urh‚ ™ fhtu.
yus he‚u N‡ææÝS²-y…htÄ fhe™u y{the Ët{u ÷Âßs‚ Út™th W…h }拲±ï-¢tuÄ fhðt {txu }ææ,
ÚèÚ{:-fŒe «ð]¥t ™ fhtu. (2)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ yt…u Au fu-nu {™w»Þtu ! su yÕ…ƒwrØ ÷tuftu™t y¿tt™Úte y…htÄ
fhðtÚte ‚u™u {thðt-Œkz yt…ðt «ð]r¥t ™ fhtu. òu ftuE y…htÄ fhe™u ÷ßò-þh{ y™w¼ðu, ‚tu
‚u™t …h ¢tuÄ ™ fhtu. (2)
Áfl ◊Îfi›UË∑§Êÿfi à ◊ŸÊfi ⁄U®RÕË⁄UE¢ Ÿ ‚|ãŒfiÃ◊˜– ªËÁ÷¸fl¸®fiL§áÊ ‚Ë◊Á„H§3H
…ŒtÚto : nu ±L‡æ-s„Œeïh ! y{u Úƒè:-hÚt™t Mðt{e ¨ç‹Î„}æì-hÚt{tk òuzu÷ ¥E}æì-½tuzt™e
Éøðu
Œ¼t»Þ
119
Ý-Ë{t™ }æëf èÜUæ²-W¥t{ Ëw¾ {txu „ï-yt…™t }æÝ:-¿tt™™u xæè<|æ:-…rðºt ðuŒ ðtýeytuÚte 籯è}æçã…tu‚t™t ÓŒÞ{tk «u{…qðof ftht„th{tk [tuh ytrŒ™e Ë{t™ ƒtkÄeyu Au. (3)
¼tðtÚto : nu ¼„ð™T ! su{ hÚt™t Mðt{e™t ™tufh ½tuztytu™u Ëðoºt ƒtkÄu Au, ‚u{s y{u
yt…™u ðuŒ rð¿tt™™u ÓŒÞ{tk ÂMÚth fheyu Aeyu. (3)
¬⁄UÊÁ„◊ Áfl◊fiãÿfl— ¬Ãfi|ãà flSÿfißc≈ÿ– flÿÊ Ÿ flfi‚ÃËL§¬fiH§4H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh Ý:-su{ yt…™e f]…tÚte ±²:-…ûteytu ±¨„è:-…tu‚t™t {t¤tytu Atuze™u
Œqh MÚtt™tu{tk Wze òÞ Au, ‚u{ }æï-{tht r™ðtËÚte ±S²§cŲï-yíÞk‚ Ä™™e ft{™t {txu ç±}拲±:rðrðÄ y™uf «fth™t {LÞw = ¢tuÄ fh™th Œwü s™tu çã-r™ùÞÚte ÐÚæЄ狄-Œqh [tÕÞt òÞ. (4)
¼tðtÚto : su{ Wztzðt{tk ytðu÷t …t…eytu Œqh sE™u ðtË fhu Au, ‚u{s ¢tuÄ fh™th «týe
{thtÚte Œqh ðËu-hnu, nwk …ý ‚u™tÚte Œqh hnwk. suÚte y{tht Mð¼tð{tk rð…he‚‚t y™u Ä™™e fŒe
…ý ntr™ ÚttÞ ™rn. (4)
∑§ŒÊ ˇÊfiòÊÁüÊÿ¢ Ÿ⁄U®R◊Ê flLfi§áÊ¢ ∑§⁄UÊ◊„– ◊ÎÆ›UË∑§ÊÿÊfiL§øˇÊfi‚◊˜H§5H
…ŒtÚto : y{u ÜUÎæ-õÞthu }æëf èÜUæ²-yíÞk‚ Ëw¾ {txu ©L™ÿæ¨}æì-su™wk ðuŒtu y™uf «fthÚte
ðýo™ fhu Au, ‚u ÝÚ}æì-Ëðo™u ËL{t„o …h ÷E s™th-[÷tð™th ±L‡æ}æì-…h{uïh™wk Ëu÷™-yt¿tt…t÷™
fhe™u ÿæ~æçŸæ²}æì-[¢ð‚eo htßÞ ÷û{e™u ÜUÚæ}æãï-Ëðoºt rËØ fheyu. (5)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …h{uïh™e yt¿tt™wk ÞÚttð‚T …t÷™ fhe™u Ëðo {txu Ëw¾ŒtÞf [¢ð‚eo
htßÞ™wk LÞtÞÚte Ëuð™ fhðwk òuEyu. (5)
ÃÁŒà‚fi◊ÊŸ◊ÓʇÊÊà flŸfiãÃÊ Ÿ ¬˝ÿÈfië¿Ã—– œÎÆÃfl˝fiÃÊÿ ŒÊ‡ÊÈ·fiH§6H
…ŒtÚto : Ý-su{ yu ƒL™u ±ïÝ‹„æ-ðtrŒºt = ðtò ð„tz™tht Ðí²éÓÀ„:-yíÞk‚ yt™krŒ‚ ÚttÞ
Au, ‚u{ ç}æ~ææ±L‡ææñ-ðtÞw y™u ËqÞo {넱í„æ²-suýu ËíÞ¼t»týtrŒ y™u r¢Þt{Þ ðú‚ Äthý fhu÷
Au, ‚u Îæàæé¯ï-Œt‚t …wÁ»t™u {txu „„ì-nð™{tk ntu{u÷ …ŒtÚto = nrð yÚtðt rð{t™ ytrŒ h[™t™e
rðrÄ™u §„ì-r™ùÞ s ¨}ææÝ}æì-Ë{t™ Y…Úte ¥æàææ„ï-ÔÞt fhu Au. (6)
¼tðtÚto : su{ n»toÞwõ‚ ðtrŒºt = ðtò ð„tzðt{tk fwþ¤ ƒu ÔÞÂõ‚-ðtò™u „úný fhe™u ‚u™u
[÷tðe™u-ð„tze™u þçŒ fhu Au-Íkf]‚ fhu Au, ‚u{ rËØ fhu÷ nrð = nð™™t …ŒtÚttuo rðãtðt™
{™w»Þ îtht ‚u ntu{u÷ nrð™u ‚Útt rð{t™ ytrŒ ðtn™tu{tk ÞÚttð‚T «Þtu„ fhu÷ ðtÞw y™u ËqÞo
120 fhu Au. (6)
Äthý fhe™u ‚Útt [÷tðe™u ‚u™u þçŒtÞ{t™
flŒÊ ÿÊ flËŸÊ¢ ¬Œ◊ãÃÁ⁄UfiˇÊáÊ ¬ÃfiÃÊ◊˜– flŒfi ŸÊfl— ‚fi◊ÈÆÁº˝ÿfi—H§7H
120
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : ²:-su ¨}æéçÎí²:-yL‚rhût yÚtðt s¤{Þ «rËØ Ë{wÿ{tk hnu™th yÚtto‚T …wÁ»ttÚtoÚte
Þwõ‚ rðît™ {™w»Þ ¥‹„çÚÿæï‡æ-ytftþ {t„oÚte Є„æ}æì-s™th ±èÝæ}æì-rð{t™ Ëðo÷tuf, yÚtðt
…ûteytu™t ÐÎ}æì-„L‚ÔÞ {t„o™u ±ïÎ-òýu Au, y™u Ë{wÿ{tk [t÷™the Ýæ±:-™tift™t ÐÎ}æì-„L‚ÔÞ
{t„o™u ±ïÎ-òýu Au, ‚u rþÕ…rðãt™e rËrØ fhðt{tk Ë{Úto ƒ™e þfu Au, yLÞ ™rn. (7)
¼tðtÚto : Eïhu ðuŒtu{tk yL‚rhût, ¼qr{ y™u Ë{wÿ{tk „{™ fhðt-sðt {txu su Þt™-ðtn™tu™e
rðãt™tu W…Œuþ fhu÷ Au, ‚u™u rËØ fhðt {txu, su …qýorðãt, rþûtt ‚Útt nM‚r¢Þt ftiþ÷Úte yr‚
r™…wý {™w»Þ rËØ fhðt RåAu Au, ‚u s yu ftÞo rËØ fhðt{tk Ë{Úto ƒ™u Au. (7)
flŒfi ◊Ê‚Ê œÎÆÃfl˝fiÃÊ mÊŒfi‡Ê ¬˝¡Êflfi×– flŒÊ ÿ ©fiU¬¡ÊÿfiÃH§8H
…ŒtÚto : ²:-su {넱í„:-ðú‚ = ËíÞ, r™Þ{, rðãt y™u ƒ¤™u Äthý fh™th rðît™ Au,
‚u Ðí…汄:-su{tk y™uf «ò yÚtðt ËkËthe …ŒtÚttuo Wí…L™ ÚttÞ Au. ‚u mæÎàæ:-ƒth }ææ¨:-[iºt
ytrŒ {rn™tytu™u ‚Útt ©Ð…沄ï-‚u{tk ‚uh{tu yrÄf {tË Wí…L™ ÚttÞ Au y™u su fkE yLÞ
Wí…L™ ÚttÞ Au ‚u Ëðo™u ±ïÎ-òýu Au, ‚u ft¤™t Ëðo yðÞðtu™u òýe™u W…fth fh™th ntuÞ Au.
(8)
¼tðtÚto : su{ Eïh Ëðo¿t ntuðtÚte Ëðo™t ytÄth Y… ft¤[¢™u òýu Au, ‚u{ ({™w»Þtuyu)
Ëðo ÷tuftu y™u ft¤™e {rn{t™u òýe™u, fŒe yu™t yuf fý Ë{t™ ûtý™u …ý ÔÞÚto sðt Œuðe
™rn. (8)
flŒ flÊÃfiSÿ flûʸÁŸ◊ÈÆ⁄UÊ´¸§cflSÿfi ’΄×– flŒÊ ÿ •äÿÊ‚fiÃH§9H
…ŒtÚto : su {™w»Þ «c±S²-Ëðoºt „r‚þe÷ ©Úæï:-yíÞk‚ „wýðt™ Ïæëã„:-{nt™ ƒ¤ðt™ ±æ„S²ðtÞw™t ±œæüçÝ}æì-{t„o™u ±ïÎ-òýu Au y™u ²ï-su …ŒtÚto yu{tk ¥Š²æ¨„ï-yu ðtÞw™t ytÄthÚte ÂMÚt‚
Au, ‚u …ý ±œæüçÝ}æì-{t„o™u ±ïÎ-òýu Au, ‚u r™ùÞ Y…Úte ¼q„tu¤ y™u ¾„tu¤™t „wýtu™t ¿tt‚tòý™th ƒ™e òÞ Au. (9)
¼tðtÚto : su {™w»Þ yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™t …rh{tý = {t… ‚Útt „wýtuÚte {nt™ y™u Ëðo™tu
ytÄth (su) ðtÞw Au, ‚u™t fthý™u, Wí…r¥t™u y™u „{™-yt„{™™t {t„o™u ‚Útt su ‚u{tk MÚtq¤Ëqû{ …ŒtÚto Au, ‚u™u …ý ÞÚttÚto Y…{tk òýe™u, ‚u™t îtht W…fth „úný fhe™u y™u fhtðe™u f]‚f]íÞ
ÚttÞ Au, ‚u yt ËkËth{tk „ý™t…tºt rðît™ ƒ™u Au. ‚u{ òýðwk òuEyu. (9)
ÁŸ·fi‚ÊŒ œÎÆÃfl˝fiÃÊ flLfi§áÊ— ¬SàÿÊ3>SflÊ– ‚Ê◊˝ÊfiÖÿÊÿ ‚ÈÆ∑˝§ÃÈfi—H§10H
…ŒtÚto : su{ su {넱í„:-ËíÞt[hýÞwõ‚ ¨éRU„é:-W¥t{ ¢‚w = f{o yÚtðt «¿ttðt™-ƒwrØÞwõ‚.
±L‡æ:-©uc rðît™-˼t y™u Ëtu{™tu Mðt{e ÐSy²æ¨é-©uc‚{ ½h ytrŒ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ «òytu{tk
ÉøðuŒ¼t»Þ
121
¨æ}æíæÁ²æ²-[¢ð‚eo htßÞ™u fhðt™e ÞtuøÞ‚tÚte Þwõ‚ {™w»Þ ¥æçݯ¨æÎ-Ëthe he‚u ÂMÚt‚ ƒ™u
Au, ‚u{ y{u …ý ƒ™eyu. (10)
¼tðtÚto : su{ …h{uïh Ëðo «òytu™t Ë{útx Au, ‚u{ Eïh™e yt¿tt™wk …t÷™ fh™th y™u
ÄtŠ{f rðît™ þhehƒ¤ y™u ƒwr؃¤Úte ËkÞwõ‚ ntuÞ Au, ‚us Ët{útßÞ fhe þfu Au. (10)
•ÃÊ ÁflEÊãÿjÈfiÃÊ ÁøÁ∑§ûflÊ° •Á÷ ¬fi‡ÿÁÖ ∑ÎƧÃÊÁŸ ÿÊ ø ∑§ûfl¸ÓÊH§11H
…ŒtÚto : su fthýu su ç™çÜUœ±æÝì-Ëðo™u [u‚tð™th, ÄtŠ{f, Ë{M‚ rðãtytu™t ¿tt‚t, LÞtÞ
fh™th rðît™ {™w»Þ, ²æ-su ç±EæçÝ-Ëðo ÜëU„æçÝ-…tu‚u fhu÷t ™-y™u ÜUœ±æü-y™u fhðt ÞtuøÞ
f{tuo-f‚oÔÞ Au, y™u ¥jé„æçÝ-ytùÞoY… ðM‚wytu™u ¥ç|æÐà²ç„-ËðoºtÚte Œu¾u Au, ¥„:-yu fthýu
‚u LÞtÞtÄeþ ƒ™ðt™u ÞtuøÞ ntuÞ Au. (11)
¼tðtÚto : su{ Eïh Ëðo þÂõ‚{t™ y™u ËðoÔÞt…f ntuðtÚte Ë]rü h[™t ytrŒ ytùÞoY…
(f{o) fhe™u, ðM‚wytu™e h[™t fhe™u y™u Sðtu™t ºtýu ft¤tu™tk f{tuo™u òýe™u, ‚u™u ‚u-‚u f{to™wËth
V¤ yt…e þfu Au; yu s he‚u su rðît™ {™w»Þ …qðoft¤-¼q‚ft¤™t rðît™tu™t f{tuo™u òýe™u,
fhðt ÞtuøÞ f{tuo fhðt{tks ‚í…h ÚttÞ Au, ‚u Ëðo™t ÞÚttÚto ÿüt ƒ™e™u, Ëðo™t W…fthf y¥Þw¥t{
f{o fhe™u Ëðo™u LÞtÞ fhe þfu Au. (11)
‚ ŸÊfi ÁflEÊ„Êfi ‚ÈÆ∑˝§ÃÈfi⁄UÊÁŒàÿ— ‚ÈƬÕÊfi ∑§⁄UØ– ¬˝ áÊ •ÊÿÍ¢Ó§Á· ÃÊÁ⁄U·Ã˜H§12H
…ŒtÚto : su{ ¥æçÎy²:-yrð™tþe …h{uïh, «tý yÚtðt ËqÞo ç±Eæãæ-«r‚rŒ™-ËðorŒðË Ý:y{™u ¨éЃæ-W¥t{ {t„o{tk [÷tðu Au, Ý:-y{the ¥æ²ê¢ç¯-Sð™tu™u Ðí„æçÚ¯„ì-Ëw¾™e ËtÚtu …rh…qýo
ÜUÚ„ì-fhu Au, ‚u{ s ¨éÜíU„é:-W¥t{ ¿tt™ y™u ©uc f{oðt¤t ¥æçÎy²:-rðãt, Ä{o «ftrþ‚ LÞtÞfthe
{™w»Þ ç±Eæãæ-Ëðo rŒðËtu{tk Ý:-y{™u ¨éЃæ-W¥t{ {t„o ÜUÚ„ì-[÷tðu, Ý:-y{the ¥æ²ê¢ç¯ytÞw-Sð™™u Ðí„æçÚ¯„ì-Ëw¾Úte …rh…qýo fhu. (12)
¼tðtÚto : su {™w»Þ ƒúñ[Þo îtht rs‚urLÿÞ‚t ytrŒÚte ytÞw™e ð]rØ fhe™u, Ä{o {t„o …h
[t÷u Au, ‚u™u s„Œeïh f]…t fhe™u, yt™kŒÞwõ‚ fhu Au. su{ yu «tý y™u ËqÞo …tu‚t™t ƒ¤
y™u ‚usÚte Ÿ[t-™e[t MÚtt™tu™u «ftrþ‚ fhe™u, «týeytu™u Ëw¾e fhe™u Ë{M‚ rŒðË-ht‚ ytrŒ
ft¤ rð¼t„tu™u rð¼õ‚ fhu Au, ‚u{ s …tu‚t™t ytí{t, þheh y™u Ëu™t™t ƒ¤Úte Ä{oÞwõ‚ ËtÄthý,
{æÞ{ y™u W¥t{ f{tuo™tu «[th fhe™u, yÄ{oÞwõ‚ f{tuo™wk r™ðthý-Œqh fhe™u, W¥t{s™tu™tu y™u
™e[ {™w»Þtu™t Ë{qntu™tu rð¼t„ fhu. (12)
Á’÷˝fiŒ˜º˝ÊÁ¬¥ Á„fi⁄U®Ráÿÿ¢ flLfi§áÊÊ122flSà ÁŸÁá¸Ê¡fi◊˜– ¬Á⁄U S¬‡ÊÊ ÁŸ·fiÁŒ⁄UH§13H
…ŒtÚto : su yt ±L‡æ:-ðtÞw yÚtðt ËqÞo{tk SÐàæ:-M…þoðt™ yÚtto‚T MÚtq¤-Ëqû{ Ëðo …ŒtÚttuo
çݯïçÎÚï-ÂMÚt‚ ÚttÞ Au, yu ƒL™u çÝ<‡æ…}æì-þwØ çãÚ‡²²}æì-ßÞtur‚{oÞ …ŒtÚttuo™u çÏæ|æí„ì-Äthý fhe™u
ÎíæçÐ}æì-ƒ¤, ‚us y™u r™ÿt™u ÐçÚ + ±S„-ËðoºtÚte ÔÞt fhe™u Sðtu™t ¿tt™™u ytåAtrŒ‚ fhu
122
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Au-Ztkfe Œu Au, ‚u{ çÝ<‡æ…}æì-þwØ çãÚ‡²²}æì-ßÞtur‚{oÞ «ftþÞwõ‚™u çÏæ|æí„ì-Äthý fhe™u ÎíæçÐ}æìr™ÿt ytrŒ™t nu‚w htrºt™wk ÐçÚ±S„-r™ðthý fhe™u …tu‚t™t ‚usÚte Ëðo™u ytåAtrŒ‚ fhu Au-Ztkfe
Œu Au. (13)
¼tðtÚto : su{ ðtÞw ƒ¤fthe ntuðtÚte yÂø™ ytrŒ Ë{M‚ MÚtq÷ y™u Ëqû{ …ŒtÚttuo™u Äthý
fhe™u ytftþ{tk „{™t„{™ fhtðe™u (‚u™u) [÷tðu Au. (ŒuþtL‚h{tk …ntU[tzu Au.)
su{ ËqÞo÷tuf «ftþMðY… ntuðtÚte htrºt™t ykÄfth™wk r™ðthý fhe™u …tu‚t™t ‚usÚte «ftþ
fhu Au, ‚u{ s Ëðo {™w»Þtu Ëwrþûtt™t ƒ¤Úte Ëðo {™w»Þtu™u Äthý fhe™u (MðÞk) Ä{o {t„o{tk
ytðt„{™ fhe™u yLÞtu™u …ý Ä{o{tk ytðt„{™ fhtðu Au. (13)
Ÿ ÿ¢ ÁŒå‚fi|ãà ÁŒå‚flÊ Ÿ º˝È®uÊfiáÊÊ ¡ŸÊfiŸÊ◊˜– Ÿ Œfl◊Á÷◊ÊfiÃÿ—H§14H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u …ÝæÝæ}æì-rðît™T, ÄtŠ{f {™w»Þ ytrŒ «týeytu™t çÎŒ¨±:-r{ÚÞt
yr¼{t™ y™u r{ÚÞt ÔÞðnth™u RåA™th þºtw ²}æì-su Îï±}æì-rŒÔÞ „wýtu …h{uïh yÚtðt rðît™™tu
Ý, çÎŒ¨ç‹„-rðhtuÄ ™ RåAu Îíéuæ‡æ:-ÿtun fh™th su™tÚte ÿtun Ý-RåAu ™rn, ‚Útt su™e ËtÚtu ¥ç|æ}æ愲;yr¼{t™e {™w»Þ Ý-yr¼{t™Úte ð‚uo ™rn, ‚u rŒÔÞ„wýtuÚte, ‚Útt W…tË™t fhðt …h{uïh y™u
Ëk„r‚ fhðt ÞtuøÞ rðît™tu™u Ëðuo òýtu. (14)
¼tðtÚto : su ®nËf, …hÿtunÚte Þwõ‚, yr¼{t™e ÷tuftu Au, ‚uytu rðãtÚte ne™ ntuðt™t fthýu
…h{uïh™t yÚtðt rðît™tu™t „wýtu™u òýe™u (‚u™tÚte) W…fth „úný fhe þf‚t ™Úte. ‚uÚte Ëðo
{™w»Þtuyu yu …h{uïh y™u rðît™tu™t „wý,f{o y™u Mð¼tðtuÚte y™wY… ËŒt ð‚oðwk fu hnuðwk
òuEyu. (14)
©Uà ÿÊ ◊ÊŸÈfi®·cflÊ ÿ‡Êfi‡ø∑˝§ •‚ÊêÿÊ– •S◊Ê∑fi§◊ÈÆŒ⁄U®RcflÊH§15H
…ŒtÚto : ²:-su y{the ©ÎÚï¯é-ykŒh ©„-y™u ƒnth …ý ¥¨æç}æ-…qýo ²àæ:-«þkËt ÞtuøÞ
f{o™u ¥æ™ÜíïU-Ëðo he‚u fhu Au, su }ææÝé¯ï¯é-Sðtu y™u sz …ŒtÚttuo{tk ËðoÚtt feŠ‚™u «ftrþ‚ fhu
Au, ‚u ðÁý = s„Œeïh yÚtðt rðît™ Ëðo {™w»Þtu™u W…tË™eÞ y™u Ëuð™eÞ fu{ ™ ntuÞ ? (15)
¼tðtÚto : su Ë]rüf‚to, yL‚Þto{e s„Œeïh™t îtht …htu…fth {txu ‚Útt Sðtu™u ‚u™t f{to™wËth
V¤tu™tu ¼tu„ fhtððt {txu Ë{M‚ ËkËth «íÞuf fÕ…{tk h[ðt{tk ytðu Au, su™e Ë]rü{tk ƒnth™tu
y™u ykŒh™tu ðtÞw Ëk…qýo [uüt™tu nu‚w Au y™u (su™t yt©ÞÚte) rðît™ ÷tuftu rðãt™t «ftþ™
y™u yrðãt™t rð™tþ™ (™t Y…{tk) «Þí™þe÷ hnu Au, su Ëðo ÄLÞðtŒ™wk f{o, ‚u …h{uïh™wk
s Au, yu{ Ëðo {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu. (15)
¬⁄UÊfi ◊ ÿ|ãà œËÃÿÊ ªÊflÊ Ÿ ª√ÿÍfiÃË⁄UŸÈfi– ßë¿ãÃËfiL§L§øˇÊfi‚◊˜H§16H
…ŒtÚto : su{ xæòêç„:-…tu‚t™t MÚtt™{tk §ÓÀ‹„è:-sðt™e RåAt fh‚e xææ±:-„tÞ ytrŒ …þw
òr‚™e Ý-Ë{t™ }æï-{the {脲:-f{o™e ð]r¥tytu ©L™ÿæ¨}æì-y™uf rð¿tt™Þwõ‚ {™u ÐÚæ²ç‹„Ëthe
he‚u Œ
«tÂ
ÚttÞ Au, ‚u{ Mð f‚toytu™u ‚u™t fhu÷t f{tuo «t ÚttÞ Au yu{ òýðwk òuEyu. (16)
Éøðu
¼t»Þ
123
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yuðtu r™ùÞ fhðtu òuEyu, fu su{ „tÞ ytrŒ …þwytu …tu‚t™t ðu„ y™wËth
Œtuze™u y¼eü MÚtt™ …h sE™u Úttfe òÞ Au, ‚u{ s {™w»Þ …tu‚t™t ƒwrØ ƒ¤ y™wËth …h{uïh™t
yÚtðt ËqÞo ytrŒ™t „wýtu™wk yLðu»tý fhe™u ‚Útt ƒwrØ y™wËth ‚u™u òýe™u Úttfe òÞ Au.
ftuE …ý {™w»ÞÚte ƒwrØ™tu yÚtðt þheh™tu ðu„ y…rhr{‚ ntuE þf‚tu ™Úte. su{ …ûte …tu‚t™t
ƒ¤ y™wËth ytftþ{tk Wz‚t ntuÞ Au, (A‚tk …ý) ‚u™tu yL‚ ftuE …ý ytð‚tu ™Úte, ‚u{ ftuE
…ý {™w»Þ rðãt rð»tÞ™t yL‚™u …t{e þf‚tu ™Úte. (16)
‚¢ ŸÈ flÊfiøÊfl„Ò ¬È®Ÿÿ¸ÃÊfi ◊ ◊äflÊ÷ÎfiÃ◊˜– „ÊÃfifl ˇÊŒfi‚ Á¬˝ÿ◊˜H§17H
…ŒtÚto : ²„:-suÚte y{u yt[tÞo y™u rþ»Þ ƒL™u ãæï„ï±-su{ Þ¿t fhtð™th rðît™ Ýé-…hM…h
ÿæΨï-yrðãt Y… htu„Úte Wí…L™ Œw:¾ ykÄfth™t rð™tþf ƒ¤™e «tr {txu ¥æ|æë„}æì-rðît™tu™t
W…ŒuþÚte su Äthý fhðt{tk ytðu Au, ‚u Þs{t™™u çÐí²}æì-r«Þ Ëk…tŒ™ fhðt Ë{t™ }æ{é-{Äwh
„wý rðþu»t rð¿tt™™tu ±æï™æ±ãñ-r™íÞ W…Œuþ fhu, ‚uÚte }æï-{the y™u ‚the ÐéÝ:-Vhe-ðthkðth, rðãt™e
ð]rØ ÚttÞ. (17)
¼tðtÚto : su{ ntu‚t y™u Þs{t™ «er‚…qðof …hM…h {¤e™u nð™ ytrŒ ftÞo™u …qýo fhu Au,
‚u{ yæÞt…f y™u yæÞu‚t = rþ»Þ {¤e™u Ëðo rðãtytu™u «ftrþ‚ fhu. yt he‚u Ëðo {™w»Þtuyu
r™íÞ «Þí™ fhðtu òuEyu fu suÚte ‘‘y{the rðãtð]rØ ÚtE™u y{u Ëðo Ëw¾tu™u «t fhe
þfeyu.’’ (17)
Œ‡ÊZ ŸÈ ÁflEŒfi‡Ê¸Ã¢ Œ‡ÊZ ⁄UÕ◊Áœ ˇÊÁ◊fi– ∞ÃÊ ¡Èfi·Ã ◊ Áª⁄Ufi—H§18H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ¥ç{ÿæç}æ-su W¥t{ y™u r™f]ü ðt‚tu™t ût{t ÔÞðnth{tk ÂMÚt‚
ÚtE™u ç±EÎàæü„}æì-Ëðo rðît™tu™e ¿tt™ árüÚte òuðt ÞtuøÞ …h{uïh™u Îàæü}æì-ðthkðth òuðt {txu
Úƒ}æì-h{ýeÞ rð{t™ ytrŒ ðtn™tu™u Ýé-…ý Îàæü}æì-…w™: …w™: òuE™u rËØ fhðt {txu }æï-{the
(ðuŒ rðãt™e) çxæÚ:-ðtýeytu™wk …鯄-r™íÞ Ëuð™ fhtu. (18)
¼tðtÚto : su fthýu ût{t ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ {™w»Þtu-«&™-W¥th ÔÞðnth™t y™wct™ rð™t
Rïh y™u rþÕ…rðãtÚte rËØ Út™th Þt™-rð{t™trŒ ðtn™tu™u òýe þf‚t ™Úte y™u ‚u{tk su „wýtu
Au, ‚u™u …ý (òýe þf‚t ™Úte.) ‚uÚte ‚u™u òýðt™tu ËŒt «Þí™ fhðtu òuEyu. (18)
ß◊¢ ◊fi flL§áÊ üÊÈœË „flfi◊lÊ øfi ◊ÎÔ›Uÿ– àflÊ◊fiflSÿÈ⁄UÊ øfi∑§H§19H
…ŒtÚto : nu ±L‡æ-Ëðtuíf]ü s„Œeïh yÚtðt rðît™T ! ¥l-yts ¥±S²é:-{the hûtt y™u
rð¿tt™™tu RåAwf nwk-y±æ}æì-yt…™e ¥æ™Üï124
U-ËðoºtÚte «þkËt fÁk Awk. yt… }æï-{the fhðt{tk ytðu÷e
ã±}æì-„úný fhðt ÞtuøÞ M‚wr‚ Ë{qn™u Ÿæéç{-Ëtk¼¤tu, ™-y™u {™u }æëf K-rðãtŒt™Úte Ëw¾e
fhtu. (19)
124
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : su{ …h{uïh W…tËftu îtht Ët[t «u{Úte fhðt{tk ytðu÷e M‚wr‚™u …tu‚t™t Ëðo¿t‚tÚte
Ëw¾ «Œt™ fhu Au, ‚u{ s (M‚wr‚ðt¤t) rðît™tuyu …ý fhðwk òuEyu. (yÚtto‚T rðît™tuyu …ý ÄtŠ{f
{™w»Þtu™e ÞtuøÞ «þkËt™u Ëtk¼¤e™u Ëw¾«Œt™ fhðwk. òuEyu. (19)
àfl¢ ÁflEfiSÿ ◊Áœ⁄U ÁŒfl‡ø Ç◊‡øfi ⁄UÊ¡Á‚– ‚ ÿÊ◊fiÁŸ ¬˝ÁÃfi üÊÈÁœH§20H
…ŒtÚto : nu }æïç{Ú-nu yíÞk‚ {uÄtðe = ƒwrØ{t™ ðÁý-rðît™ y±}æì-yt… su{ s„Œeïh çα:«ftþ{t™ ËqÞo ytrŒ ™-‚Útt yLÞ Ëðo ÷tuf-÷tuftL‚h x}æ:-«ftþhrn‚ …]rÚtðe ytrŒ ç±ES²Ëðo s„‚ = ÷tuftu™e {æÞ{tk ²æ}æçÝ-su-su ft¤{tk Sðtu™wk ytðt„{™ ÚttÞ Au, ‚u{tk «ftrþ‚
ÚtE hnu÷ Au. ¨:-y{the M‚wr‚ytu™u Ëtk¼¤e™u yt™kŒ «Œt™ fhu Au, ‚u{ yt ËkËth™t {æÞ{tk
Úæ…ç¨-«ftþtu y™u y{the M‚wr‚ytu™wk Ðíç„Ÿæéç{-«u{Úte ©ðý fhtu. (20)
¼tðtÚto : su{ …hƒúñ-Eïhu Ëðo s„‚™t yuf «ftþ{t™ ËqÞo ytrŒ y™u ƒeòu «ftrþ‚
…]rÚtðe ytrŒ ƒu ¼uŒ fhu÷ Au. su yu ƒL™u™e Wí…r¥t y™u rð™tþhrn‚ ft¤ Au, ‚u{tk …ý ÔÞtÂ
hnu÷ (Eïh) Ëðo «týeytu™e ËkfÕ…Y…{tk Wí…L™ ÚtÞu÷e ðt‚tu™wk ©ðý fhu Au, ‚uÚte ftuEyu fŒe
…ý yÄ{o fhðt™e fÕ…™t ™ fhðe òuEyu. yt he‚u Ëðo {™w»Þtuyu Ë{S™u ‚Œ™wËth yt[hý
fhðwk òuEyu. (20)
©UŒÈfiûÊ◊¢ ◊Èfi◊È|Çœ ŸÊ Áfl ¬Ê‡Ê¯ ◊äÿ◊¢ øÎfiÖ •flfiÊœ◊ÊÁŸfi ¡Ëfl‚fiH§21H
…ŒtÚto : nu yrðãt-ykÄfth rðŒthf-rð™tþf Eïh ! yt… fÁýt fhe™u Ý:-y{tht …豨ïr[h Sð™u {txu ©œæ}æ}æì-©uc }抲}æ}æì-{æÞ{ Œw:¾Y…e Ðæàæ}æì-ƒkÄ™tu™u ©‹}æé}æéçx{-W¥t{ he‚u {wõ‚
fhtu, ‚Útt ¥{}ææçÝ-su y{tht Œtu»tY…e r™f]ü ƒkÄ™tu Au, ‚u™tu …ý ò±™ë„-rð™tþ fhtu.-rðrðÄ
«fthÚte ™ü fhtu. (21)
¼tðtÚto : su{ (su) ÄtŠ{f, …htu…fthe rðît™ ÷tuftu «tÚto™t fhu Au, ‚u™t Ëðo Œw:¾Y…e ƒkÄ™tu™wk
r™ðthý fhe™u-Œqh fhe™u ‚u™t Ëðo Œw:¾Y…e ƒkÄ™tu™wk r™ðthý fhe™u-Œqh fhe™u s„Œeïh ‚u™u Ëw¾e
fhu Au, ‚u{ y{u …ý ‚u™wk y™wfhý fu yt[hý fu{ ™ fheyu ? (21)
Ëk„r‚ : [tuðeË{tk Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚ «tò…íÞ ytrŒ yÚttuo™e {æÞ{tk su ‘ðÁý’ þçŒ Au,
‚u™t yÚto™t fÚt™™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu yt …å[eË{tk Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚ òýðe
òuEyu. (25)
Ëqõ‚-26
flÁ‚ficflÊ Á„ Á◊fiÿäÿ flSòÊÊfiáÿÍ¡ÊZ ¬Ã– ‚◊¢ ŸÊfi •äfl⁄U¢ ÿfi¡H§1H
ÉøðuŒ¼t»Þ
125
…ŒtÚto : nu ª…æü}æì-ƒ¤, …ht¢{ y™u yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo™t Єï-…t÷f, ç}æ²ïŠ²-yÂø™ îtht
yL‚rhût{tk …ŒtÚttuo™tu «ûtu…-Vu÷tð™th rðît™T ! yt… ±›æç‡æ-f…tË, Q™ y™u huþ{™t ð†tu™u
±ç¨c±-Äthý fhtu. ¨:-yt… çã-r™ùÞÚte Ý:-y{™u §}æ}æì-yu «íÞût ¥Š±Ú}æì-ºtýu «fth™t Þ¿ttu{tk
²…-Ëkr{r÷‚ Úttytu. (1)
¼tðtÚto : Þs{t™ {™w»Þu y™uf nM‚r¢Þtytu™u «íÞût fhu÷t rðît™tu™wk ðhý fhe™u, ‚u™tu
Ëífth fhe™u y™uf ftÞtuo rËØ fhe™u, Ëw¾™u «t fhu y™u fhtðu. ftuE …ý {™w»Þ W¥t{-…wÁ»ttu™t
Ëk…fo-Ëk„ rð™t ftuE …ý ÔÞtðntrhf y™u …th{tŠÚtf ftÞo rËØ fhe þf‚tu ™Úte. (1)
ÁŸ ŸÊ „ÊÃÊ fl⁄Ufiáÿ— ‚ŒÊfi ÿÁflcΔ ◊ã◊fiÁ÷—– •ÇŸfi ÁŒÁflà◊fiÃÊ fløfi—H§2H
…ŒtÚto : nu ²ç±cÆ-yíÞk‚ ƒ¤ðt™ ¥xÝï-rð¿tt™trŒ «rËØ MðY…ðt¤t Þs{t™ ! su }æ‹}æç|æ:su™tÚte …ŒtÚto òýe þftÞ Au, ‚u rðrðÄ …wÁ»ttÚtoÚte Þwõ‚ ±Ú:-ðhý-Mðefth fhðt ÞtuøÞ ãæï„æËw¾™t Œt‚t …wÁ»t Au, ‚u Ý:-y{the çÎç±y}æ„æ-«ftþ™u Œe fh™th …tu‚t™t «þM‚ „wýtuÚte ±™:ðtýe™u ²…-rËØ fhu Au ‚u™tu ¨Îæ-r™íÞ Ëk„ fhðtu òuEyu. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þu Ëßs™tu™t Ëk„Úte Ë{M‚ ft{™tytu™e rËrØ fhðe òuEyu. ‚u™t rð™t ftuE…ý
{™w»Þ Ëw¾e ÚtE þf‚tu ™Úte. (2)
•Ê Á„ c◊Êfi ‚ÍÆŸflfi Á¬ÃÊÁ¬ÿ¸¡fiàÿʬÿfi– ‚πÊ ‚Åÿ fl⁄Ufiáÿ—H§3H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ çЄæ-…t÷™ fh™th r…‚t ¨êݱï-…tu‚t™t Ëk‚t™tu™u {txu, ¨¶ær{ºt™u ‚Útt ¥æçÐ:-Ëw¾ yt…™th rðît™ ¥æ²²ï-©uc „wýtu{tk ÔÞt…f rðãtÚteo™u {txu ¥æ²…ç„Ëthe he‚u Þí™ fhu Au, ‚u{ …hM…h W¥t{ «er‚Úte ftÞtuo™u rËØ fhe™u çã-r™ùÞÚte S}æ-ð‚o{t™{tk
W…fth {txu ‚{u Ëk½rx‚ Úttytu. (3)
¼tðtÚto : su{ Ëk‚t™tu™u Ëw¾ yt…™th f]…t÷w r…‚t, r{ºttu™u Ëw¾ yt…™th r{ºt y™u rðãtÚteo™u
rðãt yt…™th rðît™ y™wfq¤ ÔÞðnth fhu Au, ‚u{ s Ëðo {™w»Þtuyu Ëðo™t W…fth {txu r™hk‚h
«Þí™ fhðtu òuEyu, yu{ Rïh™tu W…Œuþ Au. (3)
•Ê ŸÊfi ’„˸Á⁄U‡ÊÊŒfi‚Ê flLfi§áÊÊ Á◊òÊÊ •fiÿ¸◊Ê– ‚ËŒfiãÃÈÆ ◊ŸÈfi·Ê ÿÕÊH§4H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ²ƒæ-su{ çÚàææΨ:-Œwütu™u {th™th, ±L‡æ:-Ëðo rðãtytu{tk ©uc ç}æ~æ:Ëðo™t r{ºt ¥²ü}ææ-LÞtÞfthe }æÝé¯:-ËÇÞ {™w»Þ Ý:-y{™u Ïæ<ã:-Ë{M‚ Ëw¾tu™u yt…™th ytË™
…h ƒuËu Au, ‚u{ yt… …ý ƒuËtu. (4)
126
¬Í√ÿ¸®fi „ÊÃ⁄U®RSÿ ŸÊ ◊ãŒfiSfl ‚ÅÿSÿfi ø– ß◊Ê ©U·È üÊÈfiœË Áª⁄Ufi—H§5H
…ŒtÚto : nu Ðêòü-…qýo rðît™tu™t r{ºt ãæï„:-ntu‚t yÚtðt Þs{t™ = Þ¿t fh™th yÚtðt fhtð™th
126
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
rðît™T ! yt… Ý:-y{tht ¥S²-yu ¨w²S²-r{ºt f{o™e }æ‹ÎS±-RåAt fhtu, ©-r™ùÞ Au fu
y{the §}ææ:-yu su «íÞût çxæÚ:-ðuŒ rðãtÚte ËkMfth = …rðºt fhu÷e ðtýe Au, ‚u™u ¨éŸæéç{-W¥t{
he‚u ©ðý fhtu y™u ©ðý fhtðtu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þ-Ëðo {™w»Þtu{tk r{ºt‚t fhe™u Ëwrþûtt y™u rðãt™wk yæÞÞ™ fhe™u-©ðý
fhe™u, rð[the™u rðît™T ƒ™u. (5)
ÿ|ìÊ|h ‡ÊEÊfiÃÊ ÃŸÊfi Œfl¢Œfifl¢ ÿ¡Êfi◊„– àfl ßhÍfiÿà „®Áfl—H§6H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{u ²„ì-suÚte yu àæEæ„æ-y™trŒ „Ýæ-rðM‚]‚ fthýÚte §„-s
Wí…L™ Au. yuÚte ‚u Îï±¢Îï±}æì-«íÞuf rðît™ yÚtðt …]rÚtðe ytrŒ rŒÔÞ „wýtuÚte Þwõ‚ «íÞuf …ŒtÚto™u
癄ì-…ý ²…æ}æãï-Ëk„ yÚtto‚T rËØ fhu Au, y±ï-‚u{tk çã-s ãç±:-nð™ fhðt ÞtuøÞ ÿÔÞ ãï™t¾ðt{tk ytðu Au,-‚u{ ‚{u …ý fhtu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu-rðît™tu™tu Ëk„ fhe™u, yt s„‚{tk sux÷t á~Þ y™u yá~Þ
…ŒtÚttuo Au, ‚u Ëðo y™trŒ yr‚ rðM‚]‚ fthýÚte Wí…L™ ÚttÞ Au, yu{ òýðwk òuEyu. (6)
Á¬˝ÿÊ ŸÊfi •SÃÈ Áfl‡¬ÁÄʸÃÊfi ◊ãº˝Ê fl⁄Ufiáÿ—– Á¬˝ÿÊ— SflÇŸÿÊfi flÿ◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ S±xݲ:-W¥t{ Ëw¾fthf yÂø™™wk Ëk…tŒ™ fh™th y{u çÐí²æ:htò™u r«Þ Aeyu, su{ ãæï„æ-Þ¿t-fh™th, fhtð™th, }æ‹Îí:-M‚wr‚™u ÞtuøÞ Ä{toí{t, ±Ú:-Mðefth
fhðt ÞtuøÞ rðît™ ç±àÐç„:-«ò™t …t÷f yÚtto‚T ˼t…r‚ htò Ý:-y{™u çÐí²æ:-r«Þ Au, ‚u{
yLÞ {™w»Þ …ý r«Þ ƒ™u. (7)
¼tðtÚto : su{ y{u Ëðo™e ËtÚtu ËtintŒo = r{ºt‚t…qðof ÔÞðnth fheyu Aeyu y™u y{the
ËtÚtu Ëðo r{ºt‚t…qðof fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý ÔÞðnth fhtu. (7)
SflÇŸÿÊ Á„ flÊÿZ®®fi ŒflÊ‚Êfi ŒÁœ⁄U øfi Ÿ—– SflÇŸÿÊfi ◊ŸÊ◊„H§8H
…ŒtÚto : su{ S±xݲ:-W¥t{ yÂø™Þwõ‚, Îï±æ¨:-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ rðît™ ™-yÚtðt …]rÚtðe ytrŒ
…ŒtÚttuo Ý:-y{tht {txu ±æ²ü}æì-Mðefth fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u Îç{Úï-Äthý fhu Au, ‚u{ y{u …ý
S±x‹²:-yÂø™™t W¥t{ y™wct™-‚usÚte Þwõ‚ ÚtE™u ‚uÚte Ë{qn™u }æÝæ}æãï-òýeyu Aeyu, ‚u{ ‚{u
…ý òýtu. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þ™u ÞtuøÞ Au fu-yt ËkËth{tk Eïhu sux÷t …ŒtÚttuo Wí…L™ fhu÷ Au-h[u÷ Au,
‚u™t rðrþü ¿tt™™u {txu rðãt «t fhe™u ftÞo™e rËrØ «t fhðe òuEyu. (8)
•ÕÊfi Ÿ ©U÷ÿfi·Ê◊◊Îfià ◊àÿ¸ÓÊŸÊ◊˜– Á◊Õ— ‚fiãÃÈÆ ¬˝‡ÊfiSÃÿ—H§9H
…ŒtÚto : nu ¥}æë„-yrð™tþe MðY… s„Œeïh ! yt…™e f]…tÚte su{ W¥t{ „wý, f{o™t „úný
ÉøðuŒ¼t»Þ
127
fhðtÚte ¥ƒ-y™L‚h Ý:-y{u ÷tuftu{tk su rðît™ y™u {q¾o Au ©|æ²ï¯æ}æì-‚u ƒL™u «fth™t }æy²æüÝæ}æì{™w»Þtu™e ç}æƒ:-…hM…h ËkËth{tk ÐíàæS„²:-«þkËt ¨‹„é-ÚttÞ, ‚u{ Ëðo {™w»Þtu™e …ý ÚttÞ, ‚uðe
y{u «tÚto™t fheyu Aeyu. (9)
¼tðtÚto : ßÞtk ËwÄe {™w»Þtu ht„, îu»t™u Atuze™u …hM…h™u {txu rðãt, rþûtt y™u …wÁ»ttÚto
îtht «þM‚ = W¥t{ f{o fh‚t ™Úte, íÞtk ËwÄe ‚uytu™u Ëw¾ «t ÚtE þf‚wk ™Úte. ‚uÚte Ëðo
{™w»Þtuyu …h{uïh™e yt¿tt{tk hne™u-yt¿tt™wk …t÷™ fhe™u Ëðuo™wk r™íÞ rn‚ rËØ fhðwk òuEyu.
(9)
ÁflEfiÁ÷⁄ÇŸ •ÁÇŸÁ÷fiÁ⁄U◊¢ ÿôÊÁ◊Œ¢ fløfi—– øŸÊfi œÊ— ‚„‚Ê ÿ„ÊH§10H
…ŒtÚto : nu ²ãæï-rþÕÃtftÞo{tk fwþ¤™t Ëk‚t™ ftÞoY… yÂø™™u Wí…L™ fh™th ¥xÝï-rðît™
! su{ yt… Ëðo Ëw¾tu™u {txu ¨ã¨:-…tu‚t™t ƒ¤MðY…Úte ç±Eïç|æ:-Ëðo ¥çxÝç|æ:-rðãwítT, ËqGto
y™u «rËØ ftÞoY… yu ºtýu yÂø™ytuÚte §}æ}æì-yu «íÞût-y«íÞût ²¿æ}æì-ËkËth™t ÔÞðnthY…
Þ¿t y™u §Î}æì-y{u fnu÷t ±™:-rðãtÞwõ‚ «þkËt™t ðtõÞ-ð[™ ™Ý:-¼ûÞ, ¼tußÞ, ÷uÌt y™u
[tu»Þ-[th «fth™t yL™™u {æ:-Äthý fhu÷ Au, ‚u{ ‚wk …ý ËŒt Äthý fh. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …tu‚t™t Ëk‚t™tu™u yu he‚u r™íÞ Ë[u‚-¿tt™ ftÞo{tk Þwõ‚ fhðt òuEyu,
fu su fthýY… yÂø™ r™íÞ Au, ‚u™t îtht RïheÞ h[™t™wËth rðãw‚T ytrŒ Y…ðt¤t ftÞtuo Wí…L™
ÚttÞ Au, Vhe ‚u™t îtht sXh = WŒh™t yÂø™ Y… y™uf ftÞo (Ëk…L™) ÚttÞ Au.
yu Ëðo yÂø™ytu™u fthýY… (yÂø™) s Äthý fhu Au, sux÷t …ý yÂø™™t ftÞtuo Au, ‚u
ðtÞw™t fthýu ÚttÞ Au y™u Ë{M‚ ËkËth ‚Útt íÞtk hnu÷t …ŒtÚttuo™u Äthý fhu Au. yÂø™ y™u
ðtÞw rð™t fŒe ftuE …ý ðM‚w™wk Äthý Útðwk Ëk¼ð ™Úte. (10)
Ëk„r‚ : …qðo Ëqõ‚tu ‘ðÁý’ yÚto™tu yt Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚ yÂø™™tu y™wËk„e = ËntÞf
ntuðtÚte …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu yt AðeËBttk Ëqõ‚™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (26)
Ëqõ‚-27
•E¢ Ÿ àflÊ flÊ⁄Ufiflãâ flãŒäÿÊfi •ÁÇŸ¥ Ÿ◊ÊfiÁ÷—– ‚◊˝Ê¡fiãÃ◊äfl⁄UÊáÊÊfi◊˜H§1H
…ŒtÚto : y{u Ý}ææïç|æ:-™{Mfth, M‚wr‚ y™u yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo™e ËtÚtu ±æÚ±‹„}æì-W¥t{ fuþ
ðt¤e Þwõ‚ ¥E}æì-ðu„ðt™ ½tuztytu™e Ý-Ë{t™ ¥Š±Úæ‡æ}æì-htßÞ…t÷™, yÂø™ntuºtÚte ÷E™u rþÕ…
…ÞoL‚ Þ¿ttu{tk ¨}æíæ…‹„}æì-«ftþ{t™ y±æ-yt… rðît™™e ±‹ÎŠ²ñ-M‚wr‚ fhðt {txu «ð]¥t ÚtE™u
128
Ëuðt fheyu Aeyu. (1)
¼tðtÚto : su{ rðît™ …tu‚t™e rðãt ytrŒ „wýtuÚte …tu‚t™t htßÞ{tk «ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚u{
…h{uïh …tu‚t™t Ëðo¿t‚t ytrŒ „wýtuÚte Ëðoºt «ftþ{t™ Au. (1)
128
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
‚ ÉÊÊfi Ÿ— ‚ÍÆŸÈ— ‡Êflfi‚Ê ¬ÎÆÕȬ˝fiªÊ◊Ê ‚ÈƇÊflfi—– ◊Ë…˜UflÊ° •S◊Ê∑¢Ó§ ’÷ÍÿÊØH§2H
…ŒtÚto : su ¨êÝé:-Ä{toí{t Ëw…wºt à汨æ-…tu‚t™t …wÁ»ttÚto ƒ¤ ytrŒ „wýÚte ÐëƒéÐíxææ}ææ-…]Útw =
yíÞk‚ rðM‚]‚ rð{t™trŒ hÚttu-ðtn™tuÚte W¥t{ „{™ fh™th }æèÉì±æÝì-ÞtuøÞ Ëw¾™u ˪[™th Au,
‚u Ý:-y{tht …wÁ»ttÚteos™tu™t {-s W¥t{ f{oÚte Ä{o y™u rþÕ… ftÞtuo™u fh™th Ïæ|æê²æ„ì-ÚttÞ. (2)
¼tðtÚto : su{ rðãt y™u ËwrþûttÚte ÄtŠ{f rðît™ …wºt y™uf y™wfq¤ ftÞo fhe™u r…‚t ytrŒ™t
Ëw¾tu™u r™íÞ rËØ fhu Au, ‚u{s y™uf „wýtuÚte Þwõ‚ yu yÂø™ rðãt y™wËth ËBÞfT «Þtu„
fhðtÚte y{tht Ë{M‚ Ëw¾tu™u rËØ fhu Au. (2)
‚ ŸÊfi ŒÍÆ⁄UÊìÊÊ‚ÊìÊ ÁŸ ◊ûÿ¸ÊfiŒÉÊÊÿÊ—– ¬ÊÁ„ ‚ŒÁ◊ÁmEÊÿÈfi—H§3H
…ŒtÚto : ç±Eæ²é:-su™t îtht rðï = Ëk…qýo ytÞw Ëw¾Úte «t ÚttÞ Au. ¨:-‚u s„Œeïh
yÚtðt ¼tir‚f yÂø™ ¥Íææ²æï:-su …t… fhðt™e RåAt fhu Au, ‚u }æy²æüyæì-{™w»Þ-þºtws™tuÚte ÎêÚæ„ìŒqh y™u ¥æSææ„ì-Ë{e…Úte Ý:-y{the y™u y{thwk ¨Î:-Ëðo Ëw¾ hnu™th rþÕ… ÔÞðnth yÚtðt
Œun ytrŒ™e çÝÐæçã-r™hk‚h hûtt fhu Au. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht W…tË™t fhu÷ Eïh yÚtðt W¥t{ he‚u Ëuðt fhu÷t rðît™ ÞwØ{tk
þºtwytuÚte hûtt fh™th y™u hûtt™wk fthý ƒ™e™u, þheh ytrŒ ‚Útt rð{t™trŒ™e hûtt fhe™u y{tht
{txu Ëk…qýo ytÞw™u rËØ fhu Au-yt…u Au. (3)
ß◊◊ÍÆ ·È àfl◊S◊Ê∑¢Ó§ ‚ÁŸ¥ ªÊfiÿòÊ¢ Ÿ√ÿʯ‚◊˜– •ÇŸfi Œfl·ÈÆ ¬˝ flÊfiø—H§4H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-y™k‚ rðãt{Þ s„Œeïh ! y±}æì-Ëðo rðãtytu™tu W…Œuþ fh™th y™u Ëðo
{k„÷ «Œt™ fh™th yt… su{ Ë]rü™e ytrŒ{tk Îï±ï¯é-…wÛÞtí{t yÂø™, ðtÞw, ytrŒíÞ ykr„ht
™t{f {™w»Þtu (}r»tytu)™t ytí{t{tk Ýò梨}æì-yíÞk‚ ™ðe™ fhtð™th xææ²~æ}æì-„tÞºte ytrŒ
AkŒtuÚte Þwõ‚ ¨é¨çÝ}æì-su{tk Ëðo «týeytu Ëw¾tu™wk Ëuð™ fhu Au ‚u [th ðuŒtu™tu Ðí±æï™:-W…Œuþ fhu÷
Au y™u nðu …Ae™t fÕ…tu-fÕ…tu{tk Vhe (W…Œuþ) fhþtu ‚u (¿tt™)™tu rðrðÄ «fthÚte ¥S}ææÜU}æìy{tht ytí{tytu{tk ¨é-ËBÞfT he‚u (W…Œuþ) fhtu. (4)
¼tðtÚto : nu s„Œeïh ! yt…u su{ ƒúñt (yÂø™) ytrŒ {nŠ»tytu y™u ÄtŠ{f rðît™tu™t
ytí{t{tk ËíÞ ¿tt™™u (ðuŒ îtht) «ftrþ‚ fhe™u ‚uytu™u …h{ Ëw¾ «Œt™ fhu÷ Au, ‚u{ y{tht
ytí{tytu{tk (yu «fth™wk) ¿tt™ «ftrþ‚ fhtu, suÚte y{u rðît™ ƒ™e™u ©uc Ä{o ftÞtuo™u ËŒt
fh‚t hneyu.
{kºt™t {q¤ …Œ Îï±ï¯é-™t ¼t»Þ{tk Mðt{eSyu Ë]rü™e ytrŒ{tk yÂø™ ytrŒ [th {nŠ»tytu™t
ytí{t{tk ðuŒtu™wk ¿tt™ «ftrþ‚ fhu÷™tu M…ü WÕ÷u¾ fhu÷ Au. …hk‚w ¼tðtÚto{tk ‘ÏæírææÎèÝæ¢ }æã¯èü‡ææ}æì’
…tXtL‚h {¤u Au. ßÞthu ©eËwŒþo™Œuðf]‚ ‘}øðuŒ ¼t»Þ-¼tMfh’{tk ‘²ƒæùx拲æÎèÝæ¢ }æã¯èü‡ææ}æì’
ÉøðuŒ¼t»Þ
129
…tX {¤u Au. suÚte yÂø™ ytrŒ {nŠ»tytu yu …tX …ŒtÚto™tk ¼t»Þ™e ËwËk„‚ sýt‚t {U y™wðtŒ{tk
ftIË{tk (¥çxÝ) …Œ {qfu÷ Au. (4)
•Ê ŸÊfi ÷¡ ¬⁄U®R◊cflÊ flÊ¡fi·È ◊äÿ◊·Èfi– Á‡ÊˇÊÊ flSflÊ •ãÃfi◊SÿH§5H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! yt… ÐÚ}æï¯é-W¥t{ }抲}æï¯é-{æÞ{ yt™kŒ «Œt™ fh™th ±æ…ï¯é-Ëw¾
«trÂðt¤t ÞwØtu{tk yÚtðt W¥t{ yL™trŒ ‚Útt ¥‹„}æS²-su Ëðo Œw:¾tu™tu yL‚ fh™th-«íÞût Ëw¾
«trÂðt¤t ÞwØ™t {æÞ{tk Ý:-y{™u ¥æçàæÿæ-Ëðo rðãtytu™tu W…Œuþ fhtu, yus he‚u y{tht ±SÃæ:Ä™ ytrŒ ©uc …ŒtÚttuo™tu ¥æ|æ…-Ëthe he‚u Mðefth fhtu. (5)
¼tðtÚto : yu he‚u su ÄtŠ{f y™u …wÁ»ttÚteo {™w»Þtu™t îtht Ëuð™ fhu÷ rðît™ (ntuÞ, ‚u)
Ëðo rðãtytu™u «t fhe™u ‚u {™w»Þtu™u r™B™ ¼uŒÚte ºtý «fth™t ¼tu„, ÷tuf y™u {™w»Þtu Au,
‚u{tkÚte ÞÚtt{r‚ = ƒwrØ y™wËth {™w»Þtu™u rðãt yt…ðe òuEyu. (5)
Áfl÷ÄÃÊÁ‚fi ÁøòÊ÷ÊŸÊ Á‚ãœÊfiM§◊ʸ ©Ufi¬Ê∑§ •Ê– ‚lÊ ŒÊ‡ÊÈ·fi ˇÊ⁄UÁ‚H§6H
…ŒtÚto : su{ nu ç™~æ|ææÝæï-yŒT¼w‚ rð¿tt™trŒ ŒerÂÞwõ‚ yÚtto‚T rðrðÄ rðãtÞwõ‚ rðît™T !
yt… 程{æï:-Ë{wÿ™t ª}ææñü-‚hk„tu{tk s¤™t ®ƒŒwfýtu™e Ë{t™ Ëðo …ŒtÚto rðãt™u ç±|æÜU„æ-…]ÚtfT
…]ÚtfT fh™th ¥ç¨-Atu, Îæàæé¯ï-rðãt™wk „úný y™u y™wct™ fh™th {™w»Þ™u {txu ©ÐæÜïU-Ë{e…ËíÞ W…ŒuþÚte ƒtuÄtu™e ¨l:-þe½ú ¥æÿæÚçSæ-ËðoºtÚte ð»tto fhtu Atu, ‚uÚte yt… ¼tøÞþt¤e rðît™
y{tht îtht Ëífth fhðt ÞtuøÞ Atu. (6)
¼tðtÚto : su{ Ë{wÿ™t s¤fý …]ÚtfT ÚtE™u ytftþ{tk …ntU[e™u (Vhe) yufrºt‚ ÚtE™u ðhËu
Au, ‚u{ rðît™ rðãtytu îtht Ëðo …ŒtÚttuo™u rð¼õ‚ fhe™u, yu™u ðthk-ðth {™w»Þtu™t ytí{tytu{tk
«ftrþ‚ fhu Au; ‚u{ y{u …ý þt {txu ™ fheyu ? (6)
ÿ◊fiÇŸ ¬ÎÆà‚È ◊àÿ¸◊flÊ flÊ¡fi·ÈÆ ÿ¢ ¡ÈÆŸÊ—– ‚ ÿãÃÊ ‡ÊEfiÃËÁ⁄U·fi—H§7H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-…tu‚t™t ƒ¤ y™u ‚usÚte «ftþ{t™ s„Œeïh ! yt… ²}æì-su ÄtŠ{f þqhðeh
}æy²ü}æì-{™w»Þ™e Ðëy¨é-Ëu™tytu{tk ¥±æ:-hûtt fhtu Atu; yLtu Äæ}æì-su GttuØtytuLtu ÃææÁæïcæé-Ëk„út{tu{tk
…éÝæ:-«urh‚ fhtu Atu, su yt… yu àææS±„è:-y™trŒ MðY…ðt¤e §¯:-f{o™eÞ «ò™e r™hk‚h hûtt
fhtu Atu, yu fthýu ¨: ²‹yææ-yt… y{tht þºtwytu™u ðþ fh™tht ƒ™tu, yu he‚u y{u «r‚¿tt
fheyu Aeyu. (7)
¼tðtÚto : su{ s„Œeïh s y™trŒft¤Úte ð‚o{t™ (ËwÄe™e) «ò™e hûtt, h[™t y™u ÔÞðMÚtt
130ËðoºtÚte hûtf …h{uïh™e W…tË™t fhe™u ‚u y™wËth
fh™th Au, ‚u{ su {™w»Þ yu ËðoÔÞt…f,
yt[hý fhu Au, ‚u™u fŒeÃtÛt …ezt (Út‚e ™Úte) y™u …htsÞ …t{‚t ™Úte. (7)
130
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ŸÁ∑fi§⁄USÿ ‚„ãàÿ ¬ÿ¸ÃÊ ∑§ÿfiSÿ ÁøØ– flÊ¡Êfi •|Sà üÊflʃÿfi—H§8H
…ŒtÚto : nu ¨ã‹y²-Ën™þe÷ rðît™ ! ÝçÜU:-su Ä{o™e {ÞtoŒt™wk W÷k½™ ™ fh™th вïü„æËðo …h f]…t fh™th yt… ÄæS²-yu Ëu™tæÞût ÜUÄæSÄæ-ÞwØ fh™th y™u þºtwytu™u …htrs‚ fh™th
ÄtŠ{f þqhðeh …wÁ»t™t Ÿæ±æIJ:-©ðý fhðt ÞtuøÞ ±æ…:-Ëk„út{ ¥çS„-ntuÞ Au ‚u™u Ëðo y¼eü
…ŒtÚto yt…tu, yu ftÞo™u {txu y{u yt…™u r™Þwõ‚ fheyu Aeyu.
¼tðtÚto : su{ ftuE…ý rðît™tu y™k‚ þw¼ „wýÞwõ‚, …qýo‚Þt ™ òýðt ÞtuøÞ, su™wk W÷k½™yr‚¢{ý fhe þft‚wk ™Úte, ‚u …h{uïh™wk W÷k½™ yÚtðt ‚u™wk …rh{tý = {t… fhe þf‚t ™Úte.
su™wk Ë{M‚ rð¿tt™ ¼útÂL‚hrn‚ Au, yuðe su {™w»Þ™e «ð]r¥t Au, ‚u™u Ëðo {™w»Þtuyu htßÞ
ftÞo™tu yrÄ…r‚ = htò MÚttr…‚ fhðtu òuEyu. (8)
‚ flÊ¡¯ ÁflEøfi·¸ÁáÊ⁄Ufl¸®fi|j⁄USÃÈÆ ÃLfi§ÃÊ– Áfl¬˝fiÁ÷⁄USÃÈÆ ‚ÁŸfiÃÊH§9H
…ŒtÚto : su ç±E™¯üç‡æ:-Ëðo {™w»Þtu™t hûtf, ±æ…}æì-Ëk„út{ yÚtto‚T þºtw™t fthýu Œw:¾tu™u
„L„æ-…th ÷E s™th ¨çÝ„æ-¿tt™ y™u Ëw¾™tu ç±Ðíïç|æ:-ƒwrØ [t‚wÞoÞwf‚ …wÁ»t = {uÄtðe ™h
¥±üçj:-Ëu™t™t ½tuzt ytrŒ yk„tu Ërn‚ ntuÞ y{™u ±æ…}æì-ÞwØ{tk rðßÞ™e «tr y™u þºtwytu™tu
…htsÞ fh™th Ëu™t…r‚ ntuÞ ‚us y{the {æÞ{tk Ëu™tMðt{e ¥S„é-ƒ™u. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu (yuðtu r™ùÞ fhðtu òuEyu fu-) su Ëðo Œw:¾tu™u …th …ntU[tz™th, ÞwØ{tk
rðsÞ «t fhtð™th, ÞwØ{tk r™…wý y™u ÄtŠ{f rðît™ ntuÞ, ‚u s y{thtu Ëu™t…r‚ ƒ™e þfu. (9)
¡⁄UÊfi’Êœ ÃÁmfiÁflÁbÔU Áfl‡ÊÁflfi‡Ê ÿÁôÊÿÊfiÿ– SÃÊ◊¯ L§º˝Êÿ ºÎ‡ÊËfi∑§◊˜H§10H
…ŒtÚto : nu …ÚæÏææï{-sht = „wýtu™e M‚wr‚Úte su™tu ƒtÄ ÚttÞ-«ftrþ‚ ÚttÞ, yuðt Ëu™t…r‚ !
yt… suÚte ç±àæïç±àæï-«týe {tºt™u {txu, ²ç¿æ²æ²-Þ¿t f{o™u ÞtuøÞ, MÎíæ²-Œwütu™u hztð™th™u {txu
Ëðo …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fh™th öàæèÜU}æì-Œþo™eÞ S„æï„}æì-M‚wr‚ ËBtqn-„wýfe‚o™™u ç±ç±Ñì çÉ-ÔÞtÂ
fhu Au, „„ì-yuÚte y{tht {t™™eÞ Au. (10)
¼tðtÚto : Ä™wðuoŒ™u òý™th™t „wýtu™wk ©ðý fÞto rð™t, yu Ä™wðuoŒ = ÞwØ rðãt™wk ¿tt™ Ëk¼ð
™Úte. su «ò™t Ëw¾™u {txu ‚eûý Mð¼tððt¤t, þºtwytu™tk ƒ¤™wk nhý fh™th, ¼]íÞtu-™tufhtu™u
Ëwrþrût‚ fhe™u ‚u™e hûtt fhu Au yÚtto‚T ‚u™u ht¾u Au, ‚u s «ò…t÷f = htò ƒ™e þfu Au.
(10)
‚ ŸÊfi ◊„Ê¢ •fiÁŸ◊ÊŸÊ œÍÆ◊∑§fiÃÈ— ¬ÈL§‡øãº˝—– Áœÿ flÊ¡Êfiÿ Á„ãflÃÈH§11H
…ŒtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au fu-su {ê}æÜïU„é:-su™tu Äq{fu‚w = æðò Ë{t™ Au, ÐéLp‹Îí:-½ýt
s «týeytu™u yt™kŒ yt…™th Au, ¥ç‹æ}ææ‹æ:-suLtwk rLtBttLt = ÃtrhBttÛt fu BttÃt LtÚte, }æãæÝì-su {nt™
ÉøðuŒ¼t»Þ
131
„wýtuÚte Þwõ‚ ¼tir‚f yÂø™ Au, ¨:-‚u ç{²ï-W¥t{ f{o ‚Útt ±æ…æ²-rð¿tt™Y… ðu„™e «tr {txu
Ý:-y{™u ç㋱„é-‚]Â fhu Au-yux÷t {txu yu™u rËØ fhu. (11)
¼tðtÚto : su Ëðo ©uc ¥çÝ}ææÝ = ftuEÚte …ý {t… fhðt yÞtuøÞ, ËðtoÄth, Ëðto™kŒ«Œ
y™u rð¿tt™ Ä™ s„Œeïh Au, suýu {nt™ „wýtuÚte Þwõ‚ yÂø™ ƒ™tðu÷ Au, ‚u (…h{uïh) s
y{™u ËwfBto y™u þwØ rð¿tt™{tk «urh‚ fhtu. (11)
‚ ⁄U®RflÊ° ßfifl Áfl‡¬ÁÌҸ√ÿfi— ∑§ÃÈ— oÎfiáÊÊÃÈ Ÿ—– ©UÄÕÒ⁄U®RÁÇŸ’θƮ„jÊfiŸÈ—H§12H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! yt… su Îñò:-Œuðtu yÚtto‚T rðît™tu{tk fwþ¤, ÜïU„é:-htu„tu Œqh fhðt{tk
fthý ç±EÐç„:-«ò™wk …t÷™ fh™th, ÏæëãjæÝé:-{nt™ «ftþÞwõ‚, Úï±æÝì §±-…w»f¤ Ä™ðt™™e
Ë{t™ ¥çxÝ:-Ëw¾tu™u «t fhtð™th yÂø™ = Eïh Au, ‚u™u ©vƒñ:-ðuŒtuõ‚ M‚tuºttuÚte Ÿæë‡ææï„é©ðý fhtu ‚Útt Ý:-y{™u ©ðý fhtðtu-Ëk¼¤tðtu. (12)
¼tðtÚto : su{ …qýo Ä™ðt™ rðît™-{™w»Þ Ä™ y™u ¼tu„tuÚte Ëðo {™w»Þtu™u Ëw¾Þwõ‚ fhu
Au, Ëðo™e ðt‚tu «er‚…qðof Ëtk¼¤u Au, ‚u{ s„Œeïh …ý «u{Úte fhu÷e M‚wr‚™u Ëtk¼¤e™u ‚u™u
ËŒt Ëw¾e fhu Au. (12)
Ÿ◊Êfi ◊„Œ˜èÿÙ Ÿ◊Êfi •÷¸∑§èÿÊ Ÿ◊Ê ÿÈflfièÿÊ Ÿ◊fi •ÊÁ‡ÊŸèÿfi—–
ÿ¡Êfi◊ ŒflÊãÿÁŒfi ‡ÊÄŸflÊfi◊ ◊Ê ÖÿÊÿfi‚— ‡Ê¢‚◊Ê flÎfiÁˇÊ ŒflÊ—H§13H
…ŒtÚto : nu Îï±æ:-Ëðo rðãtytu™u «ftrþ‚ fh™tht rðît™tu ! y{u }æãÎì|²:-…qýo rðãtÞwõ‚
rðît™tu™u {txu Ý}æ:-Ëífth yÚtðt yL™ ²…æ}æ-fheyu yÚtðt yt…eyu; yu he‚u ¥|æüÜïU|²:-yÕ…
„wýðt¤t rðãtÚteoytu™u Ý}æ:-«eý™ = ‚]rÂ, ²é±|²:-ÞwðtðMÚttðt¤t ƒ¤ðt™ rðãtÚteoytu™u Ý}æ:Ëífth y™u ¥æçàæÝï|²:-Ë{M‚ rðãtytu{tk ÔÞt…f ð]Ø rðît™tu™u Ý}æ:-Ëuðt yt…‚t y{u ²çÎËt{ÚÞo y™wfq¤ rð[thÚte àæv‹æÃææ}æì-Ë{Úto ntuÞ, ‚tu Á²æ²¨:-rðãt ytrŒ W¥t{ „wýtuÚte yíÞk‚
«þkË™eÞ ÎïÃææ‹æì-rÔtîtLttuLtu ¥æÄæÁææ}æ-ËÔtoºtÚte rðãtðt™ fheyu, yu he‚u «íÞuf s™ àæ¢Sæ}æì-‚u™e
M‚wr‚-«þkËt™u }ææ, Ãæëçÿæ-fŒe ™ Atuzeyu, yÚtto‚T ËŒt M‚wr‚ fheyu. (13)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk {™w»Þtuyu ™{ú‚t «t fhe™u Ëðo™tu yL™ ytrŒÚte Ëífth fhðtu òuEyu,
yuðtu Eïh W…Œuþ yt…u Au. …tu‚t™wk sux÷wk Ët{ÚÞo ntuÞ, ‚ux÷tu rðît™tu™tu Ëk„ y™u Ëífth r™íÞ
fhðtu òuEyu. ‚uytu™e ®™Œt fŒe …ý ™ fhðe òuEyu. (13)
Ëk„r‚ : …qðo Ëqõ‚{tk yÂø™™wk ðýo™ Au, rðît™tu s ‚u™u òý™tht ntuÞ Au, yu rð»tÞ™wk yt
132yÚto™e ËtÚtu yt Ë¥ttðeË{tk Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚
Ëqõ‚{tk ðýo™ fhðtÚte AðeË{tk Ëqõ‚™t
òýðe òuEyu. (27)
132
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëqõ‚-28
ÿòÊ ª˝ÊflÊfi ¬ÎÆÕÈ’ÈfiäŸ ™§äflʸ ÷flfiÁà ‚ÊÃfifl–
©U∂UÍπfi∂U‚ÈÃÊŸÊ◊flÁmfiãº˝ ¡ÀªÈ∂U—H§1H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-yiïÞo™e «tr {txu Þ¿t f{o fh™th {™w»Þ ! ‚wk ²~æ-su Þ¿ttrŒ ÔÞðnthtu{tk
ÐëƒéÏæéŠÝ:-su™wk {q¤-sz ¼t„ {tuxtu Au ‚Útt su ªŠ±ü:-¼qr{Úte Úttuztu Ÿ[tu hnu™th xæíæ±æ-…ÚÚth
y™u {wˤ ¨æï-yL™trŒ ¾tkzðt {txu |æ±ç„-Þwõ‚ fhu Au, ‚u{tk ©Hê¶H¨é„æÝæ}æì-W÷q¾ =
¾tkzrýÞt{tk Btw~t¤ = M‚kƒ÷tÚte ¾tkzu÷t …ŒtÚttuo™u „úný fhe™u ‚u™e ËŒt W¥t{‚tÚte hûtt fh. ©ÞwÂõ‚…qðof ‚u ¾tkrzÞtýt{tk ÄtLÞ rËØ fhðt {txu …ËxæéH:-‚u™u ðthkðth ¾tkzât fh. (1)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ yt…u Au fu-nu {™w»Þtu ! ‚{u ÷tuftu sð ytrŒ yti»trÄytu = yL™tu™t
‚w»t = Vtu‚ht ytrŒ ËthneLt ¼t„™t r™ðthý y™u Ëth ¼t„™t „úný {txu yuf MÚtq¤ …ÚÚth™e
ðå[u ÞÚttÞtuøÞ ¾tztu fhe™u yÚtto‚T ¾tkzrýÞtu ƒ™tðe™u ¼qr{{tk MÚttr…‚ fhtu, ‚u™u ¼qr{™t ‚r¤ÞtÚte
Úttuztu Ÿ[tu ht¾tu suÚte ÄtLÞ™tu Ëth ¼t„ Ëthe he‚u ftZe þftÞ. ‚u (¾tkzrýÞt){tk sð ytrŒ
™t¾e™u {wˤÚte ‚u™u ¾tkze™u Ä{tÄ{ þçŒ fhtu. (1)
ÿòÊ mÊÁflfifl ¡ÉÊŸÊfiÁœ·fláÿÊfi ∑ÎƧÃÊ– ©U∂UÍπfi∂U‚ÈÃÊŸÊ◊flÁmfiãº˝ ¡ÀªÈ∂U—H§2H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-yL‚:fhý y™u ƒrn»fhý Y… = ykŒh y™u ƒnth™t þhehtrŒ ËtÄ™tuÚte
yiïÞoðt™ rðît™T ! ‚wk ²~æ-su ÔÞðnth{tk mæñ-ƒu …ÍæÝæ-òk½tu™e §±-Ë{t™ rðM‚]‚ ¥ç{¯Ã懲æËthe he‚u yÚtðt yËth ¼t„ y÷„ fhðt™t …tºt yÚtto‚T …ÚÚth™e {tuxe rþ÷t ÜëU„æ-ƒ™u÷ ntuÞ
Au, ‚u™u Xef fhe™u ©Hê¶H¨é„æÝæ}æì-¾tkzrýytÚte þwØ fhu÷ …ŒtÚttuo™t Ëth™u ¥±-«t fh. ©y™u GtwÂõít…qðof §„ì-‚u ¾tkzrýÞt™u s …ËxæéH:-ðthkðth ¾tkzât fh. (2)
¼tðtÚto : {™w»ÞtuLtu ÞtuøÞ Au fu-su{ ƒu òk½tuÚte [t÷ðtÚte r¢Þt fhðt{tk ytðu Au, ‚u{ …ÚÚth™e
yuf {tuxe rþ÷t ™e[u ht¾ðt {txu y™u ƒeòu rþ÷t¾kz W…h, ntÚtÚte …eËðt {txu ƒ™tððtu òuEyu.
yu ƒL™u rþ÷tytuÚte yti»trÄytu = yL™tu™u …eËe™u ÞÚttÞtuøÞ ¼tus™ …ŒtÚttuo™u ‚iÞth fhe™u y™u
Btwˤ Ë{t™ ƒeswk ËtÄ™ (ÞwÂõ‚Úte-[¬e-½kxe) ƒ™tððwk òuEyu. (2)
ÿòÊ ŸÊÿ¸®fi¬ëÿfl◊Èfi¬ëÿfl¢ ø Á‡ÊˇÊfiÖ ©U∂UÍπfi∂U‚ÈÃÊŸÊ◊flÁmfiãº˝ ¡ÀªÈ∂U—H§3H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-RrLÿÞtu™t Mðt{e Sð ! ‚wk ²~æ-su f{o{tk ½h™e {æÞ{tk ÝæÚè-†eytu ft{
fh™the …tu‚t™e Ëkr„™e †eytu™u {txu ©Hê¶H-Sæéyææ‹ææ}æì-Wõ‚ ¾tkzrýÞtÚte rËØ fhu÷ …ŒtÚttuo™u
¥ÐÓ²±}æì-íÞt„ = ™t¾ðt™e ©ÐÓ²±}æì-«tr = ftZðt™e ™-y™u ftÞo fhðt™e rþûtt ytrŒ™u
çàæÿæ„ï-þe¾u Au, ‚u f{o{tk yu Ëðo ftÞo™u ©-rs¿ttËt…qðof §„ì-s ¥±-òý, …ËxæéH:-Ëtk¼¤ y™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
133
yu rðãtytu™tu W…Œuþ fh. (3)
¼tðtÚto : ¼tus™ ytrŒ ftÞo rËØ fh™the yu ¾tkzrýÞt-{wˤ ytrŒ™e rðãt „]n-ËkƒkÄe
ftÞo™e ËtrÄft Au, ítuÚte †eytuyu ‚u™u MðÞk „úný fhðe òuEyu, ‚Útt yLÞtu™u „úný fhtððe
òuEyu. ßÞtk ¼tus™-…tfr¢Þt fhðt{tk ytðu Au, íÞtk yu ËtÄ™tu MÚttr…‚ fhðt òuEyu. ‚u™t
(¾tkzrýÞt-½kxe) rð™t ¾tkzðwk y™u …eËðwk ð„uhu r¢Þt rËØ ÚtE þf‚e ™Úte. (3)
ÿòÊ ◊ãÕʯ Áfl’äŸÃfi ⁄U®R‡◊ËãÿÁ◊fiÃflÊ ßfifl–
©U∂UÍπfi∂U‚ÈÃÊŸÊ◊flÁmfiãº˝ ¡ÀªÈ∂U—H§4H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-Ëw¾™t yr¼÷t»te rðît™ ‚Útt hË™wk Ëuð™ fh™th Sð ! ‚wk Úà}æèÝì-§±su{ ²ç}愱ñ-ËqÞo …tu‚t™t rfhýtu™u yÚtðt ËthÚte su{ ½tuzt ytrŒ …þwytu™e hËeytu-Œtuheytu™u
²~æ-su r¢ÞtÚte rËØ Út™th ÔÞðnth{tk }拃æ}æì-Ît]ít ytrŒ …ŒtÚttuo™u ftZðt {txu {LÚt™ (ÔtÕttuÛtt)Ltu
Ëthe he‚u ƒtkÄu Au, íÞtk ©Hê¶H¨é„æÝæ}æì-¾tkzrýÞtÚte rËØ fhu÷ …ŒtÚttuo™u ¥±-‚uðe he‚u rËØ
fhðt™e RåAt fh. ™-y™u §yæì-yu rðãt™tu …ËxæéH:-ÞwÂõ‚…qðof W…Œuþ fh. (4)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ yt…u Au fu-nu rðît™tu ! su{ ËqÞo rfhýtuÚte ¼qr{™u ytf»toý îtht
ƒtkÄu Au y™u su{ ËthÚte ÷„t{Úte ½tuztytu™u r™Þkrºt‚ fhu Au; ítuBt BtkÚtLt, çtkÄLt yLtu åttÕtLtLte rÔtãtÚte
ŒqÄ ytrŒÚte y™u yti»trÄytuÚte {t¾ý ytrŒ™u ‚Útt hËtu™u ÞwÂõ‚…qðof rËØ = ‚iÞth fhtu. (4)
ÿ|ìÊ|h àfl¢ ªÎÆ®„ªÎfi®„ ©U∂UÍfiπ∂U∑§ ÿÈÆÖÿ‚fi–
ß„ lÈÆ◊ûÊfi◊¢ flŒ ¡ÿfiÃÊÁ◊fl ŒÈãŒÈÆÁ÷—H§5H
…ŒtÚto : nu ©Hê¶HÜU-¾tkzrýÞtÚte ÔÞðnth ÷u™th rðît™T ! ‚wk ²„ì-su fthýu çã-«rËØ-r™ùÞ…qðof
xæëãïxæëãï-«íÞuf ½h{tk ²éÁ²¨ï-Wõ‚ = ¾tkzrýÞt™e rðãt™u {wõ‚ fhu Au, ‚u ‚wk §ã-yt ËkËth, „]n
yÚtðt MÚtt™{tk …²„æ}æì-þºtwytu™u S‚™th™t Îé‹Îéç|æ:-™„thtytu™e §±-Ë{t™ lé}æœæ}æ}æì-su{tk yíÞk‚
«~tM‚ «ftþðt¤t þçŒÚte Þwõ‚ ¾tkzrýÞt™u ð„tz yÚtto‚T ‚u™t ÔÞðnth™tu ±Î-yu rðãt™tu W…Œuþ
fh. (4)
¼tðtÚto : Ëðo ½htu{tk W÷q¾ = ¾tkzrýÞt™e r¢Þt MÚttr…‚ fhðe òuEyu-yÚtto‚T «íÞuf ½h{tk
¾tkzrýÞtu y™u Ëtkƒu÷t™wk MÚtt…™ fhðwk òuEyu. su{ þºtwytu™u S‚™tht Ëir™ftu ™„tht ð„tze™u
ÞwØ fhu Au, ‚u{ hË ftZ™th {™w»Þu ¾tkzrýÞt{tk sð ytrŒ yL™tu™u ™t¾e™u Ëtkƒu÷tÚte ¾tkze™u
‚Útt Vtu‚ht ftZe ™t¾e™u Ëth ¼t„™u „úný fhðtu òuEyu. (5)
©Uà S◊fi à flŸS¬Ã flÊÃÊ 134
ÁflflÊàÿª˝Á◊Ø–
•ÕÊ ßãº˝Êfiÿ ¬ÊÃfifl ‚ÈÆŸÈ ‚Ê◊fi◊È∂UÍπ∂UH§6H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su{ ±æ„:-ðtÞw §yæì-s ±ÝSЄï-ð]ût ytrŒ …ŒtÚttuo™t ¥xæí}æì-W…h™t ¼t„™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
134
É
©„-…ý ç±±æç„, S}æ-[÷tðu Au ¥ƒæï-íÞthƒtŒ §‹Îíæ²-Sð-«týeytu™u {txu Sææï}æ}æì-Ë{M‚
yti»trÄytu™t Ëth™u Ð愱ï-…t™ fhe™u rËØ fhu Au; ‚u{ ©Hê¶H-¾tkzrýÞt{tk sð ytrŒ yti»trÄ„ý™t
Ëth™u ¨éÝé-rËØ fh. (6)
¼tðtÚto : ßÞthu ðtÞw Ë{M‚ ð™M…r‚ y™u yti»trÄ ytrŒ™e ð]rØ fhu Au, íÞthu «týe-{™w»Þ
‚u …wü ÚtÞu÷ …ŒtÚttuo™u ¾tkzrýÞt{tk ht¾e™u, ‚u™tu Ëth „úný fhe™u ¾tÞ Au y™u ‚uLtt hË™wk …t™
fhu Au. ‚u™t rð™t ftuE …ŒtÚto™e ð]rØ y™u …wrü Ëk¼ð ™Úte. (6)
•Êÿ¡Ë flÊfi¡‚ÊÃfi◊Ê ÃÊ sÔ‰1>ìÊÊ Áflfi¡÷θÆ×– „⁄UËfißflÊãœÊ¯Á‚ ’å‚fiÃÊH§7H
…ŒtÚto : ¥æ²…è-Ëðoºt …ŒtÚttuoÚte Ëk„{ fh™th, ±æ…¨æ„}ææ-ÞwØ™u Ëthe heítu S‚™th ntuÞ
Au, „æ-‚u ‚u ƒL™u †e-…wÁ»t çã-r™ùÞÚte ¥‹{æ¢ç¨-yL™tu™u Ï挨„æ-¾t‚t ãÚè-§Ãæ-ƒL™u ½tuztytu™e
Ë{t™ Btwˤ yLtu ÏttkzrÛtGtt ytrŒÚte ©ÓÓææ-Wíf]ü ftÞtuo™u ç±…}æêüyæ:-rðrðÄ «fthÚte rËØ fhe™u
Äthý fhu Au. (7)
¼tðtÚto : su{ ¼ûtý-¾t™th ƒu ½tuztytu ðtn™ ytrŒ™wk ðn™ fhu Au, ‚u{ Btwˤ y™u ¾tkzrýÞtu
y™uf rð¼t„ ytrŒ ftÞtuo™u r™ðton fhu Au. (7)
ÃÊ ŸÊfi •l flfiŸS¬ÃË ´§cflÊflÎÆcflÁ÷fi— ‚ÊÃÎÁ÷fi—– ßãº˝Êfiÿ ◊œÈfi◊à‚ÈÃ◊˜H§8H
…ŒtÚto : su ¨æï„ëç|æ:-hË ftZðt{tk fwþ¤ «c±ïç|æ:-{nt™ rðît™tu™u «c±æñ-{nt™-yr‚ MÚtq¤
±ÝSЄè-ftc™t Ëtkƒu÷wk y™u ¾tkzrýÞtu ƒ™tðu÷ ntuÞ, su Ý:-y{tht §‹Îíæ²-yiïÞo «t fhtð™th
ÔÞðnth™u {txu ¥l-yts }æ{é}æ„ì-{Äwh ytrŒ «þkË™eÞ „wýðt¤t …ŒtÚttuo™u ¨é„}æì-rËØ fhðt™t
nu‚w ntuÞ Au, „æ-Ëtkƒu÷wk-¾tkzrýÞt™u Ëðo {™w»Þtuyu rËØ fhðt ÞtuøÞ Au. (8)
¼tðtÚto : su{ …ÚÚth™t Ëtkƒu÷t y™u ¾tkzrýÞt ntuÞ Au, ‚u{ s ftc, ÷tu¾kz, rÃt¥t¤, [tkŒe
y™u Ëtu™t ytrŒ™t …ý ƒ™tðe þftÞ Au. ‚u ËtÄ™tuÚte yti»trÄytu™tu hË ftZðt ytrŒ ftÞtuo™u
{™w»Þ rËØ fhu. (8)
©U|ë¿c≈¢ øêflÊfi÷¸⁄U®R ‚Ê◊¯ ¬ÁflòÊ •Ê‚Îfi¡– ÁŸœfiÁ„ ªÊ⁄UÁœfi àflÁøH§9H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! ‚wk ™}Ãææï:-…tÞŒ¤ y™u ntÚte, ½tuzt ð„uhu …h ytYZ ÚtÞu÷ ƒu «fth™e
Ëu™tytu™e Ë{t™ çàæcÅ}æì-rðþu»t ¨æï}æ}æì-Ëðo htu„ rð™tþf; ƒ¤, …wrü y™u ƒwrØðÄof W¥t{ yti»trÄY…
hËLtu ©y|æÚ-W¥t{ he‚u Äthý fh y™u ‚u™tÚte ƒL™u «fth™e Ëu™tytu™u Ðç±~æï-þwØ ¥æ¨ë…-fh.
xææï:-…]rÚtðe™e ¥ç{-W…h yÚtto‚T y±ç™-‚u™e …eX W…h ‚u Ëu™tytu™u ç‹æŠæïçã-ËðoÚtt ËkMÚttr…‚ fh. (9)
¼tðtÚto : hts…wÁ»t ytrŒyu ƒu «fth™e Ëu™tytu ht¾ðe òuEyu yuf ðtn™tu …h Ëðth y™u
ƒeS …tÞŒ¤. ‚u™t {txu W¥t{ hË y™u þ† ytrŒ Ët{„úe ‚iÞth fhðe òuEyu. (ƒL™u Ëu™tytu™u)
ÉøðuŒ¼t»Þ
135
W¥t{ rþûtt ‚Útt yti»trÄ«Œt™ îtht þwØ ƒ¤Þwõ‚ y™u Ëðo htu„tuÚte hrn‚ fhe™u, …]rÚtðe …h [¢ð‚eo
htßÞ™wk r™íÞ Ëuð™ fhðwk òuEyu. (9)
Ëk„r‚ : Ë‚tðeË{tk Ëqõ‚{tk yÂø™ y™u rðît™™t su-su „wý fnu÷ Au, ‚u Ëtkƒu÷wk y™u ¾tkzrýÞt
ytrŒ ËtÄ™tu™u „úný fhe yti»trÄ ytrŒ …ŒtÚttuoÚte ËkËth™t …ŒtÚttuoÚte y™uf «fth™t Wíf]ü …ŒtÚttuo
Wí…L™ fhu. yu yÚto™wk yt Ëqõ‚{tk Ëk…tŒ™ fhðtÚte Ë¥ttðeË{tk Ëqõ‚{tk fnu÷ yÚto™e ËtÚtu yt
yêtðeË{tk Ëqõ‚™e Ëk„r‚ Au, ‚u{ òýðwk òuEyu. (28)
Ëqõ‚-29
ÿ|ìÊ|h ‚fiàÿ ‚Ê◊¬Ê •ŸÊ‡ÊSÃÊ ßfifl S◊Á‚fi–
•Ê ÃÍ Ÿfi ßãº˝ ‡Ê¢‚ÿ ªÊcfl‡flfi·È ‡ÊÈÆÁ÷˝·Èfi ‚„dfi·È ÃÈflË◊ÉÊH§1H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æÐæ:-Wí…L™ ÚtÞu÷ Ëðo …ŒtÚttuo™e hûtt fh™th „éç±}æ{-y™uf «fth™t …qßÞ‚{
Ä™Þwõ‚ ¨y²-yrð™tþe MðY…, Ëßs™tu{tk ©uc §‹Îí-«þM‚ yiïÞo «t LÞtÞtÄeþ ! yt…
²çÓ™„ì-òu y{u fŒe …ý ¥ÝæàæS„槱-y«þkË™eÞ „wý Ët{ÚÞoðt¤t™e Ë{t™ S}æç¨-ntuÞ „éA‚tk …ý Ý:-y{™u ¨ãdï¯é-yËkÏÞ àæéç|æí¯é-W¥t{ Ëw¾ŒtÞf xææï¯é-…þw, RrLÿÞ, …]rÚtðe y™u ¥Eï¯éðu„, yÂø™ ‚Útt ½tuzt ytrŒ{tk çã-r™ùÞÚte ¥æ + à梨²-«þM‚ fhtu. (1)
¼tðtÚto : su{ yt¤ËÚte {™w»Þ ©uc‚t hrn‚ ƒ™u Au, ‚u{ y{u …ý òu ftuEðth «{tŒe
ƒ™eyu, ‚tu nu LÞtÞtÄeþ ! y{™u «þkË™eÞ …wÁ»ttÚto y™u „wýÞwõ‚ fhtu, suÚte y{u Ãt]rÚtÔte ytrŒ
htßÞ y™u W¥t{ ntÚte, ½tuzt, ƒ¤Œ y™u „tÞ ytrŒ …þwytu™u «t fhe™u, ‚u™wk …t÷™ y™u
ð]rØ fhe™u, ‚u™tÚte W…fth „úný fhe™u, «þkË™eÞ ƒ™eyu. (1)
Á‡ÊÁ¬˝fiãflÊ¡ÊŸÊ¢ ¬Ã ‡ÊøËfiflSÃflfi Œ¢‚ŸÊfi–
•Ê ÃÍ Ÿfi ßãº˝ ‡Ê¢‚ÿ ªÊcfl‡flfi·È ‡ÊÈÆÁ÷˝·Èfi ‚„dfi·È ÃÈflË◊ÉÊH§2H
…ŒtÚto : nu çàæçŒæíÝì-«t fhðt ÞtuøÞ «þkË™eÞ yirnf-ÔÞtðntrhf y™u …th{tŠÚtf Ëw¾ «Œt‚t
àæ™è±:-y™uf «fth™t f{o ‚Útt «òÞwõ‚-«¿ttÞwõ‚ ±æ…æÝæ}æì-Ëk„út{tu™e {æÞ{tk Œæ„ï-…t÷f, „é±è}æÍæy™uf «fth™t «þkË™eÞ rðãt Ä™Þwõ‚ §‹Îí-Ëðo htßÞ™t yiïÞo™u Äthý fh™th LÞtÞtÄeþ !
su „±-yt…™e ΢Sæ‹ææ-ðuŒðtýe Þwõ‚ rðãt Ërn‚ r¢Þt Au, ‚uÚte yt… ¨ãdï¯é-yËkÏÞ àæéç|æí¯éW¥t{ rð{t™ ytrŒ ðtn™tu{tk yÚtðt ‚u™136
t ËtÄ™tu{tk xææï¯é-ËíÞ¼t»tý, þt†-rþûttÞwõ‚ ðtýe ytrŒ
RrLÿÞtu ¥Eï¯é-ðu„ ytrŒ „wýtuðt¤t yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo Ërn‚ ½tuzt ytrŒ ÔÞðnthtu{tk Ý:-y{™u
rðît™tu™u ¥æ + à梨²-W¥t{ „wýÞwõ‚ fhtu. (2)
136
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu s„Œeïh™u yu he‚u «tÚto™t fhðe òuEyu fu-nu ¼„ð™T ! ‚wk f]…t fhe™u
suðe he‚u LÞtÞtÄeþ‚t, W¥t{ htßÞ ytrŒ™e «tr fhtðu Au, ‚u{ y{™u Ãt]rÚtÔteLtt htßÞ™e Þwõ‚,
ËíÞ¼t»týþe÷, ƒúñrðãt y™u rþÕ…rðãt ytrŒ™e rËrØ fh™th y™u r™íÞ çtwrØBttLt ƒ™tð. (2)
ÁŸcflÊfi¬ÿÊ Á◊ÕÍƺ·ÊÊfi ‚SÃÊ◊’Èfiäÿ◊ÊŸ–
•Ê ÃÍ Ÿfi ßãº˝ ‡Ê¢‚ÿ ªÊcfl‡flfi·È ‡ÊÈÆÁ÷˝·Èfi ‚„dfi·È ÃÈflË◊ÉÊH§3H
…ŒtÚto : „éç±}æÍæ-y™uf «fth™t Ä™Þwõ‚ §‹Îí-yrðãtY…e r™ÿt y™u Œtu»ttu™u Œqh fh™th rðît™T !
su ç}æƒêöàææ-rð»tÞtËÂõ‚, «{tŒ y™u ©uc f{tuo™t rð™tþ™u ƒ‚tð™th ¥Ïæ銲}ææÝï-ƒtuÄ r™ðthf
yt÷MÞf{o{tk hnu÷t þheh y™u {™ ¨S„æ}æì-þÞLt fhu Au, …wÁ»ttÚto™tu ™tþ fhu Au, ‚u™wk yt…
çÝcÃææв-r™ðthý fhtu, „é-y™u ¨ãdï¯é-y™uf àæéç|æí¯é-«þM‚ „wýðt¤t xææï¯é-…]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo
‚Útt ¥Eï¯é-ÔÞtrÂþe÷ = «íÞuf ðM‚w{tk hnu™th yÂø™ ytrŒ rð»tÞtu{tk Ý:-y{™u ¥æ + à梨²
ytŒh…qðof W¥t{ „wýðt™ ƒ™tðtu. (3)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu þheh y™u ytí{t™e yt¤Ë™tu íÞt„ fhe™u ©uc f{tuo{tk r™íÞ
«Þí™ fhðtu òuEyu. (3)
‚‚ãÃÈÆ àÿÊ •⁄UÊfiÃÿÊ ’ÊœfiãÃÈ ‡ÊÍ⁄U ⁄UÊÃÿfi—–
•Ê ÃÍ Ÿfi ßãº˝ ‡Ê¢‚ÿ ªÊcfl‡flfi·È ‡ÊÈÆÁ÷˝·Èfi ‚„dfi·È ÃÈflË◊ÉÊH§4H
…ŒtÚto : nu „éç±}æÍæ-rðãt, Ëwðýo, Ëu™t ytrŒ Ä™Þwõ‚, àæêÚ-þºtwytu™t ƒ¤™tu ™tþ fh™th
Ëu™t…r‚ ! yt…™t ¥ÚæyæÄæ:-su Œt™ ytrŒ hrn‚, Ä{o hrn‚ þºtw Au, ‚uytu ¨¨‹„é-r™ÿt™u «tÂ
ÚttÞ-ËqE òÞ y™u su Ú愲:-Œt™ ytrŒ Ä{o™t Œt‚t Au, y²æ:-‚u Ëðo Ïææï{‹„é-ò„]‚ hne™u þºtw
y™u r{ºt™u òýu. „é-y™u nu §‹Îí-…h{ yiïÞoðt™, ˼tæÞût, Ëu™t…r‚, ðeh …wÁ»t yt… ¨ãdï¯éƒnw s-yËkÏÞ àæéç|æí¯é-…]rÚtðe ytrŒ ©uc „wýðt¤t xææï¯é-ËqÞo ytrŒ y™u ¥Eï¯é-yÂø™ ytrŒ{tk
Ý:-y{™u ¥æ + àæ¢SæÄæ-ËðoºtÚte þºtwrðsÞÚte «þkËtÞwõ‚ fhtu.
¼tðtÚto : y{tuyu …tu‚t™e Ëu™tytu{tk ðeh {™w»Þtu™u ht¾e™u yt™krŒ‚-nŠ»t‚ fhðt òuEyu,
suÚte ¼ÞÚte Œwü þºtw Ëq‚t = rLt»åtuü hnu, fŒe …ý ò„u ™rn. suÚte y{u r™»fkxf [¢ð‚eo htßÞ™wk
r™íÞ Ëuð™ fh‚t hneyu. (4)
‚Á◊fiãº˝ ªŒ¸÷¢ ◊ÎfiáÊ ŸÈÆflãï ¬Ê¬ÿÊfi◊ÈÆÿÊ–
•Ê ÃÍ Ÿfi ßãº˝ ‡Ê¢‚ÿ ªÊcfl‡flfi·È ‡ÊÈÆÁ÷˝·Èfi ‚„dfi·È ÃÈflË◊ÉÊH§5H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-LÞtÞtÄeþ ! yt… xæÎü|æ}æì-„Äuzt Ë{t™ Mð¼tððt¤t ‚Útt ¥}æé²æ-y{the
…tA¤ ÐæŒæ²æ-…t…Y… r{ÚÞt ¼t»týÚte Þwõ‚ Ëtûte y™u ¼t»tý ytrŒ f…xÚte y{the Ý鱋„}æì-
ÉøðuŒ¼t»Þ
137
M‚wr‚ fh‚t þºtw™wk ¨¢}æë‡æ-n™™ fhtu-Œkz yt…tu.
nu „éç±Íæ-y™uf «fth™e rðãt y™u Ä{oY…e Ä™ðt¤t §‹Îí-˼tyæGtût y™u LÞtÞtÄeþ !
yt…u …tu‚t™t ¨ãdï¯é-yíÞrÄf àæéç|æí¯é-þwØ ¼tð™t y™u Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnthtuÚte „úný fhu÷ xææï¯é…]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo{tk ‚Útt ¥Eï¯é-ntÚte, ½tuzt ytrŒ …þwytu{tk Ý:-y{™u ¥æà梨²-ËíÞ ÔÞðnth
y™u ð‚o™ðt¤t yÚtto‚T y…htÄ hrn‚ fhtu. (5)
¼tðtÚto : su ˼tæÞût LÞtÞ™t ytË™ …h ƒuËe™u „Äuztk Ë{t™ Mð¼tððt¤t {q¾o™u, „kŒt
þçŒ Wå[thý fh™th ÔÞr¼[the™u ‚Útt yLÞtÞ y™u r{ÚÞt ð[™ Y… Ëtûte ÚtE (yLÞ™tu)
r‚hMfth fh™th™u ÞÚttur[‚ Y…{tk Œkz yt…u, y™u su ËíÞðtŒe Ä{toí{t Au, ‚u™tu Ëífth fhu.
su yLÞtÞ…qðof ƒeò™e ðM‚w …[tðe …tzu Au, ‚u™u Œkz yt…e™u, su™e su ðM‚w ntuÞ, ‚u™u
‚u y…tðu ‚Útt su yu LÞtÞtÄeþtu™t Ë™t™‚ = þtï‚ Ä{o™wk ËŒt …t÷™ fhu, ‚u™tu y{u r™hk‚h
Ëífth fheyu. (5)
¬ÃÊfiÁà ∑ȧá«ÎÆáÊÊëÿÊfi ŒÍÆ⁄U¢ flÊÃÊ flŸÊŒÁœfi–
•Ê ÃÍ Ÿfi ßãº˝ ‡Ê¢‚ÿ ªÊcfl‡flfi·È ‡ÊÈÆÁ÷˝·Èfi ‚„dfi·È ÃÈflË◊ÉÊH§6H
…ŒtÚto : nu „éç±}æÍæ-y™uf «fth™t Ä™™u rËØ fh™th §‹Îí-Ëðtuíf]ü rðît™ ! yt…-su{ ±æ„:ðtÞw ÜëU‡Çë‡ææÓ²æ-fwrx÷ „r‚Úte ±Ýæ„ì-s„ítT yÚtðt rfhýtuÚte ÎêÚ}æì-Œqh ¥ç{Єæç„-[tÕÞtu òÞ
‚u{ fhtu, y™u ¨ãdï¯é-ƒnw s xææï¯é-…]rÚtðe, RrLÿÞ, rfhý y™u [‚w»…t-åttuÃtøtt «týeytu{tk ¥Eï¯éðu„ ytrŒ „wýtu{tk ‚Útt àæéç|æí¯é-þwØ ÔÞðnthtu{tk Ëðo «týeytu y™u y«týeytu™u Ëwþtur¼‚ fhu
Au, ‚u{ ‹æ:-y{™u ¥æàæ¢SæÄæ-ËðoºtÚte «þkrË‚ fhtu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yu{ òýðwk òuEyu fu-yt su ðtÞw Au, ‚u s Ëðoºt „r‚ fh‚tu, yÂø™
ytrŒÚte yrÄf r‚ÞofT-fwrx÷ „r‚ fh™thtu, yíÞk‚ yiïÞo «t fhtð™thtu; …þw, …ûte ‚Útt ð]ût
ytrŒ™e [uüt, ð]rØ y™u ¼ks™-™tþ™tu fh™thtu ‚Útt Ë{M‚ ÔÞðnth™wk fthý Au. (6)
‚flZ®®fi ¬Á⁄U∑˝§Ê‡Ê¢ ¡fiÁ„ ¡ê÷ÿÊfi ∑Χ∑§ŒÊ‡flfi◊˜–
•Ê ÃÍ Ÿfi ßãº˝ ‡Ê¢‚ÿ ªÊcfl‡flfi·È ‡ÊÈÆÁ÷˝·Èfi ‚„dfi·È ÃÈflË◊ÉÊH§7H
…ŒtÚto : nu „é±è}æÍæ-y™L‚ ƒ¤Y… Ä™Þwõ‚ §‹Îí-Ëðo þºtw r™ðthf Ëu™tæÞût ! yt… Ý:y{tht ¨ãdï¯é-y™uf àæéç|æí¯é-þw¼ f{oÞwõ‚ ÔÞðnth{tk ‚Útt ¥Eï¯é-ntÚte, ½tuzt Y… yk„tu{tk rð™tþ
fhtð™th ÔÞðnth™u ÐçÚÜíUæïàæ}æì-Ë{M‚ hztð™th ÔÞðnth™u-Œw:¾ËBtqnLtu …çã-rð™ü fhtu. y™u
su Ý:-y{tht þºtw ntuÞ ÜëUÜUÎæE}æì-Œw:138
¾ yt…™th™tu …ý …}|æ²-rð™tþ fhtu, „é-y™u ‚u™tÚte
Ý:-y{™u ¥æà梨²-þºtwytuÚte …]ÚtfT fhe ËðoºtÚte Ëw¾e fhtu. (7)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu s„Œeïh™u yu he‚u «tÚto™t fhðe òuEyu fu-‘nu …h{tí{™T ! yt…
138
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
su y{tht{tk Œwü ÔÞðnth Y… þºtw Au, ‚u Ëðo™u Œqh fhe™u y{™u Ë{M‚ yiïÞo «Œt™ fhtu.
(7)
Ëk„r‚ : …qðo Ëqõ‚{tk …ŒtÚto rðãt y™u ‚u™t ËtÄ™ fnu÷ Au y™u ‚u™t W…tŒt™ fthý s„‚™t
…ŒtÚto Au. ‚u s„ŒeïhÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ Au; yºtu ‚uÚte W…fth „úný{tk Ë{Úto ˼tæÞût Ërn‚
˼ts™tu ntuÞ Au. yuðwk fÚt™ ntuðtÚte yêtðeË{tk Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu yt ytu„ýºteË{tk ËqõítLtt
yÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (29)
Ëqõ‚-30
•Ê fl ßãº˝¢ Á∑˝§Áfl¯ ÿÕÊ flÊ¡ÿãÃfi— ‡ÊÃ∑˝§fiÃÈ◊˜– ◊¢Á„ficΔ¢ Á‚Üø ßãŒÈfiÁ÷—H§1H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ²ƒæ-su{ ¾u‚e fh™th ¾uzq‚ çÜíUç±}æì-fwðt™u ¾tuŒe™u-«t fhe™u ‚u™t
s¤Úte ¾u‚h{tk ç¨@-®Ë[™ fhu Au y™u su{ ±æ…²‹„:-ðu„Þwõ‚ ðtÞw §‹Îéç|æ:-s¤Úte àæ„ÜíU„é}æìyËkÏÞ f{tuo ÚttÞ Au. }æ¢çãcÆ}æì-yr‚ {nt™ §‹Îí}æì-…h{ yiïÞo™t r™r{¥t yÂø™™u-ËqÞo™u ËkÞwõ‚
fhu Au; ‚u{ yt… …ý «òytu™u Ëw¾tuÚte yrÇtr»tõít fhtu. (1)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þ «Út{ fwðt™u ¾tuŒe™u ‚u™t s¤Úte M™t™, …t™, ¾u‚e, ƒ„e[t{tk ®Ë[™
ytrŒ ÔÞðnth fhe™u Ëw¾e ƒ™u Au, ‚u{s rðît™tu ÞÚttÞtuøGt f¤tÞkºttu{tk yÂø™™u Þwõ‚ fhe™u,
‚u™t ËkƒkÄÚte s¤ MÚttr…‚ fhe™u, [÷tððtÚte y™uf ftÞtuo fhe™u Ëw¾e ÚttÞ Au. (1)
‡Êâ flÊ ÿ— ‡ÊÈøËfiŸÊ¢ ‚„d¯ flÊ ‚◊ÊfiÁ‡Ê⁄UÊ◊˜– ∞ŒÈfi ÁŸêŸ¢ Ÿ ⁄UËfiÿÃH§2H
…ŒtÚto : su …rðºt y™u ƒ¤ðt™ rðît™ Au ‚u-su yu ¼tir‚f yÂø™ Au, ‚u Ý-su{ s¤ çÝ}Ý}æì™e[u™e-Zt¤™e ‚hV òÞ Au, ‚u{ àæé™èÝæ}æì-þwØ f¤tÞkºt y™u «ftþÞwõ‚ …ŒtÚttuo{tk àæ„}æì-Ëtu„ýt
yÚtðt ¨}ææçàæÚæ}æì-su Ëðo «fth™t ÃtfÔtÔttBttk ytðu ‚u …ŒtÚttuo™t ¨ãd}æì-nòh„ýt ¥æ, §„ì-©ytÄth y™u Œtn „wýðt¤tu yÂø™ Au, ‚u™u Ú貄ï-òýu Au. (2)
¼tðtÚto : yu yÂø™, ËqÞo rðãw‚T y™u «rËØ Y…Úte ËUfztu «fthÚte þwrØ fhu Au, …tfðtðt¤t
…ŒtÚttuo™e {æÞ{tk ðu„Úte nòhtu …ŒtÚttuo™u ÃtfÔtu Au.
su{ s¤ ™e[u ‚hV ðnu Au, ‚u{ yÂø™ W…h W…h ‚hV òÞ Au, yÂø™ y™u s¤™t rðÃtÞtoËÚte
yÂø™™u ™e[u ht¾e™u y™u ‚uÚte W…h s¤Ltwk MÚtt…™ fhðtÚte ƒL™u™t Þtu„Úte y™u ðht¤ ðu„ ytrŒ
„wý Wí…L™ ÚttÞ Au. (2)
‚¢ ÿã◊ŒÊfiÿ ‡ÊÈÆ|c◊áÊfi ∞ŸÊ sfiSÿÊŒ⁄Ufi– ‚◊Èƺ˝Ê Ÿ √ÿøÊfi ŒœH§3H
…ŒtÚto : nwk çã-…tu‚t™t r™ùÞÚte }æÎæ²-n»to = yt™kŒ y™u àæéçc}æ‡æï-«þM‚ ƒ¤Þwõ‚ ÔÞðnth
{txu Ý-su{ ¨}æéÎí:-Ë{wÿ ò™:-y™uf ÔÞðnth yÚtto‚T rðrðÄ s¤ ¥S²-yu RLÿ ™t{f yÂø™™t
ÉøðuŒ¼t»Þ
139
©ÎÚï-{æÞ{tk »Ýæ-yu ËUfztu y™u nòhtu „wýtu Ërn‚ ð‚o{t™ ²„ì-su r¢Þtytu Au, ‚u™u ¨¢Î{ïËthe he‚u Äthý fÁk. (3)
¼tðtÚto : su{ Ë{wÿ™t WŒh-{æÞ{tk y™uf „wýtu ™u hí™tu Au yÚtðt y„tÄ s¤ Au, ‚u{
yÂø™™e {æÞ{tk y™uf „wýtu ‚Útt y™uf r¢Þtytu Au. ítuÚte Ëðo {™w»Þtuyu yÂø™ y™u s¤™t
«Þí™Úte y™uf «fth™t W…fth™u „úný fhðtu òuEyu. (3)
•ÿ◊Èfi à ‚◊fiÃÁ‚ ∑§¬ÊÃfi ßfl ª÷¸Áœ◊˜– fløSÃ|ìÊfi㟠•Ê„‚H§4H
…ŒtÚto : ¥²}æì-su RLÿ ™t{f yÂø™ …h{uïhu h[u÷ Au ©-r™ùÞÚte y{u òýeyu Aeyu fu
su{ xæ|æüç{}æì-„¼o Äthý fh™the fƒq‚he™u ÜUÐæï„ §±-fƒq‚h «t ÚttÞ Au, ‚u{ Ý:-y{the
±™:-ðtýe™u ¨}ææïã¨ï-«t ÚttÞ Au, 癄ì-y™u ‚u rËØ fhu÷ Ý:-y{™u yæyæì-…qðtuoõ‚ ƒ¤ ytrŒ
„wýtu™t ðÄof yt™kŒ™u ¥yæçSæ-r™hk‚h «t fhtðu Au. (4)
¼tðtÚto : su{ fƒq‚h ðu„Úte fƒq‚he™tu …eAtu fhu Au, ‚u{ rþÕ…rðãt îtht rËØ fhu÷ yÂø™
y™wfq¤ „r‚™u «t ÚttÞ Au. {™w»Þ yu rðãt™u W…Œuþ y™u ©ðý îtht «t fhe þfu Au. (4)
SÃÊòÊ¢ ⁄UÊfiœÊŸÊ¢ ¬Ã Áªfl¸ÓÊ„Ê flË⁄U®R ÿSÿfi Ö Áfl÷ÍfiÁÃ⁄USÃÈ ‚ÍÆŸÎÃÊfiH§5H
…ŒtÚto : nu çxæ±æüã:-ðuŒðtýeÚte «t Útðt ÞtuøÞ, ±èÚ-òýðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™t ¿tt‚t y™u Ë{M‚
Œw:¾tu™tu rð™tþ fh™th, Úæ{æÝæ}æì-su …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo{tk-Ä™tu{tk Ëðo Ëw¾ rËØ ÚttÞ Au ‚u™t
Єï-…tðf, ˼tæÞût y™u Ëu™tæÞût rðît™T ! „-yt…™t ¨êÝë„æ-©uc‚tÚte Ëðo „wýtu™tu «ftþ fh™th
ç±|æêç„:-rðrðÄ yiïÞo Au; ‚u yt…™e …tËuÚte y{tht „úný fhu÷ S„æï~æ}æì-M‚wr‚ ËBtqn Ý:-y{tht
…qðtuoõ‚ }æÎæ²-yt™kŒ y™u àæéçc}æ‡æï-ƒ¤ {txu ¥Syæé-ÚttÞ. (5)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk …qðo ºteò {kºtÚte }æÎæ²-àæéçc}æ‡æï y™u Ý: yt ºtýuÞ …Œtu™e y™wð]r¥t
ytðu÷e Au. y{u Ëðo {™w»Þtuyu su Ëðo™t Mðt{e, ðuŒtuõ‚ „wýtu™t …wks (= Äthýf‚to) rð¿tt™«u{e
ËíÞ yiïÞoÚte Þwõ‚, ÞÚttÞtuøÞ LÞtÞ fh™th, ˼tæÞût yÚtðt Ëu™t…r‚ rðît™ Au, ‚u™u s LÞtÞtÄeþ
{t™ðt òuEyu. (5)
™§äfl¸|SÃficΔUÊ Ÿ ™§Ãÿ˘|S◊ãflÊ¡fi ‡ÊÃ∑˝§ÃÊ– ‚◊ãÿ·Èfi ’˝flÊfl„ÒH§6H
…ŒtÚto : nu àæ„ÜíU„æï-y™uf «fth™t f{o ‚Útt y™uf «fth™e «¿tt-ƒwrØ Þwõ‚ ˼tæÞût y™u
Ëu™tæÞût ! su yt…™e ËntÞ™u ÞtuøÞ Au, ‚u Ëðo ftÞtuo{tk y{u ¨¢Ïæí±æ±ãñ-…hM…h {¤e™u W…Œuþ
y™u ©ðý{tk Ëk{r‚Úte [t÷eyu y™u yt… Ý:-y{the ª„²ï-hûtt ytrŒ™u {txu ªŠ±ü:-Ëðtuo…rh
140) yu ±æ…ï-ÞwØ{tk ‚Útt ¥‹²ï¯é-ÞwØÚte r¼L™ ËtÄ™eÞ
ç„cÆ-rðhts{t™ Úttytu. yt he‚u (¥çS}æÝì
ftÞtuo{tk yÚtto‚T yLÞ f‚oÔÞtu{tk yt… y™u nwk-«r‚s™ yÚtðt ƒu-ƒu {¤e™u …hM…h W…Œuþ y™u
©ðý r™íÞ fÞto fheyu. (6)
140
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : ËíÞt[hýðt¤t, æÞt™tðÂMÚt {™w»Þu ytí{ÂMÚt‚, yL‚Þto{e s„Œeïh™e yt¿ttÚte,
Ëu™t™t yrÄct‚t y™u ˼tæÞût îtht ËíÞ-yËíÞ ‚Útt f‚oÔÞ-yf‚oÔÞ™tu ËBÞf r™ùÞ fhðtu
òuEyu. ‚u™t rð™t fŒe ftuE™tu rðsÞ y™u ËíÞ™tu ƒtuÄ ÚtE þf‚tu ™Úte.
su ËðoÔÞt…e s„Œeïh™u LÞtÞtÄeþ {t™e™u ‚Útt ÄtŠ{f, þqhðeh™u Ëu™t…r‚ ƒ™tðe™u, þºtwytu™e
ËtÚtu ÞwØ fhu Au, ‚u™tu r™ùÞ rðsÞ ÚttÞ Au, yLÞ™tu ™rn. (6)
ÿʪfiÿʪ ÃflSÃfi⁄U¢ flÊ¡fiflÊ¡ „flÊ◊„– ‚πÊfiÿ ßãº˝fi◊ÍÆÃÿfiH§7H
[Eïh]
…ŒtÚto : y{u ¨¶æ²:-…hM…h r{ºt ƒ™e™u y{the ª„²ï-hûtt ytrŒ {txu ²æïxæï²æïxæï-«íÞuf
y™w…÷çÄ-frX™‚tÚte «t …ŒtÚto™e «trÂ{tk ‚Útt ±æ…ï±æ…ï-«íÞuf ÞwØ{tk „±S„Ú}æì-ËðoÚtt òýðt
ÞtuøÞ §‹Îí}æì-Ë{M‚ rðsÞ «Œt™ fhtð™th s„Œeïh™wk ã±æ}æãï-ytbt™ fheyu Aeyu.
[Ëu™tæÞût]
y{u ¨¶æ²:-…hM…h r{ºt ƒ™e™u y{the ª„²ï-rðsÞ Ëw¾™e «tr {txu ²æïxæï²æïxæï-«íÞuf
ÞwØ{tk „±S„Ú}æì-ËðoÚtt òýðt ÞtuøÞ §‹Îí}æì-Œwü þºtw™t r™ðthf, ytí{t y™u þhehÚte ƒ¤ðt™,
ÄtŠ{f, ðeh Ëu™t…r‚ ‚Útt ˼tæÞût™wk ã±æ}æãï-ytbt™ fheyu Aeyu. (7)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …hM…h r{ºt‚t fhe™u, «t …ŒtÚttuo™e hûtt ‚Útt Ëðoºt rðsÞ fhðtu
òuEyu. …h{uïh y™u Ëu™t…rít™tu r™íÞ yt©Þ fhðtu òuEyu; fuð¤ ytx÷wk fhðt {tºtÚte yu
rËrØ ÚtE þf‚e ™Úte; …hk‚w rðãt y™u …wÁ»ttÚtoÚte rËrØ «t ÚtE þfu Au. (7)
•Ê ÉÊÊfi ª◊lÁŒ üÊflfià‚„|dáÊËfiÁ÷M§ÁÃÁ÷fi—– flÊ¡fiÁ÷L§¬fi ŸÊ „flfi◊˜H§8H
…ŒtÚto : ²çÎ-su ‚u §‹Îí:-˼t y™u Ëu™t™t yæÞût Ý:-y{tht ¥æ ãÃæ}æì-ytnTðt™ y™u
«tÚto™t ytrŒ™u Ÿæ±„ì-Ëtk¼¤u ‚tu ¨ {-‚u s ¨ãçd‡æèç|æ:-y™uf «þM‚ …ŒtÚttuo™u «t fhtð™the
ªç„ç|æ:-hûtt ytrŒ ÔÞðnth y™u ±æ…ïç|æ:-yL™, ¿tt™ y™u ÞwØ ytrŒ™e ËtÚtu Ý:-y{thwk ã±}æìytnTÔttLt-«tÚto™t™u ©Ðæxæ}æ„ì-Ëthe he‚u «t fhu. (8)
¼tðtÚto : ßÞtk {™w»Þ-ËíÞ ¼tðÚte su ˼tæÞût y™u Ëu™tæÞût™e Ëuðt fhu Au, íÞtk hûtt™u
{txu ‚u Ëu™t™t yk„tu y™u yL™trŒ-hí™trŒ …ŒtÚttuo™e ËtÚtu ‚u™e Ë{e… ÂMÚt‚ ÚttÞ Au. ‚u™e ËntÞ‚t
rð™t ftuE™u …ý Ët[wk Ëw¾ y™u rðsÞ «t ÚtE þf‚t ™Úte. (8)
•ŸÈfi ¬˝àŸSÿÊÒ∑§fi‚Ê „ÈÆfl ÃÈfiÁfl¬˝Áâ Ÿ⁄Ufi◊˜– ÿ¢ à ¬ÍflZ®®fi Á¬ÃÊ „ÈÆflH§9H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! „ï-‚tht çЄæ-s™f = r…‚t yÚtðt yt[tÞo ²}æì-su s„Œeïh yÚtðt
˼t y™u Ëu™t™t yæÞût™wk ÐíyÝS²-Ë™t‚™ fthý y™u ¥æïÜU¨:-Ëðo™t r™ðtË™wk r™r{‚ ytftþ™tk
ÉøðuŒ¼t»Þ
141
fthýÚte „éç±Ðíç„}æì-y™uf ftÞtuo™t ¿tt‚t y™u Ë{M‚ s„‚™t ™u‚t …h{uïh yÚtðt ˼t y™u
Ëu™t™t yæÞût™wk Ðê±ü}æì-«Út{ (¥Ýé) ãé±ï-ytnTÔttLt = „úný fhu Au, ‚u™e nwk ãé±ï-ÞÚttð‚T M‚wr‚
fÁk Awk. (9)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ fhu Au fu-nu {™w»Þtu ! ‚{thu yLÞtu™u yu he‚u W…Œuþ fhðtu òuEyusu y™trŒ fthýÚte y™uf «fth™t ftÞo …ŒtÚttuo™u Wí…L™ fhu Au y™u su™e W…tË™t …qðoft¤{tk
÷tuftu yu-…qðoòuyu fhe Au, ð‚o{t™{tk fhu Au y™u ¼rð»Þ{tk fhþu, ‚u™e W…tË™t r™íÞ fhðe
òuEyu.
yºtu ftuE yLÞ™u …qAu fu ‚wk ftu™e W…tË™t fhu Au ? ‚tu ‚u™u W¥th yt…ðtu, fu su™e W…tË™t
‚tht r…‚t y™u Ëðo rðît™ fhu Au; ‚Útt su™w ðuŒ r™htfth, ËðoÔÞt…f, Ëðo þÂõ‚{t™, ysL{t
y™u y™trŒ MðY…ðt¤t s„Œeïh™wk «r‚…tŒ™ fhu Au, ‚u™e nwk r™íÞ W…tË™t fÁk Awk. (9)
â àflÊfi flÿ¢ ÁflfiEflÊ⁄UÊ ‡ÊÊfiS◊„ ¬ÈL§„ÍÖ ‚πfi fl‚Ê ¡Á⁄UÃÎèÿfi—H§10H
…ŒtÚto : nu ç±EÃææÚ-rðï™t h[rÞ‚t ÐéLãê„-y™uf s™tuÚte M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ ±¨æï-su{tk Ëðo
¼q‚ ðtË fhu Au yÚtðt su Ëðo ¼q‚tu{tk ðtË fh™th ¨¶ï-Ëðo™t r{ºt s„Œeïh ! „}æì-‚u …qðtuoõ‚
y±æ-yt…™e ±²}æì-W…tË™t™u RåAwf y{u …çÚ„ë|²:-ÄtŠ{f rðît™ {™w»Þtu™u {txu ¥æ-ËðoºtÚte
àææS}æãï-ytþt fhe yu «ftþ™e y{tht Ëðo{tk «t Útðt™e ft{™t fheyu Aeyu. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðît™tu™t Ë{t„{Úte s yu Ëðo™t r™{to‚t, Ëðo™t …qßÞ, Ëðo™t r{ºt,
ËðtoÄth y™u …qðo {kºt{tk ðŠý‚ …h{uïh™t rð¿tt™ = rðþu»t¿tt™ y™u ‚u™e W…tË™t™e r™íÞ
ft{™t = RåAt fhðe òuEyu. fthý fu rðît™tu™t W…Œuþ rð™t ftuE™u …ý ÞÚttÚto Y…{tk rðþu»t
¿tt™ («tÂ) ÚtE þf‚wk ™Úte. (10)
•S◊Ê∑¢Ó§ Á‡ÊÁ¬˝áÊËfiŸÊ¢ ‚Ê◊fi¬Ê— ‚Ê◊¬Ê√ŸÊfi◊˜– ‚πfi flÁÖÊ˝ãà‚πËfiŸÊ◊˜H§11H
…ŒtÚto : ¨æï}æÐæ: Wí…L™ fhu÷ ftÞo …ŒtÚttuo™t hûtf ±ç…í‹æì-Ë{M‚ yrðãtY…e ykÄfth™t rð™tþf
y™u ©uc ¿tt™Þwõ‚ ¨¶ï-Ë{M‚ Ëw¾tu™t «Œt‚t ˼tæÞût y™u Ëu™tæÞût ! Sææï}æŒææËææ}æì-ËtkËtrhf
…ŒtÚttuo™e h[™t fh™th ¨¶èÝæ}æì-Ëðo™t r{ºt …wÁ»ttu y™u ˾e †eytu ‚Útt ¥S}ææÜU}æì-y{the
çàæçÐí‡æèÝæ}æì-yt÷tuf y™u …h÷tuf™t ÔÞðnth-¿tt™ðt¤e †eytu{tk Ëðo «Ät™ y±æ-yt…™u ±²}æìy{u ¥æàææS}ææãï-«t fhðt RåAeyu Aeyu. (11)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk …qðo {kºtÚte y±æ, ±²}æì, ¥æ, àææS}æãï yu [th …Œtu™e y™wð]r¥t Au. Ëðo
142, …h{uïh™e W…tË™t, ytÞtuo™e hts˼t, rðãt˼t,
…wÁ»ttuyu y™u †eytuyu …hM…h r{ºt‚t fhe™u
Ä{o˼t (htòÞo˼t, rðãtÚto˼t, Ä{to…˼t) y™u Ë{M‚ ÔÞðnthtu™e rËrØ ËŒt «Þí™Úte
fhðe òuEyu. (11)
142
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÃÕÊ ÃŒfiSÃÈ ‚Ê◊¬Ê— ‚πfi flÁÖÊ˝ãÃÕÊ ∑ΧáÊÈ– ÿÕÓÊ Ã ©U‡◊‚Ëc≈ÔÔÿfiH§12H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æÐæ:-s„‚{tk Wí…L™ …ŒtÚttuoÚte Ëðo™e hûtt fh™th ±ç…íÝì-˼tæÞût ! su{
y{u §cŲï-…tu‚t™t Ëw¾ {txu „ï-yt… þ†trð‚T ¨¶ï-r{ºt™e r{ºt‚t™e y™wfq¤ su r{ºtt[hý
fhðt ©à}æç¨-RåAeyu Aeyu y™u fheyu Aeyu „ƒæ-yu s he‚u yt…™e „„ì-r{ºt‚t y{tht{tk
¥S„é-ÚttÞ, yt… „ƒæ-‚u{ ÜëU‡æé-fhtu. (12)
¼tðtÚto : su{ Ëðo™t rníti»te y™u Ëf¤ rðãtÞwõ‚ ˼t y™u Ëu™t™t yæÞût «ò™e r™hk‚h
hûtt fhu, ‚u{ s «ò y™u Ëu™t™t {™w»Þtu …ý ‚u™e ËŒt hûtt fhu. (12)
⁄U®RflÃËfiŸ¸— ‚œ◊ÊŒ ßãº˝fi ‚ãÃÈ ÃÈÆÁflflÊfi¡Ê—– ˇÊÈÆ◊ãÃÊ ÿÊÁ÷◊¸Œfi◊H§13H
…ŒtÚto : ÿæé}æ‹„:-su™t y™uf «fth™t yL™ rðã{t™ Au ‚u y{u-²æç|æ:-su «òytu™e ËtÚtu
¨{}ææÎï-yt™kŒ Þwõ‚ MÚtt™{tk }æÎï}æ-yt™kŒ™u «t fheyu („ƒæ) ‚u{ Ý:-y{the „éç±±æ…æ:ƒnw s «fth™e rðãt-ƒtuÄðt¤e Úﱄè:-«þM‚ þtu¼t y™u Ä™ðt¤e «ò §‹Îíï-…h{ yiïÞo{tk r™Þwõ‚
¨‹„é-ÚttÞ. (13)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ˼tæÞût y™u Ëu™tæÞût Ërn‚ Ëðo ˼tËŒtu …h Ëðo htßÞ ËkƒkÄ
‚Útt rðãt y™u Ä{o™t «[th ËkƒkÄe ftÞtuo™wk W¥th ŒtrÞíð ht¾e™u «þM‚ Ëw¾ MðÞk ¼tu„ððwk òuEyu
‚Útt yLÞtu™u ¼tu„ fhtððtu òuEyu.
ðuŒ™e yt¿tt™wËth rðãt, Y… Mð¼tðÞwõ‚ ÞwðtðMÚtt{tk †e-…wÁ»ttu™e …hM…h y™w{r‚Úte MðÞkðh
Útðt ÞtuøÞ Au. ‚uytu „]nftÞtuo y™u …hM…h Ëífth{tk r™íÞ «Þí™ fhu, yu Ëðo …h{uïh™e W…tË™t,
yt¿tt y™u Ëí…wÁ»ttu™e ˼t™e yt¿tt y™wËth ð‚o™ fhu, ‚uÚte r¼L™ ÔÞðnth{tk fŒe ftuE …wÁ»tu
y™u ftuE †eyu ûtý {tºt …ý hnuðwk ÞtuøÞ ™Úte. (13)
•Ê ÉÊ àflÊflÊãà◊ŸÊå× SÃÊÃÎèÿÊfi œÎcáÊÁflÿÊŸ—– ´§áÊÊ⁄UˇÊ¢ Ÿ ø∑˝§KÊfi—H§14H
…ŒtÚto : nu {ëc‡ææï-yr‚ «„ÕÇt = [‚wh ˼tæÞût ! y}æÝæ-ytí{tÚte-…tu‚t™e fwþ¤‚tÚte ¥æŒ„:Ëðo rðãtÞwõ‚, ËíÞ™tu W…Œuþ fh™th §²æÝ:-htßÞ™u òý™th hts™T y±æÃææÝì-yt…™e Ë{t™
Íæ-yt… s Atu su yt… ÓæÜíUÄææï:-hÚt™t ƒu …izt™e ¥ÿæ}æì Äqhe = Ähtu. Ý-Ë{t™ S„æï„ë|²:-M‚wr‚
fh™tht s™tu™u ¥æ«‡ææï:-«t Úttytu Atu. (14)
¼tðtÚto : su{ hÚt™u Äthý fh™the …izt™e Äqhe = Ähtu, ÎtqBtÔtt A‚tk …ý …tu‚t™t …h hÚt™u
ÂMÚt‚ ht¾e™u, ‚u™u Œu~tŒuþtL‚h{tk-yLÞ MÚtt™{tk …ntU[tzu Au, ‚u{ (nu hts™T !) Ë{M‚ „wý,
f{o, Mð¼tðÚte Ëk…L™ ‚{u yu Ëðo (hts ftÞo)™u r™Þkrºt‚ fhtu Atu. (14)
•Ê ÿgÈflfi— ‡ÊÃ∑˝§ÃflÊ ∑§Ê◊¯ ¡Á⁄UÃÏÆáÊÊ◊˜– ´§áÊÊ⁄UˇÊ¢ Ÿ ‡ÊøËfiÁ÷—H§15H
ÉøðuŒ¼t»Þ
143
…ŒtÚto : nu àæ„ÜíU„æï-y™ufrðÄ rðãt, ƒwrØ y™u f{oÚte Þwõ‚ hts˼t™t Mðtr{™T ! (˼tæÞûthts™T !) yt… M‚wr‚ fh™tht ÄtŠ{f s™tuÚte „„ì-su yt…™e Îé±:-Ëuðt fhðt{tk ytðu Au ‚u™u
«t fhe™u àæ™èç|æ:-hÚt™t ÞtuøÞ f{tuoÚte ¥ÿæ}æì-‚u™e ÄwheÚte = Ähtu™e Ý-Ë{t™ ‚u …çÚ„ë‡ææ}æìM‚wr‚ fh™tht ÄtŠ{f s™tu™e Ëðo ÜUæ}æ}æì-ft{™t-RåAtytu™u ¥æ«‡ææï:-‚u™u y™wfq¤-Ëthe he‚u «tÂ
fhtðtu Atu. (15)
¼tðtÚto : su{ rðît™tu™e Ëuðt rðãtŠÚtytuLte yÇteüLte …qŠ‚ fhu Au. yÚtto‚T ‚u™e RåAt y™wfq¤
ft{tu™u …qht fhu Au, ‚u{ …h{uïh™wk Ëuð™ (¼s™) fhtðu Au, ítuÚte Ëðo {™w»Þtuyu ‚u™wk Ëuð™ (¼s™)
fhðwk òuEyu. (15)
‡ÊEÁŒãº˝— ¬Ê¬˝ÈfiÕ|jÁ¡¸ªÊÿ ŸÊŸfiŒ|j— ‡ÊÊEfi‚|jœ¸ŸÓÊÁŸ–
‚ ŸÊfi Á„⁄Uáÿ⁄U®RÕ¢ Œ¢‚ŸÊfiflÊãà‚ Ÿfi— ‚ÁŸÃÊ ‚Ÿÿ ‚ ŸÊfi˘ŒÊØH§16H
…ŒtÚto : §‹Îí:-Ë]rüLtt f‚to Eïh y™u htßÞ™wk þtË™ fh™th ˼tæÞût àæE„ì-y™trŒ Ë™t‚™
fthýÚte ‹ææÝÎÎìç|æ:-yíÞk‚ yÔÞõ‚ þçŒ fh™th Sð yÚtðt rðãw‚T ytrŒÚte, àææE¨çj:-yíÞk‚
«þkË™eÞ «týðt¤t [h ‚Útt ÐíæïÐíéƒçj:-MÚtq¤ su y[h Au ‚u ftÞoY…e …ŒtÚttuoÚte {ÝæçÝ-…]rÚtðe,
Ëwðýo ytrŒ Ä™tu™u ç…xææ²-S‚u Au, «t fhu Au.
¨:-‚u ÎàæÝæ±æÝì-f{o™wk V¤ Œu™th ‚Útt ËtÄ™tu™e ËkÞwõ‚ EïhÝ:-y{tht {txu çãÚ‡²Úƒ}æìßÞtur‚{t™ ËqÞo ytrŒ ÷tuf ‚Útt Ëwðýo ytrŒ …ŒtÚttuo™t hÚt yÚtto‚T Œu~tŒuþtL‚h{tk „{™ fhtð™th…ntU[tz™th rð{t™ ytrŒ hÚt-ðtn™ ËBtqnLtu ¥Îæ„ì-yt…u Au yÚtðt yt…þu. ¨:-‚u Ý:-y{™u
Ëw¾tu™t ¨Ý²ï-¼tu„™u {txu ¨çÝ„æ-rðãt, f{o y™u W…ŒuþÚte rð¼t„ fh™th ƒ™e™u Ë{M‚ Ëw¾tu™u
¥Îæyæì-yt…u Au, ‚u{ ˼t…r‚, Ëu™t…r‚ y™u LÞtÞtÄeþ …ý ð‚toð fhu. (16)
¼tðtÚto : su{ s„Œeïh Ë™t‚™ s„‚™t fthýÚte [h-y[h yÚtto‚T [÷ þheh y™u y[÷
…ŒtÚto Y… ftÞtuo™u Wí…L™ fhe™u, ‚uÚte Ëðo Sðtu™u Ë{M‚ Ëw¾ «Œt™ fhu Au, ‚u{ ˼t…r‚,
Ëu™t…r‚ y™u LÞtÞtÄeþ ˼t, Ëu™t y™u LÞtÞ™t Ëðo yk„tu™e h[™t fhe™u, Ëðo «òytu™u r™hk‚h
yt™kŒÞwõ‚ fhu.
su{ EïhÚte r¼L™ yLÞ ftuE s„‚™t h[rÞ‚t, f{oV¤Œt‚t y™u htßÞ™t W¥t{ þtËf
ƒ™e þf‚t ™Úte, ‚u{ (˼t…r‚ ytrŒyu) ‚u Ëðo™wk y™wct™ fhðwk òuEyu. (16)
•Ê|‡flfiŸÊflEÊfiflàÿ·Ê ÿÊfiâ ‡ÊflËfi
144 ⁄UÿÊ– ªÊ◊figdÊ Á„⁄UfiáÿflØH§17H
…ŒtÚto : nu Îdæ-Œtrhÿâ rð™tþf ¥çEÝæñ-ãtðt…]rÚtðe îLî™e Ë{t™ rðãt y™u r¢ÞtY…
îLî{tk fwþ¤ rþÕ…e, ˼tæÞût y™u Ëu™tæÞût rðît™tu ! ‚{u ƒL™u §cææ-yÇteü ¥Eæ±y²æ-ðu„
144
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ àæ±èÚ²æ-Œu~tŒuþtL‚h™u «t fhtð™the „r‚™e ËtÚtu çãÚ‡²±„ì-Ëwðýo ytrŒ
y™uf «fth™t ËtÄ™tuÚte ‚Útt xææï}æ„ì-Ëw¾™u «t fhtð™the y™uf rðÄ r¢ÞtÞwõ‚ hÚt-ðtn™™u
¥æ²æ„}æì-Ëthe he‚u Œu~tŒuþtL‚h{tk …ntU[tztu. (17)
¼tðtÚto : …qðtuoõ‚ yrï™tu = ãti (ËqÞo) y™u …]rÚtðe (…tŠÚtð …ŒtÚttuo)™t „wýtuÚte [÷tðu÷
Þt™-ðtn™ þe½ú „r‚ îtht ¼qr{ …h s¤{tk y™u ytftþ{tk-yL‚rhût{tk òÞ Au, ítuÚte ‚u™u þe½ú
rËØ fhðt òuEyu. (17)
‚◊ÊŸÿÊfi¡ŸÊ Á„ flÊ° ⁄UÕÊfi ŒdÊfl◊fiàÿ¸—– ‚◊Èƺ˝ •fi|‡flŸÿfiÃH§18H
…ŒtÚto : nu Îdæñ-{t„o [t÷ðt™e …ezt™u nh™th-™ü fhLtth ¥çEÝæ-Wõ‚ yrï Ë{t™ rþÕ…fthe
rðît™tu ! ±æ}æì-‚{tht rËØ fhu÷t ¨}æ²æï…Ý:-‚wÕÞ-Ë{t™ Þtus™tðt¤t ¥}æyÄæü:-¾U[™th {™w»Þ
ytrŒ «týeytuÚte hrn‚ Úƒ:-™tift ytrŒ ðtn™ ¨}æéÎíï-s¤Úte …qýo Ë{wÿ yÚtðt yL‚rhût{tk §ü²„ï[t÷u Au, su™t ðu„Úte y™u ¥E±y²æ-ðu„ ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ àæ±èÚ²æ-Œu~tŒuþtL‚h{tk …ntU[tz™th
„r‚™e ËtÚtu Ë{wÿ™e yth y™u …th sE þfu Au. ‚{u ƒL™u ‚u™u rËØ fhtu. (18)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht su rðþt¤, yÂø™, ðht¤, s¤ y™u f÷tÞkºttuÚte Ëk[tr÷‚ Út™th ™tiftÞt™ (ƒ™tððt{tk ytðu) Au, ‚u r™ŠðÎLt Y…u Ë{wÿ™e …th þe½ú …ntU[tze Œu Au. yuðt (™tuftÞt™tu)
…ntU[e þft‚wk ™Úte. (18)
ãÿ1>ÉãÿSÿfi ◊ÍÆœ¸ÁŸfi ø∑˝§¢ ⁄UÕfiSÿ ÿ◊ÕÈ—– ¬Á⁄U lÊ◊ãÿŒËfiÿÃH§19H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæñ-rðãtÞwõ‚ rþÕ…e rðît™tu ! ‚{u ƒL™u-¥Í‹ÄæS²-rðr™ü ™ fhðt ÞtuøÞ
‚u ÚƒS²-rð{t™ ytrŒ ðtn™{tk }æê{üçÝ-W¥t{ yk„-y„ú ¼t„{tk su yuf ‚Útt ¥‹²„ì-ƒeswk ™e[u™e
‚hV f÷tÞkºt ƒ™tðtu, ‚tu ‚u ƒu [¢ Ë{wÿ yÚtðt læ}æì-ytftþ …h …ý ç‹æÄæï}æ‰æé:-Œuþ-ŒuþtL‚h{tk
sðt {txu ƒnw s ËwkŒh Au. yu ƒL™u [¢tuÚte Þwõ‚ hÚt-Þt™ ÞÚtuü {t„o{tk §ü²„ï-…ntU[tzu Au.
(19)
¼tðtÚto : Ëðo rþÕ…e rðît™tuyu þe½ú sðt {txu su-su ðtn™™e RåAt fhu, ‚u-‚u™t y„ú¼t„{tk
yuf f÷tÞkºt [¢ y™u Ëðo f÷tÞkºttu™u ÎtqBttÔtÔtt {txu ƒeswk [¢ …tA¤™t ¼t„{tk ƒ™tððwk òuEyu.
‚u™e h[™t îtht s¤, yÂø™ ytrŒ™tu «Þtu„ fhe™u, ‚u Þt™-ðtn™Úte rþÕ…e÷tuf Ë{M‚ Ët{t™Ët{„úe Ërn‚ ¼qr{, Ë{wÿ y™u yL‚rhût {t„oÚte Ëw¾…qðof sE þfu Au yu r™rù‚ Au. (19)
∑§SÃfi ©U·— ∑§œÁ¬˝ÿ ÷ÈÆ¡ ◊Ãʸ®fi •◊àÿ¸– ∑¢§ ŸfiˇÊ‚ Áfl÷ÊflÁ⁄UH§20H
…ŒtÚto : nu rðãtr«Þs™T ! su yu ¥}æyÄæïü-fthý «ðtnY… ™tþ hrn‚, ÜU{çÐí²ï-fÚt™r«Þ
ç±|ææ±çÚ-rðrðÄ s„‚™u «ftrþ‚ fh™the ©¯æ:-Q»tt = «t‚:ft÷e™ðu¤t |æé…ï-Ëw¾ ¼tu„ fhtððt
{txu «t ÚttÞ Au, ‚u™u «t fhe™u yt… ÜU}æì-fÞtu {™w»Þ Ýÿæ¨ï-«t Út‚tu ™Úte, y™u ÜU:-
ÉøðuŒ¼t»Þ
145
ftuý }æœæü:-|æé…ï-Ëw¾¼tu„ {txu yæï-‚the Ë{e… «t Út‚tu ™Úte ? (20)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk ftfw (æðr™¼uŒ)ÚtE yÚto Ë{sðtu òuEyu. ftuý {™w»Þ ft÷™e Ëqû{
y™u ÔÞÚto ™rn „w{tððt ÞtuøÞ „r‚™u òýu Au ? Ëðo {™w»Þ …wÁ»ttÚto™t ythk¼ Ë{Þ Ëw¾™t{f
W»ttðu¤t™u ÞÚttÚtoY…{tk ™Úte òý‚tu ? ítuÚte Ëðo {™w»Þtuyu «t‚:ft÷ QXe™u ßÞtk ËwÄe ™ Ëqðu,
íÞtk ËwÄe Ë{Þ™e yuf ûtý …ý ÔÞÚto „w{tððe ™ òuEyu. yt he‚u òý™th {™w»Þtu Ëðo ft¤{tk
Ëw¾ ¼tu„ðe þfu Au, yLÞ yt¤Ëw ™rn. (20)
flÿ¢ Á„ à •◊fiã◊sÊãÃÊŒÊ ¬fi⁄UÊ∑§ÊØ– •E Ÿ ÁøfiòÊ •L§Á·H§21H
…ŒtÚto : nu ft¤ rðãtrð‚T s™ ! su{ ±²}æì-ft¤™tu {rn{t òý™th y{u su ç™~æï-ytùÞoY…
¥Lç¯-÷t÷ „wý y™u «ftþÞwõ‚ Q»tt Au, ‚u™u ¥æ + ¥‹„æ„ì-Ë{e…MÚt ŒuþÚte y™u ¥æ + ÐÚæÜUæ„ìŒqh ŒuþÚte ¥Eï-«r‚ûtý rþrût‚ ½tuzt …h ƒuËe™u sðt-ytððt ‹æ-Ë{t™ ¥}æ‹}æçã-òýu Au, ‚u{
‚wk …ý òý. (21)
¼tðtÚto : su {™w»Þ ¼q‚, ¼rð»Þ y™u ð‚o{t™ft¤™tu ÞÚttð‚T W…Þtu„ fhðt™wk òýu Au, ‚u™t
…wÁ»ttÚtoÚte Œqh™t y™u Ë{e…™t Ëðo ftÞtuo rËØ ÚttÞ Au. ítuÚte ftuE …ý {™w»Þu ûtý{tºt Ë{Þ
ÔÞÚto ™ „w{tðÔttu òuEyu. (21)
àfl¢ àÿÁ÷⁄UÊ ªfiÁ„ flÊ¡fiÁ÷ŒÈ¸Á„ÃÁŒ¸fl—– •S◊ ⁄U®RÁÿ¥ ÁŸ œÊfi⁄UÿH§22H
…ŒtÚto : nu ft¤™t {tntíBÞ™u òý™th rðît™T ! y±}æì-yt… su çα:-ËqÞo™t rfhýtuÚte Wí…L™
ÚtÞu÷e ‚u™e Îéçã„:-…wºte™e Ë{t™ W»ttðu¤t y²ïç|æ:-þtu¼™ ft¤ yðÞðtu yÚtto‚T rŒðË-{rn™t
rð¼t„tuÚte ‚u y{tht {txu ±æ…ïç|æ:-yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo™e ËtÚtu yt™kŒ {txu ËðoºtÚte Ä™trŒ …ŒtÚttuo™e
«tr™e r™r{¥t ƒ™u Au, ‚uÚte ¥S}æï-y{tht {txu Úç²}æì-rðãt, Ëwðýo ytrŒ Ä™™u çÝ{æÚ²-r™íÞ
„úný fhðtu, y™u ¥æxæçã-ËðoÚtt ‚u rðãt™tu W…Œuþ fhtu ‚Útt ËðoºtÚte ‚u™u «t fhtðtu, suÚte y{u
ÔÞÚtoft¤ „w{tðeyu ™rn. (22)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu ft¤™u ÔÞÚto „w{tð‚t ™Úte, ‚uytu™u Ëðo ft¤ Ëðo ftÞtuo™e rËrØ yt…™th
ƒ™u Au; yLÞ™u ™rn. (22)
Ëk„r‚ : yt {kºt{tk …qðo Ëqõ‚™t y™w»tk„e §‹Îí, ¥çE-y™u ©¯æ-yÚttuo™t «r‚…tŒ™Úte …qðo
Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu yt Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (30)
Ëqõ‚-31
146
àfl◊fiÇŸ ¬˝Õ◊Ê •ÁXfi⁄UÊ ´§Á·fiŒ¸flÊ ŒflÊŸÊfi◊÷fl— Á‡Êfl— ‚πÊfi–
146
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ãflfi fl˝Ã ∑§flÿÊfi ÁflkŸÊ¬‚Ê˘¡Êfiÿãà ◊L§ÃÊ ÷˝Ê¡fiºÎc≈ÿ—H§1H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Mð«ftþ MðY… y™u rð¿tt™ MðY… s„Œeïh ! su fthýu y±}æì-yt… Ðíƒ}æ:y™trŒ MðY… Atu, s„‚™t fÕ…™e ytrŒ{tk ËŒt rðã{t™ Atu, ¥çXÚæ:-ƒúñtkz{tk …]rÚtðe ytrŒ,
þheh{tk nM‚, …tŒ ytrŒ yk„tu™t hË yÚtto‚T yLítÞto{e Y…{tk yðÂMÚt‚ Atu, «ç¯:-Ëðo rðãtytu™t
¿tt‚t y™u ðuŒ™t W…áüt Atu, Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™t Îï±:-yt™kŒ Wí…tŒf çàæ±:-{k„÷{Þ y™u Ëðo
«týeytu™t {k„÷fthe ‚Útt ¨¶æ-Ëðo Œw:¾ rð™tþ{tk ËntÞf ¥|æ±:-Atu, y™u su ç±Îì}æÝæШ:rð¿tt™ r™r{¥t ftÞo f{o fh™th }æL„:-Ä{o™u «t {™w»Þ „±-yt…™t ±í„ï-Ä{to[hý™t …t÷™
Y… yt¿tt r™Þ{{tk hnu Au, ítuÚte ‚uytu s |æíæ…öcÅÄæ:-«ftþ{t™ rðãt y™u ¿tt™ðt™ ÜU±²:rðît™ ¥…沋„-ƒ™u Au. (1)
¼tðtÚto : su Eïh™e yt¿tt, Ä{o y™u rðît™tu™tu Ëk„ rËðtÞ yLÞ ftkE fh‚t ™Úte, ‚uytu™e
…h{uïh™e ËtÚtu r{ºt‚t ÚttÞ Au. …Ae yu r{ºt‚tÚte ‚uytu™t ytí{t{tk ËíÞrðãt™tu «ftþ ÚttÞ
Au y™u ‚u rðît™ ƒ™e™u ©uc f{tuo™wk y™wct™ fhe™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾ «t fhtð™th ntuðtÚte
«rËØ ÚttÞ Au. (1)
àfl◊fiÇŸ ¬˝Õ◊Ê •ÁXfi⁄USÃ◊— ∑§ÁflŒ¸flÊŸÊ¢ ¬Á⁄fiU ÷Í·Á‚ fl˝Ã◊˜–
Áfl÷ÈÁfl¸EfiS◊Ò ÷ÈflfiŸÊÿ ◊Áœfi⁄UÊ Ám◊ÊÃÊ ‡ÊÿÈ— ∑fi§ÁÃœÊ ÁøfiŒÊÿflfiH§2H
[Eïh]
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëðo Œw:¾tu™t rð™tþf Eïh ! suÚte y±}æì-yt… Ëðo™u y÷kf]‚ fh™th, Ðíƒ}æ:y™trŒ MðY…, àæ²é:-«÷Þft¤{tk Ëðo ¼q‚tu™u þÞ™ fhtð™th }æïç{Ú:-Ëk„út{ fhtð™th çm}ææ„æƒu-«ftþ y™u y«ftþðt¤t ÷tuf™t r™{to‚t ¥çXÚS„}æ:-yíÞk‚ yLítÞto{e ç±|æé:-Ëðo ÔÞt…f ÜUç±:Ëðo¿t Atu, ítuÚte 癄ì-‚uÚte s ¥æ²±ï-{™w»Þ y™u ç±ES}æñ-Ëðo |æé±Ýæ²-÷tuftu-ËkËth™u {txu Îï±æÝæ}æìrðît™tu yÚtðt …]rÚtðe ytrŒ ÷tuftu™t ±í„}æì-‚u ‚u Ä{oÞwõ‚ r™Þ{tu™u ÜUç„{æ-fux÷tÞ «fthtuÚte ÐçÚ
+ |æêcæç¨-Ëwþtur¼‚ fhtu Atu. (2)
[rðît™T]
nu ¥xÝï-Ëðo þºtwytu™t Œtnf rðît™T ! suÚte y±}æì-yt… Ëðo™u y÷kf]‚ fh™th Ðíƒ}æ:-«Út{
{t™ðt ÞtuøÞ àæ²é:-«÷Þ{tk Ëðo ¼q‚tu™wk þÞ™ fhtð™th }æïç{Ú-Ëk„{ fhtð™th çm}ææ„æ-«ftþ
y™u y«ftþðt¤t ƒL™u ÷tuftu™t r™{to‚t ¥çXÚSyæ}æ:-yL‚Þto{e ç±|æé:-Ëðo ˼t y™u Ëu™t™t
yk„tu™e þºtw Ëu™t{tk ÔÞt…f ÜUç±:-Ëðo¿t Atu, ítuÚte 癄ì-‚u fthýu ¥æ²±ï-{™w»Þ ‚Útt ç±ES}æñËðo |æé±Ýæ²-÷tuf yÚtto‚T ËkËth™u {txu Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™t ±í„}æì-‚u-‚u Ä{oÞwõ‚ r™Þ{tu™u (ÜUç„{æ)
fux÷tÞ «fthÚte ÐçÚ + |æêcæç¨-Ëwþtur¼‚ fhtu Atu. (2)
ÉøðuŒ¼t»Þ
147
¼tðtÚto : …h{uïh ðuŒ îtht y™u rðît™tu ‚u™t yæÞÞ™ îtht {™w»Þtu™t rðãt ‚Útt Ä{oY…
ðú‚tu™u y™u ÷tuftu™t r™Þ{Y…e ðú‚tu™u Ëwþtur¼‚ fhu Au.
suytuyu ËqÞo ytrŒ «ftþðt™ y™u ðtÞw, …]rÚtðe ytrŒ y«ftþðt™ y™u ðtÞw, …]rÚtðe ytrŒ
y«ftþðt™ ÷tuf ËBtqnLte h[™t fhu÷ Au, ‚u ËðoÔÞt…f Au.
suytu Eïh™e ‚Útt ‚u™e h[u÷e Ë]rü™e rðãt™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚uytu rðît™ ƒ™e þfu Au.
rð¼w = ÔÞt…f Eïh y™u rðît™tu rð™t ftuE …ý ÞÚttÚto rðãt™u ‚Útt fthýÚte ftÞoY… ƒ™u÷
Ë{M‚ ÷tuftu™e h[™t, Äthý fhðt y™u ‚u™wk ¿tt™ fhtððt{tk Ë{Úto ƒ™e þf‚t ™Úte. (2)
àfl◊fiÇŸ ¬˝Õ◊Ê ◊ÊfiÃÁ⁄UEfiŸ •ÊÁfl÷Ó¸fl ‚È∑˝§ÃÆÈÿÊ ÁflflSflfiÖ
•⁄Ufi¡ÃÊ¢ ⁄UÊŒfi‚Ë „ÊÃÎÆflÍÿ¸˘‚fiÉŸÊ÷ʸ⁄U◊ÿfi¡Ê ◊„Ê flfi‚ÊH§3H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-…h{tí{™T yÚtðt rðît™T ! Œæí‰æ}æ:-y™trŒ MðY… yÚtðt Ë{M‚ ftÞtuo{tk
y„úýe, y±}æì-yt… su ¨éÜíU„é²æ-©uc ƒwrØ y™u f{tuo™u rËØ fhtð™th ðtÞwÚte ãæï„ë±ê²ïü-ntu‚tytu™u
„úný fhðt ÞtuøÞ ÚæïΨè-rðãwítT y™u …]rÚtðe ¥Úï…ï„æ}æì-…tu‚t™e fûtt{tk Äq{u Au, ‚u }ææ„çÚEÝï…tu‚t™e ytftþY… {tºtt{tk þÞ™ fh™th ðtÞw y™u ç±±S±„ï-ËqÞo÷tuf ¥æç±:, |æ±-yu ƒL™u™u
«fx fhtu.
nu ±¨æï-Ëðo™u r™ðtË fhtð™th ! yt… þºtw™tu ¥¨Í‹ææï:-rð™tþ fhtu, suÚte }æã:-{nt™ |ææÚ}æì¼thÞwõ‚ ðtn™™u ¥²…:-Œuþ-ŒuþtL‚h{tk …ntU[tztu Atu, ‚u™tu y{™u ƒtuÄ-¿tt™ fhtðtu. (3)
¼tðtÚto : (su) fthýY… yÂø™ …tu‚t™t fthýÚte ðtÞw™t îtht ËqÞoY… ƒ™e™u ‚Útt ykÄfthLttu
™tþ fhe™u …]rÚtðe ‚Útt «ftþ™u Äthý fhu Au, ‚u Þ¿t y™u rþÕ…™t r™r{¥t ƒ™e™u f÷tÞkºt-{þe™tu{tk
«Þwõ‚ fhðt{tk ytð‚t {nt™ ¼thÞwõ‚ ðtn™tu™u þe½ú [÷tðu Au. (Œuþ-ŒuþtL‚h{tk …ntU[tzu Au.) (3)
àfl◊fiÇŸ ◊Ÿfifl lÊ◊fiflʇÊÿ— ¬ÈM§⁄Uflfi‚ ‚ÆÈ∑ΧÃfi ‚ÈÆ∑ΧûÊfi⁄U—–
EÊòÊáÊ ÿ|à¬òÊÊ◊ȸëÿfi‚ ¬ÿʸ àflÊ ¬ÍflÓ¸®◊ŸÿãŸÊ¬fi®⁄U¢® ¬ÈŸfi—H§4H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-s„Œeïh ! ¨éÜëUœæÚ:-yíÞk‚ ©ucf{o fh™th y±}æì-Ëðo™t «ftþf yt…u
ÐéMÚ±¨ï-y™uf þçŒtuðt¤t rðît™ ¨éÜëU„ï-©uc f{o fh™th }æݱï-rðãt«ftþÚte Ëðo ÔÞðnth™u òý™th
rðît™™u {txu læ}æì-W¥t{ ËqÞo÷tuf™u ¥±æàæ²:-«ftrþ‚ fhu÷ Au, Eæ~æï‡æ-Ä™ yÚtðt rð¿tt™™e
ËtÚtu rðã{t™T (y±æ) yt…™u rðît™tu Ðê±ü}æì-…qðofÕ…{tk yÚtðt …qðosL{{tk ÐéÝ:-y™u ¥ÐÚ}æì-yt
ð‚o{t™ fÕ…{tk yÚtðt yt„¤ sL{-{hý ytrŒ …]ÚtfT «‚e‚ Út™th yt…™u ÐéÝ:-ðthkðth ¥Ý²‹æì148
«t fhu Au.
nu Sð ! su Sð ! su Eïh Eæ~æï‡æ-Ä™ y™u rð¿tt™™e ËtÚtu (y±æ) ‚™u Ðê±ü}æì-…qðosL{{tk
y™u ¥ÐÚ}æì-yt sL{{tk Œun «Œt™ fhu Au; ²„ì-su™tÚte ÐçÚ + }æéÓ²Sæï-ËðoºtÚte Œw:¾Úte {wõ‚
148
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ƒ™e òÞ Au, y™u su™t r™Þ{Úte ‚wk çÐ~ææï:-{t‚t-r…‚t™t …tËuÚte BtntfÕÃtLtt yL‚{tk ÐéÝ:-Vhe
ËkËth{tk ytðu Au, ‚u Eïh™wk Ëuð™ ©Ðæ¨Ýæ-y™u ¿tt™ «t fh. (4)
¼tðtÚto : su s„Œeïhu ËqÞo ytrŒ s„‚ h[u÷ Au yLtu su rðît™tu îtht Ëwrþûtt „úný fhðt{tk
ytðu Au, ‚u™e «tr …wÛÞ f{tuoÚte ÚttÞ Au y™u [¢ð‚eo htßÞ ytrŒ Ä™™e «tr …ý (‚u …wÛÞf{tuoÚte
ÚttÞ Au.) (4)
àfl◊fiÇŸ flη÷— ¬ÈfiÁc≈®flh¸ÓŸ ©UlfiÃdÈø ÷flÁ‚ üÊflʃÿfi—–
ÿ •Ê„fiÈ®Áâ ¬Á⁄U flŒÊ fl·fi≈˜∑ΧÁÃ◊∑§ÊfiÿÈÆ⁄Uª˝ Áfl‡Êfi •ÊÁflflÊfi‚ÁÃH§5H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Þ¿t r¢Þt V÷rð‚T s„‚T„whtu …huþ ! su y±}æì-yt… ¥xæíï-«Út{ ©l„dé™ïËthe he‚u Ëúwðtu „úný fh™th Þtr¿tf™u {txu Ÿæ±æÄÄæ:-Ëtk¼¤ðt-Ëk¼¤tððt ÞtuøÞ ±ë¯|æ:-Ëw¾tu™e
ð»tto fh™th »ÜUæ²é:-yuf ËíÞ „wý-f{o-Mð¼tðY… ytÞwðt¤t y™u ÐéçcűhüÝ:-…wrüðÄof |æ±ç¨ƒ™u Au. ²:-su yt… ±¯ÅìÜUë ç„}æì-su{tk ð»txr¢Þt-W¥t{ r¢Þt fhðt{tk ytðu ‚Útt ¥æãéç„}æì-su{tk
Ä{oÞwõ‚ yt[hý fhðt{tk ytðu ‚u™wk rð¿tt™ ƒ‚tððt{tk ytðu Au, ç±àæ:-Ëðo «ò …wrü™e ð]rØÚte
‚u yt…™t y™u Ëw¾tu™t ÐçÚ + ¥æçÃæ±æ¨ç„-Ëthe he‚u Ëuð™ fhu Au. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Ëðo «Út{ s„‚™wk r™r{¥t fthý ƒúñ™wk ¿tt™ fhðwk òuEyu y™u …Ae
Þ¿trðãt{tk su r¢Þtytu Au ‚Útt su he‚u ntu{ðt ÞtuøÞ ÿÔÞtu Au, ‚u Ëðo™u ËBÞfT he‚u òýe™u,
‚u™t «Þtu„ rð¿tt™Úte þwØ ðtÞw, ð»tto y™u s¤™e þwrØ™t fthý¼q‚ ÿÔÞtu™tu yÂø™{tk ntu{ fhe™u,
‚u™wk Ëuð™ fhðtÚte yt ËkËth{tk {nt™ Ëw¾™e ð]rØ ÚttÞ Au y™u ‚u™t îtht Ë{M‚ «ò yt™kŒ
«t fhu Au; yu{ òýðwk òuEyu. (5)
àfl◊fiÇŸ flÎÁ¡ŸflfiûʸÁŸ¥ Ÿ⁄U®R¢ ‚Ä◊fi|㬬Á·¸ ÁflŒÕfi Áflø·¸áÊ–
ÿ— ‡ÊÍ⁄Ufi‚ÊÃÊ ¬Á⁄UfiÃÄêÿ œŸfi Œ÷˝Á÷fiÁpà‚◊fiÎÃÊ „¢Á‚ ÷Íÿfi‚—H§6H
…ŒtÚto : nu ¨v}æÝì-Ëðo …ŒtÚttuoÚte ËkƒkÄ ht¾™th ç±™¯ü‡æï-y™uf «fth™t …ŒtÚttuo™t ÞÚttÚto
ÿüt = òu™th ¥xÝï-hts™er‚ rðãtÚte Ëwþtur¼‚ Ëu™t…r‚ ! Äæ:-su yt… ç±Îƒï-Ä{oÞwõ‚ Þ¿tY…e
àæêÚ¨æyææñ-Ëk„út{{tk Î|æíïç|æ:-yÕ… ËtÄ™tuÚte ±ëç…ݱœæüçÝ}æì-yÄ{o {t„o{tk [t÷™th ÝÚ}æì-{™w»Þ
y™u |æ겨:-y™uf þºtwytu™t ã¢ç¨-n™™ fhtu Atu, yLtu ¨}æë„æ-W¥t{ ËíÞÞwõ‚ f{tuo™t çÐÐ<¯…t÷™f‚to Atu, ‚u yt… (ÐçÚ„v}²ï) su [tuh …thft …ŒtÚttuo™u nhðt™e RåAtÚte ÐçÚ„ÜU}²ï-Ëðo
‚hVÚte òuðt ÞtuøÞ {Ýï-Ëwðýo, rðãt y™u [¢ð‚eo htßÞ ytrŒ Ä™™e hûtt™u r™r{¥t yt… y{tht
Ëu™t…r‚ ƒ™tu. (6)
¼tðtÚto : …h{uïh™tu yu Mð¼tð Au, fu su r™Þ{…qðof yÄ{o™tu íÞt„ fhu Au, Ä{o™wk Ëuð™
fhðt RåAu Au, ‚u™u ‚u f]…t fhe™u Ä{o{tk ÂMÚt‚ fhu Au ‚Útt su Ä{oÞwõ‚ ÞwØ y™u Ä{oÞwõ‚ Ä™™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
149
«t fhðt RåAu Au, ‚u™e hûtt fhe™u ‚u™t f{to™wËth ‚u™u Ä™ …ý «Œt™ fhu Au y™u su Œwüt[the
Au, ‚u™u ‚u™t f{to™wËth V¤ «Œt™ fhe™u Œkz yt…u Au.
su Eïh™e yt¿tt{tk hne™u Ä{toí{t ÞwØ™t yÕ… ËtÄ™tuÚte …ý ÞwØ{tk «ð]¥t ÚttÞ Au, ‚u™u
(‚u) rðsÞ «Œt™ fhu Au, yLÞ™u Ltrn. (6)
àfl¢ Ã◊fiÇŸ •◊ÎÃàfl ©fiUûÊ◊ ◊ÃZ®®fi ŒœÊÁ‚ üÊflfi‚ ÁŒflÁŒfifl–
ÿSÃÊfiÃηÊáÊ ©U÷ÿÊfiÿ ¡ã◊fiŸ ◊ÿfi— ∑ÎƧáÊÊÁ· ¬˝ÿ •Ê øfi ‚ÍÆ⁄UÿfiH§7H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-{tuût ytrŒ Ëw¾ «Œt™ fh™th s„Œeïh ! yt…-²:-su ¨êçÚ:-{uÄtðe =
ƒwrØ{t™ {™w»Þ çαïçαï-«r‚rŒ™ Ÿæ±¨ï-©ðý™u ÞtuøÞ yt…™e «tr™u {txu {tuût™u RåAu Au.
„}æì-‚u Ä{toí{t }æ„ü}æì-{™w»Þ™u ©œæ}æï-ËÔttuo¥tBt ¥}æë„y±ï-{tuût …Œ{tk Î{æç¨-Äthý fhtu Atu-MÚtt…™
fhtu Atu; y™u su {uÄtðe {tuût-yíÞk‚ Ëw¾ y™w¼ð fhe™u-¼tu„ðe™u Vhe ©|æ²æ²-…qðo y™u …h
ƒL™u …‹}æÝï-sL{™t {txu „æ„ë¯æ‡æ:-ðthkðth ‚]»ýt fh‚t ‚u {tuût …ŒÚte r™ð]¥t ÚttÞ Au; ‚u ¨êÚ²ï{uÄtðe™u {txu }æ²:-Ëw¾ y™u Ðí²:-«ËL™‚t™u ¥æÜëU‡ææïçcæ-rËØ fhtu Atu-«Œt™ fhtu Atu. (7)
¼tðtÚto : su ¿tt™e Ä{toí{t {™w»Þ {tuût…Œ «t fhu Au, ‚u Ë{Þu ‚u™tu ytÄth Eïh s
(ntuÞ) Au. su sL{ ðer‚ „Þtu ‚u «Út{, su ytð™th Au ‚u rî‚eÞ, su ð‚o{t™{tk Au ‚u ‚]‚eÞ
y™u su rðãt y™u yt[tÞoÚte ÚttÞ Au ‚u [‚wÚto, yu [thuÞ {¤e™u yuf sL{ („ýðt{tk ytðu)
Au.
ßÞtk {™w»Þ {wÂõ‚™u «t fhe™u ‚Útt ‚u™u ¼tu„ðe™u sL{u Au, ‚u rî‚eÞ sL{ (fnuðtÞ)
Au, yu ƒL™u™u Äthý fhðt {txu Sðtí{t «ð]¥t hnu Au. yt he‚u yt ÔÞðMÚtt Eïh™u ytÄe™
A
u
;
‚u{ Ë{sðwk òuEyu. (7)
àfl¢ ŸÊfi •ÇŸ ‚Ÿÿ œŸÊfiŸÊ¢ ÿ‡Ê‚¯ ∑§ÊL¢ ∑Îfi§áÊÈÁ„ SÃflÊfiŸ—–
´§äÿÊ◊ ∑§◊ʸ¬‚Ê ŸflfiŸ ŒflÒl¸ÓÊflʬÎÁÕflË ¬˝Êflfiâ Ÿ—H§8H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-feŠ‚ y™u WíËtn™u «t fhtð™th s„Œeïh y™u …h{uïh™t W…tËf !
S„±æÝ:-M‚wr‚ fh™th yt…-Ý:-y{tht {ÝæÝæ}æì-rðãt, Ëwðýo y™u [¢ð‚e htßÞ Y…{tk «rËØ
Ä™™t ¨Ý²ï-Ëuð™™u {txu ²àæ¨}æì-feŠ‚Þwõ‚ y™u ÜUæL}æì WíËtnÚte W¥t{ f{o fh™th rþÕ…e-Wãtu„e
{™w»Þ™u r™Þwõ‚ ÜëU‡æéçã-fhtu, su™tÚte y{u150
…wÁ»ttÚteo ƒ™e™u ݱèÝ-™ðe™ ¥Ð¨æ-…whw»ttÚtoÚte ÜU}æü-f{o
«Š²æ}æ-r™íÞ ð]rØ™u «t fheyu, rðãt «tr {txu Îï±ñ:-rðît™tuÚte-Eïh y™u W…tËf ‚{u ƒL™u
Ý:-y{the r™íÞ hûtt fhtu, læ±æÐë烱è-ËqÞo™tu «ftþ y™u ¼qr{ Œæí汄}æì-y{the hûtt fhu. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Eïh™u yux÷t {txu «tÚto™t fhu fu-nu s„Œeïh ! ytÃt f]…t fhe™u y{the
150
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
{æÞ{tk Ë{M‚ W¥t{ Ä™™u «t fhtð™the rþÕ… ytrŒ rðãt™u òý™th W¥t{ rðît™tu™u ƒ™tðtu.
su™tÚte y{u ‚u™e ËtÚtu ™ðe™ …wÁ»ttÚto fhe™u …]rÚtðe™wk htßÞ y™u Ë{M‚ …ŒtÚttuoÚte ÞÚttÞtuøÞ W…fth
„úný fheyu. (8)
àfl¢ ŸÊfi •ÇŸ Á¬òÊÊL§¬SÕ •Ê ŒflÊ ŒflcflfiŸfll ¡ÊªfiÎÁfl—–
ßÍÆ∑ΧŒ˜’ÊfiÁœ ¬˝◊fiÁÃp ∑§Ê⁄Ufl àfl¢ ∑fi§ÀÿÊáÊ fl‚ÈÆ ÁflE◊ÊÁ¬fi·H§9H
…ŒtÚto : nu ¥Ý±l-®™ã f{oÚte hrn‚ = W¥t{ f{oÞwõ‚ ¥xÝï-rð¿tt™MðY… ˼tæÞût ! …æxæëç±:r™íÞ Ä{o = …wÁ»ttÚto{tk ò„]‚, Îï±:-Ëðo LÞtÞ y™u rð™Þ™t «ftþf „ÝêÜëUÎì-…]rÚtðe ytrŒ rðM‚]r‚
÷tuftu™t rð»tÞ{tk rðãt ht¾™th Atu, yt… Îï±ï¯é-rðît™tu ‚uºteË rŒÔÞ„wýðt¤t Œuð‚tytu{tk çÐ~ææï:{t‚t-r…‚t™t ©ÐSƒï-Ë{e…MÚt ÔÞðnth{tk Ý:-y{™u ªçЯï-«rËØ fhtu Atu.
nu ÜU˲æ‡æ-fÕÞtýfthf yÚtto‚T nu yíÞk‚ Ëw¾«Œt‚t hts™T ! Ðí}æç„:-W¥t{ ¿tt™ðt¤t, y±}æìË{M‚ rðãt™t Œt‚t yt… ÜUæÚ±ï-rþÕ…ftÞo™e rËrØ™u {txu {™u ç±E}æì-Ëðo ±¨é-rðãt y™u [¢ð‚eo
htßÞÚte rËØ Út™th Ä™™tu ¥æ + Ïææïç{-Ëthe he‚u ƒtuÄ fhtðtu. (9)
¼tðtÚto : …w™: s„Œeïh™e yt he‚u «tÚto™t fhðe òuEyu-nu ¼„ð™T ! yt… y{™u ßÞthußÞthu sL{ yt…tu, íÞthu-íÞthu ©uc rðît™tu™t Ëk…fo{tk sL{ yt…tu, íÞtk y{™u Ëðo rðãtytuÚte
Þwõ‚ fhtu. suÚte y{u Ë{M‚ Ä™ «t fhe™u Ëw¾e hneyu. (9)
àfl◊fiÇŸ ¬˝◊fiÁÃSàfl¢ Á¬ÃÊÁ‚ ŸSàfl¢ flfiÿS∑ΧûÊflfi ¡Ê◊ÿÊfi flÿ◊˜–
‚¢ àflÊ ⁄UÊÿfi— ‡ÊÁß— ‚¯ ‚„|dáÊfi— ‚ÈÆflË⁄U¯ ÿ|ãà fl˝Ã¬Ê◊fiŒÊèÿH§10H
…ŒtÚto : nu ¥Îæ|²:-W¥t{ f{oÞwõ‚ yÚtto‚T ®nËtrŒ f{tuoÚte hrn‚ ¥xÝï-ÞÚttÞtuøÞ h[™tf{o
òý™th ˼tæÞût ! Œæí}æçyæ:-W¥t{ {t™ðt¤t ‚Útt y±}æì-Ëðo ËwÏtLtu «fx fh™th yt… Ý:-y{tht
çЄæ-…t÷f ¥ç¨-Atu, y±}æì-ŒÞt¤w yt… Ý:-y{tht ±²SÜëU„ì-ð]ØtðMÚtt …ÞoL‚ rðãt y™u Ëw¾Úte
Þwõ‚ ytÞw™u rËØ fh™th ¥ç¨-Atu, „±-Ëw¾™t s™f yt…™e f]…tÚte …æ}æ²:-¿tt™ðt™ Ëk‚t™
suðt ntuÞ ‚u{ fhtu y™u su{ àæç„Ý:-, ¨ãçd‡æ:-ËUfztu, nòhtu = yËkÏÞ «þkrË‚ …ŒtÚto rðãt
y™u f{oÞwõ‚ rðît™ {™w»Þ-±í„Œææ}æì-ðú‚ = ËíÞ™t hûtf-…t÷™ fh™th ¨é±èÚ}æì-©uc ðehtu ðt¤t
yt…™u «t fhe™u Úæ²:-Ä™™u ¨}æì, ²ç‹„-Ëthe he‚u «t fhu Au, ‚u{ yt…™tu yt©Þ fhu÷
y{u …ý ‚u Ä™tu™u «t fheyu. (10)
¼tðtÚto : su{ r…‚t Ëk‚t™tu îtht {t™ y™u Ëífth fhðt ÞtuøÞ Au-…qs™eÞ Au, ‚u{ «òs™tu™t
˼t…r‚ htò {t™™eÞ y™u …qs™eÞ Au. (10)
àflÊ◊fiÇŸ ¬˝Õ◊◊ÊÿÈ◊Êÿflfi ŒflÊ •fi∑Χáfl㟄Èfi·Sÿ Áfl‡¬ÁÃfi◊˜–
ÉøðuŒ¼t»Þ
151
ß›UÊfi◊∑Χáflã◊ŸÈfi·Sÿ ‡ÊÊ‚fiŸË¥ Á¬ÃÈÿ¸à¬ÆÈòÊÊ ◊◊fi∑§Sÿ ¡ÊÿfiÃH§11H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-y{]‚ MðY… ˼t…‚u ! yt… su{ Îï±æ:-rðît™ àææ¨Ýè}æì-ËíÞtËíÞ™t
r™ýoÞ™t r™r{¥t §fæ}æì-[thuÞ ðuŒtu™e ðtýe™u ¥ÜëU‡±Ýì-rðþu»t ¿tt™™u {txu àææ¨Ýè}æì-suÚte ËÔto
rðãt y™u Ä{to[th Þwõ‚ ™er‚Úte ‚u™u „úný fhe™u Ðíƒ}æ}æì-y™trŒ MðY… su LÞtÞÚte «ò ÞtuøÞ
¥æ²é}æì-«t Útðt ç±EÐç„}æì-«ò y™u …wºt ytrŒ™e hûtt fh™th ˼t…r‚ htò™u [thuÞ ðuŒtu™e
ðtýe y™u ËíÞ ÔÞðMÚtt™u ¥ÜëU‡±Ýì-«ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ }æ}æÜUS²-¿tt™ðt™ Ýãé¯S²G-{™w»Þ™e
su ðuŒðtýe Au, ‚u™u yt… «ftrþ‚ fhtu. (11)
¼tðtÚto : Eïh «ýe‚ ÔÞðMÚtt yt…™th ðuŒþt† rð™t y™u hts™er‚ rð™t «ò…t÷f htò
«ò™wk …t÷™ fhe þf‚tu ™Úte. «ò htòLte yƒtuÄ-{q¾o Ëk‚t™ Ë{t™ ntuÞ Au, ítuÚte ˼t…r‚
htòyu «ò™u yƒtuÄ …wºt™e Ë{t™ {t™e™u þtË™ fhðwk òuEyu. (11)
àfl¢ ŸÊfi •ÇŸ Ãflfi Œfl ¬ÊÿÈÁ÷fi◊¸ÉÊÊŸÙfi ⁄UˇÊ Ããflfip flãl–
òÊÊÃÊ ÃÊ∑§Sÿ ßfiÿ ªflÊfi◊SÿÁŸfi◊·¢ ⁄UˇÊfi◊ÊáÊSÃflfi fl˝ÃH§12H
…ŒtÚto : nu Îï±-Ë{M‚ Ëw¾tu™t Œt‚t Ãæ‹l-M‚wr‚™u ÞtuøÞ ¥xÝï-ÞÚttur[‚ Ëðo™e hûtt fh™th
…h{uïh ! „±-Ëðo™t yrÄ…r‚ yt…™t ±í„ï-ËíÞ…t÷™ ytrŒ r™Þ{{tk «ð]¥t }æÍææïÝ:-«þkË™eÞ
Ä™Úte Þwõ‚ Ý:-y{™u ‚Útt y{tht „‹±:-þhehtu™u Ðæ²éç|æ:-W¥t{ hûttrŒ ÔÞðnthtuÚte ¥çÝ}æï¯}æì«r‚ûtý Úÿæ-…t÷™ fhtu, Úÿæ}ææ‡æ:-hûtt fh‚t yt… su yt…™t Wõ‚ = ËíÞ…t÷™ ytrŒ r™Þ{{tk
hnu™th yææïÜUS²-Ëk‚t™ y™u xæ±æ}æì-{™ ytrŒ RrLÿÞtu yÚtðt [‚w»…tŒ …þwytu™t ‚Útt ¥S²-Ë{M‚
[ht[h s„‚™t «r‚ûtý ~ææ„æ-hûtf yÚtto‚T yíÞk‚ yt™kŒŒtÞf ƒ™tu. (12)
¼tðtÚto : ˼t…r‚ htòyu …h{uïh™t ËkËth™t fthý, …t÷™ ytrŒ „wýtu™e Ë{t™ W¥t{
„wýtuÚte htßÞ-r™Þ{tu{tk «ð]¥t s™tu™e ËŒt hûtt fhðe òuEyu. (12)
àfl◊fiÇŸ ÿÖÿfifl ¬ÊÿÈ⁄UãÃfi⁄UÊ˘ÁŸ·XÊÿfi øÃÈ®⁄U®ˇÊ ßfiäÿ‚–
ÿÊ ⁄UÊÄfi√ÿÊ˘flÎÆ∑§Êÿ œÊÿfi‚ ∑§Ë⁄U®Á‡øã◊ãòÊ¢ ◊Ÿfi‚Ê flŸÊÁ· Ã◊˜H§13H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ ŒuŒeÃÞ{t™ ˼tæÞût ! ‚wk }æݨæ-rð¿tt™Úte }æ‹~æ}æì-rð[th‚t
yÚtðt ðuŒ {Lºttu™wk Ëuð™ fh™th™e 癄ì-Ë{t™, Úæ„ãò:-nÔÞ …ŒtÚttuo™t Œt‚t, Ðæ²é:-…t÷™™t
nu‚w, ¥‹„Ú:-{æÞMÚt ™„éÚÿæ:-Ëu™t™t [th yk„ yÚtto‚T ntÚte, ½tuzt, hÚt™t yt©ÞÚte ÞwØ fh™th
152 ¥ç‹æcæXæÄæ-ËðoÚtt …ût…t‚ hrn‚ LÞtÞ Þwõ‚ ¥±ëÜUæ²y™u …tÞŒ¤ ÞtuØtytu{tk Ëthe he‚u råtítT yt…íttk
[tuhe ytrŒ Œtu»ttuÚte ËðoÚtt …]ÚtfT {沨ï-W¥t{ „wýtu-f{tuo™u Äthý fh™th ²ÁÄæ±ï-Þ¿t ‚Útt rþÕ…rðãt™u
rËØ fh™th {™w»Þ™u {txu §Š²¨ï-«Œe = ‚usMðe ƒ™e™u …tu‚t™tu «‚t… ƒ‚tðu Au, y™u su™e
152
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
±Ýæïç¯-Ëuðt fhu Au, „}æì-‚u ÜUèÚï:-rðrðÄ «fth™e ðtýeÚte «uhýt fh™th rðît™Úte rð™Þ™u «tÂ
fhe™u «ò™wk …t÷™ fh. (13)
¼tðtÚto : su{ yæÞt…fÚte rðãtÚteo {™Úte rðãt™wk Ëuð™ fhu Au, ‚u{ ‚wk (˼tæÞût) ytÂ
rðît™™t W…Œuþ y™wËth htßÞ Ä{o™wk Ëuð™ fh. (13)
àfl◊fiÇŸ ©UL§‡Ê¢‚Êfiÿ flÊÉÊÃfi S¬Ê„Z ÿº˝ÄáÊfi— ¬⁄U®R◊¢ flŸÊÁ· ÃØ–
•Êœ˝Sÿfi Áøà¬˝◊fiÁÃL§ëÿ‚ Á¬ÃÊ ¬˝ ¬Ê∑§¢ ‡ÊÊ|S‚ ¬˝ ÁŒ‡ÊÊfi ÁflŒÈc≈fi®⁄U—H§14H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rð¿tt™Þwõ‚ LÞtÞtÄeþ ! ²„ì-su fthýu Ðí}æç„:-W¥t{ ¿tt™Þwõ‚ ç±ÎécÅÚ:y™uf «fth™t Œw:¾tuÚte …th fh™th yt… ©Là梨æ²-y™uf «fth™e M‚wr‚ fh™th ±æ{„ï-rðît™
}Âíðf {™w»Þ™u {txu SÐæãü}æì-ðtkrA‚ ÐÚ}æ}æì-yíÞw¥t{ Úïv‡æ:-Ä™ ÐæÜU}æì-…rðºt Ä{o y™u çÎàæ:W¥t{ rðît™tu™u ±Ýæïç¯-Ëthe he‚u [tnu Au y™u htßÞ™u Ä{oÚte ¥æ{íS²-Äthý fhe™u çЄæ-r…‚t™e
癄ì-Ë{t™ Ëðo™u ÐíàææçS¨-rþûtt-W…Œuþ fhtu Atu, „„ì-‚uÚte yt… Ëðo™t {t™™eÞ Atu. (14)
¼tðtÚto : su{ r…‚t …tu‚t™t Ëk‚t™tu™wk …t÷™, Ä™-Œt™, Äthý y™u rþûtt yt…u Au, ‚u{ htò
Ëðo «ò™t …t÷f ntuðtÚte Sðtu™u {txu Ëðo Ä™™tu ÞÚttð‚T rð¼t„ fhe™u, ‚uytu™t f{to™wËth Ëw¾
y™u Œw:¾ yt…ðt òuEyu. (14)
àfl◊fiÇŸ ¬˝ÿfiÃŒÁˇÊáÊ¢ Ÿ⁄U¢ flê◊¸®fifl SÿÍÆâ ¬Á⁄Ufi ¬ÊÁ‚ ÁflEÃfi—–
SflÊŒÈÆˇÊkÊ ÿÊ flfi‚ÃÊÒ SÿÊfiŸ∑ΧîÊËfiflÿÊ¡¢ ÿ¡fià ‚ʬ◊Ê ÁŒfl—H§15H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëðo™u Ëthe he‚u òý™th ˼t…r‚ ! (yÚtto‚T htßÞ Ä{o, ËíÞ y™u LÞtÞÚte
«ftþ{t™ ˼t…r‚ !) yt… ±}}æïü±-fð[™e Ë{t™-Ëðo™t hûtf ²:-su S±æÎéÿæÎì}ææ-þwØ yL™s¤™t ¼tuõ‚t S²æïÝÜëU„ì-Ëðo™u Ëw¾fthe {™w»Þ ±¨„æñ-r™ðtË MÚtt™{tk rðrðÄ ËtÄ™Þwõ‚ Þ¿ttuÚte
²¿æ„ï-Þ¿t fhu Au, ‚u Ðí²„Îçÿæ‡æì-W¥t{ «fthÚte rðãt y™u Ä{tuo…Œuþ fh™th ‚Útt …è±²æ…}æìSð™tu Þ¿t-Ä{oÚte Ëk„‚ fhtð™th SÄæêyæ}æì-y™uf ËtÄLttu rþÕ…ftÞo-fthe„he{tk fwþ¤ ÝÚ}æì-™{ú
yÚtto‚T rð™Þe {™w»Þ™u ç±E„:-Ëðo «fthÚte ÐçÚÐæç¨-…t÷™-hûtt fhtu Atu ¨:-‚u Ä{toí{t …htu…fthe
rðît™ yt… çα:-ËqÞo «ftþ™e ©Ð}ææ-W…{t™u «t fhtu Atu. (15)
¼tðtÚto : su Ëðo™t Ëw¾™u rËØ fh™th ËqÞo Ëðo™u «ftrþ‚ fhe™u Ëw¾ yt…u Au, ‚u™e Ë{t™
ntuÞ Au.
su{ ÞwØ «ð]¥t ðehtu™e þ†tu™t «nthÚte fð[ hûtt fhu Au, ‚u{ htò ytrŒ hts˼t™t ˼tËŒ
ÄtŠ{f {™w»Þtu™e Ëðo Œw:ÏttuÚte hûtt fhu. (15)
ÉøðuŒ¼t»Þ
153
ß◊Ê◊fiÇŸ ‡Ê⁄UÁá¥Êfi ◊Ë◊Î·Ê Ÿ ß◊◊äflÊfiŸ¢ ÿ◊ªÊfi◊ ŒÍÆ⁄UÊØ–
•ÊÁ¬— Á¬ÃÊ ¬˝◊fiÁ× ‚ÊêÿÊŸÊ¢ ÷ÎÁ◊fi⁄USÿÎÁ·∑Χã◊àÿ¸ÓÊŸÊ◊˜H§16H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ën™þe÷ yíÞw¥t{ rðî™T-yt… ¨æï}²æÝæ}æì-þtÂL‚ ytrŒ „wýÞwõ‚ }æy²æüÝæ}æì{™w»Þtu™u ¥æçÐ:-«er‚…qðof «t çЄæ-Ëðo …t÷f Ðí}æç„:-W¥t{ rðãtÞwõ‚ |æêç}æ:-r™íÞ ¼ú{ýþe÷
«ç¯ÜëUyæì-ðuŒtÚto ƒtuÄ fhtð™th Atu ‚Útt Ý:-y{the §}ææ}æì-yu àæÚç‡æ}æì-rðãtrŒ™tþf yrðãt™u
}æè}æë¯:-yíÞk‚ r™ðthý fhtu Atu, ‚u yt… y™u y{u ²}æì-su™u y{u ÎêÚæ„ì-ŒqhÚte WÕ÷k½™ fhe™u
§}æ}æì, (±ÿ²}ææ‡æ) ¥Í±æÝ}æì-Ä{o{t„o™e ¥xææ}æì-ËL{w¾ ytðu ‚u™wk Ëuð™ fheyu. (16)
¼tðtÚto : ßÞthu {™w»Þ ËíÞ ¼tðÚte W¥t{ {t„o™u «t fhðt RåAu Au, íÞthu Eïh (‚u{tk)
Ëí…wÁ»ttu™t Ëk„ {txu «u{ y™u rs¿ttËt Wí…L™ fhu Au, íÞthu ‚u ©Øt¤w ƒ™e™u ƒnw Œqh hnu™th
yt Þtu„e rðît™tu™e …tËu sE™u ‚Útt y¼eü ¿tt™ «t fhe™u ÄtŠ{f ƒ™e òÞ Au. (16)
◊ŸÈÆcflŒfiÇŸ •ÁX⁄U®RSflŒfiÁX⁄UÊ ÿÿÊÁÃflà‚ŒfiŸ ¬Ífl¸flë¿Èfiø–
•ë¿fi ÿÊsÊ flfi„Ê ŒÒ√ÿ¢ ¡Ÿ◊Ê ‚ÊfiŒÿ ’Á„¸Á· ÿÁˇÊfi ø Á¬˝ÿ◊˜H§17H
…ŒtÚto : nu àæé™ï-…rðºt ¥çXÚ:-«tý™e Ë{t™ Äthý fh™th ¥xÝï-rðãtytuÚte Ëðoºt ÔÞtÂ
˼tæÞût ! yt… }æÝéc²±„ì-{™w»Þ™t ytðt„{™ Ë{t™ y™u ¥çXÚS±„ì-þheh{tk ÔÞt «týðtÞw™e
Ë{t™ htßÞf{o ÔÞt …wÁ»t™e Ë{t™ ²²æ焱„ì-su{ …wÁ»t Þ¿t™e ËtÚtu ft{tu™u rËØ fhu y™u
fhtðu Au y™u Ðê±ü±„ì-su{ ©uc «r‚ctÞwõ‚ rðît™tu rðãtŒt‚t Au; ‚u{ çÐí²}æì-Ëðo s™tu™u «ËL™
fh™th Îñò}æì-rðît™tu{tk yr‚ fwþ¤ Áæ‹æ}æì-{™w»Þ™u ¥ÓÀ-Ëthe he‚u ¥æ²æçã-«t Úttytu, ‚u {™w»Þ™u
rðãt y™u Ä{o™e ‚hV ±ã-[÷tðtu, ‚Útt Ïæ<ãç¯, ¨ÎÝï-©uc {tuût™t ËtÄ™tu{tk ¥æ¨æβ-yðÂMÚt‚
fhtu y™u ²çÿæ-íÞtk ‚u™u «r‚rc‚ fhtu. (17)
¼tðtÚto : su {™w»Þtuyu rðãt, Ä{to™wct™ y™u «u{Úte ˼t…r‚™e Ëuðt fhe Au, ‚u ‚u™u W¥t{
Ä{oÞwõ‚ {t„o{tk «urh‚ fhu Au. (17)
∞ßÊfiÇŸ ’˝rÊfiáÊÊ flÊflÎœSfl ‡ÊÄÃËfi flÊ ÿûÊfi ø∑ÎƧ◊Ê ÁflŒÊ flÊfi–
©Uà ¬˝ áÊficÿÁ÷ flSÿÊfi •S◊Êãà‚¢ Ÿfi— ‚Ρ ‚È◊fiàÿÊ flÊ¡fiflàÿÊH§18H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëðtuoíf]ü rðît™ ! yt… Ïæíræ‡ææ-ðuŒrðãt ±æ…±y²æ-W¥t{ yL™, ÞwØ y™u
rð¿tt™Úte Þwõ‚ ¨é}æy²æ-©uc rð[thÞwõ‚Úte154
Ý:-y{tht {txu ±S²:-yíÞk‚ Ä™ ¥ç|æ¨ë…-Ëðo «fthÚte
«fx fhtu, ©„-y™u yt… ç±Îæ-yt…™t W¥t{ ¿tt™Úte ±æ±ë{S±-r™íÞ yíÞk‚ WL™r‚ fhtu, „ïyt…™tu ²„ì-su «u{ Au, ‚u™u y{u ™ÜëU}æì-fheyu y™u yt… ¥S}ææÝì-y{™u Ðí‡æïç¯-©uc ƒtuÄ «tÂ
fhtðtu. (18)
154
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : su {™w»Þ ðuŒtuõ‚ he‚u ÔÞðnth fhu Au, ‚uytu ¿tt™ðt™, Ëw{r‚Þwõ‚ y™u ÄtŠ{f
ƒ™e™u su W¥t{ rðît™™e Ëuðt fhu Au, ‚u (rðît™) ‚u™u ©uc Ët{ÚÞo y™u W¥t{ rðãtÚte Þwõ‚
fhu Au. (18)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ELÿ ytrŒ y™wÞtu„e yÂø™™wk «Ät™ Y…Úte Eïh y™u „tiýY…Úte
¼tir‚f yÂø™ yÚto™tu «ftþ fhðtÚte „tiý Y…Úte …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu.
(31)
Ëqõ‚-32
ßãº˝fiSÿ ŸÈ flËÿʸÁáÊ ¬˝ flÊø¢ ÿÊÁŸfi ø∑§Ê⁄Ufi ¬˝Õ◊ÊÁŸfi flÖÊ˝Ë–
•„ãŸÁ„◊ãfl¬SÃfiÃŒ¸ ¬˝ flˇÊáÊÊfi •Á÷Ÿà¬fl¸®fiÃÊŸÊ◊˜ H§1H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þtu ! ‚{u su{ §‹ÎíS²-Ëðo …ŒtÚttuo™t rðŒthf ËqÞo÷tuf Ë{t™ ˼tæÞût
htò™tu ²æçÝ-su Ðíƒ}ææçÝ-«rËØ ±è²æüç‡æ-…ht¢{ y™u ytf»toý ytrŒ Ë{t™ f{o ƒ‚tðtu Atu.
‚u™u nwk Ýé-þe½ú Ðí±æï™}æì-ËðoÚtt W…Œuþ fÁk su{ ‚u ±…íè-Ëðo …ŒtÚttuo™wk AuŒ™ fh™th rfhýtuÞwõ‚
ËqÞo ¥çã}æì-{u½™wk ¥ãÝì-n™™ fhu Au, y™u ‚u™t yðÞð ¥Ð:-s¤™u ™e[u, W…h y™u ¥Ýé-…tA¤
™ÜUæÚ-fhu Au, ‚u™u Ðí + „„Îü-™ü fhu Au- …]rÚtðe …h …tzu Au, бü„æÝæ}æì-{u½ yÚtðt …ðo‚tuÚte
ŒæíÃæÿæ‡ææ:-™Œeytu™u rðŒtrh‚ fhu Au, ‚u{ nwk þºtwytu™wk n™™ fÁk, ‚u™u ™e[u, W…h y™u …tA¤
Vufwk, rfÕ÷t ytrŒÚte ytðu÷ ÞwØ {txu™e Ëu™tytu™wk ¼uŒ™ fÁk. (1)
¼tðtÚto : Eïh îtht Wí…L™ fhu÷ ‚u yÂø™{Þ ËqÞo÷tuf su{ …tu‚t™t «ftþ, ytf»toý, Œtn,
AuŒ™ y™u ð»tto™e Wí…r¥t r™r{¥t Y… Mðt¼trðf „wý-Þwõ‚ y™trŒ f{tuo™u rŒðË-ht‚ fhu Au,
‚u{ «ò…t÷™{tk ‚í…h hts…wÁ»ttuyu …ý ƒ™ðwk òuEyu. (1)
•„ãŸÁ„¥ ¬fl¸®fià Á‡ÊÁüÊÿÊáÊ¢ àflc≈ÓÊS◊Ò flÖÊ˝¯ SflÿZ®®fi ÃÃˇÊ–
flÊüÊÊßfifl ÉÊŸfl— SÿãŒfi◊ÊŸÊ •Ü¡— ‚◊Èƺ˝◊flfi ¡Ç◊ÈÆ⁄Uʬfi—H§2H
…ŒtÚto : su{ yu y±cÅæ-…tu‚t™t rfhýtuÚte …ŒtÚttuo™wk AuŒ™ y™u Ëqû{ fh™th ËqÞo бü„ï-{u½{kz¤{tk
çàæçŸæ²æ‡æ}æì-hnu™tht S±²ü}æì-„so™tht ¥çã}æì-{u½-ðtŒ¤tytu™wk ¥ãÝì-n™™ fhu Au, ¥S}æñ-yu {u½™u
{txu ±…í}æì-AuŒ™ fh™th rfhý ËBtqnLtu „„ÿæ-‚us fhu Au yu f{oÚte ±æŸææ-ðtAhzt™e «tr {txu
WífkrX‚ þçŒ fh‚e Íæï‹æÃæ-„tÞtu™e §±-Ë{t™ S²‹Î}ææÝæ:-ðnu‚wk ¥¢…:-ÔÞõ‚ yÚtðt „r‚þe÷ ¥æŒæ:s¤ Sæ}æéÎí}æì-s¤Úte …qýo Ët„h™e ‚hV ¥±…x}æé:-™Œeytu îtht òÞ Au.
ÉøðuŒ¼t»Þ
155
yu he‚u ˼tæÞût htò rfÕ÷t{tk hnu™th þºtw™wk n™™ fhu, ¥S}æñ-yu Œwü þºtw™u {txu ±…í}æìAuŒ™ fh™th þ† ËBtqnLtu „„ÿæ-‚eûý fhu, ‚uÚte ±æŸææ-ðtAhzt™e «tr {txu WífkrX‚ ƒ™e™u
þçŒ fh‚e Íæïݱ:-„tÞtu™e Ë{t™ S²‹Î}ææÝæ:-ðnu‚t ¥T:-ÔÞõ‚ yÚtðt „r‚þe÷ ¥æÐ:-þºtwytu™t
«týtu™u ¨}æéÎí}æì-yL‚rhût{tk …ntU[tzu y™u ‚u ftkxtY… þºtwytu™u {the™u «ò™u Ëw¾ «Œt™ fhu. (2)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo yL‚rhût{tk hnu÷ {u½ = ðtŒ¤tkytu™u ¼qr{ …h …tze™u s„‚™u Sð™
«Œt™ fhu Au, ‚u{ Ëu™t…r‚ rfÕ÷t ‚Útt …ðo‚ ytrŒ{tk yt©Þ fhu÷t þºtwytu™u ¼qr{ …h …Atze™u
«òytu™u r™hk‚h Ëw¾e fhu Au. (2)
flÎÆ·Êÿ◊ÊfiáÊÊ˘flÎáÊËà ‚Ê◊¢ ÁòÊ∑fi§º˝È∑§cflÁ¬’à‚ÈÆÃSÿfi–
•Ê ‚Êÿfi∑¢§ ◊ÉÊflÊfiŒûÊ flÖÊ˝◊„fi㟟¢ ¬˝Õ◊¡Ê◊„ËfiŸÊ◊˜H§3H
…ŒtÚto : su{ ±ë¯æ²}ææ‡æ:-ð]»t¼ = ËtkZ™e Ë{t™ yt[hý fh‚t §‹Îí: ËqÞo÷tuf, {u½™e Ë{t™
¨é„S²-yt Wí…L™ s„‚™e {æÞ{tk ç~æÜUÎíéÜïUcæé-ºtý-Wí…r¥t, ÂMÚtr‚ y™u «÷Þ ™t{f rðrðÄ
f¤tytuðt¤t ftÞo …ŒtÚttuo{tk rðã{t™ ¨æï}æ}æì-hË™u ¥Ãæë‡æèyæ-Mðefth fhu Au, ¥çÐÏæyæì-…tu‚t™t «ftþÚte
‚u™wk …t™ fhu Au, y™u }æÍæ±æ-y™uf «fth™t ©uc Ä™™tu nu‚w ËqÞo ¨æ²ÜU}æì-þ†Y… ±…í}æì-rfhý
ËBtqnYÃt y†™u su{ ¥æÎœæ-„úný fhu Au, ‚u Ë{t™ ¥ãèÝæ}æì-{u½tu{tk Ðíƒ}æ…æ}æì-«Út{ Wí…L™
ÚtÞu÷ »‹æ}æì- BtuÎtLtwk ¥ãÝì-n™™ fhu Au, ytðt „wý, f{o, Mð¼tðÞwõ‚ …wÁ»t Ëu™t…r‚™tu yrÄfth
«t fhðt ÞtuøÞ ƒ™u Au. yÚtto‚T Ëu™t…r‚ ƒ™e þfu Au. (3)
¼tðtÚto : su{ ð]»t¼ = ËtkZ ðeÞo fhe™u ‚Útt ƒ¤ðt™ ƒ™e™u, Ëw¾e ÚttÞ Au; ‚u{ yu Ëu™t…r‚
hË™wk …t™ fhe™u ƒ¤ðt™ ƒ™e™u Ëw¾e ƒ™u.
su{ ËqÞo …tu‚t™t rfhýtuÚte s¤™u ¾U[e™u ‚u™u yL‚rhût{tk ht¾e™u Vhe ðhËtðu Au, ‚u{ Ëu™t…r‚
þºtw™t ƒ¤™u ûteý fhe™u ‚Útt …tu‚t™t ƒ¤™e ð]rØ fhe™u «ò™u {txu Ëw¾™e ð»tto fhu. (3)
ÿÁŒãº˝Ê„fiã¬˝Õ◊¡Ê◊„ËfiŸÊ◊Êã◊ÊÁÿŸÊ◊Á◊fiŸÊ— ¬˝Êà ◊ÊÿÊ—–
•Êà‚ÍÿZ®®fi ¡ŸÿãlÊ◊ÈÆ·Ê‚¯ ÃÊŒËàŸÊ ‡ÊòÊ颮 Ÿ Á∑§∂UÊfi˘ÁflÁflà‚H§4H
…ŒtÚto : nu Ëu™t…‚u ! su{ §‹Îí:-Ëðo …ŒtÚttuo™u rðŒeýo yÚtto‚T rAL™-rÇtL™ fh™th ËqÞo÷tuf
¥ãèÝæ}æì-™t™t-™t™t ðtŒ¤tytu™e {æÞ{tk Ðíƒ}æ…æ}æì-Ë]rüft¤{tk yuf ËtÚtu Wí…L™ {u½™wk ¥ãÝìn™™ fhu Au, su™e }ææç²Ýæ}æì-ËqÞo™t «ftþ™wk ytðhý fh™the {tuxe Axt QXu Au ‚u {u½tu™e }ææ²æ:‚u ykÄfth Y… ½xtytu™wk Ðíç}æ‡ææ:-Ëthe he‚u
156r™ðthý-nhý fhu Au, yææÎèy‹ææ-ítu ËBtGtu Äæyæì-su SæêÄæü}æìrfhÛtËBtqn ©cæ¨}æì-«t‚:ft¤ y™u læ}æì-«ftþ{Þ rŒðË™u Ðí…‹æÝì-«fx fh‚t rŒðË™u Wí…L™ fhu
Au. Ý ‚u{ ‚wk þºtwytu™u ç±ç±y¨ï-«t ÚtE™u ‚u™e A¤-f…x ytrŒ {tÞtytu™wk n™™ fh y™u ‚u
Ë{Þu LÞtÞY… ËqÞo™u «fx fhe™u ËíÞ-rðãt™t ÔÞðnth Y… ËqÞo™tu «ftþ fh. (4)
156
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : su{ ftuE (hts…wÁ»t) þºtw™t ƒ¤ y™u A¤™wk r™ðthý fhe™u ‚Útt ‚u™u S‚e™u
MðhtßÞ{tk Ëw¾ y™u LÞtÞ™tu «ftþ Vu÷tðu Au, ‚u{ s ËqÞo …ý {u½™t, «ftþ™u htufLtthe ½xtytu™wk
r™ðthý fhe™u ‚Útt …tu‚™t rfhýtu Vu÷tðe™u, {u½-ðtŒ¤tkytu™tu ™tþ fhe™u, ykÄfth™u Œqh fhe™u
«ftþ™u «fx fhu Au. (4)
•„fiãflÎÆòÊ¢ flÎfiòÊÃ⁄U¢ √ÿ¯‚Á◊ãº˝Ê flÖÊ˝fiáÊ ◊„ÃÊ ’œŸfi–
S∑§ãœÊ¯‚Ëfl ∑ȧÁ∂fiU‡ÊŸÊ ÁflflÎÆÄáÊÊÁ„fi— ‡Êÿà ©U¬¬ÎĬÎfiÁÕ√ÿÊ—H§5H
…ŒtÚto : nu {nthÚte Ëu™t…‚u ! yt… su{ §‹Îí:-ËqÞo y™u rðãwítT }æã„æ-yr‚ rðM‚]‚ ÜéUçHàæïÝyr‚ ‚eûý ÄthŒth ¾zT„-‚÷ðth Y… ±…íï‡æ-…ŒtÚttuo™t AuŒf, W»{-yr‚ ‚t…Þwõ‚ rfhý-ËBtqnÚte
ç±±ëv‡ææ-f…tÞu÷ SÜU‹Íææ¨è±-MfkÄtu™e-ftkÄ™e Ë{t™ ò¢¨}æì-yðÞð hrn‚-rAL™-r¼L™ yk„ su{
ƒ™u Au, ‚u{ ±ë~æ„Ú}æì-yíÞk‚ ytðhf ±ë~æ}æì-{u½™wk ¥ãÝì-n™™ fhu Au yÚtto‚T rAL™-r¼L™ fhe™u
…]rÚtðe …h ðhËtðu Au y™u ‚u Ïæ{ïÝ-ËqÞo™t „wýtuÚte {]‚f Ë{t™ ƒ™e™u ¥çã:-{u½ ÐëçƒÃ²æ:…]rÚtðe™e ©ÐÐëÜìU-W…h à沄ï-þÞ™ fhu Au, ‚u{ Ëðo þºtwytu™wk n™™ fhtu. (5)
¼tðtÚto : su{ ftuE yr‚ ‚eûý Äthðt¤t þ† îtht þºtw™t þheh™t yðÞðtu™u ft…e™u
¼qr{ …h …tzu Au y™u ‚u {hu÷tu þºtw ¼qr{ …h þÞ™ fhu Au, ‚u{ yu ËqÞo y™u rðãwítT,
ðtŒ¤tkytu™tk yðÞðtu™u ft…e™u, ¼qr{ …h …tzu Au, ‚u ¼qr{ …h …zu÷t þÞ™ fhu÷ Ë{t™ «‚e‚
ÚttÞ Au. (5)
•ÿÊhflfi ŒÈÆ◊¸Œ •Ê Á„ ¡ÈÆu ◊fi„ÊflË⁄U¢ ÃÈfiÁfl’Êœ◊Îfi¡Ë·◊˜–
ŸÊÃÊfi⁄UËŒSÿ ‚◊ÎfiÁÃ¥ flœÊŸÊ¢ ‚¢ L§¡ÊŸÊfi— Á¬Á¬· ßãº˝fi‡ÊòÊÈ—H§6H
…ŒtÚto : Îé}æüÎ:-Œwü yr¼{t™™e ¥²æïhï±-ÞwØ™e RåAt ™ fh™th …wÁ»t™e Ë{t™ {u½ «…è¯}æì…ŒtÚttuo™t hË™u yufºt fhe™u ‚Útt „éç±Ïææ{}æì-y™uf þºtwytu™u {th™th™e Ë{t™ }æãæ±èÚ}æì-yíÞk‚
ƒ¤Þwõ‚ þqhðeh™e Ë{t™ ËqÞo÷tuf™u ¥æ…éuï-E»ttoÚte ytbt™ fhðt Ë{t™ ð‚uo Au, ßÞthu Ëðoºt
þçŒ fhðt Ë{t™ ð‚uo Au, ßÞthu Ëðoºt þçŒ fhðt Ë{t™ ËqÞo îtht {thu÷ yu §‹Îíàæ~æé:-ËqÞo™t
þºtw {u½™u çÐçÐcæï-ËqÞoÚte Ëthe he‚u …eËe Œuðt{tk ytðu Au, íÞthu ‚u {u½ ¥S²-yu ËqÞo™e Ïæ{æÝæ}æì‚tz™tytu™t ¨}æëç„}æì-ËBtqnLtu Ýæ„æÚè„ì-Ën™ fhe þf‚tu ™Úte, çã-r™ùÞ Au fu yu {u½™t þhehÚte
Wí…L™ ÚtÞu÷ M…æÝæ:-™Œeytu, …ðo‚ y™u …]rÚtðe™t fq÷ = rf™thtu™u ft…e™u ðnu Au, ‚u{ Ëu™tytu{tk
«ftþ{t™ Ëu™tæÞût þºtwytu{tk [uüt fhu. (6)
¼tðtÚto : su{ {u½ = ðtŒ¤tkytu s„‚™t «ftþ {txu «ð‚o{t™ ËqÞo™t «ftþ™u yuftyuf
QXtðe™u ‚u™u htufe™u, ‚u™e Ët{u ÞwØ fhðt Ë{t™ «ð]¥t ÚttÞ Au, …hk‚w ËqÞo™wk Ët{ÚÞo yrÄf
ÉøðuŒ¼t»Þ
157
ntuÞ Au. ßÞthu yu ËqÞo {u½™wk n™™ fhe™u-{the™u …]rÚtðe …h …tzu Au, íÞthu ‚u™t þheh™t yðÞð
Y… s¤Úte ™Œeytu …qýo ¼htE™u Ë{wÿ{tk sE™u {¤u Au, ‚u{ htò þºtwytu™u {the™u Ë{t fhu.
(6)
•¬ÊŒfi„SÃÊ •fi¬ÎÃãÿÁŒãº˝◊ÊSÿ flÖÊ˝◊Áœ ‚ÊŸÊÒfi ¡ÉÊÊŸ–
flÎcáÊÊ ’Áœ˝fi— ¬˝ÁÃ◊ÊŸ¢ ’È÷Ífi·ã¬ÈL§òÊÊ flÎÆòÊÊ •fi‡ÊÿmKfiS×H§7H
…ŒtÚto : nu Ëðo Ëu™tytu™t yæÞût ! yt… ±ë~æ:-su{ {u½ ±ëc‡æ:-ðeÞo ®Ë[™ fh™th …wÁ»t™e
Ðíç„}ææ‹æ}æì-Ë{t™ Ïæé|æê¯Ýì-ƒ™tð™e RåAt fh‚t ÏæçŠæí:-yuf r™ƒo¤ ™…wkËf™e Ë{t™-su §‹Îí}æìËqÞo™t «íÞu ¥Ðë„‹²„ì-ÞwØ fhðt™e RåAt fhu Au, ‚u ¥S²-yu ð]ºt = {u½™t ¨æÝæñ-rþ¾h ¥ç{W…h §‹Îí-ËqÞo ±…í}æì-…tu‚t™t rfhý Y… ð@™tu ¥æ…{æÝ-«nth fhu Au, ‚uÚte {hu÷ ±ë~æ:-{u½ ¥ÐæÎ
ãS„:- …„-ntÚt f…tÞu÷t {™w»Þ Ë{t™ òS„:-y™uf «fthÚte VUftÞu÷ ÐéL~ææ-y™uf MÚtt™tu{tk …zu÷
¥à沄ì-ƒnw ¼qr{ «Œuþtu{tk þÞ™ Ë{t™ sýtÞ Au, ‚u{ yu «fth™t þºtwytu™wk rAL™-r¼L™ fhe™u
ËŒt rðsÞ «t fhtu. (7)
¼tðtÚto : su{ ftuE r™ƒo¤, ƒ¤ðt™ ËtÚtu ÞwØ fhðt «ð]¥t ÚttÞ Au, ‚u{ {u½ = ðtŒ¤tkytu
Y… ð]ºt, ËqÞo™e ËtÚtu ÞwØ fh™th Ë{t™ «ð]¥t ÚttÞ Au. su{ ‚u yL‚{tk ËqÞo îth rAL™-r¼L™
ÚtE™u …htsÞ …t{e™u …]rÚtðe …h …ze òÞ Au, ‚u{ su ÄtŠ{f htò™e ËtÚtu ÞwØ{tk «ð]¥t ÚttÞ
Au, ‚u™e …ý yuðe s „r‚-Œþt ÚttÞ Au. (7)
ŸŒ¢ Ÿ Á÷ãŸ◊fi◊ÈÆÿÊ ‡ÊÿÊfiŸ¢ ◊ŸÊ L§„ÊfiáÊÊ •ÁÃfi ÿãàÿʬfi—–
ÿÊÁpfimÎÆòÊÊ ◊fiÁ„ŸÊ ¬ÿ¸ÁÃficΔ®ûÊÊ‚Ê◊Á„fi— ¬à‚È× ‡ÊË’¸®fi÷ÍflH§8H
…ŒtÚto : nu htòrÄhts ! yt… su{ yu ±ë~æ:-{u½ }æçãÝæ-…tu‚t™t {rn{tÚte вüç„cÆ„ì-Ëðoºt
yuf‚tÚte «t ¥çã:-ËqÞo™t ‚t…Úte n™™ fhu÷ „æ¨æ}æì-‚u s¤tu™e {æÞ{tk ÂMÚt‚ Ðy¨é„:àæè:-…„™e
™e[u þÞ™ fh™th Ïæ|æê±-ntuÞ Au, ‚u {u½™wk þheh }æÝ:-{™™þe÷ yL‚:fhý Ë{t™ Lãæ‡ææ:Wí…L™ ÚtE™u ðnu™the ™Œe su yL‚rhût{tk ç±l}ææÝ ç™yæì-s ²æ:-su yL‚rhût{tk ‚Útt ¼qr{{tk
hnu™th ¥æÐ:-s¤ ç|æ‹Ý}æì-rðŒeýo ‚xðt¤t àæ²æÝ}æì-þÞ™ ¼tð™e ‹æ-Ë{t™ ݱ}æì-{nt «ðtnÞwõ‚
™Œ™u ²ç‹„-«t Út‚t y™u ‚u s¤ ‹æ ¥}æé²æ-…]rÚtðe™e ËtÚtu «t ÚttÞ Au-hnu Au, ‚u{ Ëðo þºtwytu™u
ƒtkÄe™u ðþ{tk fhtu. (8)
158
¼tðtÚto : sux÷wk s¤ ËqÞo îtht rAL™-r¼L™
ÚtE™u ðtÞw™e ËtÚtu {u½{kz¤{tk òÞ Au, ‚u Ëðo
s¤ {u½-ðtŒ¤tkytu s ƒ™e òÞ Au. ßÞthu ({u½ Y…) s¤tu™tu ¼kzth yíÞrÄf ðÄe òÞ Au,
íÞthu ‚u ½è ËiLÞ ËBtqn Ë{t™ ƒ™e™u …tu‚t™t rðM‚thÚte ËqÞo™t «ftþ™u htufu Au. ‚u™u ßÞthu ËqÞo
158
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…tu‚t™t rfhýtuÚte ‚tuzu Au-AuŒu Au, íÞthu (yu) s¤ (Y…{tk) rðr¼L™ MÚt¤u (ð»teo™u) {tuxe ™Œeytu
‚¤tð y™u Ë{wÿ{tk …ntU[e™u þÞ™ fhu Au-Ëqðu Au.
(yt he‚u) ‚u ({uÎt) …]rÚtðe …h rðr¼L™ MÚt¤u {™w»Þtu™t …„™e ™e[u þÞ™ fhu÷-Ëq‚u÷ Ë{t™
«‚e‚ ÚttÞ Au, yu s he‚u yÄtŠ{f …ý («Út{) ðÄe™u (…Ae) þe½ú ™tþ …t{u Au. (8)
ŸËøÊflfiÿÊ •÷flŒ˜ flÎÆòʬÈÆòÊãº˝Êfi •SÿÊ •fl flœfi¡¸÷Ê⁄U–
©UûÊfi⁄UÊ ‚Í⁄Uœfi⁄U— ¬ÈÆòÊ •Êfi‚ËgÊŸÈfi— ‡Êÿ ‚„flfià‚Ê Ÿ œŸÈ—H§9H
…ŒtÚto : nu ˼t…‚u ! ±ë~æÐé~ææ-{u½ su™t …wºt Ë{t™ Au, ‚u {u½™e {t‚t Ýè™æ±²æ:-™e[
= yÕ… ytÞw™u «t ÚtÞu÷e ¨ê:-…]rÚtðe = ¼qr{{t‚t ©œæÚæ-yÚtðt yL‚rhût ™t{ðt¤e ¥|汄ìAu, ¥S²æ:-‚u™t …wºt {u½™t ±{:-ðÄ yÚtto‚T ‚tz™ §‹Îí:-ËqÞo ¥±…|ææÚ-fhu Au.
yuÚte yu™t Ýè™æ±²æ:-yÕ… ytÞwðt¤t Ðé~æ:-…wºt {u½ ¥{Ú:-™e[u ¥æ¨è„ì-™e[u …zu Au y™u
su ÎæÝé:-Ëðo …ŒtÚttuo™u yt…™the ¼qr{ su{ ¨ã±y¨æ-ðtAhzt Ërn‚ {ïÝé:-„tÞ ntuÞ, Ý: su{
…tu‚t™t …wºt™e ËtÚtu àæ²ï-Ëqðt Ë{t™ sýtÞ Au-‚u{ …tu‚t™t þºtwytu™u ¼qr{™e ËtÚtu þÞ™ fh™th™e
Ë{t™ fhtu, yÚtto‚T ‚uytu™wk n™™ fhtu. (9)
¼tðtÚto : {u½™e ƒu {t‚tytu Au, yuf …]rÚtðe y™u ƒeS yL‚rhût, fthý fu ‚u ƒL™uÚte {u½™e
Wí…r¥t ÚttÞ Au. su{ ftuE „tÞ …tu‚t™t ðtAhzt ËtÚtu hnu Au, ‚u{ ßÞthu s¤ Ë{qn Y… {u½
W…h òÞ Au, íÞthu yL‚rhût ™t{f {t‚t …tu‚t™t …wºt™e ËtÚtu Ëq‚u÷e Ë{t™ sýtÞ Au. ßÞthu
ðhËtŒ îtht (‚u) ¼qr{ …h ytðe òÞ Au, íÞthu ¼qr{ …tu‚t™t …wºt™e ËtÚtu Ëq‚u÷e Ë{t™ sýtÞ Au.
yu {u½™tu r…‚t ËqÞo Au, fthý fu ‚u™tu Wí…tŒf Au. yu (ËqÞo)™e ¼qr{ y™u yL‚rhût òýu
ƒu †eytu Au. ßÞthu ‚u s¤™u ¾U[e™u ðtÞw îtht yL‚rhût{tk VUfu Au, íÞthu ‚u {u½Y…e …wºt ð]rØ
…t{e™u «{‚ = …t„÷™e Ë{t™ WL™‚ (r™Þkºtý hrn‚) ƒ™e òÞ Au.
ËqÞo ‚u ({u½)™u {the™u ¼qr{ …h …tzu Au. yu he‚u yu {u½ õÞthuf W…h ‚tu õÞthuf ™e[u
hnu Au. yu s he‚u hts…wÁ»ttuyu «ò™t ftkxt Ë{t™ þºtwytu™u R‚M‚‚: ßÞtk-íÞtk VUfe™u «òytu™wk
…t÷™ fhðwk òuEyu. (9)
•ÁÃficΔãÃËŸÊ◊ÁŸfl‡ÊŸÊŸÊ¢ ∑§ÊcΔÓÊŸÊ¢ ◊äÿ ÁŸÁ„fiâ ‡Ê⁄UËfi⁄U◊˜–
flÎÆòÊSÿfi ÁŸáÿ¢ Áfl øfi⁄U®RãàÿʬÊfi ŒËÉÊZ Ã◊ •Ê‡ÊfiÿÁŒãº˝fi‡ÊòÊÈ—H§10H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ! yt… su{ su ±ë~æS²-{u½™t ¥çݱïàæÝæÝæ}æì-yufºt-ÂMÚth ™ hnu™th
¥ç„cÆ‹„èÝæ}æì-ËŒt ðnu™th ‚u s¤™e {æÞ ç݇²}æì-r™ùÞ fhe™u ÂMÚth àæÚèÚ}æì-su™w AuŒ™ ÚttÞ
yuðwk þheh Au ‚u ÜUæcÆæÝæ}æì-Ëðo rŒþtytu™e {æÞ{tk çÝçã„}æì-ÂMÚt‚ ntuÞ Au ‚Útt su™t þhehY…
¥Ð:-s¤ ÎèÍæü}æì-{nt™ „}æ:-ykÄfthY… ½xtytu{tk ç±™Úç‹„-rð[hý fhu Au, ‚u §‹Îíàæ~æé:-{u½ ‚Útt
‚u s¤{tk Ë{wŒtÞe-yufºt yÚtðt yðÞðe-™t™t ðtŒ¤tytuY… ƒ™e™u ¥à沄ì-Ëðoºt þÞ™ fhu Au,
ÉøðuŒ¼t»Þ
159
‚u{ «ò™t ÿtune þºtwytu ‚Útt ‚u™t ËntÞftu Ërn‚™u ƒtkÄe™u ÜUæcÆæÝæ}æì-Ëðo rŒþtytu™e {æÞ{tk
Ëqðztððt òuEyu. (10)
¼tðtÚto : ˼t…r‚™u ÞtuøÞ Au, fu ‚u su{ yu {u½-ðtŒ¤tkytu yL‚rhût{tk ÂMÚt‚ s¤{tk Ëqû{
ntuðt™t fthýu Œu¾t‚t ™Úte, Vhe ßÞthu ðhËtŒ îtht s¤ Ë{wŒtÞY… ½è ƒ™u Au, íÞthu òuðt{tk
ytðu Au.
…hk‚w yu ËŒt W…h y™u ™e[u ytð™-òð™ fhu Au y™u ûtý {tºt ÂMÚth hnu‚tk ™Úte y™u
su ð]ºt = {u½™wk þhehY… Au, ‚u (s¤) yL‚rhût{tk hnuðt A‚tk yr‚ Ëqû{ (ntuðt™t fthýu)
Œu¾t‚wk ™Úte, ‚u{ {nt ƒ¤ðt™ þºtwytu™u yÕ…ƒ¤ ƒ™tðe™u ðþ{tk fhðt òuEyu. (10)
ŒÊ‚¬fiàŸË⁄UÁ„fiªÊ¬Ê •ÁÃcΔÁãŸLfi§hÊ •Ê¬fi— ¬ÁáÊŸfifl ªÊflfi—–
•¬Ê¢ Á’∂U◊Á¬fiÁ„â ÿŒÊ‚ËfiŒ˜ flÎÆòÊ¢ ¡fiÉÊãflÊ° •¬ ÃmfiflÊ⁄UH§11H
…ŒtÚto : nu ˼t…‚u ! su{ Ðç‡æÝï±-„tÞ ytrŒ …þwytu™t …t÷f y™u xææ±:-„tÞtu™u y¼eü
MÚtt™ …h ht¾ðt Ë{t™ Îæ¨ÐyÝè:-yr‚ ƒ¤ yt…™th {u½ su™t …r‚™e Ë{t™ y™u ¥çãxææïÐæ:hûtt fh™th Au, ‚u çÝLhæ:-htufu÷ ¥æÐ:-s¤ ¥ç„cÆÝì-ÂMÚt‚ hnu Au, ‚u ¥Ðæ}æì-s¤™wk ²„ì-su
çÏæH}æì-„‚o-¾tzt Ë{t™ MÚtt™ ¥çÐçã„}æì-ytåAtrŒ‚ yÚtto‚T Ztkfe ht¾u÷ ¥æ¨è„ì-Au, ‚u ±ë~æ}æì{u½™wk ËqÞo …Í拱æÝì-n™™ fhe™u „„ì-‚u s¤™e ¥Ð±±æÚ-yðhtuÄ™u ‚tuze ™t¾u Au-¾tu÷e ™t¾u
Au, ‚u{ yt… Œwüt[the þºtwytu™u htufe™u LÞtÞ yÚtto‚T Ä{o{t„o™u «ftrþ‚ ht¾tu. (11)
¼tðtÚto : su „tu…t¤ …tu‚t™e „tÞtu™u …tu‚t™t y™wfq¤ MÚtt™ …h htufu Au y™u …Ae îth ¾tu÷e™u
‚u™u {wõ‚ fhu Au.
su{ {u½Y…e ð]ºt™t îth …tu‚t™t {kz¤{tk s¤™wk îth ƒkÄ fhe™u ‚u s¤™u ðþ fhðt{tk ytðu Au.
su{ ËqÞo ‚u {u½™u ‚trz‚ fhu Au y™u ‚u s¤™t îth™u ¾tu÷e™u s¤™u {wõ‚ fhu Au, ‚u{
hts…wÁ»ttuyu þºtwytu™u htufe™u r™hk‚h «òytu™wk …t÷™ fhðwk òuEyu. (11)
•‡√ÿÊ flÊ⁄UÊfi •÷flSÃÁŒfiãº˝ ‚ÎÆ∑§ ÿûflÊfi ¬˝àÿ„fiãŒfl ∞∑fi§—–
•¡fiÿÊ ªÊ •¡fiÿ— ‡ÊÍ®⁄U®R ‚Ê◊◊flÊfi‚Ρ— ‚ûʸ®fifl ‚åà Á‚ãœÍfiŸ˜H§12H
…ŒtÚto : nu àæêÚ-ðeh™t Ë{t™ r™¼oÞ §‹Îí-þºtwytu™u rðŒeýo fh™th Ëu™tæÞût hts™T ! yt…
su{ ²„ì-‚u ¥àò:-ðu„ ytrŒ „wýtu{tk ©uc ±æÚ:-ðhý-Mðefthðt ÞtuøÞ »ÜU:-yuf Îï±:-Œt™ ytrŒ
„wýtuÚte Þwõ‚ {u½ ËqÞo™e ËtÚtu ÞtuØt ¥|æ±:-ntuÞ Au ¨ëÜïU-ð@™e Ë{t™ rfhý Ë{qn{tk …tu‚t™t
yÚtto‚T {u½Œ¤Úte rfhýtu™u htufu Au, ËqÞo ‚u {u½™u S‚e™u
{u½ ò÷™u-Œ¤™u Ðíç„ + ¥ãÝì-Atuzu Au160
xææ:-‚uÚte …tu‚t™t rfhýtu™u ¥…²:-…]ÚtfT fhe™u yÚtto‚T yuf MÚtt™Úte ƒeò MÚtt™{tk …ntU[tzu Au,
y™u ¨æï}æ}æì-…ŒtÚttuo™t hË™u ¥…²:-S‚u Au yu he‚u fh‚tk ‚u ËqÞo÷tuf s¤™u ¨œæü±ï-W…h, ™e[u
160
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
sðt {txu Ëðo ÷tuf{tk ÂMÚth Út™th ¨Œ„, 程{êÝì-¼qr{ …h {nt™ s¤tþÞ, ™Œe, fwðtu y™u ‚¤tð
yu [th s¤™t MÚtt™ y™u Ë{e…, {æÞ y™u Œqh MÚtt™{tk hnu÷ ºtý s¤tþÞ yu Ët‚ s¤tþÞtu™u
¥æ±æ¨ë…-Wí…L™ = r™{toý fhu Au, ‚u{ þºtwytu{tk [uüt fhu Atu, „„ì-‚uÚte y±æ-yt…™u ÞwØtu{tk
y{u yrÄf]‚ fheyu Aeyu. (12)
¼tðtÚto : su{ yu {u½ ËqÞo™t «ftþ™u (ßÞthu) htufu Au, íÞthu ËqÞo …tu‚t™t rfhýtuÚte ‚u™u
rAL™-r¼L™ fhe™u ¼qr{ …h s¤™u …tzu Au, ‚uÚte s yu s¤™t ytðt„{™ Ë{wÿtu™t r™{toý™tu
nu‚w ntuÞ Au; ‚u{ «ò…t÷f htò þºtwytu™u htufe™u, þ†Úte ‚u™u ft…e™u, ™e[u …Atze™u, «ò™u
Ä{oÞwõ‚ {t„o{tk [÷tððt{tk nu‚w ƒ™u. (12)
ŸÊS◊Òfi ÁfllÈ㟠ÃfiãÿÃÈ— Á‚fi·œ Ÿ ÿÊ¢ Á◊„◊Á∑fi§⁄UŒ˜œ˝ÊŒÈÁŸ¥®fi ø–
ßãº˝fip ÿlÈfiÿÈÆœÊà •Á„fipÊÃʬ⁄UËèÿÊfi ◊ÉÊflÊ Áfl Á¡fiÇÿH§13H
…ŒtÚto : nu Ëu™t…‚u ! yt… su{ {u½ îtht ¥S}æñ-ËqÞo™u {txu «Þwõ‚ fhu÷e ç±lé„ì-rðãw‚T Ý,
稯ï{-yu™e ftuE Yftðx-yðhtuÄ fhe þf‚e ™Úte, „‹²„é:-‚u {u½™e „so™t …ý ‚u ËqÞo™u Ý,
稯ï{-htufe þf‚e ™Úte, y™u ‚u ¥çã:-{u½ ²æ}æì-su ãæÎéçÝ}æì-„so™t ytrŒ „wýðt¤e ç}æã}æì-ð»tto™u
™-…ý ¥çÜUÚ„ì-VUfu Au-Atuzu Au, ‚u …ý ËqÞo™e Ý, 稯ï{-ntr™ fhe þf‚e ™Úte.
yu §‹Îí-ËqÞo …tu‚t™e rfhýY…e …qýo Ëu™tÚte Þwõ‚ ©„-y™u …tu‚t™e ¥ÐÚè|²:-y…qýo Ëu™tÚte
Þwõ‚ ¥çã-{u½ ™-…ý yu ƒL™u ²é²é{æ„ï-…hM…h ÞwØ fhu Au, ²„ì-yrÄf ƒ¤ðt™ ntuðt™t fthýu
}æ{±æ-yíÞk‚ «ftþ{t™ ËqÞo ‚u {u½™u ™-…ý ç±ç…x²ï-Ëthe he‚u S‚u Au; ‚u{ Ä{oÞwõ‚ …qýoƒ¤™u
rËØ fhe™u þºtwytu …h rðsÞ «t fhtu. (13)
¼tðtÚto : su{ ð]ºt = {u½™t rðãw‚T ytrŒ sux÷tk ÞwØ™tk ËtÄ™tu Au, ‚u ËqÞo™e y…uûtt r™ƒo¤
Au; y™u ËqÞo™t ÞwØ ËtÄ™ ‚u™e y…uûtt rðþt¤ Au, ‚uÚte ËŒt ËqÞo™tu rðsÞ y™u {u½™tu …htsÞ
ÚttÞ Au.-‚u{ hts…wÁ»ttuyu Ä{oÚte þºtwytu …h rðsÞ «t fhðtu òuEytu. (13)
•„fiÿʸÃÊ⁄U¢ ∑§◊fi¬‡ÿ ßãº˝ NUÁŒ ÿûÊfi ¡ÉŸÈ·Ê ÷Ë⁄Uªfië¿Ã˜–
Ÿflfi ø ÿãŸfiflÁâ ø dflfiãÃË— ‡ÿŸÊ Ÿ ÷ËÃÊ •Ãfi⁄UÊ ⁄U¡Ê¯Á‚H§14H
…ŒtÚto : nu §‹Îí:-þºtw-Œ¤™t rðŒthf ! ÞtuØt þºtwytu™wk …ãÝé¯:-n™™ fh™th „ï-yt…™tu
«¼tð ¥ãï:-{u½™e rðãw‚T-„so™t ytrŒ rðþu»tÚte «týeytu™u ²„ì-su |æè:-¼Þ ¥xæÓÀ„ì-«tÂ
ÚttÞ Au, rðît™ {™w»Þ ‚u {u½™u ²æ„æÚ}æì-Œuþ-ŒuþtL‚h{tk …ntU[tz™th ËqÞoÚte yLÞ ÜU}æì-ftuE™u
…ý ™ Œu¾u, òýu.
‚u ËqÞo™e ‚tz™t fhu÷-{thu÷ {u½ à²ïÝ:-ƒtsÚte |æè„:-zhu÷ fƒq‚h™e Ý-Ë{t™ ¼qr{ …h
…ze™u ™ð, ݱݱç„}æì-yËkÏÞ d±‹„è:-™Œeytu yÚtðt ™t÷eytu™u …qrh‚ fhu Au.
ÉøðuŒ¼t»Þ
161
²„ì-su fthýu ËqÞo …tu‚t™t «ftþ, ytf»toý y™u AuŒ™ ytrŒ „wýtuÚte {nt™ Au; ‚uÚte Ú…æ¢ç¨Ëðo ÷tuftu™u ¥„Ú:-‚thu Au, …th fhu Au; yu™t Ë{t™ yt… Atu, ‚u yt… NçÎ-ÓŒÞ{tk-{™{tk su
þºtw™u ¥Ðà²:-Œu¾tu, ‚u™wk n™™ fhtu. (14)
¼tðtÚto : htò™t Ëuðf y™u ðeh…wÁ»t,-su{ ftuE îtht «nth fhu÷ ¼Þ¼e‚ ~Þu™ = ƒts
…ûte „{u íÞtk …zu Au, ‚u{ ËqÞo îtht ‚trz‚ y™u ytfŠ»t‚ su {u½ „{u íÞtk …ze™u òÞ Au.
‚u …tu‚t™tk þheh ™t{f s¤Úte ÷tuf-÷tuftL‚h™e {æÞ{tk y™uf ™Œeytu y™u ™t¤tytu™u …rh…qýo
fhu Au.
yu {u½™wk ËqÞoÚte r¼L™ yLÞ ftuE r™r{¥t ™Úte. su{ ykÄtht{tk «týeytu™u ¼Þ ÷t„u Au,
‚u{ {u½ y™u ðes¤e™t fztftÚte ¼Þ ÷t„u Au, ‚u (¼Þ)™wk r™ðthý fh™th …ý ËqÞo s Au.
su{ ‚u (ËqÞo) Ë{M‚ ÷tuftu™t «ftþ y™u ytf»toý ytrŒÚte ÔÞðnth™tu nu‚w Au, ‚u{
(ðeh hts…wÁ»t) þºtwytu™u S‚u. yt {kºt ݱݱç„}æì-™ðtýw þçŒ W…÷ût ntuðtÚte yËkÏÞ yÚto{tk
Au. (14)
ßãº˝Êfi ÿÊÃÊ˘flfiÁ‚ÃSÿ ⁄UÊ¡Ê ‡Ê◊fiSÿ ø ‡ÊÎÆÁXáÊÊ flÖÊ˝fi’Ê„È—–
‚ŒÈÆ ⁄UÊ¡Êfi ˇÊÿÁà ø·¸áÊËŸÊ◊⁄UÊ㟠ŸÁ◊— ¬Á⁄U ÃÊ ’fi÷ÍflH§15H
…ŒtÚto : ËqÞo™e Ë{t™ ±…íÏææãé:-¼wò{tk þ†-Ë{qn™u Äthý fh™th §‹Îí:-Œwütu™wk r™ðthý
fh™th ²æ„:-„{™ ytrŒ ÔÞðnthtu™u ð‚toð™th ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ¥±ç¨„S²-r™rù‚ [ht[h
s„‚™t àæ}æS²-þtÂL‚Þwõ‚ {™w»Þ ytrŒ «týeytu ŸæëçX‡æ:-®þ„ztðt¤t „tÞ ytrŒ …þwytu™t ‚Útt
™¯ü‡æèÝæ}æì-ËtÄthý {™w»Þtu™e {æÞ{tk ¥ÚæÝì-…iztk™u-ythtytu™tu Äthý fh™th Ýïç}æ:-Ähtu™e ÝË{t™ Úæ…æ-«ftþ{t™ ƒ™e™u „æ-W¥t{ ‚Útt yÄ{ f{tuo™t f‚toytu™u Ëw¾ y™u Œw:¾tu™u ‚Útt Ú…æ¢ç¨Wõ‚ ÷tuftu™u ÐçÚÿæ²ç„-…ntU[tzu Au y™u r™ðtË fhtðu Au, ©, §„ì-‚u{ s ¨:-‚u Ëðo™t Úæ…æLÞtÞ™tu «ftþ fh™th Ïæ|æê±-ƒ™u. (15)
¼tðtÚto : su{ hÚt™t …iztk ytht™u Äthý fhe™u [÷tðu Au, su{ yu ËqÞo [u‚™ y™u sz,
þtL‚ y™u yþtL‚ s„‚™tk {æÞ{tk «ftþ{t™ ÚtE™u, Ëðo ÷tuftu™u Äthý fhe™u, ‚u™u …tu‚t™e
fûtt{tk [÷tðu Au, yu ËqÞo rð™t ftuE…ý Ë{e… ÂMÚt‚ {qŠ‚{t™ ÷tuf™wk Äthý, ytf»toý, «ftþ
y™u ðtŒ¤tkytu™e ð»tto ytrŒ f{o Ëk¼ð ÚtE þf‚t ™Úte, ‚u{ htò Ä{o…qðof htßÞ™wk …t÷™ fhu.
(15)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk RLÿ = ËqÞo y™u ð]ºt-{u½™t ÞwØ™wk y÷kfthÚte ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚™tu
…qðo Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚ yÂø™ þ猙t162
yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (32)
Ëqõ‚-33
162
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
∞ÃÊÿÊ◊ʬfi ª√ÿãà ßãº˝fi◊S◊Ê∑§¢ ‚È ¬˝◊fiÁÃ¥ flÊflÎœÊÁÖ
•ŸÊ◊ÎÆáÊ— ∑ÈƧÁflŒÊŒSÿ ⁄UÊÿÊ ªflÊ¢ ∑§Ã¢ ¬⁄fiU◊Êfl¡¸®fià Ÿ—H§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! xæò‹„:-y{thtu ytí{t, „tÞ ytrŒ …þwytu y™u þwØ RrLÿÞtu™e RåAt
fh™th y™u su ¥S}ææÜU}æì-y{u {™w»Þtu y™u ¥S²-yt s„‚T™t ÜéU籄ì-y™uf «fth™t Úæ²:«þM‚ Ä™tu™e ±æ±ë{æç„-ð]rØ fhtðtu, y™u su ¥æ„ì-‚Œ™L‚h Ý:-y{tht {txu ¥Ýæ}æë‡æ:-®nËt
y™u …ût…t‚ hrn‚ ƒ™e™u xæ±æ}æì-{™ ytrŒ RrLÿÞtu, …]rÚtðe ytrŒ ÷tuf ‚Útt „tÞ ytrŒ …þwytu™t
ÐÚ}æì-©uc ÜïU„}æì-¿tt™™e ±æ±ë{æç„-ð]rØ fhtðu y™u y¿tt™™tu ¥æ±…ü„ï-™tþ fhtðu, ‚u ¨Ðí}æç„}æìW¥t{ rð¿tt™ðt¤t §‹Îí}æì-…h{uïh yÚtðt LÞtÞtÄeþ™e þhý™u ©Ðæ²æ}æ-«t fheyu Aeyu, ‚u{
‚{u …ý »„-‚u™u «t fhtu. (1)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þtu yrðãt™tu ™tþ y™u rðãt™e ð]rØ îtht su W¥t{ Ä™™e ð]rØ fhu
Au, ‚u{ Eïh™e yt¿tt™wk …t÷™ y™u W…tË™t îtht þheh y™u ytí{t™t ƒ¤™e r™íÞ ð]rØ
fhðe òuEyu. ‚u (Eïh)™e ËntÞ‚t rð™t ftuE (…ý {™w»Þ) Ä{o, yÚto, ft{ y™u {tuût Y…e
V¤™u «t fhe þf‚t ™Úte. (1)
©U¬Œ„¢ œfiŸŒÊ◊¬fi˝ÃËâ ¡Èc≈Ê¢ Ÿ ‡ÿŸÊ flfi‚ÁÃ¥ ¬fiÃÊÁ◊–
ßãº˝¯ Ÿ◊SÿãŸfiȬ◊Á÷fi⁄U®R∑Ò¸§ÿ¸— SÃÊÃÎèÿÊ „√ÿÊ •|Sà ÿÊ◊fiŸ˜H§2H
…ŒtÚto : ²:-su …qðtuoõ‚ ËqÞo÷tuf™t Wí…tŒf ãò:-„úný fhðt ÞtuøÞ Eïh S„æï„ë|²:-M‚wr‚
fh™thtytu™u Ä™ «Œt™ fh™th ¥çS„-Au, ‚u ¥Ðí„è„}æì-[ûtw ytrŒ RrLÿÞtuÚte y„tu[h = «‚e‚
™ Út™th {ÝÎæ}æì-Ä™™t Œt‚t §‹Îí}æì-y¾kz yiïÞo «Œt™ fh™th s„Œeïh™u Ý}æS²Ýì-™{Mfth
fh‚t ¥ã}æì-nwk Ý-su{ …écÅæ}æì-…qðoft¤{tk Ëuð™ fhu÷ ±¨ç„}æì-r™ðtË MÚtt™ = {t¤t™u à²ïÝ:ƒts …ûte Ý-su «t ÚttÞ Au, ‚u{ ²æ}æÝì-„{™þe÷ = [÷tÞ{t™ yt ËkËth{tk ©Ð}æïç|æ:-W…{t
yt…ðt ÞtuøÞ ¥ÜñüU:-y™uf ËqÞo÷tuftuÚte §„ì-s ©ÐЄæç}æ-«t fÁk Awk-yÚtto‚T ËkËth™e h[™t òuE™u
Eïh™u òýwk Awk. (2)
¼tðtÚto : su{ ~Þu™ = ƒts ™t{f …ûte …tu‚t™t …qðo Ëuð™ fhu÷t Ëw¾ŒtÞe r™ðtË MÚtt™™u,
yLÞ MÚtt™Úte ðu„Úte ytðe™u «t fhe ÷u Au, yu s he‚u {™w»Þu …h{uïh™u ™{Mfth fh‚t áütL‚tuÚte
Eïh™tu r™ùÞ fhe™u, ‚u™e W…tË™t fhðe òuEyu.
yt ËkËth{tk sux÷t h[u÷t …ŒtÚttuo Au, ‚u Ëðo ‚u™t h[rÞ‚t Eïh™tu r™ùÞ fhtðu Au, fthý
fu r™{to‚t rð™t ftuE …ý r™Š{‚ Ëk¼ð ™Úte.
su{ {™w»Þtu™t h[™t-ÔÞðnth{tk h[rÞ‚t rð™t MðÞk ftuE …ý ƒ™e þf‚wk ™Úte, yu s he‚u
EïheÞ Ë]rü™t rð»tÞ{tk Ë{sðwk òuEyu.
ÉøðuŒ¼t»Þ
163
yntu = ytùÞo Au, fu ytðtu r™ùÞ ntuðt A‚tk (…ý) su Eïh™tu y™tŒh fhe™u ™tÂM‚f
ƒ™e òÞ Au, ‚uytu™wk yu {nt™ y¿tt™ ‚uytu™u õÞtkÚte «t ÚtÞwk ? !! (2)
ÁŸ ‚fl¸®fi‚Ÿ ß·ÈÆœË⁄°‚Äà ‚◊ÿʸ ªÊ •fi¡Áà ÿSÿ flÁc≈fi–
øÊc∑ÍƧÿ◊ÊfiáÊ ßãº˝ ÷ÍÁ⁄Ufi flÊ◊¢ ◊Ê ¬ÁáÊ÷͸®fi®⁄U®RS◊ŒÁœfi ¬˝flÎhH§3H
…ŒtÚto : nu ¥ç{, Ðí±ëh-Ëðtuo…rh {nt™ „wýtuÚte Þwõ‚, §‹Îí-þºtwytu™t rðŒthf, ¨±ü¨ïÝ:Ëðo Ëu™tytuðt¤t Ðç‡æ:-ËíÞ ÔÞðnthðt¤t ™æïcÜêU²}ææ‡æ:-þºtwytu™u …÷tÞ™ fh™th þqhðeh yt…
|æêçÚ-ƒnw s «fthÚte §¯é{èÝì-Ä™w»Þtu™u Äthý fhe™u-su{ ¥²ü:-ði~Þ xææ:-…þwytu™e |æêçÚ-ƒnw s
«fthÚte ¨}æ…ç„-«t fhe™u hûtt fhu Au §±-‚u{ ‹²¨v„-þºtwytu™u áZƒkÄ™tuÚte ƒtkÄtu y™u ¥S}æ„ì±æ}æ}æì-y{thtÚte yÁr[fh f{o™tu f‚to }ææ |æê:-™ ƒ™tu, suÚte ²S² yt…™tu «‚t… ±çcÅ-«ftrþ‚
ÚttÞ y™u yt… rðsÞe ƒ™tu. (3)
¼tðtÚto : su{ ði~Þ „tÞtu™u …t¤e™u, [htðe™u ŒqÄ ytrŒÚte ÔÞðnth rËØ fÞto fhu Au. su{
Eïh îtht hr[‚ {nt™ ËqÞo÷tuf™t rfhýtu ƒtý Ë{t™ AuŒf ntuðt™t fthýu Ëðo …ŒtÚttuo{tk ½qËe™u
ðtÞw îtht ‚u™u W…h ™e[u …ntU[tze™u Ëðo …ŒtÚttuo™u hËÞwõ‚ fhe™u Ëw¾tu™u Wí…L™ fhu Au, ‚u{
htò «òytu™wk …t÷™ fhu. (3)
flœËÁ„¸ ŒSÿȯ œÁŸŸ¯ ÉÊŸŸ° ∞∑§p⁄UfiãŸÈ¬‡ÊÊ∑§Á÷fiÁ⁄Uãº˝–
œŸÊ⁄UÁœfi Áfl·ÈÆáÊÄà √ÿÊfiÿãŸÿfiÖflÊŸ— ‚Ÿ∑§Ê— ¬˝ÁÃfi◊ËÿÈ—H§4H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-yiïÞoÚte Þwõ‚ þqhðeh ! su{ Eïh y™u ËqÞo ©ÐàææÜïUç|æ:-Ët{ÚÞoY…e
f{tuoÚte »ÜU:-yuf-yuf÷t s ™ÚÝì-òý‚t yÚtðt «t fh‚t Œwütu yÚtðt {u½tu™wk n™™ fhu Au,
‚u{ yuf÷t yt… {ÝïÝ-ð@ Y…e þ†Úte ÎS²é}æì-ƒ¤ ‚Útt yLÞtÞÚte …hÄ™ nh™th Œwütu™tu ±{è:ðÄ fhtu, rð™tþ fhtu, 籯é‡æÜUì-yÄ{oÚte Ä{toí{tytu™u Œw:¾ yt…™th™tu ™tþ fh™th yt… {Ýæï:Ä™w»ÞÚte Œtuhe™e ¥ç{-W…h ƒtýtu™u [ztðe™u Œwütu™wk r™ðthý fhe™u {ÝèÝ}æì-ÄtŠ{f Ä™tZâ …wÁ»ttuÚte
ð]rØ fhtu.
su{ Eïh™t ®™Œf yÚtðt ËqÞo÷tuf™t þºtw {u½ {ÝïÝ-Ët{ÚÞoÚte yÚtðt rfhý-Ë{qnÚte ™tþ™u
ç± + ¥æ²Ýì-rðþu»t Y…Úte «t ÚttÞ Au, ‚u{ çã-r™ùÞ „ï-yt…™e ¥²Á±æÝ:-Þ¿t yÚtto‚T …qò
™ fh™th, ¨ÝÜUæ:-yÄ{oÚte …h…ŒtÚttuo™wk Ëuð™ fh™th {™w»Þ Ðíïç„}æì-{]íÞw™u §ü²é:-su{ «t ÚttÞ,
‚uðtu «Þí™ fhtu. (4)
164
¼tðtÚto : su{ Eïh yò‚þºtw =
þºtwytuÚte hrn‚ Au, ËqÞo÷tuf …ý {u½Úte r™ð]¥t ƒ™e
òÞ Au, ‚u{ Ëðo {™w»Þtuyu ŒMÞw = [tuh, ztfw yÚtðt þºtwytu™u {the™u ‚Útt ©e{t™tu-(Ä™ðt™,
Ä{toí{t)™e hûtt fhe™u, yò‚þºtw-þºtwytuÚte hrn‚ ƒ™ðwk òuEyu. (4)
164
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¬⁄UÊfi Áøë¿Ë·Ê¸ flfiflΡÈÆSà ßãº˝ÊÿfiÖflÊŸÊ ÿÖflfiÁ÷— S¬œ¸®fi◊ÊŸÊ—–
¬˝ ÿÁgflÊ „fiÁ⁄Ufl— SÕÊÃL§ª˝ ÁŸ⁄Ufifl˝ÃÊ° •fiœ◊Ê ⁄UÊŒfiSÿÊ—H§5H
…ŒtÚto : nu ãçÚ±:-½tuzt, ntÚte ytrŒ «þkrË‚ Ëu™t-ËtÄ™tuÚte Þwõ‚, ÞwØ {txu ÐíSƒæ„:-«MÚtt™
fh™th, ©xæí-Œwütu «íÞu ‚eûý ÔÞðnthðt¤t, §‹Îí-þºtwytu™t rðŒthf Ëu™t…r‚ 癄ì-su{ nhý,
ytf»toý „wýÞwõ‚, rfhýÞwõ‚ ÞwØ{tk ÂMÚt‚ Út‚tk y™u Œwütu™u yíÞk‚ ‚t… yt…™th ËqÞo÷tuf ÚæïÎS²æï:yL‚rhût y™u …]rÚtðe™u «ftþ ‚Útt ytf»toý fh‚t {u½™t yðÞðtu™u rAL™-r¼L™ fhe™u ‚u™wk r™ðthý
fhu Au-Œqh ¼„tzu Au; ‚u{ yt… ²„ì-su ¥²Á±æÝ:-Þ¿t ™ fh™tht y™u ²Á±ç|æ:-Þ¿t fh™tht™e
ËtÚtu SÐÎì{ü}ææÝæ:-R»tto fh™th Au, „ï-‚uytu su{ àæè¯æü:-…tu‚t™t rþhtuÚte = {tÚttÚte ±±ë…é:-hrn‚
ÚttÞ, ‚u{ ‚u ¥±í„æÝì-ðú‚ = ËíÞt[hýÚte hrn‚, r{ÚÞtðtŒe Œwüs™tu™u çÝÚ{}æ:-ËðoÚtt Œkz yt…e™u
rþûtt fhtu. (5)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo ãw÷tuf™u, …]rÚtðe ytrŒ™u ‚Útt «ftþ™u Äthý fhe™u ‚Útt {u½tu™t ykÄfth™u
Œqh fhe™u ð»ttoÚte Ëðo «týeytu™u Ëw¾ «Œt™ fhu Au, ‚u{ Ëðo {™w»Þtuyu ËŒT„wý Äthý fhe™u,
yÄtŠ{ftu™u Œkrz‚ fhe™u ‚Útt rðãt, Ëwrþûtt y™u Ä{o™t W…Œuþ Y… ð»ttoÚte Ëðo «týeytu™u Ëw¾e
fhe™u ËíÞhtßÞ™tu «[th fhðtu òuEyu. (5)
•ÿfiÈÿÈà‚㟟fllSÿ ‚ŸÊ◊ÿÊfiÃÿãà ÁˇÊÃÿÊ ŸflfiÇflÊ—–
flÎÆ·ÊÿÈœÊ Ÿ flœ˝fiÿÊ ÁŸ⁄Ufic≈Ê— ¬˝fl|jÁ⁄Uãº˝Êfi|ìÊÃÿfiãà •ÊÿŸ˜H§6H
…ŒtÚto : nu ݱx±æ:-™ðe™ rþûtt y™u rðãt™u «t fhðt-fhtð™th ±ë¯æ²é{:-ƒ¤ðt™ þqhðeh
þºtwÚte ÞwØ fh™th 癄²‹„:-Ä™wrðãt-ÞwØrðãtÚte «nth™t ¿tt‚t çÿ愲:-r™ðtËþe÷ {™w»Þtu !
yt… su ¥Ý±lS²-ËŒT„wýtuÚte «þkË™eÞ Ëu™tæÞût™e ¨ïÝæ}æì-[‚wkhr„rý Ëu™t™u rËØ fhe™u
¥²æ„²‹„-ËwrþûttÚte «Þí™ðt¤e fhtu, Œwü þºtwytu™e ËtÚtu ¥²é²éy¨Ýì-ÞwØ™e RåAt fhtu, su §‹Îíæ„ìþqhðeh Ëu™tæÞûtÚte Ïæ{í²:-r™ðeoÞo, ™…wkËf™e Ý-Ë{t™ þºtws™ 癄²‹„:-Är™rðãt™t «nth ytrŒ™t
¿tt‚t çÝÚcÅæ:-«ƒ¤ Ëu™tÚte ½uhtÞu÷ Ðí±çj:-…÷tÞ™ ÞtuøÞ ™e[ {t„tuoÚte ¥æ²Ýì-¼t„e-™ef¤e
òÞ, ‚u …wÁ»t™u Ëu™t…r‚ Mðefth fhtu. (6)
¼tðtÚto : su {™w»Þ þheh ‚Útt ytí{t™t ƒ¤Úte Þwõ‚, þqhðeh y™u ÄtŠ{f {™w»Þ™u Ëu™t…r‚
ƒ™tðe™u ‚Útt Ëu™t™u Ëðo «fthu ©uc ƒ™tðe™u Œwütu™e ËtÚtu ÞwØ fhu Au, íÞthu su{ ®Ën™e Ët{uÚte
ƒfhe, ðeh™e Ët{uÚte zh…tuf y™u ËqÞo™t ‚usÚte {u½ ¼t„e òÞ Au, ‚u{ ‚u™t þºtw …tu‚t™tk Ëw¾Úte
hrn‚ ƒ™e™u ‚Útt …eX Œu¾tze™u „{u íÞtk ¼t„e òÞ Au, ‚uÚte Ëðoyu yuðwk Ët{ÚÞo Ëk…tŒ™ fhe™u
htßÞ™tu ËŒt W…¼tu„ fhðtu òuEyu. (6)
ÉøðuŒ¼t»Þ
165
àfl◊ÃÊŸ˜ Lfi§ŒÃÊ ¡ˇÊfiÃpÊÿÊfiœÿÊ ⁄U¡fi‚ ßãº˝ ¬Ê⁄U–
•flÊfiŒ„Ê ÁŒfl •Ê ŒSÿfiÈ◊ÆÈìÊÊ ¬˝ ‚Èfiãfl× SÃÈfifl× ‡Ê¢‚fi◊Êfl—H§7H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-Ëu™t y™u htßÞ™t yiïÞoÚte Þwõ‚ Ëu™tæÞût ! y±}æì-ÞwØrðãt{tk fwþ¤ yt…
»„æÝì-ƒeòytu™u …ezt yt…™th, Œwüf{o fh™th, L΄:-hz™th, þºtw ‚Útt Sðtu-sk‚wytu™u ™-y™u
ÎS²é}æì-ƒ¤ ‚Útt yLÞtÞÚte yLÞ™t …ŒtÚttuo™wk nhý fh™tht ŒMÞwytu™u Œkz yt…tu, ‚Útt …tu‚t™t
™tufhtu™u …ÿæ„:-y™uf «fth™t ¼tus™ ytrŒ yt…e™u yt™kŒ fh™th {™w»Þtu™u ‚u™e ËtÚtu ¥²æï{²:Ëthe he‚u ÞwØ fhðtu, yu Ä{o™t þºtwytu™u Ú…¨:-…]rÚtðe ÷tuf™t ÐæÚï-…h ¼t„{t fhe™u ¥±æÎã:¼M{ fhtu.
yt he‚u çα:-W¥t{ rþûttÚte Eïh, Ä{o, rþÕ… ÞwØ rðãt y™u …htu…fth ytrŒ™t «ftþÚte
©Ó™æ-Wíf]ü f{tuo yÚtðt Ëw¾tuÚte Ðí¨é‹±„:-Ëthe he‚u rËØ fh™thtytu™u ‚Útt ¥æS„鱄:-ËðoºtÚte
„wýtu™e M‚wr‚ fh™thtytu™u à梨}æì-àææ› ƒtuÄ™e Ðíæ±:-Ëthe he‚u hûtt fhtu ‚Útt ‚u™u «t fhtðtu. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ÞwØ™u {txu y™uf «fth™t f{o fhðt òuEyu, «Út{ …tu‚t™t Ëir™ftu™e
…wrü y™u n»to, Œwütu™t ƒ¤ y™u WíËtn™tu ¼k„ fhðt™wk ft{ r™íÞ fhðt òuEyu.
su{ ËqÞo …tu‚t™tk rfhýtuÚte Ëðo™u «ftrþ‚ fhe™u {u½ y™u ykÄfth™t r™ðthý {txu «ð]¥t
ÚttÞ Au, ‚u{ ËŒt W¥t{ f{tuo ‚Útt „wýtu™t «ftþ™™u {txu y™u Œwü f{tuo ‚Útt Œtu»ttu™t r™ðthý
{txu r™íÞ «Þí™tu fhðt òuEyu. (7)
ø∑˝§ÊáÊÊ‚fi— ¬⁄UËáÊ„¯ ¬ÎÁÕ√ÿÊ¢ Á„⁄fiUáÿŸ ◊ÁáÊŸÊ ‡ÊÈê÷fi◊ÊŸÊ—–
Ÿ Á„fiãflÊŸÊ‚fi|SÃÁÃL§Sà ßãº˝¢ ¬Á⁄U S¬‡ÊÊfi •ŒœÊà‚Íÿ¸®fiáÊH§8H
…ŒtÚto : su{ ËqÞo su™u вüÎ{æ„ì-ËðoºtÚte Äthý fhu Au „ï-{u½™t yðÞð ðtŒ¤tkytu ËqÞo™tk
«ftþ™u SÐàæ:-htuf™th ÐëçƒÃ²æ-…]rÚtðe™wk ÐÚè‡æã}æì-Ëðo ‚hVÚte ƒkÄ™ yÚtðt Ëw¾™t ytåAtŒf
ntuðtÚte ÔÞt…™ fhe™u ™ÜíUæ‡ææ¨:-yíÞk‚ ÞwØ fh‚t çãÚ‡²ïÝ-«ftþY… }æç‡æÝæ-{rý Ë{t™ su{
¨ê²ïü‡æ-ËqÞo™t ‚usÚte àæé}|æ}ææÝæ:-þtu¼tÞ{t™ ç㋱æÝæ¨:-Ëw¾tu™u Ëk…tŒ™ fh‚t, §‹Îí}æì-ËqÞo÷tuf™wk
Ý, ç„ç„L:-WÕ÷k½™ fhe þf‚t ™Úte, ‚u{ Ëu™tæÞût …tu‚t™t ÄtŠ{f, þqhðeh ytrŒ™u þºtws™ su{
S‚ðt™u Ë{Úto ™ ƒ™u, ‚u{ «Þí™ Ëðo ÷tuftu fhu. (8)
¼tðtÚto : su{ …h{uïhu ËqÞo™e ËtÚtu «ftþ, ytf»toý ytrŒ f{tuo r™ƒØ fhu÷ Au, ‚u{ rðãt,
Ä{o, LÞtÞ, þqhðeh y™u Ëu™t ytrŒ™e Ët{„úe™u «t …wÁ»t™e ËtÚtu …]rÚtðe™t htßÞ™wk r™Þtus™
166
fhu÷ Au. (8)
¬Á⁄U ÿÁŒfiãº˝ ⁄UÊŒfi‚Ë ©U÷ •’Èfi÷Ê¡Ë◊¸Á„ŸÊ ÁflEÃfi— ‚Ë◊˜–
166
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
•◊fiãÿ◊ÊŸÊ° •Á÷ ◊ãÿfi◊ÊŸÒÁŸ¸’˝¸rÊÁ÷fi⁄Uœ◊Ê ŒSÿfiÈÁ◊ãº˝H§9H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-yiïÞo™t Þtusf hts™T ! yt… su{ ELÿ = ËqÞo }æçãÝæ-…tu‚t™t {rn{tÚte
©|æï-ƒL™u ÚæïΨè-«ftþ y™u ¼qr{™u ¨è}æì-Sðtu™t Ëw¾tu™e «tr™u {txu ç±E„:-Ëðo «fthu ytf»toýÚte
…t÷™ fh‚t y™u }拲}ææÝñ:-¿tt™ Ëk…tŒf Ïæíræç|æ:-{nt™ ytf»toý ytrŒ ƒ¤ðt™ rfhýtuÚte ÎS²é}æì{u½ y™u ¥}拲}ææÝæÝì-ËqÞo™t «ftþ™u htuf™tht {u½™t yðÞðtu™u çÝÚ{}æ: ËðoÚtt …tu‚t™t ‚t…Y…
yÂø™Úte Þwõ‚ fhe™u r™ðthý fhu Au, ‚u{ Ëðo «fthu …tu‚t™t {rn{tÚte «týeytu™t Ëw¾™u {txu
©|æï-ƒL™u ÚæïΨè-«ftþ y™u …]rÚtðe™tu ÐçÚ + ¥Ïæé|ææï…è:-LÞtÞÚte …t÷™ fhtu-¼tu„ fhtu.
yu he‚u nu §‹Îí-htßÞ™t yiïÞoÚte Þwõ‚ Ëu™tæÞût þqhðeh …wÁ»t ! yt… }拲}ææÝñ:-rðãt,
Ëh÷‚tÞwõ‚, Œwht„únhrn‚, ¿tt™-ËtÄf {™w»Þtu ‚Útt Ïæíræç|æ:-ðuŒ™t òý™th rðît™tuÚte ¥}æ‹}ææÝæÝìy¿tt™e, Œwht„úne {™wr»tÞtu ‚Útt ÎS²é}æì-Œwüf{oÚte ËkÞwõ‚, …hÿtune, …hÄ™ nh™th, [tuh yÚtðt
þºtw™u ¥ç|æ + çÝÚ{}æ:-Ëtûtt‚T rþûtt fhtu. (9)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo÷tuf …]rÚtðe ytrŒ Ë{M‚ {qŠ‚{t™ ÷tuftu™u «ftrþ‚ fhe™u, ytf»toý îtht
‚u™u Äthý fhe™u, …t÷f ƒ™e™u {u½ = ðtŒ¤tu y™u htrºt™t ykÄfth™wk r™ðthý fhu Au, ‚u{ nu
{™w»Þtu ! yt… ÷tuftu Ëwrþrût‚ rðît™tu îtht {q¾tuo™e {q¾o‚t™wk r™ðthý fhe™u, Œwü þºtwytu™u rþûtt
fhe™u {nt™ htßÞ Ëw¾™tu r™íÞ W…¼tu„ fhtu. (9)
Ÿ ÿ ÁŒfl— ¬fiÎÁÕ√ÿÊ •ãÃfi◊ʬȟ¸ ◊ÊÿÊÁ÷fiœ¸ŸŒÊ¢ ¬ÿ¸÷ÍfiflŸ˜–
ÿÈ¡¢ flÖÊ˝¯ flη÷pfi∑˝§ ßãº˝Ê ÁŸÖÿʸÁÃfi·Ê Ã◊fi‚Ê ªÊ •fiœÈˇÊØH§10H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût hts™T ! yt… su{ {u½™t ²ï-su ðtŒ¤tk ytrŒ yðÞðtu çα:-ËqÞo™t
«ftþ™e ‚Útt ÐëçƒÃ²æ:-yL‚rhût™e ¥‹„}æì-{ÞtoŒt-Ëe{t™u ÝæÐé:-«t fhe þf‚t ™Úte, }ææ²æç|æ:…tu‚t™e „so™t, ykÄfth y™u ðes¤e ytrŒ™e {tÞtÚte {ÝÎæ}æì-…]rÚtðe™u Ý, вü|æê±Ýì-ËBÞfT ytåAtŒ™
fhe þf‚t ™Úte, ‚u™t …h ±ë¯|æ:-ð]rüf‚to §‹Îí:-AuŒ™ fh™th ËqÞo ²é…}æì-«nth fhðt ÞtuøÞ ±…í}æìrfhý Ë{qn™u VUfe™u Á²æïç„¯æ …tu‚t™t ‚us «ftþÚte „}æ¨:-ykÄfth™u çÝ™ÜíïU-Œqh fhu Au, y™u
xææ:-…]rÚtðe ytrŒ ÷tuftu™u ð»ttoÚte ¥{éÿæ„ì-…qýo fhe Œu Au, ‚u{ su þºtws™ LÞtÞ™t «ftþ™u ‚Útt
¼qr{™t htßÞ™t yL‚™u ™ «t fhe þfu, Ä™ yt…™the hts™er‚™tu ™tþ ™ fhe þfu, ‚u þºtwytu
…h …tu‚t™e «¼w‚t, rðãtŒt™Úte yrðãt™e r™ð]r¥t y™u «ò™t Ëw¾tu™u …qýo fhtu. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ËqÞo™t «ftþ y™u Mð¼tð Ë{t™ f{tuo fhe™u, Ë{M‚ þºtwytu™u ‚Útt
yLÞtÞY…e ykÄfth™u ™ü fhe™u, htßÞ™e Ä{o…qðof Ëuðt fhðe òuEyu.
{tÞtðe = f…xe ÷tuftu™wk htßÞ fŒe ÂMÚth hnu÷wk ™Úte, ‚uÚte f…x™u Œqh fhe™u htßÞ fhðt{tk
‚í…h hnuðwk òuEyu. (10)
ÉøðuŒ¼t»Þ
167
•ŸÈfi SflœÊ◊fiˇÊ⁄URãŸÊ¬Êfi •SÿÊflfih¸Ã ◊äÿ •Ê ŸÊ√ÿÊfiŸÊ◊˜–
‚œ˝ËøËŸfiŸ ◊Ÿfi‚Ê ÃÁ◊ãº˝ •ÊÁ¡ficΔŸ „ã◊fiŸÊ„ãŸÁ÷ lÍŸ˜H§11H
…ŒtÚto : nu Ëu™tæÞût ! yt… su{ ¥S²-yu {u½™t þheh ÝæòæÝæ}æì-™Œe, ‚¤tð y™u Ë{wÿtu{tk
¥æ±hü„-su{ yu {u½{tk hnu÷ ¥æÐ:-s¤ ËqÞoÚte rAL™-r¼L™ ÚtE™u ¥ÝéS±{æ}æì-«íÞuf yL™™u
¥ÿæÚÝì-«t ÚttÞ Au; y™u su{ yu {u½ ¨{íè™èÝïÝ-ËtÚtu ð‚o{t™ ¥æïç…cÆïÝ-yíÞk‚ ƒ¤Þwõ‚
ã‹}æÝæ-n™™ fhðt™t ËtÄ™ }æݨæ-{™ Ë{t™ ðu„Úte yu ËqÞo™t ¥ç|ælêÝì-«ftþÞwõ‚ rŒðËtu™u
¥ãÝì-ykÄfthÚte Ztkfe ÷u Au, y™u su{ ËqÞo …tu‚t™e ËtÚtu™t ð‚o{t™ rfhý Ë{qn™t ƒ¤ y™u
ðu„Úte „}æì-‚u {u½™wk ¥ãÝì-n™™ fhu Au, y™u …tu‚t™t ¥ç|ælêÝì-«ftþÞwõ‚ rŒðËtu™u «ftþ fhu
Au, ‚u{ yt… ™Œe, ‚¤tð y™u Ë{wÿ™e {æÞ{tk ™tift ytrŒ ËtÄ™tu Ërn‚ …tu‚t™e Ëu™t™e ð]rØ
fhtu, ‚Útt yu ÞwØ{tk «tý ytrŒ Ëðo RrLÿÞtu™u yL™trŒ …ŒtÚttuoÚte …wü fhe™u …tu‚t™e Ëu™t™tk ƒ¤Úte
„}æì-‚u þºtw Ëu™t™wk ¥ãÝì-n™™ fhtu y™u LÞtÞ ytrŒ™u «ftrþ‚ fhtu. (11)
¼tðtÚto : su{ rðãw‚T îtht ð]ºt = {u½™u {the™u …tzu÷e, ð»tto-sð ytrŒ yL™ ‚Útt ™Œe,
‚¤tð y™u Ë{wÿ™t s¤™e ð]rØ fhu Au, ‚u{ {™w»Þtuyu, Ëðo™t þw¼ „wýtu™e ËðoºtÚte fhu÷e ð»tto
îtht «òytu™u Ëw¾e fhe™u, þºtwytu™tu ™tË fhe™u ‚Útt rðãt y™u ËŒT„wýtu™u «ftrþ‚ fhe™u ËŒt
Ä{o™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu. (11)
ãÿfiÁfläÿÁŒ∂UËÁfl‡ÊfiSÿ ≤…Ê Áfl ÔÊÆÎÁXáÊfi◊Á÷Ÿë¿ÈcáÊÁ◊ãº˝fi—–
ÿÊflûÊ⁄UÊfi ◊ÉÊflãÿÊflŒÊ¡Ê flÖÊ˝fiáÊ ‡ÊòÊÈfi◊flœË— ¬ÎÃãÿÈ◊˜H§12H
…ŒtÚto : nu }æÍæ±Ýì-{ntÄ™ «Œt™ fh™th yÚtðt {ntÄ™Þwõ‚ ðeh ! yt… su{ §‹Îí:-rðãw‚T
ytrŒ ƒ¤ðt™ ËqÞo÷tuf §Hèç±àæS²-…]rÚtðe™t ¾tztytu{tk þÞ™ fh™th {u½ ËkƒkÄe öÉæ-ËwáZ ðtŒ¤tk
ytrŒ™u ¥ç|æÝ„ì-r¼L™ fhu Au, y™u …tu‚t™t ²æ±„ì-sux÷t „Ú:-ƒ¤ y™u ²æ±„ì-sux÷wk ¥æï…:…ht¢{ Au, ‚uÚte Þwõ‚ ±…íï‡æ-rfhý Ë{qnÚte ÔæëçX‡æ}æì-þª„zt Ë{t™ WL™‚ àæéc‡æ}æì-W…h [z‚t
…ŒtÚttuo™u ¾u‚e™u Ëqfðe ™t¾™th {u½™u ‹²ç±Š²„ì-™ü y™u Ðë„‹²é}æì-Ëu™t™t RåAwf àæ~æé}æì-þºtw™e
Ë{t™ {u½™wk ¥±{è:-n™™ fhu Au, ‚u{ yt… þºtwytu{tk [uüt fhtu. (12)
¼tðtÚto : su{ rðãw‚T {u½™t yðÞðtu™u = ðtŒ¤tkytu™wk ¼uŒ™ fhe™u, s¤ ðhËtðe™u Ëðo™u
Ëw¾e fhu Au, ‚u{ {™w»Þtu™u W…Œuþ yt…e™u ‚Útt fXtuh Œkz y™u y†tu™e ð»tto îtht þºtwytu™wk r™ðthý
fhe™u, «ò{tk r™hk‚h Ëw¾tu™e ð»tto fhðe òuEyu. (12)
168
•Á÷ Á‚ä◊Ê •fiÁ¡ªÊŒSÿ ‡ÊòÊÍÆ|ãfl ÁÃÇ◊Ÿfi flη÷áÊÊ ¬È⁄UÊfi˘÷Ø–
‚¢ flÖÊ˝fiáÊʂΡŒ˜flÎÆòÊÁ◊ãº˝— ¬˝SflÊ¢ ◊ÁÃ◊fiÁÃ⁄U®Rë¿Ê‡ÊfiŒÊŸ—H§13H
168
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : su{ ¥S²-yu rðãw‚T™t 稊}æ:-rðßÞ «t fhtð™th ðu„ ç„x}æïÝ-‚eûý ±ë¯|æï‡æð]rü fh™th W¥t{ „wýÚte àæ~æêÝì {u½™t yðÞðtu™u ç± + ¥…èxææ„ì-«t ÚttÞ Au y™u yu {u½™u
ÐéÚ:-™„htu™e Ë{t™ Ë{wŒtÞtu™wk ò|æï„ì-¼uŒ™ fhu Au, su{ àææàæÎæÝ:-yíÞk‚ fh™th §‹Îí:-ËqÞo
±ë~æ}æì-{u½™u Ðíæç„Ú„ì-Ëthe he‚u Vu÷tðu Au, ‚u{ s yu Ëu™tæÞûtu ƒ™ðwk òuEyu. (12)
¼tðtÚto : su{ rðãw‚T …tu‚t™t ‚us ðu„Úte {u½™t yðÞðtu™u ‚Útt ½xtxtu… {u½™u rAL™-r¼L™
fhe™u, ‚u™u ¼qr{ …h …tze™u, ðþ{tk fhu Au, (yÚtto‚T …tu‚t™wk yu f{o Ëðo™u ƒ‚tðu Au,) ‚u{ s
˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚-ƒwrØ ‚Útt þheh™t ƒ¤Úte y™u Ëu™t™t ðu„Úte þºtwytu™u rAL™-r¼L™ fhe™u
‚Útt þ†tu™t «nthtuÚte ‚u™u …Atze™u …tu‚t™e Ëk{r‚{tk ÷tðu. (13)
•Êfl— ∑ȧà‚fiÁ◊ãº˝ ÿ|S◊fiÜøÊ∑§ã¬˝ÊflÊ ÿÈäÿfiãâ flη÷¢ Œ‡ÊfilÈ◊˜–
‡Ê»§ëÿÈfiÃÊ ⁄U®RáÊÈŸ¸®fiˇÊà lÊ◊Èë¿BÒfiòÊÿÊ ŸÎÆ·ÊsÊfiÿ ÃSÕÊÒH§14H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-Ëwþe÷ ˼tæÞût ! su{ ËqÞo ²çS}æÝì-su ÞwØ{tk ²éŠ²‹„}æì-ÞwØ fh‚t ±ë¯|æ}æìð]rü fhtð™th Îàælé}æì-ŒþuÞ rŒþtytu{tk «ftþ{t™ yÚtto‚T [thu rŒþtytu{tk rðã{t™ {u½™t «íÞu
ÜéUy¨}æì-ð@ {the™u s„‚T™e Ðíæ±:-hûtt fhu Au; y™u Eñ~æï²:-¼qr{™tu …wºt {u½ àæÈUÓ²é„:-„tÞ
ytrŒ …þwytu™e ¾he™t r[Lntu{tk …zu÷e Úï‡æé:-Äq¤-hs læ}æì-«ftþÞwõ‚ ÷tuf™u Ýÿæ„-«t ÚttÞ
Au, ‚u™u Ýë¯æsæ²-{™w»Þtu™u {txu ™æÜUÝì-‚u ftÂL‚{t™ {u½ ©œæSƒæñ-QXtðu Au y™u Ëw¾tu™u yt…u
Au, ‚u{ ˼tËrn‚ yt…u-˼tæÞût htòyu «ò™t …t÷™{tk «Þí™ fhðtu òuEyu. (14)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo …tu‚t™tk rfhýtuÚte {u½™u ¼qr{ …h …tze™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhu Au,
‚u{ nu Ëu™tæÞût ! ‚wk …ý Ëu™t™t rþûtý y™u þ†ƒ¤Úte þºtwytu™u yM‚-ÔÞM‚ fhe™u ‚u™u ™e[u
…Atze™u «ò™e r™hk‚h hûtt fh. (14)
•Êfl— ‡Ê◊¯ flη÷¢ ÃÈ≥ÿÊfi‚È ˇÊòÊ¡· ◊fiÉÊfl|Ü¿Bòÿ¢ ªÊ◊˜–
ÖÿÊ∑˜§ ÁøŒòÊfi Ã|SÕflÊ¢‚Êfi •∑˝§Ü¿òÊÍÿÃÊ◊œfi⁄UÊ flŒfiŸÊ∑§—H§15H
…ŒtÚto : nu }æÍæ±Ýì-{nt Ä™ðt™ ˼tæÞût ! yt… su{ ËqÞo ÿæï~æ…ï¯ï-ûtuºt = y™trŒ Ërn‚
…]rÚtðe™t htßÞ™u «t fhðt {txu çE~²}æì-¼qr{™t ytðhý-Ztkfðt{tk fwþ¤ ±ë¯|æ}æì-ð»tto fhðt™t
Mð¼tððt¤t {u½™u „éxæí²æ¨é-s¤tu{tk xææ}æì-rfhý Ë{qn™u ¥æ±:-rfhý Ë{qn™tu «ðuþ fh‚t àæ~æ겄æ}æìþºtw™e Ë{t™ yt[hý fh™tht ‚u {u½™t yðÞðtu™u ¥{Úæ-™e[ ±ïÎÝæ-Œwütu™u …t…-V¤ Y… ðuŒ™tŒw:¾tu{tk „çSƒ±æ¢¨:-yðÂMÚt‚ rfhýtu ‚u™wk AuŒ™ Á²æïÜUì-r™hk‚h ¥ÜíUÝì-fhu Au, ¥~æ-y™u …Ae
yu ¼qr{{tk ‚u {u½ ¥ÜU:-„{™ fhu Au, ‚u™e 癄ì-Ë{t™ (yt…) þºtwytu™wk r™ðthý fhe™u «ò™u
ËŒt Ëw¾e fhtu. (15)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo, yL‚rhûtÚte {u½™t s¤™u ¼qr{ …h …tze™u-ðhËtðe™u «týeytu™u þtÂL‚
ÉøðuŒ¼t»Þ
169
y™u Ëw¾ «Œt™ fhu Au, ‚u{ Ëu™t…r‚ ytrŒ {™w»Þtu Œwü þºtwytu™u ƒtkÄe™u ‚Útt ÄtŠ{ftu™wk …t÷™
fhe™u r™hk‚h Ëw¾™tu W…¼tu„ fhu y™u fhtðu. (15)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk W…{t™-W…{uÞ y÷kfthÚte ËqÞo y™u {u½Y… yÚto™t ðýo™ îtht {™w»Þtu™u
ÞwØ rðãt™tu W…Œuþ fhu÷ Au. ‚uÚte …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu yt Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚ òýðe
òuEyu. (33)
Ëqõ‚-34
ÁòÊÁpfiãŸÊ •lÊ ÷fiflâ ŸflŒ‚Ê Áfl÷ÈflÊZ ÿÊ◊fi ©Uà ⁄UÊÁÃ⁄Ufi|‡flŸÊ–
ÿÈÆflÊÁ„¸ ÿãòÊ¢ Á„êÿfl flÊ‚fi‚Ê˘èÿÊÿ¢ ‚ãÿÊfi ÷flâ ◊ŸËÁ·Á÷fi—H§1H
…ŒtÚto : nu …hM…h W…fthf r{ºt ¥|²æ²¢ ¨ï‹²æ-Ëtûtt‚T ftÞo rËrØ™u {txu {¤u÷t, ݱÎï¨æËðo rðãtytu™t ¿tt‚t, ¥çEÝæ-…tu‚t™t «ftþÚte ÔÞt ËqÞo y™u [kÿ{t Ë{t™ Ëðo rðãtytu{tk
ÔÞt rþÕ…e = fthe„h s™tu ! ‚{u ƒL™u }æÝèç¯ç|æ:-{uÄtðe rðît™ rþÕ…es™tu ‚Útt rŒðËtu™e
ËntÞÚte …hM…h r{ºt ƒ™e™u çã}²æ §±-nu{L‚ }‚w™e {ntþe‚Úte Þwõ‚ htrºtytu™e Ë{t™ Ý:y{tht ¥l-yt ð‚o{t™ rŒðË{tk rþÕ…ftÞo™t ËtÄf |汄}æì-ƒ™tu, çã-suÚte ²é±æï:-‚{tht ƒL™uÚte
²‹~æ}æì-f÷tÞkºt™u rËØ fhe™u ²æÝ-Ë{qn™u [÷tðeyu; suÚte Ý:-y{tu™u ±æ¨¨:-ht‚, rŒðË™t {æÞ{tk
Úæç„:-ðu„trŒ „wýtuÚte Œqh Œuþ{tk «t ÚttÞ; ©„-y™u ±æ}æì-‚{tht ƒL™uÚte ç±|æé:-Ëðo {t„tuo™u ÔÞtÂ
fh™tht ²æ}æ:-hÚt «t Út‚tk y{™u Œuþ-ŒuþtL‚h{tk Ëw¾Úte ç~æ:-ºtýðth …ntU[tzu, yux÷t {txu
y{u yt…™tu Ëk„ fheyu. (1)
¼tðtÚto : su{ ht‚ y™u rŒðË™e ¢{Úte Ëk„r‚ ÚttÞ Au, ‚u{ {™w»Þtuyu Þkºt y™u f÷tytu™e
¢{Úte Ëk„r‚ fhðe òuEyu. «íÞuf {™w»Þu yuðtu ËkfÕ… fhðtu òuEyu, fu su{ rðît™tu …tŠÚtð ðM‚wytu™t
Þt™-f÷t, fe÷ y™u Þkºt ytrŒ™u h[e™u ‚u™u Vuhððt ‚Útt ‚u{tk s¤-yÂø™ ytrŒ™t ËBÞfT «Þtu„Úte
¼qr{, Ë{wÿ y™u ytftþ{tk s™th Þt™tu-ðtn™tu™u rËØ-‚iÞth fhu Au, ‚u{ {thu …ý rËØ fhðt
òuEyu.
yu (rþÕ…) rðãt rð™t ftuE™e …ý Œrhÿ‚t™tu ™tþ y™u Ëk…r¥t™e ð]rØ Útðe Ëk¼ð ™Úte.
‚uÚte Ëðo {™w»Þtuyu yíÞk‚ «Þí™ fhðtu òuEyu.
su{ {™w»Þ nu{L‚ }‚w{tk (þe‚Úte hûtý {txu) þheh …h Ëthe he‚u ð† Äthý fhu Au,
‚u{ Ëðo he‚u fe÷-Þkºt-f÷t ytrŒÚte Þt™tu™u ËkÞwõ‚ fhðt òuEyu. (1)
170
òÊÿfi— ¬flÿÊfi ◊œÆÈflÊ„fiŸ ⁄UÕ ‚Ê◊fiSÿ flŸÊ◊ŸÈÆ ÁflE ßÁmfiŒÈ—–
òÊÿfi— S∑§ê÷Ê‚fi— S∑§Á÷ÃÊ‚fi •Ê⁄U÷ ÁòÊŸ¸ÄÃfi§¢ ÿÊÕ|Sòʸfl®fi|‡flŸÊ ÁŒflÊfiH§2H
170
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-yÂø™ y™u s¤™e Ë{t™ Ëk…qýo rþÕ… rðãtytu™u ÔÞt fh™tht …wÁ»ttu !
yt… = ‚{u ƒL™u su }æ{é±æãÝï-{Äwh „wýÞwõ‚ ÿÔÞtu yÚtðt ðu„tu™e «tr {txu Úƒï-hÚt = rð{t™{tk
~æ²:-ºtý б²:-ð@ Ë{t™ [÷tððt {txu f÷t [¢ ~æ²:-ºtý SÜU}|ææ¨:-ƒtkÄðt fu Äthý fhðt
{txu M‚k¼ SÜUç|æ„æ¨:-MÚttr…‚ fhðt{tk ytðu Au, ‚u{tk ÂMÚt‚ yÂø™ y™u s¤™e Ë{t™ ftÞo
rËrØ fhe™u ç~æ:-ºtý ðth Ýv„}æì-htrºt y™u ç~æ:-ºtýðth çαæ:-rŒðË{tk RÂåA‚ MÚtt™™u ©Ð²æƒ:«t fhtu Atu, fthý fu íÞtk …ý ‚{tht ƒL™u rð™t ftÞo rËrØ fŒtr… Út‚e ™Úte.
{™w»Þtu su{tk ƒuËe™u ¨æï}æS²-yiïÞo yÚtðt [kÿ÷tuf™e ±ïÝæ}æì-ft{™t yÚtðt Þtºtt™u þe½ú
«t fhu Au, y™u su™u ¥æÚ|æï-ythk¼ fhðt ÞtuøÞ ytðt„{™{tk ç±Eï-Ëðo rðît™tu §„ì-s ç±Îé:òýu Au. ‚u ©-yŒT¼w‚ hÚt™u rð[th…qðof-Xef rËØ fhe™u y¼eü MÚtt™tu{tk þe½ú ytðt„{™ fhtu.
(2)
¼tðtÚto : ¼qr{, Ë{wÿ y™u yL‚rhût{tk sðt™e RåAt fh™th {™w»Þtuyu, (yuðtu «Þí™ fhðtu
òuEyu fu ‚uytu) ºtý [¢, yÂø™ ½h y™u M‚k¼Þwõ‚ rð{t™ ytrŒ Þt™ ƒ™tðe™u ‚Útt ‚u{tk
ƒuËe™u, yuf rŒðË y™u yuf ht‚{tk ¼q„tu¤ (™e yth-…th), Ë{wÿ y™u yL‚rhût {t„oÚte ºtýðth
sE þfu.
‚u (Þt™){tk ºtý yuðe he‚™t M‚k¼ ƒ™tððt òuEyu, su{tk Ë{M‚ f÷t-W…fhýtu™t
yðÞðtu, yÚtðt ftc-÷tin ytrŒ™t Úttk¼÷tytu{tk yðÞðtu hne þfu. ‚u{tk yÂø™ y™u s¤™tu
Ëthe he‚u «Þtu„ fhe™u ‚u (rð{t™trŒ)™u [÷tððt òuEyu. yu™t rð™t ftuE …ý ¼qr{, Ë{wÿ
y™u yL‚rhût{tk þe½ú‚t…qðof „{™t„{™ fhe þf‚t ™Úte. ‚uÚte ‚u™e rËrØ = ‚iÞth fhðt {txu
rðþu»t «Þí™ fhðtu òuEyu. (2)
‚◊ÊŸ •„®|ãòÊ⁄fiUfllªÊ„ŸÊ ÁòÊ⁄U®Rl ÿôÊ¢ ◊œÈfiŸÊ Á◊Á◊ˇÊÃ◊˜–
ÁòÊflÊ¡fiflÃËÁ⁄U·Ê •|‡flŸÊ ÿÈÆfl¢ ŒÊ·Ê •S◊èÿfi◊ÈÆ·‚fip Á¬ãflÃ◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-yÂø™ y™u s¤Þwõ‚ Þt™tu™e rËrØ fhe™u ‚u™t «uhf y™u [t÷f ¥±lxææïãÝæŒw:¾tu™u Œqh fh™tht rðît™ {™w»Þtu ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u ¨}ææÝï-yuf ¥ãÝì-rŒðË{tk }æ{éÝæ-s¤Úte
²¿æ}æì-„úný fhðt ÞtuøÞ rþÕ…trŒ rðãt rËØ fh™th Þ¿t™u ç~æ:-ºtý ðth ç}æç}æÿæ„}æì-˪[ðt™e
RåAt fhtu.
¥l-yts ¥S}æ|²}æì-rþÕ… r¢Þtytu™u rËØ fh™th y™u fhtð™th y{tht {txu Îæï¯æ:-htºteytu{tk
‚Útt ©¯¨:-«ftþ™u «t ÚtÞu÷ rŒðËtu{tk ç~æ:-ºtý ðth Þt™tu™wk çЋ±„}æì-«er‚…qðof Ëuð™ fhtu,
y™u ±æ…±„è:-«þM‚ ðu„ ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚-©uc Ëw¾ŒtÞf §¯:-RåAt rËrØ fh™th ™tift ytrŒ
Þt™tu™u ç~æ:-ºtýðth çЋ±„}æì-«er‚…qðof Ëuð™ fhtu. (3)
¼tðtÚto : rþÕ… rðãt™t ¿tt‚t rðît™ ÷tuf ‚Útt ÞkºttuÚte Þt™-ðtn™ [÷tð™th ÷tuf «r‚rŒ™
ÉøðuŒ¼t»Þ
171
rþÕ…rðãt îtht Þt™tu™u ‚iÞth fhe™u, ºtý «fthÚte þheh, ytí{t y™u {™™t Ëw¾™u {txu Ä™
ytrŒ y™uf …ŒtÚttuo™wk W…tso™ fhe™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾ fhu, suÚte ht‚-rŒðË{tk Ëðo ÷tuftu …tu‚t™t
…wÁ»ttÚto îtht yu rðãt™e ð]rØ fhe™u, yt¤Ë™tu íÞt„ fhe™u, WíËtn…qðof ‚u™e hûtt{tk r™hk‚h
«Þí™ fhu. (3)
ÁòÊfl¸Áøÿ¸ÓÊâ ÁòÊ⁄UŸÈfifl˝Ã ¡Ÿ ÁòÊ— ‚Èfi¬˝Ê√ÿfi òÊœflfi Á‡ÊˇÊÃ◊˜–
Áòʟʸãl¯ fl„Ã◊|‡flŸÊ ÿÈÆfl¢ ÁòÊ— ¬ÎˇÊÊfi •S◊ •ˇÊ⁄Ufifl Á¬ãflÃ◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-rðãt yt…™th y™u „úný fh™th rðît™tu ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u ¥S}æï y{tht
±<œæ:-ÔÞðnth {t„o™u ç~æ:-ºtý ðth ²æ„}æì-«t fhtu, ‚Útt ¨éÐíæòï-Ëthe he‚u «ðuþ fhðt ÞtuøÞ
¥Ýé±í„ï-y™wfq¤ ËíÞt[thY… ðú‚ðt¤t …Ýï-ƒwrØ™t Wí…tŒf {™w»Þ™t r™r{¥t ç~æ:-ºtý ðth ²æ„}æì«t Úttðtu, y™u rþ»Þ™u {txu ~æï{ï±-ºtý «fth yÚtto‚T nM‚r¢Þt, hûtt y™u [÷tðð™t ¿tt™Úte
Þwõ‚ rþûtt fh‚t yuf yæÞt…f™e Ë{t™ ¥S}æï-y{™u ç~æ:-ºtýðth çàæÿæ„}æì-rþûtt ytÃÞt fhtu,
y{™u Ýæ‹l}æì-Ë{]rØ™u ÞtuøÞ rþÕ…-¿tt™™u ç~æ:-ºtýðth ±ã„}æì-«t fhtðtu; y™u ¥ÿæÚï±-su{
™Œe, ‚¤tð y™u Ë{wÿ ytrŒ s¤tþÞ {u½™t ¥ÿæÚæ-yrð™tþe s¤tu™u «t fhu Au, ‚u{ y{™u
Ðëÿæ:-rðãt Ëk…foÚte ç~æ:-ºtýðth çЋ±„}æì-«t fhtu. (4)
¼tðtÚto : rþÕ… rðãt™t ¿tt‚t rðît™tu™u ÞtuøÞ Au fu rðãt («t fhðt)™t RåAwf, y™wfq¤
Mð¼tððt¤t, ƒwrØ{t™ {™w»Þtu™u ntÚt-ft{™e rðãt ¼ýtðe™u, ðthkðth ‚u™e W¥t{ rþûtt yt…e™u,
ftÞo fhðt{tk Ë{Úto ƒ™tðu. ð¤e ‚u ÷tuftu yu rðãt™u „úný fhe™u ÞÚttð‚T r™…wý‚t y™u …wÁ»ttÚtoÚte
y™uf W…fth „úný fhe™u Ëw¾e ƒ™u. (4)
Áòʟʸ®fi ⁄U®RÁÿ¥ flfi„Ã◊|‡flŸÊ ÿÈÆfl¢ ÁòÊŒ¸flÃÊfiÃÊ ÁòÊL§ÃÊflfiâ Áœÿfi—–
ÁòÊ— ‚ÊÒfi÷ªàfl¢ ÁòÊL§Ã üÊflʯÁ‚ Ÿ|SòÊcΔ¢ flÊ¢ ‚Í⁄Ufi ŒÈÁ„ÃÊ Lfi§„º˝Õfi◊˜H§5H
…ŒtÚto : nu Îﱄæ„æ-rþÕ… rðãt{Þ Þ¿t™e rËrØ™u nu‚w yÚtðt rðît™tu yÚtto‚T rŒÔÞ„wýtu™tu
rðM‚th fh™tht ¥çEÝæ-ytftþ y™u …]rÚtðe™e Ë{t™ Ëw¾ŒtÞf rðît™tu ! ²é±}æì-yt…-ƒL™u Ý:y{™u Úç²}æì-©uc Ä™ ‚Útt ç~æ:-ºtý rðãt-htßÞY… yiïÞo™u ±ã„}æì-«t fhtðtu; Ý:-y{the
ç{²:-Äthýtð‚e ƒwrØytu™u ©„-y™u ƒ¤™u ç~æ:-ºtýðth «ðuþ fhtðtu Ý:-y{tht {txu ç~æcÆ}æìºtý yÚtto‚T þheh, ytí{t y™u {™™u Ëw¾tu{tk ht¾™th ¨æñ|æxæy±}æì-W¥t{ yiïÞo™u «t fhtð™th
…wÁ»ttÚto™u ç~æ:-ºtý yÚtoyt‚T ™tufh, Ëk‚172
t™ y™u Mðtí{-…tu‚t™e …í™e ytrŒ™u rþûtý ±ã„}æì-«tÂ
fhtðtu; ©„-y™u Ÿæ±æ¢ç¨-ðuŒ, þt† ytrŒ™wk ©ðý yÚtðt Ä™™u ç~æ:-þheh, «tý y™u {™™e
hûtt Ërn‚ (yÚtto‚T-©ðý, {™™, r™rŒæÞtË™ …qðof) ±ã„}æì-«t fhtðtu; ±æ}æì-su yrï™ti-rðît™tuÚte-
172
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¨êÚï-ËqÞo™e Îéçã„æ-…wºte Q»tt™e Ë{t™-W¥t{ rðãtÚte rËØ fhu÷ Ý:-y{tht Úƒ}æì-rð{t™trŒ Þt™
Ë{qn ç~æ:-ºtý yÚtto‚T «uhf, ËtÄf y™u [t÷™ r¢ÞtÚte ¥æLã„ì-ythtuný fheyu. yu ƒL™u rðît™tu™u
y{u rþÕ…-ftÞtuo{tk Ëthe he‚u Þwõ‚ fheyu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yrï™tu (= yÂø™ y™u ¼qr{™t) rðît™tu …tËuÚte rþÕ… ftÞtuo™u rËØ
fhe™u, ƒwrØ™e ð]rØ fhe™u, Ëti¼tøÞ y™u W¥t{ yL™ ytrŒ™u «t fhðt òuEyu. ‚uytu™t ƒ™tðu÷
Þt™tu{tk ƒuËe™u Œuþ-ŒuþtL‚htu{tk sE™u ðu…thÚte-ÔÞðnthÚte Ä™ «t fhe™u, ËŒt yt™krŒ‚ hnuðwk
òuEyu. (5)
Áòʟʸ®fi •|‡flŸÊ ÁŒ√ÿÊÁŸfi ÷·¡Ê ÁòÊ— ¬ÊÁÕ¸ÓflÊÁŸ ÁòÊLfi§ ŒûÊ◊jK—–
•Ê◊ÊŸ¯ ‡Ê¢ÿÊ◊¸◊fi∑§Êÿ ‚ÍÆŸflfi ÁòÊœÊÃÈÆ ‡Ê◊¸®fi fl„â ‡ÊÈ÷S¬ÃËH§6H
…ŒtÚto : nu àæé|æSЄè-{™w»Þtu™t fÕÞtýfthf f{tuo™e hûtt-…t÷™ fh™th ¥çEÝæ-rðãt™e ßÞtur‚™tu
rðM‚th fh™tht rðît™tu ! ‚{u ƒL™u Ý:-y{tht {txu ¥Îì|²:-Ë‚‚ „r‚þe÷ ðtÞw y™u rðãw‚T
ytrŒÚte çÎòæçÝ-rðãtrŒ þw¼ „wýtu™t «ftþf |æ﯅æ-hË{Þ Ëtu{ ytrŒ yti»trÄytu™u ç~æ:-rºtrðÄ
‚t…™t r™ðthý {txu Îœæ}æì-«Œt™ fhtu. ©-y™u Ðæ<ƒ±æçÝ-…]ÂÚð™t rðfthÞwõ‚ yti»trÄ ç~æ:-ºtýðth yÚtto‚T ºtý «fthÚte «Œt™ fhtu.
}æ}æÜUæ²-{tht ¨êݱï-ytihËe …wºt yÚtðt rðãt…wºt™u {txu à梲æï:-fÕÞtý{Þ Ëw¾™wk Œt™ y™u
¥æï}ææÝ}æì-hûtf, rðãt-«ðuþf y™u r¢Þt¿tt…f ÔÞðnth™u ç~æ:-ºtýðth «Œt™ fhtu, ç~æ{æ„é-÷tu¾kz,
‚tkƒw y™u …e‚¤ yu ºtý Ät‚wytuÚte Þwõ‚ ¼qr{, s¤-Ë{wÿ y™u yL‚rhût{tk „r‚ fh™th àæ}æü„]nMÚt yÚtðt Ëw¾fthf Þt™™u {tht (ytihË yÚtðt rðãt) …wºt™u {txu ç~æ:-ºtýðth ±ã„}æì-«tÂ
fhtðtu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu s¤ y™u ¼qr{{tk su htu„™tþf yti»tÄ Au, ‚u™wk ºtý «fth™t Œw:¾tu™t
r™ðthý {txu Ëuð™ fhðwk òuEyu.
y™uf Ät‚wytu y™u ftctuÚte Þwõ‚ ½h™t ytfth™wk Þt™ r™{toý fhe™u, ‚u{tk sð ytrŒ ©uc
yL™tu™u-yti»tÄtu™u ht¾e™u, yÂø™ ½h-«ftuc{tk yÂø™™u …tŠÚt𠃤‚ý (ftu÷Ët) ytrŒÚte
«ßðr÷‚ fhe™u, (W…h) s¤ ht¾e™u, ðht¤™t ƒ¤Úte Þt™tu™u [÷tðe™u, ÔÞðnth {txu Œuþ-ŒuþtL‚htu{tk
sE™u ‚Útt íÞtkÚte ytðe™u þe½ú …tu‚t™t Œuþ{tk …ntU[ðwk òuEyu. yt he‚u fhðtÚte {nt™ Ëw¾
«t ÚttÞ Au. (6)
Áòʟʸ®fi •|‡flŸÊ ÿ¡ÃÊ ÁŒflÁŒfifl ¬Á⁄fiU ÁòÊœÊÃÈfi ¬ÎÁÕflË ◊fi‡ÊÊÿÃ◊˜–
ÁÃdÊ ŸÊfi‚àÿÊ ⁄UâÿÊ ¬⁄UÊflÃfi •Êà◊fl flÊ× Sfl‚fi⁄UÊÁáÊ ªë¿Ã◊˜H§7H
ÉøðuŒ¼t»Þ
173
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-yËíÞ ÔÞðnthÚte hrn‚, ²…„æ-ËtÚtu [t÷™th Ú‰²æ-rð{t™trŒ hÚttu™u
«t fh™th-(‚u™t [t÷f) ¥çEÝæ-s¤ y™u yÂø™ Ë{t™ rþÕ…es™tu-fthe„htu ! ‚{u ƒL™u Ðë烱è¼qr{ yÚtðt yL‚rhût™u «t fhe™u ç~æ:-ºtýðth ÐçÚ + ¥àæ沄}æì-Ëðoºt þÞ™ fhtu.
¥æy}æï±-ytí{t™t þe½ú „{™™e Ë{t™ y™u su{ ±æ„:-«tý yÚtðt f÷t ¼ú{ýÚte Wí…L™
ðtÞw S±¨Úæç‡æ-…tu‚t™t ftÞtuo{tk «ð]¥t fhtð™th rŒðËtu™u çαïçαï-«r‚rŒ™ «t ÚttÞ Au, ‚u{
xæÓÀ„}æì-ŒuþŒuþtL‚htu™u «t fhtu; Ý:-y{tht ç~æ{æ„é-Ëtu™t, [tkŒe ytrŒ Ät‚wytuÚte ƒ™tðu÷ Þt™™u
ÐÚ汄:-{t„tuo y™u Œqh MÚtt™tu{tk ç„d:-Ÿ[e, ™e[e y™u Ë{ ºtý „r‚ytuÚte {™w»ÞtrŒ «týeytu™u
…ntU[tztu Atu, ‚u™u ftÞo rËrØ™u {txu y{tht {txu ƒ™tðtu. (7)
¼tðtÚto : ËtkËtrhf Ëw¾™t RåAwf {™w»Þ, su{ Sð yL‚rhût ytrŒ {t„tuoÚte þe½ú ƒeò
þheh{tk òÞ Au y™u su{ ðtÞw þe½ú „r‚ fhu Au-òÞ Au, yus he‚u …tŠÚtð …ŒtÚttuo îtht f÷tÞkºttuÚte
Þwõ‚ Þt™tu™u h[e™u, ‚u{tk s¤, yÂø™ ytrŒ™tu ËBÞfT «Þtu„ fhe™u, RÂåA‚ Œqh Œuþtu ËwÄe þe½ú
…ntU[tu-«t fhtu. yt ftÞo rð™t ËtkËtrhf Ëw¾ ƒ™e þf‚wk ™Úte. (7)
ÁòÊ⁄fiU|‡flŸÊ Á‚ãœÈfiÁ÷— ‚åÃ◊ÊfiÃÎÁ÷SòÊÿfi •Ê„ÊflÊSòÊœÊ „Áflc∑ÎƧÃ◊˜–
ÁÃd— ¬fiÎÁÕflËL§¬Á⁄Ufi ¬˝flÊ ÁŒflÊ ŸÊ∑fi§¢ ⁄UˇÊÕ lÈÁ÷fi⁄®RÄÃÈÁ÷fiÁ„¸Ã◊˜H§8H
…ŒtÚto : nu Ðí±æ-„{™ fhtð™th ¥çEÝæ-ËqÞo y™u ðtÞw™e Ë{t™ rþÕ…e rðît™tu ! ‚{u ƒL™u
¨Œ„}ææ„ëç|æ:-…]rÚtðe, yÂø™, ËqÞo, ðtÞw, rðãw‚T, s¤ y™u ytftþ yu Ët‚ {t‚t Ë{t™ Wí…L™
fh™th Au ‚u 程{éç|æ: ™rŒytu léç|æ:-rŒðËtu y™u ¥v„éç|æ:-htrºtytuÚte su™tu ~æ²:-W…h, ™e[u
y™u {æÞ{tk [t÷™th ¥æãæ±æ-s¤tÄth {t„o Au, ‚u ~æï{æ:-ºtý «fthÚte ãç±cÜëU„}æì-ntu{™u ÞtuøÞ,
þturÄ‚ ÝæÜU}æì-Ëðo Œw:¾tuÚte hrn‚ çã„}æì-Ëwhrût‚ ÿÔÞtu™u ©ÐçÚ-W…h «ûtu… fhe-[Ztðe™u, ‚u™u ç„d:ºtý MÚtq÷, ºtËhuýw y™u …h{týwY… Ðë烱è:-rðM‚]‚ …]rÚtðe y™u çα:-«ftþÞwõ‚ rfhýtu{tk
…ntU[tze™u, ‚u™u yºt-‚ºt [÷tðe™u ™e[u ðhËtðe™u, ‚uÚte Ëðo s„‚™e ç~æ:-ºtýðth Úÿæïƒï-hûtt
fhtu. (8)
¼tðtÚto : ðtÞw y™u ËqÞo™t AuŒ™, ytf»toý y™u ð»tto fhtð™th „wýtuÚte ™Œeytu ðnu Au (‚Útt)
nð™ fhu÷ ÿÔÞ, Œw„OÄ ytrŒ Œtu»ttu™wk r™ðthý fhe™u, Ëðo Œw:¾tuÚte hrn‚, rn‚fthe, Ëw¾tu™u rËØ
fhu Au. suÚte rŒðË-ht‚ Ëw¾™e ð]rØ ÚttÞ Au su™t rð™t ftuE «týe Sðe þf‚t ™Úte, yux÷t
{txu ‚u™e þwrØ {txu {™w»Þtuyu Þ¿t ™t{f f{tuo r™íÞ fhðt òuEyu. (8)
Äfl1> òÊË ø∑˝§Ê ÁòÊflÎÃÊ ⁄UÕ174
fiSÿ Äfl1> òÊÿÊfi ’ãœÈ⁄UÊ ÿ ‚ŸËfi›UÊ—–
∑§ŒÊ ÿʪÊfi flÊÁ¡ŸÊ ⁄UÊ‚fi÷Sÿ ÿŸfi ÿôÊ¢ ŸÊfi‚àÿʬÿÊÕ—H§9H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-ËíÞ„wý y™u Mð¼tððt¤t rþÕ…e-fthe„hs™tu ! ‚{u ƒL™u ²ÿæ}æì-
174
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
rŒÔÞ„wýÞwõ‚ rð{t™ ytrŒ Þt™Úte „L‚ÔÞ {t„o™u ÜUÎæ-õÞthu ©Ð²æƒ-Œqh Œuþ{tk hnu÷ MÚtt™™u
Ë{e…™e Ë{t™ «t fhtu Atu ? y™u ²ïÝ-suÚte «t fhtu Atu, ‚u Úæ¨|æS²-þçŒ fh™th ±æç…Ý:«þkË™eÞ ðu„ðt™ ç~æ±ë„:-ºtý-h[™t, [t÷™ y™u Ët{„úeÚte …qýo ÚƒS²-¼qr{, s¤ y™u yL‚rhût{tk
h{ý fhtð™th Þt™-rð{t™{tk v±-õÞtk ~æè-ºtý ™ÜíUæ-[¢ ƒ™tððt òuEyu ? y™u õÞtk yu rð{t™
ytrŒ Þt™{tk ²ï-su ¨ÝèÇæ:-Ë{t™ ƒkÄ™-ytÄth Þwõ‚ ½h-MÚtt™ rðþu»ttu yÚtðt yÂø™ ½h rðþu»ttuÚte
Þwõ‚ ~æ²-ºtý s¤, yÂø™ y™u {™w»Þtu™u hnuðt™t MÚtt™ ‚Útt Ïæ‹{éÚ:-r™Þ{…qðof [÷tððt™u nu‚w
ftuc ntuÞ Au ‚u™tu ²æïxæ:-Þtu„ v±-õÞtk hnuðtu òuEyu ? yu ºtý «&™tu Au. (9)
¼tðtÚto : yºtu fnu÷ ºtý «&™tu™t W¥th òýðt òuEyu-yiïÞo™e RåAt ht¾™th {™w»Þtuyu,
hÚt (= ðtn™) y„ú¼t„, {æÞ¼t„ y™u yL‚¼t„{tk Ëðo f÷tytu™t ƒkÄ™™t ytÄth {txu ºtý
rðþu»t ƒkÄ™ (= «ftuc) ƒ™tððt òuEyu.
yuf {™w»Þtu™u ƒuËðt {txu ƒeòu yÂø™ MÚtt…™ {txu y™u ºteòu s¤ MÚtt…™ {txu ƒ™tðe™u,
ßÞthu-ßÞthu sðt™e RåAt ÚttÞ, íÞthu-íÞthu Wr[‚ {tºtt{tk ƒ¤‚ý ht¾e™u ‚u{tk yÂø™ ËkÞtu„
fhe™u, f÷tÞkºt (= …k¾t) Úte ðu„Úte Ëk[tr÷‚ Þt™Úte ({™w»Þ) Œqh™t MÚtt™™u …ý ™Sf™t MÚtt™
Ë{t™ …ntU[e þfu Au.yt «fth™t Þt™ rð™t ftuE …ý r™ŠðΙ Y…u ƒeò MÚtt™{tk sE þf‚t
™Úte. (9)
•Ê ŸÊfi‚àÿÊ ªë¿fiâ „ÍÆÿÃfi „Áfl◊¸äflfi— Á¬’â ◊œÈƬÁ÷fi⁄UÊ‚Á÷fi—–
ÿÈÆflÊÁ„¸ ¬ÍflZ®®fi ‚ÁflÃÊ·‚Ê ⁄UÕfi◊ÎÆÃÊÿfi ÁøòÊ¢ ÉÊÎÆÃflfiãÃÁ◊cÿfiÁÃH§10H
…ŒtÚto : nu rþÕ…es™tu ! Ýæ¨y²æ-yËíÞ „wýÚte hrn‚ yÂø™ y™u s¤™e Ë{t™ yt… ƒL™u
su ãç±:-Ët{„úe™tu ã겄ï-nð™ fhtu Atu, ‚u nrðÚte þwØ ÚtÞu÷ }抱:-{Äwh s¤™wk }æ{éÐïç|æ:-{Äwh
s¤-…t™ fh™tht ¥æ¨ç|æ:-…tu‚t™t {w¾tuÚte çÐÏæ„}æì-…t™ fhtu y™u y{™u yt™kŒ yt…ðt {txu
Íæ넱‹„}æì-…w»f¤ s¤™e f÷tytuÚte Þwõ‚ ç™~æ}æì-yŒT¼w‚ ðu„ ytrŒÚte Þwõ‚ Úƒ}æì-rð{t™ ytrŒ
Þt™tuÚte ŒuþŒuþtL‚htu{tk xæÓÀ„}æì-þe½ú ytðt„{™ fhtu; ²é±æï:-‚{tht ƒL™u™wk su Þt™ ©¯¨:-«t‚:ft÷Úte
Ðê±ü}æì-…qðo ¨ç±„æ-ËqÞo™e Ë{t™ «ftþ{t™ Au-‚u §c²ç„-þe½ú [t÷u Au; çã-‚u s «„æ²-ËíÞ„{™
Ëw¾ {txu Ë{Úto ƒ™u Au-„úný fhðt ÞtuøÞ Au. (10)
¼tðtÚto : ßÞthu ðtn™tu{tk s¤ ‚Útt yÂø™™u «Œe fhe™u [÷tððt{tk ytðu Au, íÞthu ‚u
Þt™ ƒeò MÚtt™{tk þe½ú …ntU[u Au. ‚u{tk s¤™e ðht¤™u ftZðt {txu yuf yuðwk MÚtt™ ƒ™tððwk
òuEyu, su™t îtht ðht¤™u AtuzðtÚte ðu„™e ð]rØ ÚttÞ. yt rðãt™u …qýo òý™th s ©uc Ëw¾™u
«
t
Ã
‚
fhu Au. (10)
•Ê ŸÊfi‚àÿÊ ÁòÊÁ÷⁄Ufi∑§ÊŒ‡ÊÒÁ⁄U„ ŒflÁ÷fiÿʸâ ◊œÈƬÿfi◊|‡flŸÊ–
ÉøðuŒ¼t»Þ
175
¬˝ÊÿÈÆSÃÊÁ⁄fiUc≈¢® ŸË ⁄U¬Ê¯Á‚ ◊ΡÊâ ‚œfiâ m·Ê ÷flfiâ ‚øÊ÷ÈflÊfiH§11H
…ŒtÚto : nu rþÕ…es™tu ! ‚{u ƒL™u Ýæ¨y²æ-ËíÞ „wý, Mð¼tð Þwõ‚ ¥çEÝæ-ãtðt…]rÚtðe
Ë{t™ ¨™æ|æé±æ-Ë{ðtÞ = ËkƒkÄ ht¾™th Îï±ïç|æ:-rðît™tu™e ËtÚtu §ã-yu W¥t{ Þt™tu{tk ƒuËe™u
ç~æç|æ:-ºtý ht‚-rŒðË{tk {ntË{wÿ™e …th, y™u »ÜUæÎàæç|æ:-yr„Þth ht‚-rŒðË{tk ¼q„tu¤™t
yL‚{tk ²æ„}æì-…ntU[tu; y™u mï¯:-þºtw y™u ÚÐæ¢ç¨-Œw:¾«Œ …t…tu™u çÝ + }æëÿæ„}æì-ËðoÚtt Œqh fhtu;
y™u }æ{éÐï²}æì-{Äwh „wýÞwõ‚ …t™ fhðt ÞtuøÞ ÿÔÞ™u ‚Útt ¥æ²é:-Sð™ft¤™e Ðí + „æçÚcÅ}æìW¥t{ he‚u ðÄthtu; y™u W¥t{ Ëw¾™u ¨ï{„}æì-«t fhtu; y™u þºtwytu™u S‚™th |汄}æì-ƒ™tu. (11)
¼tðtÚto : ßÞthu {™w»Þ yuðt (Þt™tu{tk ƒuËe™u ‚u™u [÷tðu Au; íÞthu ºtý ht‚-rŒðË{tk Ëw¾…qðof
Ë{wÿ™u …th y™u yr„Þth ht‚-rŒðË{tk ¼q„tu¤™e [tu‚hV sE þfu Au. yt he‚u fh™th rðît™
Ëw¾…qðof …qýo ytÞw™u «t fhe™u, Œw:¾tu™u Œqh fhe™u ‚Útt þºtwytu™u S‚e™u [¢ð‚eo htßÞ™t ¼t„e
Īu Au. (11)
•Ê ŸÊfi •|‡flŸÊ ÁòÊflÎÃÊ ⁄UÕfiŸÊflʸÜø¯ ⁄U®RÁÿ¥ flfi„â ‚ÆÈflË⁄Ufi◊˜–
‡ÊÆÎáflãÃÊfi flÊ◊flfi‚ ¡Ê„flËÁ◊ flÎÆœ øfi ŸÊ ÷flâ flÊ¡fi‚ÊÃÊÒH§12H
…ŒtÚto : nu rþÕ…rðãt{tk fwþ¤, Ÿæ뇱‹„æ-©ðý fhtð™th ¥çEÝæ-áZ, rðãt y™u ƒ¤Þwõ‚
yt… ƒL™u s¤ y™u ðtÞw Ë{t™ ç~æ±ë„æ-ºtý-MÚt¤, s¤ y™u yL‚rhût{tk …qýo „r‚Úte sðt {txu
rðã{t™ ÚƒïÝ-rð{t™ ytrŒ Þt™Úte Ý:-y{™u ¥±æü@}æì-W…hÚte ™e[u y¼eü MÚtt™™u, ¨é±èÚ}æìW¥t{ ðehtuÚte-Þwõ‚ Úç²}æì-[¢ð‚eo htßÞÚte rËØ fhu÷ Ä™™u ¥æ±ã„}æì-«t fhtðtu; ™-y™u Ý:y{tht ±æ…¨æ„æñ-Ëk„út{{tk ±ë{ï-ð]rØ {txu rðsÞ «t fhtð™th |汄}æì-Úttytu. ¥±¨ï-hûtt rŒ™u
{txu ±æ}æì-‚{thwk-ƒL™u™wk …æïã±èç}æ-ðthkðth „úný fÁ Awk, ‚u{ yt… {™u „úný fhtu. (12)
¼tðtÚto : yu s¤ y™u ðtÞw Y… yïtuÚte ËkÞwõ‚ fhu÷ hÚt (= Þt™) rð™t ftuE …ý ¼qr{,
s¤ y™u yL‚rhût™t {t„tuo{tk þe½ú sE þf‚t ™Úte, ‚uÚte htßÞ÷û{e, W¥t{Ëu™t y™u ðeh…wÁ»ttu™u
«t fhe™u ÷tuftu yu «fth™t Þt™Úte ÞwØ{tk rðsÞ «t fhe þfu Au, ‚uÚte yu ftÞo{tk {™w»Þ
ËŒt Ëk÷ø™ ƒ™u. (12)
Ëk„r‚ : …qðo Ëqõ‚™t yu rþÕ…rðãt™t ËtÄf ‘RLÿ’™t yÚto™wk «r‚…tŒ™ fhu÷ Au, ‚Útt yt
Ëqõ‚{tk yu rþÕ…rðãt™t {wÏÞ ËtÄf ‘yrï™ti’ (rþÕ…es™) y™u ãtðt…]rÚtðe (yÂø™, s¤ ytrŒ)™wk
«r‚…tŒ™ fhu÷ Au ‚uÚte yt Ëqõ‚™t yÚto176
™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (34)
Ëqõ‚-35
176
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
uÿÊfiêÿÁÇŸ¥ ¬fi˝Õ◊¢ SflSÃÿ uÿÓÊÁ◊ Á◊òÊÊflLfi§áÊÊÁfl„Êflfi‚–
uÿÊfiÁ◊ ⁄UÊòÊË¥ ¡ªfiÃÊ ÁŸfl‡ÊfiŸË¥ uÿÊfiÁ◊ Œfl¢ ‚fiÁflÃÊ⁄fiU◊ÆÍÃÿfiH§1H
…ŒtÚto : nwk §ã-yt þheh Äthý ytrŒ ÔÞðnth{tk S±S„²ï-W¥t{ Ëw¾™u {txu Ðíƒ}æ}æì-Sð™þhehÄthý™wk ytrŒ ËtÄ™ ¥çxæí}æì-Y… „wýðt¤t yÂø™™t u²æç}æ-„úný™e RåAyt fÁk Awk; ¥±¨ïhûtt ytrŒ™u {txu ç}æ~ææ±L‡ææñ-r{ºt = «tý ðÁý = WŒt™ ðtÞw™tu u²æç}æ-Mðefth fÁk Awk.
…xæ„:-ËkËth™e çݱïàæÝè}æì-r™ÿt{tk r™ðtË fhtð™the Úæ~æè}æì-ËqÞo™t y¼tð{tk ykÄfth htrºt™u
u²æç}æ-«t fÁk Awk; ª„²ï-r¢Þt rËrØ™e RåAt™u {txu Îï±}æì-«ftþtí{f ¨ç±„æÚ}æì-ËqÞo÷tuf™u
u²æç}æ-„úný fÁk Awk. (1)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtu rŒðË-ht‚ Ëw¾ {txu yÂø™, ðtÞw y™u ËqÞo™tu W…Þtu„ „úný fhe™u,
Ë{M‚ Ëw¾tu™u «t fhu, „úný fhe™u, fthý fu yu rðãt rð™t fŒe ftuE™u Ëw¾ Ëk¼ð ™Úte.
(1)
•Ê ∑ÎƧcáÊŸ ⁄U¡fi‚Ê flø®fi◊ÊŸÊ ÁŸfl‡ÊÿfiãŸ◊Îâ ◊àÿZ®®fi ø–
Á„⁄U®RáÿÿfiŸ ‚ÁflÃÊ ⁄UÕŸÊ ŒflÊ ÿÊfiÁà ÷ÈflfiŸÊÁŸ ¬‡ÿfiŸ˜H§2H
[…h{uïh]
…ŒtÚto : su ¨ç±„æ-Ëðo™u Wí…L™ fh™th Îï±:-Ëðo™t «ftþf …h{uïh ¥æÜëUc‡æïÝ-…tu‚t™e
ytf»toý þÂõ‚Úte Ú…¨æ-Ëðo ËqÞtorŒ ÷tuf Ë{qn™e ËtÚtu ÔÞt…f ƒ™e™u ±œæü}ææÝ:-ð‚o{t™, Ë{M‚
s„‚{tk, ¥}æë„}æì-yL‚Þto{e Y…Úte y™u ðuŒ îtht {tuût ËtÄf ËíÞ¿tt™Úte ™-y™u }æy²ü}æì-f{o
y™u «÷Þ-«tr™e ÔÞðMÚttÚte {hýÄ{to «týe™u çݱïàæ²Ýì-ËðoÚtt …tu‚t™t Ët{ÚÞo{tk MÚtt…™ fh‚t
çãÚ‡²²ïÝ-ßÞtur‚{oÞ y™L‚ ÞþÚte Þwõ‚ ÚƒïÝ-¿tt™ Y… hÚtÚte Þwõ‚ ÚtE™u |æé±ÝæçÝ-÷tuftu™u Ðà²Ýìr™nt¤‚t ¥æ + ²æç„-ËðoºtÚte Ëðo …ŒtÚttuo™u «t ÚttÞ Au.
[ËqÞo÷tuf]
su ¨ç±„æ-«ftþ, ð]rü y™u hËtu™u Wí…L™ fh™th Îï ± :-«ftþf ËqÞo Üë U c‡æï Ý -f]»ý
ðýoÞwõ‚ = «ftþ hrn‚ Ú…¨æ-…]rÚtðe ytrŒ ÷tuf-Ë{qn™e ËtÚtu ¥æ±œæü}ææÝ:-…tu‚t™e ytf»toý
þÂõ‚Úte ð‚o{t™ yt s„‚{tk ¥}æë„}æì-ð]rü îtht y{]‚Y… hË™u ™-‚Útt }æy²ü}æì-ft÷-yðMÚttÚte
{hýÄ{to «týe™u çݱïàæ²Ýì-ËðoÚtt …tu‚-…tu‚t™t Ët{ÚÞo{tk MÚtt…™ fh‚t çãÚ‡²²ïÝ-‚uòu{Þ
ÚƒïÝ-„{™þÂõ‚Úte |æé±ÝæçÝ-÷tuftu™u Ðà²Ýì-Œu¾tz‚t ¥æ + ²æç„-ËðoºtÚte ð»tto ytrŒ Y…tu™e …]ÚtfT…]ÚtfT «tr fhtðu Au. (2)
¼tðtÚto : su{ …]rÚtðe ytrŒ ÷tuf Ëðo {™w»Þ ytrŒ™u Äthý fhu Au. ËqÞo÷tuf ytf»toýÚte …]rÚtðe
ÉøðuŒ¼t»Þ
177
ytrŒ™u Äthý fhu Au. Eïh …tu‚t™e Ë¥ttÚte ËqÞo ytrŒ ÷tuftu™u Äthý fhu Au. yu he‚u ¢{Úte
Ëðo ÷tuftu™wk Äthý ÚttÞ Au. ‚u™t rð™t yL‚rhût{tk ftuE ¼thÞwõ‚ ÷tuf™e …tu‚t™e …rhrÄ{tk ÂMÚtr‚
hnuðt™e Ëk¼tð™t ™Úte. ÷tuftu™t ¼ú{ý rð™t ûtý, {wnq‚o, «nh, rŒðË, ht‚, …ût, {tË, }‚w
y™u ËkðíËh = ð»to ytrŒ ft¤™t yðÞð Wí…L™ ÚtE þf‚t ™Úte. (2)
ÿÊÁÃfi Œfl— ¬˝flÃÊ ÿÊàÿÆÈmÃÊ ÿÊÁÃfi ‡ÊÆÈ÷˝Êèÿʯ ÿ¡ÃÊ „Á⁄UfièÿÊ◊˜–
•Ê ŒflÊ ÿÊfiÁà ‚ÁflÃÊ ¬fi⁄UÊflÃÊ˘¬ ÁflEÊfi ŒÈÁ⁄UÃÊ ’Êœfi◊ÊŸ—H§3H
…ŒtÚto : nu hts…wÁ»ttu ! yt… su{ ç±Eæ-Ëðo ÎéçÚ„æ-Œwü Œw:¾tu™u ¥ÐÏææ{}ææÝ:-Œqh fh‚t
²…„:-Ëk„ fhðt ÞtuøÞ Îï±:-©ðý ytrŒ ¿tt™ «ftþf ðtÞw Ðí±„æ-yÄtu {t„oÚte ²æç„-yt„{™„{™ fhu Au y™u ©m„æ-Qæðo {t„o ²æç„-ytðt„{™ fhu Au y™u su{ Ëðo Œw:¾ yt…™th ykÄfth
ytrŒ™u Œqh fh‚t ²…„:-Ëk„ fhðt ÞtuøÞ ¨ç±„æ-«ftþf ËqÞo÷tuf àæé|æíæ|²æ}æì-þwØ ãçÚ|²æ}æì-nhý™t
ËtÄ™ rŒðË-ht‚ ‚Útt f]»ý y™u þwõ÷ …ûttu{tk ÐÚ汄:-Œqh hnu÷t …ŒtÚttuo™u …tu‚t™t rfhýtuÚte «tÂ
fhe™u …]rÚtðe ytrŒ ÷tuftu™u ¥æ²æç„-Ëðo «fthÚte «t ÚttÞ Au; ‚u{ þqhðeh Ëu™t-Ët{„úe Ërn‚
Ÿ[t-™e[t {t„o{tk ytðt„{™ fhe™u, þºtwytu™u S‚e™u «ò™e r™hk‚h hûtt-Ëw¾e fhu. (3)
¼tðtÚto : su{ Eïh™e h[u÷e Ë]rü{tk ðtÞw W…h, ™e[u y™u Ë{t™ „r‚Úte [t÷‚t ™e[u™t
…ŒtÚttuo™u W…h y™u W…h™t …ŒtÚttuo™u ™e[u ÷tðu Au, ‚u{ yu ËqÞoY…e Œuð nhýþe÷ y™u …tu‚t™t
rfhýtuÚte Þwõ‚ rŒðË-ht‚™t îtht ykÄfth ytrŒ™t r™ðthýÚte Œw:¾tu™tu ™tþ fhe™u (‚Útt) Ëw¾tu™u
«fx fhe™u (‚Útt) õÞthuf Ëw¾tu™tu ™tþ fhe™u Œw:¾tu™u «fx fhu Au, ‚u{ ˼t…r‚ ytrŒyu …ý
Ëu™t ytrŒ™e ËtÚtu „{™-yt„{™ fhe™u ‚Útt þºtwytu™u S‚e™u «ò™wk …t÷™ fhðwk òuEyu. (3)
•÷ËflÎfiâ ∑Χ‡ÊfiŸÒÁfl¸EMfi§¬¢ Á„⁄Ufiáÿ‡Êêÿ¢ ÿ¡ÃÊ ’ÎÆ„ãÃfi◊˜–
•ÊSÕʺ˝Õ¯ ‚ÁflÃÊ ÁøòÊ÷ÊfiŸÈ— ∑ÆΧcáÊÊ ⁄U¡Ê¯Á‚ ÃÁflfi·Ë¥ ŒœÊfiŸ—H§4H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût hts™ ! yt… su{ ²…„:-Ëk„r‚ y™u «ftþ™t Œt‚t ç™~æ|ææÝé:-rðr[ºt
Œer = «ftþÚte Þwõ‚ ¨ç±„æ-ËqÞo y™u ðtÞw ÜëU àæÝñ:-Ëqû{‚t fh™th rfhýtu yÚtðt rðrðÄ Y…tuÚte
Ïæëã‹„}æì-{nt™ çãÚ‡²àæ}²}æì-rnhÛÞ = Ëwðýo yÚtðt yLÞ ßÞtur‚ytu™u þtL‚ fh™th ¥|æè±ë„}æìËðoºt ËtÄ™tuÚte …qýo ç±EMÐ}æì-rðrðÄ Y…ðt¤t «ftþÚte Þwõ‚ Úƒ}æì-h{ýeÞ hÚt™u ÜëUc‡ææ-ytf»toý
y™u f]»ýðýoÚte Þwõ‚ Ú…æ¢ç¨-…]rÚtðe ytrŒ ÷tuftu ‚Útt „籯è}æì-ƒ¤™u Î{æÝ:-Äthý fh‚t ¥æSƒæ„ìËðoºt ÂMÚtr‚ ÚttÞ Au, ‚u{ ƒ™e™u …tu‚t™tu ð‚toð fhtu. (4)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo ytrŒ™e Wí…r¥t
178r™r{¥t, ËqÞo ytrŒ ÷tuftu™t Äthýf‚to, ƒ¤ðt™ y™u
Ëðo ÷tuftu™tk ytf»toý ™t{f ƒ¤™u Äthý fh™th ðtÞw Au.
su{ ËqÞo÷tuf …tu‚t™e Ë{e… hnu÷t ÷tuftu™u Äthý fh‚t y™u Ë{M‚ Y…™u «fx fh‚t ƒ¤
y™u ytf»toý îtht Ëðo™u Äthý fhu Au.
178
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
su{ yu ƒL™u (ðtÞw y™u ËqÞo) rð™t ftuE …h{týw™wk …ý Äthý fhðwk Ëk¼ð ™Úte, ‚u{ htò
þw¼ „wýtu™u Äthý fhe™u htßÞ™u Äthý fhu. (4)
Áfl ¡ŸÊfiÜ¿®KÊflÊ— Á‡ÊfiÁìʌÊfi •ÅÿŸ˝Õ¢ Á„⁄fiUáÿ¬˝©Uª¢ fl„fiã×–
‡ÊEÁm‡Êfi— ‚ÁflÃȌҸ√ÿfiSÿʬSÕ ÁflEÊ ÷ÈflfiŸÊÁŸ ÃSÕÈ—H§5H
…ŒtÚto : nu Ëßs™ …wÁ»t ! su{ yu ÎñòS²:-rðît™ y™u rŒÔÞ …ŒtÚttuo{tk Wí…L™ Út™th ¨ç±„é:ËqÞo™t ©ÐSƒï-W…MÚt = Ëtr™æÞ{tk (yÚtto‚T „tuŒ yÚtðt ytf»toý þÂõ‚{tk) ç±Eæ-Ëðo |æé±ÝæçÝ…]rÚtðe ytrŒ ÷tuf „Sƒé:-ÂMÚt‚ hnu Au. ‚u™t çàæç„ÐæÎ:-…tu‚t™t ïu‚ yðÞðtuÚte Þwõ‚ à²æ±æ:«t Út™th rfhýtu …ÝæÝì-rðît™tu™t çãÚ‡²Ðí©xæ}æì-su{tk ßÞtur‚Y… yÂø™™t {w¾™e Ë{t™ MÚtt™
Au, ‚u Úƒ}æì-rð{t™ ytrŒ Þt™ y™u àæE„ì-y™trŒ Y… ç±àæ:-«òytu™u ±ã‹„:-Äthý ‚Útt ð]rØ
fh‚t ¥w²Ýì-y™uf «fthÚte «fx ÚttÞ Au, ‚u{ yt…™e Ë{e… rðît™ ÷tuf hnu y™u yt… rðãt
‚Útt Ä{o™tu «[th fhtu.-«ftrþ‚ fhtu, (5)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ËqÞo÷tuf™t «ftþ y™u ytf»toý ytrŒ „wý Au, ‚u Ë{M‚ s„‚™u
Äthý fhe™u ‚u™u «fx fhu Au.
su ËqÞo™e Ë{e… ÷tuf Au, ‚u ËqÞo™t «ftþÚte «ftrþ‚ ÚttÞ Au. su y™trŒY… «òytu Au,
‚u™u …ý ðtÞw Äthý fhu Au.
‚uÚte, Ë{M‚ ÷tuf …tu‚-…tu‚t™e …rhrÄ{tk yðÂMÚt‚ hnu Au, ‚u{ ‚{u ÷tuftu …ý „wýtu™u Äthý
fhtu y™u …tu‚-…tu‚t™e ÔÞðMÚtt{tk ÂMÚt‚ hne™u ‘¥‹²æÝì Sƒæв„ì’-yLÞ™u MÚttr…‚ fhtu (…tXtL‚h‘‹²æ²æÝì Sƒæв„ì’) LÞtÞ™e MÚtt…™t fhtu. (5)
ÁÃdÊ lÊflfi— ‚ÁflÃÈmʸ ©U¬SÕÊ° ∞∑§Êfi ÿ◊Sÿ ÷ÈflfiŸ Áfl⁄UÊ·Ê≈˜–
•ÊÁá¥Ê Ÿ ⁄Uâÿfi◊◊ÎÃÊÁœfiÃSÕÈÁ⁄®U„ ’˝fiflËÃÈÆ ÿ ©U Ã|ìÊ∑fi§ÃØH§6H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! yt… Ú‰²}æì-hÚttu™t [t÷f ¥æç‡æ}æì-Ëk„út{™u S‚™th ‚Útt htßÞ™t ™tufhtu™e
Ý-Ë{t™ yu ¨ç±„é:-ËqÞo™t «ftþ{tk su ç„d:-ºtý yÚtto‚T læ±:-ËqÞo, yÂø™ y™u rðãw‚T Y…
ŒerÂytu ¥ç{ + „Sƒé:-ÂMÚt‚ hnu Au, ‚u{tk mæñ-ƒu Mð«ftþ y™u ¼q„tu¤ ËqÞo{kz¤™e ©ÐSƒæË{e… hnu Au, y™u »ÜUæ-yuf rðãw‚T ™t{f Œer su ç±Úæ¯æÅì-þqhðeh, ¿tt™ðt™, «trÂþe÷,
Sðtu™wk {»toý fh™the Au, ‚u ²}æS²-r™Þk‚t ðtÞw™t |æé±Ýï-yL‚rhût{tk çã-s hnu Au y™u su ¥}æë„æfthý Y…Úte ™tþ hrn‚, [Lÿ, ‚tht ytrŒ ÷tuf Au, ‚u yL‚rhût{tk yÚtto‚T ËqÞo ÷tuf™tk «ftþÚte
«ftrþ‚ ÚtE™u ¥ç{ + „Sƒé:-ÂMÚt‚ hnu Au. ²: su {™w»Þ (©) ðtŒ-rððtŒÚte yÚtto‚T rð[th…qðof
‚u™u ç™ÜïU„„ì-òýu y™u ‚u ¿tt™™u (§ã-yt ËkËth{tk yÚtðt yu rðãt{tk) Ïæí±è„é-Ëthe he‚u W…Œuþ
fhu, ‚u™e Ë{t™ ƒ™e™u y{™u ËŒT„wýtu™tu-rðãt™tu W…Œuþ fhtu. (6)
¼tðtÚto
: Eïhu fthýY… yÂø™Úte su ËqÞo, yÂø™ y™u rðãw‚T Y… ºtý ŒerÂytu-ßÞtur‚ytu
Éøðu
Œ¼t»Þ
179
h[u÷ Au, ‚u™t îtht Ëðo ftÞtuo rËØ ÚttÞ Au.
(«&™ :) ßÞthu ftuE «&™ fhu, fu su Sð þhehtu™tu íÞt„ fhe™u su Þ{™t MÚtt™{tk òÞ
Au ‚u (Þ{) ftuý Au ?
(W¥th :) ‚u™tu yu W¥th Au, fu yL‚rhût{tk hnu™th ‘Þ{’ ™t{f ðtÞw™u «t ÚttÞ Au.
su{ ÞwØ{tk hÚt™t ™tufh ytrŒ yk„ (‚u™e) Ë{e… hnu Au, ‚u{ s {]‚ ‚Útt Srð‚ «týe
ðtÞw™tu yt©Þ fhe™u hnu Au.
…]rÚtðe, [Lÿ{t y™u ‚tht ytrŒ ÷tuf ËqÞo™t «ftþ™u ytr©‚ hnu Au.
su rðît™ (ntuÞ) Au, ‚u s «&™tu™t W¥th yt…e þfu Au, yLÞ {q¾o ™rn. {™w»Þtuyu yrðît™{q¾tuo™t fÚt™{tk rðïtË fhðtu ™rn y™u ytÂtu™t ð[™-fÚt™{tk y©Øt fhðe ™rn. (6)
Áfl ‚fiȬáÊʸ •ãÃÁ⁄UfiˇÊÊáÿÅÿŒ˜ ª÷Ë⁄Uflfi¬Ê •‚Èfi⁄U— ‚ÈŸËÕ—–
Äfl3>ŒÊŸË¥ ‚Íÿ¸— ∑§Ápfi∑§Ã ∑§Ã◊Ê¢ lÊ¢ ⁄U|‡◊⁄U®RSÿÊ ÃfiÃÊŸH§7H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su{ yu ËqÞo su ¥¨éÚ:-Ëðo™u «tý yt…™th yÚtto‚T htrºt{tk Ëq‚u÷t™u
ËqÞtuoŒÞ Ë{Þu [u‚™‚t yt…™th Au yÚtðt «týtu™u h{ý fhtð™th Au xæ|æèÚ±ïÐæ:-su™wk fk…™ „k¼eh
= Ëqû{ ntuðtÚte yrðît™tu îtht ™ òýðt ÞtuøÞ Au ¨éÝèƒ:-W¥t{ «fthÚte …ŒtÚttuoÚte «tr fhtð™th
Au ¨éЇæü:-W¥t{ …‚™þe÷ rfhýtuÚte Þwõ‚ Au, ¥S²-yu ËqÞo™e Úçà}æ:-ßÞtur‚ ¥‹„çÚÿææç‡æ-yL‚rhût{tk
ÂMÚt‚ Ëðo ÷tuftu™u ç± + ¥w²„ì-rðÏÞt‚T = «ftrþ‚ fhu Au; ‚u hÂ~{„ýÚte Þwõ‚ ËqÞo §ÎæÝè}æìyu Ë{Þu = ht‚u ÜU-õÞtk Au ? yu ðt‚™u ÜU:-ftuý ç™ÜïU„-òýu Au ? y™u ÜU„}ææ}æì-y™uftu{tk
ftuý læ}æì-«ftþÞwõ‚ …]rÚtðe™u ¥S²-yu ËqÞo™t Úçà}æ:-rfhýtu ¥æ„„æÝ-ytåAtrŒ‚ fhe hÌtt Au ?
yu ðt‚™u …ý ftuý òýu Au ? yÚtto‚T ftuE ftuE su rðît™ Au, ‚u s òýu Au Ëðo ËtÄthý {™w»Þ
òý‚t ™Úte. ‚uÚte ËqÞo™e „r‚ y™u MðY… ytrŒ™u yt… òýtu. (7)
¼tðtÚto : ßÞthu yt ¼q„tu¤ ¼ú{ý fh‚t ËqÞo «ftþ™u Ztkfe™u ykÄfth Wí…L™ fhu Au, íÞthu
y¿tt™e ÷tuftu …qAu Au, fu yíÞthu ËqÞo õÞtk „Þtu Au ? yu «&™™wk yu he‚u W¥th yt…e™u Ë{tÄt™
fhðwk, fu …]rÚtðe™t ƒeò ¼t„{tk Au. su™wk [t÷ðwk yr‚ Ëqû{ Au, suÚte Ët{tLÞ {™w»Þtu îtht òýe
þft‚wk ™Úte, yus rðît™tu™t yr¼«tÞ™u …ý (Ët{tLÞ {™w»Þ òýe þf‚t ™Úte.) (7)
•c≈ÊÒ √ÿfiÅÿà∑§∑ȧ÷fi— ¬ÎÁÕ√ÿÊSòÊË œãfl ÿÊ¡fiŸÊ ‚åà Á‚ãœÍfiŸ˜–
Á„⁄U®RáÿÊˇÊ— ‚fiÁflÃÊ Œfl •ÊªÊ
gœº˝àŸÊfi ŒÊ‡ÊÈ· flÊÿ¸ÓÊÁáÊH§8H
180
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ! yt… su{ su çãÚ‡²æÿæ:-Ëwðýo Ë{t™ ßÞtur‚Þwõ‚ ‚u ¨ç±„æ-ð]rü™t
Wí…tŒf Îï±:-«ftþtí{f ËqÞo÷tuf ÐëçƒÃ²æ:-…]rÚtðe ËkƒkÄe ¥cÅæñ-ytX ÜUÜéU|æ:-rŒþt yÚtto‚T [th
180
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
rŒþtytu y™u [th W…rŒþtytu™u ~æè-ºtý-¼qr{, yL‚rhût y™u «ftþ™t yÚtto‚T W…h, ™e[u y™u
{æÞ{tk ÂMÚt‚ {‹±-«t fhðt ÞtuøÞ ²æï…Ýæ-Ëðo …ŒtÚttuo™t ytÄth ºtý ÷tuftu y™u ¨Œ„-Ët‚
程{êÝì-¼qr{ y™u yL‚rhût™t W…h-W…h hnu÷ Ët‚ Ët„h = s¤ Ë{wŒtÞtu™u òw²„ì-rðÏÞt‚
= «ftrþ‚ fhu Au, ‚u Îæàæé¯ï-Ëðtuo…fthf rðãtrŒ W¥t{ …ŒtÚto yt…™th Þs{t™™u {txu ±æ²æüç‡æMðefth yÚtto‚T „úný fhðt ÞtuøÞ ÚyÝæ-Ëwðýo ytrŒ h{ýeÞ …ŒtÚttuo™u Î{„ì-Äthý fh‚t ¥æ +
¥xææ„ì ËðoºtÚte «t ÚttÞ Au, ‚u{ ‚{u …ý ð‚o™ fhtu. (8)
¼tðtÚto : su yu ËqÞo÷tuf Ëðo {q‚o …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ y™u rAL™-r¼L™ fhe™u, ðtÞw îtht yL‚rhût{tk
÷E sE™u, íÞtkÚte ™e[u …ze™u, Ëðo h{ýeÞ Ëw¾tu™u Sðtu {txu «t fhtðtu Au, y™u …]rÚtðe™t
{æÞ{tk hnu÷ ytu„ý…[tË „tW ËwÄe™t yL‚rhût{tk MÚtq¤, Ëqû{, ÷½w y™u „wÁ Y…{tk hnu÷
s¤tu™e su M…‚®ËÄw yu Ëk¿tt Au, ‚u Ëðo™u ytf»toýÚte Äthý fhu Au, ‚u{ Ëðo rðît™tuyu rðãt
y™u Ä{o îtht Ë{M‚ {™w»Þtu™u Äthý fhe™u, ‚uytu™u yt™krŒ‚ fhðt òuEyu. (8)
Á„⁄Ufiáÿ¬ÊÁáÊ— ‚ÁflÃÊ Áfløfi·¸ÁáÊL§÷ lÊflÊfi¬ÎÁÕflË •ãÃ⁄UËfiÿÖ
•¬Ê◊ËfiflÊ¢ ’Êœfià flÁà ‚Íÿ¸®fi◊Á÷∑ÎƧcáÊŸ ⁄U¡fi‚Ê lÊ◊ÎfiáÊÊÁÃH§9H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ! su{ çãÚ‡²Ðæç‡æ:-ßÞtur‚ytu su™t ntÚt Ë{t™ „úný-ËtÄ™ Au; su
ç±™¯üç‡æ:-…ŒtÚttuo™u rAL™-r¼L™ y™u ¨ç±„æ-hËtu™u Wí…L™ fh™th ËqÞo Au, ‚u ©|æï-ƒL™u læ±æÐë烱è«ftþ-¼qr{™u ¥‹„: + §ü²„ï-yL‚rhût™t {æÞ{tk …ntU[tzu Au; ¥}æè±æ}æì-htu„-…ezt™u ¥Ð + Ïææ{„ïŒqh fhu Au; ¨ê²ü-Ëðo «t Út™th …tu‚t™t rfhý Ë{qn™u ¥ç|æ±ïç„-Ëðoºt Wí…L™ fhu Au; ÜëUc‡æïÝ«ftþhrn‚ …]rÚtðe ytrŒ Ú…¨æ-÷tuf Ë{qn™e ËtÚtu læ}æì-«ftþ™u «‡ææïç„-«t fhu Au, ‚u{ ‚{u
…ý ƒ™tu. (9)
¼tðtÚto : nu ˼t…‚u ! su{ ËqÞo y™uf ÷tuftu™e ËtÚtu ytf»toý ËkƒkÄÚte ð‚o{t™ hne™u ‚Útt
Ë{M‚ …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fh‚t «ftþ (= ãw÷tuf) y™u …]rÚtðe (÷tuf)™e ykŒh (= {æÞ{tk) („r‚)
fhu Au, ‚u{ ‚{thu …ý fhðwk òuEyu. (9)
Á„⁄Ufiáÿ„SÃÊ •‚Èfi⁄U— ‚ÈŸËÕ— ‚Èfi◊ΛUË∑§— Sflfl°Êfi ÿÊàflflʸæU˜–
•¬‚œfiŸ˝ˇÊ‚Êfi ÿÊÃÈƜʟʟSÕÓÊ®gfl— ¬fi˝ÁÌʷ¢ ªÎfiáÊÊŸ—H§10H
…ŒtÚto : nu ˼t…‚u ! yt… su{ yu çãÚ‡²ãS„:-ntÚttu™e Ë{t™ Ëðoºt „r‚{t™, ¥¨éÚ:«tý yt…™th, Y… y™u „wýÚte hrn‚, ¨éÝèƒ:-ËwkŒh he‚u Ëðo™u «t Út™th ¨é}æëf èÜU: W¥t{
ÔÞðnthtu{tk Ëw¾Þwõ‚ fh™th S±±æ¡-«þM‚ M…þo ytrŒ „wýÚte Þwõ‚ ¥±æüÑì-…tu‚t™t ™e[u, W…h
y™u r‚ÞofT s™th ðu„tu™u «t fh™th ðtÞw (²æ„é-) Ëðoºt [t÷u Au, «t ÚttÞ Au; Ðíç„Îæï¯}æì-
ÉøðuŒ¼t»Þ
181
«íÞuf htrºt{tk xæë‡ææÝ:-…tu‚t™t „wýtuÚte M‚wr‚™u ÞtuøÞ Îï±:-Ëðo ÔÞðnthtu™tu ËtÄf ðtÞw Œw:¾tu™wk
r™ðthý fhe™u ‚Útt Ëw¾tu™u «t fhtðe™u ¥Sƒæ„ì-ÂMÚt‚ Au, ‚u{ ²æ„é{æÝæÝì-Þt‚™t-…eztytu™t
ytÄth ŒMÞwytu ‚Útt Úÿæ¨:-Œwü f{o fh™th [tuh ytrŒ™w ¥Ð¨ï{Ýì-r™ðthý fh‚t fh‚t ©uc
s™tu™u ²æ„é-«t fhtu. (10)
¼tðtÚto : nu ˼t…‚u ! su{ yu ðtÞw …tu‚t™t ytf»toý, ƒ¤ ytrŒ „wýtuÚte Ëðo …ŒtÚttuo™u
ÔÞðÂMÚt‚ ht¾u Au, y™u su{ rŒðË{tk [tuh «ƒ¤ ƒ™e þf‚t ™Úte, ‚u{ ‚{u …ý ƒ™tu.
su s„Œeïhu y™uf „wý y™u Ëw¾tu™u «t fhtð™th ðtÞw ytrŒ …ŒtÚto h[u÷ Au, ‚u{™tu
Ëðo ÄLÞðtŒ fhtu. (10)
ÿ à ¬ãÕÊfi— ‚Áfl× ¬ÆÍ√ÿʸ‚Êfi˘⁄U®RáÊfl— ‚È∑Îfi§ÃÊ •ãÃÁ⁄UfiˇÊ–
ÃÁ÷fiŸÊ¸ •l ¬ÁÕÁ÷fi— ‚Ȫ÷Ë ⁄UˇÊÊfi ø ŸÊ •Áœfi ø ’˝ÍÁ„ ŒflH§11H
…ŒtÚto : nu ¨ç±„:-Ëf÷ s„‚™t Wí…tŒf Îï± Ëðo Ëw¾tu™t Œt‚t s„Œeïh ! yt…-f]…t
fhe™u ²ï-su „ï-yt…™t ¥Úï‡æ±:-su{tk ®fr[‚T …ý hs-Äq¤™t ykþtu™e Ë{t™ rðΙY… {÷ ™Úte
‚Útt Ðêòæü¨:-su y{the y…uûttÚte …qðoòuÚte ËtrÄ‚ y™u Ëuð™ fhu÷ ¨ëÜëU„æ:-Ëthe he‚u r™Š{‚
Ћƒæ:-Ä{o-{t„o ¥‹„çÚÿæï-…tu‚t™e ÔÞt…f‚t Y… ƒúñtkz{tk Au; „ïç|æ:-‚u ¨éxæï|æè:-Ëw¾ …qðof Ëuððt
ÞtuøÞ Ðçƒç|æ:-Ä{o {t„tuoÚte Ý:-y{the ¥l-yts Úÿæ-hûtt fhtu ™-y™u Ý:-y{™u Ëðo rðãtytu™tu
¥ç{ + Ïæíêçã-Ëðtuo…rh Eïh ¼tðÚte W…Œuþ ™-…ý fhtu. (11)
¼tðtÚto : nu Eïh yt…u su ËqÞo ytrŒ ÷tuftu™t ¼ú{ý™u {txu {t„o y™u «týeytu™t Ëw¾™t
{txu Ä{o-{t„o, ytftþ y™u …tu‚t™t {rn{tÚte h[u÷ Au, ‚u{tk yu r™Þ{ y™wËth ¼ú{ý y™u
rð[hý fhu Au, ‚u Ëðo …ŒtÚttuo™t {t„tuo ‚Útt „wýtu™tu yt… W…Œuþ fhtu. suÚte y{u ÷tuftu ßÞtkíÞtk [÷tÞ{t™ ™ ÚtEyu yÚtto‚T ¼xfeyu ™rn. (11)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ËqÞo÷tuf, Eïh y™u ðtÞw™t „wýtu™wk «r‚…tŒ™ fhðtÚte [tuºteË{tk Ëqõ‚{tk
«r‚…trŒ‚ yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (35)
Ëqõ‚-36
¬˝ flÊfi ÿu¢ ¬ÈfiM§áÊÊ¢ Áfl‡ÊÊ¢ ŒfiflÿÃËŸÊfi◊˜–
•ÁÇŸ¥ ‚ÍÆÄÃÁ÷fl¸øÊfiÁ÷⁄UË◊„ 182
ÿ¢ ‚ËÁ◊Œãÿ ߸›UfiÃH§1H
…ŒtÚto : y{u su{ ¥‹²ï-yLÞ …htu…fthe, ƒwrØ{t™, ÄtŠ{f rðît™ ¨êv„ïç|æ:-su{tk Ëthe he‚u
rðãt „úný «fth fnu÷ Au, ‚u ±™æïç|æ:-ðuŒ™t yÚto ¿tt™Þwõ‚ ð[™tuÚte Îï±²„èÝæ}æì-…tu‚t™t {txu
182
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
rŒÔÞ ¼tu„tu y™u rŒÔÞ„wýtu™e RåAt fh™the ÐéL‡ææ}æì-…w»f¤ ±:-‚{the «ò™e {æÞ{tk Ëw¾™u
{txu ²}æì-su ²u}æì-„wýtuÚte {nt™ ¥çxÝ}æì-…h{uïh™e ¨è}æì-ËðoºtÚte §üÇ„ï-M‚wr‚ fheyu Aeyu, ‚u{
‚u™e §„ì-s Ðí + §ü}æãï-«tÚto™t fheyu Aeyu y™u ‚u™t „wýtu™tu «ftþ fheyu Aeyu. (1)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ rðît™s™tu «ò™t Ëw¾™e rËrØ {txu ËðoÔÞt…f …h{uïh™tu
r™ùÞ fhe™u ‚Útt W…Œuþ fhe™u, ‚u™t „wýtu™u Þí™…qðof ƒ‚tðu Au y™u M‚wr‚ fhtðu Au, ‚u{ ‚{u
y™u y{u …ý („wýtu™u) «ftþr‚ fheyu.
su{ Eïh yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™e h[™t ‚Útt hûtt îtht Sðtu{tk Ë{M‚ Ëw¾tu MÚttr…‚ fhu
Au, ‚u{ y{u …ý Ëðo «týeytu™t Ëw¾tu™u rËØ fheyu, yu{ òýtu. (1)
¡ŸÊfi‚Ê •ÁÇŸ¥ ŒfiÁœ⁄U ‚„ÊflÎœ¯ „Áflc◊fiãÃÊ Áflœ◊ Ö
‚ àfl¢ ŸÊfi •l ‚ÈÆ◊ŸÊfi ß„ÊÁflÃÊ ÷flÊ flÊ¡fi·È ‚ãàÿH§2H
…ŒtÚto : nu ¨‹y²-Œt™{tk ©uc Eïh ! su{ ãç±c}æ‹„:-W¥t{ ytŒt™-«Œt™ ÞtuøÞ ðM‚wytu
ðt¤t …Ýæ¨:-rðãtytu{tk «rËØ rðît™ {™w»Þ su „ï yt…™t yt©Þ™u Îç{Úï-Äthý fhu Au, ‚u{
‚u ¨ãæï±ë{}æì-Ën = ƒ¤™u ðÄth™th ¥çxÝ}æì-Ëðo hûtf yt… Eïh™wk y{u ç±{ï}æì-Ëuð™ fheyu;
¨: ‚u ¨é}æÝæ:-W¥t{ ¿tt™ðt™ y±}æì-yt… ¥l-yts Ý:-y{tht §ã-yt ËkËth{tk y™u ±æ…ï¯éÞwØtu{tk ¥ç±„æ-hûtf, ¿tt…f ‚Útt Ëðo rðãtytu{tk «ðuþf |æ±-ƒ™tu. (2)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu yuf {tºt, yrî‚eÞ …h{uïh™e W…tË™tÚte s Ëk‚wü hnuðwk òuEyu.
rðît™ ÷tuftu fŒtr… Eïh™tk MÚtt™{tk yLÞ ðM‚w™u W…tËf™tk Y…{tk Mðefth fh‚t ™Úte. ‚uÚte ‚u™tu
yt ËkËth™t ÞwØtu{tk …ý fŒe …htsÞ òuðt{tk ytð‚tu ™Úte. yu he‚u EïhÚte r¼L™™t W…tËftu
‚u™u S‚ðt{tk Ë{Úto ƒ™e þf‚t ™Úte. su™tu hûtf Eïh Au, ‚u™tu …htsÞ fu{ Ëk¼ðe þfu ?
(2)
¬˝ àflÊfi ŒÍÆâ flÎfiáÊË◊„ „ÊÃÊfi⁄U¢ Áfl‡flflfiŒ‚◊Ô˜–
◊„SÃfi ‚ÃÊ Áfl øfi⁄Uãàÿø¸ÿÊfi ÁŒÁfl S¬Îfi‡Ê|ãà ÷ÊŸflfi—H§3H
…ŒtÚto : nu rðît™T htsŒq‚ ! su{ y{u ç±E±ïΨ}æì-Ëðo rþÕ…-ËtÄ™tu™e «tr {txu ãæï„æÚ}æì„úný fh™th, Îê„}æì-Ëðo …ŒtÚttuo™u ‚…tð™th yÂø™™u ±ë‡æè}æãï-Mðefth fheyu Aeyu, ‚u{ ç±E±ïΨ}æìËðo «ò™t Ë{t[th™u òý™th ãæï„æÚ}æì-„úný fh™th Îê„}æì-ytsw-ƒtsw ¼ú{ý fhe™u Œwütu™u …erz‚
fh™th) y±æ yt…™u …ý y{u „úný fheyu Aeyu.
su{ }æã¨:-{nt™ „wýtuÚte Þwõ‚ ¨„:-fthýY… yrð™tþe, rðã{t™ yÂø™™t |ææݱ:-rfhýtu
Ëðo …ŒtÚttuo™u SÐëàæç‹„-M…þo fhu Au, y™u ¥™ü²:-«ftþY… ßðt¤tytu çÎç±-ËqÞo™t «ftþ{tk ç±™Úç‹„rð[hý fhu Au, ‚u{ yt…™t …ý Ëðo ftÞtuo ntuðt òuEyu. (3)
ÉøðuŒ¼t»Þ
183
¼tðtÚto : nu …tu‚t™tk ftÞo{tk fwþ¤ htsŒq‚ ! su{ Ëðo {™w»Þtu îtht {nt™ «ftþ ytrŒ
„wýÞwõ‚ yÂø™™u, …ŒtÚttuo™e «t y™u y«tr fhtð™th ntuðtÚte Œq‚ ƒ™tðe™u, rþÕ…ftÞtuo™u
‚Útt ntu{ðt{tk ytðu÷t …ŒtÚttuo™u ytftþ{tk …ntU[tzðt™t ftÞo™u rËØ fhe™u, Ëw¾tu™u «t fhe
þftÞ Au.
su{ yu rðãw‚T Y… yÂø™™e ŒerÂytu Ëðoºt ð‚o{t™ Au, «rËØ yÂø™Úte n÷fe ntuðtÚte
‚Útt ðtÞw™e AuŒf ntuðtÚte yðftþ Wí…L™ fh™th ntuðtÚte «rËØ (yÂø™)™e ßðt¤tytu W…h
òÞ Au, ‚u{ ‚wk …ý yu (ftÞo) fhe™u ‚u™t Ë{t™ ƒ™. (3)
ŒflÊ‚fiSàflÊ flLfi§áÊÊ Á◊òÊÊ •fiÿ¸◊Ê ‚¢ ŒÍÆâ ¬˝àŸÁ◊fiãœÃ–
ÁflE¢ ‚Ê •fiÇŸ ¡ÿÁà àflÿÊ œŸ¢ ÿSÃfi ŒŒÊ‡Ê ◊ûÿ¸Ó—H§4H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ä{o, rðãt y™u ©uc „wýtuÚte «ftþ{t™ ˼t…‚u ! ²:-su „ï-yt…™t Îê„:Œq‚ }æy²ü:-{™w»Þ {Ý}æì-rðãt, htßÞ, Ëwðýo ytrŒ Ä™ ÎÎæàæ-yt…u Au; y±²æ-su yt…™e ËtÚtu
þºtwytu™u …²ç„-S‚u Au; y™u ç}æ~æ:-r{ºt™e Ë{t™ «tý «Œt™ fh™th ±L‡æ:-Wíf]ü, ¥²ü}ææLÞtÞfthe, Îï±æ¨: ËÇÞ rðît™ {™w»Þ su™u ¨ç}æ‹{„ï-Ëthe he‚u «þkrË‚ òýe™u Mðefth ™u {txu
þw¼ „wýtuÚte «ftrþ‚ fhu Au; su y±æ-yt…™u ‚Útt Ëðo «ò™u «ËL™ fhu Au; ¨:-‚u ÐíyÝ}æì-fthýY…Úte
y™trŒ ç±E}æì-ËB…qýo htßÞ™e Ëwhûtt fhðt ÞtuøÞ Au-hûtt fhe þfu Au. (4)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ; Ëðo þt†tu{tk r™…wý, htßÞÄ{o™t ©uc ¿tt‚t, ©uc-yðh™t ¿tt‚t,
ÄtŠ{f, áZ, ËtnËe y™u ðeh Œq‚tu rð™t ‚Útt htò Ërn‚ ˼tËŒtu rð™t htßÞ™u «t fhðt{tk,
‚u™e hûtt fhðt{tk, ‚u™e WL™r‚ fhðt{tk y™u ‚u™tu W…fth ÷uðt{tk ftuE Ë{Úto ÚtE þf‚t ™Úte
{txu Ëðoyu ËŒt yu{ s fhðwk òuEyu. (4)
◊ãº˝Ê „ÊÃÊfi ªÎÆ„¬fiÁÃ⁄UÇŸfi ŒÍÆÃÊ Áfl‡ÊÊ◊fiÁ‚–
àfl ÁflEÊ ‚¢ªfiÃÊÁŸ fl˝ÃÊ œ˝ÆÈflÊ ÿÊÁŸfi ŒflÊ •∑Îfi§áflÃH§5H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-þheh y™u ytí{t™t ƒ¤Úte Ëwþtur¼‚ hts™T ! suÚte yt… }æ‹Îí:-…ŒtÚttuo™e
«tr fhtð™th ntuðtÚte Ëw¾™t nu‚w, ãæï„æ-Ëw¾tu™t Œt‚t, xæëãÐç„:-„]nftÞtuo™t …t÷f Îê„:-…erz‚
fhe™u Œwü þºtwytu™u ‚ y™u AuŒ™ fh™th y™u ç±àææ}æì-«òytu™t Ðç„:-hûtf ¥ç¨-Atu, ‚uÚte
Ëðo «ò ²æçÝ-su ç±Eæ-Ëðo {íé±æ-r™~[÷ ¨¢xæ„æçÝ-Ä{o ÔÞðnthÚte ËkÞwõ‚ ±í„æ-ËíÞt[hý ytrŒ
f{tuo™u Îï±æ:-ÄtŠ{f rðît™ ÷tuf ¥ÜëU‡±„-fhu Au. ‚u™u y±ï-yt… htßÞ…t÷f-hûtf ntuðtÚte ËŒt
184
Ëuð™ fhu Au. (5)
¼tðtÚto : W¥t{ htsŒq‚ y™u ˼tËŒ s htßÞ™e hûtt fhe þfu Au, ‚u™tÚte rð…he‚ {™w»Þtu
fhe þf‚t ™Úte. (5)
184
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
àfl ߌfiÇŸ ‚ÈÆ÷ªfi ÿÁflcΔK ÁflE◊Ê„Ífiÿà „Áfl—–
àfl¢ ŸÊfi •l ‚ÆÈ◊ŸÊfi ©UÃʬ⁄U¢ ÿÁˇfiÊ ŒflÊãà‚ÆÈflËÿ¸ÓÊH§6H
…ŒtÚto : nu ¥ç±cÆK-ðu„Úte …ŒtÚttuo™u ËkÞwõ‚ fh™th yÚtðt ËkÞwõ‚ yíÞk‚ ¼uŒ™ fh™th ¥xÝïËw¾tu™t Œt‚t hts™T ! su{ ntu‚t ¥xÝæñ-yÂø™{tk ç±E}æì-Ëðo ãç±:-W¥t{ he‚u ËkMfth fhu÷ …ŒtÚto™e
¥æã겄ï-ytnwr‚ yt…u Au, ‚u{ su ¨é|æxæï-W¥t{ yiïÞoÞwõ‚ y±ï-yt…{tk LÞtÞ fhðt™wk ft{ MÚttr…‚
fheyu-yrÄfth yt…eyu Aeyu ¨:-‚u yt… ¨é}æÝæ:-W¥t{ rð¿tt™Þwõ‚-{™Þwõ‚ ƒ™e™u ¥l-yts
©„-y™u ¥ÐÚ}æì-ft÷ = ƒeò rŒðËu …ý Ý:-y{™u ¨é±è²æü-©uc ðeÞo-…ht¢{Þwõ‚ Îï±æÝì-rðît™tu™tu
§„ì-s ²çÿæ-Ëk„ fhtðtu. (6)
¼tðtÚto : su{ rðît™tu yÂø™{tk nð™ fhðt ÞtuøÞ ÿÔÞtu™e ytnwr‚ yt…e™u s„‚™u {txu
Ëw¾ Wí…L™ fhu Au, ‚u{ hts…wÁ»t Œwütu™u ftht„th{tk ™t¾e™u ÄtŠ{ftu™u ËŒt yt™krŒ‚ fhu. (6)
â ÉÊfiÁ◊àÕÊ Ÿfi◊|SflŸ ©U¬fi Sfl⁄UÊ¡fi◊ʂÖ
„ÊòÊÊfiÁ÷⁄U®RÁÇŸ¥ ◊ŸÈfi·— ‚Á◊fiãœÃ ÁÃÁÃflÊZ‚Ê •Áà |dœfi—H§7H
…ŒtÚto : su Ý}æçS±Ý:-W¥t{ Ëífth fh™th }æÝé¯:-{™w»Þ ãæï~ææç|æ:-nð™Þwõ‚ ËíÞ r¢ÞtytuÚte
S±Úæ…²}æì-…tu‚t™t htò ¥çxÝ}æì-¿tt™ðt™ ˼tæÞût™e {-s ©Ð樄ï-W…tË™t y™u „}æì-‚u™u
¨ç}æ{‹„ï-«ftrþ‚ fhu Au, ‚u {™w»Þ çd{:-®nËf, rð™tþfthe þºtwytu™u ¥ç„ ç„焱æü¨:-Ëthe
he‚u S‚™th-…th fh™th ntuÞ Au. (7)
¼tðtÚto : ˼tæÞût™t W…tËf ˼tËŒ y™u ™tufhtu rð™t ftuE…ý MðhtßÞ rËrØ™u «tÂ
fhe™u þºtwytu™u S‚e þf‚t ™Úte. (7)
ÉŸãÃÊfi flÎÆòÊ◊fiÃ⁄UŸ˝ÊŒfi‚Ë •¬ ©UL§§ ˇÊÿÊfiÿ øÁ∑˝§⁄U–
÷Èflà∑§áfl flηÊfi lÈÆêãÿÊ„Èfi× ∑˝§ãŒŒEÊ ªÁflfiÁc≈·ÈH§8H
…ŒtÚto : nu hts…wÁ»ttu ! su{ rðãw‚T ËqÞo y™u ‚u™t rfhýtu ±ë~æ}æì-{u½™w AuŒ™ fhe™u ð»tto
fhe™u, ytftþ y™u …]rÚtðe™u s¤Úte …qýo fhu Au ‚Útt «týeytu™u ËkËth{tk yrÄf r™ðtË {txu
yu ftÞtuo fhu Au, yus he‚u þºtwytu™u ÍÝ‹„:-{th‚t ÚæïΨè-«ftþ y™u ykÄfth{tk ¥Ð:-f{o™u fhu
y™u Ëðo Sðtu™u ¥„ÚÝì-Œw:¾tu™u …th fhu ‚Útt xæç±çcůé-„tÞ ytrŒ …þwytu™t Ë{qn-Äý{tk ÜíU‹Î„ìnýný‚t ¥E:-½tuztytu™e Ë{t™ ¥æãé„:-htßÞ yrÄfth{tk r™Þwõ‚ fhu÷ ˼tæÞût ±ë¯æ-Ëw¾™e
ð]rü fh™th ©Lÿæ²æ²-r[hft÷ ËwÄe r™ðtË {txu ÜU‡±ï-ƒwrØ{t™tu{tk lé}Ýè-…w»f¤ yiïÞo™u Äthý
fh‚t Ëw¾e |æ鱄ì-ƒ™u. (8)
¼tðtÚto : su{ rðãw‚T, ¼tir‚f y™u ËqÞo Y…e yÂø™ytu {u½™u rAL™-r¼L™ fhe™u ‚Útt ‚u™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
185
ðhËtðe™u Ëðo ÷tuftu™u s¤Úte …qýo fhu Au y™u (‚u™wk) yu ftÞo «týeytu™tk Œe½oft÷e™ Ëw¾ {txu
ntuÞ Au, ‚u{ ˼tæÞût ytrŒ hts…wÁ»ttuyu ftkxtY…e þºtwytu™u {the™u «òytu™u r™hk‚h ‚] fhðe
òuEyu. (8)
‚¢ ‚ËfiŒSfl ◊„Ê° •fiÁ‚ ‡ÊÊøfiSfl ŒflflËÃfi◊—–
Áfl œÍÆ◊◊fiÇŸ •L§·¢ Á◊fiÿäÿ ‚ÎÆ¡ ¬˝fi‡ÊSà Œ‡Ê¸Ã◊˜H§9H
…ŒtÚto : nu „ï…çS±Ýì-rðãt y™u rð™ÞÞwõ‚ ç}æ²ïŠ²-{uÄtÞwõ‚ ¥xÝï-rðît™T ˼t…‚u ! su
yt… }æãæÝì-{nt™ „wýtuÚte Þwõ‚ ¥ç¨-Atu, ‚u Îï±±è„}æ:-rðît™tu™u yíÞk‚ ÔÞt fh™th ƒ™e™u
LÞtÞ{tk ¨¢¨èÎS±-ÂMÚt‚ hntu y™u Ëðo Œtu»ttu™tu ™tþ fhtu y™u àææï™S±-«ftrþ‚ Úttytu.
nu ÐíàæS„-«þkË™eÞ hts™T ! yt… ç±{ê}æ}æì-Äq{ Ë{t™ {÷Úte hrn‚ Îàæü„}æì-Œþo™eÞ ¥L¯}æìËwkŒhY…Úte Þwõ‚ ¨ë…-ƒ™tu. (9)
¼tðtÚto : {uÄtðe hts…wÁ»t yÂø™ Ë{t™ ‚usMðe, {nt™ „wýtuÞwõ‚ ƒ™e™u, rŒÔÞ„wýtuÚte Þwõ‚
…]rÚtðe ytrŒ ¼q‚tu™t ‚¥ð™u òýe™u, «ftþ{t™ Út‚tk, r™{o¤ Œþo™eÞ Y…™u Wí…L™ fhu. (9)
ÿ¢ àflÊfi ŒflÊ‚Ê ◊Ÿfifl ŒœÈÁ⁄U„ ÿÁ¡ficΔ¢ „√ÿflÊ„Ÿ–
ÿ¢ ∑§áflÊ ◊äÿÊfiÁÃÁÕœ¸ŸS¬Îâ ÿ¢ flÎ·Ê ÿ◊Èfi¬SÃÈÆ×H§10H
…ŒtÚto : nu ãò±æãÝ-„úný fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u «t fhtð™th ËÇÞs™ ! ²}æì-su {™™þe÷
²ç…cÆ}æì-yíÞk‚ Þ¿t fh™th y±æ-yt…™u Îï±æ¨:-rðît™ }æݱï-{™™ fhðt ÞtuøÞ htßÞ þtË™™u
{txu §ã-yt ËkËth{tk Î{é:-Äthý fhu Au; y™u ²}æì-su rþrût‚ {ÝSÐë„}æì-rðãt, Ëwðýo ytrŒ
Ä™Úte Ëurð‚ y±æ-yt…™u }ææç„çƒ:-{uÄtðe-…rðºt yr‚rÚtytuÚte Þwõ‚ yæÞt…f ÜU‡±:-{uÄtðerðît™ …wÁ»t Î{ï-Äthý fhu Au; y™u ²}æì-Ëw¾™e ð»tto fh™th y±æ-yt…™u ±ë¯æ-rðãt™e ð»tto
fh™th {™w»Þ Î{ï-Äthý fhu Au; y™u ²}æì-su M‚wr‚™u ÞtuøÞ yt…™u ©ÐS„é„:-Ë{e…MÚt Ëßs™tuÚte
M‚wr‚ fh™th hts…wÁ»t Äthý fhu Au, ‚u yt…™u y{u ˼t…r‚ Y…{tk Mðefth fheyu Aeyu-r™Þwõ‚
fheyu Aeyu. (10)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk Ëðo {™w»Þtuyu (òýðwk òuEyu fu) rðît™ y™u yLÞ ©ucs™ {¤e™u
su rð[thþe÷, „úný fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u «t fhtð™th, þw¼„wýtuÚte Ëk…L™, rðãt, Ëwðýo ytrŒ
Ä™Úte Þwõ‚, ËÇÞs™™u htßÞ þtË™ {txu r™Þwõ‚ fhu; ‚u s r…‚t Ë{t™ …t÷™ fh™th htò
186
Īu. (10)
ÿ◊ÁÇŸ¢ ◊äÿÊfiÁÃÁÕ— ∑§áflfi ߸œ ´§ÃÊŒÁœfi–
186
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÃSÿ ¬˝·Êfi ŒËÁŒÿÆÈSÃÁ◊◊Ê ´§øSÃ◊ÁÇŸ¥ flfiœ¸ÿÊ◊Á‚H§11H
…ŒtÚto : }ææç„çƒ:-…rðºt y™u …qsf rþ»Þ ð„o Þwõ‚ ÜU‡±:-rðãt y™u f{oftkz{tk fwþ¤
rðît™ ! «„æÎì ¥ç{-{u½ {kz¤™tk W…hÚte Ët{ÚÞo ntuðt {txu ²}æì-su ¥çxÝ}æì-Œtn „wýÚte Þwõ‚
y™u Ëðo …ŒtÚttuo™t AuŒf yÂø™™u §ü{ï-«Œe fhu Au, „S²-‚u yÂø™™u §¯:-½]‚trŒ …ŒtÚttuo™u {u½{kz¤Úte
«t fhtð™th rfhý Ðí-yíÞk‚ Îèçβé:-«Œe ÚttÞ Au; y™u §}ææ:-yu «™:-ðuŒ™t {kºt „}æìÞ¿t™t {wÏÞ ËtÄ™ ‚u yÂø™™wk ðýo™ fhu Au; „}æì-‚u rðãw‚T ™t{f ¥çxÝ}æì-Ëðoºt ÔÞt…f yÂø™
y{u hts…wÁ»ttu rþÕ… r¢Þt™e rËrØ {txu ±{ü²æ}æç¨-ð]rØ fheyu Aeyu. (11)
¼tðtÚto : ˼tæÞûttrŒ hts…wÁ»ttu™u ntu‚t ytrŒ rðît™s™ ðtÞw y™u ð]rü™e þwrØ nu‚w nð™
{txu su yÂø™™u «Œe fhu Au, su™t rfhýtu W…h [{fu Au, su™t „wý ðuŒ {kºt „tÞ Au, ‚u™t
htßÞ ÔÞðnth™e ËtÄf rþÕ…r¢Þt™e rËrØ {txu ð]rØ fhðe òuEyu. (11)
⁄UÊÿS¬fiÍÁœ¸ SflœÊflÊ˘|Sà Á„ Ã˘ÇŸfi ŒflcflÊåÿfi◊˜–
àfl¢ flÊ¡fiSÿ üÊÈàÿfiSÿ ⁄UÊ¡Á‚ ‚ ŸÊfi ◊ΫU ◊„Ê° •fiÁ‚H§12H
…ŒtÚto : nu S±{æ±:-¼tu„ððt ÞtuøÞ yL™trŒ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ ‚usMðe
˼tæÞût ! çã-su fthýu „ï-yt…™e Îï±ï¯é-rðît™tu{tk ¥æŒ²}æì-«t fhðt ÞtuøÞ r{ºt‚t ¥çS„Au; ‚uÚte yt… Úæ²:-rðãt, Ëwðýo y™u [¢ð‚eo htßÞ ytrŒ Ä™tu™u Ðê<{-…qýo fhtu.
su yt… }æãæÝì-{nt™ „wýtuÚte Þwõ‚ ¥ç¨-Atu; y™u Ÿæéy²S²-©ðý ÞtuøÞ ±æ…S² ÞwØ™t
{æÞ{tk Úæ…ç¨-«ftrþ‚ Úttytuu Atu, ¨:-‚u y±}æì-…wºt™e Ë{t™ «ò™e hûtt fh™th yt… Ý:-y{™u
}æëÇ-Ëw¾Þwõ‚ fhtu. (12)
¼tðtÚto : ðuŒtu™t ¿tt‚t y™u ¿tt™ð]Ø ÷tuftu ËtÚtu r{ºt‚t ht¾™th ˼t…r‚ ytrŒ hts…wÁ»ttuyu
yL™, Ä™ ytrŒ …ŒtÚttuo™t ¼kzthtu™u r™hk‚h …rh…qýo fhe™u, «rËØ ŒMÞwytu™e ËtÚtu ÞwØ {txu Ë{Úto
ƒ™e™u «ò™u {nt™ Ëw¾ «Œt™ fhðwk òuEyu. (12)
™§äfl¸ ™§ ·È áÊfi ™§Ãÿ ÁÃcΔUÊfi ŒflÊ Ÿ ‚fiÁflÃÊ–
™§äflʸ flÊ¡fiSÿ ‚ÁŸfiÃÊ ÿŒ|Ü¡Á÷fiflʸÉÊ|jfiÁfl¸uÿÊfi◊„H§13H
…ŒtÚto : nu ˼t…‚u ! yt… Îï±:-Ëðo «ftþf ¨ç±„æ-ËqÞo÷tuf™e Ý-Ë{t™ Ý:-y{the
ª„²ï-hûtt ytrŒ {txu ªŠ±ü:-Ÿ[t ytË™ …h ¨é + ç„cÆ-þtu¼tÞ{t™ Úttytu; © y™u ªŠ±ü:WL™‚ ƒ™e™u ±æ…S²-ÞwØ™wk ¨çÝ„æ-Ëuð™ fh™th ƒ™tu, ²„ì-yux÷t {txu y{u ¥çTç|æ:-Þ¿t™t
ËtÄ™tu™u «fx fh™th (þe½ú Ä™tu™u «fx fh™th) ±æÍæçj:-{uÄtðe rðît™tu™e (Ëðo }‚wytu{tk
Þ¿t fh™th rðît™tu™e) ËtÚtu yt…™u ç±u²æ}æãï-rðrðÄ «fth™t þçŒtu = ð[™tuÚte yt…™e M‚wr‚
ÉøðuŒ¼t»Þ
187
fheyu Aeyu. (13)
¼tðtÚto : ËqÞo™e Ë{t™ W¥t{ ‚usMðe ˼t…r‚yu ÞwØ fhe™u Œwü þºtwytu™wk r™ðthý fhe™u,
«týeytu™e hûtt {txu, Þ¿t ËtÄf rðît™tu™e ËtÚtu yr‚ Wå[ ytË™ …h ƒuËðwk òuEyu. (13)
™§äflʸ Ÿfi— ¬Ês¢„fi‚Ê ÁŸ ∑§ÃÈŸÊ ÁflE¢ ‚◊ÁòÊáʯ Œ„–
∑ÎƧœË Ÿfi ™§äflʸÜø⁄UÕÊfiÿ ¡Ëfl‚fi ÁflŒÊ Œfl·fiÈ ŸÊ Œflfi—H§14H
…ŒtÚto : nu ˼t…‚u ! yt… ÜïU„éÝæ-ƒwrØ™t Œt™Úte Ý:-y{the ¥¢ã¨:-…thft …ŒtÚto™t nhýY…
…t…Úte çÝ + Ðæçã-ËðoÚtt hûtt fhtu. ç±E}æì-Ëðo ¥ç~æ‡æ}æì-yLÞtÞÚte …ŒtÚttuo™u ¾t™th þºtw¼tð™u
¨¢Îã-Ëthe he‚u ¼M{ fhtu.
ªŠ±ü:-ËðoÚte Wíf]ü yt… ™Úƒæ²-Ëw¾™e «tr {txu Ý:-y{™u ªŠ±æüÝì-Wíf]ü „wý y™u
Ëw¾Úte Þwõ‚ ÜëUç{-fhtu. Îï±ï¯é-ÄtŠ{f rðît™tu yÚtðt }‚wytu{tk …豨ï-Sð™ ð]rØ™u {txu Îé±:Ëuðt™u ç±Îæ:-«t fhtðtu. (14)
¼tðtÚto : W¥t{ „wý y™u Mð¼tðÚte Þwõ‚ ˼tæÞût htòyu htßÞr™Þ{tu y™u Œkz™t ¼ÞÚte
Ëðo {™w»Þtu™u …t…Úte …]ÚtfT fhe™u, Ëðo þºtwytu™u ŒøÄ-ƒt¤e™u ‚Útt rðît™tu™e Ëuðt fhe™u ¿tt™Ëw¾
‚Útt Sð™™e ð]rØ {txu ËŒt Ëðo «týeytu™u W¥t{ „wýtuÚte Ëk…L™ fhðt òuEyu. (14)
¬ÊÁ„ ŸÊfi •ÇŸ ⁄UˇÊ‚fi— ¬ÊÁ„ œÍÆø⁄U⁄UÊfi√áÊ—–
¬ÊÁ„ ⁄UË·fià ©Uà flÊ Á¡ÉÊʯ‚ÃÊ ’΄fijÊŸÊ ÿÁflficΔ®KH§15H
…ŒtÚto : nu ÏæëãjæÝæï-{nt™ rðãtrŒ yiïÞoY… ‚usðt¤t ²ç±cÆK-yíÞk‚ ‚ÁýtðMÚttÚte Þwõ‚
¥xÝï-Ëðo™t y„úýe, Ëðo™t hûtf ˼tæÞût {nthts ! yt… {ê„ïü:-rðït˽t‚e (f…xe, yÄ{eo)
¥ÚæÇæ:-Œt™ Ä{o hrn‚, f]…ý Úÿæ¨:-{ntŒwü-®nËf {™w»ÞtuÚte Ý:-y{the Ðæçã-hûtt fhtu. çÚ¯„:Œwüt[the {™w»Þ y™u ®nËf-Œw:¾ yt…™th ®Ën ytrŒ «týeÚte Ðæçã-hûtt fhtu. ©„-y™u ±æ…ý ç…Íæ梨„:-{thðt™e RåAt fh™th þºtwÚte y{the hûtt fhtu. (15)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu-ËðoºtÚte hûtt {txu, Ëðo™t hûtf, Ä{o™e WL™r‚™e RåAtðt¤t y™u
ŒÞt¤w ˼tæÞût™u ËŒt «tÚto™t fhðe òuEyu. MðÞk …ý Œwü Mð¼tððt¤t {™w»Þ ytrŒ «týeytuÚte
y™u Ëðo …t…tuÚte þheh, ðtýe y™u {™Úte Œqh hnuðwk òuEyu. fthý fu ‚u{ (yt[hý) fÞto rð™t
ftuE ËŒt Ëw¾e hne þf‚tu ™Úte. (15)
188
ÉÊŸfl Áflcfl|Çfl ¡s⁄UÊfi√áÊSìfiÈ¡¸ê÷ ÿÊ •fiS◊œ˝È∑˜§–
ÿÊ ◊àÿ¸— Á‡Ê‡ÊËfià •àÿÄÃÈÁ÷◊ʸ Ÿ— ‚ Á⁄U¬È⁄UËfi‡ÊÃH§16H
188
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu „Ðé…ü}|æ-þºtwytu™u Ëk‚t… …{tz™th ‚Útt ‚u™t yk„tu™u ‚tuz™tht þ†tuÚte Þwõ‚ Ëu™t…‚u !
ç±c±ÜUì-ËðoÚtt Ëu™trŒƒ¤Úte Þwõ‚ ƒ™e™u yt… ¥ÚæÇæ:-Ëw¾Œt™ hrn‚ þºtwytu™u ÍæÝï±-÷tXeÚte
su{ ½zt™u Vtuzðt{tk ytðu, ‚u{ ç± + …çã-rð™tþ fhtu (rðþu»t Y…Úte S‚tu) ²:-su }æy²ü:-{™w»Þ
¥v„éç|æ:-htrºtytuÚte ({]íÞw™u «t fhtð™th þ†tuÚte) ¥S}æ{íéÜìU-y{tht ÿtune ¥ç„çàæàæè„ï-yr‚
®nËt fh‚t ntuÞ (yíÞk‚ r™ƒo¤ fh‚t ntuÞ) ¨: ‚u çÚÐé:-þºtw Ý:-y{™u …erz‚ fhðt{tk }ææ
+ §üàæ„-Ë{Úto ™ ƒ™u. (16)
¼tðtÚto : Ëu™t…r‚ ytrŒ, su{ ÷tuftu ½ýÚte ÷tuZwk y™u …ÚÚth ytrŒ™u ‚tuzu Au, ‚u{ þºtwytu™tk
yk„tu™u ‚tuze™u rŒðË-ht‚ ÄtŠ{f «òytu™tk …t÷™{tk ‚í…h hnu, suÚte þºtw yu «òytu™u Œw:¾e
™ fhe þfu. (16)
•ÁÇŸfl¸®fi√Ÿ ‚ÆÈflËÿÓ¸◊ÁÇŸ— ∑§áflÊfiÿ ‚ÊÒ÷fiª◊˜–
•ÁÇŸ— ¬˝Êflfi|ã◊òÊÊà ◊äÿÊfiÁÃÁÕ◊ÁÇŸ— ‚ÊÃÊ ©Ufi¬SÃÆÈÃ◊˜H§17H
…ŒtÚto : su rðît™ ¥çxÝ-¼tir‚f yÂø™ Ë{t™ ¨æ„æñ-ÞwØ{tk yÚtðt rþÕ…f{o{tk ©ÐS„é„}æì«t „wýtu™e M‚wr‚™u ÞtuøÞ ¨é±è²ü}æì-W¥t{ þheh y™u ytí{t™t …ht¢{ Y… ƒ¤™u ‚Útt ¥çxÝ:rðãw‚T™e Ë{t™ ÜU‡±æ²-Ä{toí{t {uÄtðe rþÕ…e™u {txu ¨æñ|æxæ}æì-W¥t{ yiïÞo™u ±ÃÝï-RåAu Au
y™u su ¥çxÝ:-…tðf (Ëðo™t r{ºt™e) Ë{t™ ç}æ~ææ-r{ºttuÚte Ðí + ¥æ±„ì-Ëthe he‚u …t÷™-hûtt
fhu Au. ©„-y™u ¥çxÝ:-sXhtÂø™ Ë{t™ ©ÐS„é„}æì-þw¼„wýtuÚte M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ }ææç„çƒ}æìfthe„h rðît™ Ëuð™ fhu, ‚u …wÁ»t htò ƒ™e þfu Au. (17)
¼tðtÚto : su{ yu ¼tir‚f yÂø™ rðît™tu îtht Ëthe he‚u Ëuð™ fhu÷, ‚u™u ƒ¤ y™u …ht¢{tu
‚Útt Ëti¼tøÞ «Œt™ fhe™u, rþÕ… rðãt{tk r™…wý rðît™™e ‚Útt ‚u™t r{ºttu™e ËŒt hûtt fhu Au,
‚u{ «ò y™u Ëu™t™t ¼ÿ…wÁ»ttu îtht Þt[™t fhðtÚte, yu ˼tæÞût htò ‚u™u ƒ¤, …ht¢{,
WíËtn y™u yiïÞo™e þÂõ‚ «Œt™ fhe™u ÞwØ™e, rðãt «ðeý rðît™tu™e ‚Útt ‚u™t r{ºttu™wk ËðoÚtt
…t÷™ fhu. (17)
•ÁÇŸŸÊfi ÃÈÆfl¸‡Ê¢ ÿŒÈ¯ ¬⁄UÊflÃfi ©Uª˝ÊŒfifl¢ „flÊ◊„U–
•ÁÇŸŸ¸®fiÿãŸflfiflÊSàfl¢ ’Æ΄ºfi˝Õ¢ ÃÆÈfl˸Áâ ŒSÿfifl ‚„fi—H§18H
…ŒtÚto : y™u su ¥çxÝÝæ-yÂø™ Ë{t™ ‚usMðe ˼tæÞût htò™e ËtÚtu {¤e™u ©xæíæÎï±}æì‚us Mð¼tððt¤t™u S‚ðt™e RåAt fh™th „é±üàæ}æì-þe½ú‚tÚte ƒeò™t …ŒtÚttuo™e ytftkûtt fh™th
²Îé}æì-ƒeò™t Ä™™e [uüt fh™th ztfq {™w»Þ™u ÐÚ汄:-ƒeò ŒuþÚte ã±æ}æãï-ÞwØ {txu ytbt™
fhu y™u ‚u ÎS²±ï-…tu‚t™t rðþu»t ƒ¤Úte …h …ŒtÚttuo™u nh™th ztfq™t ¨ã:-…ht¼ð fhðt ÞtuøÞ
ƒ¤™u ¥çxÝ:-y„úýe htò ݱ±æSy±}æì-yhÛÞ-yuftL‚{tk ™ðe™ ½h ƒ™tð™th ÏæëãÎíƒ}æì-{tuxt
h{ý™t ËtÄ™ hÚttuðt¤t „é±èüç„}æì-®nËf Œwü …wÁ»ttu™u ynª ݲ„ì-ftht„th{tk …ntU[tzu-ht¾u. (17)
¼tðtÚto : Ëðo ÄtŠ{f {™w»Þtuyu ‚usMðe ˼tæÞût htò™e ËtÚtu {¤e™u …thft …ŒtÚttuo nh™th,
ÉøðuŒ¼t»Þ
189
fwrx÷ Mð¼tððt¤t y™u …tu‚t™t rðsÞ™u RåA™th ztfqytu™u ðu„…qðof …zfth fhe, …ðo‚ ‚Útt ð™
ytrŒ{tk ƒ™tðu÷ ‚u™t ½htu™u …tze™u ‚Útt ‚u™u ƒtkÄe™u ftht„th{tk ht¾u. (18)
ÁŸ àflÊ◊fiÇŸ ◊ŸfiÈŒ¸œ ÖÿÊÁḟÊfiÿ ‡ÊEfiÖ
ŒËŒÕ ∑§áflfi ´§Ã¡Êfià ©UÁˇÊÃÊ ÿ¢ Ÿfi◊Sÿ|ãÃfi ∑ÎƧc≈ÿfi—H§19H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-‚usMðe s„Œeïh ! ²}æì-su Ëðo Ëw¾tu™t Œt‚t y±æ}æì-yt…™u àæE„ï-MðY…Úte
y™trŒ …Ýæ²-Sð™e hûtt {txu ÜëUcŲ:-{™w»Þ Ý}æS²ç‹„-…qsu Au, y™u su™u nu rðît™tu ! ‚{u
ÎèÎïƒ-«ftrþ‚ fhtu Atu, ‚u Á²æïç„:-ßÞtur‚ MðY…, MðÞk «ftþ{t™ ntuðtÚte ¿tt™™t «ftþf …hƒúñ™e
«„…æ„:-ËíÞt[hýÚte «rËØ ©çÿæ„:-yt™kŒtuÚte yr¼r»tõ‚ }æÝé:-rð¿tt™{Þ LÞtÞÚte Ëðo «ò …t÷f{tk
ÜU‡±ï-{uÄtðe {™w»Þ{tk çÝÎ{ï-MÚttr…‚ fhwk Awk, ‚u™e …hƒúñ Ëðo {™w»Þtu W…tË™t fhu. (19)
¼tðtÚto : …qßÞ …h{tí{t™e f]…tÚte «ò™e hûtt {txu htßÞtrÄfth{tk r™Þwõ‚ fhu÷ {™w»Þtu™u,
Ëðo™e ËtÚtu ËíÞ ÔÞðnth™e «rËrØytu ÄtŠ{ftu™u yt™krŒ‚ fhðt òuEyu, Œwütu™u Œkrz‚ fhðt òuEyu
y™u ƒwrØ{t™ {™w»Þtu{tk rðãt™e MÚtt…™t fhðe òuEyu. (19)
àfl·Ê‚Êfi •ÇŸ⁄U◊fiflãÃÊ •ø¸ÿÊfi ÷Ë◊Ê‚Ê Ÿ ¬˝ÃËfiÃÿ–
⁄U®RˇÊ|SflŸ— ‚ŒÁ◊lÊfiÃÈ◊ÊflfiÃÊ ÁflE¢ ‚◊ÁòÊáʯ Œ„H§20H
…ŒtÚto : nu ‚usMðe ˼t…‚u ! yt… ¥xÝï:-ËqÞo rðãw‚T y™u «rËØ Y… yÂø™™e y±ï¯æ¨:«ftþMðY… |æè}ææ¨:-¼Þkfh ¥™ü²:-ßðt¤tytu™e Ý-Ë{t™ su ¥}汋„:-®™rŒ‚ htu„fthf ÚÿæçS±Ý:htûtË, ®™rŒ‚ …wÁ»t Au, ‚u™u, ‚Útt ¥ç~æ‡æ}æì-ƒ¤Úte …h …ŒtÚttuo™u nh™th þºtw™u §„ì-s ¨¢Îã-Ëthe
he‚u ¼M{ fhtu. Ðí„脲ï-Ëw¾ «tr yÚtðt ¿tt™™u {txu ç±E}æì-Ë{M‚ ¨Î}æì-s„‚™e ‚Útt ²æ„é}æ汄:yt…™u «t fh™th y™u {tht Ë{t™ ÄtŠ{f s™tu™e hûtt fhtu. (20)
¼tðtÚto : ˼tæÞût ytrŒ hts…wÁ»ttuyu ‚Útt «òs™tuyu su{ yÂø™ ytrŒ hts…wÁ»ttuyu ‚Útt
«òs™tuyu, su{ yÂø™ ytrŒ ð™ ytrŒ™u ƒt¤e ™t¾u Au, ‚u{ Œwüt[the «týeytu™u rð™ü fhðt
òuEyu. yt he‚u Þí™ fh‚t hne™u r™hk‚h «ò™e hûtt fhðe òuEyu. (20)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Ëðo™t hûtf Eïh y™u Œq‚™t ŒütL‚Úte-¼tir‚f yÂø™™t „wýtu™wk ðýo™,
Œq‚™t „wýtu™tu W…Œuþ y™u yÂø™™t áütL‚Úte hts…wÁ»ttu™t „wýtu™wk ðýo™, ˼t…r‚™wk ftÞo, ˼t…r‚Y…
yrÄfthe™tu «fth, yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™tu W…Þtu„, {™w»Þtu™e ˼tæÞût™u «tÚto™t, Ëðo {™w»Þtu™u
˼tæÞût™e ËntÞÚte Œwütu™wk n™™ y™u hts…wÁ»ttu™t ËntÞf Eïh™wk ðýo™ Au, ‚uÚte yt Ëqõ‚™t
190òýðe òuEyu. (36)
yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚
Ëqõ‚-37
190
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
∑˝§Ë›U¢ fl— ‡ÊœÊ¸ ◊ÊLfi§Ã◊Ÿflʸáʯ ⁄UÕ ‡ÊÈ÷fi◊˜– ∑§áflÊfi •Á÷ ¬˝ ªÊfiÿÃH§1H
…ŒtÚto : nu ÜU‡±æ:-{uÄtðe rðît™ {™w»Þtu ! ‚{u su ±:-yt…™t ¥Ý±æü‡æ}æì-½tuztytu™t Þtu„Úte
hrn‚ Úƒï-rð{t™ ytrŒ Þt™tu{tk ÜíUèÇ}æì-¢ezt™t nu‚w, „{™-yt„{™ r¢Þt{tk àæé|æ}æì-þtu¼™eÞ
}ææL„}æì-…ð™tu™t Ë{qnY… àæ{ü:-ƒ¤ Au; ‚u™wk ¥ç|æ + Ðí + xæ沄-Ëthe he‚u ©ðý fhtu y™u
W…Œuþ fhtu. (1)
¼tðtÚto : su …ð™ «týeytu™e [uüt, ƒ¤ ðu„, Þt™ y™u {k„÷ ð„uhu ÔÞðnthtu™u rËØ fhu
Au, ‚uÚte yu™t y™uf „wýtu™e …heûtt fhe™u ‚u™tÚte ÞÚttÞtuøÞ W…fthtu „úný fhðt òuEyu. (1)
ÿ ¬Î·fiÃËÁ÷´¸§Ác≈Á÷fi— ‚Ê∑¢§ flʇÊËfiÁ÷⁄U®|Ü¡Á÷fi—– •¡Êfiÿãà Sfl÷ÊfiŸfl—H§2H
…ŒtÚto : nu rðît™T-²ï-su Ðë範èç|æ:-…ŒtÚttuo™u ®Ë[™the, «çcÅç|æ:-f÷tÞkºt ytrŒ ÔÞðnthtu™u
«t fhtð™the y™u ¥ç†…ç|æ:-…ŒtÚttuo™u «fx fhtð™the ±æàæèç|æ:-ðtýeytu™e ¨æÜU}æì-ËntÞÚte
r¢Þtftiþ÷{tk «Þí™ fhu Au, ‚u S±|ææݱ:-Mð yiïÞo™t «ftþÚte «ftrþ‚ ¥…沋„-ÚttÞ Au. (2)
¼tðtÚto : nu rðît™ {™w»Þtu ! yt… ÷tuftuyu Eïhu h[u÷e Ë]rü{tk ftÞo y™u Mð¼tð™u «fx
fh™th ðtÞwÚte (su) s¤™wk ®Ë[™, [uüt fhðe, yÂø™ ytrŒ™e «rËrØ Útðe y™u ðtÞwÚte ËkƒkrÄ‚
ÔÞðnth yÚtto‚T fÚt™, ©ðý, M…þo ÚttÞ Au, ‚u™tÚte r¢Þt, rðãt y™u Ä{o ytrŒ þw¼ „wýtu™tu
«[th fhðtu òuEyu. (2)
ß„flfi oÎáfl ∞·Ê¢ ∑§‡ÊÊ „SÃfi·ÆÈ ÿmŒÊfiŸ˜– ÁŸÿÊê Ê° fi|pòÊ◊ÎfiÜ¡ÃH§3H
…ŒtÚto : nwk ²„ì-su fthýu »¯æ}æì-yu …ð™tu™e ÜUàææ:-hßsw = Œtuh™e Ë{t™, [uüt™t ËtÄ™
r™Þ{tu™u «t fhtð™the r¢Þt ãS„ï¯é-ntÚt ytrŒ yk„tu{tk Au, ‚uÚte Ëðo [uüt y™u su™tÚte «týe
ÔÞðnth ËkƒkÄe ð[™™u ±ÎæÝì ƒtu÷u Au, ‚u™u §ãï±-su{ yt MÚtt™{tk ƒuËe™u Ëtk¼¤u Au, ‚u{ Ÿæ뇱ïËtk¼¤wk Awk. y™u Ëðo «týe y™u y«týe ²æ}æÝì-Ëw¾™t nu‚w …ŒtÚttuo™u «t fhtð™th {t„o{tk su
ç™~æ}æì-yŒT¼w‚ f{o™u çÝ + «†…„ï-r™hk‚h rËØ fhu Au; ‚u™u nwk …ý fhe þfwk Awk. (3)
¼tðtÚto : su sz y™u [u‚™ …ŒtÚto ftÞtuo fhu Au, ‚u™tu r™r{¥t …ð™ Au. òu ðtÞw ™ ntuÞ,
‚tu ftuE …ý ftkE …ý fhðt Ë{Úto ƒ™e þfu ™rn. ðtÞw™e [uüt rð™t Œqh hnu÷ («týe)™t îtht
Wå[trh‚ þçŒtu Ë{e…MÚttu™e Ë{t™ ftuE…ý ƒtu÷e fu Ëtk¼¤e þfu ™rn.
ðeh …wÁ»t ÞwØ ytrŒ ftÞtuo{tk sux÷t ƒ¤ y™u …ht¢{ fhu Au, ‚u Ëðo ðtÞw™t ðu„Úte s ÚttÞ
Au. ðtÞw rð™t ftuE ytk¾™tu …÷fthtu = {xfwk …ý fhe þf‚tu ™Úte. ‚uÚte …ŒtÚto rðãt «t fhðt™e
RåAtðt¤t Ëðo rðît™tuyu ËŒt ‚u™t þw¼ „wýtu™wk yLðu»tý = þtuÄ fhðwk òuEyu. (3)
¬˝ fl— ‡Êœ¸ÓÊÿ ÉÊÎcflfiÿ àfl·lÈfiêŸÊÿ ‡ÊÆÈ|c◊áÊfi– ŒflûÊ¢ ’˝rÊfi ªÊÿÃH§4H
ÉøðuŒ¼t»Þ
191
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þtu ! òu yu ðtÞw ±:-‚{tht àæ{æü²-ƒ¤ «t fh™tht Íæëc±²ï-su™t
{txu …hM…h ½]»toý = Ëk[qýo™ = ÷zðwk ¼ezðwk fhu Au, ‚u àæéçc}æ‡æï-yíÞk‚ «þM‚ ƒ¤Þwõ‚ ÔÞðnthðt¤t
y±ï¯Š²é}Ýæ²-«ftþ{t™ Þþ {txu Au, ‚{u ÷tuftu ‚u™t r™Þtu„Úte Îﱜæ}æì-Eïh îtht «Œt™ fhu÷
y™u rðît™ yÚtðt yæÞt…fÚte ¼ýtðu÷ Ïæíræ-ðuŒ™u Ðí²æxæ„-Ëthe he‚u »tzTòrŒ MðhtuÚte M‚wr‚…qðof
„t™ fhtu. (4)
¼tðtÚto : rðît™ {™w»Þtuyu Eïhtuõ‚ ðuŒtu™wk yæÞÞ™ fhe™u, ðtÞw™t „wýtu™u òýe™u, r™íÞ
feŠ‚fthf ‚Útt ƒ¤ðÄof f{tuo fhe™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾ «Œt™ fhðwk òuEyu. (4)
¬˝ ‡Ê¯‚Ê ªÊcflÉãÿ¯ ∑˝§Ë›U¢ ÿ뿜ʸ ◊ÊLfi§Ã◊˜– ¡ê÷ ⁄U‚fiSÿ flÊflÎœH§5H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þtu ! ‚{u ²„ì-su xææï¯é-…]rÚtðe ytrŒ ¼q‚, ðtýe yÚtðt RrLÿÞtu ‚Útt
„tÞ ytrŒ …þwytu{tk ÜíUèÇ}æì-¢ezt™u r™r{¥t ¥Í‹²¢-n™™ ™ fhðt ÞtuøÞ yÚtðt RrLÿÞtu™u rn‚fthe
}ææL„}æì-ðtÞw™t rðfth Y… Ú¨S²-¼tus™ fhu÷ yL™trŒ …ŒtÚttuoÚte Wí…L™ …}|æï-suÚte „tºttu™wk Ëk[t÷™
ÚttÞ {w¾{tk «t ÚtE™u þheh{tk ÂMÚt‚ àæhü:-ƒ¤™e ±±ë{ï-ð]rØ fhu Au, ‚u™tu {tht {txu Ðí +
à梨-r™íÞ W…Œuþ fhtu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu þheh ytrŒ{tk su ðtÞw ËkƒkÄe ¢ezt y™u ƒ¤™e ð]rØ Au, ‚u™e r™íÞ
ð]rØ fhðe òuEyu. sux÷wk hË ytrŒ™wk ¿tt™ Au, ‚u Ëðo ðtÞw™t Ëk…foÚte s ÚttÞ Au. ‚uÚte Ëðuoyu
…hM…h yuðwk y™wþtË™ (= W…Œuþ) fhðwk òuEyu, fu suÚte Ëðo™u ðtÞw™t „wýtu™e rðãt™wk ¿tt™
ÚtE þfu. (5)
∑§Ê flÊ flÁ·¸®ficΔ •Ê Ÿfi⁄UÊ ÁŒflp Ç◊pfi œÍÃÿ—– ÿà‚Ë◊ãâ Ÿ œÍfiŸÈÆÕH§6H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þtu ! {ꄲ:-þºtwytu™u fk…tð™th ÝÚ:-™er‚Þwõ‚ ²„ì-su ‚{u çα:
«ftþ{t™ ËqÞo ytrŒ ™-‚Útt x}æ:-…]rÚtðe ™-y™u «ftþ hrn‚ ÷tuftu™u ¨è}æì-ËðoºtÚte yÚtto‚T ‚]ý,
ð]ût ytrŒ yðÞðtu Ërn‚ „úný fhe™u fk…tð‚t …ð™tu™e Ý-Ë{t™ þºtwytu™tu ¥‹„}æì-™tþ fhe™u,
Œwütu™u ßÞthu ¥æ{êÝéƒ-ËðoºtÚte fk…tðtu Atu, íÞthu ±:-‚{tht {æÞ{tk ÜU:-ftuý ±<¯cÆ-yíÞk‚ ð]Ø©uc rðît™ «rËØ ™ ÚttÞ. (6)
¼tðtÚto : rðît™ hts…wÁ»ttuyu su{ ftuE ƒ¤ðt™ {™w»Þ r™ƒo¤™t fuþ = ðt¤ …fze™u fk…tðuÄúwòðu Au, y™u su{ ðtÞw Ëðo ÷tuftu™u Äthý fhe™u, fk…tðe™u, [÷tÞ{t™ fhe™u …tu‚-…tu‚t™e …rhrÄ{tk
192fk…tðe™u, ‚u™t MÚtt™Úte [÷tÞ{t™ fhe™u-(ftZe {qfe™u)
«t fhtðu Au, yu s he‚u Ëðo þºtw„ý™u
«ò™e hûtt fhðe òuEyu. (6)
ÁŸ flÊ ÿÊ◊Êfiÿ ◊ÊŸfiÈ·Ê Œœ˝ ©Uª˝Êÿfi ◊ãÿflfi– Á¡„Ëfià ¬fl¸ÓÃÊ ÁªÁ⁄U—H§7H
192
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu «ò y™u Ëu™t™t {™w»Þtu ! yt… su Ëu™t…r‚ htò™t ¼ÞÚte ±æ²æï:-ðtÞw™t ƒ¤Úte
çxæçÚ:-s¤™u htuf™th yÚtðt „so™t fh™th бü„:-{u½™e Ë{t™ þºtw„ý ç…ãè„-¼t„e òÞ Au,
…tu‚t™t MÚtt™Úte [÷tÞ{t™ ÚtE òÞ Au, ‚u }ææÝé¯:-˼tæÞût htò ±:-‚{thtu ²æ}ææ²-ÞÚttÚto
ÔÞðnth™e [÷tððt y™u }拲±ï-¢tuÄY… ©xæíæ²-‚eðú Œkz yt…ðt {txu htßÞ ÔÞðMÚtt™u ÎÍæíï-Äthý
fhe þfu Au yu{ ‚{u òýtu. (7)
¼tðtÚto : nu «ò y™u Ëu™t™t {™w»Þtu ! ‚{thtu Ëðo ÔÞðnth, htßÞ ÔÞðMÚttÚte s ðtÞw™e
Ë{t™ ÔÞðÂMÚt‚ fhðt{tk ytðu Au, …tu‚t™t r™Þ{Úte rð[r÷‚ ÚtÞu÷ ‚{™u ðtÞw™e Ë{t™ ˼tæÞûthtò ƒnws Œkz yt…u, y™u su{ ðtÞwÚte ðtŒ¤tkytu [t÷u Au, ‚u{ su™t ¼ÞÚte þºtw [÷tÞ{t™
ÚttÞ, ‚u™u r…‚t ‚wÕÞ {t™tu. (7)
ÿ·Ê◊Ö◊fi·È ¬ÎÁÕflË ¡fiÈ¡ÈÆfl¸Ê° ßfifl Áfl‡¬ÁÃfi—– Á÷ÿÊ ÿÊ◊fi·ÈÆ ⁄U¡fiÃH§8H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! ²ï¯æ}æì-su }æã„æ}æì-{nt™ …ð™tuÚte ¥Á}æï¯é-…ntU[tzðt y™u VUfðt ytrŒ
„wýtu ntuðtÚte ç|æ²æ-¼ÞÚte …é…é±æüçݱ-ð]ØtðMÚtt™u «t ç±àÐç„:-«ò…t÷f htò™e Ë{t™ Ðë烱è…]rÚtðe ytrŒ ÷tuf-Ë{qn ²æ}æï¯é-…tu‚t™t „{™Y…-…rhrÄ {t„tuo{tk Ëk«Þtu„ fhtu. (8)
¼tðtÚto : su{ ð]ØtðMÚtt™u «t ftuE htò htu„tuÚte yÚtðt þºtwytu™t ¼ÞÚte ftk…u Au-Äúqsu Au,
‚u{ …ð™tu îtht ËðoºtÚte Äthý fhu÷ …]rÚtðe ÷tuf …tu‚t™e …rhrÄ{tk «r‚ûtý ½q{u Au y™u yus
he‚u Ëðo ÷tuf ½q{u Au. su{ ŒtuhtÚte ƒkÄtÞu÷ ‚u{ ðtÞwÚte ƒkÄtÞu÷ rð™t ftuE …ý ÷tuf™e ÂMÚtr‚
y™u ¼ú{ý Ëk¼ð ™Úte. (8)
|SÕ⁄U¢ Á„ ¡ÊŸfi◊·Ê¢ flÿÊfi ◊ÊÃÈÁŸ¸®⁄UfiÃfl– ÿà‚Ë◊ŸfiÈ ÁmÃÊ ‡Êflfi—H§9H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! »¯æ}æì-yu ±æ²êÝæ}æì-…ð™tu™t ²„ì-su çSƒÚ}æì-r™ù÷ …æÝ}æì-sL{ MÚtt™
ytftþ, àæ±:-ƒ¤ y™u çm„æ-ƒu þçŒ y™u M…þo „wýtu™tu ¼tð Au, su™t yt©ÞÚte ±²:-…ûte
}ææ„é:-yL‚rhût™t {æÞ{tk ¨è}æì-ËðoºtÚte çÝÚï-r™hk‚h „r‚ fhe þfu Au ‚u ðtÞwytu™u yt… ¥Ýéy™w¢{Úte òýtu. (9)
¼tðtÚto : su yu ftÞoY… ðtÞw ytftþÚte Wí…L™ ÚtE™u yºt-‚ºt „{™-yt„{™ fhu Au; ßÞtkßÞtk ytftþ Au, íÞtk-íÞtk su™wk Ëðoºt „{™ Ëk¼ð Au, Ë{M‚ «týe su™t fthýu Sð™ «t fhe™u
ƒ¤ðt™ ƒ™u Au, ‚u™wk ‚{u ÞwÂõ‚Úte Ëuð™ fhtu. (9)
©UŒÆÈ àÿ ‚ÆÍŸflÊ Áª⁄U— ∑§ÊcΔUÊ •Ö◊ficflàŸÃ– flÊüÊÊ •fiÁ÷ôÊÈ ÿÊÃfiflH§10H
…ŒtÚto : nu htò y™u «ò™t {™w»Þtu ! yt… y²ï-yu yL‚rhût{tk hnu™th ¨êݱ:-«týeytu™t
„¼o™u Atuztð™th ðtÞw ¥ç|æ¿æé-ËL{w¾ ò™w = „tuXýðt¤e y™u ±æŸææ:-þçŒ fh‚e = ¼tk¼h‚e
„tÞ ðtAhzt ‚hV òÞ Au (‚u{ „tÞ™e Ë{t™) çxæÚ:-ðtýe y™u ÜUæcÆæ:-s¤™t (ÜUæcÆæ: =
ÉøðuŒ¼t»Þ
193
çÎàæ: = rŒþtytu™t) ¥Á}æï¯é-sðt™t {t„tuo{tk ©-r™ùÞÚte ¥æ²æ„±ï-„r‚ {txu rðM‚th fhu Au,
‚u{ Ëw¾™tu ©„ì + ¥yÝ„-Ëthe he‚u rðM‚th fhtu. (10)
¼tðtÚto : htò y™u «òs™tuyu, su{ yu ðtÞw s ðtýe y™u s¤™u [÷tðe™u, rðM‚]‚ fhe™u,
þçŒtu Ëk¼¤tð‚t, „{™, yt„{™, sL{, ð]rØ y™u ûtÞ™wk fthý Au, ‚u{ ‚u™t îtht þw¼ f{o
fhðt òuEyu. (10)
àÿ¢ ÁøfiŒ˜ ÉÊÊ ŒËÉÊZ ¬ÆÎÕÈ¢ Á◊„Ê Ÿ¬ÊfiÃ◊◊Îfiœ˝◊˜– ¬˝ ëÿÊfiflÿ|ãà ÿÊ◊fiÁ÷—H§11H
…ŒtÚto : nu hts…wÁ»ttu ! ‚{u su{ ç}æã:-ð»tto™t s¤™u ˪[™th ðtÞw ²æ}æç|æ: …tu‚t™t „{™yt„{™™t {t„tuoÚte Íæ-s y²}æì-‚u ÝÐæ„}æì-s¤™u ™ …tz™th-ðhËtð™th ¥}æë{í}æì-¼e™wk ™ fh™th
Ðëƒé}æì-rðM‚eýo ÎèÍæü}æì-MÚtq¤ y²}æì-‚u {u½™u 癄ì-…ý Ðí + Ӳ汲狄-¼qr{ …h ðhËtðu Au, ‚u{
þºtwytu™u …tze™u «ò™u yt™krŒ‚ fhtu. (11)
¼tðtÚto : Ëðo hts…wÁ»ttuyu, su{ …ð™ s {u½™t fthýu …Þto s¤™u W…h …ntU[tze™u, …hM…h
Ëk½»to îtht rðãw‚T Wí…L™ fhe™u, s¤™t y…‚þe÷, Ëw¾tfthe, Œe½o yðÞðÞwõ‚ {u½™u ¼qr{ …h
…tzu Au, ‚u{ Ä{o rðhtuÄe™t Ëðo ÔÞðnthtu™u Atuztðu. (11)
◊Lfi§ÃÊ ÿhfi flÊ ’∂U¢ ¡Ÿ°ÓÊ •øÈëÿflËß– Áª⁄UË®°⁄UfiøÈëÿflËßH§12H
…ŒtÚto : nu }æL„:-ðtÞw™e Ë{t™ ð‚o{t™ Ëu™t…r‚ ytrŒ hts…wÁ»ttu ! ‚{u ²„ì-su fthýu
±:-‚{thwk ã-«rËØ ÏæH}æì-Ëu™t ytrŒ ƒ¤ Au, ‚uÚte su{ ðtÞw çxæÚèÝì-{u½tu™u ¥™éÓ²±è„Ý-ytftþ
y™u ¼qr{ …h …ntU[tzu Au, ‚u{ …ÝæÝì-«ò-s™tu™u ¥™éÓ²±è„Ý-…tu‚-…tu‚t™t ÔÞðnthtu{tk «urh‚
fhtu. (12)
¼tðtÚto : ˼tæÞût y™u hts…wÁ»ttu, su{ ðtÞw {u½™u ynª-‚nª [÷tðu Au, ‚u{ Ëðo s™tu™u
‚u™t …tu‚t™tk ftÞtuo{tk LÞtÞÔÞðMÚttÚte …wÁ»ttÚtoÚte «urh‚ fhtu. (12)
ÿh ÿÊ|ãÃfi ◊L§Ã— ‚¢ „fi ’˝ÈflÃ˘äflãŸÊ– ÔÊÎÆáÊÊÁà ∑§ÁpfiŒ·Ê◊˜H§13H
…ŒtÚto : su{ ²„ì-su yu }æL„:-ðtÞw ²æç‹„-„{™-yt„{™ fhu Au, ‚u{ ¥Š±Ýì-rðãt{t„oÚte
rþÕ…e rðît™ ã-M…ü-«rËØ Y…{tk ¨}æì + ¥æ + Ïæí鱄ï-{¤e™u ËðoºtÚte …hM…h W…Œuþ fhu.
»¯æ}æì-yu ðtÞwytu™e rðãt™u ÜU:-ftuE rðît™ 癄ì-s Ôæë‡ææïç„-Ëtk¼¤u Au y™u òýu Au; (yÚtto‚T
„úný fhu Au;) Ëðo ËtÄthý ™rn. (13)
194
¼tðtÚto : yu ðtÞw rðãt™u ftuE rðãt y™u r¢Þt{tk fwþ¤ rðît™ {™w»Þ s òýe þfu Au;
yLÞ {q¾o ™rn. (13)
194
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¬˝ ÿÊfià ‡ÊË÷fi◊ʇÊÈÁ÷— ‚|ãà ∑§áflfi·È flÊ ŒÈflfi—– ÃòÊÊ ·È ◊ÊfiŒÿÊäflÒH§14H
…ŒtÚto : nu htò y™u «ò™t {™w»Þtu ! ‚{u ¥æàæéç|æ:-þe½ú „{™-yt„{™ fhtð™th rð{t™
ytrŒ Þt™tuÚte àæè|æ}æì-þe½ú ðtÞw™e Ë{t™ Ðí²æ„ì-Ëthe he‚u y¼eü MÚtt™™u «t fhtu, y™u su
ÜU‡±ï¯é-{uÄtðe-ƒwrØ{t™ s™tu{tk ±:-‚{the Îé±:-Ë‚T r¢Þt-Ëífth ¼tð Au „~ææï-‚u rðît™tu{tk
r™ùÞÚte ‚{u ¨é + }ææβ抱ñ-Ëthe he‚u «ËL™ Úttytu-hntu. (14)
¼tðtÚto : htò y™u «ò™t Ëðo rðît™tu y¼eü MÚtt™tu{tk þe½ú sðt {txu Þt™ ƒ™tðe™u
…tu‚t™t ftÞtuo™u r™hk‚h rËØ fhu, ‚Útt Ä{toí{t™e Ëuðt y™u Œwütu™t ‚tz™{tk ËŒt yt™krŒ‚ hnu.
(14)
•|Sà Á„ c◊Ê ◊ŒÊfiÿ fl— S◊Á‚fi c◊Ê flÿ◊fi·Ê◊˜– ÁflE¯ ÁøŒÊÿÈfi¡Ë¸fl‚fiH§15H
…ŒtÚto : nu rðît™T {™w»Þtu ! »¯æ}æì-su™e rðãt ¿tt‚ Au ‚u …ð™tuÚte çã-s S}æ-r™ùÞÚte ±:‚{tht }æÎæ²-yt™kŒ…qðof …豨ï-Sð™™u {txu ç±E}æì-Ëðo ¥æ²é:-ðÞ ¥çS„-Au, ‚u{ ±²}æì-yt…™t
W…Œuþ™u «t fhe™u y{u 癄ì-…ý S}æç¨, S}æ-r™hk‚h ƒ™eyu. (15)
¼tðtÚto : su{ Þtu„tÇÞtË îtht «týrðãt™u òý™tht, ðtÞw-rðfthtu™u òý™tht ‚Útt …ÚÞ™wk
Ëuð™ fh™tht ÷tuftu yt™kŒ…qðof Ëk…qýo ytÞw™u ¼tu„ðu Au, yus he‚u yLÞ {™w»Þtuyu …ý ‚uytu
…tËuÚte ‚u rðãt™u òýe™u Ëk…qýo ytÞw ¼tu„ððe òuEyu. (15)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk yÂø™™t «ftþf, Ëðo [uüt, ƒ¤ y™u ytÞw™u r™r{¥t ðtÞw™wk ‚Útt
ðtÞw-rðãt™t ¿tt‚t htò y™u «ò™t rðît™tu™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo
Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (37)
Ëqõ‚-38
∑§hfi ŸÍÆŸ¢ ∑§fiœÁ¬˝ÿ— Á¬ÃÊ ¬ÈÆòÊ¢ Ÿ „SÃfiÿÊ—– ŒÁœäfl flÎfiÄÃ’Á„¸·—H§1H
…ŒtÚto : nu ÜU{çÐí²æ:-ËíÞ fÚttytuÚte «urh‚ fh™th ±ëv„Ïæ<ã¯:-}Âíðs rðît™tu ! yt… Ýsu{ çЄæ-Wí…L™ fh™th s™f ãS„²æï:-ntÚttu{tk Ðé~æ}æì-…wºt™u Äthý fhu Au, y™u ðtÞw ÷tuftu™u Äthý
fhu Au, ‚u{ ÜUh-õÞthu «rËØÚte ÝêÝ}æì-r™ùÞÚte Þ¿t f{o™u Îç{c±ï-Äthý fhþtu ? (1)
¼tðtÚto : su{ r…‚t …tu‚t™t ntÚttu{tk …wºt™u „úný fhe™u, rþûtt yt…e™u, …t÷™ fhe™u, ËíftÞtuo{tk
ËkÞwõ‚ fhe™u, Ëw¾e ƒ™u Au, yus he‚u su {™w»Þtu-su{ ðtÞw ÷tuf™u Äthý fhu Au, ‚u{ rðãtÚte
Þ¿t™u „úný fhe™u ÞwÂõ‚Úte Ëthe he‚u Ëuð™ fhu Au ‚uytu Ëw¾e ÚttÞ Au. (1)
Äflfi ŸÍÆŸ¢ ∑§mÊ •Õ ªãÃÊfi ÁŒflÊ Ÿ ¬ÎfiÁÕ√ÿÊ—– Äflfi§flÊ ªÊflÊ Ÿ ⁄Ufiáÿ|ãÃH§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u Ý-su{ ÜU„ì-õÞthu ÝêÝ}æì-r™ùÞÚte ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{™e ðht¤ y™u
Éøðu
Œ¼t»Þ
195
çα:-«ftþ f{o fh™th ËqÞo™t xææ±:-rfhýtu ¥ƒü}æì-…ŒtÚttuo™u xæ‹„-«t ÚttÞ Au; ‚u{ v±-õÞtk
±:-‚{tht ÿÔÞ™u xæ‹„ «t fhtu Atu ? su{ xææ±:-„tÞ ytrŒ …þwytu …tu‚t™t ðtAhztk «íÞu Ú‡²ç‹„þçŒ fhu Au-¼tk¼hu Au, ‚u{ ‚{tht „tÞ ytrŒ™t þçŒ fhðt Ë{t™ ðtÞw õÞtk þçŒ fhu Au ? (2)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™tk rfhýtu …]rÚtðe …h hnu÷tk …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý rðît™tu™e
Ë{e… …ntU[e™u ðtÞwytu™e r™ÞwÂõ‚ õÞtk fhðe òuEyu yu{ ‚u™u …qAe™u, yÚttuo™u «ftrþ‚ fhtu.
su{ „tÞtu …tu‚t™t ðtAhztk «íÞu ¼tk¼he™u Œtuzu Au, ‚u{ ‚{u …ý rðît™tu™tu Ëk„ fhðt {txu
þe½ú òytu, sE™u ƒtu÷e™u y{the RrLÿÞtu ðtÞw™e Ë{t™ õÞtk ÂMÚt‚ ÚtE™u (þçŒ ytrŒ) rð»tÞtu™e
‚hV «ð]¥t ÚttÞ Au ? yu{ …qAe™u r™ùÞ fhtu. (2)
Äflfi§ fl— ‚ÈÆêŸÊ Ÿ√ÿʯÁ‚ ◊Lfi§Ã— Äflfi§ ‚ÈÁflÃÊ– ÄflÙ3> ÁflEÊfiÁŸ ‚ÊÒ÷fiªÊH§3H
…ŒtÚto : nu }æL„:-ðtÞw™e Ë{t™ þe½ú „{™þe÷ {™w»Þtu ! ‚{u rðît™tu™e Ë{e… «t ÚtE™u
±:-yt…™t ç±EæçÝ-Ëðo Ýòæ¢ç¨-™ðe™ ¨é}Ýæ-Ëw¾ ÜU±-õÞtk y™u Ëðo ¨é籄æ-«uhýt fh™th
„wý ÜU±-õÞtk y™u Ëðo ™ðe™ ¨æñ|æxææ-Ëti¼tøÞ «tr fhtð™th f{o v±æï-õÞtk Au ? yu{ …qAtu.
(3)
¼tðtÚto : nu þw¼ f{o{tk ðtÞw™e Ë{t™ þe½ú [t÷™th {™w»Þtu ! ‚{u rðît™tu™u …qAe™u, su
he‚u r¢Þt rËrØ™u fthýu ™ðe™ f{o r™íÞ «t ÚtE þfu, ‚uðt «Þí™tu fhðt òuEyu. (3)
ÿlÍÆÿ¢ ¬Îfi|‡Ÿ◊ÊÃ⁄UÊ ◊ûʸÓÊ‚— SÿÊÃfiŸ– SÃÊÃÊ flÊfi •◊ÎÃfi— SÿÊØH§4H
…ŒtÚto : nu ÐëçÔÝ}ææ„Ú: …]r&™ = ytftþ su™e {t‚t Au ‚u ðtÞwytu™e Ë{t™ ð‚o{t™ }æœææü¨:{hý Ä{eo htò y™u «ò™t {™w»Þtu ! yt… …wÁ»ttÚto Þwõ‚ ²„ì-su Mð ftÞtuo{tk S²æ„Ý-Úttytu
‚tu ±:-‚{the (S„æï„æ-) hûtt fh™th ˼tæÞût htò ¥}æí„:-y{]‚ Ëw¾ Y… S²æ„ì-ƒ™u. (4)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu yt¤Ë íÞt„e™u ðtÞwytu™e Ë{t™ …tu‚t™t ftÞtuo{tk r™Þwõ‚ hnuðwk òuEyu,
suÚte ‚u™t hûtf ˼t…r‚ htò™u þºtwytu {thðt{tk Ë{Úto ™ ƒ™e þfu. (4)
◊Ê flÊfi ◊ÎÆªÊ Ÿ ÿflfi‚ ¡Á⁄UÃÊ ÷ÍÆŒ¡Êficÿ—– ¬ÕÊ ÿ◊Sÿfi ªÊŒÈ¬fiH§5H
…ŒtÚto : nu htò y™u «òs™tu ! yt… Ý-su{ }æëxæ:-nhý ²±¨ï-¾tðt ÞtuøÞ ½tË™t {txu
«ð]¥t ÚttÞ Au, ‚u{ ±:-‚{tht …çÚ„æ-rðãtytu™t Œt‚t ¥…æïc²:-yËuð™eÞ yÚtto‚T …]ÚtfT }ææ |æê„ì™ ÚttÞ ‚Útt ²}æS²-r™„ún fh™th ðtÞw™t Ѓæ-{t„oÚte }ææïÐ xææ„ì-fŒe yÕ…tÞwÚte {]íÞw™u «tÂ
™ ÚttÞ, ‚uðt ft{-W…tÞ fhtu. (5)
¼tðtÚto : su{ nhý r™hk‚h ½tË ¾tE™u Ëw¾e ÚttÞ Au, ‚u{ «tý rðãt™t ¿tt‚t {™w»Þtu
ÞwÂõ‚Úte ytnth-rðnth fhe™u, Þ{™t 196
{t„o {]íÞw™u «t ™ fhu. …qýo ytÞw ¼tu„ðe™u þheh™tu
Ëw¾…qðof íÞt„ fhu. (5)
◊Ê ·È áÊ— ¬⁄UÊfi¬⁄UÊ ÁŸ´¸Ó§ÁÌȸƄ¸áÊÊfi flœËØ– ¬ŒËc≈ ÃÎcáÊfiÿÊ ‚„H§6H
196
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu yæÞt…ftu ! yt… su{ ÐÚæùÐÚæ-…ht = Wíf]ü y…ht = r™f]ü ðtÞw™e ƒu „r‚
Au. ‚u{tkÚte Îéãü‡ææ-Œw:¾Úte r™ðthý fhðt ÞtuøÞ çÝ«üç„:-ðtÞwytu™e «r‚fq¤, htu„fthf, Œw:¾«Œ
„r‚ „ëc‡²æ-‚]»tt yÚtðt ÷tu¼ „r‚ ¨ã-Ërn‚ Ý:-y{u fŒe }ææï-™ ÐÎècÅ-«t ÚtEyu, ‚Útt
}ææ±{è„ì-ðå[u ™ {heyu. …hk‚w yu ðtÞwytu™e su Ëw¾ŒtÞf „r‚ Au. ‚u y{™u r™íÞ «t ÚttÞ,
yuðtu «Þí™ fhtu. (6)
¼tðtÚto : …ð™tu™e „r‚ ƒu «fth™e-yuf Ëw¾ŒtÞe y™u ƒeS Œw:¾ŒtÞe Au. ‚u{tkÚte su W¥t{
r™Þ{tuÚte Ëuð™ fhu÷e htu„tu™tu ™tþ fhe™u þheh ytrŒ™t Ëw¾™wk fthý ƒ™u Au yu «Út{
(„r‚ Au); y™u su r™Þ{¼k„…qðof «{tŒÚte Wí…L™ fhu÷e, õ÷u»t, Œw:¾ y™u htu„™tþf Au, ‚u
ƒeS („r‚) Au.
yu ƒL™u („r‚){tkÚte {™w»Þtuyu Eïh™e f]…tÚte, rðît™tu™t Ëk„Úte y™u …tu‚t™t …wÁ»ttÚtoÚte
«Út{ „r‚™u Wí…L™ fhe™u, ƒeS „r‚™tu ™tþ fhe™u, Ëw¾™e ð]rØ fhðe òuEyu.
su ‚]»tt-‚hË ytrŒ (þtherhf) Ä{o Au, ‚u ðtÞw™t fthýu ‚Útt su ÷tu¼™tu ðu„ Au, ‚u y¿tt‚Úte
s Wí…L™ ÚttÞ Au; yu{ òýðwk òuEyu. (6)
‚àÿ¢ àfl·Ê •◊fiflãÃÊ œãflfi|ÜøŒÊ L§Áº˝ÿÊfi‚—– Á◊„¯ ∑ΧáflãàÿflÊÃÊ◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ {‹±Ýì-yL‚rhût{tk y±ï¯æ:-ƒúñ y™u ytÇÞL‚h ½»toýÚte
Wí…L™ rðãw‚T Y… yÂø™Úte «Œe ¥}汋„:-su™tu htu„tu y™u „{™t„{™ Y…ðt¤t ËtÚtu ËkƒkÄ
Au. Lçβæ¨:-«týeytu™t Sð™™t r™r{¥t ðtÞw ¥±æ„æ}æì-®nËt hrn‚ ç}æã}æì-˪[™the ð]rü™u
¥æÜëU‡±ç‹„-Ëthe he‚u Ëk…tŒ™ fhu Au, y™u yu™wk (ðtÞwytu™wk) ¨y²}æì-ËíÞf{o Au, 癄ì-‚u{ ËíÞf{o™wk
y™wct™ fhtu. (7)
¼tðtÚto : su yL‚rhût{tk hnu™th ËíÞ „wýtu y™u Mð¼tððt¤tu …ð™ ð»tto™wk fthý Au, ‚u
s ÞwÂõ‚Úte Ëuð™ fhu÷ y™wfq¤ ƒ™e™u Ëw¾ «Œt™ fhu Au, y™u ÞwÂõ‚ rðÁØ Ëuð™ fhu÷ «r‚fq¤
ƒ™e™u Œw:¾ yt…u Au, ‚u{ {™w»Þtuyu ÞwÂõ‚…qðof, Ä{to™wfq¤ f{tuo™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu. (7)
flÊüÊflfi ÁfllÈ|ã◊fi◊ÊÁà flà‚¢ Ÿ ◊ÊÃÊ Á‚fi·ÁÄÖ ÿŒfi·Ê¢ flÎÆÁc≈®⁄U‚fiÁ¡¸H§8H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! yt… ²„ì-su »¯æ}æì-yu ðtÞwytu™t Þtu„Úte Wí…L™ ÚtÞu÷e ç±lé„ìrðãw‚T ±æŸæï±-su{ „tÞ …tu‚t™t ±y¨}æì-ðtAhzt™e RåAt fh‚e Ëuð™ fhu Au, ‚u{ ç}æã}æì-ð]rü™u
ç}æ}ææç„-Wí…L™ fhu Au, y™u RåAt fh™the }ææ„æ-s™™e ŒqÄÚte …wºt ™u 稯çv„-˪[u Au Ý-‚u{
…ŒtÚttuo™wk Ëuð™ fhu Au ±ëçcÅ:-ð»tto™u ¥¨<…-fhu Au, ‚u{ …hM…h þw¼ „wý f{tuo™e ð»ttoÚte Ëw¾
fh™th ƒ™tu. (8)
¼tðtÚto : su{ …tu‚t™t ðtAhztytu™u ÷tz fhðt™e ft{™tytuðt¤e „tÞ Y…e {t‚tytu …tu‚t™t
ÉøðuŒ¼t»Þ
197
…wºttu-ðtAhztytu «íÞu Ÿ[t MðhÚte þçŒ fh‚e Œtuzu Au, ‚u{ rðãw‚T {nt™ þçŒ fh‚e {u½ ¾kztu™wkðtŒ¤tytu™wk Ëuð™ fhðt {txu Œtuzu Au. (8)
ÁŒflÊfi ÁøûÊ◊fi— ∑Χáfl|ãà ¬¡¸ãÿfiŸÊŒflÊ„Ÿfi– ÿà¬ÎfiÁÕflË¥ √ÿÈÆãŒ|ãÃfiH§9H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! yt… ²„ì-su ðtÞw ©Îì±æãïÝ-s¤™u Äthý y™u «t fhtð™th Ð…ü‹²ïÝ{u½Úte çαæ-rŒðËu „}æ:-ykÄfth Y… htrºt™e 癄ì-Ë{t™ ykÄfth ÜëU‡±ç‹„-fhu Au, Ðë烱è}æìrðM‚eýo ¼qr{™u òé‹Îç‹„-{u½™t s¤Úte ytÿo-¼e™e fhu Au, ‚u™wk ÞwÂõ‚…qðof Ëuð™ fhtu. (9)
¼tðtÚto : ðtÞw s s¤™t yðÞðtu™u frX™ ƒ™tðe™u ½è ytfthÞwõ‚ {u½-ðtŒ¤tkytu™u (Wí…L™
fhe™u), rŒðËu …ý ykÄfth Wí…L™ fhe™u, Vhe rðãw‚T™u Wí…L™ fhe™u ‚Útt ‚uÚte ‚u (ðtŒ¤tkytu)™u
rAL™-r¼L™ fhe™u ‚Útt …]rÚtðe …h …tze™u s¤Úte Ëðo™u ‚h ÂM™øÄ fhe™u y™uf yti»trÄ Ë{qn™u
Wí…L™ fhu Au, yu he‚u rðît™s™tu yLÞ™u W…Œuþ fhu. (9)
•œfi SflŸÊã◊L§ÃÊ¢ ÁflE◊Ê ‚k ¬ÊÁÕ¸®fifl◊˜– •⁄Ufi¡ãà ¬˝ ◊ÊŸÈfi·Ê—H§10H
…ŒtÚto : nu }ææÝé¯æ:-{™™þe÷ {™w»Þtu ! ‚{u su }æL„æ}æì-…ð™tu y™u rðãw‚TÚte S±Ýæ„ì-Wí…L™
þ猙t ¥{-…ùt‚T ç±E}æì-Ëðo Ðæ<ƒ±}æì-…]rÚtðe{tk hnu÷ Ëðo ðM‚w ¨Îì}æ-½h ytrŒ MÚtt™ fk…u
Au y™u «týe {tºt ÐíæÚï…‹„-Ëthe he‚u fk…u-Äúqsu Au-yu{ òýtu. (10)
¼tðtÚto : nu ßÞtur‚»t þt† òý™th rðît™tu ! yt…, ðtÞw™t Þtu„Úte s Ëðo {qŠ‚{t™ …ŒtÚttuo
[uüt fhu Au, «týe rðãw‚T™t ¼Þkfh þçŒÚte zhe™u fk…u Au y™u …]rÚtðe ytrŒ «r‚ûtý ¼ú{ý fhu
Au. yu{ r™ùÞÚte òýtu. (10)
◊Lfi§ÃÊ flË›UȬÊÁáÊÁ÷fiÁ‡øòÊÊ ⁄UÊœfiSflÃË⁄UŸÈfi– ÿÊÃ◊|πfiº˝ÿÊ◊Á÷—H§11H
…ŒtÚto : nu }æL„:-Þtu„tÇÞtËe y™u ÔÞðnth™t ËtÄf {™w»Þtu ! ‚{u ¥ç¶Îí²æ}æç|æ:-r™hk‚h
„{™þe÷ ±èféÐæç‡æç|æ:-áZ ƒ¤ Y… „úný™t ËtÄf ÔÞðnthðt¤t …ð™™e ËntÞÚte Úæï{S±„è:y™uf «fth™t ƒtkÄ y™u ytðhýðt¤e ç™~ææ:-yŒT¼w‚ „wýðt¤e ™Œeytu yÚtðt ™tzeytu™u §ü}æìyð~Þ ¥Ýé²æ„-y™wfq¤‚t…qðof «t fhtu. (11)
¼tðtÚto : …ð™tu{tk „{™, ƒ¤ y™u ÔÞðnth™t nu‚wðt¤t f{tuo Mðt¼trðf Au, yus ™Œeytu™u
«ðtrn‚ fh™th (Au) y™u (yu) ™tzeytu{tk „r‚ fh‚t hõ‚, hË ytrŒ™u þheh™t yðÞðtu™u
…ntU[tzu Au.
198 {™w»Þu ƒ¤trŒ ËtÄ™tu™u {txu ðtÞwÚte {nt™ W…fthtu
‚uÚte Þtu„es™u Þtu„tÇÞtËÚte ‚Útt yLÞ
„úný fhðt òuEyu. (11)
198
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
|SÕ⁄UÊ flfi— ‚ãÃÈ Ÿ◊ÿÊ ⁄UÕÊ •EÊfi‚ ∞·Ê◊˜– ‚È‚¯S∑ΧÃÊ •÷ˇÊfifl—H§12H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þtu ! ±:-‚{thu »¯æ}æì-yu …ð™tu™tu Þtu„Úte ¨é¨¢SÜëU„æ:-W¥t{ rþÕ…
rðãtÚte ËkMfth fhu÷-r™»…L™ Ýï}æ²:-f÷t[¢Þwõ‚ Úƒæ:-rð{t™ ytrŒ hÚt ¥|æèàæ±:-{t„tuo™u ÔÞtÂ
fh™th ¥Eæ¨:-yÂø™ ytrŒ yÚtðt ‚whk„ = ½tuzt™e Ë{t™ çSƒÚæ:-áZ ƒ¤Þwõ‚ ¨‹„é-ƒ™u. (12)
¼tðtÚto : Eïh W…Œuþ fhu Au, fu nu {™w»Þtu ! ‚{u rðrðÄ f÷t[¢Þwõ‚ Þt™tu™u h[e™u,
‚u{tk þe½ú [t÷ðt {txu yÂø™ y™u s¤ ytrŒ™tu «Þtu„ ‚Útt ðtÞw™t Þtu„Úte Ëw¾…qðof Ëðoºt „{™yt„{™ y™u þºtwytu™u S‚ðt ytrŒ Ëðo ÔÞðnth rËØ fhtu. (12)
•ë¿UÊfi flŒÊ ßÊfi Áª⁄UÊ ¡⁄UÊÿÒ ’˝rÊfiáÊS¬ÁÃfi◊˜– •ÁÇŸ¥ Á◊òÊ¢ Ÿ Œfi‡Ê¸Ã◊˜H§13H
…ŒtÚto : nu Ëðo rðãtytu™t ¿tt‚t rðît™T ! yt… Ý-su{ Ïæíræ‡æ:-ðuŒ™t yæÞt…™Y… W…ŒuþÚte
Ðç„}æì-…t÷f Îàæü„}æì-Œþo™eÞ ¥çxÝ}æì-ƒúñð[oMðe-‚usMðe ç}æ~æ}æì-r{ºt™e Ý-Ë{t™ …Úæ²ñ-M‚wr‚ =
ÞÚttÚto „wý„t™™u {txu „Ýæ-„wý™t «ftþ™tu rðM‚th fh™the çxæÚæ-…tu‚t™e ðuŒÞwõ‚ ðtýeÚte rð{t™
ytrŒ Þt™ rðãt™tu ¥ÓÀæ ±Î-Ëthe he‚u W…Œuþ fhtu. (12)
¼tðtÚto : nu rðît™ ÷tuftu ! su{ r«Þ r{ºt …tu‚t™t ÃÞtht ‚usMðe ðuŒtu…Œuüt r{ºt™u Ëuðt
y™u „wý™e «þkËt îtht «ËL™ fhu Au, ‚u{ Ë{M‚ rðãtytu™tu rðM‚th fh™the ðuŒðtýe îtht
rð{t™ ytrŒ Þt™ ƒ™tððt™e rðãt™tu, ‚u™t „wýtu™t ¿tt™™tu Ëthe he‚u W…Œuþ fhtu. (13)
Á◊◊ËÁ„ ‡∂UÊ∑§fi◊ÊSÿfi ¬¡¸ãÿfißfl Ãß—– ªÊÿfi ªÊÿòÊ◊ÈÆÄâÿfi◊˜H§14H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! yt… ¥æS²ï-…tu‚t™t {w¾{tk ÔHæïÜU}æì-ðuŒ™e rþûttÞwõ‚ ðtýe™u
ç}æ}æèçã-r™{toý fhtu-y™u ‚u ðtýe™tu Ð…ü‹² §±-su{ {u½ „so™t ËtÚtu ð»tto fhu Au, ‚u{ „„Ý:rðM‚th fhtu, y™u ©v‰²}æì-W…Œuþ fhðt ÞtuøÞ xææ²~æ}æì-„tÞºte AkŒðt¤t M‚tuºtY… ðirŒf Ëqõ‚tu™wk
xææ²-…X™-…tX™ fhtu. (14)
¼tðtÚto : nu rðît™tuÚte yæÞÞ™ fhu÷t {™w»Þtu ! ‚{u Ëðo «fth™t «Þí™Úte ðtýe™u ðuŒrðãtÚte Ëwrþrût‚ fhe™u, ðt[M…r‚ ƒ™e™u, …h{uïh y™u ðtÞw ytrŒ™t „wýtu™e M‚wr‚, ©ðý y™u
W…Œuþ fhtu. (14)
flãŒfiSfl ◊ÊLfi§Ã¢ ªáÊ¢ àfl·¢ ¬fiŸSÿÈ◊Á∑¸§áÊfi◊˜– •S◊ flÎÆhÊ •fi‚Á㟄H§15H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! yt… su{ §ã-yt Ë{M‚ ÔÞðnth{tk ¥S}æï-y{tht {æÞ{tk
±ëhæ: Œe½o rðãt y™u ytÞwÚte Þwõ‚ ð]Ø …wÁ»t ËíÞ yt[hý fh™th ¥¨Ýì-ntuÞ, ‚u{ ¥<ÜU‡æ}æì«þkË™eÞ y[o™tðt¤t y±ï¯}æì-yÂø™ ytrŒ «ftþ{t™ ÿÔÞtuÚte Þwõ‚ ÐÝS²é}æì-…tu‚t™t ytí{t™t
ÉøðuŒ¼t»Þ
199
ÔÞðnth™t RåAwf }ææL„}æì-ðtÞw ËkƒkÄe xæ‡æ}æì-Ë{qn™e ±‹ÎS±-ft{™t fhtu. (15)
¼tðtÚto : su he‚u …ð™ ftÞtuo™tu ËtÄf ntuðtÚte Ëw¾ŒtÞe ƒ™u, yu s he‚u {™w»Þtuyu rðãty™u
…wÁ»ttÚto…qðof «Þí™ fhðtu òuEyu. (15)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ðtÞw™tk áütL‚Úte rðît™tu™t „wýtu™wk ðýo™ fhðtÚte …qðo Ëqõ‚™e ËtÚtu
yt Ëqõ‚™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (38)
Ëqõ‚-39
¬˝ ÿÁŒàÕÊ ¬fi⁄UÊflÃfi— ‡ÊÊÁøŸ¸ ◊ÊŸ◊SÿfiÕ–
∑§Sÿ ∑˝§àflÊfi ◊L§Ã— ∑§Sÿ fl¬¸®fi‚Ê ∑¢§ ÿÊfiÕ ∑¢§ „fi œÍÃÿ—H§1H
…ŒtÚto : nu }æL„:-rðît™tu ! yt… ²„ì-su {ꄲ:-Ëðo™u fk…tð™th ðtÞw àææïç™Ýü-ŒqhÚte …zu Au,
‚u{ ÐÚ汄:-ŒqhÚte ÜUS² ftu™t }ææÝ}æì-…rh{tý™u ¥S²ƒ-«rûtÂ-Atuze Œu Au, §yƒæ-yu nu‚wÚte ÜUS²Ëw¾ MðY… …h{tí{t™t ÜíUy±æ-f{o y™u ¿tt™ ‚Útt ±Ðü¨æ-Y… ËtÚtu ÜU}æì-Ëw¾«Œ Œuþ™u ²æƒ«t ÚttÞ Au ? yu «&™tu™t W¥th yt…tu. (1)
¼tðtÚto : Ëw¾ «tr™e RåAtðt¤t rðît™tuyu, su{ ËqÞo™t rfhýtu Œqh ŒuþÚte ¼qr{ …h …ntU[e™u
…ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ Ëðo Ëw¾Œt‚t …h{tí{t™e y™u ¼tøÞþt¤e …h{ rðît™Úte ðtÞw™t
„wý, f{o y™u Mð¼tðtu™u ËBÞfT òýe™u ‚u{tk yt™krŒ‚ hnuðwk òuEyu. yu ðtÞw fthý {t™e™u
fthý MðY…Úte «t ÚttÞ Au. (yÚtto‚T ðtÞw …tu‚t™t fthý{tkÚte ytðu Au, ÂMÚth ÚttÞ Au y™u
‚u{tk = fthý{tk rð÷e™ …ý ÚtE òÞ Au.) yu{ òýtu. (1)
|SÕ⁄UÊ flfi— ‚ãàflÊÿÈfiœÊ ¬⁄UÊáÊÈŒfi flË›UÍ ©Uà ¬˝fiÁÃc∑§÷fi–
ÿÈÆc◊Ê∑§fi◊SÃÈÆ ÃÁflfi·Ë ¬ŸËfiÿ‚Ë ◊Ê ◊àÿ¸®fiSÿ ◊ÊÁÿŸfi—H§2H
…ŒtÚto : nu ÄtŠ{f {™w»Þtu ! ±:-‚{tht ¥æ²é{æ-ytø™uÞ ytrŒ y†-‚÷ðth, Ä™w»Þ, ƒtý,
ƒkŒqf, ‚tu… ytrŒ þ†. ÐÚæ‡æéÎï-þºtwytu™u …ezt fh™th ÞwØ ©„ y™u Ðíç„cÜU|æï-htufðt, ƒtkÄðt
y™u nýðt Y… f{tuo™u {txu çSƒÚæ-áZ, r[hMÚttÞe, ±èfé -áZ {nt™ W¥t{ (ƒ¤) Þwõ‚ „籯è«þM‚ Ëu™t ÐÝ貨è-yíÞk‚ M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ y™u ÔÞðnth rËØ fh™the ¥S„é-ntuÞ y™u …qðtuoõ‚
…ŒtÚto }ææç²Ý:-f…x ytrŒ yÄ{to[hý Þwõ‚ }æy²üS²-Œwü {™w»Þtu™t }ææ-(‚uðt áZ þ†t† y™u
«ƒ¤ Ëu™t) fŒe ™ ntuÞ. (2)
¼tðtÚto : ÄtŠ{f {™w»Þtu s Eïh™e f]…tÚte rðsÞ «t fhu Au. Eïh …ý Ä{toí{tytu™u
200
s ytþeðtoŒ yt…u Au, yLÞ …t…eytu™u ™rn. yu (Ä{toí{ts™tuyu) þ†-y† ƒ™tðe™u, ‚u™u [÷tððt™tu
yÇÞtË fhe™u, W¥t{ Ëu™t™u rþrût‚ fhe™u ‚Útt Œwü þºtwytu™tu ðÄ, r™„ún y™u …htsÞ fhe™u,
LÞtÞ…qðof r™íÞ «ò™e hûtt fhðe òuEyu. yu ËV¤‚t }ææ²æ±è = A¤, f…x fh™th {™w»Þtu
200
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
«t fhe þf‚t ™Úte. (2)
¬⁄UÊfi „ ÿ|àSÕ⁄U¢ „Õ Ÿ⁄UÊfi flûʸÿfiÕÊ ªÈÆL§–
Áfl ÿÊfiÕŸ flÁŸŸfi— ¬ÎÁÕ√ÿÊ √ÿʇÊÊ— ¬fl¸®fiÃÊŸÊ◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu ÝÚ:-™er‚Þwõ‚ {™w»Þtu ! ‚{u su{ ±çÝÝ:-ËBÞfT rð¼t„ y™u Ëuð™ fh™th
rfhý ËkƒkÄe ðtÞw …tu‚t™t ƒ¤Úte ²„ì-su бü„æÝæ}æì-…ðo‚ y™u {u½tu ÐëçƒÃ²æ:-‚Útt ¼qr{™e òæàææ:Ë{M‚ rŒþtytu{tk ÔÞtËð‚T ÔÞt ÚtE™u ‚u çSƒÚ}æì-áZ y™u xæéL-{tuxt ¼thu …ŒtÚttuo™u Äthý fhu
Au y™u ðu„Úte ð]ûttrŒ™u W¾uze™u …tze ™t¾u Au, ‚u{ rðsÞ {txu þºtwytu™e Ëu™tytu™u ÐÚæãƒËthe he‚u ™ü fhtu; y™u ã-r™ùÞ…qðof yu þºtwytu™u ç±±œæü²ƒ-‚tuze-Vtuze, …Atze™u …tu‚t™e feŠ‚
îtht ¥æàææ:-rŒþtytu™u ç±²æƒÝ-y™uf he‚u ÔÞt fhtu. (3)
¼tðtÚto : su{ ðu„ðt™ ðtÞw ð]ût ytrŒ™u ‚tuzu Au y™u …]rÚtðe ytrŒ™u Äthý fhu Au, ‚u{
ÄtŠ{f, LÞtÞtÄeþ yÄ{oÞwõ‚ yt[hý™u ‚tuze™u Ä{oÞwõ‚ LÞtÞÚte «òytu™u Äthý fhu.
Ëu™t…r‚÷tuf rðþt¤ Ëu™t ht¾e™u þºtwytu™u {the™u ‚Útt …]rÚtðe{tk [¢ð‚eo htßÞ™wk Ëuð™ fhe™u
Ë{M‚ rŒþtytu{tk …wÛÞ feŠ‚™u «[trh‚ fhu.
su{ Ëðo™u «tý r«Þ Au, ‚u{ yu Ëu™t…r‚ ytrŒ …tu‚t™t rð™Þ y™u þe÷™u fthýu «òytu{tk
(r«Þ) ƒ™u. (3)
ŸÁ„ fl— ‡ÊòÊÈfiÁfl¸ÁflŒ •Áœ lÁfl Ÿ ÷Íêÿʯ Á⁄U‡ÊÊŒ‚—–
ÿÈÆc◊Ê∑§fi◊SÃÈÆ ÃÁflfi·Ë ßÊfi ÿÈÆ¡Ê L§º˝Êfi‚Ê ŸÍ ÁøfiŒÊœÎ·fiH§4H
…ŒtÚto : nu çÚàææΨ:-þºtw™tþf LÎíæ¨:-yLÞtÞfthe {™w»Þtuyu hztð™th ðeh …wÁ»t ! 癄ìsu ²éc}ææÜU}æì-‚{tht ¥æ{ë¯ï-«„Õ¼ Út™th ÔÞðnth {txu „Ýæ-rðM‚]‚ ²é…æ-ƒ¤trŒ Ët{„úeÞwõ‚
„籯è-Ëu™t ¥S„é-ntuÞ, ‚tu ¥ç{lç±-LÞtÞ«ftþ fhðt{tk ±:-‚{™u àæ~æé:-þºtw Ýé-þe½ú Ýçã™rn ç±ç±Îï-…ý «t ÚttÞ, |æê}²æ}æì-¼qr{™t htßÞ{tk …ý ‚{thtu ftuE {™w»Þ rðhtuÄe Wí…L™
™ ÚttÞ. (4)
¼tðtÚto : su{ …ð™ yò‚ þºtw Au, (yÚtto‚T ‚u™tu ftuE þºtw ™Úte) ‚u{ {™w»Þ rðãt, Ä{o,
ƒ¤, …ht¢{Þwõ‚ LÞtÞtÄeþ ƒ™e™u, Ëðo …h þtË™ fhe™u ‚Útt Œwü þºtwytu™wk r™ðthý fhe™u
þºtwhrn‚ ƒ™u. (4)
¬˝ flfi¬ÿ|ãà ¬fl¸®fiÃÊ|ãfl ÁflfiÜø|ãà flŸS¬ÃËfiŸ˜–
¬˝Ê •Êfi⁄Uà ◊L§ÃÊ ŒÈÆ◊¸ŒÊfi ßfl ŒflÊfi‚— ‚fl¸®fiÿÊ Áfl‡ÊÊH§5H
…ŒtÚto : nu }æL„:-ðtÞw Ë{t™ ƒ¤ðt™ y™u r«Þ Îï±æ¨:-LÞtÞtÄeþ, Ëu™t…r‚, ˼tæÞût
ÉøðuŒ¼t»Þ
201
rðît™tu ! yt… su{ ðtÞw ±ÝSЄèÝì-ðz, …e…h ytrŒ ð™M…r‚™u Ðí±ïв狄-Äúqòðu Au-fk…tðu Au,
y™u su{ бü„æÝì-ðtŒ¤tkytu™u ç±ç™†™ç‹„-swŒt …tze Œu Au, ‚u{ Îé}æüÎæ §±-{ŒtuL{‚ Ë{t™ ð‚o™th
þºtwytu™u ÞwØÚte Ðíæï ¥æÚ„-Ëthe he‚u «t Úttytu y™u ¨±ü²æ-Ë{M‚ ç±àææ-«òytu™e ËtÚtu Ëw¾…qðof
ð‚tuo. (5)
¼tðtÚto : su{ htßÞÄ{o{tk r™»ýt‚ rðît™ Œkz îtht, WL{‚ ztfwytu™u ðþ{tk fhe™u, ÄtŠ{f
«ò™wk …t÷™ fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý ‚u («ò)™wk …t÷™ fhtu.
su{ ðtÞwytu ¼q„tu¤{tk Ëðoºt rð[hu Au, ‚u{ yt… ÷tuftu …ý rð[hý fhtu. (5)
©U¬Ê ⁄UÕfi·ÈÆ ¬Î·fiÃË⁄UÿÈÇäfl¢ ¬˝Ác≈fifl¸„Áà ⁄UÊÁ„fi×–
•Ê flÊ ÿÊ◊Êfiÿ ¬ÎÁÕflË ÁøfiŒüÊÊŒ’Ëfi÷ÿãà ◊ÊŸÈfi·Ê—H§6H
…ŒtÚto : nu }ææÝé¯æ:-rðît™tu ! yt… ±:-…tu‚t™t ²æ}ææ²-MÚtt™tL‚h „{™ {txu ÐíçcÅ-«&™tu¥thtrŒ
rðãtÚte ÔÞðnth òýðt {txu Úæïçã„:-Ëwõ‚„wý Þwõ‚ yÂø™ Ðë烱è-MÚt¤, s¤ y™u yL‚rhût{tk
su™u ©Ðæï±ãç„-Ëthe he‚u [÷tðu Au, su™t þçŒtu™u ¥Ÿææï„ì-Ëtk¼¤e™u ¥Ïæè|沋„-¼Þ …t{u Au,
‚u Úƒï¯é-hÚttu{tk Ð뱄è:-ðtÞwytu™u ¥²éxŠ±}æì-Þwõ‚ fhtu. (6)
¼tðtÚto : òu {™w»Þ, Þt™tu{tk s¤, yÂø™ y™u ðtÞwytu™u ËkÞwõ‚ fhe™u ‚Útt ‚u{tk ƒuËe™u
„{™-yt„{™ fhu, ‚tu Ëðoºt Ëw¾…qðof „{™-yt„{™ fhe þfu Au. (6)
•Ê flÊfi ◊ˇÊÍ ÃŸÊfiÿ ∑¢§ L§º˝Ê •flÊfi flÎáÊË◊„–
ªãÃÊfi ŸÍÆŸ¢ ŸÊ˘flfi‚Ê ÿÕÊfi ¬ÈÆ⁄UàÕÊ ∑§áflÊfiÿ Á’èÿÈ·fiH§7H
…ŒtÚto : nu LÎíæ:-Œwütu™u hztð™th [w{t÷eË ð»to ËwÄe y¾kz ƒúñ[Þo™wk Ëuð™ fhe™u Ë{M‚
rðãtytu™u «t fh™th rðît™tu ! ²ƒæ-su{ y{u ±:-yt…™u {txu ¥±¨æ-hûtt ytrŒÚte }æÿæéþe½ú ÝêÝ}æì-r™rù‚ ÜU}æì-Ëw¾™u ±ë‡æè}æãï-rËØ-«t fheyu Aeyu, §yƒæ-yu{ yt… …ý Ý:-y{tht
{txu ¥±:-Ëw¾ðÄof hûttrŒ f{o xæ‹„-fhtu.
su{ Eïh çÏæ|²é¯ï-Œwü «týeytu ‚Útt Œw:¾tuÚte ¼Þ …t{u÷ „Ýæ²-Ëðo™u ËŒTrðãt y™u Ä{o™t
W…Œuþ îtht Ëw¾fthf ÜU‡±æ²-yt rðît™tu™e hûtt fhu Au, ‚u{ ‚{u y™u y{u {¤e™u Ë{M‚
«ò™e hûtt fheyu. (7)
¼tðtÚto : su{ ƒwrØ{t™ ÷tuftu ðtÞw ytrŒ ÿÔÞtu™tu ËBÞfT «Þtu„ fhe™u, ¼Þ™u Œqh fhe™u
þe½ú Ëw¾e ÚttÞ Au, ‚u{ yt…ýu …ý 202
fhðwk òuEyu. (7)
ÿÈÆc◊Á·fiÃÊ ◊L§ÃÊ ◊àÿ¸®fiÁ·Ã •Ê ÿÊ ŸÊ •èfl ߸·fiÖ
202
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Áfl â ÿÈfiÿÊà ‡Êflfi‚Ê √ÿÊ¡fi‚Ê Áfl ÿÈÆc◊Ê∑§ÊfiÁ÷M§ÁÃÁ÷fi—H§8H
…ŒtÚto : nu }æL„:-rðît™tu ! yt… ²:-su ¥|±:-r{ºt¼tð hrn‚, rðhtuÄe, ²éc}æï範:-yt…
÷tuftu™u S‚ðt y™u }æy²ïü範-{™w»ÞtuÚte rðsÞ™e-S‚ðt™e RåAt fh™tht þºtw Ý:-y{™u §ü¯„ï{thu Au, ‚u™u à汨æ-ƒ¤Þwõ‚ Ëu™t ‚Útt òæï…¨æ-y™uf «fth™t …ht¢{, ²éc}ææÜUæç|æ-yt…™e
f]…t, ªç„ç|æ:-hûtt, «er‚, ‚]r y™u ¿tt™ ytrŒ Ëu™tytu îtht ç±²é²æï„-rðþu»t‚: y{thtÚte Œqh
fhtu. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su MðtÚteo, …htu…fth hrn‚, yLÞtu™u …ezt yt…ðt{tk Ëk÷ø™ þºtw Au,
‚u™u rðãt y™u rþûtt îtht Œw»f{tuoÚte r™ð]¥t fhe™u yÚtðt ©uc Ëu™t ‚Útt Ët{ÚÞo ðÄthe™u ÞwØ
îtht S‚e™u, Œqh fhe™u Ëðo™t Ëw¾™tu ‚Útt rn‚™tu rðM‚th fhðtu òuEyu. (8)
•‚ÊfiÁ◊ Á„ ¬˝fiÿÖÿfl— ∑§áfl¯ ŒŒ ¬˝fiø—–
•‚ÊfiÁ◊Á÷◊¸L§Ã •Ê Ÿfi ™§ÁÃÁ÷ª¸ãÃÊfi flÎÆÁc≈¥ Ÿ ÁfllÈÃfi—H§9H
…ŒtÚto : nu Ðí²Á²±:-©uc …htu…fthe, Ðí™ï„¨:-W¥t{¿tt™Þwõ‚, }æL„:-rðît™tu ! yt… ¥¨æç}æç|æ:™tþ hrn‚ ªç„ç|æ:-hûtt, Ëu™t ytrŒÚte Ý-su{ ç±lé„:-ËqÞo y™u rðãw‚T ytrŒ ±ëçcÅ}æì-ð»ttoÚte
Ëw¾ fhu Au, ‚u{ Ý:-y{™u ¥¨æç}æ-y¾kz Ëw¾ ÎÎ-«Œt™ fhtu.
çã-r™ùÞ…qðof Œwü þºtwytu™u S‚ðt {txu ÜU‡±}æì-yt rðît™tu™e Ë{e… r™íÞ ¥æxæ‹„Ëthe he‚u òytu. (9)
¼tðtÚto : su{ ðtÞwytu, ËqÞo y™u rðãw‚T (yu Ëðo) ðhËtŒ ðhËtðe™u Ëðo «týeytu™t Ëw¾™u
{txu rðrðÄ V¤, …ºt, …w»… ytrŒ Wí…L™ fhu Au, ‚u{ rðît™s™tu Ëðo {™w»Þtu™u ðuŒ rðãt-«Œt™
fhe™u Ëw¾ Wí…L™ fhu. (9)
•‚ÊêÿÊ¡Êfi Á’÷ÎÕÊ ‚ȌʟflÊ˘‚ÊfiÁ◊ œÍÃÿ— ‡Êflfi—–
´§Á·Ám·fi ◊L§Ã— ¬Á⁄U◊ãÿfl ß·È¢Æ Ÿ ‚Îfi¡Ã Ám·fi◊˜H§10H
…ŒtÚto : nu {ꄲ:-Œwütu™u fk…tð™th, ¨éÎæݱ:-©uc Œt‚t, }æL„:-rðît™tu ! yt… Ý-su{ ÐçÚ}拲±:yíÞk‚ ¢tuÄ Þwõ‚ þqhðeh {™w»Þ çm¯}æì-þºtw «íÞu §¯é}æì-ƒtý ytrŒ þ† Ë{qn™u Atuztu Atu, ‚u{
«ç¯çm¯ï-ðuŒ, ðuŒtu™t ¿tt‚t y™u Eïh™t rðhtuÄe Œwü {™w»Þtu™u {txu ¥¨æç}æ-Ë{M‚ ¥æï…:-rðãt,
…ht¢{, ¥¨æç}æ-Ëk…qýo àæ±:-ƒ¤™u çÏæ|æëƒ-Äthý fhtu y™u ‚u þºtwytu W…h þ†-y† ¨ë…„Atuztu. (10)
¼tðtÚto : su{ ÄtŠ{f y™u þqhðeh {™w»Þ ¢turÄ‚ ÚtE™u, þ†t†tu™t «nthtuÚte þºtwytu™u S‚e™u,
r™»fkxf htßÞ «t fhe™u, «òytu™u Ëw¾e fhu Au; ‚u{ Ëðo {™w»Þtuyu ðuŒ rðãtÚte, rðît™tuÚte
y™u EïhÚte îu»t fh™th, «íÞu Ëk…qýo, ƒ¤ y™u …ht¢{Úte þ†t†tu™u [÷tðe™u, ‚u™u S‚e™u,
ÉøðuŒ¼t»Þ
203
htßÞ™u ðuŒrðãt y™u Eïh™t «ftþÚte Þwõ‚ fhðt òuEyu. (10)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ðtÞw y™u rðît™tu™t „wýtu™wk ðýo™ fhðtÚte …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu
yt Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (39)
Ëqõ‚-40
©UÁûÊficΔ ’˝rÊáÊS¬Ã ŒflÿãÃfiSàfl◊„–
©U¬ ¬˝ ÿfiãÃÈ ◊L§Ãfi— ‚Èƌʟfifl ßãº˝fi ¬˝Ê‡ÊÍ÷¸®fiflÊ ‚øÊfiH§1H
…ŒtÚto : nu Ïæíræ‡æSЄï-ðuŒ ¿tt™™t hûtf, §‹Îí-Ë{M‚ rðãtrŒ …h{uïhÞwõ‚ rðî™T ! su{
¨™æ-rð¿tt™Úte Îï±²‹„:-ËíÞ rðãtytu™e ft{™t fh™th, ¨éÎæݱ:-W¥t{ Œt™ Œt‚t, }æL„:-rðãtytu™t
rËØtL‚™t «[th™t yr¼÷t»te y{u y±æ-yt…™u §ü}æãï-«t ÚtEyu. su{ Ëðo ÄtŠ{f s™tu ©ÐÐí²‹„éË{e… ytðu ‚u{ yt… Ðíæàæê:-Ë{M‚ Ëw¾tu™u «t fhtð™th |æ±-Úttytu, y™u Ëðo™t rn‚ {txu
«Þí™ fhtu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Þí™…qðof rðît™tu™tuu Ëk„ ‚Útt ‚u™e Ëuðt, Þtu„, Ä{o y™u Ëðtuo…fth ytrŒ
W…tÞtuÚte Ë{M‚ rðãtytu™t Mðt{e …h{uïh™t rð¿tt™Úte «t fhðt ÞtuøÞ Ëk…qýo Ëw¾tu™u MðÞk
«t fhðt òuEyu ‚Útt yLÞtu™u «t fhtððt òuEyu. (1)
àflÊÁ◊|h ‚fi„‚S¬ÈòÊ ◊àÿ¸®fi ©U¬’˝ÍÆà œŸfi Á„Ö
‚ÈÆflËÿZ®fi ◊L§Ã •Ê Sfl‡√ÿ¢ ŒœËfià ÿÊ flfi •Êø∑§H§2H
…ŒtÚto : nu ¨ã¨SÐé~æ-ƒúñ[Þo y™u rðãtrŒ „wýtuÚte þheh y™u ytí{t™t Ëk…qýo ¨ã¨: = ƒ¤
Þwõ‚ …wºt ! ²:-su }æy²ü:-rðît™ {™w»Þ y±æ}æì-‚™u Ëðo rðãt ©ÐÏæíê„ï-¼ýtðu Au y™u nu }æL„:-ƒwrØ{t™
s™tu ! yt… su ±:-yt… ÷tuftu™u çã„ï-fÕÞtýfthf {Ýï-ËíÞrðãtrŒ Y… Ä™Úte ¥æ™ÜïU-Œe fhu §„ì‚u {txu S±àò}æì-©uc rðãtrð»tÞtu{tk Wí…L™ ¨ê±è²ü}æì-yíÞk‚ W¥t{ …ht¢{™u ‚{u Äthý fhtu. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtu yæÞÞ™ y™u yæÞt…™ ytrŒ ÔÞðnthÚte s …hM…h W…fth fhe™u Ëw¾e
Īu Au. (2)
¬˝ÒÃÈÆ ’˝rÊfiáÊS¬Á× ¬˝ Œ√ÿfiÃÈ ‚ÍÆŸÎÃÊ–
•ë¿Êfi flË⁄U¢ ŸÿZ®fi ¬Áñ⁄UÊfiœ‚¢ ŒflÊ ÿôÊ¢ ŸfiÿãÃÈ Ÿ—H§3H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! Ïæíræ‡æ:-ðuŒtu™204
t Ðç„:-…t÷™-fh™th yt… su ÐÑì çv„„Úæ{¨}æì Ä{toí{t
y™u ðeh {™w»Þtu rËØfthf ¥ÓÀæ±èÚ}æì-þwØ …qýo þheh y™u ytí{ ƒ¤Þwõ‚ ðehtu™e «tr {txu
²¿æ}æì-…X™, …tX™, ©ðý ytrŒ r¢ÞtY… Þ¿t™u Ðíñ„é-«t fhtu Atu.
204
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
nu rðãtÞwõ‚ †e ! ¨êÝë„æ-ðuŒðtýe™e rþûtt Þwõ‚ Îï±è-Ë{M‚ rðãt y™u Ëwþe÷‚tÚte «ftþ{t™
ÚtE™u yt… …ý su Þ¿t™u «t fhtu Atu, ‚u Þ¿t™u Îï±æ:-rðît™tu Ý:-y{™u …ý Ðí‡æ²‹„é-«t fhtðu. (3)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu yuðe RåAt fhðe òuEyu, fu suÚte rðãt™e ð]rØ Út‚e hnu. (3)
ÿÊ flÊÉÊà ŒŒÊfiÁà ‚ÍÆŸ⁄U¢ fl‚ÈÆ ‚ œfiûÊ •ÁˇÊfiÁà üÊflfi—–
ÃS◊Ê ß›Uʯ ‚ÈÆflË⁄UÊ◊Ê ÿfi¡Ê◊„ ‚ÈƬ˝ÃÍfiÁûʸ◊Ÿ„‚fi◊˜H§4H
…ŒtÚto : ²:-su {™w»Þ ±æÍæ„ï-rðît™™u {txu ¨êÝÚ}æì-suÚte W¥t{ {™w»Þ ƒ™u, ‚u ±¨é-Ä™™u
ÎÎæç„-«Œt™ fhu Au, y™u su ¥Ýïã¨}æì-®nËt™u yÞtuøÞ ¨éÐí„ê<œæ}æì-W¥t{‚tÚte þe½ú «t fhtð™th
¨é±èÚæ}æì-W¥t{ þqhðeh «t ÚttÞ Au, §fæ}æì-…]rÚtðe yÚtðt ðtýe™u y{u ¥æ²…æ}æãï-Ëthe he‚u
«t fheyu Aeyu, ‚uÚte ¨:-‚u {™w»Þ ¥çÿæç„-fŒe ûtÞ-ûteý‚t™u «t ™ ÚttÞ Ÿæ±:-Ä™ y™u
rðãt™t ©ðý™u {„ïü-Äthý fhu Au. (4)
¼tðtÚto : su {™w»Þ þheh, ðtýe y™u {™Úte rðît™tu™e Ëuðt fhu Au, ‚u ({™w»Þ) s fŒe
™tþ ™ …t{™the rðãt™u «t fhe™u ‚Útt …]rÚtðe™tk htßÞ™u ¼tu„ðe™u {tuût™u «t fhu Au. su
ðtýe™e rðãt™u «t fhu Au, ‚u rðît™ yLÞtu™u rðît™ ƒ™tðe þfu Au, yLÞ ™rn. (4)
¬˝ ŸÍÆŸ¢ ’˝rÊfiáÊS¬ÁÃ◊¸ãòʯ flŒàÿÈÆÄâÿfi◊˜–
ÿ|S◊ÁãŸãº˝Ê flLfi§áÊÊ Á◊òÊÊ •fiÿ¸◊Ê ŒflÊ •Ê∑fi§Ê¢Á‚ øÁ∑˝§⁄UH§5H
…ŒtÚto : Ïæíræ‡æSÐç„:-s„‚™t y™u ðuŒtu™t …r‚-Mðt{e LÞtÞtÄeþ Eïh ! ÝêÝ}æì-r™ùÞ…qðof
©v‰²}æì-ƒtu÷ðt, Ëtk¼¤ðt ÞtuøÞ ðuŒ ð[™tu{tk ÂMÚt‚ }æ‹~æ}æì-ðuŒ {kºt Ë{qn™tu Ðí±Îç„-W…Œuþ fhu
Au, y™u ²çS}æÝì-su s„Œeïhu §‹Îí:-rðãw‚T, ±L‡æ:-Ë{wÿ, [Lÿ-‚tht ytrŒ ÷tuf-÷tuftL‚h, ç}æ~æ:«tý, ¥²ü}ææ-ðtÞw, Îï±æ:-…]rÚtðe ytrŒ ÷tuf y™u rðît™s™tu ¥æïÜUæ¢ç¨-MÚtt™tu™u ™çÜíUÚï-fhu÷ Au,
‚u …h{uïh™tu y{u Ëífth-(W…tË™t) fheyu. (5)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su Eïhu ðuŒtu™tu W…Œuþ fhu÷ Au, su Ë{M‚ ËkËth{tk ÔÞt ÚtE™u
hnu÷ Au, su{tk Ë{M‚ …]rÚtðe ytrŒ ÷tuf hnu÷ Au y™u {wÂõ‚ft¤{tk rðît™tu ‚u{tk r™ðtË fhu
Au, ‚u s Ëðo {™w»Þtu îtht W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Au, ‚uÚte r¼L™ yLÞ ftuE (W…tË™t ÞtuøÞ)
™Úte. (5)
ÃÁ◊mÊfiø◊Ê ÁflŒÕfi·È ‡Êê÷Èfl¢ ◊ãòʯ ŒflÊ •Ÿ„‚fi◊˜–
ß◊Ê¢ ø flÊø¯ ¬˝ÁÄÿ¸®fiÕÊ Ÿ⁄UÊ ÁflEmÊ◊Ê flÊfi •ÔŸflØH§6H
…ŒtÚto : nu Îï±æ:-rðît™tu ! ±:-‚{tht {txu y{u ç±Îƒï¯é-òýðt ÞtuøÞ, yæÞÞ™ yæÞt…™
ytrŒ ÔÞðnthtu{tk su ¥Ýïã¨}æì-®nËthrn‚, ËðoŒt hûtýeÞ, Œtu»thrn‚, àæ}|æé±}æì-fÕÞtýfthf, }æ‹~æ}æì…ŒtÚttuo™wk {™™ fhtð™th {kºt yÚtto‚T ©wr‚ Ë{qn™u ±æï™ï}æ-W…Œuþ fheyu, „}æì-‚u ðuŒtu™u §„ì-s
ÉøðuŒ¼t»Þ
205
‚{u „úný fhtu. §„ì-òu §}ææ}æì-yu ±æ™}æì-ðuŒ ðtýe™u Ðíç„ã²üƒ-ðthkðth òýtu, ‚tu ç±Eæ-Ëðo ±æ}ææ«þM‚ ðtýe ±:-‚{™u ¥Ôݱ„ì-«t ÚttÞ. (6)
¼tðtÚto : rðît™tuyu rðãt™t «[th {txu Ëðo {™w»Þtu {txu ËŒt yk„tu y™u W…r™»tŒtu Ërn‚
ËMðh nM‚r¢Þt¿tt…™-…qðof yÚtoËrn‚ ðuŒtu™tu W…Œuþ fhðtu òuEyu.
òu ftuE {™w»Þ RåAu, ‚tu Ëk„r‚Úte ðuŒrðãt™u «t fhu. ‚u™t rð™t ftuE™u Ët[wk Ëw¾ «tÂ
Út‚wk ™Úte. ‚uÚte yæÞt…ftu y™u rðãtÚteoytuyu «Þí™Úte Ë{M‚ ðuŒ „úný fhtððt y™u „úný fhðt
òuEyu. (6)
∑§Ê ŒfiflÿãÃfi◊‡ŸflîÊŸ¢ ∑§Ê flÎÆÄÃ’fiÁ„¸·◊˜–
¬˝¬˝fi ŒÊEÊã¬SàÿÊfiÁ÷⁄U|SÕÃÊãÃflʸflàˇÊÿ¯ ŒœH§7H
…ŒtÚto : ÜU:-ftuý {™w»Þ Îï±²‹„}æì-rðît™tu™e ft{™t fh™th™u, y™u ÜU:-ftuý ±ëv„Ïæ<ã¯}æìËðo rðãtytu{tk fwþ¤™wk Ëðo }‚wytu{tk Þ¿t fh™th™u, …Ý}æì-Ë{M‚ rðãtytu{tk «ftrþ‚ {™w»Þ™u
¥Ôݱ„ì-«t ÚttÞ Au ? ‚Útt ftuý ÎæEæÝì-Œt™þe÷ …wÁ»t ÐíæçSƒ„-«r‚ct™u «t fhu Au, ftuý
ÐSy²æç|æ:-W¥t{ „]nðt¤e ¼qr{{tk ¥‹„±æü±„ì-Ëðo™e yL‚„o‚ „r‚ fh™th ðtÞwÚte Þwõ‚ ÿæ²}æìr™ðtË fhðt ÞtuøÞ „]n™u Î{ï-Äthý fhu Au ? (7)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þ rðãt «[th™e ft{™t fh™th rðît™™u «t fhe þf‚t ™Úte. Ëðo
÷tuftu Œt™þe÷ ƒ™e™u Ëðo }‚wytu{tk Ëw¾ŒtÞe „]n ht¾e þf‚t ™Úte. …hk‚w ftuE rðh÷ ‘¼tøÞþt¤e’
s ‚u™u «t fhe þfu Au. (7)
©U¬fi ˇÊòÊ¢ ¬ÎfiÜøËà „|ãà ⁄UÊ¡fiÁ÷÷¸ÿ Áøfià‚ÈÁˇÊÁÃ¥ Œfiœ–
ŸÊSÿfi flûÊʸ Ÿ ÃfiL§ÃÊ ◊fi„ÊœŸ ŸÊ÷¸®fi •|Sà flÁÖÊ˝áÊfi—H§8H
…ŒtÚto : su {™w»Þ ÿæ~æ}æì-htßÞ™u Ð놙è„-ËkƒkÄ ‚Útt ¨éçÿæç„}æì-W¥t{tu¥t{ ¼qr{™e «tr fhtð™th
ÔÞðnth™u Î{ï-Äthý fhu Au. ¥S²-yu Ëðo ˼tæÞût ±ç…í‡æ:-ƒ¤ðt™ Úæ…ç|æ:-hs…q‚tu™e ËtÚtu
|æ²ï-ÞwØ Ë{Þ™t ¼Þ{tk …tu‚t™t {™w»Þtu™u ftuE …ý þºtw Ý-™rn ãç‹„-{the þfu, Ý }æãæ{Ýï™rn {ntÄ™™e «tr nu‚w {ntÞwØ{tk ±œææü-rð…he‚ ð‚o™ðt¤t y™u Ý-yu ðeÞo-ƒ¤ðt¤t™e Ë{e…
¥|æïü-™t™t ÞwØ{tk 癄ì-…ý „L„æ-ƒ¤™wk WÕ÷k½™ fh™th ftuE ¥çS„-ntuÞ Au. (8)
¼tðtÚto : su hts…wÁ»t {nt yÚtðt ™t™t ÞwØ{tk þºtwytu™u S‚e™u, yÚtðt ƒtkÄe™u ‚u™wk r™ðthý
fhe™u ‚Útt Ä{o…qðof htßÞ™wk …t÷™ fhðt{tk Ë{Úto ntuÞ Au, ‚u yt ËkËth{tk yt™kŒ ¼tu„ðe™u,
{]íÞw …Ae …ý {nt™ yt™kŒ™u ¼tu„ðu206
Au. (8)
Ëk„r‚ : …qðo ytu„ý[t÷eË{tk Ëqõ‚{tk «r‚…trŒ‚ rðît™tu™t ftÞoY… yÚto™e ËtÚtu yt Ëqõ‚™t
ƒúñýM…r‚ ytrŒ þçŒtu™t yÚttuo™t ËkƒkÄÚte …qðo Ëqõ‚™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (40)
206
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëqõ‚-41
ÿ¢ ⁄UˇÊfi|ãà ¬˝øfiÃ‚Ê flLfi§áÊÊ Á◊òÊÊ •fiÿ¸◊Ê– ŸÍÁøà‚ Œfièÿà ¡Ÿfi—H§1H
…ŒtÚto : Ðí™ï„¨:-©uc ¿tt™ðt™ ±L‡æ:-W¥t{ „wý y™u ©uc‚tÚte ˼tæÞût™u ÞtuøÞ ç}æ~æ:Ëðo™t r{ºt ¥²ü}ææ-…ût…t‚ hrn‚ LÞtÞ fhðt{tk Ë{Úto yu Ëðo ²}æì-su {™w»Þ, htßÞ ‚Útt Œuþ™e
Úÿæç‹„-hûtt fh‚t ntuÞ, ¨: 癄ì-‚u …ý …Ý:-«ò-Ëu™tMÚt {™w»Þ ytrŒ™wk Ýé-þe½ú Ëðo þºtwytuÚte
fŒt[ Î|²„ï-(ôãS²„ï) n™™ ÚttÞ Au. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, ËðoÚte W¥t{ {™w»Þ™u Ëu™tæÞût y™u ˼t…r‚, ËðoÚte r{ºt‚t ht¾™th™u
Œq‚, yæÞt…f™u W…Œuþf y™u ÄtŠ{f ({™w»Þ)™u LÞtÞtÄeþ ƒ™tððtu òuEyu. ‚u™tÚte hûtt ytrŒ
«t fhe™u Ëðo þºtwytu™u Ëk¼t¤e™u Ëðo™wk rn‚ fhðwk òuEyu.
ftuEyu …ý {]íÞw™tu ¼Þ ht¾ðtu ÞtuøÞ ™Úte, fthý fu su™tu sL{ ÚtÞtu Au, ‚u™wk {]íÞw yð~Þ
ÚttÞ Au. ‚uÚte {]íÞwÚte zhðwk yu {q¾toytu™wk ft{ Au. (1)
ÿ¢ ’Ê„ÈÃfifl Á¬¬fi˝Áà ¬Ê|ãà ◊àÿZ®fi Á⁄U·—– •Á⁄Ufic≈— ‚fl¸®fi ∞œÃH§2H
…ŒtÚto : su ðÁý ytrŒ ÄtŠ{f rðît™s™ Ïææãé„ï±-su{ þqhðeh ƒtnwƒ¤Úte [tuh ytrŒ™wk r™ðthý
fhe™u Œw:¾tu™u Œqh fhu Au, ‚u{ ²}æì-}æy²ü}æì-{™w»Þ™u çÐÐíç„-Ëw¾tuÚte …qýo fhu Au y™u çÚ¯:-®nËf
þºtwytuÚte Ðæç‹„-hûtt fhu Au. ¨:-‚u ¨±ü:-Ë{M‚ {™w»Þ {tºt ¥çÚcÅ:-Ëðo «fth™t rðΙtuÚte hrn‚
ƒ™e™u ðuŒ rðãt ytrŒ „wýtuÚte (Ëw¾-yiïÞtorŒ „wýtuÚte) r™íÞ »{„ï-ð]rØ™u «t fhu Au. (2)
¼tðtÚto : su{ ˼tæÞût y™u Ëu™tæÞût ytrŒ hts…wÁ»ttu ƒtnwƒ¤ y™u «Þí™tu îtht þºtwytu,
ztfqytu, [tuhtu y™u Œrhÿ‚t™wk r™ðthý fhe™u, {™w»Þtu™e ËBÞfT hûtt fhe™u, …qýo Ëw¾tu™u Wí…L™
fhe™u, Ë{M‚ rðΙtu™u Œqh fhe™u ‚Útt Ëðo {™w»Þtu™u …wÁ»ttÚto{tk òuze™u, ƒúñ[Þo™wk …t÷™, rð»tÞ
÷tu÷w…‚t™tu íÞt„ ‚Útt rðãt y™u Ëwrþûtt îtht þheh y™u ytí{t™e WL™r‚ fhu Au; ‚u{ «òs™tuyu
…ý fhðwk òuEyu. (2)
Áfl ŒÈƪʸ Áfl Ám·fi— ¬ÈÆ⁄UÊ ÉŸ|ãà ⁄UÊ¡ÊfiŸ ∞·Ê◊˜– Ÿÿfi|ãà ŒÈÁ⁄UÃÊ ÁÃ⁄U—H§3H
…ŒtÚto : su Úæ…æÝ:-W¥t{ f{o y™u „wýtuÚte «ftþ{t™ htò »¯æ}æì-yu þºtwytu™t Îéxææü-Œw:¾Úte
òýe þftÞ yuðt rfÕ÷tytu y™u ÐéÚ:-™„htu™u (ç±) ÍÝç‹„-rAL™-r¼L™ fhe™u ‚Útt çm¯:-þºtwytu™u
(‚Útt ÎéçÚ„æ-Œw:¾tu™u) ç± ç„Úæïݲ狄-™ü fhe ™t¾u Au, ‚u [¢ð‚eo htßÞ™u «t fhðt™u Ë{Úto
Īu Au. (3)
¼tðtÚto : su yLÞtÞfthe ÷tuftu Ä{toí{tytu™u Œw:¾ yt…e™u rfÕ÷t{tk Aw…tÞ òÞ Au y™u
Vhe ytðe™u Œw:¾ yt…u Au; ‚u™t ™tþ {txu y™u ©uctu™t …t÷™ {txu, ÄtŠ{f rðît™ hts…wÁ»t
‚u Éøðu
yLÞtÞftheytu
Œ¼t»Þ™t rfÕ÷tytu™tu ™tþ fhe ‚Útt ‚u™u rAL™-r¼L™ fhe™u, Þt‚™t yt…e™u, {the™u
207
yÚtðt ðþ{tk fhe™u Ä{o…qðof htßÞ™wk …t÷™ fhu. (3)
‚Èƪ— ¬ãÕÊfi •ŸÎˇÊ⁄U •ÊÁŒfiàÿÊ‚ ´§Ã¢ ÿÖ ŸÊòÊÊfiflπÊŒÊ •fi|Sà fl—H§4H
…ŒtÚto : ßÞtk ¥æçÎy²æ¨:-ËBÞfT Ëuð™Úte yz‚t÷eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo îtht þheh y™u ytí{t™t
ƒ¤Þwõ‚ ntuðtÚte ËqÞo Ë{t™ «ftrþ‚ y™u yrð™tþe Ä{o™u òý™th rðît™s™ hûtt fh™th ntuÞ,
ðt yu™tÚte su ¥ÝëÿæÚ-ftkxt, ¾tzt, [tuh, ztfq, yrðãt y™u Ä{to[hýÚte hrn‚ Ëh¤ ¨éxæ:-Ëw¾Úte
òýðt ÞtuøÞ Ð‹ƒæ:-s¤, MÚt¤ y™u yL‚rhût{tk sðt {txu ‚Útt rðãt, Ä{o y™u LÞtÞ «tr™t
{t„o™wk Ëk…tŒ™ fhu÷ ntuÞ, ‚u y™u «„}æì-ƒúñt, ËíÞ y™u Þ¿t™u ²„ï-«t Útðt {txu ‚{u ÷tuftu™u‚{™u ¥~æ-yu {t„o{tk ¥±¶æÎ:-¼Þ ÝæçS„-fŒe Út‚tu ™Úte. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ¼qr{, Ë{wÿ y™u yL‚rhût{tk hÚt, ™tift y™u rð{t™tu™u sðt {txu Ëh¤ËeÄt, áZ ‚Útt ftkxt, [tuh, ztfqytu™t ¼Þ ytrŒÚte hrn‚ {t„tuo ƒ™tððt òuEyu. ßÞtk ftuE™u
ftkE …ý Œw:¾ y™u ¼Þ ™ ÚttÞ ‚u Ëðo rËØ fhe™u y¾kz [¢ð‚eo htßÞ™tu W…¼tu„ fhðtu y™u
fhtððtu òuEyu. (4)
ÿ¢ ÿôÊ¢ ŸÿfiÕÊ Ÿ⁄U®R •ÊÁŒfiàÿÊ ´§¡ÈŸÊfi ¬ÕÊ– ¬˝ fl— ‚ œËÃÿfi Ÿ‡ÊØH§5H
…ŒtÚto : nu ¥æçÎy²æ:-Ë{M‚ rðãtytuÚte ËqÞo Ë{t™ «ftþ{t™ ÝÚ:-LÞtÞÞwõ‚ hts ˼tËŒtu !
yt… {脲ï-Ëw¾tu™u «t fhtð™the r¢Þtytu {txu ²}æì-su ²¿æ}æì-htsÄ{oÞwõ‚ ÔÞðnth™u «…éÝæþwØ Ëh¤ ²ƒæ-{t„oÚte ݲƒ-«t Úttytu Atu. ¨:-‚u ±:-‚{™u Ðí‡æàæ„ì ™ü fh™th ƒ™‚t
™Úte. (5)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk …qðo {kºtÚte Ý-…Œ™e y™wð]r¥t Au. ßÞtk rðît™s™ ˼t…r‚, Ëu™t…r‚,
˼tËŒ y™u f{o[the ƒ™e™u rðsÞ «t fhu Au, (ç±Ý²¢ ÜéU±üç‹„-…tXtL‚hÚte rð™Þ…qðof LÞtÞ
fhu Au.), íÞtk fŒe …ý Ëw¾™tu ™tþ Út‚tu ™Úte. (5)
‚ ⁄UàŸ¢ ◊àÿʸ fl‚ÈÆ ÁflE¯ ÃÊ∑§◊ÈÆà à◊ŸÊfi– •ë¿Êfi ªë¿àÿSÃÎfi×H§6H
…ŒtÚto : su ¥S„ë„:-®nËt hrn‚ }æy²ü:-{™w»Þ Au, ¨:-‚u y}æÝæ-ytí{t, {™ y™u «týÚte
ç±E}æì-Ëðo ÚyÝ}æì-{™w»Þtu™t {™™u h{ý fh™th ±¨é-Ëðtuoíf]ü ÿÔÞ ©„-y™u „æïÜU}æì-Ëðo W¥t{
„wýtuÚte Þwõ‚ …wºttu-Ëk‚t™tu™u ¥ÓÀ xæÓÀç„-Ëthe he‚u «t fhu Au.
¼tðtÚto : rðît™ {™w»Þ îtht ËBÞfT hûtt fhu÷ {™w»Þ ytrŒ «týe Ë{M‚ W¥t{ …ŒtÚttuo™u
‚Útt Ëk‚t™tu™u «t fhu Au. ‚u™t rð™t208
ftuE™e …ý ð]rØ Út‚e ™Úte. (6)
∑§ÕÊ ⁄UÊfiœÊ◊ ‚πÊÿ— SÃÊ◊¯ Á◊òÊSÿÊfiÿ¸êáÊ—– ◊Á„ å‚⁄UÊ flLfi§áÊSÿH§7H
…ŒtÚto : y{u ¨¶æ²:-Ëðo™t r{ºt ƒ™e™u ç}æ~æS²-Ëðo™t r{ºt ¥²ü}‡æ:-LÞtÞtÄeþ y™u ±L‡æS²-
208
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëðtuo¥t{ yæÞût™t }æçã-{nt™ S„æï„}æì-„wý M‚wr‚-Ë{qn™u ÜUƒæ-fuðe he‚u Úæ{æ}æ-rËØ fheyu. fuðe
he‚u y{™u Œ¨Ú:-Ëw¾tu™tu ¼tu„ «t ÚttÞ. (7)
¼tðtÚto : ßÞthu ftuE ftuE™u …qAu fu y{u fuðe he‚u r{ºt‚t, LÞtÞ y™u W¥t{ rðãt™u «tÂ
fhe þfeyu, ‚tu ‚u ‚u™u yt he‚u fnu, fu …hM…h rðãtŒt™ y™u …htu…ftheÚte s yu ƒÄwk «tÂ
fhe þftÞ Au. ‚u rËðtÞ ftuE …ý {™w»Þ ftuE Ëw¾™u «t fhe þf‚tu ™Úte. (7)
◊Ê flÊ ÉŸãâ ◊Ê ‡Ê¬fiãâ ¬˝ÁÃfi flÊø ŒflÿãÃfi◊˜– ‚ÈÆêŸÒÁ⁄Um •Ê ÁflfiflÊ‚H§8H
…ŒtÚto : nwk ±:-r{ºtY… ‚{™u ÍÝ‹„}æì-{th™th s™Úte }ææÐíí焱æï™ï-Ëk¼t»tý …ý ™ fÁ-±:‚{™u àæЋ„}æì-ÔÞÚto ®™Œt ð[™ fnu™th {™w»ÞÚte r«Þ }ææ-™ ƒtu÷wk, …hk‚w ¨é}Ýñ:-Ëw¾tuÚte Ërn‚
‚{tht Ëw¾Œt‚t §„ì-s Îï±²‹„}æì-rŒÔÞ„wýtu™e ft{™tytu™e ¥æç±±æ¨ï-ËBÞfT Ëuðt ËŒt fÁk. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, …tu‚t™t r{ºt™t þºtw …h y™u ‚u þºtw™t r{ºt …h …ý «u{ fhðtu ™rn.
r{ºt™e ËŒt hûtt fhðe òuEyu. rðît™tu™e y™u rðît™tu™t r{ºttu™e r«Þð[™, Ä™, ¼tus™, ð†
y™u Þt™-ðtn™ ytrŒÚte r™íÞ Ëuðt fhðe òuEyu. r{ºtne™ {™w»Þ Ëw¾™e ð]rØ fhe þf‚tu ™Úte.
‚uÚte rðît™ s™tu ÄtŠ{ftu™u r{ºt ƒ™tðu. (8)
øÃÈ⁄UfiÁpgŒfi◊ÊŸÊÁi÷ËÿÊŒÊ ÁŸœÊfiÃÊ—– Ÿ ŒfiÈL§ÄÃÊÿfi S¬Î„ÿØH§9H
…ŒtÚto : ™„éÚ:-(1) {th™th, (2) þt… yt…™th y™u ÎÎ}ææÝæ„ì-(3) rð»ttrŒ yt…™th ‚Útt
çÝ{æ„æï:-(4) yLÞtÞÚte …hÿÔÞ nh™th yu [th «fth™t {™w»Þtu™tu rðïtË fhðtu ™rn 癄ìy™u yu™tÚte çÏæ|æè²æ„ì-r™íÞ zhðw ‚Útt ÎéLv„æ²-(5) Œwü ð[™ ƒtu÷™th {™w»Þ™u {txu Ý SÐëã²ï„ì
yu …tk[uÞ™u r{ºt ƒ™tððt™e fŒe RåAt fhðe ™rn. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Œwü f{o fh™th™tu ‚Útt Œwü ð[™ ƒtu÷™tht™tu Ëk„ y™u rðïtË fŒe
…ý fhðtu ™rn. r{ºt™tu ÿtun, ‚u™wk y…{t™ y™u rðït˽t‚ fŒe …ý fhðt ™rn. (9)
Ëk„r‚ : yt Ëqºt{tk «ò™e hûtt, þºtw …h rðsÞ, {t„o™wk þtuÄ™, Þt™tu™e h[™t y™u ‚u™u
[÷tððt, ÿÔÞtu™e WL™r‚ fhðe, ©uctu™e r{ºt‚t, Œwütu{tk yrðïtË y™u yÄ{to[hýÚte r™íÞ
zhðwk. yt he‚u fÚt™Úte …qðo-Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu yt Ëqõ‚™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (41)
Ëqõ‚-42
‚¢ ¬Ífi·ãŸäflfiŸ|SÃ⁄U®R √ÿ¢„Êfi Áfl◊ÈøÊ Ÿ¬ÊØ– ‚ˇflÊfi Œfl ¬˝ áÊfiS¬ÈÆ⁄U—H§1H
…ŒtÚto : nu Ðê¯Ýì-Ë{M‚ s„‚™t …tu»tf, ÝÐæ„ì-™tþ hrn‚, Îï±:-rŒÔÞ„wý Ëk…L™ rðît™T
! Œw:¾™t ¥Š±Ý:-{t„oÚte ç±ç„Ú-…th ÚtE™u y{™u …ý …th fhtu, ¥¢ã:-htu„ Y…e Œw:¾tu™t {t„o™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
209
ç±}æé™:-Œqh fhtu, ÐéÚ:-«Út{ Ý:-y{™u Ðí¨ÿ±-Ëðtuíf]ü „wýtu{tk «Ëõ‚ fhtu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su{ Eïh™e W…tË™tÚte y™u ‚u™e yt¿tt™t …t÷™Úte Ë{M‚ Œw:¾tu™u
…th fhe™u Ëðo Ëw¾tu™u «t fhðt òuEyu; ‚u{ ÄtŠ{f, Ëðo™t r{ºt y™u …htu…fthe rðît™™t
Ëk„ y™u W…Œuþ îtht yrðãt ò¤ Y…e {t„o™u …th fhe™u rðãt Y…e ËqÞo™e «tr fhðe òuEyu. (1)
ÿÊ Ÿfi— ¬Í·ãŸÉÊÊ flÎ∑§Êfi ŒÈÆ—‡Êflfi •ÊÁŒŒfi‡ÊÁÖ •¬fi S◊ â ¬ÕÊ ¡fiÁ„H§2H
…ŒtÚto : nu Ðê¯Ýì-Ëðo s„‚™u rðãtÚte …wü fh™th rðît™T ! yt… ²:-su ¥Íæ:-…t… fh™th,
Îéàæï±:-Œw:¾{tk þÞ™ fhððt™u ÞtuøÞ ±ëÜU:-M‚u™ yÚtto‚T Œw:¾ Œu™th [tuh Ý:-y{™u ¥æçÎÎïàæç„WÆuþ…qðof …ezt yt…u Au, „}æì-‚u Œwü Mð¼tððt¤t™u Ѓ:-htsÄ{o y™u «ò{t„oÚte ¥Ð…çã-™ü
fhtu y™u Œqh fhtu. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rþûtt, rðãt y™u Ëu™t™t ƒ¤Úte …thfwk Ä™ nh™tht Äq‚tuo y™u [tuhtu™u
Ëðo he‚u nýðt-{thðt òuEyu, Œqh VUfðt òuEyu y™u r™hk‚h ƒkŒeðt™ ht¾ðt òuEyu. yu{
fhe™u htsÄ{o y™u «ò™t {t„tuo™u r™:þkf y™u r™¼oÞ ƒ™tððt òuEyu. su{ …h{uïh Œwütu™u
‚uytu™t f{o y™wËth rþûtt fhu Au, ‚u{ y{thu …ý Œwütu™u rþûtt, Œkz y™u ðuŒ îtht Ëßs™
ƒ™tððt òuEyu. (2)
•¬ àÿ¢ ¬fiÁ⁄U¬|ãÕŸ¯ ◊È·ËflÊáʯ „ÈU®⁄U®RÁpÃfi◊˜– ŒÍÆ⁄U◊Áœfi dÈÆÃ⁄Ufi¡H§3H
…ŒtÚto : nu rðî™T hts™T ! yt… y²}æì-‚u ÐçÚÐ狃Ý}æì-«r‚fq¤ [t÷™th ztfq }æé¯è±æ‡æ}æì-[tuh
f{oÚte Œeðt÷™u ‚tuze™u, árü™wk ytåAtŒ™ fhe™u, ƒeòytu™t …ŒtÚttuo™u nh™th, ãéÚçp„}æì-W‚ftu[f
yÚtto‚T ntÚtÚte ƒeòytu™t …ŒtÚttuo™u „úný fh™th, y™uf «fth™t [tuhtu™u dé„ï:-htsÄ{o y™u «ò{t„oÚte
ÎêÚ}æì-¥Š²Ðæ…-‚u™u Œkz y™u rþûtt yt…e™u Œqh fhtu. (3)
¼tðtÚto : ftuE ztfq, ftuE f…x…qðof y…nhý fh™th, ftuE {qŠA‚ fhe™u …thft …ŒtÚttuo ÷u™th,
ftuE Wíftu[f = ÷tk[ ÷u™th, ftuE ht‚u Ëwhk„ ÷„tze™u su …thft …ŒtÚttuo nhý fhu Au, ftuE rðr¼L™
ðu…th™e Œwft™tu{tk ƒuËe™u A¤…qðof …ŒtÚttuo™u nhu Au, ftuE (yLÞtÞ…qðof) þwÕf-Ä™ ÷u™th, ftuE
f{o[the ƒ™e™u Mðt{e™t …ŒtÚttuo™u nhu Au, ftuE A¤-f…x îtht …thft htßÞtu™u …tu‚t™t ƒ™tðe
÷u Au, ftuE Ä{tuo…Œuþ (Y…™t ZtU„Úte) {™w»Þtu™u ¼h{tðe™u ‚Útt „wÁ ƒ™e™u rþ»Þtu™t …ŒtÚttuo nhý
fhu Au, ftuE «tÊrððtn = ðfe÷ ƒ™e™u ({™w»Þtu-yËe÷tu™u) ÷ztðe™u-rððtŒ{tk VËtðe™u ‚u™t
…ŒtÚttuo™u nhu Au y™u ftuE LÞtÞtË™u ƒu210
Ëe™u (y™wr[‚) Ä™ ytrŒ ÷E™u yÚtðt r{ºt ¼tðÚte
yLÞtÞ fhu Au ð„uhu (sux÷t Au) ‚u Ëðo™u [tuh òýðt òuEyu. ‚uytu™wk Ëðo W…tÞtuÚte r™ðthý
fhe™u {™w»Þtuyu Ä{o…qðof htßÞþtË™ fhðwk òuEyu. (3)
210
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
àfl¢ ÃSÿfi mÿÊÁflŸÊ˘Éʇʯ‚Sÿ ∑§Sÿfi ÁøØ– ¬ŒÊÁ÷ ÁÃficΔ Ã¬ÈfiÁ·◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu Ëu™t y™u ˼t™t yæÞût ! y±}æì-yt… „S²-‚u m²æç±Ý:-«íÞût y™u y«íÞût
yLÞtu™t …ŒtÚttuo™u nh™tht ÜUS²ç™„ì-ftuE ¥Íæà梨S²-, „Ðéç¨}æì-[tuhtu™e Ëu™t™u ÐÎæç|æç„cÆ-ƒ¤
îtht ðþe¼q‚ fhtu. (4)
¼tðtÚto : LÞtÞÄeþ ytrŒ {™w»Þtuyu, ftuE y…htÄe yÚtðt [tuh™u Œkz ytÃÞt rð™t Atuzðtu
™rn. fthý fu ‚u{ ™ fhðtÚte «ò …erz‚ Út‚e hnuþu. ‚uÚte «ò™e hûtt {txu Œwü f{o fh™th
r…‚t, yt[tÞo, {t‚t, …wºt y™u r{ºt™u …ý ËŒt y…htÄ y™wËth Œkz yt…ðtu òuEyu. (4)
•Ê ÃûÊfi Œd ◊ãÃÈ◊— ¬Í·ãŸflÊfi flÎáÊË◊„– ÿŸfi Á¬ÃÏŸøÊfiŒÿ—H§5H
…ŒtÚto : nu Îd-Œwütu™t ™tþf, }æ‹„é}æ:-«þM‚¿tt™ Þwõ‚ Ðê¯Ýì-ËðoÚtt …wrüfthf rðît™T !
yt… ²ïÝ-su hûtt ytrŒÚte çЄëÝì-ðÞtuð]Ø y™u ¿tt™Úte ð]Øtu™u ¥™æïβ:-Ä{o{tk «uhýt fhtu „„ì‚u „ï-yt…™t ¥±:-hûttrŒ™u y{u ¥æ±ë‡æè}æãï-ËðoÚtt Mðefth fheyu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þ su{ «u{ y™u y™wht„Úte Ëuðt îtht {t‚t-r…‚t y™u yæÞt…f ytrŒ ðÞtuð]Ø
‚Útt ¿tt™ð]Ø s™tu™u «ËL™ yÚtto‚T ‚] fhu, ‚u{ Ë{M‚ «òytu™t Ëw¾™u {txu Œwütu™u Œkrz‚ fhe™u
©uctu™u Ëw¾e fhu. (5)
•œÊfi ŸÊ ÁflE‚ÊÒ÷ª Á„⁄UfiáÿflʇÊË◊ûÊ◊– œŸÊfiÁŸ ‚ÈÆ·áÊÊfi ∑ΧÁœH§6H
…ŒtÚto : ç±E¨æñ|æxæ-Ë{M‚ yiïÞoÚte Þwõ‚ çãÚ‡²±æàæè}æœæ}æ-yíÞk‚ ËíÞ™e «ftþf, W¥t{
her‚ y™u Ëwrþrût‚ ðtýeÞwõ‚ ˼tæÞût ! yt… Ý:-y{™u ¨é¯‡ææ-Ëw¾Úte Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ
{ÝæçÝ-rðãtY…e Ä{o y™u [¢ð‚eo htßÞ™e ©e-÷û{eÚte rËØ fhu÷ Ä™™u «t fhtðe™u ¥{…ùt‚T y{™u Ëw¾e ÜëUç{-fhtu. (6)
¼tðtÚto : Eïh™t y™k‚ Ëti¼tøÞ y™u ÄtŠ{f ˼t…r‚, Ëu™t…r‚ y™u LÞtÞtÄeþ™t [¢ð‚eo
Ëw÷¼ Ëw¾iïÞtuoÚte Þwõ‚ ntuðtÚte yu ƒL™u™tu yt©Þ fhe™u {™w»Þtuyu yËkÏÞ rðãt y™u Ëwðýo
ytrŒ Ä™ «t fhe™u yíÞk‚ Ëw¾tu™tu ¼tu„ fhðtu y™u fhtððtu òuEyu. (6)
•ÁÃfi Ÿ— ‚‡øÃÊfi Ÿÿ ‚ÈÆªÊ Ÿfi— ‚ÈƬÕÊfi ∑ΧáÊÈ– ¬Í·fiÁ㟄 ∑˝§Ãȯ ÁflŒ—H§7H
…ŒtÚto : nu Ðê¯Ýì-Ëðo™t …tu»tf s„Œeïh y™u «ò™t …tu»tf ˼tæÞût rðît™T ! yt… §ãyt ËkËth y™u sL{{tk ¨p„:-rð¿tt™ Þwõ‚ rðãtÄ{o™u «t fhu÷ Ý:-y{™u ¨éxææ-Ëw¾…qðof
„{™-sðt™u ÞtuøÞ ¨éЃæ-W¥t{ rðãt Ä{oÞwõ‚ yt = rðît™tu™t {t„oÚte ¥ç„ݲ-yíÞk‚ «Þí™Úte
[÷tðtu y™u y{™u W¥t{ rðãtrŒ Ä{o {t„oÚte ÜíU„é}æì-W¥t{ f{o y™u W¥t{ «¿tt = ƒwrØÚte ç±Î:¿tt‚t fhtu. (7)
ÉøðuŒ¼t»Þ
211
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu s„Œeïh™u yuðe he‚u «tÚto™t fhðe òuEyu, fu nu s„Œeïh ! yt…
f]…t fhe™u y{™u yÄ{o {t„oÚte Œqh fhe™u Ä{o {t„o{tk r™íÞ [÷tðtu. rðît™Úte …ý …qAðwk òuEyu
y™u r™ðuŒ™ fhðwk òuEyu, fu yt… y{™u ðuŒ rðãt™t þwØ y™u Ëh¤ {t„uo [÷tðtu. (7)
•Á÷ ‚ÍÆÿflfi‚¢ Ÿÿ Ÿ ŸfiflÖflÊ⁄UÊ •äflfiŸ– ¬Í·fiÁ㟄 ∑˝§Ãȯ ÁflŒ—H§8H
…ŒtÚto : nu Ðê¯Ýì-˼tæÞût ! yt ËkËth y™u sL{tL‚h{tk ¥Š±Ýï-©uc {t„o {txu y{™u
¨é²±¨}æì-W¥t{ sð ytrŒ yti»trÄ Wí…L™ Út™th Œuþ™u ¥ç|æݲ-Ëðo he‚u «t fhtðtu; y™u ÜíU„é}æìW¥t{ f{o y™u «¿tt = ƒwrØ™u ç±Î:-fhtðtu, suÚte yu {t„o{tk [t÷e™u y{tht{tk ݱÁ±æÚ:-™ðt™ðt Ëk‚t… Ý-Wí…L™ ÚttÞ ™rn. (8)
¼tðtÚto : nu …h{uïh ! yt…™e f]…tÚte ©uc Œuþ y™u „wý y{™u «Œt™ fhtu ‚Útt Ë{M‚
Œw:¾tu™u Œqh fhe™u Ëw¾ «t fhtðtu.
nu rðît™ ˼t…r‚ ! yt… y{™u rð™Þ…qðof …t÷™ fhe™u ‚Útt rðãtÚte rþrût‚ fhe™u yu
htßÞ{tk Ëw¾e fhtu. (8)
‡Ê|Çœ ¬ÍÆÁœ¸ ¬˝ ƒÊ¯Á‚ ø Á‡Ê‡ÊËÁ„ ¬˝ÊSÿÈÆŒ⁄Ufi◊˜– ¬Í·fiÁ㟄 ∑˝§Ãȯ ÁflŒ—H§9H
…ŒtÚto : nu Ðê¯Ýì-nu ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ! yt… y{™u àæçx{-Ëw¾ yt…ðt™u Ë{Úto Atu,
Ðê<{-Ëðo Ëw¾tu™e …qŠ‚ fhtu, Ðí²æ¢ç¨-Œwü f{tuouÚte …]ÚtfT ht¾tu, çàæàæèçã-Ëw¾…qðof þÞ™ fhtðtu y™u
Œwütu™wk AuŒ™ fhtu, Ðíæç¨-Ëðo Ëu™t y™u «ò™t yk„tu™u …qýo fhtu y™u y{tht ©ÎÚ}æì-WŒh-…ux™u
W¥t{ yL™tuÚte …qýo fhtu, §ã-yu «ò™t Ëw¾™u …qýo fhtu ‚Útt ÜíU„é}æì-ÞwØ rðãt™u ç±Î:-«t fhtu. (9)
¼tðtÚto : ˼t…r‚ htò y™u Ëu™tæÞût rð™t ftuE …ý yt ËkËth{tk Ët{ÚÞo «Œt‚t, Ëw¾e
fh™th, …wÁ»ttÚto «Œt‚t, [tuh-ŒMÞw ytrŒ™t ¼Þ™t r™ðthý f‚to, Ëðtuo¥t{ ¼tu„tu™t Œt‚t y™u
LÞtÞ ‚Útt rðãt™t «ftþf ™Úte. ‚uÚte Ëðuoyu ‚u ƒL™u™tu yt©Þ fhðtu òuEyu. (9)
Ÿ ¬ÍÆ·áʯ ◊ÕÊ◊Á‚ ‚ÍÆÄÃÒ⁄U®RÁ÷ ªÎfiáÊË◊Á‚– fl‚ÍfiÁŸ ŒS◊◊Ëfi◊„H§10H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{u ¨êv„ñ:-ðuŒtuõ‚ M‚tuºttuÚte Ðꯇæ}æì-˼tæÞût y™u Ëu™tæÞût™e
¥ç|æxæë‡æè}æç¨-„wý y™u ¿tt™ …qðof M‚wr‚ fheyu Aeyu, ÎS}æ}æì-þºtw™u }æïƒæ}æç¨-{thu Au-nýu Au,
±¨êçÝ-W¥t{ ðM‚wytu™e §ü}æãï-Þt[™t fheyu Aeyu y™u …hM…h îu»t fŒtr… Ý-fh‚t ™Úte, ‚u{
‚{u …ý fhtu. (10)
¼tðtÚto : ftuEyu …ý {q¾o‚tÚte ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚™tu yt©Þ íÞt„ fhe™u þºtw …tËu
Þt[™t fhðe ™rn. …hk‚w ðuŒtu îtht hts™er‚
212òýe™u, ‚u (ƒL™u)™e ËwËntÞÚte þºtw™u {the™u, rð¿tt™
y™u Ëwðýo ytrŒ Ä™ «t fhe™u ‚Útt Ëw…tºttu™u Œt™ yt…e™u rðãt™tu rðM‚th fhðtu òuEyu.
(10)
212
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ‘…q»t™’ þ猙wk ðýo™, þÂõ‚™e ð]rØ, Œwü þºtwytu™wk r™ðthý, Ëk…qýo
yiïÞo™e «trÂ, Ëw{t„o{tk [t÷ðwk, ƒwrØ y™u f{o™e ð]rØ fnu÷ Au, yuÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e
Ëk„r‚ …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu òýðe òuEyu. (42)
Ëqõ‚-43
∑§Œ˜ L§º˝Êÿ ¬˝øfi ◊Ë…Èc≈fi◊Êÿ Ã√ÿfi‚– flÊø◊ ‡ÊãÃfi◊¢ NUŒH§1H
…ŒtÚto : y{u ÜU„ì-õÞthu Ðí™ï„¨ï-©uc ¿tt™Þwõ‚ }æèÉécÅ}ææ²-yíÞk‚Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ y™u
„ò¨ï-yíÞk‚ ð]Ø NÎï-ÓŒÞ{tk hnu™th LÎíæ²ï-…h{uïh, Sð y™u «týðtÞw™u {txu àæ‹„}æ}æì-yíÞk‚
Ëw¾ Y… ðuŒ™tu ±æï™ï}æ-Ëthe he‚u W…Œuþ fhu. (1)
¼tðtÚto : ‘LÎí’ þçŒÚte ºtý yÚto „úný fhðt{tk ytðu Au. (1) …h{uïh, (2) Sð y™u
(3) ðtÞw. ‚u{tk yuf …h{uïh Ëðo¿t ntuðt™t fthýu su™u suðt …t… f{tuo fÞto ntuÞ, ‚u™u ‚u™wk V¤
yt…™th ntuðtÚte Áÿ = hztð™th Au, ƒeòu Sð ßÞthu {]íÞw Ë{Þu þheh íÞt„ fhu Au y™u
ßÞthu …t…™wk V¤ ¼tu„ðu Au, íÞthu MðÞk hzu Au. ºteòu ðtÞw (WŒh) þq÷ ytrŒ …ezt f{oÚte f{o
r™r{¥t ƒ™e™u hztðu Au, yu he‚u yu ºtýuÞ Áÿ Au, yu{ òýðwk òuEyu. (1)
ÿÕÊfi ŸÊ •ÁŒfiÁ× ∑§⁄U®Rà¬E ŸÎèÿÊ ÿÕÊ ªflfi– ÿÕÊfi ÃÊ∑§Êÿfi L§Áº˝ÿfi◊˜H§2H
…ŒtÚto : ²ƒæ-su{ „æïÜUæ²-Wí…L™ ÚtÞu÷ = Ëãtuò‚-ƒt¤f™u {txu ¥çÎç„:-{t‚t, ²ƒæsu{ ÐEï-…þw Ë{qn™t {txu …þw…t÷f, ²ƒæ-su{ Ýë|²:-{™w»Þtu™u {txu htò, ²ƒæ-su{ xæ±ïRrLÿÞtu™u {txu Sð y™u …]rÚtðe™u {txu ¾u‚e fh™th-¾uzq‚ ÜUÚ„ì-Ëw¾tu™u fhu Au, ‚u{ Ý: y{tht
{txu LçÎí²}æì-…h{uïh y™u …ð™™t (Ëw¾) f{o «t ÚttÞ. (2)
¼tðtÚto : su{ {t‚t-r…‚t rð™t Ëk‚t™tu™u, „tuðt¤ rð™t …þwytu™u ‚Útt hts˼t rð™t «òytu™u
Ëw¾ «t Út‚wk ™Úte, ‚u{ rðãt y™u …wÁ»ttÚto rð™t (ftuE™u) Ëw¾ «t Út‚wk ™Úte. (2)
ÿÕÊfi ŸÊ Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ÿÕÊfi L§º˝Áp∑§fiÃÁÖ ÿÕÊ ÁflEfi ‚¡Ê·fi‚—H§3H
…ŒtÚto : ²ƒæ-su{ ç}æ~æ:-r{ºt y™u «tý ±L‡æ:-W¥t{ W…Œuüt y™u WŒt™, ²ƒæ-su{ LÎí:…h{uïh Ý:-y{™u ç™ÜïU„ç„-¿tt™Þwõ‚ fhu Au; ²ƒæ-su{ ç±Eï-Ëðo ¨…æﯨ:-MðË{t™ «er‚
Ëuð™ fh™th rðît™s™tu rðãtytu™u òý™tht ntuÞ Au, ‚u{ ÞÚttÚto ðõ‚t {™w»Þ Ëðo™u rðãtÞwõ‚
fhu. (3)
¼tðtÚto : su{ Ëðo™u (‚u{) rðît™tu™u …ý r{ºt‚t y™u ©uc yt[hý Äthý fhe™u, Ëðo {™w»Þtu™u
{txu ËíÞ rðãtytu™tu W…Œuþ fhðtu òuEyu.
su{ …h{uïhu ðuŒ îtht Ë{M‚ rðãtytu™u «ftrþ‚ fhu÷ Au, ‚u{ yæÞt…ftuyu Ëðo {™w»Þtu™u
rðãtÞw
õ‚ Œfhðt
Éøðu
¼t»ÞòuEyu. (3)
213
ªÊÕ¬fiÁâ ◊œ¬fiÁâ L§º˝¢ ¡∂UÊfi·÷·¡◊˜– Ãë¿¢ÿÊ— ‚ÈÆêŸ◊Ëfi◊„H§4H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{u xææƒÐç„}æì-M‚wr‚ fh™th™t …t÷f, }æï{-Ðç„}æì-Þ¿t y™u …rðºt
…wÁ»ttu™tk …t÷f, …Hæ¯|æ﯅}æì-su™t Ëw¾™u {txu ¼u»ts = yti»tÄ ntuÞ, ‚u LÎí}æì-…h{uïh™tu yt©Þ
fhe™u, „„ì-‚u rð¿tt™ y™u à梲æï:-ÔÞtðntrhf, ËtkËtrhf Ëw¾Úte …ý ¨é}Ý}æì-{tuût™t Ëw¾™e §ü}æãïÞt[™t fheyu Aeyu, ‚u{ ‚{u …ý fhtu. (4)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ, M‚wr‚ytu, Äthýtð‚e ƒwrØytu y™u Œw:¾ r™ðthf yti»trÄytu™u
«t fhtð™th rðît™ rð™t ‚Útt «týtÞt{ rð™t rð¿tt™, ËtkËtrhf Ëw¾ ‚Útt {tuût Ëw¾™u «tÂ
fhe þf‚t ™Úte. (4)
ÿ— ‡ÊÈÆ∑˝§ ßfifl ‚Íÿʸ Á„⁄UfiáÿÁ◊fl ⁄UÊøfiÖ üÊcΔUÊfi ŒflÊŸÊ¢ fl‚Èfi—H§5H
…ŒtÚto : ²:-su …qðtuoõ‚ Áÿ Ëu™t…r‚ ¨ê²ü: àæéÜíU §±-þw¢ = ‚usMðe, þwØ ¼tMfh-ËqÞo Ë{t™
çãÚ‡²ç}æ±-Ëwðýo Ë{t™ «er‚fthf, Îï ± æÝæ}æì - Ëðo rðît™tu y™u …]rÚtðe ytrŒ™t {æÞ{tk
ŸæïcÆ:-yíÞw¥t{ ±¨é:-Ë{M‚ «týe {tºt™u ðËtð™th Úæï-«er‚fthf ntuÞ, ‚u™u Ëu™t…r‚ ƒ™tððtu
òuEyu. (5)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu fu-su{ …h{uïh Ëðo «ftþtu™tu «ftþf, yt™kŒeytu{tk
yt™kŒe, ©uctu{tk ©uc, W¥t{tu{tk W¥t{, Œuðtu{tk-rðît™tu{tk Œuð-rðît™ y™u ytÄthtu™tu ytÄth Au;
‚u{ ˼tæÞût «ftþðt™tu{tk «ftþðt™, LÞtÞftheytu{tk LÞtÞfthe, yt™kŒ Œt‚tytu{tk yt™kŒŒtÞf,
©uc Mð¼tððt¤tytu{tk ©uc Mð¼tððt¤tu, rðît™tu{tk rðît™ y™u r™ðtË fhtð™thtytu{tk r™ðtË
fhtð™th ntuðtu òuEyu. (5)
‡Ê¢ Ÿfi— ∑§⁄U®Ràÿfl¸®fià ‚Èƪ¢ ◊·Êÿfi ◊cÿfi– ŸÎèÿÊ ŸÊÁ⁄UfièÿÊ ªflfiH§6H
…ŒtÚto : su Áÿ Mðt{e Ý:-y{the ¥±ü„ï-yï-½tuzt òr‚ }æï¯æ²-{u»t-½uxtk òr‚ }æïc²ï-½uxtkƒfhtk Ýë|²:-{™w»Þ òr‚ ÝæçÚ|²:-†e òr‚ y™u xæ±ï-„tÞ òr‚™u {txu ¨éxæ}æì-Ëh¤ àæ}æì-Ëw¾™u
ÜUÚç„-r™hk‚h fhu ‚u™u s LÞtÞtÄeþ ƒ™tððtu òuEyu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, MðÞk™t ‚Útt …tu‚t™tk y™u …htÞt {™w»Þtu™tk ‚Útt …þwòr‚™tk Ëw¾™u {txu
Eïh™e «tÚto™t, rðît™tu™tu ËnÞtu„, «týtu™tu ÞÚttur[‚ W…Þtu„ y™u …wÁ»ttÚto fhðtu òuEyu. (6)
•S◊ ‚Êfi◊ ÁüÊÿ◊Áœ ÁŸ œfiÁ„ ‡ÊÃSÿfi ŸÎÆáÊÊ◊˜– ◊Á„ üÊflfiSÃÈÁflŸÎÆêáÊ◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-Ëðo Ëw¾«t…f s„Œeïh
214 y™u ˼tæÞût ! yt… ¥S}æï-y{tht {txu yÚtðt
y{tht{tk àæ„S²-ƒnw s Ýë‡ææ}æì-ðeh…wÁ»ttu™t „éç±Ýë}‡æ}æì-y™uf «fth™t Ä™ }æçã-…qßÞ yÚtðt
ƒnw s Ÿæ±:-rðãt™wk ©ðý y™u çŸæ²}æì-htßÞ÷û{e™wk ¥ç{ çÝ{ïçã-MÚtt…™ fhtu. (7)
214
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ Eïh™e f]…t, ˼t…r‚™e ËntÞ‚t y™u …tu‚t™t …wÁ»ttÚto rð™t
…qýo rðãt, …þw, [¢ð‚eo htßÞ y™u ÷û{e «t fhe þf‚t ™Úte. (7)
◊Ê Ÿfi— ‚Ê◊¬Á⁄U’ÊœÊ ◊Ê⁄UÊfiÃÿÊ ¡È„È⁄UãÖ •Ê Ÿfi ßãŒÊ flÊ¡fi ÷¡H§8H
…ŒtÚto : nu §‹Îæï-ËwrþûttÚte ytÿo fh™th ˼tæÞût ! Ý:-y{™u ¨æï}æÐçÚÏææ{:-su W¥t{ …ŒtÚttuo™u
Ëðo he‚u Œqh fh™tht rðhtuÄe {™w»Þtu y{tht …h }ææ …éãéÚ‹„-«ƒ¤ ™ ƒ™u; ‚Útt ¥Ú愲:-su Œt™
ytrŒ Ä{ohrn‚ þºtw nXt„úne Au, ‚uytu Ý:-y{tht yu þºtwytu™u ±æ…ï-ÞwØ{tk …htßÞ fhðt ¥æ|æ…Ëthe he‚u Þwõ‚ fhtu. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, yr‚ ©uc ƒ¤™t ËnÞtu„Úte y™u ÞwØÚte Ëðo Œwü þºtwytu™u S‚e™u,
ËíÞ LÞtÞÚte Þwõ‚ htßÞ™wk …t÷™ fhðwk òuEyu. (8)
ÿÊSÃfi ¬˝¡Ê •◊ÎÃfiSÿ ¬⁄Ufi|S◊ãœÊ◊fiãŸÎÆÃSÿfi–
◊ÍÆhʸ ŸÊ÷Êfi ‚Ù◊ flŸ •Ê÷Í·fiãÃË— ‚Ê◊ flŒ—H§9H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-rð¿tt™ «Œt‚t, ±ïÝ:-f{™eÞ = ËwkŒh MðY…, }æêhæü-Ëðtuo¥t{ ! ‚wk «„S²ËíÞ MðY… y™u ËíÞr«Þ ¥}æë„S²-™tþ hrn‚, Ýæ|ææ-ÂMÚth Ëw¾™t ƒkÄ™ Y…, ±æ}æÝì-LÞtÞ
y™u yt™kŒ{Þ MÚtt™{tk ð‚o{t™ Eïh™e Ë{t™ LÞtÞfthe, „ï-‚the ²æ:-su Ðí…æ:-«ò Au, ‚u™u
¥æ|æꯋ„è:-Ëðo «fthÚte ¼q»týÞwõ‚-y÷kf]‚ fhðt™e ±ïÝ:-RåAt fh y™u ‚u™u ±ïÎ:-Ëðo rðãtytu
«t fhtð. (9)
¼tðtÚto : ßÞtk {™w»Þ yrî‚eÞ Eïh™tu y™u ‚u™t W…tËf Ëu™t…r‚™tu yt©Þ „úný fhu
Au, íÞtk ‚u™u ÷uþ {tºt …ý Œw:¾ «t Út‚wk ™Úte.
su{ …h{uïh y™u ˼t…r‚ ©uc yt[hýðt¤t {™w»Þtu™u Au, ‚u{ «òs™tuyu …ý …h{uïh
y™u ˼t…r‚™e r™íÞ ft{™t fhðe òuEyu. ‚u™e ft{™t rð™t rðM‚]‚ Ëw¾ fŒtr… Ëk¼ð Út‚wk
™Úte.-«t Út‚wk ™Úte. (9)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Áÿ þ猙t yÚto™wk ðýo™, Ëðo Ëw¾tu™wk «r‚…tŒ™, r{ºt‚t™wk yt[hý,
…h{uïh y™u ˼tæÞût™t yt©ÞÚte Ëw¾tu™e «trÂ, yuf Eïh™e s W…tË™t, …h{ Ëw¾™e «trÂ
y™u ˼tæÞût™tu yt©Þ fnu÷ Au, ‚uÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚
òýðe òuEyu. (43)
Ëqõ‚-44
•ªA ÁflflfiSflŒÈÆ·‚fiÁpòÊ¢ ⁄UÊœÊfi •◊àÿ¸–
•Ê ŒÊ‡ÊÈ·fi ¡ÊÃflŒÊ fl„Ê àfl◊lÊ ŒflÊ° ©Ufi·’ȸœfi—H§1H
ÉøðuŒ¼t»Þ
215
…ŒtÚto : nu ç±±S±„ì-Mð«ftþ MðY… y™u rðãt«ftþÞwõ‚, ¥}æy²ü-{hýÄ{oÚte hrn‚, ËtÄthý
{™w»Þ Mð¼tðÚte rð÷ûtý, …愱ïÎ:-Wí…L™ ÚtÞu÷ …ŒtÚttuo™u òý™th y™u «t fh™th ¥xÝïs„Œeïh y™u rðît™T ! suÚte (y±}æì) yt… ¥l-yts Îæàæé¯ï-…wÁ»ttÚteo {™w»Þ {txu ©¯¨:-«t‚:ft¤Úte
ç™~æ}æì-yŒT¼w‚ ç±±S±„ì-ËqÞo Ë{t™ «ftrþ‚ Úæ{:-Ä™ «Œt™ fhtu Atu, ‚u yt… ©¯Ïæéü{:-«t‚:ft¤{tk
ò„™th rðît™tu™u ¥æ±ã-Ëthe he‚u «t fhtu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, Eïh™e yt¿tt™tk …t÷™ {txu …tu‚t™t …wÁ»ttÚtoÚte Eïh™e y™u yt¤Ë
hrn‚ W¥t{ rðît™tu™tu yt©Þ ÷E™u, [¢ð‚eo htßÞ, rðãt y™u ©e = ÷û{e «t fhðe òuEyu.
Ë{M‚ rðãtytu™t ¿tt‚t = òý™th rðît™ s™, …h{ ©uc „wýtuÚte Þwõ‚ su ©uc f{o Mðefth
fhðt ÞtuøÞ Au, ‚u™u r™íÞ fhu, su Œwü f{o Au, ‚u fŒtr… ™ fhu. (1)
¡Èc≈Ê Á„ ŒÍÆÃÊ •Á‚fi „√ÿflÊ„ŸÊ˘ÇŸfi ⁄U®RÕË⁄Ufiäfl⁄UÊáÊÊfi◊˜–
‚¡Í®⁄U®R|‡flèÿÊfi◊ÈÆ·‚Êfi ‚ÈÆflËÿ¸®fi◊S◊ œfiÁ„ üÊflÊfi ’ÎƄØH§2H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-htßÞrðãt{tk rð[ûtý rðît™T ! çã-su fthýÚte yt… …écÅ:-«ËL™ «f]r‚
y™u Îê„:-þºtwytu™u ‚t… fhtð™th ƒ™e™u ¥Š±Úæ‡ææ}æì-y®nË™eÞ Þ¿ttu™u rËØ fh™th Atu, Úƒè:«þkË™eÞ hÚtÞwõ‚ Atu, ãò±æãÝ:-yt…ðt ÞtuøÞ ðM‚wytu™u «t Út™th Atu, ¨…ê:-…tu‚t™t Ë{t™™wk
Ëuð™ fh™th ¥ç¨-Atu; yuÚte ¥S}æï-y{tht{tk ¥çE|²æ}æì-ðtÞw y™u s¤Úte ©¯¨æ-«t‚:ft¤{tk
rËØ fhu÷e rðãtÚte rËØ fhu÷ Ïæëã„ì-{nt™ ¨é±è²ü}æì-W¥t{ …ht¢{fthf Ÿæ±:-Ëðo rðãt™t ©ðý™t
fthý yL™™u {ïçã-Äthý fhtu. (2)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ rðît™tu™t Ëk„ rð™t Ë{M‚ rðãt™u «t fhe™u, þºtw …h rðsÞ,
W¥t{ …ht¢{ y™u [¢ð‚eo (htßÞ) ytrŒ™e ÷û{e «t fhe þf‚tu ™Úte y™u yÂø™™tu s¤
ytrŒ™e ËtÚtu ËkÞtu„ fÞto rð™t W¥t{ ÔÞðnthtu™e rËrØ …ý «t fhe þf‚tu ™Úte. (2)
•lÊ ŒÍÆâ flÎfiáÊË◊„ fl‚Èfi◊ÁÇŸ¥ ¬ÈfiL§Á¬˝ÿ◊˜–
œÍÆ◊∑fi§Ã颮 ÷Ê´fi§¡Ë∑¢§ √ÿÈfi|c≈U·È ÿôÊÊŸÊfi◊äfl⁄U®RÁüÊÿfi◊˜H§3H
…ŒtÚto : y{u ¥l-yts-{™w»Þ sL{ ‚Útt rðãt™t «tr Ë{Þ™u «t ÚtE™u òéçcůé-y™uf
«fth™e ft{™tytu{tk |ææ«…èÜU}æì-ft{™tytu™t «ftþ ²¿ææÝæ}æì yÂø™ntuºtÚte ÷E™u yï{u½ ËwÄe
y™u Þtu„ W…tË™t ¿tt™ ‚Útt rþÕ…rðãtY… Þ¿ttu™t {æÞ{tk, ¥Š±ÚçŸæ²}æì-®nËthrn‚ Þ¿ttu™e ©eþtu¼tY…, {ê}æÜïU„é}æì-su™tu Äq{ s æðòY… Au. ±¨é}æì-Ëðo rðãtytu™tu r™ðtË y™u …w»f¤ Ä™™e
«tr™tu nu‚w, ÐéLçÐí²}æì-y™uftu™u r«Þ, Îê„}æì-…ŒtÚttuo™u Œqh …ntU[tz™th ¥çxÝ}æì-¼tir‚f yÂø™™e
Ë{t™ rðît™ Œq‚™tu ±ë‡æè}æãï-yk„efth216
fheyu-Mðefth fheyu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðãt, htßÞ y™u Ëw¾™e «tr {txu [thuÞ ðuŒtu™t ¿tt‚t rðît™™u Œq‚
ƒ™tðe™u, y™uf „wýtuÚte Þwõ‚ ntuðt™t fthýu, y™uf „wýtu™e «tr fhtð™the rðãw‚T™tu Mðefth
216
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
fhe™u Ëðo ftÞtuo™u rËØ fhðt òuEyu. (3)
üÊcΔ¢ ÿÁflficΔ◊ÁÃfiÁÕ¢ SflÊfi„Èâ ¡Èc≈¢ ¡ŸÊfiÿ ŒÊ‡ÊÈ·fi–
ŒflÊ° •ë¿Ê ÿÊÃfifl ¡ÊÃflfiŒ‚◊ÁÇŸ◊Ëfi›U √ÿÈfiÁc≈·ÈH§4H
…ŒtÚto : nwk òéçcůé-rðþu»t ¼ýðt ÞtuøÞ RåAtytu™e ²æ„±ï-«tr {txu Îæàæé¯ï-Œt‚t, …Ýæ²ÄtŠ{f rðît™ {™w»Þ™u {txu, ŸæïcÆ}æì-yr‚ W¥t{, ²ç±cÆ}æì-yr‚ ƒ¤ðt™, …écÅ}æì-rðît™Úte «ËL™
y™u Ëurð‚ S±æãé„}æì-Ëthe he‚u ƒtu÷tðe™u, ËíÞfth ÞtuøÞ, …愱ïΨ}æì-Ë{M‚ …ŒtÚttuo{tk ÔÞtÂ,
¥ç„çƒ}æì-Ëuðt fhðt ÞtuøÞ ¥çxÝ}æì-yÂø™ Ë{t™ rðã{t™ Ëßs™ yr‚rÚt y™u Îï±æÝì-rŒÔÞ„wýtuÞwõ‚
rðît™tu™tu ¥ÓÀ-Ëthe he‚u Ëífth fÁk. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, ©uc, Ä{oY…e ƒ¤Þwõ‚, Ëðo rðît™tu îtht Ëífth …t{u÷, «ËL™
Mð¼tðÞwõ‚ y™u Ëðo™tu W…fth fh™th rðît™ yr‚rÚtytu™tu Ëífth fhðtu òuEyu, suÚte Ëðo™wk
rn‚ ÚttÞ Au. (4)
SÃÁflcÿÊÁ◊ àflÊ◊„¢ ÁflEfiSÿÊ◊Îà ÷Ê¡Ÿ–
•ÇŸfi òÊÊÃÊ⁄Ufi◊◊Îï Á◊ÿäÿ ÿÁ¡ficΔ¢ „√ÿflÊ„ŸH§5H
…ŒtÚto : ¥}æë„-yrð™tþe MðY…, |ææï…Ý-…t÷™f‚to, ç}æ²ïŠ²-«{tý fh™th, ãò±æãÝ-ytŒt™«Œt™ ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u «t fhtð™th, ¥xÝï-…h{uïh ¥ã}æì-nwk ç±ES²-Ëðo s„‚™t ~ææ„æÚ}æì-hûtf,
²ç…cÆ}æì-yíÞk‚ Þs™ fh™th-…qs™eÞ, ¥}æë„}æì-r™íÞ MðY… y±æ-‚the s S„ç±c²æç}æ-M‚wr‚
fheþ. (5)
¼tðtÚto : rðît™tuyu; Ëðo s„‚™t hûtf, {tuût «Œt‚t, rðãt, ft{ ‚Útt yt™kŒ™t Œt‚t y™u
Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ …h{uïh™u Atuze™u yLÞ ftuE™wk …ý Eïh™tk Y…{tk yt©Þ ‚Útt M‚wr‚ fŒe
…ý fhðe òuEyu ™rn. (5)
‚ÈƇʢ‚Êfi ’ÊÁœ ªÎáÊà ÿfiÁflcΔK ◊œÈfiÁ¡u— SflÊfi„È×–
¬˝S∑§fiáflSÿ ¬˝ÁÃ⁄UãŸÊÿÈfi¡Ë¸fl‚fi Ÿ◊SÿÊ ŒÒ√ÿ¢ ¡Ÿfi◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu ²ç±cÆK-yíÞk‚ ƒ¤ðt™, Ý}æS²-…qsðt ÞtuøÞ rðît™, }æ{éç…u:-{Äwh ¿tt™Y…
rsbtÞwõ‚, ¨éà梨:-W¥t{ M‚wr‚Úte «þkrË‚, S±æãé„:-Ëw¾…qðof ytbt™-ƒtu÷tððt ÞtuøÞ, ÐíSÜU‡±S²W¥t{ {uÄtðe rðît™™t …豨ï-Sð™™u {txu, ¥æ²é:-Sð™™u Ðíç„ÚÝì-Œw:¾tuÚte …th fh‚t, su yt…
xæë‡æ„ï-ËíÞ™e M‚wr‚ fh‚t {™w»Þ™t {txu þt†tu™tu Ïææïç{-ƒtuÄ fhtu; y™u suÚte Îñò}æì-rðît™tu™tk
Wí…L™ ÚtÞu÷ …Ý}æì-{™w»Þ™e hûtt fhtu Atu, yuÚte Ëífth™u ÞtuøÞ Atu. (6)
¼tðtÚto : Ëðo {™w » Þtu y u , Ëðo Ú te ©u c ntu ð t™t fthýu ™{Mfth fhðt Þtu ø Þ rðît™
ÉøðuŒ¼t»Þ
217
{™w»Þ™tu Ëífth fhðtu òuEyu. yu he‚u yu™tu yt©Þ fhe™u Ëk…qýo ytÞw y™u rðãt «t fhðe
òuEyu. (6)
„ÊÃÊfi⁄U¢ ÁflEflfiŒ‚¢ ‚¢ Á„ àflÊ Áfl‡Êfi ßãœÃfi–
‚ •Ê flfi„ ¬ÈL§„Íà ¬˝øfiÃ‚Ê˘ÇŸfi ŒflÊ° ß„ º˝flØH§7H
…ŒtÚto : nu ÐéLãê„-ƒnw s rðît™tuyu ƒtu÷tðu÷ ¥xÝï-rðrþü ¿tt™Þwõ‚ rðît™T ! Ðí™ï„¨:W¥t{ ¿tt™Þwõ‚ ç±àæ:-«ò su ãæï„æÚ}æì-nð™ f‚to ç±E±ïΨ}æì-Ë{M‚ Ëw¾ «t y±æ-yt…™u çãr™ùÞ…qðof ¨ç}æ‹{„ï-ËBÞfT «ftrþ‚ fhu Au; ¨:-‚u yt… §ã-yu ÞwØ ytrŒ ftÞtuo{tk W¥t{ ¿tt™ðt™
Îï±æÝì-þqhðeh rðît™tu™u ¥æ±ã-Ëthe he‚u «t Úttytu. (7)
¼tðtÚto : rðît™tu™t ËnÞtu„ rð™t «ò™u Ëw¾, rŒÔÞ„wýtu™e «tr y™u þºtwytu …h rðsÞ
«t Út‚tu ™Úte, yux÷t {txu Ëðo {™w»Þtuyu ‚u™u «Þí™Úte rËØ fhðt òuEyu. (7)
‚ÁflÃÊ⁄Ufi◊ÈÆ·‚fi◊|‡flŸÊ ÷ªfi◊ÁÇŸ¢ √ÿÈfi|c≈U·ÈÆ ˇÊ¬fi—–
∑§áflÊfi‚SàflÊ ‚ÈÆÂÊfi◊Ê‚ ßãœÃ „√ÿflÊ„¯ Sfläfl⁄UH§8H
…ŒtÚto : nu S±Š±Ú-W¥t{ Þ¿tðt¤t rðît™ ! su ¨é„¨æï}ææ:-W¥t{ …ŒtÚttuo™u rËØ fh‚t ÜU‡±æ¨:{uÄtðe rðît™tu òéçcůé-ft{™tytu{tk ¨ç±„æÚ}æì-ËqÞo «ftþ ©¯¨}æì-«t‚:ft¤ ¥çEÝæ-ðtÞw y™u
s¤ |æxæ}æì-yiïÞo ¥çxÝ}æì-rðãw‚T) ÿæ²:-htrºt y™u ãò±æã}æì-ntu{ fhðt ÞtuøÞ ÿÔÞtu™u «t fhtð™th
y±æ-yt…™u ¨ç}æ‹{„ï-Ëthe he‚u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u yt… …ý ‚u™u «ftrþ‚ fhtu. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Ëðo r¢Þtytu{tk rŒðË-ht‚ («Þí™Úte) ËqÞo ytrŒ …ŒtÚttuo™tu ËBÞfT «Þtu„
fhe™u, ðtÞw y™u ð»tto™e þwrØ fh™th rþÕ… ytrŒ Ë{M‚ ftÞtuo fhðt òuEyu.
rðît™tu™t Ëk„ rð™t „wý™t ¿tt™™t y¼tð™t fthýu ftuE …ý r¢Þt™e rËrØ fhe þft‚e ™Úte. (8)
¬ÁÃs¸®fiäfl⁄UÊáÊÊ◊ÇŸfi ŒÍÆÃÊ Áfl‡ÊÊ◊Á‚fi–
©U·’ȸœ •Ê flfi„ ‚Ê◊fi¬ËÃÿ ŒflÊ° •l SflºÎ¸‡Êfi—H§9H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! su yt… çã-r™ùÞ…qðof ¥Š±Úæ‡ææ}æì-Þ¿t y™u ç±àææ}æì-«òytu™t
Ðç„:-…t÷f ¥ç¨-Atu, yuÚte yt… ¥l-yts ¨æï}æÐ脲ï-y{]‚Y…e hË™t …t™ Y… ÔÞðnth {txu
©¯Ïæéü{:-«t‚:ft¤{tk ò„]‚ Út™th S±öüàæ:-rðãtY…e
ËqÞo™t «ftþÚte ÞÚttð‚T r™nt¤ðt ÞtuøÞ Îï±æÝì218
rðît™ y™u rŒÔÞ„wýtu™u ¥æ±ã-«t fhtu. (9)
¼tðtÚto : ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ytrŒ rðît™ rðãt yæÞÞ™ y™u «ò…t÷™ ytrŒ Þ¿ttu™e
hûtt {txu «òytu{tk rŒÔÞ„wýtu™u r™íÞ «ftrþ‚ fhu. (9)
218
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
•ÇŸ ¬Íflʸ •ŸÍÆ·‚Êfi Áfl÷Êfl‚Ê ŒËŒÕfi ÁflEŒfi‡Ê¸Ã—–
•Á‚ ª˝Ê◊ficflÁflÃÊ ¬ÈÆ⁄UÊÁ„ÃÊ˘Á‚fi ÿôÊ·ÈÆ ◊ÊŸÈfi·—H§10H
…ŒtÚto : nu ç±|æ汨æï-rðþu»t Œer™u ðËtð™th, ¥xÝï-rðãt™u «t fh™th rðît™T ! ç±EÎàæü„:Ëðo™u òuðt ÞtuøÞ yt… Ðê±æü:-…qðo ÔÞ‚e‚ ¥Ýé-…ùt‚T ©±¨:-¼rð»Þ™e-ytð™the y™u ð‚o{t™ W»tt
= «¼t‚ y™u ht‚-rŒðËtu™u ÎèÎïƒ-òýe™u yuf ûtý …ý ÔÞÚto ™ ðe‚tðu. yt… s xæíæ}æï¯é-{™w»Þtu™t
r™ðtË ÞtuøÞ „t{tu{tk ¥ç±„æ-hûtt fh™th ¥ç¨-Atu y™u ²¿æï¯é-yï{u½Úte ÷E™u rþÕ… …ÞoL‚
r¢Þtytu{tk }ææÝé¯:-{™w»Þ-ÔÞÂõ‚ ÐéÚæïçã„-Ëðo ËtÄ™tu îtht Ëðo Ëw¾tu™u rËØ fh™th ¥ç¨-Atu.
¼tðtÚto : rðît™tu Ëðo rŒðËtu{tk yuf …ý ûtý ÔÞÚto ™ rð‚tðu. Ëðo rŒðËtu™u Ëðtuo¥t{ ftÞtuo
fhðt {txu òýu. yu he‚u ‚u™u òýe™u r™hk‚h «ò hûtf y™u Þ¿ttu™t f‚to ƒ™u. (10)
ÁŸ àflÊfi ÿôÊSÿ ‚ÊœfiŸ◊ÇŸ „ÊÃÊfi⁄U◊ÎÆ|àfl¡fi◊˜–
◊ŸÈÆcflgÆfl œË◊Á„ ¬˝øfi¢ ¡Ë⁄U¢ ŒÍÆÃ◊◊fiàÿ¸◊˜H§11H
…ŒtÚto : nu Îï±-rŒÔÞ rðãt Ëk…L™, ¥xÝï-¼tir‚f yÂø™ Ë{t™ W¥t{ …ŒtÚttuo™wk Ëk…tŒ™ fh™th
{uÄtðe = ƒwrØ{t™ rðît™T ! y{u ²¿æS²-ºtý «fth™t Þ¿t™t ¨æ{Ý}æì-{wÏÞ ËtÄf ãæï„æÚ}æì-nð™
fh™th y™u „úný fh™th «çy±…}æì-Þ¿t ËtÄf Ðí™ï„¨}æì-W¥t{ rð¿tt™Þwõ‚ …èÚ}æì-ðu„ðt™T ¥}æy²ü}æìËtÄthý {™w»Þ Mð¼tðÚte hrn‚ y™u MðY…Úte r™íÞ Îê„}æì-«þkË™eÞ ƒwrØÞwõ‚ y™u …ŒtÚttuo™u ŒuþŒuþtL‚h{tk «t fhtð™th y±æ-yt…™u }æÝéc±„ì-{™™þe÷ {™w»Þ™e Ë{t™ çÝ{è}æçã-r™hk‚h Äthý fhu.
¼tðtÚto : ytX{t {kºtÚte ¨é„¨æï}ææ¨: y™u ÜU‡±æ¨:-yu ƒu …Œtu™e y™wð]r¥t Au. rðît™ ™y™u ÿÔÞ-Ët{„úe rð™t Þ¿t™e rËrØ fhe þft‚e ™Úte. (11)
ÿgflʟʯ Á◊òÊ◊„— ¬ÈÆ⁄UÊÁ„ÃÊ˘ãÃfi⁄UÊ ÿÊÁ‚fi ŒÍÆàÿfi◊˜–
Á‚ãœÊfiÁ⁄Ufl ¬˝SflfiÁŸÃÊ‚ ™§◊¸ÿÊ˘ÇŸ÷˝¸Êfi¡ãà •ø¸ÿfi—H§12H
…ŒtÚto : nu ç}æ~æ}æã:-r{ºttu{tk {nt™ …qs™eÞ rðît™T ! yt… {æÞMÚt ƒ™e™u Îêy²}æì-Œq‚ f{o™u
²æç¨-«t fhtu Atu. su ¥xÝï:-ytí{t™e 程{æïçÚ±-Ë{wÿ Ë{t™ ÐíS±çÝ„æ¨:-þçŒ fh‚e ª}æü²:÷nuhtu ¥xÝï:-yÂø™™t Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™t Îêy²}æì-Œq‚™t Mð¼tð™u ²æç¨-«t Úttytu Atu, ‚u yt…
y{tht Ëífth™u ÞtuøÞ fu{ ™ ntuE þftu ?
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ …h{uïh Ëðo {™w»Þtu™t r{ºt, …qßÞ, …whturn‚ y™u yL‚Þto{e
ƒ™e™u Œq‚™e Ë{t™ yL‚htí{t{tk ËíÞ y™u yËíÞ f{o™u òýu Au, yu s he‚u Eïh™e
y™k‚ ŒerÂytu-ßðt¤tytu rð[thu Au, ‚u s s„Œeïh Ëðo™t Äthýf‚to, hûtf, …t÷f, LÞtÞfthe,
{nthts y™u Ëðo™t îtht W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Au, ‚u{ W¥t{ Œq‚ Ëífth fhðt ÞtuøÞ Au.
ÉøðuŒ¼t»Þ
219
(yu{ ‚{u òýtu). (12)
üÊÈÆÁœ üÊÈfià∑§áʸ flÁqfiÁ÷Œ¸flÒ⁄UfiÇŸ ‚ÿÊflfiÁ÷—–
•Ê ‚ËfiŒãÃÈ ’Á„¸Á·fi Á◊òÊÊ •fiÿ¸◊Ê ¬˝ÊfiÃÿʸflÊfiáÊÊ •äfl⁄U◊˜H§13H
…ŒtÚto : nu ŸæéyÜU‡æü-©ðý fh™th, ¥xÝï-rðãt «ftþf rðît™T ! yt… «er‚…qðof ¨²æ±ç|æ:Ë{t™ òý™th (s™th) ±ç‹ãç|æ:-ËíÞt[th™tu ¼th ðn™-Äthý fh™th {™w»Þ ytrŒ Îï±ñ:-rðît™tu
y™u rŒÔÞ„wýtu Þwõ‚ ¥S}ææÜU}æì-y{the ðt‚toytu™u Ÿæéç{-Ëtk¼¤tu, ‚{u y™u y{u ç}æ~æ:-Ëðo™t rn‚fthe
¥²ü}ææ-LÞtÞtÄeþ, Ðí愲æü±æ‡æ:-«r‚rŒ™ …wÁ»ttÚtoÚte Þwõ‚ ¨±ïü-Ëðo ¥Š±Ú}æì-y®nË™eÞ …qðtuoõ‚
Þ¿t™u «t ÚtE™u Ïæ<ãç¯-W¥t{ ÔÞðnth{tk ¥æ¨è΋„é-¿tt™™u «t Úttytu y™u ÂMÚt‚ hntu. (13)
¼tðtÚto : {™w»Þtu, Ë{M‚ ©ðý rðãtytu{tk yÇÞM‚ ÄtŠ{f ÷tuftu™u hts ftÞtuo{tk r™Þwõ‚
fhu. rðît™ ÷tuftu Ëwrþrût‚ f{o[theytuÚte Ëðo ftÞtuo rËØ fhtðu. ËŒt yt¤þ™tu íÞt„ fhe™u r™hk‚h
…wÁ»ttÚto fhðt{tk «Þí™þe÷ hnu ‚u™t rð™t ÔÞðnth y™u …h{tÚto™t ftÞtuo rËØ Út‚t ™Úte. (13)
ÔÊÎÆáflãÃÈÆ SÃÊ◊¯ ◊L§Ãfi— ‚ÈƌʟfiflÊ˘ÁÇŸÁ¡uÊ ´fi§ÃÊflÎœfi—–
Á¬’fiÃÈÆ ‚Ê◊¢ flLfi§áÊÊ œÎÆÃfl˝fiÃÊ˘|ÔflèÿÊfi◊ÈÆ·‚Êfi ‚¡Í—H§14H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ¥çxÝç…uæ:-su™e yÂø™ Ë{t™ þçŒ rðãtÚte «ftrþ‚ rsbt Au, «„æ±ë{:ËíÞ™t ðÄof, ¨éÎæݱ:-©uc Œt‚t }æL„:-rðît™tu ! yt… y{the S„æï}æ}æì-M‚wr‚ y™u LÞtÞ «ftþ™u
Ÿæ뇱‹„é-©ðý fhtu, yu s he‚u «r‚s™ («r‚rŒ™) ¨…ê:-Ë{t™ Ëuð™, ±L‡æ:-©uc, {넱í„:-ËíÞ
ðú‚™u Äthý fh™tht Ëðo {™w»Þs™ ©¯¨æ-«¼t‚ ¥çE|²æ}æì-ÔÞt…™þe÷ ˼t, Ëu™t, þt÷t, Ä{toæÞût
yæðÞwoytu™e ËtÚtu ¨æï}æ}æì-…ŒtÚto rðãtÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ yt™kŒY…e hË™wk çÐÏæ„é-…t™ fhtu. (14)
¼tðtÚto : (rðãt˼t), Ä{o˼t y™u hts˼t™t ËŒ™tu-„]ntu îtht su yt¿ttytu «ftrþ‚
fhðt{tk ytðu Au, ‚u™wk Ëðo {™w»Þtuyu ©ðý fhe™u, ‚Œ™wËth ËBÞfT yt[hý fhðwk òuEyu.
su ‚u ˼tytu™t ˼tËŒtu ntuÞ, ‚uytuyu …ý …ût…t‚ hrn‚ ƒ™e™u, «r‚rŒ™ Ëðuoyu {¤e™u
su{ yrðãt, yÄ{o y™u yLÞtÞ™tu ™tþ ÚttÞ, ‚u{ «Þí™tu fhðt òuEyu. (14)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Ä{o™e «trÂ, Œq‚íð Ëk…tŒ™, Ëðo rðãtytu™wk ©ðý, W¥t{ ©e™e «trÂ,
©uctu™tu Ëk„, M‚wr‚ y™u Ëífth, …ŒtÚto rðãtytu, ˼tæÞût, Œq‚ y™u Þ¿t™wk y™wct™, r{ºt ytrŒ™wk
„úný, …hM…h {¤e™u Ëðo ftÞtuo™e rËrØ, W¥t{ ÔÞðnth{tk ÂMÚtr‚, …hM…h rðãt, Ä{o, hts˼tytu™u
Ëtk¼¤e™u y™wct™-yt[hý fhðwk fnu÷220
Au, ‚uÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu
Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (44)
220
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëqõ‚-45
àfl◊fiÇŸ fl‚Í°Ó®Á⁄U„ L§º˝Ê° •ÊfiÁŒàÿÊ° ©UÖ
ÿ¡Êfi Sfläfl⁄U¢ ¡Ÿ¢ ◊ŸÈfi¡Êâ ÉÊÎì˝È·fi◊˜H§1H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðãw‚T Ë{t™ rðã{t™ rðît™T ! yt… §ã-yt ËkËth{tk ±¨êÝì-su [tuðeË
ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo…qðof rðãt «t fhu÷ …krz‚, LÎíæÝì-[w{t÷eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo …t÷™ …qðof
rðãt «t fhu÷ {ntƒ¤ðt™ rðît™ y™u ¥æçÎy²æÝì-yz‚t÷eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo …t÷™ …qðof
rðãt «t fhu÷ {ntrðît™ ÷tuftu™u ©„-y™u …ý Íæë„Ðíé¯}æì-Þ¿tÚte rËØ fhu÷ ½]‚™wk Ëuð™ fh™th,
}æÝé…æ„}æì-{™™þe÷ {™w»ÞÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ S±Š±Ú}æì-W¥t{ Þ¿t™u rËØ fh™tht …Ý}æì-…wÁ»ttÚto
{™w»Þtu™tu ²…-r™hk‚h Ëk„ fhtu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, …tu‚t™t …wºttu™u ytuAt{tk ytuAt …[eË ð»to™e ytÞw ËwÄe y™u yrÄfÚte
yrÄf yz‚t÷eË ð»to™e ytÞw ËwÄe ‚Útt yus «{týu fLÞtytu™u ytuAt{tk ytuAt Ëtu¤ ð»to™e
y™u yrÄfÚte yrÄf [tuðeË ð»to™e ðÞ ËwÄe ƒúñ[Þo™t …t÷™ …qðof …qýo rðãtÞwõ‚ y™u Ëwrþrût‚
fhe™u (yæÞÞ™ fhtðe™u íÞth…Ae) MðÞkðh ™t{f rðrÄÚte ‚u™tu rððtn fhðtu òuEyu, suÚte Ëðo
ËŒt Ëw¾e hnu. (1)
üÊÈÆc≈ËflÊŸÊ Á„ ŒÊ‡ÊÈ·fi ŒflÊ •fiÇŸ Áfløfi—–
ÃÊãòÊÙ¥Á„ŒÔfl Áªfl¸áÊSòÊÿfi|SòÊ¥‡ÊÃ◊Ê flfi„H§2H
…ŒtÚto : nu ÚæïçãÎE-ðu„ ytrŒ „wýÞwõ‚, çxæ±ü‡æ:-ðtýeytuÚte Ëurð‚, ¥xÝï-rðît™T ! y±}æìyt… yt ËkËth{tk su 籙:-rðrðÄ «fth™t þt†tuõ‚ ¿tt™Þwõ‚, ŸæécÅè±æÝ:-ÞÚttÚto™wk Ëuð™
fh™th, Îï±æ:-rŒÔÞ„wýðt™ rðît™ Îæàæé¯ï-Œt™þe÷ …wÁ»ttÚteo {™w»Þ™u {txu Ëw¾ «Œt™ fhu Au,
„æÝì-‚u ~æ²ô›àæ„}æì-¼qr{ ytrŒ ‚uºteË „wýðt¤t™u çã-r™ùÞ fhe™u ¥æ±ã-«t fhtu. (2)
¼tðtÚto : ßÞthu rðît™s™ rðãtÚteoytu™u ‚uºteË Œuð‚tytu (…]rÚtðe ytrŒ)™e rðãtytu™tu Ëtûtt‚T
fhtðu Au, íÞthu ‚uytu rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuoÚte y™uf W¥t{ ÔÞðnthtu™u rËØ fhe þfu Au. (2)
Á¬˝ÿ◊œflŒfiÁòÊflÖ¡ÊÃfiflŒÊ ÁflM§¬flØ–
•ÁXÆ⁄U®RSflã◊fiÁ„fl˝Ã ¬˝S∑fi§áflSÿ üÊÈœË „flfi◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu …愱ïÎ:-Wí…L™ …ŒtÚttuo™t ¿tt‚t, }æçã±í„-{nt™ðú‚Þwõ‚ rðît™T ! yt… çÐí²}æï{±„ìrðãt r«Þ ƒwrØ{t™ Ë{t™, ¥ç~汄ì-ºtý yÚtto‚T þheh, yLÞ «týe y™u {™ ytrŒ RrLÿÞtu™t
Œw:¾tuÚte hrn‚ Ë{t™, ç±Mб„ì-rðrðÄ «fth™t Œw:¾tuÚte hrn‚ Ë{t™, ç±Mб„ì-rðrðÄ «fth™t
ÉøðuŒ¼t»Þ
221
Y…ðt™ Ë{t™, ¥çXÚS±„ì-yk„tu™t hËY… «tý Ë{t™, ÐíSÜU‡±S²-W¥t{ {uÄtðe {™w»Þ™t ã±}æìytŒt™-«Œt™ yæÞÞ™-yæÞt…™ ÞtuøÞ ÔÞðnth™wk Ÿæéç{-©ðý fhtu, (3)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ Ëðo™wk r«Þ fh™th, þtherhf, ðtr[f y™u {t™rËf Œtu»ttuÚte
hrn‚ ‚Útt y™uf rðãtytu™u «íÞût fhu÷ rðît™s™ …tu‚t™t «tý Ë{t™ Ëðo™u òýe™u, {™w»Þtu™t
r«Þ ftÞtuo™u rËØ fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý fhtu. (3)
◊Á„fi∑§⁄Ufl ™§Ãÿfi Á¬˝ÿ◊fiœÊ •„ͷÖ
⁄UÊ¡fiãÃ◊äfl⁄UÊáÊÊfi◊ÁÇŸ¥ ‡ÊÈÆ∑˝§áÊfi ‡ÊÊÁø·ÊfiH§4H
…ŒtÚto : nu {ntrðît™tu ! }æçãÜïUÚ±:-su™t {nt™ rþÕ…rðãt™u rËØ fh™th rþÕ…e ntuÞ yuðt
çÐí²}æï{æ:-ËíÞrðãt y™u rðãtÚte «t fhtð™the {uÄtƒwrØÞwõ‚ yt… ¥Š±Úæ‡ææ}æì-…t÷™eÞ ÔÞðnthyt[hýY… f{tuo™e ª„²ï-hûttrŒ {txu àæéÜíïU‡æ þwØ, þe½úfthf àææï癯æ-‚usÚte Úæ…‹„}æì-«ftþ{t™
¥çxÝ}æì-«rËØ yÂø™ y™u rðãw‚T Y… yÂø™™e Ë{t™ ˼t…r‚™u ¥ãꯄ-W…Œuþ fhtu y™u ‚uÚte
©ðý fhtu. (4)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ ÄtŠ{f rðît™tu™t Ëk„ rð™t …h{ W¥t{ ÔÞðnthtu™e rËrØ fhe
þf‚t ™Úte, ‚uÚte Ëðoyu ‚u™t Ëk„Úte Ë{M‚ rðãtytu™u Ëtûtt‚T fhðe òuEyu. (4)
ÉÊÎÃÊfi„flŸ ‚ãàÿ◊Ê ©U ·È üÊÈfiœË Áª⁄Ufi—–
ÿÊÁ÷— ∑§áflfiSÿ ‚ÍÆŸflÊ „flãÃ˘flfi‚ àflÊH§5H
…ŒtÚto : nu ¨‹y²-Ëw¾tu™e r¢Þtytu{tk fwþ¤, Íæë„æã±Ý-Ä]‚™u Ëthe he‚u „úný fh™th rðît™ !
su{ ÜU‡±S²-{uÄtðe rðît™™t ¨êݱ:-…wºt, rðãtÚteo ¥±¨ï-hûttrŒ {txu ²æç|æ:-su ðuŒðtýeytuÚte
su y±æ-‚™u 㱋„ï-„úný fhu Au, ‚u yt… ©-…ý ‚u™tÚte ‚u™e §}ææ-yu «íÞûtfthf çxæÚ:-ðtýeytu™u
¨éŸæéç{-Ëthe he‚u ©ðý fhtu y™u „úný fhtu. (5)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu yt ËkËth{tk rðŒw»te {t‚t, rðît™ r…‚t y™u y™w{t™ (= [thuÞ ðuŒtu™t
¿tt‚t) yt[tÞo îtht rþûtt y™u rðãt „úný fhe™u, …h{tÚto y™u ÔÞðnth™u rËØ fhe™u, rð¿tt™
y™u rþÕ…™e rËrØ fhðt{tk «ð]¥t ÚttÞ Au, ‚uytu Ë{M‚ Ëw¾tu™u «t fhu Au, yLÞ ™rn. (5)
àflÊ¢ ÁøfiòÊüÊflSÃ◊ „flfiãà ÁflˇÊÈ ¡ãÃflfi—–
‡ÊÊÁøc∑fi§‡Ê¢ ¬ÈL§Á¬˝ÿÊÇŸfi „√ÿÊÿ
222 flÊ…fiflH§6H
…ŒtÚto : ç™~æŸæ±S„}æ-yíÞk‚ yŒT¼w‚ y™u ©ðýtuÚte ÔÞwí…L™, ÐéLçÐí²-y™uftu™u ‚]r fh™th,
¥xÝï-rðãw‚T Ë{t™ rðãtytu{tk ÔÞt…f rðît™ ! su …‹„±:-«týeytu-{™w»Þtu ç±ÿæé-«òytu{tk ±æïɱï-
222
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
rðãt «tr fhtð™th ãòæ²-fhðt ÞtuøÞ …X™-…tX™Y… Þ¿t™u {txu su àææïç™cÜïUàæ}æì-su™wk yt[hý
…rðºt Au, ‚u y±æ}æì-yt…™u 㱋„ï-„úný fhu Au, ‚u yt… ‚u™u rðãt y™u rþûtt «Œt™ fhe™u þe½ú
rðît™ y™u þe÷Þwõ‚ fhtu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, y™uf „wýtuÞwõ‚ yÂø™™e Ë{t™ rðît™™u «t fhe™u rðãtytu™u „úný
fhðe òuEyu. (6)
ÁŸ àflÊ „ÊÃÊfi⁄U◊ÎÆ|àfl¡¯ ŒÁœ⁄U flfi‚ÈÆÁflûÊfi◊◊˜–
üÊÈà∑fi§áÊZ ‚¬˝ÕfiSÃ◊¢ Áfl¬˝Êfi •ÇŸ ÁŒÁflfiÁc≈U·ÈH§7H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï- ƒnw©w‚ Ëßs™-ËíÞ…wÁ»t ! ç±Ðíæ:-{uÄtðe rðît™ s™ çÎç±çcůé…rðºt yæÞÞ™-yæÞt…™ Y… r¢Þtytu{tk yÂø™ Ë{t™ su ãæï„æÚ}æì-„úný fthf, «çy±…}æì-}‚wytu™e
Ëk„‚ fh™th, ŸæéyÜU‡æü}æì-Ë{M‚ rðãtytu™wk ©ðý fh™th, ¨ÐíƒS„}æ}æì-yíÞk‚ rðãt rðM‚th
ËtÚtu ð‚o™th, ±¨é籜æ}æ}æì-…ŒtÚttuo™u ËBÞf òý™th y±æ-‚™u çÝÎç{Úï-Äthý fhu Au, ‚wk …ý ‚u™u
Äthý fh. (7)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu rðãt «[th ytrŒ W¥t{ ftÞtuo™e rËrØ-«t fhðt {txu «Þí™ fhu Au,
[¢ð‚eo htßÞ™e Ëk…r¥t y™u rðãtY…e Ä™™u rËØ fhðt{tk Ë{Úto ƒ™u Au, ‚uytu þtuf™u «tÂ
Út‚tk ™Úte. (7)
•Ê àflÊ Áfl¬˝Êfi •øÈëÿflÈ— ‚ÈÆÂÊfi◊Ê •Á÷ ¬˝ÿfi—–
’ÎÆ„jÊ Á’÷˝fiÃÊ „Áfl⁄UÇŸ ◊ûʸÓÊÿ ŒÊ‡ÊÈ·fiH§8H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðãw‚T Ë{t™ rðã{t™ rðît™T ! su ‚w su{ r¢Þtytu{tk fwþ¤ Îæàæé¯ï-Œt‚t
{txu Ðí²:-yL™ Ïæëã„ì-{nt™ Ëw¾fthf ãç±:-ytŒt™-«Œt™ ÞtuøÞ …ŒtÚto y™u |ææ:-su «ftþfthf
r¢Þtytu™u ç±|æí„:-Äthý fh‚t ¨é„¨æï}ææ:-yiïÞoÞwõ‚ ç±Ðíæ:-rðît™tu y±æ-‚™u ¥|²™éÓ²±é:-Ëðo
«fthÚte «t ÚttÞ, ‚u{ ‚wk …ý ‚u™u «t Útt. (8)
¼tðtÚto : rðît™s™tu, suÚte {™w»Þtu™u W¥t{ Ëw¾ ÚttÞ ‚u™u rðþu»t rðãt y™u …heûtt îtht
«íÞût fhe™u ¢{…qðof Ëðo™u „úný fhtðu, suÚte ‚u™t Ëðo ftÞtuo rËØ ÚttÞ. (8)
¬˝ÊÃÿʸ√áÊfi— ‚„S∑Χà ‚Ê◊¬ÿÊfiÿ ‚ãàÿ–
ß„Êl ŒÒ√ÿ¢ ¡Ÿ¯ ’Á„¸⁄UÊ ‚ÊfiŒÿÊ fl‚ÊH§9H
…ŒtÚto : nu ¨ãSÜëU„-Ëðo™u rËØ fh™th, ¨‹y²-su Ëk¼s™eÞ r¢Þtytu{tk fwþ¤ rðît™tu{tk
ÉøðuŒ¼t»Þ
223
Ëßs™T ±¨æï-©uc „wýtu{tk ðË™th rðît™T ! ‚wk §ã-yu rðãt ÔÞðnth{tk ¥l-yts ¨æï}æÐï²æ²Ëtu{hË™t …t™ {txu Ðí愲æüÇæ:-«t‚:ft¤ …wÁ»ttÚto™u «t Út™th rðît™tu y™u Îñò}æì-rðît™tu{tk
fwþ¤ …Ý}æì-…wÁ»ttÚtoÞwõ‚ ÄtŠ{f {™w»Þ y™u Ïæ<ã:-W¥t{ ytË™™u ¥æ¨æβ-«t fh. (9)
¼tðtÚto : su ÷tuftu W¥t{ {™w»Þtu™u s W¥t{ ðM‚wytu «Œt™ fhu Au, ‚u «fth™t {™w»Þtu™tu
Ëk„ Ëðuoyu fhðtu òuEyu. ftuE …ý {™w»Þ rðãtðt™ y™u …wÁ»ttÚteo ÷tuftu™t Ëk„ y™u W…Œuþ
rð™t rŒÔÞ Ëw¾™u «t fhe þf‚t ™Úte. (9)
•flʸÜø¢ ŒÒ√ÿ¢ ¡Ÿ◊ÇŸ ÿˇfl ‚„ÍfiÁÃÁ÷—–
•ÿ¢ ‚Ê◊fi— ‚ȌʟflSâ ¬Êfià ÁÃ⁄UÊ•fiqK◊˜H§10H
…ŒtÚto : nu ¨éÎæݱ:-W¥t{ Œt™þe÷ rðît™tu ! yt… ¨ãêç„ç|æ:-Ë{t™ ytbt™Þwõ‚ r¢ÞtytuÚte
¥±æü@}æì-ðu„ ytrŒ „wýðt¤t ½tuzt™u «t fh™th y™u fhtð™th, Îñò}æì-rŒÔÞ „wýtu{tk «ð]¥t,
ç„Úæï¥u²}æì-[tuh ytrŒ r‚hMfth fh™tht rŒðËtu{tk «rËØ, …Ý}æì-…wÁ»ttÚto{tk «fx ÚtÞu÷ {™w»Þ™e
Ðæ„-hûtt fhtu; y™u su{ ¥²}æì-su ¨æï}æ:-…ŒtÚttuo™tu Ë{qn Ëðo™t Ëífth {txu Au ‚Útt (¥xÝïrðît™) „}æì-‚u™u ‚wk …ý ²ÿ±-Ëífth{tk ËkÞwõ‚ fh. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au, fu ËŒt Ëßs™tu™u ƒtu÷tðe™u ‚Útt ‚u{™tu Ëífth fhe™u Ëðo
…ŒtÚttuo™wk rðþu»t ¿tt™, ‚u™wk þtuÄ™ y™u ‚u™tu W…fth ÷uðt™wk ftÞo fhðwk òuEyu ‚Útt W¥thtu¥th (yrÄftrÄf)
‚u™u òýe™u ‚u rðãt™tu «[th …ý fhðtu òuEyu. (10)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ðËw, Áÿ y™u ytrŒíÞtu™e „r‚ ‚Útt «{tý ytrŒ™wk «r‚…tŒ™ fhu÷
Au, ‚uÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (45)
Ëqõ‚-46
∞·Ê ©U·Ê •¬Ífi√ÿʸ √ÿÈfië¿Áà Á¬˝ÿÊ ÁŒfl—– SÃÈÆ· flÊfi◊|‡flŸÊ ’ÎƄØH§1H
…ŒtÚto : nu rðŒwr»t ! su ‚wk su{ »¯æï-yu ¥Ðêòæü-™ …qðiof]‚t çα:-ËqÞo «ftþÚte Wí…L™ ÚtÞu÷e,
çÐí²æ-Ëðo™e «er‚ðÄof, ©¯æ:-Œtnr™r{¥tþe÷t Q»tt yÚtto‚T «¼t‚ðu¤t, Ïæëã„ì-{nt™ rŒðË™u «ftrþ‚
fhu Au, ‚u{ {™u òéÓÀç¨-yt™krŒ‚ fhu Au; y™u su{ ‚u ¥çEÝæ (¥çà±Ýæ-Ýæñ) ËqÞo y™u [kÿ{t™e
Ë{t™ yæÞÞ™ y™u W…Œuþ fh™the †eytu™t S„é¯ï-„wýtu™tu «ftþ fhu Au; ‚u{ nwk …ý ‚™u Ëw¾tu{tk
ðtË fhtðwk y™u ‚the «þkËt …ý fÁk. (1)
¼tðtÚto : su †eytu ËqÞo, [kÿ{t y™u
224W»tt™e Ë{t™ Ëðo «týeytu™u Ëw¾ «Œt™ fhu Au, ‚u
s (†eytu) yt™kŒ «t fhu Au, yLÞ ™rn. (1)
ÿÊ ŒdÊ Á‚ãœÈfi◊ÊÃ⁄UÊ ◊ŸÊÃ⁄UÊfi ⁄UÿËáÊÊ◊˜– ÁœÿÊ ŒflÊ flfi‚ÈÆÁflŒÊfiH§2H
224
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²æ-su Îdæ-Œw:¾tu™t ™tþf, 程{é}ææ„Úæ-Ë{wÿ y™u ™Œeytu™t
«{tý-fthf, }æÝæï„Úæ-{™™e Ë{t™ …th fh™tht, ç{²æ-f{oÚte Ú²è‡ææ}æì-Ä™™t Îï±æ-Œt‚t, ±¨éç±Îæ…w»f¤ Ä™™u «t fhtð™th yÂø™ y™u s¤™e Ë{t™ ð‚o{t™ yæÞt…f y™u W…Œuþf Au, ‚u™e
Ëuðt fhtu. (2)
¼tðtÚto : su{ rþÕ…e = fthe„h îtht Wr[‚ «fthÚte ËBÞfT «Þtu„ fhðt{tk ytðu÷ yÂø™
y™u s¤, Þt™tu = ðtn™tu™u {™™t ðu„™e Ë{t™ „r‚ fh™th-[t÷™th ‚Útt …w»f¤ Ä™ «tÂ
fhtð™th Au, ‚u{ yæÞt…f y™u W…Œuþf ntuðt òuEyu. (2)
flëÿãÃfi flÊ¢ ∑§∑ÈƧ„Ê‚Êfi ¡ÍÆáÊʸÿÊ◊Áœfi Áflc≈Á¬fi– ÿmÊ¢ ⁄UÕÊ ÁflÁ÷c¬ÃÊfiØH§3H
…ŒtÚto : nu rþÕ…eytu ! su …ê‡ææü²æ¢-ð]ØtðMÚtt{tk rðã{t™ ÜUÜéUãæ¨:-{nt™ rðît™ ±æ}æì-‚{u
rþÕ… rðãt ¼ýðt-¼ýtð™thtytu™u rðãtytu™tu ±Ó²‹„ï-W…Œuþ fhtu, ‚tu ±æ}æì-yt…™t h[u÷t Úƒ:rð{t™trŒ ðtn™tu ç±ç|æ:-…ûteytu™e Ë{t™ ç±cÅçÐ-yL‚rhût{tk ¥ç{-W…h Єæ„ì-[t÷u-Qzu. (3)
¼tðtÚto : òu {™w»Þtu ©uc rðît™™e …tËu rþÕ… y™u rþûtt™u „úný fhe™u rð{t™ ytrŒ Þt™tu™e
h[™t fhu, ‚tu …ûte™e Ë{t™ ytftþ{tk „{™-yt„{™{tk Ë{Úto ƒ™e þfu Au. (3)
„Áfl·Êfi ¡Ê⁄UÊ •¬Ê¢ Á¬¬fiÁûʸ ¬¬ÈfiÁ⁄UŸ¸⁄UÊ– Á¬ÃÊ ∑ȧ≈fiSÿ ø·¸ÁáÊ—H§4H
…ŒtÚto : nu ÝÚæ-™er‚ þe¾ð™th, ¼ýtð™th y™u W…Œuþ fh™thtytu-yÚtto‚T yæÞt…ftu y™u
W…Œuþftu ! ‚{u su{ …æÚ:-rð¼t„f‚to, ÐÐéçÚ:-ËBÞfT …qŠ‚f‚to, çЄæ-…t÷f, ÜéUÅS²-fwrx÷ {t„o™tu
™¯üç‡æ:-Œþof ËqÞo ã籯æ-ytnwr‚Úte ðÄe™u ¥Ðæ}æì-s¤™t Þtu„Úte çÐÐ<œæ-…qýo fhe™u «òytu™wk …t÷™
fhu Au, ‚u{ «ò™wk …t÷™ fhtu. (4)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo ð»tto ytrŒ îtht «týeytu ‚Útt y«týeytu™u …wü fhu Au, ‚u{ {™w»Þtuyu
Ëðo™u …wü fhðt òuEyu. (4)
•ÊŒÊ⁄UÊ flʯ ◊ÃËŸÊ¢ ŸÊ‚fiàÿÊ ◊Ãflø‚Ê– ¬Êâ ‚Ê◊fiSÿ œÎcáÊÈÆÿÊH§5H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-…rðºt „wý-Mð¼tðÞwõ‚ }愱™¨æ-¿tt™Úte ƒtu÷™th ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ !
‚{u su ±æ}æì-‚{thtu ¥æÎæÚ:-Ëðo «fthÚte þºtwytu™u rðŒthý fhðt™tu „wý Au, ‚u y™u {éc‡æé²æ«„Õ¼‚tÚte ¨æï}æS²-yiïÞo y™u }æ„èÝæ}æì-{™w»Þtu™e Ðæ„}æì-hûtt fhtu. (5)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttu áZ-ƒ¤Þwõ‚ Ëu™tÚte þºtwytu™u S‚e™u …tu‚t™wk y™u «òytu™wk yiïÞo r™íÞ
ð]rØ fhu. (5)
ÿÊ Ÿ— ¬Ë¬fi⁄UŒ|‡flŸÊ ÖÿÊÁÃfic◊ÃË Ã◊fi|SÃ⁄U—– ÃÊ◊S◊ ⁄UÊfi‚ÊÕÊÁ◊·fi◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu ¥çà±Ýæ-˼t y™u Ëu™t yæÞûttu ! su{ ËqÞo y™u [kÿ{t™e Á²æïç„c}æ„è-W¥t{
ÉøðuŒ¼t»Þ
225
«ftþÞwõ‚ ftÂL‚ „}æ:-htrºt™wk r™ðthý fhe™u «¼t‚ y™u þwõ÷…ûtÚte Ëðo™wk …tu»tý fhu Au, ‚u{
¥S}æï-y{the yrðãt™wk r™ðthý y™u rðãt™tu «ftþ fhe™u Ý:-y{™u („æ}æì-‚u) §¯}æì-yL™ ytrŒ™u
Úæ¨æƒæ}æì-«Œt™ fhtu. (6)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo y™u [kÿ{t ykÄfth™u Œqh fhe™u «týeytu™u Ëw¾e fhu Au, ‚u{ ˼t…r‚
y™u Ëu™t…r‚ yLÞtÞ™u Œqh fhe™u «òytu™u Ëw¾e fhu. (6)
•Ê ŸÊfi ŸÊflÊ ◊fiÃËŸÊ¢ ÿÊâ ¬Ê⁄UÊÿ ªãÃfifl– ÿÈÆÜ¡ÊÕÊfi◊|‡flŸÊ ⁄UÕfi◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu ¥çà±Ýæ-ÔÞðnth fh™th rþÕ…eytu ! yt… }æ„èÝæ}æì-{™w»Þtu™u Ýæ±æ-™tift îtht
ÐæÚæ²-…th xæ‹„±ï-sðt {txu Ý:-y{tht {txu (¥æ²æ„}æì-«t Úttytu y™u) Úƒ}æì-rð{t™ ytrŒ
Þt™ Ë{qn™u ²é†…æƒæ}æì-Þwõ‚ fhe™u [÷tðtu. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, hÚtÚte ¼qr{ …h, ™tiftÚte Ë{wÿ{tk y™u rð{t™Úte ytftþ{tk „{™t„{™
fhðwk òuEyu. (7)
•Á⁄Uòʯ flÊ¢ ÁŒflS¬ÎÆÕÈ ÃËÕ¸ Á‚ãœÍfiŸÊ¢ ⁄UÕfi—– ÁœÿÊ ÿÈfiÿÈÖÊ˝ ßãŒfifl—H§8H
…ŒtÚto : nu rþÕ…eytu ! su ±æ}æì-yt…™t (Ðëƒé-rðM‚]‚) Úƒ:-Þt™ Ë{qn rðrðÄ ðtn™tu Au,
‚u™u 程{êÝæ}æì-Ë{wÿ{tk „èƒïü-‚htððt{tk ¥çÚ~æ}æì-ðtn™ htufðt{tk ‚Útt Ÿzt s¤{tk ÂMÚth ht¾ðt
{txu ÷tu¾kz™t ËtÄ™tu çα:-«ftþ{t™ rðãw‚T, yÂø™ ytrŒ y™u §‹Î±:-s¤ ytrŒ™u (ç{²ær¢ÞtÚte) ²é²é…íï-Þwõ‚ fhtu. (8)
¼tðtÚto : r™ùÞ s ftuE …ý {™w»Þ yÂø™, s¤ ytrŒ îtht Ëk[tr÷‚ Þt™™t rð™t ¼qr{,
Ë{wÿ y™u ytftþ{tk Ëw¾…qðof „{™ fhe þf‚tu ™Úte. (8)
ÁŒflS∑fi§áflÊ‚ ßãŒfiflÊ fl‚ÈÆ Á‚ãœÍfiŸÊ¢ ¬Œ– Sfl¢ flÁfl¢˝ ∑ȧ„fi Áœà‚Õ—H§9H
…ŒtÚto : nu ÜU‡±æ¨:-{uÄtðe rðît™tu ! ‚{u yu rþÕ…eytu = fthe„htu™u …qAtu, fu ‚{u 程{êÝæ}æìË{wÿtu™t ÐÎï-{t„o{tk su çα:-«ftþ{t™ yÂø™ y™u §‹Îí±:-s¤ ytrŒ Au, ‚u™u ‚Útt S±}æì-…tu‚t™t
±ç±í}æì-ËwkŒh Y… Þwõ‚ ±¨é-Ä™™u ÜéUã-õÞtk ç{y¨ƒ:-Äthý fhðt™e yÚtto‚T ht¾ðt™e RåAt fhtu
Atu. (9)
¼tðtÚto : òu {™w»Þtu rðît™tu™e rþûtt y™wËth yÂø™-s¤ ytrŒ™t «Þtu„Úte Þwõ‚ Þt™tu{tk
ƒuËe™u htßÞftÞo y™u ÔÞt…th™e rËrØ {txu Ë{wÿ …th òÞ, ‚tu ‚u …w»f¤ Y… y™u Ä™™u «tÂ
226
fhu. (9)
•÷ÍfiŒÈÆ ÷Ê ©Ufi •¢‡Êfl Á„⁄Ufiáÿ¢ ¬˝Áà ‚Íÿ¸Ó—– √ÿfiÅÿ|îÊuÿÊ˘Á‚fi×H§10H
226
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu rþÕ…eytu ! ‚{u su{ ¥ç¨„:-yƒØ = ƒkÄ™ hrn‚ |ææ:-«ftþÞwõ‚ ¨ê²ü:-ËqÞo™t
¥¢àæ±ï-rfhýtu™t rð¼t„ {txu ç…u²æ-S¼™e Ë{t™ òw²„ì-«rËØ‚tÚte «ftþ{t™ ËL{w¾ ¥|æê„ìÚttÞ Au, ‚u{ ‚u™t …h Þt™™wk MÚtt…™ fhe™u ‚u{tk Wr[‚ MÚtt™ …h çãÚ‡²}æì Ëwðýo ytrŒ W¥t{
…ŒtÚttuo™u ht¾tu.-„tuXðtu. (10)
¼tðtÚto : nu Þt™tuÚte Þtºtt fh™th s™tu ! ‚{u ÷tuftu Äúwð ‚tht, (rŒþt Ëq[f) Þkºt y™u
ËqÞo ytrŒ™t {tæÞ{Úte rŒþtytu™u òýe™u Þt™tu™u [÷tðtu y™u Q¼t ht¾tu-Úttu¼tðtu. suÚte ¼ú{Úte
‚{thwk yLÞ MÚtt™ …h „{™ ÚttÞ ™rn. (10)
•÷ÍfiŒÈ ¬Ê⁄U◊Ãfifl ¬ãÕÊfi ´§ÃSÿfi ‚ÊœÈÆÿÊ– •ŒfiÁ‡¸Ê Áfl dÈÆÁÃÁŒ¸fl—H§11H
…ŒtÚto : {™w»Þtuyu Ë{wÿtrŒ™u ÐæÚ}æì-…th »„±ï-sðt {txu ßÞtk çα:-«ftþ{t™ ËqÞo y™u
«„S²-s¤™t ç±déç„:-y™uf «fth™t „{™ {txu Ћƒæ-{t„tuo ¥|æê„ì-ntuÞ, íÞtk ÂMÚth ÚtE™u ¨æ{é²æW¥t{ ðtn™Úte (Þtºtt fhe™u) Ëw¾…qðof Œuþ-ŒuþtL‚h™u ¥Î<àæ-r™nt¤u ‚tu ©e{k‚ fu{ ™ ƒ™u ? (11)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, „{™t„{™ {txu Ëh¤, þwØ {t„tuo™wk r™{toý fhe™u ‚Útt ‚u{tk rð{t™
ytrŒ Þt™tuÚte Ëthe he‚u Þtºtt fhe™u y™uf «fth™t Ëw¾tu™u «t fhðt òuEyu. (11)
ÃûÊÁŒŒ|‡flŸÊ⁄UflÊfi ¡Á⁄UÃÊ ¬˝ÁÃfi ÷Í·ÁÖ ◊Œ ‚Ê◊fiSÿ Á¬¬˝fiÃÊ—H§12H
…ŒtÚto : su …çÚ„æ-M‚wr‚ fh™th rðît™ çÐÐí„æï:-…qhý fh™tht ¥çEÝæï:-˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚Úte
¨æï}æS²-Wí…L™ s„‚™t {æÞu }æÎï-yt™kŒÞwõ‚ ÔÞðnth{tk ¥±:-hûtt ytrŒ™u Ðíç„|æê¯ç„-y÷kf]‚
fhu Au, „œæ„ì-‚u-‚u Ëw¾tu™u (§„ì-s) «t fhu Au. (12)
¼tðtÚto : ftuE…ý ({™w»Þ) rðît™tu îtht rþûtt y™u r¢Þt™u „úný fÞto rð™t Ëðo Ëw¾tu™u
«t fhe þf‚t ™Úte, ‚uÚte ‚u™e þtuÄ r™íÞ fhðe òuEyu. (12)
flÊfl‚ÊŸÊ ÁflflSflfiÁà ‚Ê◊fiSÿ ¬ËàÿÊ Áª⁄UÊ– ◊ŸÈÆcfl뿯÷ÍÆ •Ê ªfiÃ◊˜H§13H
…ŒtÚto : ±æ±¨æÝæ-yíÞk‚ Ëw¾{tk ðËtð™th, àæ}|æê-Ëw¾tu™u Wí…L™ fh™th, ¼ýtð™th y™u
ËíÞ™tu W…Œuþ fh™th yt… ç±±S±ç„-ËqÞo™t «ftþ{tk ¨æï}æS²-Wí…L™ s„‚™t {æÞ{tk Ðèy²æhûtt Y…e r¢Þt y™u çxæÚæ-ðtýeÚte y{™u }æÝéc±„ì-hûtf {™w»Þtu™e Ë{t™ ¥æ-xæ„}æì-Ëðo «fthÚte
«t Úttytu. (13)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ …htu…fthes™ «týeytu™u {txu r™ðtË, rðãt y™u «ftþ™tk Œt™Úte
Ëw¾ Wí…L™ fhu Au, yus he‚u ‚{u …ý Ëðo™t {txu …w»f¤ Ëw¾ Wí…L™ fhtu. (13)
ÿÈÆflÊL§·Ê •ŸÈÆ ÁüÊÿ¢ ¬Á⁄UfiÖ◊ŸÊL§¬Êøfi⁄UØ– ´§ÃÊ flfiŸÕÊ •ÄÃÈ˘Á÷fi—H§14H
…ŒtÚto : nu «„æ-Wr[‚„wý, ËwkŒh MðY…Þwõ‚ ˼t y™u Ëu™t…r‚ ! su{ ©¯æ:-«¼t‚ ðu¤t
¥v„éç|æ:-ht‚tu™e ËtÚtu ©Ðæ™Ú„ì-«t ÚttÞ Au, ‚u{ su ÐçÚÁ}æÝæï:-Ëðoºt „{™fthf, …ŒtÚttuo™t «ftþf
ËqÞo y™u [kÿ{t™e Ë{t™ rðã{t™ ²é±æï:-yt…™tu LÞtÞ y™u hûtt y{™u «t ÚttÞ. yt… çŸæ²}æì-
ÉøðuŒ¼t»Þ
227
W¥t{ ÷û{e™wk ¥Ýé±Ýƒ:-y™wfq¤‚t…qðof Ëuð™ fhtu. (14)
¼tðtÚto : htò ytrŒ y™u «òs™tu …hM…h «er‚ fhe™u ‚Útt {nt™ yiïÞo™u «t fhe™u,
ËŒt Ëðo™tu W…fth fhðt™tu «Þí™ fhu. (14)
©U÷Ê Á¬fi’Ã◊|‡flŸÊ÷Ê Ÿ— ‡Ê◊¸®fi ÿë¿Ã◊˜– •ÁflÁº˝ÿÊÁ÷fiM§ÁÃÁ÷fi—H§15H
…ŒtÚto : nu ˼t y™u Ëu™t™t Eþ ! ¥çà±Ýæ-Ëk…qýo rðãt y™u Ëw¾™u ÔÞt Út™th ! ‚{u
ƒL™u y{]‚Y… yti»trÄytu™t hË™wk çÐÏæ„}æì-…t™ fhtu; y™u ©|ææ-ƒL™u ¥ç±çÎí²æç|æ:-y¾krz‚ r¢ÞtÞwõ‚
ªç„ç|æ:-hûttytu îtht Ý:-y{™u àæ}æü-Ëw¾ ²ÓÀ„}æì-yt…tu-«Œt™ fhtu. (15)
¼tðtÚto : òu ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ytrŒ hts…wÁ»ttu «u{ y™u rð™Þ…qðof «òytu™wk …t÷™
fhu, ‚tu «òs™ …ý yu he‚u ‚uytu™e hûtt fhu. (15)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Q»tt y™u yrïytu™wk «íÞûttÚto ðýo™ fhu÷ Au, ‚uÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e
…qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (46)
Ëqõ‚-47
•ÿ¢ flÊ¢ ◊œÈfi◊ûÊ◊— ‚ÈÆ× ‚Ê◊fi ´§ÃÊflΜʖ
Ã◊fi|‡flŸÊ Á¬’â ÁÃ⁄UÊ•fiq®K¢ œûÊ¢ ⁄UàŸÊfiÁŸ ŒÊ‡ÊÈ·fiH§1H
…ŒtÚto : nu «„æ±ë{æ-s¤ y™u ÞÚttÚto rþÕ…r¢Þt fhe™u ð]rØ fh™th ! ¥çEÝæ-ËqÞo y™u ðtÞw™e
Ë{t™ ˼t y™u Ëu™t™t Eþ ! ±æ}æì-su ¥²}æì-yu }æ{é}æœæ}æ:-yíÞk‚ {ÄwhtrŒ „wýÞwõ‚ ¨æï}æ:Þt™ ÔÞt…th y™u ðiãf rþÕ… r¢ÞtÚte y{u ¨é„:-rËØ fhu÷ Au; „}æì-‚u ç„Úæï ¥q K}æì-r‚hMf]‚
rŒðË{tk Wí…L™ ÚtÞu÷ hË™wk ‚{u çÐÏæ„}æì-…t™ fhtu; y™u rðãtŒt™ fh™th rðît™™u {txu ÚyÝæçÝËwðýo ytrŒ y™u Þt™ ytrŒ™u {œæ}æì-Äthý fhtu. (1)
¼tðtÚto : ˼t…r‚ ytrŒ ËŒt yti»trÄytu™t Ëth¼t„-hË™wk Ëuð™ fhe™u, ƒ¤ðt™ ƒ™e™u,
«ò™e Ëk…r¥tytu™e ð]rØ fhu. (1)
ÁòÊ’ãœÈÆ⁄UáÊfi ÁòÊflÎÃÊfi ‚ÈƬ‡Êfi‚Ê ⁄UÕŸÊÿÊfiÃ◊|‡flŸÊ–
∑§áflÊfi‚Ê flÊ¢ ’˝rÊfi ∑Χáflãàÿäfl⁄U ÷ʢ ‚ÈoÎfiáÊÈâ „flfi◊˜H§2H
…ŒtÚto : ¥çà±Ýæ-yÂø™ y™u s¤™e
Ë{t™ ˼t™t y™u Ëu™t™t Eþ ! ‚{u su{ ÜU‡±æ¨:228
{uÄtðes™ ¥Š±Úï-yÂø™ntuºttrŒ y™u rþÕ…r¢ÞtÚte rËØ Þ¿t{tk su ç~æÏæ‹{éÚï‡æ-ºtý ƒkÄ™Þwõ‚ ç~æ±ë„æºtý rþÕ…r¢Þt™t «fthtuÚte …qrh‚ ¨éÐïàæ¨æ-W¥t{ Y… yÚtðt Ëwðýo szu÷ ÚƒïÝ-rð{t™ ytrŒ Þt™
îtht Œuþ-ŒuþtL‚htu{tk þe½ú „{™t„{™ fhe™u Ïæíræ-yL™trŒ …ŒtÚttuo™u ÜëU‡±ç‹„-fhu Au, ‚u{ ‚u™t
228
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
îtht Œuþ-ŒuþtL‚htu y™u îe…-îe…tL‚htu{tk ¥æ²æ„}æì-„{™t„{™ fhtu, „ï¯æ}æì-‚u ƒwrØ{t™tu™t ã±}æì„úný fhðt ÞtuøÞ rðãtytu™t W…Œuþ™u Ôæë‡æé„}æì-©ðý fhtu y™u yL™trŒ™e Ë{]rØ™e ð]rØ fhtu. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, rðît™tuÚte …ŒtÚto-rð¿tt™…qðof Þ¿t{Þ rþÕ…™e nM‚r¢Þt™u «íÞût fhe™u
ÔÞðnth ftÞtuo™u rËØ fhðt òuEyu. (2)
•|‡flfiŸÊ ◊œÈfi◊ûÊ◊¢ ¬Êâ ‚Ê◊fi◊ÎÃÊflΜʖ
•ÕÊl ŒfidÊ fl‚ÈÆ Á’÷˝fiÃÊ ⁄UÕfi ŒÊEÊ¢‚◊Ȭfiªë¿Ã◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu ¥çà±Ýæ-ËqÞo y™u ðtÞw™e Ë{t™ f{o y™u Îdæ-Œw:¾tu™u Œqh fh™th ! ±¨éËðtuoíf]ü Ä™™u çÏæ|æí„æ-Äthý fh™th ‚Útt «„æ±ë{æ-ÞÚttÚto „wý ËkÞwõ‚ «tr ËtÄ™Úte ð]rØ …t{u÷
˼t™t y™u Ëu™t™t …r‚ ! yt… ¥l-yts rðã{t™ rŒðË{tk }æ{é}æœæ}æ}æì-yíÞk‚ {ÄwhtrŒ „wýtuÚte
Þwõ‚ ¨æï}æ}æì-ðehhË™e Ðæ„}æì-hûtt fhtu, ¥ƒ-‚í…ùt‚T …qðtuoõ‚ Úƒï-rð{t™trŒ Þt™{tk ƒuËe™u
Îæà±æ¢¨}æì-Œt‚t …wÁ»t™e ©ÐxæÓÀ„}æì-Ë{e… «t Úttytu. (3)
¼tðtÚto : su{ ðtÞwÚte ËqÞo y™u [kÿ{t™e …wrü y™u ykÄfth™tu ™tþ ÚttÞ Au, ‚u{ s ˼t…r‚
y™u Ëu™t…r‚ îtht «òytu™tk Œw:¾tu™tu ™tþ y™u Ä™™e ð]rØ ÚttÞ Au. (3)
ÁòÊ·œSÕ ’Á„¸Á·fi ÁflEflŒ‚Ê ◊äflÊfi ÿôÊ¢ Á◊fiÁ◊ˇÊÃ◊˜–
∑§áflÊfi‚Ê flÊ¢ ‚ÈÆÂÊfi◊Ê •Á÷lfiflÊ ÿÈÆflÊ¢ „fiflãà •|‡flŸÊH§4H
…ŒtÚto : nu ç±E±ïΨæ-Ë{M‚ Ä™ «t fh™th ¥çEÝæ-ûtrºtÞ Ä{o{tk ÂMÚt‚ ˼t™t y™u
Ëu™tytu™t hûtf ! yt… su{ ¥ç|æl±:-Ëðo «fth™e rðãtytu™t «ftþf y™u rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuo™t
ËtÄf, ¨é„¨æï}ææ-Wí…L™ …ŒtÚttuo™u „úný fh™th, ÜU‡±æ¨:-{uÄtðe rðît™tu ç~æ¨{Sƒï-ºtý-¼qr{,
s¤ y™u ðtÞw™e ÂMÚtr‚ {txu, Ïæ<ãç¯-yL‚rhût{tk, }抱æ-{ÄwhhËÚte ±æ}æì-yt… y™u ²¿æ}æì-rþÕ…
f{o™u 㱋„ï-„úný fhu Au, ‚u{ ç}æç}æÿæ„}æì-rËØ fhðt™e RåAt fhtu. (4)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þtu rðît™tuÚte rðãt „úný fhe™u, Þt™tu™e h[™t fhe™u þe½ú „{™ fhe
þfu Au, ‚u{ yLÞ W…tÞÚte ™rn. (‚uÚte yu{tk yð~Þ …rh©{ fhðtu òuEyu) (4)
ÿÊÁ÷— ∑§áflfi◊Á÷Ác≈ÔUfiÁ÷— ¬˝Êflfiâ ÿÈÆfl◊fi|‡flŸÊ–
ÃÊÁ÷— cfl1>S◊Ê° •fiflâ ‡ÊÈ÷S¬ÃË ¬Êâ ‚Ê◊fi◊ÎÃÊflÎœÊH§5H
…ŒtÚto : nu «„æ±ë{æ-ËíÞ y™wct™-yt[hýÚte ðÄo{t™ àæé|æSЄè-fÕÞtýfthf f{o y™u ©uc
„wý Ë{qn™t …t÷f ! ¥çEÝæ-ËqÞo y™u [kÿ{t™t „wýÞwõ‚ ˼t™t Ëu™tæÞût ! ²é±}æì-yt… ƒL™u
²æç|æ:-su
Úte ¨æï}æ}æì-…tu‚t™t yiïÞo y™u ÜU‡±}æì-{uÄtðe rðît™™e Ðæ„}æìÉøðuŒ¥ç|æçcÅç|æ:-RåAtytu
¼t»Þ
229
hûtt fhtu, ‚u™tÚte ¥S}ææÝì-y{the ¨é-Ëthe he‚u ¥æ±„}æì-hûtt fhtu y™u su™tÚte y{the hûtt fhtu,
‚u™tÚte Ëðo «týeytu™e ¥æ±„}æì-hûtt fhtu. (5)
¼tðtÚto : su{ ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ð„uhu hts…wÁ»ttu …tu‚t™t yiïÞo™e hûtt fhu, ‚u{ «ò
y™u Ëu™tytu™e r™hk‚h hûtt fhu. (5)
‚Èƌʂfi ŒdÊ fl‚ÈÆ Á’÷˝fiÃÊ ⁄UÕ ¬ÎˇÊÊfi fl„Ã◊|‡flŸÊ–
⁄U®RÁÿ¥ ‚fi◊Èƺ˝ÊŒÈÆà flÊfi ÁŒfiflS¬ÿ¸S◊ œfiûÊ¢ ¬ÈL§S¬Î„fi◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu Îdæ-þºtw™tþf ±¨é-rðãtrŒ Ä™ Ë{qn™u ç±|æí„æ-Äthý fhe™u ¥çEÝæ-ðtÞw y™u
rðãw‚T Ë{t™ …qýo yiïÞoÞwõ‚ ! yt… su{ ¨éÎæ¨ï-W¥t{ ŒtË-ËuðfÞwõ‚ Úƒï-rð{t™trŒ Þt™{tk
¨}æéÎíæ„ì-Ë{wÿ y™u ËqÞoÚte ©„-y™u çα:-«ftþÞwõ‚ ytftþÚte …th Ðëÿæ:-Ëw¾ «tr™wk fthý
ÐéLSÐëã}æì-su …w»f¤™e RåAtðt¤t ntuÞ, ‚u Úç²}æì-htßÞ ÷û{e™u Äthý fhu, ‚u{ ¥S}æï-y{tht {txu
ÐçÚ{œæ}æì-Äthý fhtu. (6)
¼tðtÚto : ˼t…r‚ ytrŒ hts…wÁ»ttuyu Ëu™t y™u «ò™u {txu y™uf «fth™t Ä™ y™u Ë{wÿ
ytrŒ™e …th sðt {txu rð{t™ ytrŒ Þt™ ƒ™tðe™u Ëw¾™e ð]rØ fhðe òuEyu. (6)
ÿãŸÊfi‚àÿÊ ¬⁄UÊflÁà ÿmÊ SÕÊ •Áœfi ÃÈÆfl¸‡Êfi–
•ÃÊ ⁄UÕfiŸ ‚ÈÆflÎÃÊfi Ÿ •Ê ªfiâ ‚Ê∑¢§ ‚Íÿ¸®fiSÿ ⁄U®R|‡◊Á÷fi—H§7H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-ËíÞ „wý-f{o-Mð¼tðÞwõ‚ ˼tæÞût y™u Ëu™t…r‚ ! yt… ²„ì-su ¨é±ë„æW¥t{ yk„tuÚte …rh…qýo ÚƒïÝ-rð{t™ ytrŒ Þt™Úte ²„ì-su fthýu ÐÚæ±ç„-Œqh Œuþ{tk „{™ fhðt
‚Útt „é±üàæï-ðuŒ y™u rþÕ… rðãt™t ¿tt‚t rðît™s™™e ¥ç{cÆ:-W…h ÂMÚt‚ Úttytu Atu, ¥„:-yuÚte
¨ê²üS²-ËqÞo™tk Úçà}æç|æ:-rfhýtu™t ¨æÜU}æì-ËtÚtu Ý:-y{™u ¥æxæ„}æì-Ëðo «fthÚte «t Úttytu.
¼tðtÚto : htò y™u ˼t…r‚ ytrŒ, su Þt™Úte ytftþ {t„o îtht ƒeò Œuþ{tk sE þfu,
‚u Þt™™wk ÷tuftu «Þí™…qðof r™{toý fhu. (7)
•flʸÜøÊfi flÊ¢ ‚#fiÿÊ˘äfl⁄U®RÁüÊÿÊ fl„fiãÃÈÆ ‚flŸŒÈ¬fi–
ß·¯ ¬ÎÜøãÃÊfi ‚ÈÆ∑ΧÃfi ‚Èƌʟfifl •Ê ’Á„¸— ‚ËfiŒÃ¢ Ÿ⁄UÊH§8H
…ŒtÚto : ¥±æü@æ-½tuzt Ë{t™ ðu„ðt™
230Ðë@‹„æ-Ëw¾fthf ÝÚæ-˼t …r‚ y™u Ëu™t…r‚ ! yt…
su ±æ}æì-‚{tht ¨Œ„²:-ðht¤ ytrŒ yïÞwõ‚ ¨éÜëU „ï-ËwkŒh f{o fh™th, ¨éÎæݱï-W¥t{ Œt‚t {™w»Þ™u
{txu §¯}æì-Ä{o™e RåAt y™u W¥t{ yL™ ytrŒ Ïæ<ã:-ytftþ y™u ©uc …ŒtÚto ¨±Ýæ-Þ¿t™e
rËrØ™e r¢Þt ¥Š±ÚçŸæ²:-‚Útt …t÷™eÞ [õð‚eo htßÞ™e ©e÷û{eytu™u ¥æ±ã‹„é-«t fhtðu, ‚u
230
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…wÁ»ttu™tu ©Ð¨è΄}æì-Ëk„ ËŒt fhtu. (8)
¼tðtÚto : htò ÷tuftu ‚Útt «òs™ …hM…h W¥t{ …ŒtÚttuo™u Ë{Š…‚ fhe™u Ëw¾e ƒ™u. (8)
ßfi ŸÊ‚àÿʪfiâ ⁄UÕfiŸ ‚Íÿ¸®fiàfløÊ–
ÿŸ ‡ÊEfiŒÍÆ„ÕÈfiŒÊ¸‡ÊÈ· fl‚ÈÆ ◊äfl— ‚Ê◊fiSÿ ¬ËÃÿfiH§9H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-ËíÞt[hý MðY… ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ! yt… ²ïÝ-su ¨ê²üy±™æËqÞo™tk rfhýtu™e Ë{t™ ‚usMðe ÚƒïÝ-„{™ fhtð™th rð{t™ ytrŒ Þt™Úte ¥æxæ„}æì-Ëthe he‚u
yt„{™ fhtu, „ïÝ-‚uÚte Îæàæé¯ï-Œt™þe÷ {™w»Þ {txu }抱:-{Äwh „wýÞwõ‚ ¨æï}æS²-…ŒtÚto Ë{qn™t
Ð脲ï-…t™ y™u ¼tu„ {txu ±¨é-ftÞoY…e ÿÔÞ™u ªãƒé:-«t fhtðtu. (9)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttu su{ …tu‚t™t rn‚ {txu «Þí™ fhu, ‚u{ «ò™t Ëw¾ {txu …ý «Þí™
fhu. (9)
©UÄÕÁ÷fi®⁄U®Rflʸªflfi‚ ¬ÈM§fl‚Ífi •∑Ò¸§p ÁŸ ufiÿÊ◊„–
‡ÊÔflà∑§áflÊfiŸÊ¢ ‚ŒfiÁ‚ Á¬˝ÿ Á„ ∑¢§ ‚Ê◊¯ ¬¬ÕÈfi⁄U|‡flŸÊH§10H
…ŒtÚto : nu ÐéM±¨ê-y™uf rðît™tu{tk ðtË fh™th ¥çEÝæ-ðtÞw y™u ËqÞo Ë{t™ rðã{t™
Ä{o y™u LÞtÞ™t «ftþf ! ¥±¨ï-hûttrŒ {txu y{u ©vƒïç|æ:-ðuŒtuõ‚ M‚tuºt y™u ðuŒ rðãt™t
¿tt‚t rðît™tu™t Rü ð[™tu™t ¥ÜñU:-rð[thÚte ßÞtk ÜU‡±æÝæ}æì-rðît™tu™e çÐí²ï-r«Þ ¨Îç¨-˼t{tk
yt…™u çÝu²æ}æãï-yíÞk‚ ©Øt…qðof ƒtu÷tðu Au, íÞtk ‚{u ¥±æüÜUì-…ùt‚T àæE„ì-Ë™t‚™-y™trŒY…{tk
ÜU}æì-Ëw¾™u «t fhtu; ™-y™u çã-r™ùÞ…qðof ¨æï}æ}æì-Ëtu{ð÷e ytrŒ yti»trÄytu™t hË™wk ÐЃé:…t™ fhtu. (10)
¼tðtÚto : hts …wÁ»ttu y™u «òs™tu rðît™tu™e ˼t{tk sE™u W…Œuþtu™u r™íÞ Ëtk¼¤u, suÚte
Ëðo™u f‚oÔÞ y™u yf‚oÔÞ™tu ƒtuÄ ÚtE þfu. (10)
Ëk„r‚ : ynª htò y™u «ò™t Ä{o™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e
ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (47)
Ëqõ‚-48
‚„ flÊ◊Ÿfi Ÿ ©U·Ê √ÿÈfië¿UÊ ŒÈÁ„ÃÁŒ¸fl—–
‚„ lÈÆ꟟fi ’ή„ÃÊ Áflfi÷ÊflÁ⁄U ⁄UÊÿÊ ŒfiÁfl ŒÊSflfiÃËH§1H
…ŒtÚto : nu çα:-ËqÞo«ftþ™e Îéçã„:-…wºte™e Ë{t™ ©¯:-Q»tt Ë{t™ rðã{t™ ç±|ææ±çÚrðrðÄ ŒerÂÞwõ‚ Îïç±-rðãt y™u ËwrþûttytuÚte «ftþ{t™ fLÞt-…wºte ÎæS±„è-«þM‚ Œt™Þwõ‚
! ‚wk Ïæëã„æ-{nt™ „wý rðþu»tÚte ±æ}æïÝ-«þkrË‚ «ftþ Ërn‚, lé}ÝïÝ-LÞtÞ«ftþ fhðt Ërn‚,
ÉøðuŒ¼t»Þ
231
Úæ²æ-rðãt, [¢ð‚eo htßÞ÷û{e ¨ã-Ërn‚, Ý:-y{™u òéÓÀ-rðrðÄ «fthÚte «uhýt fh. (1)
¼tðtÚto : su™tÚte su Wí…L™ ÚttÞ Au, ‚u ‚u™t Ëk‚t™ Ë{t™ ntuÞ Au. su{ ftuE Mðt{e™tu
¼]íÞ-™tufh …tu‚t™t Mðt{e™u s„tze™u ‚Útt Ë[u‚ fhe™u ‚u™u ÔÞðnthtu{tk «Þtusu Au; su{ W»tt«¼t‚ðu¤t «týeytu™u …wÁ»ttÚtoÞwõ‚ fhe™u ‚u™u rðþt¤ …ŒtÚto-Ë{qn™u yÚtðt Ëw¾Úte ËkÞwõ‚ fhe™u
yt™krŒ‚ fhu Au; yus he‚u su{ Ëtks™e W»tt = ËkæÞtðu¤t Ëðo™u ÔÞðntrhf ftÞtuoÚte r™ð]¥t fhe™u
rð©t{Þwõ‚ fhu Au, ‚u{ {t‚t-r…‚tyu rðãt y™u Ëwrþûtt ytrŒ ÔÞðnthtu{tk …tu‚t™e fLÞtytu™u
«urh‚ fhðe òuEyu. (1)
•‡flÓÊflÃ˪ʸ◊fiÃËÁfl¸E‚ÈÆÁflŒÊ ÷ÍÁ⁄Ufi ëÿflãà flSÃfifl–
©UŒËfi⁄Uÿ ¬˝ÁÃfi ◊Ê ‚ÍÆŸÎÃÊfi ©U·‡øÊŒ ⁄UÊœÊfi ◊ÉÊÊŸÊfi◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu ©¯:-Q»tt Ë{t™ †e ! ‚wk su{ yu þw¼„wýÞwõ‚t Q»tt Au, ‚u{ ¥E汄è:-«þkË™eÞ
ÔÞtr Þwõ‚, xææï}æ„è:-…w»f¤ „tÞ ytrŒ …þwytu Ërn‚, ç±E¨éç±Î:-Ëðo …ŒtÚttuo™u ËBÞfT òý™the,
¨éÝë„æ:-Ëthe ËíÞ, r«ÞtrŒÞwõ‚ ðtýeytu™u ±S„±ï-Ëw¾{tk r™ðtË {txu |æêçÚ-ƒnwþ: ©ÎèÚ²-«uhýtfh;
y™u su ÔÞðnthtuÚte Ó²±‹„-r™ð]¥t ÚttÞ Au, ‚u™u }æÍææïÝæ}æì-Ä™ðt™tu™t Ëtr™æÞÚte Úæ{:-Ëðtuo¥t{
Ä™™u ™æïÎ-«uhýt fh, ‚u™tÚte }ææ-{™u Ðíç„-yt™krŒ‚ fh. (2)
¼tðtÚto : su{ Ëwþtur¼‚ Q»tt Ëðo «týeytu™u Ëw¾ «Œt™ fhu Au, ‚u{ †eytu …tu‚t™t …r‚ytu™u
r™hk‚h Ëw¾e fhu. (2)
©UflÊ‚Ê·Ê ©Uë¿ÊìÊ ŸÈ ŒflË ¡Ë⁄UÊ ⁄UÕÊfiŸÊ◊˜–
ÿ •fiSÿÊ •Êø⁄UfiáÊ·È ŒÁœ˝⁄U ‚fi◊Èƺ˝ Ÿ üÊfiflSÿflfi—H§3H
…ŒtÚto : nu †e Q»tt™e Ë{t™ …èÚæ-ðu„ Þwõ‚ Îï±è-Ëw¾ yt…™the ÚƒæÝæ}æì-yt™kŒŒtÞf Þt™tu{tk
©±æ¨-ðËu Au, ²ï-su ¥S²æ:-yu Ë‚e †e™t ¥æ™Ú‡æï¯é-Ä{oÞwõ‚ yt[hýtu{tk ¨}æéÎíï-Ý-su{ Ë{wÿ{tk
Ÿæ±S²±:-MðÞk rðãt™u Ëtk¼¤™tht rðît™tu W¥t{ ™tiftÚte „{™t„{™ fhu Au, ‚u{ Îç{íÚï-«er‚
ht¾u Au, ‚u …wÁ»t yíÞk‚ yt™kŒ™u «t fhu Au. (3)
¼tðtÚto : su™u …tu‚t™t Ë{t™ rðŒw»te = …krz‚t y™u ËðoÚtt y™wfq¤ †e «t ÚttÞ Au, ‚u
s Ëw¾™u «t fhu Au. (3)
©U·Ê ÿ à ¬˝ ÿÊ◊fi·È ÿÈÆÜ¡Ã ◊ŸÊfi ŒÊŸÊÿfi ‚ÍÆ⁄Uÿfi—–
•òÊÊ„ Ãà∑§áflfi ∞·Ê¢ ∑§áflfi232
Ã◊Ê ŸÊ◊fi ªÎáÊÊÁà ŸÎÆáÊÊ◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su ¨êÚ²:-M‚wr‚ fh™tht rðît™tu ! „ï-yt…™t îtht W…Œuþ «t fhe™u
¥~æ-yu ©¯:-«¼t‚™t ²æ}æï¯é-«nhtu{tk ÎæÝæ²-rðãtrŒ Œt™ {txu }æÝ:-rð¿tt™Þwõ‚ r[¥t™u Ðí²éT„ï«Þwõ‚ fhu Au, ‚u SðL{wõ‚ ƒ™u Au; y™u su ÜU‡±:-{uÄtðe »¯æ}æì-yu Ýë‡ææ}æì-«Ät™ rðît™tu™t
232
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ýæ}æ-™t{tu™u xæë‡ææç„-«þkrË‚ fhu Au, ‚u ÜU‡±„}æ:-yr‚þÞ {uÄtðe = ƒwrØ{t™ ƒ™u Au. (4)
¼tðtÚto : su ÷tuftu yuftL‚, …rðºt, rð晃tÄt hrn‚ MÚtt™{tk ƒuËe™u Þ{Úte ÷E™u ËkÞ{
…ÞoL‚ W…tË™t™t ™ð yk„tu™tu yÇÞtË fhu Au, ‚uytu …rðºt ytí{tÞwõ‚ ƒ™e™u rðþu»t ¿tt™ðt™,
yt y™u rËØ ƒ™e òÞ Au; y™u suytu ‚uytu™tu Ëk„ fhu Au, ‚uytu …ý þwØ yL‚:fhý Þwõ‚
ƒ™e™u ytí{Þtu„™t rs¿ttËw ƒ™e òÞ Au. (yÚtto‚T ytí{Þtu„ òýðt™t yrÄfthe ƒ™u Au.) (4)
•Ê ÉÊÊ ÿÊ·fifl ‚ÍÆŸÿÈ¸Æ·Ê ÿÊfiÁà ¬˝÷ÈÜ¡ÃË –
¡⁄UÿfiãÃË flΡfiŸ¢ ¬mŒËfiÿà ©Uà¬ÊfiÃÿÁà ¬ÁˇÊáÊfi—H§5H
…ŒtÚto : su ²æï¯ï±-ËíMºte™e Ë{t™ Ðí|æéT„è-Ëthe he‚u ¼tu„‚e, ¨ÝÚè-ËBÞfT «t Út‚e, …Ú²‹„èSýtoðMÚtt™u fh‚e, ©¯æ:-«t‚:ft¤ Ðm„ì-…„tu™e Ë{t™ ±ë…Ý}æì-{t„o™u §ü²„ï-«t fhe™u, ²æç„ò‚e y™u Ðçÿæ‡æ:-…ûteytu™u ©yÐ愲ç„-Wztzu Au, ‚u ft¤{tk Ëðuoyu Þtu„tÇÞtË Íæ-s fhðtu òuEyu. (5)
¼tðtÚto : su{ Q»tt r™{o¤, ËðoŒt Ëw¾ŒtrÞ™e y™u Þtu„tÇÞtË™e nu‚w Au, ‚u{ †eytu yu
ƒ™ðwk òuEyu. (5)
Áfl ÿÊ ‚ÎÆ¡Áà ‚◊fiŸ¢ √ÿ1>ÁÕ¸Ÿfi— ¬Œ¢ Ÿ flàÿÊŒfiÃË–
flÿÊ ŸÁ∑fi§c≈ ¬ÁåÃflÊ¢‚fi •Ê‚à √ÿÈfiC®ÊÒ flÊÁ¡ŸËflÃËH§6H
…ŒtÚto : nu Þtu„tÇÞtËe™e †e ! yt… su{ ²æ-su ¥æï΄è-ytÿo‚t fh‚e, ÝçÜU:-þçŒ ™
fh‚e, ±æç…Ý豄è-y™uf r¢Þtytu™e nu‚w ©¯æ:-«t‚: ft¤ ¥<ƒÝ:-«þM‚ yÚtoðt¤t™e Ð΢ Ý«tr™t ÞtuøÞ™e Ë{t™ ¨}æÝ}æì-ËwkŒh Ëk„út{{tk su{ ç±±ïç„-ÔÞtr ÚttÞ Au, su™e òcÅæñ-Œtnf
ftÂL‚{t-(rŒðË™t ‚t…{tk) Ð猄±æ¢¨-…‚™þe÷ ±²:-…ûte ¥æ¨„ï-ÂMÚth ÚttÞ Au, ‚u Ë{Þ = ðu¤t
„ï-‚tht Þtu„tÇÞtË {txu™tu Au, yu™u ‚wk òý. (6)
¼tðtÚto : su{ †eytu ÔÞðnthÚte …tu‚t™t …ŒtÚttuo «t fhu Au, ‚u{ …tu‚t™t «ftþÚte …tu‚t™t
ÔÞðnth™t yrÄfth™u «t ÚttÞ Au.
su{ yu W»tt rŒðË™u Wí…L™ fhe™u, Ëðo «týeytu™u ò„]‚ fhe™u-WXtze™u, ‚u™u …tu‚-…tu‚t™t
ftÞtuo{tk Ëk÷ø™ fhe™u htrºt™e r™ð]r¥t fhu Au; y™u rŒðË™e Wí…r¥t îtht Œtn (= ‚eð ‚t…)™u
Wí…L™ fhu Au, ‚u{ †eytuyu ƒ™ðwk yÚtto‚T fhðwk òuEyu. (6)
∞·ÊÿÈfiÄà ¬⁄UÊfl× ‚Íÿ¸ÓSÿÊŒÿfiŸÊŒÁœfi–
‡Êâ ⁄UÕfiÁ÷— ‚ÈÆ÷ªÊ·Ê ßÿ¢ Áfl ÿÊfiàÿÁ÷ ◊ÊŸÈfi·ÊŸ˜H§7H
…ŒtÚto : nu †eytu ! su{ »¯æ-yu ©¯æ:-«t‚:ft¤ (ÐÚ汄:-Œqh ŒuþÚte) ¨ê²üS²-ËqÞo {kz¤™t
©Î²Ýæ„ì-WŒÞ ¥ç{-W…htk‚ ¥Š²|±²év„-W…h ËL{w¾Úte Ëðo{tk Þwõ‚ ÚttÞ Au, suðe he‚u §²}æì-
ÉøðuŒ¼t»Þ
233
yu ¨é|æxææ-W¥t{ yiïÞoÞwõ‚ Úƒïç|æ:-h{ýeÞ Þt™tuÚte àæ„}æì-yËkÏÞ }ææÝé¯æÝì-{™w»ÞtrŒ™u ç±²æç„rðrðÄ he‚u «t ÚttÞ Au, ‚u{ ‚{u …ý Úttytu.
¼tðtÚto : su{ …r‚ðú‚t †eytu r™Þ{…qðof …tu‚t™t …r‚ytu™wk Ëuð™ fhu Au; ‚Útt su{ Q»tt
y™u …ŒtÚttuo™tu ËkÞtu„ Œqh ŒuþÚte MÚtt™Úte ÚttÞ Au, ‚u{ Œqh-ÂMÚt‚ fLÞt y™u ðh™tu rððtn fhðtu
òuEyu, Œqh Œuþ{tk «u{™e ð]rØ ÚttÞ Au. su{ Ë{e…-Œuþ ÂMÚt‚ (ðh-fLÞtytu)™t rððtn õ÷uþfthf ƒ™u Au, ‚u{ Œqh Œuþ ÂMÚt‚ (ðh fLÞtytu)™t Ëw¾fthf ƒ™u Au. (7)
ÁflEfi◊SÿÊ ŸÊŸÊ◊ øˇÊfi‚ ¡ªîÿÊÁÃfic∑ΧáÊÊÁà ‚ÍÆŸ⁄UËfi–
•¬ m·Êfi ◊ÉÊÊŸËfi ŒÈÁ„ÃÊ ÁŒfl ©U·Ê ©Ufië¿Œ¬ |dœfi—H§8H
…ŒtÚto : nu †eytu ! ‚{u su{ }æ{æïÝè-«þkrË‚ Ä™ nu‚w, ¨êÝÚè-Ëthe he‚u «t fhtð™the,
çα:-«ftþ{t™ ËqÞo™e Îéçã„æ-…wºte™e Ë{t™ ©¯æ:-«ftrþ‚ «¼t‚ðu¤t™u ç±E}æì-Ë{M‚ s„‚
ÝæÝæ}æ-ytŒh-™{™ fhu Au; y™u ‚u™t-‚uýe™t ™ÿæ¨ï-Œþo™ fhðt yÚtto‚ òuðt {txu Á²æïç„:-«ftþ
ÜëU‡ææïç„-fhu Au; y™u çd{:-®nËf, mï¯:-îu»te þºtwytu™tu ¥²æïÓÀ„ì-Œqh ðtË fhu Au, ‚u{ …r‚
ytrŒ{tk ð‚tuo-(yt[hý fhtu.) (8)
¼tðtÚto : su{ Ëwþe÷ †e rðΙtu™u Œqh fhe™u f‚oÔÞ f{tuo™u rËØ fhu Au, ‚u{ Q»tt ŒMÞw,
[tuh, þºtw ytrŒ™u Œqh fhe™u ftÞtuo™e rËrØ fhtð™the ntuÞ Au. (9)
©U· •Ê ÷ÊfiÁ„ ÷ÊŸÈŸÊfi øãº˝áÊfi ŒÈÁ„ÃÁŒ¸fl—–
•Êfl„fiãÃË ÷Íÿ¸S◊èÿ¢ ‚ÊÒ÷fiª¢ √ÿÈÆë¿ãÃË ÁŒÁflfiÁc≈®·ÈH§9H
…ŒtÚto : nu çα:-ËqÞo™tk «ftþ™e Îéçã„:-…wºte Ë{t™ fLÞt ! su{ ©¯æ:-«ftþ{t™ Q»tt
|ææÝéÝæ-ËqÞo y™u ™‹Îíï‡æ-[kÿ{tÚte ¥S}æ|²}æì-y{u …wÁ»ttÚteo™u {txu |æêçÚ-ƒnw s ¨æñ|æxæ}æì-yiïÞo™t
Ë{qn™u ¥æ±ã‹„è-ËðoºtÚte «t fhtð‚e, çÎç±çcůé-«ftrþ‚ ftÂL‚ytu{tk òéÓÀ‹„è-r™ðtË fhtð‚e,
ËkËth™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ ‚wk rðãt y™u þ{trŒÚte ¥æ|ææçã-Ëwþtur¼‚ Útt. (9)
¼tðtÚto : su{ W¥t{ fLÞt {t‚]fw¤ y™u r…‚]fw¤ ƒL™u™t ™t{™u Wßsð÷ fhu Au, ‚u{ Q»tt
MÚtq¤ y™u Ëqû{ ƒL™u «fth™e ðM‚wytu™u «ftrþ‚ fhu Au. (9)
ÁflEfiSÿ Á„ ¬˝ÊáÊfiŸ¢ ¡ËflfiŸ¢ àfl ÁflÿŒÈÆë¿Á‚fi ‚ÍŸÁ⁄U–
234 üÊÈÆÁœ ÁøfiòÊÊ◊ÉÊ „flfi◊˜H§10H
‚Ê ŸÊ ⁄UÕfiŸ ’ή„ÃÊ Áflfi÷ÊflÁ⁄U
…ŒtÚto : nu ¨êÝçÚ-Ëthe he‚u ÔÞðnth™u «t ç±|ææ±çÚ-rðrðÄ «ftþÞwõ‚ ç™~ææ}æ{ï-r[ºt =
yŒT¼w‚ {½ = Ä™ yÚtto‚T y™uf «fth™t Ä™Úte Ëwþtur¼‚ †e ! su{ Q»tt Ïæëã„æ-{nt™ ÚƒïÝ-
234
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
h{ýeÞ MðY… ðt rð{t™trŒ Þt™Úte rðã{t™ su{tk ç±ES²-Ë{M‚ «týeytu™t Ðíæ‡æÝ}æì-«tý
y™u …è±Ý}æì-Srðft™e «tr™tu Ëk¼ð ntuÞ Au, ‚u{ s y±ï-‚tht{tk ntuÞ Au. ²„ì-òu ‚wk Ý:y{™u òéÓÀç¨-rðrðÄ «fthu ðtË fhtðu Au, ‚u ‚wk y{tht ã±}æì-Ëtk¼¤ðt-Ëk¼¤tððt ÞtuøÞ ðtõÞtu™u
Ÿæéç{-Ëtk¼¤. (10)
¼tðtÚto : su{ Q»ttÚte Ëðo «týe{tºt™u Ëw¾ ÚttÞ Au, ‚u{ W¥t{ Mð¼tððt¤e †eÚte «ËL™
hnu™th™u, Ëðo yt™kŒ «t ÚttÞ Au. (10)
©U·Ê flÊ¡¢ Á„ fl¢Sfl ÿÁ‡øòÊÊ ◊ÊŸÈfi· ¡Ÿfi–
ßÊflfi„ ‚ÈÆ∑ΧÃÊfi •äfl⁄UÊ° ©U¬ ÿ àflÊfi ªÎÆáÊ|ãà flqfiÿ—H§11H
…ŒtÚto : nu ©¯:-«¼t‚ft¤ Ë{t™ rðã{t™ †e ! ‚wk ²:-su ç™~æ:-yŒT¼w‚ „wý-f{o-Mð¼tðÞwõ‚,
¨éÜëU„:-W¥t{ f{o fh™th ‚thtu …r‚ Au, }ææÝé¯ï-{™w»Þ …Ýï-rðãt, Ä{o ytrŒ „wýtuÚte «rËrØ{tk
±æ…}æì-¿tt™ y™u yL™™u çã-r™ùÞ…qðof ±S±-ËBÞfT he‚u Ëuð™ fh.
²ï-su ±q²:-«tr fhtð™th rðît™ {™w»Þ su fthýu ¥Š±ÚæÝì-yæðhÞ¿t yÚtðt y®nË™eÞ
rðît™tu™e ©Ðxæë‡æç‹„-ËBÞfT M‚wr‚ fhu Au y™u ‚™u W…Œuþ yt…u Au, „ïÝ-‚uÚte ‚uytu™u ¥æ±ãËw¾tu™u «t fhtð‚e hnu Au. (11)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ËqÞo Q»tt™u «t ÚtE™u, rŒðË™u Wí…L™ fhe™u, Ëðo «týeytu™u
Ëw¾e fhu Au; yu{ …wÁ»t …tu‚t™e †eytu-…í™eytu™u Ëw¼qr»t‚-y÷kf]‚ fhu ‚Útt …wÁ»ttu™u ‚u™e †eytu
…ý y÷kf]‚ fhu. yu he‚u …hM…h™t yíÞk‚ «u{ y™u W…fth îtht ËŒt Ëw¾e hnu. (11)
ÁflEÊfiãŒflÊ° •Ê flfi„ ‚Ê◊fi¬ËÃÿ˘ãÃÁ⁄UfiˇÊʌȷSàfl◊˜–
‚ÊS◊Ê‚Èfi œÊ ªÊ◊ŒEÊfiflŒÈÆÄâÿ1>◊È·Ê flÊ¡¯ ‚ÈÆflËÿ¸Ó◊˜H§12H
…ŒtÚto : nu ©¯:-«¼t‚ Ë{t™ †e ! nwk ¨æï}æÐ脲ï-Ëtu{ ytrŒ …ŒtÚttuo™t …t™ {txu ¥‹„çÚÿææ„ìW…hÚte ç±EæÝì-Ë{M‚ Îï±æÝì-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ …ŒtÚttuo y™u su ‚™u «t Úttô Aw, ‚u™u ‚wk …ý ¥æ±ãËthe he‚u «t Útt.
nu ©¯:-Q»tt Ë{t™ rn‚fthf y™u ¨æ-‚wk ¨±-RÂåA‚ …ŒtÚttuo «t fhtð™the ¥S}ææ¨éy{u RrLÿÞ, rfhý y™u …]rÚtðe ytrŒÚte ¥E汄ì-y™u yíÞw¥t{ ½tuztytuÚte Þwõ‚ ¨é±è²ü}æì-©uc
ðeÞo-…ht¢{fthf ±æ…}æì-rð¿tt™ ‚Útt yL™™u {æ:-Äthý fh. (12)
¼tðtÚto : su{ yu Q»tt …tu‚t™t «tŒw¼toðÚte þwØ s¤, ðtÞw, «ftþ ytrŒ «t fhtðe™u ‚Útt
Œtu»ttu™tu ™tþ fhe™u, Ëðo W¥t{ …ŒtÚttuo™t Ë{qn™u «fx fhu Au, ‚u{ W¥t{ †e „]nftÞtuo{tk «ð]¥t
ÚttÞ. (12)
ÉøðuŒ¼t»Þ
235
ÿSÿÊ L§‡ÊfiãÃÊ •ø¸ÿ— ¬˝ÁÃfi ÷º˝Ê •ºÎfiˇÊÖ
‚Ê ŸÊfi ⁄U®RÁÿ¢ ÁflEflÊfi⁄U¢ ‚ÈƬ‡Êfi‚◊ÈÆ·Ê ŒfiŒÊÃÈÆ ‚ÈÇêÿfi◊˜H§13H
…ŒtÚto : nu †e ! ²S²æ-su™e Ëtr™æÞÚte yu Làæ‹„:-[tuh, ztfw, ykÄfth ytrŒ™tu ™tþ ÚttÞ
Au; y™u |æÎíæ:-fÕÞtýftrhýe, ¥™ü²:-ŒerÂ, Ðíy²öÿæ„-«íÞût ÚttÞ Au.
¨æ-su{ yu ©¯æ-ËwY… yt…™the «¼t‚ðu¤t Ý:-y{tht {txu ç±E±æÚ}æì-Ë{M‚ ytåAtŒ™
fhðt = Ztkfðt ÞtuøÞ, ¨éÐïàæ¨}æì-Ëwþtur¼‚Y… Þwõ‚, Úç²}æì-[¢ð‚eo htßÞ ÷û{e ¨éx}²}æì-Ëw¾
ÎÎæç„-«Œt™ fhu Au, ‚uðe ƒ™e™u ‚wk …ý y{™u Ëw¾ŒtÞf ƒ™. (13)
¼tðtÚto : su{ rŒðË™u Wí…L™ fh™the Q»tt rð™t ftÞtuo Ëw¾…qðof rËØ Út‚tk ™Úte y™u …ŒtÚttuo™t
MðY…™e …ý «tr Út‚e ™Úte, ‚u{ W¥t{ †e rð™t yu ftÞtuo rËØ Út‚tk ™Úte. (13)
ÿ Áø|h àflÊ◊ηfiÿ— ¬Ífl¸®fi ™§Ãÿfi ¡È„ÍÆ⁄U˘flfi‚ ◊Á„–
‚Ê Ÿ— SÃÊ◊°Êfi •Á÷ ªÎfiáÊËÁ„ ⁄UÊœ‚Ê·fi— ‡ÊÈÆ∑˝§áÊfi ‡ÊÊÁø·ÊfiH§14H
…ŒtÚto : nu Q»tt Ë{t™ rðã{t™ }æçã-{nt„wý rðrþü rðŒw»te = …krz‚t †e ! ²ï-su Ðê±üsu yæÞÞ™ fhu÷ ðuŒtÚto™t ¿tt‚t rðît™tu ª„²ï-yíÞk‚ „wý «tr ‚Útt ¥±¨ï-hûtt ytrŒ «Þtus™™u
{txu y±æ}æì-‚™u …éãêÚï-«þkrË‚ fhu, ¨æ-‚u ‚wk àæéÜíïU‡æ-þwØ ftÞo nu‚w àææï癯æ-Ä{o«ftþÚte Þwõ‚ Úæ{¨æ…w»f¤ Ä™Úte Ý:-y{tht 癄ì-s S„æï}ææÝì-M‚wr‚ Ë{qntu™tu çã-r™ùÞ…qðof ¥ç|æ-ËL{w¾ xæë‡æèçãMðefth fh. (14)
¼tðtÚto : su™u ðuŒtu™wk …qðo yæÞÞ™ fhu÷ Au, ‚u «t[e™ }r»t y™u su ðuŒtæÞÞ™ fhe hÌtt
Au, ‚u yðto[e™ }r»t Au, yuðt {™w»Þtu™u òýðt òuEyu.
su{ rðît™tu su …ŒtÚttuo™u òýe™u W…fth fhu Au, ‚u{ yLÞtu™u …ý fhðt òuEyu.
su{ rðît™tu …tu‚t™e rðãtÚte …ŒtÚttuo™t „wýtu™u «ftrþ‚ fhe™u rðãt y™u W…fth fhu Au;
su{ yu Q»ttðu¤t-«¼t‚ Ë{M‚ …ŒtÚttuo™u ËBÞfT «ftrþ‚ fhe™u †eytu rðï™u Ëw¼qr»t‚-y÷kf]‚
fhu. (14)
©U·Ê ÿŒl ÷ÊŸÈŸÊ Áfl mÊ⁄UÊfi flÎÆáÊflÊfi ÁŒfl—–
¬˝ ŸÊfi ÿë¿ÃÊŒflÎÆ∑¢§ ¬ÎÆÕÈ ¿ÁŒ¸— ¬˝ŒfiÁfl ªÊ◊fiÃËÁ⁄U·fi—H§15H
236
…ŒtÚto : nu Îïç±-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ †e ! su{ ©¯æ:-«¼t‚ft¤ ¥l-yt rŒðË{tk |ææÝéÝæ-…tu‚t™t
«ftþÚte mæÚæñ-„]ntrŒ ‚Útt RrLÿÞtu™t «ðuþ y™u ™ef¤ðt™t r™r{¥t rAÿtu Ðíæ‡æü±:-Ëthe he‚u «tÂ
ÚttÞ Au; y™u su{ Ý:-y{tht {txu ²„ì, ¥±ëÜU}æì-®nËf «týeytuÚte r¼L™ Ðëƒé-Ëðo }‚wytu™t
236
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
MÚtt™ y™u yðftþ™u ÞtuøÞ ntuðtÚte rðþt¤ À<Î:-þwØ ytåAtŒ™Úte «ftþ{t™ „]n Au; y™u
su{ çα:-«ftþtrŒ „wý xææï}æ„è:-ƒnw s rfhýtuÚte Þwõ‚ §¯:-RåAtytu™u yt…u Au, ‚u{ (ç±)
ÐíÐÓÀ„æ„ì-Ëk…qýo «Œt™ fh. (15)
¼tðtÚto : su{ Q»tt …tu‚t™t «ftþÚte „‚ rŒðË, ð‚o{t™ yts™t rŒðËu ‚Útt ytð™th rŒðË{tk
Ëðo {t„tuo y™u îthtu™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ {™w»Þtuyu Ëðo }‚wytu{tk „]ntu™wk r™{toý fhe™u, ‚u{tk
Ëðo ¼tuøÞ …ŒtÚttuo™u MÚttr…‚ fhe™u ‚Útt yu «fth™t Ëðo ftÞtuo fhe™u «r‚rŒ™ Ëw¾™tu W…Þtu„
fhðtu òuEyu. (15)
‚ãŸÊfi ⁄UÊÿÊ ’Îfi®„ÃÊ ÁflE¬fi‡Ê‚Ê Á◊Á◊ˇflÊ ‚Á◊›UÊfiÁ÷⁄UÊ–
‚¢ lÈÆ꟟fi ÁflEÃÈ⁄UÊfi·Ê ◊Á„ ‚¢ flÊ¡ÒfiflʸÁ¡ŸËflÁÃH§16H
…ŒtÚto : nu ©¯:-«¼t‚ft¤ Ë{t™ ±æç…Ýè±ç„-«þkrË‚ r¢ÞtÞwõ‚ }æçã-…qs™eÞ rðît™ †e !
‚wk su{ ©¯æ:-Ë{M‚ Y…™u «ftrþ‚ fh™the «t‚:ft÷e™ ðu¤t = «¼t‚ ç±EÐïàæ¨æ-Ë{M‚ ËwkŒh
Y…Þwõ‚ Ïæëã„æ-{nt™ ç±E„éÚæ-Ëðo™u «ð]¥t fh™th ¨¢lé}ÝïÝ-rðãt, Ä{torŒ „wý «ftþÞwõ‚ Úæ²æ«þkrË‚ Ä™ ¨ç}æfæç|æ:-¼qr{, ðtýe, ™er‚ y™u ¨¢±æ…ñ:-Ëthe he‚u ÞwØ, yL™ y™u rð¿tt™Úte
Ý:-y{™u Ëw¾ yt…u Au, ‚u{ yu™tÚte ‚wk y{™u Ëw¾ «Œt™ fh. (16)
¼tðtÚto : su{ (rðît™tu™e) rþûttÚte {™w»Þtu Q»ttðu¤t™tk „wýtu™tk ¿tt™Úte Ëk…L™ Út‚tk …wÁ»ttÚto
rËrØÚte Ëw¾™tk ËtÄ™ Y… Ë{M‚ ðM‚wytu «t ÚttÞ Au, ‚u{ {t‚t™e rþûttÚte Ëk‚t™ W¥t{ ƒ™u
Au, yLÞ «fthÚte ™nª. (16)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk W»tt™tk áütL‚Úte fLÞt y™u †eytu™tk ÷ûtýtu™wk «r‚…tŒ™ fhðtÚte yt
Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (48)
Ëqõ‚-49
©U·Êfi ÷º˝Á÷⁄UÊ ªfiÁ„ ÁŒflÁ‡øfiº˝ÊøŸÊŒÁœfi–
fl„fiãàflL§áÊå‚fifl ©U¬fi àflÊ ‚ÊÁ◊ŸÊfi ªÎÆ„◊˜H§1H
…ŒtÚto : nu þw¼ „wýtuÚte «ftþ{t™ ! su{ ©¯:-fÕÞtý {txu Úæï™Ýæ„ì-ËBÞfT «ftþ{t™Úte
¥ç{-W…h |æÎíïç|æ:-fÕÞtýfthf „wýtuÚte ËBÞfT ytðu Au, ‚u{ ‚wk ¥æxæçã-«t Útt; y™u su{ yu
çα:-«ftþ™e Ë{e… «t ÚttÞ Au, ‚u{ y±æ-‚™u ¥L‡æŒ¨±:-hõ‚„wý rðrþü AuŒ™ fhe™u ¼tuõ‚t
¨æïç}æÝ:-W¥t{ …ŒtÚtoÞwõ‚ rðît™™t xæëã}æì-r™ðtË MÚtt™™u ©Ð±ã‹„é-Ë{e… «t fhu. (1)
¼tðtÚto : ¼qr{ ËkÞwõ‚ ËqÞo«ftþÚte su Q»tt™e Wí…r¥t ÚttÞ Au, ‚u su{ rŒðË Y…{tk …rhðŠ‚‚
ÚtÞu÷ …ŒtÚttuo™u «fx-«ftrþ‚ fhe™u Ëðo™u ytnT÷trŒ‚ yÚtto‚T nŠ»t‚ fhu Au, ‚u{ ƒúñ[Þo…qðof rðãt
ÉøðuŒ¼t»Þ
237
¼ýu÷ †e ©uc ntuÞ Au. (1)
‚ÈƬ‡Êfi‚¢ ‚ÈÆπ¢ ⁄UÕ¢ ÿ◊äÿSÕÊfi ©U·Sàfl◊˜–
ßÊfi ‚ÈÆüÊflfi‚¢ ¡Ÿ¢ ¬˝ÊflÊl ŒÈfiÁ„ÃÁŒ¸fl—H§2H
…ŒtÚto : nu çα:-«ftþ{t™ ËqÞo™e Îéçã„:-…wºte Ë{t™ ©¯:-rðã{t™ †e ! ‚wk ²}æì-su{ ¨éÐïàæ¨}æìËwkŒhY…, ¨é¶}æì-yt™kŒfthf, Úƒ}æì-¢ezt™t ËtÄ™ Þt™™e ¥Š²Sƒæ:-W…h ƒuË™th «týe yt™kŒ™e
ð]rØ fhu Au, „ïÝ-‚u hÚtÚte ¨éŸæ±¨}æì-W¥t{ ©ðýÞwõ‚ …Ý}æì-rðît™ {™w»Þ™e Ðíæ±-Ëthe he‚u hûtt
ytrΠfh. (2)
¼tðtÚto : su{ «ftþ îtht MðY…™e «t ÚttÞ Au, ‚u{ Ëti¼tøÞftrhýe rðŒw»te †e îtht
„]nftÞtuo™e rËrØ y™u Ëk‚t™tu™e Wí…r¥t ÚttÞ Au, ‚u{ òýe™u {™w»Þtuyu ‚uýe™t «íÞu W…fthe
ƒ™ðwk òuEyu. (2)
flÿfiÁ‡øûÊ ¬ÃÁòÊáÊÊfi Ám¬ìÊÃÈfic¬Œ¡È¸ÁŸ–
©U·— ¬˝Ê⁄UfiãŸÎÆÃÍ°⁄UŸÈfi ÁŒflÊ •ãÃfièÿS¬Á⁄UfiH§3H
…ŒtÚto : nu †e ! su{ ¥…éüçÝ-Ëthe he‚u «Þí™™t fthýu ©¯:-Q»tt çα:-ËqÞo «ftþ™e ¥‹„ï|²:Ë{e…Úte «„êÝì-}‚wytu™u rËØ y™u çmЄì-{™w»ÞtrŒ™tu ‚Útt ™„écЄì-…þw ytrŒ™tu ƒtuÄ fhtðe™u
Ëðuo «t ÚtE™u, su{ yu™tÚte Єç~æ‡æ:-™e[u, Ÿ[u Wz™tht ±²:-…ûteytu ÐíæÚÝì-yºt-‚ºt òÞ
Au; 癄ì-‚u{ s „ï-‚tht{tk „wý ÚttÞ. (3)
¼tðtÚto : su{ Q»tt-{wnq‚o, «nh, rŒðË, {rn™t, }‚w yÞ™ (= ŒrûtýtÞ™, W¥thtÞý)
y™u ð»ttuo™tu rð¼t„ fhe™u «týeytu™t ÔÞðnth y™u [u‚™‚t™tu rð¼t„ fhu Au, ‚u{ †e Ë{M‚
„]nftÞtuo™tu rð¼t„ fhu. (3)
√ÿÈÆë¿ãÃË Á„ ⁄U®R|‡◊Á÷Áfl¸Efi◊Ê÷ÊÁ‚fi ⁄UÊøŸ◊˜–
ÃÊ¢ àflÊ◊Èfi·fl¸‚ÍÆÿflÊfi ªËÁ÷¸— ∑§áflÊfi •„Í·ÃH§4H
…ŒtÚto : nu ±¨é²±:-su …]rÚtðe ytrŒ ðËwytu™tu ËkÞwõ‚ y™u rðÞwõ‚ fh™th ÜU‡±æ:-ƒwrØ{t™tu
su{ ©¯:-Q»tt òéÓÀ‹„è-rðrðÄ «fthÚte ðËtð™the çã-r™ùÞ…qðof Úçà}æç|æ:-rfhýtuÚte Úæï™Ý}æìÁr[fthf ç±E}æì-Ë{M‚ ËkËth™u ¥æ|ææç¨-«ftrþ‚ fhu Au, ‚uðe „æ}æì-‚u y±æ}æì-‚™u †e™u xæè<|æ:ðuŒrþûttÞwõ‚ …tu‚t™e ðtýeytuÚte ¥ãê¯238
„-«þkrË‚ fhu. (4)
¼tðtÚto : Q»tt™t „wýtu™e Ë{t™ „wýðt¤e †e ©uc ntuÞ Au, yu{ rðît™tuyu òýðwk òuEyu
y™u Ëðo™u W…Œuþ yt…ðtu òuEyu. (4)
238
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëk„r‚ : yt{tk Q»tt™t „wýtu™wk ðýo™ fhðtÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu
Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (49)
Ëqõ‚-50
©UŒÈÆàÿ¢ ¡ÊÃflfiŒ‚¢ Œfl¢ flfi„|ãà ∑§Ãflfi—– ºÎÆ‡Ê ÁflEÊfiÿ ‚Íÿ¸Ó◊˜H§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ ÜïU„±:-rfhýtu ç±Eæ²-Ëðo™u gàæï-òuðt ©-y™u Œu¾tzðt™t
ÞtuøÞ-ÔÞðnth™u {txu y²}æì-‚u …愱ïΨ}æì-Wí…L™ fhu÷ …ŒtÚttuo™u «t fh™th Îï±}æì-«ftþ{t™
¨ê²ü}æì-hrð{kz¤ yÚtto‚T ËqÞo{kz¤™e ©mãç‹„-W…h ðnu Au, ‚u{ „]nt©{™u Ëw¾ŒtÞf, Ëwþtur¼‚
†eytu™u rððtn rðrÄÚte «t fhtu. (1)
¼tðtÚto : su{ ½tuztytu hÚt™wk y™u rfhýtu ËqÞo™wk ðn™ fhu Au, ‚u{ ÄtŠ{fs™, rðãt y™u
Ä{oY…e «ftþÚte Ëk…L™ y™u Ë{t™ „wýÞwõ‚ †eytu™tu …wÁ»ttu™e ËtÚtu rððtn fhu. (1)
•¬ àÿ ÃÊÿflÊfi ÿÕÊ ŸˇÊfiòÊÊ ÿãàÿÄÃÈÁ÷fi—– ‚Í⁄UÊfiÿ ÁflEøfiˇÊ‚H§2H
…ŒtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! ‚{u ²ƒæ-su{ ¥vyæéç|æ:-htrºtytu™e ËtÚtu Ýÿæ~ææ-™ûtºt ytrŒ ûtÞhrn‚
÷tuf y™u „æ²±:-ðtÞw ç±E™ÿæ¨ï-rðï™u Œu¾tz™th ¨êÚæ²-ËqÞo÷tuf™u {txu ¥Ð²ç‹„-ËkÞwõ‚ y™u
rðÞwõ‚ ÚttÞ Au, ‚u{ s rððtrn‚ †eytu™e ËtÚtu ËkÞwõ‚-rðÞwõ‚ ÚtÞt fhtu. (2)
¼tðtÚto : su ht‚u ™ûtºt [kÿ{t™e ËtÚtu y™u «tý þheh™e ËtÚtu hnu Au, ‚u{ rððtrn‚ †e…wÁ»ttu ËtÚtu hnu. (2)
•ºÎfiüÊ◊Sÿ ∑§ÃflÊ Áfl⁄U®R‡◊ÿÊ ¡ŸÊ° •ŸÈfi– ÷˝Ê¡fiãÃÊ •ÇŸÿÊfi ÿÕÊH§3H
…ŒtÚto : ²ƒæ-su{ ¥S²-yu Ërð‚t-ËqÞo™t |æíæ…‹„:-«ftþ{t™ ¥xݲ:-«ßðr÷‚ ÜïU„±:sýtð™tht Úà}æ²:-rfhýtu …ÝæÝì-{™w»ÞtrŒ «týeytu™u ¥Ýé-y™wfq¤‚tÚte «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ nwk
…tu‚t™e {the …í™e y™u {tht …r‚™u s Ë{t„{™u ÞtuøÞ Œu¾wk-òýwk, yLÞ™u ™rn. (3)
¼tðtÚto : su{ «Œe yÂø™ y™u ËqÞo ytrŒ ƒnth Ëðo MÚtt™tu{tk «ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚u{
s yL‚htí{t{tk Eïh™tu «ftþ Au. ‚u™u òýðt {txu Ëðo {™w»Þtuyu «Þí™ fhðtu ÞtuøÞ Au, ‚u
(Eïh)™e yt¿ttÚte, …thft †e-…wÁ»ttu™e ËtÚtu ÔÞr¼[th™tu ËðoÚtt íÞt„ fhe™u †e-…wÁ»t …tu‚…tu‚t™t rððtrn‚ ËtÚtu s }‚w„t{e ƒ™u-Ë{t„{ fhu. (3)
Ã⁄UÁáÊfiÁfl¸EŒfi‡Ê¸ÃÊ ÖÿÊÁÃc∑ΧŒfiÁ‚ ‚Íÿ¸– ÁflE◊Ê÷ÊfiÁ‚ ⁄UÊøŸ◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu ¨ê²ü-[ht[h (s„‚)™t ytí{t Eïh ! çÃæEÎàæüyæ:-suÚte rðï™t Œþof y™u „Úç‡æ:rûtÃt = þe½ú ¥ËŒæçÃæyæ ËkÕ…rð‚ fh™th = …th fh™th Á²æïç„cÜëUyæì-Mð«ftþ MðY… yt… ! Úæï™Ý}æì-
ÉøðuŒ¼t»Þ
239
Ár[fthf Y…Úte ç±E}æì-Ëðo s„‚™u «ftrþ‚ fhtu Atu, ‚uÚte yt… Mð«ftþ MðY… Atu. (4)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo y™u rðãw‚T ƒnth™t y™u ykŒh™t Ëðo MÚtq¤ …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fhe þfu
Au, ‚u{ ËqÞo = Eïh Ëðo yr¾÷ = Ëðo-Ë{M‚ ËkËth™u «ftrþ‚ fhu Au. (4)
¬˝àÿæU˜ ŒflÊŸÊ¢ Áfl‡Êfi— ¬˝àÿ昧æȧŒfiÁ· ◊ÊŸÈfi·ÊŸ˜– ¬˝àÿæU˜® ÁflE¢ SflfiºÎ¸Æ‡ÊH§5H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! su yt… Îï±æÝæ}æì-rŒÔÞ…ŒtÚttuo y™u rÔtît™tu™u ç±àæ:-«ò }ææÝé¯æÝì{™w»Þtu™u Ðíy²Ñì Ñé Îïç¯-Ëthe he‚u «t Atu y™u Ëðo™t ytí{tytu{tk Ðíy²Ñì -«t Úttytu Atu, yuÚte
ç±E¢-S±Îëüàæï-Ëðo Ëw¾tu™u òuðt {txu Ëðo™t Ðíy²Ñì -«íÞ„tí{Y…Úte W…tË™eÞ Atu. (5)
¼tðtÚto : suÚte Eïh ËðoÔÞt…f, ËðtoL‚Þto{e y™u Ë{M‚ f{tuo™t Ëtûte Au, ‚uÚte yu s (Eïh)
Ëßs™tu îtht W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Au. (5)
ÿŸÊfi ¬Êfl∑§ øˇÊfi‚Ê ÷È⁄U®Ráÿãâ ¡ŸÊ° •ŸÈfi– àfl¢ flfiL§áÊ ¬‡ÿfiÁ‚H§6H
…ŒtÚto : nu Ðæ±ÜU-…rðºtfthf ±L‡æ-Ëðtuíf]ü s„Œeïh ! yt… ²ïÝ-su ™ÿæ¨æ-rð¿tt™ «ftþÚte
|æéÚ‡²‹„}æì-Äthý y™u …tu»tý fh‚t-fh‚t ÷tuftu y™u s™t™-{™w»ÞtrŒ™u ¥ÝéÐà²ç¨-Ëthe he‚u swytu
Atu, ‚u ¿tt™ «ftþÚte y{™u f]…t fhe™u ËkÞwõ‚ fhtu. (6)
¼tðtÚto : …h{uïh™e W…tË™t rð™t ftuE …ý ({™w»Þ™u) rð¿ttLt™e («tÂÂ) y™u …rðºt‚t
Útðe Ëk¼ð ™Úte, ítuÚte Ëðo {™w»Þtuyu yuf s Eïh™e W…tË™t fhðe òuEyu. (6)
Áfl lÊ◊fiÁ· ⁄U¡fiS¬ÎÆâfl„Ê Á◊◊ÊfiŸÊ •ÄÃÈÁ÷fi—– ¬‡ÿÜ¡ã◊ÊfiÁŸ ‚Íÿ¸H§7H
…ŒtÚto : nu ¨ê²ü-[ht[h™t ytí{t …h{uïh ! yt…, su{ ËqÞo÷tuf ¥vyæéç|æ:-«rËØ htrºtytu
Ðëƒé-rðM‚]‚ Ú…:-÷tuf Ë{qn™wk y™u ¥ãæ-rŒðËtu™wk ç}æ}ææÝ:-r™{toý fhe™u Ðëƒé-rðM‚eýo ÚÁæ:- ÷tuftu™u
«t ÚtE™u r™Þ{-ÔÞðMÚtt fhtu Atu, ‚u{ y{tht …‹}ææçÝ-…qðo, …h y™u ð‚o{t™ sL{tu™u Œæà²ÝìòuE™u òïç¯-y™uf «fthÚte òýðt y™u «t fhðt ÞtuøÞ Atu. (7)
¼tðtÚto : su (…h{uïhu) ËqÞo ytrŒ ÷tuftu™e h[™t fhe Au, Ëðo Sðtu™t …t…-…wÛÞtrŒ f{tuo™u
òuE™u-f{to™wËth ÞÚttÞtuøÞ ‚Œ™wËth V¤ «Œt™ fhu Au, ‚u s Ëðo™t ËíÞ LÞtÞfthe htò Au,
‚u{ Ëðo {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu. (7)
‚åà àflÊfi „Á⁄UÃÊ ⁄UÕ fl„fi|ãà Œfl ‚Íÿ¸– ‡ÊÊÁøc∑fi§‡Ê¢ ÁfløˇÊáÊH§8H
240
…ŒtÚto : nu ç±™ÿæ‡æ-Ëðo™t ÿüt, Îï±-Ëw¾Œt‚t, ¨ê²ü-¿tt™ MðY… s„Œeïh ! su{ ¨Œ„nrh‚trŒ Ët‚ ãçÚ„:-suLttÚte hËtu™wk nhý fhu Au, ‚u rfhýtu àææïç™cÜïUàæ}æì-…rðºt ŒeÂÂ{t™ ËqÞo÷tuf™u
Úƒï-h{ýeÞ ËwkŒh hÚt{tk ±ãç‹„-«t fhu Au, ‚u{ y±æ-yt…™u „tÞºte ytrŒ ðuŒMÚt Ët‚ AkŒ
240
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
«t fhtðu Au. (8)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ rfhýtu rð™t ËqÞo™wk Œþo™ Út‚wk ™Úte, ‚u{ ðuŒtÇÞtË rð™t …h{tí{t™t
Œþo™ Út‚tk ™Úte, yu{ òýðwk òuEyu. (8)
•ÿÈfiÄà ‚åà ‡ÊÈÆãäÿÈfl— ‚Í⁄UÊ ⁄UÕfiSÿ Ÿåàÿfi—– ÃÊÁ÷fiÿʸÁà SflÿÈfiÁÄÃÁ÷—H§9H
…ŒtÚto : nu Eïh ! su{ ¨êÚ:-Ëðo «ftþf su ¨Œ„-…qðtuoõ‚ Ët‚ ÝŒy²:-™tþ hrn‚ àæé‹Š²é±:þwrØfthf rfhýtu Au, ‚u™u ÚƒS²-h{ýeÞ MðY…{tk ¥²évyæ-fh‚t y™u ‚u™t Ërn‚ «t ÚttÞ Au,
‚u{ yt… „æç|æ:-‚u S±²éçv„ç|æ:-…tu‚t™e ÞwÂõ‚Úte Ë{M‚ ËkËth™u ËkÞwõ‚ ht¾u Au, yuðtu y{™u
áZ r™ùÞ Au. (9)
¼tðtÚto : su ËqÞo™e Ë{t™ MðÞk «ftþ{t™, ytftþ™e Ë{t™ ÔÞt y™u W…tËftu™e þwrØ =
…rðºt fh™th …h{uïh Au, ‚u r™ùÞ s Ëðo {™w»Þtu îtht W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Au. (9)
©Umÿ¢ Ã◊fi‚S¬Á⁄U ÖÿÊÁÃc¬‡ÿfiãà ©UûÊfi⁄U◊˜–
Œfl¢ ŒfiflòÊÊ ‚Íÿ¸◊ªfiã◊ ÖÿÊÁÃfiL§ûÊ◊◊˜H§10H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ Á²æïç„:-Eïh hr[‚ «ftþ{t™ ËqÞo™u Ðಋ„:-òuE™u ±²}æìy{u „}æ¨:-y¿tt™-ykÄfthÚte …]ÚtfT ÚtE™u Á²æïç„:-«ftþ MðY… ©œæÚ}æì-ËÔttuoíf]ü «÷ÞÚte Wæðo
=…qðo rðã{t™ y™u «÷Þ fh™th (yÚtto‚T «÷Þ …qðo hnu÷ y™u «÷Þ …Ae …ý hnu™th) Îï±~ææŒuð, {™w»Þ y™u …]rÚtðe ytrŒ (÷tuf){tk ÔÞt…f Îï±}æì-Ëw¾ŒtÞf, ©œæ}æ}æì-Wíf]ü „wý-f{o-Mð¼tðÞwõ‚
¨ê²ü}æì-Ëðtoí{t Eïh™u вéüÎxæ‹}æ-Ëðo «fthÚte «t fheyu, ‚u{ ‚{u …ý «t fhtu. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yu òýðwk òuEyu, fu Eïh™e Ë{t™ yLÞ ftuE …ý W¥t{ «ftþf …ŒtÚto
™Úte; y™u ‚u™e «t rð™t ftuE …ý {™w»Þ {wÂõ‚ Ëw¾™u «t fhe þf‚t ™Úte. (10)
©UlãŸl Á◊fiòÊ◊„ •Ê⁄UÊ„ãŸÈûÊfi⁄UÊ¢ ÁŒflfi◊˜–
NUº˝Êª¢ ◊◊fi ‚Íÿ¸ „Á⁄U◊Êáʯ ø ŸÊ‡ÊÿH§11H
…ŒtÚto : nu ç}æ~æ}æã:-r{ºttu™t Ëífth™u ÞtuøÞ, ¨ê²ü-Ëðo yti»trÄ y™u htu„ r™ðthý™t ¿tt‚t
rðît™ ! yt… su{ ¥l-©lÝì-WŒÞ™u «t ÚtÞu÷ ‚Útt ©œæÚæ}æì-fthýY…e çα}æì-Œe™u ¥æÚæïãÝìËBÞfT he‚u fhe™u ykÄfth™wk r™ðthý fhe™u rŒðË™u «fx fhtu Atu, ‚u{ {tht NÎííæïxæ}æì-ӌޙt
htu„tu ‚Útt ãçÚ}ææ‡æ}æì-nhý fh™th [tuh ytrŒ™tu Ýæàæ²-™tþ fhtu. (11)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™t WŒÞÚte ykÄfth y™u [tuh ytrŒ …÷tÞ™ fhe òÞ Au, ‚u{ W¥t{
ðiã™e «tÂÂÚte fw…ÚÞ y™u htu„™wk r™ðthý ÚttÞ Au. (11)
ÉøðuŒ¼t»Þ
241
‡ÊÈ∑fi§·È ◊ „Á⁄U◊Êáʯ ⁄UʬáÊÊ∑§Êfi‚È Œä◊Á‚–
•ÕÊfi „ÊÁ⁄Uº˝fl·Èfi ◊ „Á⁄U◊ÊáÊ¢ ÁŸ Œfiä◊Á‚H§12H
…ŒtÚto : su{ ©uc ðiã fnu, ‚u{ y{u àæéÜïU¯é-þwf™e Ë{t™ fhu÷ f{tuo y™u ÚæïЇææÜUæ¨éhtu…ý-hws fh™th ÷u… ytrŒ r¢ÞtytuÚte }æï-{tht ãçÚ}ææ‡æ}æì-r[¥t™u ¾U[™th htu„™tþf yti»trÄytu™u
Ί}æç¨-Äthý fheyu. ¥ƒæï-‚í…ùt‚T ãæçÚÎí±ï¯é-su Ëw¾nh {÷ðtnf htu„ Au, ‚u{tk }æï-{tht-ãçÚ}ææ‡æ}æìnhýþe÷ r[¥t™u çÝΊ}æç¨-r™hk‚h ÂMÚth fhwk. (12)
¼tðtÚto : {™w»Þtu ÷u…™ ytrŒ r¢ÞtytuÚte Ë{M‚ htu„tu™wk r™ðthý fhe™u ƒ¤™u «t fhu.
(12)
©UŒfiªÊŒÿ◊ÊfiÁŒàÿÊ ÁflEfiŸ ‚„fi‚Ê ‚„–
Ám·ãâ ◊s¯ ⁄U®Rãœÿã◊Ê •„¢ Ámfi·Ã ⁄Ufiœ◊˜H§13H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su{ ¥²}æì-yu ¥æçÎy²:-™tþ hrn‚ ËqÞo ©Îìxææ„ì-WŒÞ™u «t ÚttÞ
Au, ‚u{ ‚wk ç±EïÝ-Ë{M‚ ¨ã¨æ-ƒ¤™e ËtÚtu WŒÞ …t{. su{ ‚wk }æs}æì-ÄtŠ{f {™w»Þ™tu çm¯‹„}æìîu»t fh™th þºtw™u Ú‹{²‹æì-{the™u ð‚uo Au, ‚u{ ¥ã}æì-nwk çm¯„ï-þºtw ËtBtu ð‚o™ fhwk. su{ yu þºtw
{™u {thu Au, ‚u{ nwk …ý }ææï Ú{}æì-{tÁ ™rn. (13)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, y™k‚ ƒ¤Þwõ‚ s„Œeïh™t ‚Útt ƒ¤™e r™r{¥t y™u «týÞwõ‚ rðãwítT™tk
áütL‚Úte «ð]¥t ÚtE™u, Ëßs™tu™e ËtÚtu r{ºt‚t ht¾e™u, Ë{M‚ Ëßs™tu™e ËtÚtu r{ºt‚t ht¾e™u,
Ë{M‚ «òytu™wk …t÷™ fhðwk òuEyu. (13)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk …h{uïh y™u yÂø™™tk ftÞo-fthÛtLtt áütL‚Úte htò™t „wýtu™wk ðýo™
fhðtÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (50)
Ëqõ‚-51
•Á÷ àÿ¢ ◊·¢ ¬ÈfiL§„ÍÆÃ◊ÎÆÁÇ◊ÿÁ◊ãº˝¯ ªËÁ÷¸◊¸ÓŒÃÊ flSflÊfi •áʸfl◊˜–
ÿSÿ lÊflÊ Ÿ Áflø⁄Ufi|ãà ◊ÊŸÈfi·Ê ÷ÈÆ¡ ◊¢Á„fi®cΔ®◊Á÷ Áfl¬˝fi◊ø¸ÃH§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ¥‡æü±}æì-Ë{wÿ Ë{t™ y²}æì-‚u }æï¯}æì-ð]rü îtht ®Ë[™ fh™th,
ÐéLãê„}æì-ƒnws rðît™tuÚte M‚w‚, «çx}æ²}æì-}[tytu-{kºttuÚte {t™ fhðt ÞtuøÞ, }æ¢çãcÆ}æì-„wýtuÚte yíÞk‚
{nt™‚{, §‹Îí}æì-Ë{„ú yiïÞoÚte ¥ç|æ}æ΄-nŠ»t‚-yt™krŒ‚ fhtu.
242
ËqÞo™t læ±:-rfhýtu™e Ý-Ë{t™ ²S²-su™u |æé…ï-¼tu„ {txu }ææÝé¯æ-{™w»Þtu™t rn‚fthf „wý
ç±™Úç‹„-rð[hu Au, ‚u ±S±:-Ä™™t ç±Ðí}æì-Œt‚t rðît™™tu ¥|²™ü„ì-ËŒt Ëífth fhtu. (1)
¼tðtÚto : su htò ƒnw „wýtu™t Þtu„Úte ËqÞo Ë{t™ rðît™ ntuÞ, ‚u™tu {™w»Þtuyu Ëífth fhðtu
242
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
òuEyu. ‚u™t rð™t ftuE™u Ëw¾ «t Út‚wk ™Úte. (1)
•÷Ë◊fiflãflãàSflÁ÷Ác≈®◊ÍÆÃÿÊfi˘ãÃÁ⁄UˇÊ¬˝Ê¢ ÃÁflfi·ËÁ÷⁄UÊflfiÎÃ◊˜–
ßãº˝¢ ŒˇÊÊfi‚ ´§÷flÊfi ◊ŒëÿÈï ‡ÊÃ∑˝fi§Ã颮 ¡flfiŸË ‚ÍÆŸÎÃÊ˘Lfi§„ØH§2H
…ŒtÚto : nu Ëu™t…‚u ! su yt…™e ª„²:-hûtt «ò™wk …t÷™ fhu Au; Îÿææ¨:-rð¿tt™ð]Ø þeÄú
ftÞo™u rËØ fh™th ¬|æ±:-{u½tðe rðît™tu su S±ç|æçcÅ}æìì-W¥t{ Rrü = RåAtÞwõ‚ ¥‹„çÚÿæÐíæ}æì…tu‚t™t ‚usÚte yL‚rhût yÚtto‚T ytftþ{tk Ëðo™u Ëw¾Úte …qýo fhðt, }æÎÓ²é„}æì-yt™kŒ Œt‚t, àæ„ÜíU„é}æìy™uf f{tuo™t f‚to, „籯èç|æ:-ƒ÷ y™u ytf»toý ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ Ëu™tÚte ¥æ±ë„}æì-ËkÞwõ‚
§‹Îí}æì-rðãw‚™e Ë{t™ rðã{t™ yt…™u ¥|²±‹ÎÝì-ftÞtuo fhðt {txu Ëðo he‚u ð]rØÞwõ‚ fheyu
Aeyu. Gtwõít ~tºtwytuLtu rÔtŒthÛt fhLtth htòLtu çxæç|æ:-ËíGt Œæíàæ¢çSæyæ-ÔttÛteytuÚte su™u …±Ýè-ðu„Þwõ‚
¨êÝë„æ-yL™trŒ …ŒtÚttuo™u rËØ fh™the hts™er‚ ¥æLã„ì-ðÄe™u «t ÚttÞ, ‚u yt…™e hûtt y{u
fheyu. (2)
¼tðtÚto : ÄtŠ{f ƒwrØ{t™ ÷tuftu su™tu yt©Þ fhu, ‚u™tu yt©Þ Ëðo {™w»Þtu „úný fhu. (2)
àfl¢ ªÊòÊ◊ÁXfiÔU⁄UÊèÿÊ˘flÎáÊÊ⁄U¬ÊÃÊòÊfiÿ ‡ÊÃŒÈfi®⁄U·È ªÊÃÈÆÁflØ–
‚‚Ÿfi ÁøÁm◊ŒÊÿÊfifl„Ê flSflÊ¡ÊflÁº˝¯ flÊfl‚ÊŸSÿfi ŸûʸÿfiŸ˜H§3H
…ŒtÚto : nu ¨¨ïÝ-Ëu™t Þwõ‚ Ëu™tæÞût ! yt… su{ ËqÞo ¥çXÚæï|²:-«tý MðY… ðtÞwytuÚte
¥çÎí}æì-…ðo‚ y™u {u½™e Ë{t™ rðã{t™ ¥~æ²ï-su{tk ytæÞtÂí{f, ytrļtir‚f y™u ytrÄŒirðf
yu ºtý Œw:¾ ™Úte, ‚u ¥æ…æñ-Ëk„út{{tk þºtwytu™t ƒ¤™u ¥Ðæ±ë‡ææï:-Œqh fhe Œtu Atu, ±æ±¨æÝS²ytðhý-Ztkf™th þºtwytu™e Ëu™t™u Ýœæü²Ýì-™[tððt Ë{t™ fk…tðe™u, ç±}æÎæ²-rðrðÄ yt™kŒ {txu,
±¨é-Ä™™u ¥æ±ã:-Ëthe he‚u «t fhe™u ©„-‚Útt xææ„é籄ì-¼q„¼o rðãt™t ¿tt‚t yt… àæ„ÎêÚï¯éyËkÏÞ {u½™t yðÞðtu{tk-ðtŒ¤tkytu{tk ZkftÞu÷ …ŒtÚttuoÚte Ë{t™ ZkftÞu÷e …tu‚t™e Ëu™t™u ƒ[tðtu
Atu, ‚u yt… Ëífth™u ÞtuøÞ Atu. (3)
¼tðtÚto : Ëu™t…r‚ ytrŒ s™ ßÞtk ËwÄe ËqÞo Ë{t™ …ht¢{ „úný fhe þfu ™rn, íÞtk ËwÄe
‚uytu þºtwytu …h rðsÞ «t fhe þf‚t ™Úte. (3)
àfl◊¬Ê◊fiÁ¬œÊŸÊfiflÎáÊÊ⁄U¬ÊœÊfi⁄Uÿ— ¬fl¸®fià ŒÊŸÈfi◊m‚Èfi–
flÎÆòÊ¢ ÿÁŒfiãº˝ ‡Êfl‚ÊflfiœË⁄UÁ„◊ÊÁŒà‚ÍÿZ®®fi ÁŒ√ÿÊ⁄UÊfi„ÿÊ ºÎƇÊH§4H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-s„Œeïh ! ²„ì-su fthýu y±}æì-yt… su{ ËqÞo ¥Ðæ}æì-s¤™tu ¥çÐ{æÝæytåAtŒ™™u Œqh fhu Au, ‚u{ þºtwytu™t ƒ¤™u ¥Ðæ±ë‡ææï:-Œqh fhu Au, su{ бü„ï-{u½-ðtŒ¤tkytu{tk
ÉøðuŒ¼t»Þ
243
ÎæÝé}æ„ì-W¥t{ rþ¾hÞwõ‚ ±¨é-ÿÔÞ ðt s¤™u ¥ŠææÚÄæ:-Äthý fh™th y™u à汨æ-ƒ¤Úte ¥çã}æìÔÞt Útðt ÞtuøÞ ±ë~æ}æì-{u½™u ¥±{è:-{thu Au-nýu Au, ‚u{ þºtwytu™u rAL™-r¼L™ fhtu Atu; su{
rfhý Ë{qn ¨ê²ü}æì-ËqÞo™u ¥Úæïã²:-Ëthe he‚u MÚttr…‚ fhu Au, ‚u{ (‚{u) LÞtÞ™t «ftþÚte Þwõ‚
ntuðtÚte htßÞ fhðt™u ÞtuøÞ Au. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yu òýðwk ÞtuøÞ Au, fu Eïh s yuðt ËqÞo™u h[e™u MÚttr…‚ fhu÷ Au,
su Ëðo ÷tuftu™u ytfŠ»t‚ fhe™u, ‚u™u yL‚rhût{tk MÚttr…‚ fhe™u, ð»tto fhe™u ‚Útt Ëðo™u «ftrþ‚
fhe™u Ëw¾ «Œt™ fhu Au. (4)
àfl¢ ◊ÊÿÊÁ÷⁄U¬fi ◊ÊÁÿŸÊfi˘œ◊— SflœÊÁ÷ÿ¸ •Áœ ‡ÊÈåÃÊfl¡ÈfiuÖ
àfl¢ Á¬¬˝ÊfiŸÎ¸◊áÊ— ¬˝ÊLfi§¡— ¬È®⁄U®R—¬˝ ´§Á¡EÊfiŸ¢ ŒSÿÈÆ„àÿficflÊÁflÕH§5H
…ŒtÚto : nu Ýë}æ‡æ:-{™w»Þtu™t {™™t ¿tt‚t ˼tæÞût ! y±}æì-yt… ŒæéÚ:-«Út{ S±{æç|æ:-yL™trŒ
…ŒtÚttuoÚte çÐÐíæï:-LÞtÞ™u …qýo fh™th LÞtÞtÄeþtu™e yt¿tt y™u «ç…EæÝ}æì-¿tt™ ytrŒ Ëh¤ „wýtuÚte
Þwõ‚™e Ðíæ籃-hûtt fhe™u ‚Útt su }ææç²Ý:-®™rŒ‚ ƒwrØðt¤t }ææ²æç|æ:-A¤-f…xtrŒÚte y™u àæ錄æñËq‚u÷tytu™t …thft …ŒtÚttuo™u ¥…éu„-nhý-[tuhe fhu Au, ‚u ztfw ytrŒ Œwütu™u ¥Ðæ{}æ:-Œqh fhtuy™u ‚uytu™u ÎS²éãy²ï¯é-ztfwytu nýðt ÞtuøÞ Y… Ëk„út{tu{tk ÐíæL…-rAL™-r¼L™ fhe ™t¾tu. (5)
¼tðtÚto : su ˼t ytrŒ™tu yæÞût …tu‚t™t ËíÞ LÞtÞÚte, ©uc y™u Œwüf{o fh™thtytu™u
ÞÚttð‚T V¤ yt…e™u ‚u™e hûtt fhu Au, ‚u s yt ÷tuf{tk {t™™u ÞtuøÞ Ëífth™u ÞtuøÞ ƒ™u Au.
(5)
àfl¢ ∑È§à‚¢ ‡ÊÈcáÊ„àÿficflÊÁflÕÊ⁄UfiãœÿÊ˘ÁÃÁÕÇflÊÿ ‡Êê’fi⁄U◊˜–
◊„Êãï ÁøŒ’ȸƌ¢ ÁŸ∑˝fi§◊Ë— ¬ŒÊ ‚ŸÊŒfl ŒfiSÿÈÆ„àÿÊfiÿ ¡ÁôÊ·H§6H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! þqhðeh {™w»Þ ! suÚte y±}æì-‚wk ÐÎæ-…„Úte yt¢tL‚ fhu÷ þºtw Ë{qn™u
{th™th™e 癄ì-Ë{t™ àæéc‡æãy²ï¯é-þºtwytu™t ƒ¤™u nýðt ÞtuøÞ ÔÞðnthtu{tk }æãæ‹„}æì-{nt™ „wý
rðrþü ÜéUy¨}æì-þ† ©uc ð@™u Äthý fhe™u «ò™e ¥æ籃-hûtt fhe™u ‚Útt Œwütu™u ¥Ú‹{²:nýtu-{thtu Atu; ¥ç„çƒx±æ²-yr‚rÚtytu™t ytðt„{™™t þwØ {t„o™u {txu ¥ÏæéüÎ}æì-yËkÏÞ „wý
rðrþü àæ}ÏæÚ}æì-ƒ¤™e çÝy²àæ:-¢{Úte ð]rØ fhtu Atu; ¨Ýæ„ì-Ëthe he‚u Ëuð™ fhðtÚte ÐÎæ-…Œt¢tL‚
þºtw Ëu™t™tu ™tþ fhtu Atu; ÎS²éãy²æ²-þºtwytu™u {thðt Y… ÔÞðnth-yt[hý™u {txu »±-s …ç¿æ¯ï244 fheyu Aeyu. (6)
Wí…L™ ÚtÞt Atu,yuÚte yBtu yt…™tu Ëífth
¼tðtÚto : ˼tæÞûttrŒytuyu ËqÞo Ë{t™ þºtwytu™u {the™u, ©uctu™wk …t÷™ fhe™u, {t„tuo™u
þwØ (= r™ht…Œ: fhe™u ‚Útt y„rý‚ Ëu™t Äthý fhe™u þºtwytu™t ™tþ {txu «¼tð ðÄthðtu
244
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
òuEyu. (6)
àfl ÁflEÊ ÃÁflfi·Ë ‚äƒ˝Êfi|ÇÉÊÃÊ Ãfl ⁄UÊœfi— ‚Ê◊¬ËÕÊÿfi „·¸Ã–
Ãfl flÖÊ˝fiÁ‡øÁ∑§Ã ’ÊuÊÁ„¸ÃÊ flÎƇøÊ ‡ÊòÊÊ⁄Ufl ÁflEÊfiÁŸ flÎcáÿÊfiH§7H
…ŒtÚto : nu rðî™T ! y±ï-yt…{tk su ç±Eæ-Ëðo „籯è-ƒ¤ çã„æ-MÚttr…‚ fhu÷ SæŠ íÄæÜUì-ËtÚtu
Ëuð™ fh™th Úæ{:-Ä™ ¨æï}æÐèƒæ²-Ëw¾fthf …ŒtÚttuo™t ¼tu„ {txu ã¯ü„ï-yt™krŒ‚ fhu Au.
su „±-yt…™e Ïææuæï:-¼wòytu{tk çã„:-Äthý fhu÷ ±…í:-þ†ËBtqn Au, suÚte yt… ç™çÜU„ïËw¾tu™u òýtu Atu, ‚uÚte y{™u ç±EæçÝ-Ëðo ±ëc‡²æ-ðehtu™u rn‚fthf ƒ¤™e ¥±-hûtt y™u àæ~ææï:þºtw™t ƒ¤™tu ™tþ fhtu. (7)
¼tðtÚto : òu ©uctu{tk ƒ¤ Wí…L™ ÚttÞ, ‚tu Ëðo™tk Ëw¾™e ð]rØ ÚttÞ y™u òu Œwütu{tk ƒ¤
Wí…L™ ÚttÞ, ‚tu Ëðo™wk Œw:¾™e ð]rØ ÚttÞ Au. ítuÚte ©uctu™tk Ëw¾ y™u ƒ¤™e ð]rØ ‚Útt Œwütu™tk
ƒ¤™e ntr™ r™íÞ fhðe òuEyu. (7)
Áfl ¡ÊfiŸËsÊÿʸãÿ ø ŒSÿfiflÊ ’Á„¸c◊fià ⁄UãœÿÊ ‡ÊÊ‚fiŒfl˝ÃÊŸ˜–
‡ÊÊ∑§Ëfi ÷fl ÿ¡fi◊ÊŸSÿ øÊÁŒÃÊ ÁflEûÊÊ Ãfi ‚œ◊ÊŒfi·È øÊ∑§ŸH§8H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! ‚wk Ïæ<ãc}æ„ï-W¥t{ Ëw¾trŒ „wýtu™t Wí…tŒf ÔÞðnth™e rËrØ {txu ¥æ²æüÝìËÔttuo…fthf, ÄtŠ{f, rðît™ {™w»Þtu™u ç±…æ‹æèçã-òý; y™u ²ï-su ÎS²±:-…h …eztfthf yÄ{eo,
Œwü {™w»Þtu Au, ‚u™u òýe™u Ïæ<ãc}æ„ï-Ä{o™e rËrØ {txu Ú‹{²-{th yÚtto‚T ný ‚u ¥±í„æÝì-ËíÞ
¼t»tý ytrŒ hrn‚ {™w»Þtu™u àææSæyæì-rþûtt Œkrz‚ fhe™u ²…}ææÝS²-Þ¿tf‚to™t ™æïç΄æ-«uhf y™u
àææÜUè-W¥t{ þÂõ‚Þwõ‚ Ët{ÚÞo™u |æ±-rËØ fh; suÚte yæï-‚tht W…Œuþ y™u Ëk„Úte ¨{}ææÎï¯éËw¾tu™e ËtÚtu rðã{t™ MÚtt™tu{tk „æ-‚u ç±Eæ-Ëðo f{tuo™u rËØ fhðt™e §„ì-s nwk ÓææÜU‹æ-RåAt
fÁk Awk. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ŒMÞwMð¼tð™tu íÞt„ fhe™u ytÞo Mð¼tððt¤t r™íÞ ƒ™ðwk òuEyu. ‚uytu
s ytÞo Au, fu su ËíÞrðãt ytrŒ™t «[thÚte Ëðo™t W¥t{ ¼tu„™e rËrØ™u {txu ‚Útt yÄ{o
y™u Œwütu™t r™ðthý {txu r™hk‚h «Þí™ fhu Au.
ftuE…ý {™w»Þ ytÞos™tu™t Ëk„, yæÞÞ™ y™u W…Œuþ rð™t …qýo rðît™, Ä{toí{t y™u
ytÞoMÔt¼tðÞwõ‚ ƒ™e þf‚t ™Úte. ítuÚte Ëðuoyu W¥t{ „wý-f{tuo™wk Ëuð™ fhe™u ‚Útt ŒMÞw f{o™tu
íÞt„ fhe™u Ëw¾e ƒ™ðwk òuEyu. (8)
•ŸÈfifl˝ÃÊÿ ⁄U®Rãœÿ㟬fifl˝ÃÊŸÊ÷ÍÁ÷Á⁄Uãºfi˝— ‡ŸÕÿ㟟Êfi÷Èfl—–
flÎÆhSÿfi Áømœ¸ÓÃÊ lÊÁ◊ŸfiˇÊ× SÃflÊfiŸÊ fl◊˝Ê Áfl¡fiÉÊÊŸ ‚¢ÁŒ„fi—H§9H
ÉøðuŒ¼t»Þ
245
…ŒtÚto : {™w»Þtu™u Wr[‚ Au, fu su §‹Îí:-…h{ rðãt ytrŒ yiïÞo ˼t, þt÷t, Ëu™t y™u
LÞtÞ™t yæÞût ¥æ|æêç|æ:-W¥t{ ðehtu™u rþûtt fh™the r¢Þtytu™e ËtÚtu rðã{t™ ¥Ýé±í„æ²-y™wfq¤
Ä{oÞwõ‚ ðú‚tu™u Äthý fh™th ytÞo {™w»Þ™u {txu ¥Ð±í„æÝì-r{ÚÞt ¼t»týtrŒ Œwü f{oÞwõ‚ ztfw
{™w»Þtu™u r{ÚÞt ¼t»týtrŒ Œwü f{oÞwõ‚ ztfw {™w»Þtu™u Ú‹{²‹æì-yr‚ ‚tz™-Œkrz‚ fhe™u ¥Ýæ|æé±:su Ä{toí{t™t rðhtuÄe Au, ‚u …t…eytu™u à‹æ‰æÄæ‹æì-rþrÚt÷ fhe™u §Ýÿæ„:-ÔÞtÂÂÞwõ‚ ±{ü„:-„wýŒtu»ttuÚte ðÄ™th ±ëhS²-¿tt™ ytrŒ „wýtuÚte ©uc™e S„±æÝ:-M‚wr‚™tf‚to ±|æí-yÄ{o™tu ™tþ ¨¢çÎã:Ä{o-yÄ{o™tu ËkŒunÚte r™ùÞ fh™th læ}æì-ËqÞo«ftþ™e 癄ì-Ë{t™ rðãt™t «ftþ™u rðM‚]‚ fhe™u
Œwütu™u ç±…{æÝ- rðþu»t Y…Úte nýu Au, ‚u fw¤Ltu Ëw¼qr»t‚-y÷kf]‚ fh™th ytÞo {™w»Þ™u ˼trÄ…r‚
Y…{tk Mðefth fhe™u {™w»Þ™u ˼trÄ…r‚ …t÷™ fhu. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ÄtŠ{f ƒ™e™u, Ëðo {™w»Þtu™u yrðãtÚte Œqh fhe™u, rðãtðt™ çtLttÔteLtu,
ÄBto çtLttÔteLtu, ÄBto yLtu yÄBtoLtt rÔt»tGtBttk Ëk~tGt fheLtu, Vhe r™ùÞ fhe™u, Ä{o™wk „úný y™u yÄ{o™tu
íÞt„ fhðtu y™u fhtððtu òuEyu. ËŒt ytÞtuo™tu Ëk„ y™u Œwütu™t Ëk„™tu íÞt„ fhe™u Ëðtuo¥t{
ÔÞðMÚtt{tk [t÷ðwk òuEyu. ð‚oðwk òuEyu. (9)
ÃˇÊlûÊfi ©U‡ÊŸÊ ‚„fi‚Ê ‚„Ê Áfl ⁄UÊŒfi‚Ë ◊Ö◊ŸÊfi ’ʜà ‡Êflfi—–
•Ê àflÊ flÊÃfiSÿ ŸÎ◊áÊÊ ◊ŸÊÿÈ¡ •Ê ¬Íÿ¸Ó◊ÊáÊ◊fl„ãŸÁ÷ üÊflfi—H§10H
…ŒtÚto : nu Ýë}æ‡æ:-{™w»Þ{tk {™ yt…™th ©àæÝæ-ft{Þ{t™ rðît™T ! yt… ¨ã¨æ-…tu‚t™t
Ët{ÚÞoÚte þºtwytu™t ¨ã:-ƒ¤™tu ™tþ fhe™u, su{ ¨ê²ü: ËqÞo ÚæïΨè-¼qr{ Ë{ût «ftþ fhu Au, ‚u{
}æÁ}æÝæ-þwØ ƒ¤Úte àæ±:-þºtwytu™t ƒ¤™u ç±Ïææ{„ï-ð÷tuðu Au y™u ¥æ„ÿæyæì-AuŒ™ fhtu Atu; y™u
„ï-yt…™t }æÝæï²é…:-{™tu™wfw¤ Ëuðf y±æ-yt…™u yt©Þ ÷E™u „ï-yt…™t ±æ„S²-ƒ¤Þwõ‚ ðtÞw
ËkƒkÄe ¥æÐê²ü}ææ‡æ}æì-LÞq™‚thrn‚ = Ëk…qýo Ÿæ±:-©ðý ‚Útt yL™trŒ™u ¥|²æ±ãÝì-«t fhu. (10)
¼tðtÚto : rðît™ Ëu™t…r‚ rð™t …]rÚtðe™tk htßÞ™e ÔÞðMÚtt, þºtwytu™tk ƒ¤™tu ûtÞ, rðãt
‚Útt ËŒT„wýtu™tu «ftþ y™u W¥t{ yL™trŒLte «tÂÂ Út‚e ™Úte. (10)
◊|ãŒficΔ® ÿŒÈƇʟfi ∑§Ê√ÿ ‚øÊ° ßãº˝Êfi fl昧∑ͧ flfi昧∑ÈƧÃ⁄UÊÁœfiÁÃcΔ ÁÖ
©Uª˝Ê ÿÁÿ¥ ÁŸ⁄U®R¬— dÊÃfi‚ʂΡÁm‡ÊÈcáÊfiSÿ ºÎ¢Á„ÃÊ ∞fi⁄Uÿà¬È⁄Ufi—H§11H
…ŒtÚto : nu }æç‹ÎcÆ-yíÞk‚ M‚wr‚ ÞtuøÞ, su ©xæí:-Œwü™u ný™th, §‹Îí:-˼tæÞût ! yt…su{ ËqGto dææ-†tu‚tuÚte ¥æÐ:-s¤ ðntðu Au, ‚u{ ©àæÝï-y‚eð ËwkŒh ²„ì-ÜUæòï-frðytu™tk
rx÷ [t÷ðt¤t þºtw y™u WŒtËe™ {™w»Þtu™tk ¥ç{ç„cÆç„f{o{tk su ±Ñ ÜêU-fwrx÷ ±Vä„Úæ-yíÞk‚ fw246
htßÞ{tk yrÄct‚t ƒ™tu Atu.
su{ Ërð‚t (¨™æ-…tu‚t™t „wýtuÚte) ²ç²}æì-{u½™wk çÝڨ년ì-r™íÞ Ëso™ fhu Au, ‚u{ àæéc‡æS²
246
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ƒ¤™e ö¢çã„æ:-ð]rØ fh™the r¢Þtytu™u ÐéÚ:-«Út{ òñÚ²„ì-«t fhtu Atu, ‚u yt… Ëðo™t Ëífth™u
ÞtuøÞ Atu. (11)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su frð, Ë{M‚ þt†tu™t ¿tt‚t, fwrx÷‚t™t ™tþf, Œwütu …h W„ú, ©uctu
…h ftu{¤ y™u Ëðo «fthÚte ƒ¤ðÄof …wÁ»t Au, ‚uytu™u ˼t™t yrÄfth ytrŒ (…Œtu …h) r™Þwõ‚
fhðt òuEyu. (11)
•Ê S◊ ⁄UÕ¯ flη¬ÊáÊfi·È ÁÃcΔ®Á‚ ‡ÊÊÿʸÃSÿ ¬˝÷ÎfiÃÊ ÿ·ÈÆ ◊ãŒfi‚–
ßãº˝ ÿÕÊfi ‚ÈÆÂÊfi◊·È øÊ∑§ŸÊfi˘ŸflʸáÊ¢ ü∂UÊ∑§◊Ê⁄UÊfi„‚ ÁŒÁflH§12H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-W¥t{ yiïÞoÞwõ‚ ˼tæÞût ! ²ƒæ-su{ su{ rðît™tu …ŒtÚto rðãt™u rËØ
fhe™u Ëw¾tu™u «t fhu Au y™u su àææ²æü„S²-ðeh …wÁ»t™u ²ï¯é-su ¨é„¨æï}æï¯é-W¥t{ hËtuÚte Þwõ‚
±ë¯Œææ‡æï¯é-…wrüfthf Ëtu{÷‚trŒ …ŒtÚttuo yÚtto‚T ðiãf þt†t™wËth yr‚ ©uc ƒ™tðu÷ y™u W¥t{
ÔÞðnth{tk Ðí|æë„æ:-Äthý fhu÷ Atu, ‚u{ ‚u™u «t ÚtE™u }æ‹Î¨ï-yt™krŒ‚ ÚtE™u, ¥Ý±æü‡æ}æì-yÂø™
ytrŒ yï Ërn‚ …þw ytrŒ yï hrn‚, ÔHæïÜU}æì-Ëðo yðÞðtu Þwõ‚ hÚt™t {æÞ{tk S}æ-s
¥æç„cÆç¨-ÂMÚt‚ y™u ‚u™e ™æÜUÝ:-RåAt fhtu Atu; ‚Útt çÎç±-«ftþÞwõ‚ ËqÞo÷tuf{tk ¥æÚæïã¨ïythtuný fhtu Atu, S}æ-yux÷t {txu yt… ÞtuøÞ Atu. (12)
¼tðtÚto : rð{t™trŒ Þt™tu y™u rðît™tu™t Ëk„ rð™t ftuE™u …ý Ëw¾ «t Ëk¼ð ™Úte. ítuÚte
rðît™tu™e ˼t ƒ™tðe™u ‚Útt …ŒtÚttuo™wk ¿tt™ y™u W…Þtu„ fhe™u Ëðuoyu yt™kŒ «t fhðtu
òuEyu. (12)
•ŒfiŒÊ •÷ZÊfi ◊„à flfiøSÿflfi ∑§ˇÊËflfià flÎøÿÊÁ◊fiãº˝ ‚ÈãflÖ
◊ŸÊfi˘÷flÊ flηáÊESÿfi ‚È∑˝§ÃÊ ÁflEûÊÊ Ã ‚flfiŸ·È ¬˝flÊëÿÊfiH§13H
…ŒtÚto : yu ¨éÜíU„æï-©uc-ËwkŒh f{oÞwõ‚ §‹Îí-rþÕ…rðãt™t ¿tt‚t rðît™T ! yt… ±™S²±ï-…tu‚t™u
þt†tu…Œuþ™e RåAt fh™th y™u }æã„ï-{nt™„wý rðþu»t ¨é‹±„ï-rþÕ… rðãt™u rËØ fh™th ÜUÿæ豄ïrðãt «tL‚ ytk„¤eÞwõ‚ {™w»Þ™u {txu su ±ë™²æ}æì-AuŒ™-¼uŒ™Y… ¥|ææü}æì-yíÞÕÃt r¢Þt™wk ¥ÎÎæ:«Œt™ fhu Au, ¨±Ýï¯é-«uhf f{tuo{tk Ðí±æÓ²æ-ËBÞfT fÚt™ fhðt ÞtuøÞ }æïÝæ-ðtýe ±ë¯‡æES²-rþÕ…
r¢Þt™t RåAwf „ï-yt…™wk ç±Eæ-Ëðo ftÞo Au, yææ-; §„ì-‚u™u s rËØ fhðt{tk Ë{Úto ¥|æÃæ:- ƒ™tu.
(13)
¼tðtÚto : rðît™ {™w»Þtu™u yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™e rðãt™wk Œt™ fhe™u, Ëðo™wk rn‚ rËØ fhðwk
òuEyu. (13)
ßãº˝Êfi •üÊÊÁÿ ‚ÈÆäÿÊfi ÁŸ⁄U®R∑§ ¬ÖÊ˝·ÈÆ SÃÊ◊Ê ŒÈÿʸ Ÿ ÿͬfi—–
ÉøðuŒ¼t»Þ
247
•EÊÿȪ¸√ÿÍ⁄UfiÕÿÈfl¸Ó‚ÍÆÿÈÁ⁄Uãº˝ ߺ˝Êÿ— ˇÊfiÿÁà ¬˝ÿãÃÊH§14H
…ŒtÚto : su ¥E²é:-…tu‚t™t yïtu xæòé:-…tu‚t™t (xææñ-) …]rÚtðe, RrLÿÞ y™u rfhýtu; Úƒ²é:…tu‚t™t hÚt y™u ±¨ê²é:-…tu‚t™t ÿÔÞtu™e RåAt y™u Ðí²‹„æ-ËBÞfT r™Þ{ fhLtthLte §„ì-Ë{t™
§‹Îí:-rðãtrŒ yiïÞoÞwõ‚ rðît™ Úæ²:-Ä™tu™u ÿæ²ç„-r™ðtËÞwõ‚ fhu Au, ‚u SæéŠÄæ:-su ©uc ƒwrØ{t™
{™w»Þ Au, ‚u™tÚte ÎÄæü:-su „]nËkƒkÄe ²êÐ:-˼t™e Ý-Ë{t™ §‹Îí:-rÔtãtrŒ ytiïGtoÔttLt rÔtîtLt ç‹æÚïÜïU~tkfthrnít ŒæÁæíïcæé-rþÕ…trŒ ÔÞðnthtu{tk S„æï}æ:-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ ¥Ÿææç²-Ëuð™ Þwõ‚ ƒ™u Au. (14)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™t yt©ÞÚte y™uf ftÞtuo rËØ ÚttÞ Au, (‚u{) rðît™tu™t (yt©ÞÚte)
yÂø™, s¤ ytrŒÚte Þt™ r™{toý îtht Ä™ «t ÚttÞ Au. (14)
ߌ¢ Ÿ◊Êfi flη÷Êÿfi Sfl⁄UÊ¡fi ‚àÿ‡ÊÈfic◊Êÿ Ãfl‚fi˘flÊÁø–
•|S◊ÁãŸfiãº˝ flÎÆ¡Ÿ ‚fl¸ÓflË⁄UÊ— S◊à‚ÍÆÁ⁄UÁ÷SÃfl ‡Ê◊¸ÓãàSÿÊ◊H§15H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{ …qßÞ Ë¼t…r‚ ! su{ ¨êçÚç|æ:-rðît™tuyu ±ë¯|ææ²-Ëw¾ð»tof, ¨y²àæéc}ææ²rð™tþhrn‚, ƒ¤Þwõ‚, „±¨ï-yr‚ ƒ¤Úte «ð]Ø, S±Úæ…ï-Mð «ftþ{t™ …h{uïh™u §Î}æì-yu Ý}æ:Ëífth (fhðt™wk) ¥±æç™-fnu÷ Au, ‚u{ y{u …ý fheyu. yu{ fhe™u yu{ yæÃæ-yt…™t ¥çS}æÝìyt s„‚™t y™u yt ±ë…‹æï-Œw:¾ Œqh fh™th ƒ¤Úte Þwõ‚ àæ}æüÝì-„]n{tk S}æ„ì-Ëthe he‚u Ëw¾e
S²æ}æ-ƒ™eyu. (15)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu rðît™tu™e ËtÚtu hne™u, …h{uïh™e W…tË™t ‚Útt …qýo he‚u rðît™tu™tu
Ëk„ fhe™u, yt ËkËth{tk …h{ yt™kŒ™e «t fhðe y™u fhtððe òuEyu. (15)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ËqÞo, yÂø™ y™u rðãw‚T ytrŒ ÃtŒtÚttuoLtwk ðýo™ ƒ¤trŒ™e «t ‚Útt
y™uf ÔÞðnthtu™t fÚt™Úte rðrðÄ yÚttuo™t ðýo™ y™u ˼tæÞût ‚Útt …h{uïh™t „wýtu™wk «r‚…tŒ™
fnuÕt Au. Au. ítuÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e ÃtqÔtoLtt Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (51)
Ëqõ‚-52
àÿ¢ ‚È ◊·¢ ◊fi„ÿÊ SflÁfl¸Œ¯ ‡Êâ ÿSÿfi ‚ÈÆèflfi— ‚Ê∑§◊Ë⁄Ufi®Ã–
•àÿ¢ Ÿ flÊ¡¯ „flŸSÿŒ¢ ⁄UÕ◊ãº˝¯ flflÎàÿÊ◊flfi‚ ‚ÈflÎÆÁÄÃÁ÷fi—H§1H
…ŒtÚto : ²S²-su …h{ yiïÞoðt™ ˼tæÞût™t àæ„}æì-yËkÏÞ ¨é|±:-Ëw¾tuí…tŒf rþÕ…eytu
¨é±ëçv„ç|æ:-Œw:¾ Œqh fh™the W¥t{ r¢Þtytu™e ¨æÜU}æì-ËtÚtu ¥y²}æì-yï™e Ý-Ë{t™ yÂø™ y™u
248 -Ëw¾…qðof ytftþ {t„o™u «t fh™th ±æ…}æì-ðu„
s¤ ytrŒÚte ¥±¨ï-hûttrŒ™u {txu ã±ÝS²Î}æì
Þwõ‚ §‹Îí}æì-…h{tuíf]ü yiïÞo™t Œt‚t S±<±Î}æì-su™tÚte ytftþ BttøtoBttk „{™t„{™ ÚtE þfu,
‚u Úƒ}æì-rð{t™trŒ Þt™™u §üÚ„ï-«t fhu Au; y™u su{tk nwk ±±ëy²æ}æì-ð‚wO Awk, y²}æì-‚u }æï¯}æì-Ëw¾™e
248
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ð»tto fh™th nu rðît™ {™w»Þ ! ‚wk ‚uytu™u ¨é}æãÄæ-Ëthe he‚u Ëífth fh. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtu, su{ ½tuzt™u òuze™u hÚt ytrŒ™u [÷tðu Au, ‚u{ yu yÂø™ ytrŒÚte Þt™tu™u
[÷tðe™u ftÞtuo™u rËØ fhu. (1)
‚ ¬fl¸ÓÃÊ Ÿ œL§áÊcflëÿÈfi× ‚„dfi◊ÍÁÃSÃÁflfi·Ë·È flÊflÎœ–
ßãº˝Ê ÿŒ˜ flÎÆòÊ◊flfiœË㟌ËflÎÃfi◊ÈÆé¡ãŸáÊZÊfiÁ‚ ¡N¸Ó·ÊáÊÊ •ãœfi‚ÊH§2H
…ŒtÚto : nu ! hts-«òs™ ! su{ {L‡æï¯é-Äthý fh™thtytu{tk ¥Ó²Gé„:-ËíÞ Ët{ÚÞoÞwõ‚
¥‡ææZç¨-s¤™u, ©ÏÁæ‹æì-ƒ¤ …fze™u §‹Îí:-Ërð‚t, ÝÎè±ë„}æì-™ŒeytuÚte Þwõ‚ y™u ™Œeytu™u ð‚toð™th
±ë~æ}æì-{u½™u ¥Ãæ{è„ì-{thu Au, ¨:-‚u бü„:-…ðo‚™e Ý-Ë{t™ ±±ë{ï-ðÄu Au, ‚u{ ²„ì-òu ‚wk þºtwytu™u
{th, ¨ãd}æêçyæ:-yËkÏÞ hûtt fh™tht yæçÃæcæècæé-ƒ¤tu{tk …Nü¯æ‡æ:-ÔtthkÔtth n»to™u «t fhe™u ¥‹{¨æyL™trŒÚte ËtÚtu ðthkðth ð]rØ …t{‚tu hnu. (2)
¼tðtÚto : su {™w»Þ ËqÞo Ë{t™ Ëu™t ytrŒ™u Äthý fhe™u, {u½ Ë{t™ yL™ ytrŒ Ët{„úeÚte
ËkÞwõ‚ ÚtE™u, ƒ¤tu™e ð]rØ fhu Au, ‚u …ðo‚ Ë{t™ MÚttÞe Ëw¾Þwõ‚ ƒ™e™u, þºtwytu™u nýe™u
htßÞ™e ð]rØ fhe þfu Au. (2)
‚ Á„ m⁄UÊ mÁ⁄U·Èfi flfl˝ ™§œfiÁŸ øãº˝’ÈfiäŸÊ ◊ŒfiflÎhÊ ◊ŸËÁ·Á÷fi—–
ßãº˝¢ Ã◊fiu Sfl¬SÿÿÊfi ÁœÿÊ ◊¢Á„ficΔU⁄UÊÁÃ¥ ‚ Á„ ¬Á¬˝⁄Uãœfi‚—H§3H
…ŒtÚto : su ª{çÝ-«t‚:ft÷{tk mçÚ¯é-ykÄfthtð]¥t ÔÞðnthtu{tk mÚ:-ykÄfthÚte ytð]‚ îth
™‹ÎíÏæéŠÝ:-ƒwæ™ = yL‚rhût{tk Ëwðýo y™u [kÿ{t™t ðýoÚte Þwõ‚ }æÎÃæëh:-n»toÚte ð]rØ …t{u÷ ¥‹{¨:yL™trŒ™u ŒæçŒæí:-ÃtqÛto fhLtth ÃæÎí:-fqÔtt ËBttLt {u½ Au, ‚u™e Ë{t™ }æ‹æèçcæç|æ:-{uÄtðeytu™e ËtÚtu
çã-r™ùÞ…qðof rðã{t™ ˼tæÞût Au. „}æì-‚u }æ¢çãcÆÚæç„}æì-yíÞk‚ …qs™eÞ Œt™þe÷ §‹Îí}æì-rðît™™u
S±ÐS²²æ-W¥t{ f{oÞwõ‚ ÔÞðnth{tk Út™the ç{í²æ-ƒwrØÚte nwk ¥uï-ytbt™ fÁ Awk. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu; su {u½™e Ë{t™ «òytu™wk …t÷™ fhu Au, ËqÞo™e Ë{t™ Ëw¾™e ð»tto
fhu Au, ‚u …h{ yiïÞoðt™ {™w»Þ™u ˼tæÞût ƒ™tððtu òuEyu. (3)
•Ê ÿ¢ ¬ÎÆáÊ|ãÃfi ÁŒÁfl ‚kfi’Á„¸·— ‚◊Èƺ˝¢ Ÿ ‚ÈÆèfl1>— SflÊ •Á÷c≈fi®ÿ—–
â flÎfiòÊ„àÿ •ŸÈfi ÃSÕÈM§Ãÿ— ‡ÊÈc◊Ê ßãº˝fi◊flÊÃÊ •„˜fiUL Ãå‚fl—H§4H
…ŒtÚto : ¨kÏæ<ã¯:-W¥t{ MÚtt™-ytË™Þwõ‚ ¨é|±:-W¥t{ Út™th {™w»Þ ¥±æ„æ:-ðtÞw™t
[÷tððtÚte hrn‚ ™Œeytu ¨}æéÎí¢ Ý-su{ Ë{wÿ yÚtðt ytftþ™u «t ÚtE™u ÂMÚt‚ ÚttÞ Au, ‚u{
su §‹Îí}æì-˼tËŒtu Ërn‚ ˼t…r‚ SÃææ:-…tu‚t™t ¥ç|æcŲ:-þw¼uåAtÞwõ‚ àæéc}ææ:-ƒ¤Ërn‚
ÉøðuŒ¼t»Þ
249
¥ãìL„Œ¨±:-fwrx÷‚thrn‚ ª„²:-Ëwhrût‚ «ò ¥æÐë‡æç‹„-Ëw¾e fhu, „}æì-…h{iïGtofthf ðeh …wÁ»t™u
¥Ýé„Sƒé:-y™wfq¤ ÂMÚth hnu, ‚u s [¢ð‚eo htßÞ fhðt™u ÞtuøÞ ƒ™u Au. (4)
¼tðtÚto : su{ ™Œeytu Ë{wÿ™u yÚtðt s¤™u «t fhe™u ÂMÚth ƒ™u Au, ‚u{ s ˼tËrn‚
rðît™™u «t fhe™u Ë{M‚ «ò ÂMÚth Ëw¾Þwõ‚ ƒ™u Au. (4)
•Á÷ SflflÎfiÁc≈¢ ◊Œfi •Sÿ ÿÈäÿfiÃÊ ⁄U®RÉflËÁ⁄Ufifl ¬˝fláÊ ‚fidÈM§Ãÿfi—–
ßãº˝Ê ÿmÖÊ˝Ë œÎÆ·◊ÊfiáÊÊ •ãœfi‚Ê Á÷ŸŒ˜ fl∂USÿfi ¬Á⁄UœË¢Á⁄Ufifl ÁòÊ×H§5H
…ŒtÚto : ²„ì-su ËqÞo™e Ë{t™ S±±ëçcÅ}æì-…tu‚t™tk þ†tu™e ð]rü fhe™u, Šæëcæ}ææ‡æ:-þºtw™u «„Õ¼‚t
Œu¾tz™th, ±…íè-þºtwytu™t AuŒ™ fh™tht þ†tuÚte Þwõ‚ §‹Îí:-˼tæÞût }æÎï-n»to{tk ¥S²-yu ²éŠ²„:ÞwØ fh‚t ÏæHS²-þºtw™e ç~æ„:-W…h, {æÞ y™u r‚Þof ºtý …kÂõ‚ytuÚte ÐçÚ{è¢çÚÃæ-Ëðo«fth WÃthLte
øttu¤ huÏttLte ËBttLt çt¤Ltu ¥ç|æç|æ‹æyæì-ËÔto «fthÚte ¼uŒ™ fhu Au, ‚u™t ¥‹{¨æ-yL™trŒ yÚtðt
s¤Úte ÚŠ±èçÚ±-su{ s¤Úte ¼h…qh ™Œeytu Ðí±‡æï-™e[u™t MÚtt™{tk „{™ fhu Au, ‚u{ ª„²:hûtt ytrŒ ¨dé:-„{™ fhu Au. (5)
¼tðtÚto : su{ s¤ ™e[u™t MÚtt™™e ‚hV òÞ Au, ‚u{ ˼tæÞût = htò ™{ú ƒ™e™u rð™Þ™u
«t fhu. (5)
¬⁄UË¥® ÉÊÎÆáÊÊ øfi⁄UÁà ÁÃ|àfl· ‡ÊflÊ˘¬Ê flÎÆàflË ⁄U¡fi‚Ê ’ÈÆäŸ◊ʇÊfiÿØ–
flÎÆòÊSÿ ÿà¬˝fifláÊ ŒÈƪθÁ÷fiEŸÊ ÁŸ¡ÉÊãÕ „ãflÊfiÁ⁄Uãº˝ ÃãÿÃÈ◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu §‹Îí:-ËqÞo™e Ë{t™ ˼tæÞût ! su{ ç„çy±¯ï-«ftþ {txu ²„ì-su ËqÞo™wk àæÃæ:ƒ¤ y™u Íæë‡ææ-ŒeÂÃít §ü}æì-s¤™wk ŒæçSÃæÚçyæ-ËuÔtLt fhu Au. Îéxæëüç|æEÝ:-Œw:¾Úte su™wk Ëuð™ ÚttÞ ±ë~æS²{u½™wk ÐçÚ™Úç„ ÏæéŠÝ}æì-þheh Ú…¨:-yL‚rhût™t {æÞ{tk ¥æÐ:-s¤™wk ±ëy±è-ytðhý fhe™u ¥à沄ìþÞ™ fhu Au, ‚u™t ㋱æï:-yt„¤-…tA¤ {w¾™t yðÞðtu-szƒt{tk „‹²„é}æì-rðãwítT™u Atuze™u ‚u™u
Ðí±‡æï-™e[u çÝ…Í拃-{the™u …tze Œu Au, ‚{u (‚uðt) ƒ™e™u LÞtÞ{tk «ð]¥t Úttytu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u yu ÞtuøÞ Au, fu ‚uytuyu ËqÞo y™u {u½™e Ë{t™ «ð]¥t ÚtE™u rðãt y™u
LÞtÞ™e ð»tto «ftrþ‚ fhðe òuEyu. (6)
OÆŒ¢ Ÿ Á„ àflÊfi ãÿÎÆ·ãàÿÍÆ◊¸ÿÊ ’˝rÊÊfiáÊËãº˝ Ãfl ÿÊÁŸ flœ¸ÓŸÊ–
àflc≈Êfi ÁøûÊ ÿÈÖÿ¯ flÊflÎœ ‡ÊflfiSÃÃˇÊ flÖÊ˝fi◊Á÷÷ÍfiàÿÊ¡‚◊˜H§7H
250
…ŒtÚto : §‹Îí-rðãw‚T Ë{t™ rðã{t™ „ï-yt…™e Ãæhü‹ææ-Ôt]rØ fh™th, Ïæíræç‡æ-{nt™ yL™
ª}æüÄæ:-‚hk„tu ytrŒ NÎ}æì-Ý-su{ ™Œe s¤ MÚtt™™u «t ÚttÞ Au, ‚u{ çã-r™ùÞ…qðof ßÞtur‚ytu™u
‹²ëcæç‹„-«t ÚttÞ Au, ‚u y±cÅæ-{u½™t yðÞðtu-ðtŒ¤tkytu y™u BtqŠítBttLt ÿÔÞtu™wk AuŒ™ fh™th
250
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
(àæÃæ:-ƒ¤) ¥ç|æ|æêy²æï…¨}æì-yiïÞoÞwõ‚ …ht¢{ ‚Útt ²éÁ²}æì-Þwõ‚ fhðt ÞtuøÞ ±…í}æì-«ftþË{qn™tu
«nth fhe™u Ë{M‚ …ŒtÚttuo™wk yæyæÿæ-AuŒ™ fhu Au, ‚u{ yt… …ý ƒ™tu. (7)
¼tðtÚto : su{ s¤ ™e[týðt¤t MÚtt™ …h …ntU[e™u ÂMÚth y™u MðåA ƒ™e òÞ Au, ‚u{
(hts…wÁ»t) ËŒT„wýtu y™u rð™Þþe÷ …wÁ»ttu™u «t fhe™u ÂMÚth y™u þwØ ƒ™e òÞ Au. (7)
¡ÉÊãflÊ° ©U „Á⁄UfiÁ÷— ‚¢÷ÎÃ∑˝§ÃÁflãº˝fi flÎÆòÊ¢ ◊ŸÈfi· ªÊÃÈÆÿ㟬—–
•ÿfië¿ÕÊ ’ÊuÊfl¸ÖÊ˝fi◊Êÿ‚◊œÊfi⁄UÿÊ ÁŒ√ÿÊ ‚ÍÿZ®®fi ºÎƇÊH§8H
…ŒtÚto : nu Sæ¢|æëyæÜíUyææï-r¢Þt «¿ttytu™u Äthý fhu÷ §‹Îí-{u½™t yðÞðtu™wk AuŒ™ fh™th ËqGtoLte
Ë{t™ þºtwytu™u ‚trz‚ fh™th ˼t…r‚ ! yt…-su{ ËqÞo …tu‚t™t rfhýtuÚte ±ë~æ}æì-{u½™u ÁæÍæ‹Ãææ‹æì…tze™u-ðhËtðe™u ¥æÐ:-s¤™u }æÝé¯ï-{™w»Þtu™u xææ„é²Ýì-…]rÚtðe …h «t fhtðe «ò™u Äthý fhu
Au, ‚u{ «ò™e hûtt {txu Ïææuæï:-ƒ¤ ‚Útt ytf»toýtu™e Ë{t™ ¼wòytu™e {æÞ{tk ¥æ²¨}æì-÷tu¾kz™t
±…í}æì-rfhýËBtqn Ë{t™ þ†tu™u ¥æ{æÚÄæ:-Ëthe he‚u Äthý fhtu, ðehtu™u fhtðtu y™u Ëðo {™w»Þtu™u
Ëw¾fthf çÎç±-þwØ ÔÞðnth{tk ¨ê²ü}æì-ËqÞo{kz¤™e Ë{t™ LÞtÞ y™u rðãt™t «ftþ™u Îëàæï-Œu¾tzðt
{txu ¥²ÓÀ²æ:-Ëðo he‚u «Œt™ fhtu. (8)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo÷tuf …tu‚t™t ƒ¤ y™u ytf»toý îtht Ëðo÷tuftu™u Äthý fhe™u ‚Útt s¤™u
¾U[e™u y™u ‚u™u ðhËtðe™u rŒÔÞ Ëw¾ Wí…L™ fhu Au, ‚u{ ˼t Ëðo„wýtu™u Äthý fhe™u ‚Útt
÷û{e™u ¾U[e™u («òÚte fh ytrŒ Y…{tk „úný fhe™u) y™u ‚u™wk ÞtuøÞ …tºttu{tk Œt™ fhe™u «òytu™u
{txu yt™kŒ™u «fx fhu. (8)
’ÎÆ„àSfl‡øfiãº˝◊◊fifllŒÈÄâÿ1>◊∑Χfiáflà Á÷ÿ‚Ê ⁄UÊ„fiáÊ¢ ÁŒfl—–
ÿã◊ÊŸÈfi·¬˝œŸÊ ßãº˝fi◊ÍÆÃÿ— SflfiŸÎ¸Æ·ÊøÊfi ◊L§ÃÊ˘◊fiŒãŸŸÈfiH§9H
…ŒtÚto : su }ææÝé¯Ðí{Ýæ:-{™w»Þtuyu W¥t{ Ä™ «t fhtÔt™th ‚Útt Ýë¯æ™:-{™w»Þtu™u f{o{tk
ËkÞwõ‚ fhtð™th }æL„:-«tý ytrŒ Au, ‚u §‹Îí}æì-rðãwítTLtu «t ÚtE™u ²„ì-su Ïæëã„ì-{nt™ S±p‹Îí}æì…tu‚t™t ytFtŒf «ftþÚte Þwõ‚ ¥}汄ì-W¥t{ ¿tt™ ©v‰²}æì-«þkË™eÞ S±:-Ëw¾™u ¥ÜëU‡±„Ëk…tŒ™ fhu Au; y™u ²„ì-su ç|沨æ-Œw:¾™t ¼ÞÚte çα:-«ftþ{t™ {tuût Ëw¾™wk Úæïã‡æ}æì-ythtuný,
ª„²:-hûtt ytrŒ fhe™u ¥‹±}æ΋æì-‚u™u y™wfq¤ yt™kŒ fhu Au, ‚u {™w»Þ {wÏÞ Ëw¾™u «t fhu
Au. (9)
¼tðtÚto : rðãt, Ä™, htßÞ, …ht¢{, ƒ¤ y™u …wÁ»t™tu ËnÞtu„ su ÄtŠ{f rðît™™u «tÂ
ÚttÞ Au, ‚u™t {txu (‚u) W¥t{ Ëw¾ WíÃtL™ fhu Au. (9)
lÊÒÁ‡øfiŒSÿÊ◊fiflÊ° •„fi— SflŸÊŒÿÊfiÿflË|jÿ‚Ê flÖÊ˝fi ßãº˝ Ö
flÎÆòÊSÿ ÿiiœÊŸSÿfi ⁄UÊŒ‚Ë ◊Œfi ‚ÈÆÃSÿ ‡Êfl‚ÊÁ÷fiŸ|ë¿⁄Ufi—H§10H
ÉøðuŒ¼t»Þ
251
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{ yiïÞo™t nu‚w Ëu™t…r‚ ! su ¥SÄæ-yu „ï-yt…™t ‚Útt yu ËqÞo™t læñ:«ftþ™u ¥ãï:-ÏæÎìÏæ{æÝS²-htuf™th {u½™t ¨é„S²-Wí…L™ ÚtÞu÷ ±ë~æS²-ytðhýfthf s¤™t
yðÞðtu™u ¥²æï²±è„ì-r{© y™u …]ÚtfT fhu Au, 癄ì-‚{u ¥}æ±æÝì-ƒ¤fthe ±…í:-ð@t™t SÃæÝæyæìþçŒtuÚte ç|沨æ-‚Útt ¼ÞÚte à汨æ-ƒ¤™e ËtÚtu þºtwytu ¼t„u Au. ÚæïΨè-ytftþ y™u …]rÚtðe™e
Ë{t™ }æÎï-yt™kŒfthe ÔÞðnth{tk þºtw™t çàæÚ:-rþh ¥ç|æÝ„ì-ft…u Au; ‚u yt… y{thwk …t÷™ fhtu.
(10)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™tk rfhýtu y™u rðãw‚T {u½ «íÞu «ð]¥t ÚttÞ Au, ‚u{ Ëu™t…r‚ ytrŒyu
ƒ™ðwk òuEyu. (10)
ÿÁŒ|ããflfiãº˝ ¬ÎÁÕflË Œ‡Êfi÷ÈÁ¡⁄U„ÊfiÁŸ ÁflEÊfi Ãßfiãà ∑ÎƧc≈®ÿfi—–
•òÊÊ„fi à ◊ÉÊfl|ãflüÊÈfiâ ‚„Ê lÊ◊ŸÈÆ ‡Êflfi‚Ê ’„¸áÊÊfi ÷ÈflØH§11H
…ŒtÚto : nu }æÍæ±Ýì-Wíf]ü Ä™ y™u rðãt™t yiïÞoÚte §‹Îí-˼tæÞût, Ëu™tæÞût ! yt… ²„ìsu Îàæ|æéç…:-Œþ RrLÿÞtuÚte Ðë烱è-¼qr{™u ÇttuøtÔttu Atu, yæï-ytÃtLtt Ïæãü‡ææ-ËBtMít ËwÏt «tÃít fhtÔtLtth
yLtu (à汨æ-¥ã-ƒ¤Úte s) læ}æì-htßÞ…t÷™ ¥Ýé籟æé„}æì-y™wfq¤ feŠ‚ fhtð™th Þ¿t ¨ã:ƒ¤ |æ鱄ì-ÚttÞ, ‚u™tÚte Þwõ‚ ÚtE™u yt… «Þí™ fhtu, suÚte ¥~æ-yt htßÞ{tk ÜëUcŲ:-{™w»Þtu
ç±Eæ-Ëðo ¥ãæçÝ-rŒðËtu™u §„ì-Ëw¾Úte ‹æé-þe½ú yæyæ‹æ‹yæ-rðM‚th fhu. (11)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu …tu‚t™tk htßÞ{tk Ëw¾tu™e ð]rØ y™u rðrðÄ „wýtu™e «t su{ ÚttÞ,
‚uðt s f{tuo fhðt òuEyu. (11)
àfl◊Sÿ ¬Ê⁄U ⁄U¡fi‚Ê √ÿÊfi◊Ÿ— Sfl÷ÍfiàÿÊ¡Ê •flfi‚ œÎ·ã◊Ÿ—–
ø∑ÎƧ· ÷ÍÁ◊¯ ¬˝ÁÃ◊ÊŸ◊Ê¡fi‚Ê˘¬— Sflfi— ¬Á⁄U÷Í®⁄U®cÿÊ ÁŒflfi◊˜H§12H
…ŒtÚto : nu {믋}æÝ:-y™k‚ «„Õ¼ = «r‚¼tðt™ rð¿tt™Þwõ‚ s„Œeïh ! ÐçÚ|æê:-Ëðoºt S±|æêy²æï…æ:-…tu‚t™t yiïÞo y™u …ht¢{Þwõ‚Úte y±}æì-yt… ¥±¨ï-hûtt ytrŒ {txu ¥S²-yt ËkËth™t
Ú…¨:-…]rÚtðe ytrŒ ÷tuftu ‚Útt òæï}æÝ:-ytftþ™t ÐæÚï-y…h ¼t„{tk …ý »ç¯-«t Atu, y™u
yt…u ¥æï…¨:-…ht¢{ ytrŒ™t Ðíç„}ææÝ}æì-yðrÄ S±:-Ëw¾, çα}æì-þwØ rð¿tt™™tu «ftþ, |æêç}æ}æì¼qr{ y™u ¥Ð:-s¤™u ¥æ™ÜëU¯ï-Ëthe he‚u fhu÷ Au, ‚u yt…™e y{u W…tË™t fheyu Aeyu.
(12)
¼tðtÚto : (su{) …h{uïh ËðoÚte …h{ ©uc y™u Ë{M‚ Œw:¾tuÚte …]Útf hne™u, …tu‚t™t Ët{ÚÞoÚte
Ëðo ÷tuftu™u h[e™u ‚u{tk ÔÞt ÚtE™u, Ëðo252
™u ÔÞðÂMÚt‚ fhe™u, Sðtu™t …t…-…wÛÞtu™e ÔÞðMÚtt fhðt™t
fthýu LÞtÞtÄeþ Au, ‚u{ ˼t…r‚ =htò htßÞ fhe™u Ëðo™u Ëw¾ «Œt™ fhu. (12)
àfl¢ ÷Èfifl— ¬˝ÁÃ◊ÊŸ¯ ¬ÎÁÕ√ÿÊ ´§cflflËfi⁄USÿ ’ή„× ¬ÁÃfi÷͸—–
252
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÁflE◊ʬ˝Êfi •ãÃÁ⁄UfiˇÊ¢ ◊Á„àflÊ ‚àÿ◊hÊ ŸÁ∑fi§⁄U®RãÿSàflÊflÊfiŸ˜H§13H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! su y±}æì-yt… ÐëçƒÃ²æ:-rðM‚]‚ ytftþ y™u |æé±:-¼qr{™t Ðíç„}ææÝ}æì…rh{tý = «{týf‚to ‚Útt Ïæëã„:-{ntƒ¤ðt™, «cÃæ±èÚS²-{nt™„wýÞwõ‚ s„‚™t ‚Útt {ntðeh
{™w»Þ™t Ðç„:-…t÷f |æê:-Atu; ‚Útt yt… ç±E}æì-Ë{M‚ s„‚ ¥‹„çÚÿæ}æì-y™uf ÷tuftu™e {æÞ{tk
yðftþMðY… ytftþ y™u ¨y²}æì-fthÛt YÃtÚte yrð™tþe ËBÞfT …heûtt fhuÕt åtthuGt ÔtuŒtuLtu }æçãyÃææBtntLt ÔGttÂÃítÚte ÔÞt ÚtE™u ŸæhæŒæíæ:-Ëtûtt‚ Y…{tk …qhý fhtu Atu, yuÚte y±æ±æÝì-yt…™t Ë{t™
¥‹²:-ƒeòu ‹æçÜU:-ftuE ™Úte. (13)
¼tðtÚto : suÚte Eïh Ë{M‚ ËkËth™t r™{to‚t, …rh{týf‚to, ÔÞt…f y™u ËíÞ™t «ftþf
Au, ítuÚte Eïh™e Ë{t™ ftuE…ý …ŒtÚto ÚtÞtu ™Úte, Útþu ™rn, yu{ {t™e™u y{u ‚u™e W…tË™t
fheyu Aeyu. (13)
Ÿ ÿSÿ lÊflÊfi¬ÎÁÕflË •ŸÆÈ √ÿøÊ Ÿ Á‚ãœfiflÊ ⁄U¡fi‚Ê •ãÃfi◊ÊŸ‡ÊÈ—–
ŸÊà SflflfiÎÁc≈¢® ◊Œfi •Sÿ ÿÈäÿfià ∞∑§Êfi •ãÿìÊfi∑Χ· ÁflEfi◊ÊŸÈÆ·∑˜§H§14H
…ŒtÚto : ²GS²-su Ú…¨:-yiïÞoÞwõ‚ s„Œeïh™e ¥Ýéò™:-y™k‚ ÔÞt™u y™wfq¤ læ±æÐë烱è«ftþ, y«ftþÞwõ‚ ÷tuf y™u [kÿ{trŒ …ý ¥‹„}æì-yL‚ yÚtto‚T Ëe{t™u Ý-¥æÝàæé:-«t fhe
þf‚t ™Úte.
nu …h{tí{™T ! su{ S±±ëçcÅ}æì-…tu‚t™t …ŒtÚttuo™e ð»tto™u «íÞu }æÎï-yt™kŒ{tk ²éŠ²„:-ÞwØ fh‚t
{u½™tu ËqÞo™e Ët{u rðsÞ Út‚tu ™Úte, ‚u{ »ÜU:-yËntÞ = yrî‚eÞ søtŒeïhu ¥‹Äæyæì-ÃttuíttLttÚte
rÇtLLt rîíteGt ç±E}æì-s„‚™u ¥æÝé¯ÜUì-…tu‚t™e ÔÞtÂÂÚte Þwõ‚ fhu÷ Au, ‚uÚte yt… W…tË™t™u ÞtuøÞ
Atu. (14)
¼tðtÚto : su{ …h{uïh™t ftuE …ý „wý™tu ftuE …ý {™w»Þ yÚtðt ÷tuf …th …t{e þf‚t
™Úte. su{ s„Œeïh …t…f{o fh™th™u Œw:¾Y… V¤ yt…ðt îtht …erz‚ fhe™u, Œwütu™e ‚tz™t
fhe™u, ËqÞo {u½™t ¾kztu™u-yðÞðtu™u …]ÚtfT …]ÚtfT fhe™u, ÞwØ fh™th™e Ë{t™ («‚e‚ ÚttÞ) Au.
‚u{s Ëßs™tu yu ƒ™ðwk òuEyu. (14)
•Êø¸ãŸòÊfi ◊L§Ã— ‚|S◊fiãŸÊ¡ÊÒ ÁflEfi ŒflÊ‚Êfi •◊ŒãŸŸfiÈ àflÊ–
flÎÆòÊSÿ ÿjÎfiÁc≈®◊ÃÊfi flœŸ ÁŸ àflÁ◊fiãº˝ ¬˝àÿÊŸ¢ ¡ÉÊãÕfiH§15H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{ yiïÞoÞwõ‚ ˼t…r‚, Ëu™t…r‚ ! ²„ì-su y±}æì-yt… |æëçcÅ}æ„æ-«þkrË‚
™er‚{t™ y™u LÞtÞ ÔÞðnthÚte Þwõ‚ ±{ïÝ-n™™Úte ±ë~æS²-yÄ{eo {™w»Þ™e Ë{t™ ¥æÝ}æì-«tý™u
…Í拃-™ü fhtu Atu, ‚u y±æ-yt…™tu ¨çS}æÝì-Ëðo ¥æ…æñ-Ëk„út{ y™u ¥~æ-yt…{tk ©Øt fh™th
ç±EïÎï±æ¨:-Ë{M‚ rðît™tu y™u }æL„:-}Âíðòu ‹²æ™üÝì-r™íÞ Ëífth fhu Au; ‚uÚte ‚u «ò™t «týe
ÉøðuŒ¼t»Þ
253
Ðíy²‹±}æÎÝì-Ëðo™u yt™krŒ‚ fhe™u yt…-MðÞk yt™krŒ‚ ÚttÔt Atu. (15)
¼tðtÚto : su yuf …h{uïh™e W…tË™t fhe™u, rðãt „úný fhe™u, þºtwytu™u S‚e™u ‚Útt rðsÞ
«t fhe™u «òytu™u r™íÞ «ËL™ ht¾u Au, ‚u rðît™tu Ëw¾e ÚttÞ Au. (15)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk rðît™, rðãw‚T ytrŒ yÂø™ y™u Rïh™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt
Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (52)
Ëqõ‚-53
ãÿÍÆ3>·È flÊø¢ ¬˝ ◊„ ÷fi⁄UÊ◊„ Áª⁄U®R ßãº˝fiÊÿ ‚ŒfiŸ ÁflflSflfi×–
ŸÍ Áø|h ⁄UàŸ¯ ‚‚ÃÊÁ◊flÊÁflfiŒãŸ ŒfiÈ®c≈ÆÈ®Áú˝¸®fiÁfláÊÊŒ·Èfi ‡ÊSÿÃH§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{u }æãï-{ntËw¾Œt‚t ¨ÎÝï-MÚtt™{tk §‹Îíæ²-…h{iïÞo™u {txu ¨éþw¼÷ûtýÞwõ‚ ±æ™}æì-ðtýe™u çÝ|æÚæ}æãï-r™rù‚ Äthý fheyu Aeyu. MðÙ{tk ¨¨„æç}æ±-Ëq‚u÷
{™w»Þ Ë{t™ ç±±S±„:-ËqÞo «ftþ{tk Úy‹æ}æì-h{ýeÞ ËwðýtorŒ™e Ë{t™ çxæÚ:-M‚wr‚ytu™u Äthý
fheyu Aeyu; …hk‚w Îí籇ææïÎï¯é-ËwðýtorŒ y™u rðãtrŒ yt…™th y{tht{tk ÎécÅéç„:-Œwü M‚wr‚ y™u
…t…™e feŠ‚ yÚtto‚T ®™Œt Ý ÐíàæS²„ï-«þkrË‚-©uc ntu‚e ™Úte, ‚u{ ‚{u …ý Úttytu. (1)
¼tðtÚto : su{ r™ÿt{ø™ {™w»Þ rð©t{ «t fhu Au, ‚u{ {™w»Þtuyu ËŒt rðãt y™u Ëwhûtt
îtht ËkMftrh‚ ðtýe Mðefth fhe™u, «þkË™eÞ f{o™wk Ëuð™ fhe™u y™u r™ÿt™u Œqh fhe™u M‚wr‚™t
«ftþ™t {txu «Þí™ fhðtu òuEyu. (1)
ŒÈÆ⁄UÊ •EfiSÿ ŒÆÈ⁄U ßfiãº˝ ªÊ⁄fiUÁ‚ ŒÈÆ⁄UÊ ÿflfiSÿ fl‚ÈfiŸ ߟS¬ÁÃfi—–
Á‡ÊˇÊÊ®Ÿ⁄U— ¬˝ÁŒflÊ •∑§Êfi◊∑§‡Ê¸Ÿ— ‚πÊ ‚|πfièÿSÃÁ◊Œ¢ ªfiÎáÊË◊Á‚H§2H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-rðît™ ! su ¥ÜUæ}æÜUàæüÝ:-yt¤Ëw {™w»Þtu™u f]þ fh™th, çàæÿææÝÚ:-rþûttytu™u
«t fh™th y™u ¨ç¶|²:-r{ºttu™t ¨¶æ-r{ºt Ðç„:-…t÷™ fh™th ‚Útt §Ý:-Eïh Ë{t™
Ët{ÚÞoÞwõ‚ yt… ¥ES²-ÔÞtÂÂfthf yÂø™ ytrŒ y™u yï ytrŒ™t îthtu™u «t fhe™u Ëw¾ŒtÞf
xææï:- ÔttÛte yLtu ŒqÄ ytÃtLtthe øttGtLtt ÎéÚ:-Ëw¾ŒtÞf îthtu™u òýe™u, ²±S²-W¥t{ sð ytrŒ yL™,
Ðíçα:-W¥t{ rð¿tt™, «ftþ y™u ±¨éÝ:-W¥t{ Ä™Œt‚t ¥çSæ-Atu. „}æì-‚u yt…™e §Î}æì-…qò yÚtðt
Ëífth ÃtqÔtof xæë‡æè}æç¨-M‚wr‚ fheyu Aeyu. (2)
¼tðtÚto : …h{uïh Ë{t™ ÄtŠ{f rðît™ rð™t ftuE™u {txu Ë{M‚ …ŒtÚttuo y™u Ëw¾tu™u «Œt™
fh™th yLÞ ftuE ™Úte. …hk‚w su Ëðo™254
t r{ºt y™u rþûtt «t fhu÷ {™w»Þ Au, ‚u s Ë{M‚
Ëw¾ «t fhu Au, yLÞ ™rn. (2)
254
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
‡ÊøËfifl ßãº˝ ¬ÈL§∑ΧŒ˜ lÈ◊ûÊ◊ ÃflÁŒŒ◊Á÷Ãfi‡øÁ∑§Ã fl‚Èfi–
•Ãfi— ‚¢ªÎèÿÊfiÁ÷÷Íà •Ê ÷fi⁄U®R ◊Ê àflÊfiÿÃÊ ¡fiÁ⁄UÃÈ— ∑§Ê◊fi◊ÍŸÿË—H§3H
…ŒtÚto : nu ¨™è±:-«þM‚ «¿tt, ðtýe y™u f{oÞwõ‚ lé}æœæ}æì-yíÞk‚ Ëðo¿t‚t, rðãt, «ftþÞwõ‚,
ÐéLÜëU„ì-…w»f¤ Ëw¾Œt‚t, §‹Îí-…h{iïGtoÞwõ‚ s„Œeïh yÚtðt yiïÞoŒt‚t ˼t…r‚ rðît™ ! yt…™e
f]…t y™u yt…™e ËntÞÚte {™w»Þ ¥ç|æ„:-ËðoºtÚte §Î}æì-yu ±¨é-W¥t{ Ä™™u ™ïçÜU„ï-òýu Au.
nu ¥ç|æ|æê„ï-þºtwytu™tu …htsÞ fh™th ! su fthýu yt… y±æ²„:-yt… y™u ‚u™t ytí{t™e
RåAt fh‚t …çÚ„é:-M‚wr‚ fh™th ÄtŠ{f ¼õ‚s™™e ÜUæ}æ}æì-RåAtytu™u ¥æ|æÚ:-…qýo fhtu. ¥„:yu …wÁ»ttÚtoÚte yt…™u ¨¢xæë|²-„úný fhe™u nwk ð‚wO Awk y™u yt… {™u Ëðo ft{tu{tk …qýo fhtu. yt…™e
RåAt fh‚t, M‚wr‚ fh™th {the RÂåA‚ rËrØ }ææïݲè:-fŒtr… ûteý ™ fhtu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht …h{uïh™t yÚtðt ytÂ-rðît™ …wÁ»t™t Ëk„ rð™t Ëðo™e ft{™tRåAtytu™e …qŠ‚ ÚtE þf‚e ™Úte, ‚uÚte yu (…h{uïh)™e s W…tË™t fhe™u ‚Útt ytÂ-s™™tu
Ëk„ fhe™u ft{™tytu™e …qŠ‚ fhðe òuEyu. (3)
∞Á÷lȸÁ÷fi— ‚ÈÆ◊ŸÊfi ∞Á÷Á⁄UãŒfiÈÁ÷ÁŸ¸L§ãœÊŸÊ •◊fi$à ªÊÁ÷fi⁄U®R|‡flŸÊfi–
ßãºfi˝áÊ ŒSÿȯ Œ⁄Uÿfiãà ßãŒÈfiÁ÷ÿÈƸÃmfi·‚— ‚Á◊·Ê ⁄fiU÷◊Á„H§4H
…ŒtÚto : y{u su ¥}æç„}æì-rð¿tt™ y™u Ëw¾ îtht yrðãt, Œrhÿ‚t y™u ËwkŒh Y…™tu çÝL‹{æÝ:r™htuÄ yÚtðt „úný fhe™u ¨é}æÝæ:-W¥t{ rð¿tt™Þwõ‚ ˼tæÞût Au, ‚u™e «t fhe™u ‚u™e ËntÞ
‚Útt »ç|æ:-yu léç|æ:-«ftþÞwõ‚ ÿÔÞ »ç|æ:-yu §‹Îéç|æ:-ytFtŒfthf „wý y™u …ŒtÚto yu xææïç|æ:«þkrË‚ „tÞ, …]rÚtðe, ¥çEÝæ-yÂø™, s¤, ËqÞo, [kÿ ytrŒ §¯æ-RåAt™t yL™trŒ [ §‹Îéç|æ:ƒ¤ŒtÞf Ëtu{hËtrŒ …t™ftu,] §‹Îíï‡æ-rðãwítT y™u ‚uÚte h[u÷ rðŒthý fh™th þ†Úte ÎS²é}æì-ƒ¤…qðof
…thfwk Ä™ Ae™™th Œwü™wk ÎÚ²‹„:-rðŒthý fhe™u ²é„mïcæ¨:-îu»tÚte {wõ‚ Út™th þºtwytu™e ËtÚtu
ÞwØ™tu Ëw¾Úte ¨}ææÚ|æï}æçã-ythk¼ fheyu.
¼tðtÚto : su ˼t ytrŒ™t yæÞût Ëk…qýo Œrhÿ‚t™tu ™tþ fhe™u, þºtwytu …h rðsÞ «tÂ
fhe™u ‚Útt Ë{M‚ rðãtytu™u þe¾e™u y{™u Ëw¾e fhu Au, ‚u™tu Ëðo {™w»Þtuyu yt©Þ „úný
fhðtu òuEyu. r™ùÞ s yu™e ËntÞ rð™t ftuE …ý ÔÞtðntrhf yt™kŒ «t fhe þf‚t ™Úte,
ítuÚte ‚u™e ËntÞ‚tÚte Ëðo ÄtŠ{f ftÞtuo™tu ythk¼ ‚Útt r™íÞ Ëw¾™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu. (4)
‚Á◊fiãº˝ ⁄UÊÿÊ ‚Á◊·Ê ⁄fiU÷◊Á„ ‚¢ flÊ¡fiÁ÷—2 ¬ÈL§‡øãº˝Ò⁄U®RÁ÷lÈfiÁ÷—–
‚¢ Œ√ÿÊ ¬˝◊fiàÿÊ flË⁄U‡ÊÈfic◊ÿÊ ªÊ •fiª˝ÿÊ˘EÊfiflàÿÊ ⁄U÷◊Á„H§5H
ÉøðuŒ¼t»Þ
255
…ŒtÚto : nu §‹Îí-ËÇttæGtût ! suBt yBtu yt…™e ËntÞÚte ¨}æíæ²æ-W¥t{ htßÞ ÷û{e, ¨ç}æ¯æÄ{o™e RåAt y™u yL™trŒ ¥ç|æléç|æ:-rðãt, ÔÞðnth y™u «ftþÞwõ‚ ŒæéLp‹Îñ:-yíÞk‚ ytFtŒf
Ëwðýo y™u W¥t{ [tkŒe ytrŒ Ät‚w ¨¢±æ…ïç|æ:-rð¿tt™ ytrŒ „wý y™u Ëk„út{ ‚Útt Ðí}æy²æ-W¥t{
{r‚-ƒwrØÞwõ‚ Îïòæ-rŒÔÞ„wý Ërn‚ rðãtÚte Þwõ‚ Ëu™tÚte xææï¥xæí²æ-©uc RrLÿÞ, „tÞ y™u …]rÚtðeÚte
Þwõ‚, ±èÚàæéc}æ²æ-þqhðeh ÞtuØtytu™t ƒ¤Úte Þwõ‚, ¥Ey²æ-«þM‚ ðu„ y™u ƒ¤ðt™ ÎttuztGtwõít
Ëu™t™u ËtÚtu ÷E™u þºtwytu™e ËtÚtu ¨¢Ú|æï}æçã-ËBÞfT Ëk„út{ fheyu, yu Ëðo ftÞtuo fhe™u ÷tirff
y™u …th{tŠÚtf Ëw¾tu™u Ú|æï}æçã-rËØ-«t fheyu. (5)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ rðît™tu™e ËntÞ‚t rð™t …wÁ»ttÚto™e rËrØ™u Ëthe he‚u «t fhe
þf‚t ™Úte. ftuE…ý {™w»Þ ƒ¤, MðtMÚÞ y™u Ët{„úeÚte Ëk…L™, Ëwrþrût‚ ‚Útt ÄtŠ{f þqhðehtu
Þwõ‚ [‚whkr„ýe Ëu™t rð™t þºtwytu™tu …htsÞ fhe™u rðsÞ «t fhe þf‚t ™Úte. ítuÚte ‚u™e ËŒt
WL™r‚ fhðe òuEyu. (5)
à àflÊ ◊ŒÊfi •◊ŒŸÔ˜ ÃÊÁŸ flÎcáÿÊ Ã ‚Ê◊Êfi‚Ê flÎòÊ„àÿfi·È ‚à¬Ã–
ÿà∑§Ê⁄Ufl Œ‡Êfi flÆÎòÊÊáÿfi¬˝Áà ’Á„¸c◊fià ÁŸ ‚„dÊfiÁáÊ ’„¸ÿfi—H§6H
…ŒtÚto : nu ¨y²„ï-ËíÃtwÁ»ttu™t …t÷f ˼tæÞût ! ²„ì-su yt… Ïæ<ãc}æ„ï-rð¿tt™Þwõ‚ ÜUæÚ±ïf{o fh™th {™w»Þ™u {txu ±ë~ææç‡æ-þºtwytu™u htuf™th f{o Îàæ-Œþ ¨ãdæç‡æ-nòh yÚtto‚T yËkÏÞ
Ëu™tytu™e ¥Ðíç„-y«‚er‚ su{ ÚttÞ, ‚u{ «r‚fq¤ f{tuo™e çÝÏæãü²:-r™hk‚h Ôt]rØ fhtu, ‚uytu yt…™t
ytr©‚ ÚtE™u „ï-‚uytu ¨æï}ææ¨:-Ëðtuoíf]ü …ŒtÚttuo™u Wí…L™ fh™th }æÎæ:-yt™krŒ‚ fh™th þqhðeh,
ÄtŠ{f, rðît™s™ y±æ-yt…™u ±ë~æãy²ï¯é-þºtwytu™u nýðt ÞtuøÞ Ëk„út{tu{tk „æçÝ-‚u ±ëc‡²æ-Ëw¾ð»tof
Ëðtuo¥t{ f{tuo™wk yt[hý fhe™u ¥}æÎÝì-«ËL™ ÚttÞ Au. (6)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu ËŒt Ëí…wÁ»ttu™t Ëk„ îtht y™uf ËtÄ™tu «t fhe™u yt™krŒ‚ Útðwk
òuEyu. (6)
ÿÈÆœÊ ÿÈœ◊Ȭ ÉÊŒfiÁ· œÎcáÊÈÆÿÊ ¬ÈÆ⁄UÊ ¬È®⁄U®R¢ ‚Á◊Œ¢ „¢SÿÊ¡fi‚Ê–
ŸêÿÊ ÿÁŒfiãº˝‚ÅÿÊfi ¬⁄UÊflÁÃfi ÁŸ’„¸ÿÊ Ÿ◊ÈfiÁø¢ ŸÊ◊fi ◊ÊÁÿŸfi◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-˼tæÞût ! Äæyæì-su fthýu ‚{u {ëc‡æé²æ-áZ‚t ytrŒ „wýÞwõ‚ Sæ¢w²æ-r{ºt
ËBtqn ²é{æ-ÞwØ fh™th ¥æï…¨æ-ƒ¤™e ËtÚtu ÐéÚæ-«Út{ §Î}æì-yu ÐéÚ}æì-þºtwytu™tk ™„h™u ¨¢ç¨™ü fhe™u ‚Útt ²éh}æì-ÞwØ fh‚t þºtwytu™u §„ì-…ý Íæ-r™ùÞ…qðof »çcæ-«t fhe™u ‚Útt Ý}²æ256 fhu Au-Ztkfe Œu Au, ‚u{ yLÞtÞÚte ykÄfth fh™th
su{ htrºt ykÄfthÚte Ëðo …ŒtÚttuo™wk ytðhý
Ýæ}æ-«rËØ ÝÝéç™}æì-{wõ‚Úte hrn‚ }ææ粋æ}æì-A¤, f…xÞwõ‚, Œwü f{o fh™th {™w»Þ y™u …þw
ytrŒ™u ÐÚæ±ç„-Œqh Œuþ{tk çÝÏæãü²:-r™:Ëthý fhtu Atu, ‚uÚte yt…™u {wŒTÄtorÇtr»tõ‚ fhe™u y{u
256
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
˼tæÞût™t yrÄfth{tk Mðefth fhe™u hts…ŒðeÚte {tLÞ fheyu Aeyu. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu y™uf r{ºttu ƒ™tðe™u, Œwü þºtwytu™wk r™ðthý fhe™u – Œqh fhe™u, Œwü
Œ¤tu™u-‚Útt þºtwytu™t ™„htu™u ‚tuze™u, Ë{M‚ yLÞtGtfthe {™w»Þ ytrŒ™u «þtrË‚ fhe™u …h{
yiïÞo «t fhðwk òuEyu. (7)
àfl¢ ∑§⁄fiUÜ¡◊ÈÆà ¬áʸÿ¯ flœËSÃÁ¡fi®cΔ®ÿÊÁÃÁÕÇflSÿfi flûʸŸË–
àfl¢ ‡ÊÃÊ fl昧ªfiÎŒSÿÊÁ÷Ÿà¬È⁄UÊfi˘ŸÊŸÈÆŒ— ¬Á⁄fiU·ÍÃÊ ´§Á¡EfiŸÊH§8H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ! su fthýu y±}æì-yt… yu ÞwØ ÔÞðnth{tk „ïç…cƲæ-yíÞk‚ ‚eûý Ëu™t
y™u ™er‚Þwõ‚ ƒ¤Úte ÜUÚT}æì-Ä{toí{tytu™u Œw:¾ yt…™th Їæü²}æì-…thfe ðM‚w …ztð™th [tuh™u
©„-…ý ±{è:-{the™u ‚Útt su ¥ç„çƒx±S² yr‚rÚtytu™t ytðt„{™™u {txu ±„üÝè-Ëífth fh™the
r¢Þt Au, ‚u™e hûtt fhe™u ¥ÝæÝéÎ:-y™wfq¤ ™ ð‚o™th ±Ñì xæëÎS²-rð»t ytrŒ …ŒtÚttuo™t Œu™th y™u
Œwü ÔÞðnthtu™tu W…Œuþ fh™th, Œwü {™w»Þtu™t àæ„æ-yËkÏÞ ÐéÚ:-™„htu™u ¥ç|æÝ„ì-¼uŒ™ fhe™u
‚Útt su ÐçÚdê„æ:-Ëðo «fthÚte Wí…L™ fhu÷ …ŒtÚto Au, ítuLte «çÁæE‹ææ-ftuBt¤ øtwÛtGtwõít fqíthtLtu r~tûtt
yt…™th™e Ë{t™ ÔÞðnth™e ËtÚtu hûtt fhtu Atu, ‚uÚte yt…s ˼t ytrŒ™t yæÞût ƒ™ðt™u
ÞtuøÞ Atu, yuðtu y{u r™ùÞ fheyu Aeyu. (8)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu Œwü þºtwytu™wk AuŒLt fhe™u ‚Útt …qýo rÔtãtÔttLt …htu…fthe ÄtŠ{f yr‚rÚtytu
™t Ëífth {txu Ëðo «týeytu y™u …ŒtÚttuo™e hûtt fhe™u Ä{o{Þ htßÞ™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu. su{
fq‚htytu Mðt{e™e hûtt fhu Au, ‚u{ yLÞ («týe) hûtt fhe þf‚t ™Úte. ‚uÚte ‚u™u Ëwhrût‚ fhe™u
ht¾ðt òuEyu. (8)
àfl◊ÃÊÜ¡fiŸ⁄UÊôÊÊ ÁmŒ¸‡ÊÊfi’ãœÈŸÊfi ‚ÈÆüÊflfi‚ʬ¡Ç◊È·fi—–
·Ác ¢≈ ‚„dÊfi ŸflÁâ Ÿflfi üÊÈÆÃÊ ÁŸ ø∑˝§áÊ ⁄UâÿÊfi ŒÈÆc¬ŒÊfiflÎáÊ∑˜§H§9H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût y™u Ëu™tæÞût ! su{ Ÿæé„:-©ðý fh™th y±}æì-‚{u »„æÝì-yu ¥Ïæ‹{éÝæyƒLÄw yÚtto‚T r{ºthrn‚ y™tÚt y™u ¨éŸæ±¨æ-W¥t{ ©ðý, yL™Þwõ‚ r{ºt™e ËtÚtu rðã{t™
©Ð…x}æé¯:-Ë{e… Út™th ¯çcÆ}æì-ËtX, ݱç„}æì-™uðw, ݱ-™ð Îàæ, ¨ãdæç‡æ-Œþ nòh, …ÝÚæ¿æ:ÄtŠ{f htòÞwõ‚ {™w»Þtu™u ÎécÐÎæ-Œw:¾Úte «t Útðt ÞtuøÞ Ú‰²æ-hÚt™u «t fh™th ™ÜíïU‡æ-þ†
rðþu»t yÚtðt [¢trŒ yk„Þwõ‚ Þt™ Ë{qnÚte çm:-ƒu ðth ‹²±ë‡æÜUì-r™íÞ Œw:¾tuÚte …]ÚtfT fhtu Atu
‚Útt Œwütu™u Œqh fhtu Atu, ‚u{ ‚wk …ý …t…t[hýÚte ËŒt Œqh hnu. (9)
¼tðtÚto : [¢ð‚eo htòyu Ëðo {tkzr÷f y™u {nt{tkzr÷f htòytu, f{o[theytu, „]nMÚttu yÚtðt
rðhõ‚tu™u (…tu‚t™t «íÞu) y™wht„-Þwõ‚ fhe™u ‚Útt þhýt„‚tu™wk …t÷™ fhe™u, Ä{oÚte Þwõ‚ Ëtðo¼ti{
htßÞ™wk þtË™ fhðwk òuEyu; y™u Œþ ð„uhu ËkÏÞtðt[e þçŒtu W…÷ûtý Y… Au, ítuÚte hts…wÁ»ttu
îtht Ëðo™wk ÞÚttÞtuøÞ hûtý y™u Œkz-rðÄt™ fhðwk òuEyu. (9)
ÉøðuŒ¼t»Þ
257
àfl◊ÊfiÁflÕ ‚ÈÆüÊflfi‚¢ ÃflÊÁÃÁ÷SÃfl òÊÊ◊fiÁ÷Á⁄Uãº˝ ÃÍfl¸®fiÿÊáÊ◊˜–
àfl◊fiS◊Ò ∑ȧà‚fi◊ÁÃÁÕÇfl◊ÊÿÈ¢ ◊„ ⁄UÊôÊ ÿÍŸfi •⁄U㜟Êÿ—H§10H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-˼tæÞût y™u Ëu™tæÞût ! y±}æì-yt… ¥S}æñ-yu }æãï-ËÔttuoíf]ü „wýÞwõ‚ ²êÝïÞwðtðMÚtt{tk Úæ¿æï-LÞtÞ, rð™Þ y™u rðãtrŒ „wýtuÚte ŒuŒeÃÞ{t™ htò™u {txu „±-yt…™t ªç„ç|æ:hûtý ytrŒ f{tuoÚte Ëu™trŒ Ërn‚ y™u „±-yt…™e ~ææ}æç|æ:-hûtt fh™th ÄtŠ{f rðît™tuÚte hûtt
…t{u÷ su ¥ç„çƒx±}æì-yr‚rÚtytu «t fh™th y™u fhtð™th „ê±ü²æ‡æ}æì-þºtws™tu™e ®nËt fh™th
Þt™ Ërn‚ ¥æ²é}æì-Sð™Þwõ‚ ¨éŸæ±¨}æì-W¥t{ ©ðý y™u yL™trŒ Þwõ‚ {™w»ÞtuÚte ¥Ú¢{Ýæ²:…qýo Ä™Þwõ‚ {™w»Þ™e Ë{t™ yt[hý fhtu Atu y™u y±}æì-yt… su ÜéUy¨}æì-ð@™e Ë{t™ ðeh…wÁ»t™e
¥æ籃-hûtt fhtu Atu, ‚u™u ftuE …ý Œw:¾ «t Út‚wk ™Úte. (10)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu þºtwytu™wk r™ðthý fhe™u ‚Útt Ëðo™e hûtt fhe™u Ëðo™u ËŒt Ëw¾e ht¾ðt
òuEyu. yu rLtùGt htò™e WL™r‚ Y…e ÷û{eÞwõ‚ ËŒt ƒ™u. rðãt÷Þ™t yæÞût Ëðo™u W¥tBt
rþûtt îtht rðît™ y™u þ†t†tu (™u [÷tððt){tk r™…wý fhe™u «ò™e r™hk‚h hûtt fhu. (10)
ÿ ©UºÎøËfiãº˝ ŒflªÊfi¬Ê— ‚πÊfiÿSà Á‡ÊflÃfi◊Ê •‚Êfi◊–
àflÊ¢ SÃÊfi·Ê◊ àflÿÊfi ‚ÈÆflË⁄UÊ º˝ÊÉÊËfiÿ •ÊÿÈfi— ¬˝Ã⁄U¢ ŒœÊfiŸÊ—H§11H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-˼tæÞût y™u Ëu™tæÞût ! „ï-yt…™t Îï±xææïÐæ:-rðît™ y™u rŒÔÞ „wý,
f{tuo™e hûtt fh™th çà汄}ææ:-yíÞk‚ fÕÞtý ÷ûtýÞwõ‚ ¨¶æ²:-…hM…h r{ºt‚t y{u ¥¨æ}æfheyu. y±²æ-yt…™e ËtÚtu hûtt y™u rþûtt fhu÷ ¨é±èÚæ:-W¥t{ ðehÞwõ‚ Ðí„Ú}æì-Œw:¾ Œqh fh‚t
ÎíæÍæè²:-yíÞk‚ rðM‚]‚ Ëtu ð»toÚte yrÄf ¥æ²é:-ðÞ™u Î{æÝæ:-Äthý fhe™u ©gç™-W¥t{ }[tÞwõ‚
yæÞÞ™ ÔÞðnth{tk y±æ}æì-þw¼÷ûtýÞwõ‚ yt…™t S„æï¯æ}æ-„wýtu™wk fe‚o™ fheyu. (11)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …hM…h r™rù‚ r{ºt‚t fhe™u, Ëðo †e-…wÁ»t ytrŒ ÷tuftu™u ËwrðÄtÚte
Þwõ‚ fhe™u ‚Útt fhtðe™u …qýo ytÞw ¼tu„ððe òuEyu. (11)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk rðît™, ˼tæÞût ‚Útt «ò™t …wÁ»ttu …hM…h «er‚…qðof hne™u Ëw¾™u
«t fhðt™wk «r‚…tŒ™ fhu÷ Au; ‚uÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe
òuEyu. (53)
Ëqõ‚-54
◊Ê ŸÊfi •|S◊ã◊fiÉÊflã¬ÎÆàSfl¢„fiÁ258
‚ ŸÁ„ à •ã× ‡Êflfi‚— ¬⁄UËáʇÊfi–
•∑˝fi§ãŒÿÊ ŸlÊ3> ⁄UÊL§fiflmŸÊfi ∑§ÕÊ Ÿ ˇÊÊáÊËÁ÷¸ÿ‚Ê ‚◊Êfi⁄UÃH§1H
258
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu }æÍæÃæ‹æì-W¥t{ Ä™Þwõ‚ s„Œeïh ! su yt… Ðëy¨é-Ëu™tytu ¥çS}æÝì-yt s„‚ y™u
ÐÚè‡æàæï-Ëðo «fthÚte ™ü fh™th ¥¢ãç¨-…t…{tk y{™u }ææÜíU‹Î²:-VËtÔttu Ltrn, su „ï-yt…™t
àæÃæ¨:-ƒ¤™t ¥‹„:-yL‚™u ftuE …ý Ýçã-…t{e þf‚t ™Úte, ‚u yt… Ýl:-™Œeytu™e Ë{t™
y{™u ¼{tðtu ™rn, ç|沨æ-¼ÞÚte }ææÚæïLÃæyæì-ðthkðth hztðtu ™rn su yt… ÿææï‡æè:-ƒnw s „wýÞwõ‚
…]rÚtðe™wk r™{toý y™u Äthý fhðt™u Ë{Úto Atu, ítuÚte {™w»Þ yt…™u ÜUƒæ-fu{ Ý, ¨}ææÚ„-«tÂ
™ ÚttÞ ? (1)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk, …h{uïh y™k‚ ntuðtÚte, {™w»Þtu îtht ËíÞ ¼tðÚte W…tË™t fhu÷
yu (Eïh) Œw:¾tu™u Wí…L™ fh™tht yÄ{o {t„oÚte ‚u™u r™ð]¥t fhe™u-Œqh fhe™u Ëw¾e fhu Au. ‚u™wk
y™k‚ MðY… y™u „wýðt™ ntuðtÚte ftuE …ý ‚u™t yL‚-…th™u …t{e þf‚t ™Úte. ítuÚte ‚u™e W…tË™t
Atuze™u ftuý y¼t„e yLÞ™e W…tË™t fhþu ? (1)
•ø¸ÓÊ ‡Ê∑˝§Êÿfi ‡ÊÊÁ∑§Ÿ ‡ÊøËfiflà ÔÊÎÆáflãÃÁ◊ãº˝¯ ◊„ÿfiãŸÁ÷c≈Èfi®Á„–
ÿÊ œÎÆcáÊÈŸÊ ‡Êflfi‚Ê ⁄UÊŒfi‚Ë ©U÷ flηÊfi flηàflÊ flfiη÷Ê ãÿÎÆÜ¡ÃfiH§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ ±ë¯æ-s¤ ðhËtð™th y™u ±ë¯|æ:-ð»tto {txu ðtŒ¤tkytu™u «fx
fh™th ËqÞo ±ë¯y±æ-Ëw¾tu™e ð»tto™wk ‚¥ð y™u Íæëc‡æéÝæ-áZ‚t ytrŒ „wýÞwõ‚ à汨æ-ytf»toý ƒ¤Úte
©|æï-ƒL™u ÚæïΨè-ãti y™u …]rÚtðe™u ‹²ë‡…„ï-r™hk‚h «fx-«rËØ fhu Au, ‚u{ ²:-su ‚wk htßÞ™tu
ÞÚttÞtuøÞ «ƒkÄ fhu Au, ‚u àææçÜUÝï-«þkrË‚ ~tÂõít ytrŒ øtwÛtGtwõít àæÓæèÃæyæï-«~tkËLteGt ƒwrØ{t™
àæÜíUæ²-Ë{Úto™u {txu ¥™ü-Ëífth fhe™u, ‚u Ëðo™t LÞtÞ™u Ÿæ뇱‹„}æì-©ðý fh™th §‹Îí}æì-«þkË™eÞ
yiïÞoÞwõ‚ ˼tæÞût™tu }æã²Ýì-Ëífth fhe™u ¥ç|æcÅéçã-„wýtu™e «þkËt fh. (2)
¼tðtÚto : su „wýtu™e ©uc‚t™t fthýu Ëk…qýo …]rÚtðe …h «rËØ, ˼t ytrŒ™t yæÞût Ä{o
…h þtË™ fhe™u, ‚u™u Ä{o{tk ËwÂMÚt‚ ht¾u Au, ‚u™tu Ëðo {™w»Þtuyu yt©Þ fhðtu òuEyu. (2)
•ø¸ÓÊ ÁŒfl ’Îfi®„à ‡ÊÆÍcÿ¢1> flø— SflˇÊfiòÊ¢ ÿSÿfi œÎ·ÃÊ œÎÆ·ã◊Ÿfi—–
’Æ΄뿘fiflÊ •‚Èfi⁄UÊ ’„¸áÊÊfi ∑ÎƧ× ¬ÈÆ⁄UÊ „Á⁄fiUèÿÊ¢ flη÷Ê ⁄UÕÊ Á„ ·—H§3H
…ŒtÚto : rðît™T {™w»Þ ! ‚wk ²S²-su {믄:-yÄtŠ{f Œwütu™u f{tuo y™wËth V¤ «t fhtÔtLtth
ËÇttæGtûtLtt Šæëcæyæì-áZfBto fh™th }æÝ:-r¢ÞtËtÄf rð¿tt™ çã-r™ùÞ fhe™u su ÏæëãÓÀî±æ:-{nt™
©ðýÞwõ‚ ¥¨éÚ:-su{ «¿tt-ƒwrØ «Œt‚t ÐéÚ:-…qðo ãçÚ|²æ}æì-nhý, ytnhý fh™th ‚Útt yÂø™,
s¤ y™u ½tuztÚte Þwõ‚ {u½ çαï-ËqÞo™u {txu ð‚uo Au, ‚u{ ±ë¯|æ:-…qðtuoõ‚ ðhËtð™th, «ftþ fh™th
Úƒ:-Þt™ Ë{qn™u Ïæãü‡ææ-Ôt]rØÚte ÜëUyæ:-rLtŠBtít fhuÕt Au, ítu Ïæëã„ï-rðãtrŒ „wýtuÚte ð]Ø çαï-þw¼
„wýtu™tu «ftþ fh™th™u {txu S±ÿæ~æ}æì-…tu‚t™t htßÞ™e ð]rØ fh; y™u àæêc²}æì-ƒ¤ ‚Útt r™…wý‚tÞwõ‚
±™:-rðãt y™u rþûtt «t fh™th ð[™™wk ¥™ü-…qs™ yÚtto‚T ‚u™e ËntÞÞwõ‚ rþûtt fh. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u Eïh îtht y™w{‚, ˼tæÞût ytrŒÚte þtrË‚ y™u yuf s {™w»Þ™tk
ÉøðuŒ¼t»Þ
259
htßÞ þtË™Úte hrn‚ htßÞ™wk r™{toý fhðwk òuEyu. suÚte ‚u ht»xÙ fŒe…ý Œw:¾, yLÞtÞ, yt¤Ë,
y¿tt™, þºtw y™u …hM…h™t rðhtuÄÚte …erz‚ ƒ™u ™rn. (3)
àfl¢ ÁŒflÊ ’fiή„× ‚ÊŸÈfi ∑§Ê¬ÿÊ˘fl à◊ŸÊfi œÎ·ÃÊ ‡Êê’fi⁄U¢ Á÷ŸÃ˜–
ÿã◊ÊÁÿŸÊfi ’˝|㌟Êfi ◊|㌟Êfi œÆη|ë¿®ÃÊ¢ ª÷fi|SÃ◊‡ÊÁŸ®¯ ¬ÎÃãÿÁ‚fiH§4H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ! su {믄ì-þºtwytu™tu ½»toý =…htsÞ fhe™u y±}æì-yt…-su{ ËqÞo Ïæëã„:{nt™ ËíÞ, þw¼Þwõ‚ çα:-«ftþÚte ¨æÝé-Ëuð™™u ÞtuøÞ {u½™t rþ¾htu …h çàæ„æ}æì-yr‚ ‚eûý
¥àæçÝ}æì-AuŒ™-¼uŒ™ fh™th ð@ MðY… rðãw‚T y™uu xæ|æçS„}æì-ð@Y… rfhýtu™tu «nth fhe™u àæ}ÏæÚ}æì{u½™u ç|æÝ„ì-ft…e™u ¼qr{ …h …tze Œu Au, ‚u{ þ† y™u y†tu™u [÷tðe™u …tu‚t™t y}æÝæ-ytí{tÚte
Œwü {™w»Þtu™u ¥±ÜUæïв:-ftu… fhe™u Ïæíç‹ÎÝ:-®™rŒ‚ {™w»ÞtrŒ ËBtqnGtwõít }ææç²Ý:-f…xtrŒ Œtu»t
Þwõ‚ þºtwytu™u rðŒeýo fhe™u ‚Útt ‚uytu™t r™ðthý {txu Ðë„‹²ç¨-…tu‚t™t LÞtÞtrŒ „wýtu™e «ftþ«fx fh™the rðãt y™u ðeh…wÁ»ttuÚte Þwõ‚ Ëu™t™e RåAt fhtu Atu, ‚u yt… htßÞ (fhðt)™u ÞtuøÞ
Ītu Atu. (4)
¼tðtÚto : su{ s„Œeïh …t… f{o fh™thtytu™u ‚uytu™t …tu‚t™t …t…tu y™wËth Œw:¾Y… V¤
yt…e™u ÞÚttÞtuøÞ Y…Úte ‚uytu™u …erz‚ fhu Au, yu s he‚u ˼tæÞût (= htò) þ†-y†tu™e
rþûttÚte ÄtŠ{f þqhðehtu™e Ëu™t™wk r™{toý fhe™u Œwü f{o fh™thtytu™wk r™ðthý fhe™u, «ò™wk r™hk‚h
…t÷™ fhu. (4)
ÁŸ ÿŒ˜ flÎÆáÊÁˇÊfi E‚ŸSÿfi ◊ÍÆh¸ÁŸ ‡ÊÈcáÊfiSÿ ÁøŒ˜ ’˝˝|ãŒŸÊ ⁄UÊLfi§flmŸÊfi–
¬˝ÊøËŸfiŸ ◊Ÿfi‚Ê ’„¸áÊÊfiflÃÊ ÿŒlÊ Áøfià∑ÎƧáÊfl— ∑§SàflÊ ¬Á⁄fiUH§5H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût rðît™ ! ²„ì-su yt…-su{ Ërð‚t = ËqÞo ±Ýæ-rfhýtuÞwõ‚ {u½™wk r™ðthý
fhu Au, ‚u{ Ðíæ™èÝïÝ-Ë™t‚™ Ïæãü‡æ汄æ-y™uf «fth™e ð]rØÞwõ‚ }æݨæ-rð¿tt™Úte E¨ÝS²«tý Ë{t™ ƒ¤ðt™ àæéc‡æS²-þtu»týf‚to™t }æêhüçÝ-W¥t{ yk„{tk «nth™e 癄ì-Ë{t™ Ïæíç‹ÎÝ:®™rŒ‚ f{o fh™th Œwü {™w»Þtu™u ÚæïL±„ì-hztð‚t ²„ì-su fthýu ¥l-yts çݱë‡æçÿæ-r™hk‚h ‚u
Œwütu™u …]Útf fhtu Atu, yuÚte 癄ì-…ý y±æ-yt…™u ÜëU‡æ±:-{thðt ÜU:-ftuE …ý Ë{Úto ÐçÚ-ÚtE
þf‚tu ™Úte. (5)
¼tðtÚto : su{ …h{uïh ÃttuíttLtt yLttrŒ rÔt¿ttLtÚte ËÔtoLte WÃth LGttGtÃtqÔtof þtË™ fhu Au y™u ËqÞo
{u½™wk nLtLt fhu Au, ‚u{ ˼tæÞût (= htò) Ä{o…qðof Ëðo …h þtË™ fhu y™u þºtwytu™wk n™™ fhu.(5)
àfl◊ÊfiÁflÕ ŸÿZ®®fi ÃÈÆfl¸‡Ê¢ ÿŒÈÆ¢ 260
àfl¢ ÃÈÆfl˸ÁÃ¥®fi flƒÿ¯ ‡ÊÃ∑˝§ÃÊ–
àfl¢ ⁄UÕ◊Ãfi‡Ê¢ ∑Χà√ÿ œŸ àfl¢ ¬È⁄UÊfi ŸflÁâ Œfiê÷ÿÊ ŸflfiH§6H
260
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu àæ„ÜíU„æï-ƒnws ƒwrØÞwõ‚ rðît™ ˼tæÞût ! su fthýu y±}æì-yt… ÝÄæü}æì-{™w»Þtu{tk
fwþ¤ „é±üàæ}æì-W¥t{ ²Îé}æì-«Þí™þe÷ {™w»Þtu™e hûtt, y±}æì-yt… „éÃæèüç„}æì-Œtu»t y™u Œwü «týeytu™t
™tþf, ±²}æì-¿tt™ðt™tu™e hûtt y™u y±}æì-yt… ÜëUyòï-rËØ fhðt ÞtuøÞ {Ýï-rðãt y™u [¢ð‚eo
htßÞÚte rËØ ÚtÞu÷ ÿÔÞ™t rð»tÞ »„àæ}æì-ðu„trŒ „wýÞwõ‚ ½tuzt ytrŒÚte Þwõ‚ Úƒ}æì-ËwkŒh hÚt™e
¥æçÃæƒ-hûtt fhtu Atu; y™u y±}æì-yt… Œwütu™t ݱ-™ð ËkÏÞtÞwõ‚ ݱç„}æì-™ðtýw ÐéÚ:-™„htu™u
Î}|æ²:-™ü fhtu Atu, ‚uÚte yt htßÞ{tk yt…™tu s yt©Þ y{thu fhðtu òuEyu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su htßÞ™e hûtt fhðt{tk Ë{Úto ™ ntuÞ, ‚u™u htò fŒe…ý ƒ™tðtu ™rn. (6)
‚ ÉÊÊ ⁄UÊ¡Ê ‚à¬fiÁ× ‡Ê͇ÊÈflîÊŸÊfi ⁄UÊÄfi√ÿ— ¬˝Áà ÿ— ‡ÊÊ‚Á◊ãflfiÁÖ
©UÄÕÊ flÊ ÿÊ •fiÁ÷ªÎÆáÊÊÁà ⁄UÊœfi‚Ê ŒÊŸÈfi⁄US◊Ê ©U¬fi⁄UÊ Á¬ãflà ÁŒfl—H§7H
…ŒtÚto : ²:-su Úæ„ãò:-nÔÞ …ŒtÚttuo™t Œt‚t, ¨yÐç„:-Ëí…wÁ»ttu™wk …t÷™ fh™th, …Ý:-W¥t{
„wý y™u f{tuo Ërn‚ rðã{t™ Úæ…æ-LÞtÞ, rð™ÞtrŒ „wýtuÚte «ftþ{t™ ˼tæÞût Ðíç„àææ¨}æìþt†-þt†™tk «íÞu «ò™u §‹±ç„-LÞtÞ{tk ÔÞt fhLtth Ãææ-yÚtÔtt -àæêàæéÃæyæ-htßGt fhÔttLtwk òÛtu
Au; yLtu su ÚæŠæSææ-LGttGt fheLtu «tÃít fhu÷ Ä™Úte ÎæÝé:-Œt™þe÷ ƒ™e ©vƒæ-fnuðt ÞtuøÞ ðuŒM‚tuºt
y™u ð[™tu™tu ¥ç|æxæë‡ææç„-Ëðo {™w»Þtu™u {txu W…Œuþ fhu Au, ¥S}æñ-yu ˼tæÞût™u {txu çα:©ÐÚæ-su{ ËqÞo™t «ftþÚte {u½ Wí…L™ ÚtE™u ¼qr{™u çЋ±„ï-˪[u Au, ‚u{ Ë{M‚ Ëw¾tu™wk çЋ±„ïËuð™ fhu Au ¨:-‚us htßÞ fhe þfu Au. (7)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ W¥t{ rðãt, rð™Þ ‚Útt LÞtÞ™u Äthý fÞto rð™t y™u ðeh …wÁ»ttu™e
Ëu™t™wk r™{toý fÞto rð™t htßÞ …h þtË™ fhðt, þºtwytu™u S‚ðt ‚Útt Ëðo Ëw¾tu™u «t fhðt{tk
Ë{Úto çtLtíttu ™Úte. ‚uÚte ‚u Ëðo ˼tæÞût (= htò) yu fhðwk òuEyu. (7)
•‚fi◊¢ ˇÊòÊ◊‚fi◊Ê ◊ŸË·Ê ¬˝ ‚Êfi◊¬Ê •¬fi‚Ê ‚ãÃÆÈ Ÿ◊fi–
ÿ Ãfi ßãº˝ ŒŒÈ·Êfi flœ¸ÿfi|ãà ◊Á„fi ˇÊòÊ¢ SÕÁflfi®⁄U¢® flÎcáÿ¯ øH§8H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-˼tæÞût ! su ÎÎé¯:-Œt™ fhðt Ë{t™ „ï-yt…™t ¥¨}æ}æì-Ë{‚thrn‚
f{o y™u Ëtá~Þ hrn‚ ÿæ~æ}æì-htßÞ ‚Útt ¥¨}ææ-Ë{‚t y™u W…{t hrn‚ }æÝè¯æ-ƒwrØ ntuÞ,
‚tu ²ï-su Ýï}æï-Ëðo ¨æï}æŒææ:-Ëtu{ ytrŒ yti»tÄe hËtu™wk …t™ fh™th ÄtŠ{f rðît™ …wÁ»t ¥Ð¨æf{oÚte Sƒç±Ú}æì-ð]Ø Ãæëc‡Äæ}æì-þºtwytu™t ƒ¤™tþf Ëw¾ ðhËtð™th™u {txu fÕÞtýfthf }æçã{nt™„wýÞwõ‚ ÿæ~æ}æì-htßÞ™e ÐíÃæ{ü²ç‹„-ð]rØ fhu Au, ‚u Ëðo yt…™e ˼t{tk ƒuËðt ÞtuøÞ Ë¼tËŒ
™-y™u ¼]íÞ = f{o[the ¨‹„é-ƒ™u. (8)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu «ò™tu rðhtuÄ y™u «òyu hts…wÁ»ttu™tu rðhtuÄ fŒe…ý ™ fhðtu òuEyu.
…hk‚w …hM…h «u{ y™u W…fth™e ƒwrØÚte Ëk…qýo htßÞ™e Ëw¾tu™e ËtÚtu ð]rØ fhðe òuEyu, yu{
ÉøðuŒ¼t»Þ
261
fÞto rð™t htßÞ…t÷™™e ÔÞðMÚtt ÂMÚth hne þf‚e ™Úte. (8)
ÃÈèÿŒÃ ’fi„ÈUÆ∂UÊ •Áºfi˝ŒÈǜʇø◊ÍÆ·Œfi‡ø◊‚Ê ßfiãº˝¬ÊŸÊfi—–
√ÿfi‡ŸÈÁ„ ì¸ÿÊ ∑§Ê◊fi◊·Ê◊ÕÊ ◊ŸÊfi fl‚ÈÆŒÿÊfiÿ ∑ΧcflH§9H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-˼tæÞût ! su{ »„ï-yu ÏæãéHæ:-ƒnw s Ëw¾ y™u f{tuo™u yt…™th §‹ÎíÐæÝæ:…h{iïÞo™t {txu ËqÞo «t Út™th ™}æ¨æ:-{u½ Ëðo ft{tu™u …qýo fhu Au, ‚u{ ¥çÎíÎéxŠææ:-{u½ y™u
…ðo‚tu™e «t rðãt ™}æê¯Î:-Ëu™tytu{tk hnu÷t þqhðeh …wÁ»ttu „é|²}æì-yt…™u ‚] fhu ‚Útt yt…
‚uytu™u ±¨éÎï²æ²-©uc Ä™ Œuðt {txu }æÝ:-{™ ÜëUcÃæ-fhtu y™u yt… yu™u „Ðü²-‚] y™u »¯æ}æìyu™e ÜUæ}ææÝì-RåAtytu …qýo fhtu ¥ƒ-‚Œ™L‚h §„ì-s Ëðo ft{™tytu™u òà‹æéçã-«t Úttytu. (9)
¼tðtÚto : ˼t ytrŒ™t yæÞût Ëwrþrût‚, …tr÷‚ y™u ‚iÞth fhu÷ þqhðehtu™e hûtt fhe™u
‚Útt r™hk‚h ‚uytu™wk …t÷™ fhe™u, yu™u Ëðo «fth™wk Ëw¾ yt…u y™u yu ðeh ÷tuftu ˼t ytrŒ™t
yæÞûttu™u r™íÞ Ëkítw»x fh‚t hnu, suÚte Ëðo ft{™tytu …qýo ÚttÞ. (9)
•¬Ê◊fiÁÃcΔhL§áÊfiu®⁄U®R¢ Ã◊Ê˘ãÃflθÆòÊSÿfi ¡Δ⁄Ufi·ÈÆ ¬fl¸®fi×–
•÷ËÁ◊ãº˝Êfi ŸlÊfi flÁfl˝áÊÊfi Á„ÃÊ ÁflEÊfi •ŸÈÆcΔÊ— ¬˝fifláÊ·fiÈ Á¡ÉŸÃH§10H
…ŒtÚto : nu ˼t™t Eþ-Mðt{e ! §‹Îí:-…h{ yiïÞo Œt‚t yt…-su{ ËqÞo ±ë~æS²-{u½ ËkƒkÄe
¥Ðæ}æì-s¤™e ¥‹„:-{æÞMÚt …ÆÚï¯é-ßÞtkÚte ð»tto ÚttÞ Au; ‚u{tk {L‡æuÚ}æì-Äthý fh™th fwrx÷
f{tuo™tu nu‚w „}æ:-ykÄfth ¥ç„cÆ„ì-ÂMÚt‚ Au ‚u™wk r™ðthý fhe™u ±ç±í‡ææ-Y…™e ËtÚtu rðã{t™
su бü„:-…ûte Ë{t™ ytftþ{tk Wz™tht {u½ = ðtŒ¤tkytu §ü}æì-s¤™u ¥ç|æ-ËL{w¾ …tzu Au-ðhËtðu
Au suÚte Ðí±‡æï¯é-™e[u™t MÚtt™tu{tk ¥ÝécÆæ:-y™wfq¤‚tÚte ðnu™the ç±Eæ-Ëðo çã„æ:-«r‚ûtý „r‚{t™[t÷™the Ýl:-™Œeytu ç…ÍÝ„ï-Ë{wÿ ËwÄe „{™ fhu Au, ‚u{ yt… Úttytu. (10)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo su s¤™u ˪[e™u yL‚rhût{tk …ntU[tzu Au, ‚u™u ðtÞw Äthý fhu Au. ßÞthu
yu {¤e™u …ðo‚tfth ƒ™e™u ËqÞo™t «ftþ™u Ztkfe Œu Au, (íÞthu) ‚u™u rðãw‚T ft…e™u ¼qr{ …h Ãttze
Œu Au. ‚uÚte Wí…L™ ÚtÞu÷e y™uf Y…ðt¤e ™e[u ‚hV s™the ™Œeytu [t÷‚e-„r‚ fh‚e ¼qr{,
…ðo‚ y™u Ôt]ût ytrŒ™u rAL™-r¼L™ fhe™u ðnu Au. …w™: (‚u™wk) ‚u s¤ Ë{wÿ y™u yL‚rhût{tk
…ntU[e™u yu s he‚u ðthkðth ðhËu Au, ‚u{ htò ytrŒ yæÞût ntuðt òuEyu. (10)
‚ ‡ÊflÎfiœ◊Áœfi œÊ lÈÆêŸ◊S◊262◊Á„fi ˇÊòÊ¢ ¡fiŸÊ·ÊÁ«fiUãº˝ Ã√ÿfi◊˜–
⁄UˇÊÊfi ø ŸÊ ◊ÉÊÊŸfi— ¬ÊÁ„ ‚ÍÆ⁄UËã⁄Êÿ øfi Ÿ— Sfl¬àÿÊ ß· œÊfi—H§11H
…ŒtÚto : §‹Îí:-…h{ yiïÞo Ëk…tŒf ˼tæÞût ! su …ÝæcææÅì-s™tu™u Ën™ fh™th yt… ¥S}æï-
262
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
y{tht {txu àæï±ë{}æì-Ëw¾ „ò}æì-ƒ¤Þwõ‚ }æçã-{nt Ëw¾ŒtÞf …qs™eÞ ÿæ~æ}æì-htßÞ™u ¥ç{-{æËthe he‚u Ëðtuo…rh Äthý fhe™u }æ{æïÝ:-«þkrË‚ Ä™ y™u Ý:-y{the Úÿæ-hûtt ™-y™u ¨êÚèÝìƒwrØ{t™ rðît™tu™e Ðæçã-hûtt fhtu; ™-y™u Ý:-y{™u Úæ²ï-Ä™ ™-y™u S±Ðy²ñ-W¥t{ y…íÞËk‚t™Þwõ‚ §¯ï-RüY… htßÞ ÷û{e™u {txu lé}Ý}æì-feŠ‚fthf Ä™™u {æ:-Äthý fhtu Atu, ¨:-‚u
yt… y{thtÚte Ëífth ÞtuøÞ fu{ ™ ƒ™tu ? (11)
¼tðtÚto : ˼tæÞûtu (= htòyu) Ë{M‚ «ò™wk …t÷™ fhe™u, Ëðo™u Ëwrþrût‚ rðît™ ƒ™tðe™u
[¢ð‚eo htßÞ (™e WL™r‚) y™u Ä™™e ð]rØ fhðe òuEyu. (11)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ËqÞo, rðãw‚T, ˼tæÞût, þqhðeh y™u htßÞ™wk …t÷™ ytrŒ™wk rðÄt™
fhu÷ Au ‚uÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (54)
Ëqõ‚-55
ÁŒflÁ‡øfiŒSÿ flÁ⁄U◊Ê Áfl ¬fi¬˝Õ ßãº˝¢ Ÿ ◊qÔUÊ ¬fiÎÁÕflË øŸ ¬˝ÁÃfi–
÷Ë◊SÃÈÁflfic◊ÊÜø·¸ÁáÊèÿfi •Êì— Á‡Ê‡ÊËfià flÖÊ˝¢ áfi‚ Ÿ fl¢‚fiª—H§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ¥S²-ËqÞo™t çα: qæ- «ftþ îtht ±çÚ}ææ-W¥t{™t ¼tð™e }æqæð]rØ-{nt™‚tÚte 籌æŒæí‰æï-rðþu»t fhe™u «fx fhu Au. Ðë烱è-su™e ƒhtƒh ¼qr{ ™Ý-…ý Ë{t™
Ý-™rn y™u ™ ¥æ„Œæ:-Ëðo «fthu «‚t…Þwõ‚, Ã梨xæ:-ƒ¤ðt™ rð¼t„f‚to™e Ë{t™, Ðë烱è¼qr{™t Ðíç„-{æÞ{tk „ï…¨ï-«ftþ {txu, ±…í}æì-rfhýtu™u çàæàæè„ï-yr‚ þe‚÷ s¤{tk «ûtu… fhu
Au, ‚u{ su Œwütu™u {txu ¼Þkfh y™u ÄtŠ{ftu™u {txu Ëw¾Œt‚t ƒ™e™u, «òytu™wk …t÷™ fhu, ‚u
Ëðo™t Ëífth™u ÞtuøÞ Au; yLÞ ™rn. (1)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo Ëðo ÷tuftuÚte W¥t{„wýÞwõ‚ y™u {nt™ Au. su{ ËtkZ-¾qkx „tÞtu™t Äý{tk
W¥t{ y™u yr‚ ƒ¤ðt™ ntuÞ Au, ‚u{ W¥t{ „wýÞwõ‚ {nt™ {™w»Þ ˼t ytrŒ™t Ä{toí{t
ƒ™e™u Œwütu™u ¼Þ«Œt‚t y™u ÄtŠ{ftu™u Ëw¾Œt‚t ƒ™u. (1)
‚Ê •fiáʸflÊ Ÿ Ÿlfi— ‚◊ÈÆÁº˝ÿ— ¬˝ÁÃfi ªÎèáÊÊÁà ÁflÁüÊfiÃÊ fl⁄UËfi◊Á÷—–
ßãº˝— ‚Ê◊fiSÿ ¬ËÃÿfi flηÊÿà ‚ŸÊà‚ ÿÈÆä◊ •Ê¡fi‚Ê ¬ŸSÿÃH§2H
…ŒtÚto : su §‹Îí-˼tæÞût ËqÞo Ë{t™ ¨æï}æS²-ðiãf rðãtÚte Ëk…trŒ‚ y™u Mðt¼trðf Wí…L™
hË™t Ð脲ï-…t™ {txu ±ë¯æ²„ï-ƒ¤Œ™e Ë{t™ yt[hý fhu Au, ¨:- ‚u ÄæéŠ}æ:-ÞwØ fh™th {™w»Þ
Ý su{ ç±çŸæ„æ:-y™uf «fth™t Œtu»ttu™wk Ëuð™ fhðtðt¤e Ýl:-™Œeytu ¥‡æü±:-Ë{wÿ™u «t ÚtE™u
ÂMÚth ÚttÞ Au; su{ ¨}æéçÎí²:-Ë{wÿ{tk [t÷ðt ÞtuøÞ ™tiftrŒ Þt™ Ë{qn …th …ntU[tzu Au; su{
¨Ýæ„ì-r™hk‚h ¥æï…¨æ-ƒ¤ îtht ±Úè}æç|æ:-Ä{o y™u rþÕ… r¢ÞtÚte ÐÝS²„ï-ÔÞðnth fh™th™e
ÉøðuŒ¼t»Þ
263
Ë{t™ yt[hý y™u …]rÚtðe ytrŒ™t htßÞ™u Ðíç„xæë|‡ææç„-„úný fhe þfu Au, ‚u htßÞ fhðt
y™u Ëífth fhðt ÞtuøÞ Au. ‚u™tu Ëðo {™w»Þtu Mðefth fhu. (2)
¼tðtÚto : su{ Ë{wÿ y™uf «fth™t hí™tu™u ‚Útt y™uf ™Œeytu™u …tu‚t™t {rn{tÚte …tu‚t™e
ykŒh Ëkhrût‚ ht¾u Au, ‚u{ ˼tæÞût (= htò) rðrðÄ …ŒtÚttuo™u ‚Útt y™uf «fth™e Ëu™tytu™u
y…™tðe™u ‚Útt Œwütu™u …htrs‚ fhe™u y™u ©uctu™u Ëkhrût‚ fhe™u …tu‚t™t {rn{t™tu rðM‚th fhu
Au. (2)
àfl¢ ÃÁ◊fiãº˝ ¬fl¸®fiâ Ÿ ÷Ê¡fi‚ ◊„Ê ŸÎÆêáÊSÿ œ◊¸®fiáÊÊÁ◊⁄UÖÿÁ‚–
¬˝ flËÿ¸®fiáÊ ŒflÃÊÁÃfi øÁ∑§Ã ÁflEfiS◊Ê ©Uª˝— ∑§◊¸ÓáÊ ¬ÈÆ⁄UÊÁ„fi×H§3H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-˼tæÞût ! su Îﱄæ-rðît™ ©xæí:-‚eðúfthe ÐéÚæïçã„:-…whturn‚™e Ë{t™ W…fth
fh™th Au. y±}æì-yt…-su{ rðãw‚T бü„}æì-{u½™tu ytr©‚ ðtŒ¤tkytu™e Ý-Ë{t™ ±è²ïü‡æ-…ht¢{Úte
|ææï…¨ï-…t÷™ y™u ¼tu„™t {txu „}æì-‚u þºtw™wk n™™ fhe™u }æã:-{nt™ Ýë}‡æS²-Ä™ y™u {}æü‡ææ}æìÄ{tuo™t Þtu„Úte ¥„èÚÁ²ç¨-yr‚þÞ yiïÞo fhtu Atu. su yt… ç±ES}æñ-Ëðo ÜU}æü‡æï-f{tuo™u {txu
Ðí™ïçÜU„ï-òýtu Atu, ‚u yt… y{tht htò ƒ™tu. (3)
¼tðtÚto : su {™w»Þ «ð]r¥t™tu yt©Þ ÷E™u Ä™ Wí…L™ fhe™u ¼tu„ «t fhu Au, ˼tæÞûtËrn‚ ‚u ÷tuftu rðãt, ƒwrØ, rð™Þ ‚Útt Ä{o™u ‚Útt ðeh…whw»ttu™e Ëu™t™u «t fhe™u Œwütu …h W„ú
‚Útt ÄtŠ{ftu …h ût{tþe÷ ƒ™e™u Ëðo™t ‘rn‚fthe’ ƒ™u Au. (3)
‚ ßmŸfi Ÿ◊SÿÈÁ÷fifl¸øSÿà øÊL§ ¡Ÿfi·È ¬˝’˝ÈflÊáÊ ßfi|ãº˝ÿ◊˜–
flÎ·Ê ¿ãŒÈfi÷¸flÁà „ƒÿ¸ÃÊ flÎ·Ê ˇÊ◊fiáÊ œŸÊ¯ ◊ÉÊflÊ ÿÁŒãflfiÁÃH§4H
…ŒtÚto : ²„ì-su yæÞt…f y™u W…Œuþf ±Ýï-yuftL‚{tk yuft„ú r[¥tÚte …Ýï¯é-«rËØ {™w»Þtu{tk
™æL-ËwkŒh §ç‹Îí²}æì-{™™u Ïæíé±æ‡æ:-Ëthe he‚u fnu Au-W…Œuþu Au; ãIJü„:-y™u Ëðo™t W¥t{ ƒtuÄ™e
ft{™t fhe™u Ðí|æ±ç„-Ë{Úto ƒ™u Au, ±ë¯æ-áZ }æ{Ãææ-«þkrË‚ Ä™ y™u rðãtÞwõ‚ À‹Îé:-MÔtåALŒ
Ãæëcææ-ËwÏt ÔthËtÔtLtth ÿæï}æï‡æ-hûtÛt Ërnít Šæï‹ææ}æì-rðãt, rþûttÞwõ‚ ðtýe™u §‹±ç„-ÔÞt fhu Au,
¨ §„ì-‚u s Ý}æS²éç|æ:-™{ú rðît™tu îtht ±™S²„ï-«þkËt™u «t ƒ™u Au. (4)
¼tðtÚto : Ëðo©uc rðît™ Ëðo {™w»Þtu™u Ë{M‚ rðãtytu «t fhtðe™u ‚u™u rðãtðt™, ƒnw©w‚,
Mð‚kºt y™u Ëwhrût‚ fhu, suÚte ‚u Ëkþ264
Þhrn‚ ƒ™e™u ËŒt Ëw¾e hnu. (4)
‚ ßã◊„ÊÁŸfi ‚Á◊ÕÊÁŸfi ◊Ö◊ŸÊfi ∑ÎƧáÊÊÁÃfi ÿÆÈä◊ •Ê¡fi‚Ê ¡Ÿfièÿ—–
•œÊfi øŸ üÊgfiœÁà |àfl·Ëfi◊à ßãº˝Êfiÿ flÖÊ˝¯ ÁŸÉÊÁŸfiÉŸÃ flœ◊˜H§5H
264
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : su ¨:-‚u ²éŠ}æ:-ÞwØ fh™th W…Œuþf (¥ç±læÜéUÅé}ÏæS² Ðíã„æü-yrðãtY…e fwxwkƒ™tu
ÞwØ{tk ™tþ fh™th W…Œuþf) }æÁ}æÝæ-ƒ¤™u ¥æï…¨æ-…ht¢{Úte Þwõ‚ ÚtE™u …Ýï|²:-{™w»ÞtrŒ™u
Ëw¾™u {txu W…ŒuþÚte }æãæçÝ-{nt …qs™eÞ ¨ç}æƒæçÝ Ëk„út{tu™u S‚™th™e Ë{t™ yrðãt …h
rðsÞ™u («tÂ) ÜëU‡ææïç„-fhu Au; ±…í}æì-ð@ «nthLte Ë{t™ þºtwytu™u ±{}æì-{thðt {txu ç‹æÍæç‹æÍ‹æyæï{th™th™e Ë{t™ yt[hý fhu Au; ‚tu ¥{-íÞth …Ae §„ì-s ¥S}æñ-yu çy±¯è}æ„ï-«þkrË‚ «ftþÞwõ‚
§‹Îíæ²-…h{ yiïÞo™e «t fhtð™th™u {txu Ëðo {™w»Þtu ™Ý-…ý Ÿæg{ç„-«u{Úte ËíÞ™u Äthý
fhu Au. (5)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo {u½™u Wí…L™ fhe™u, ‚u™u ft…e™u, ð»tto fhe™u …tu‚t™t «ftþÚte Ëðo™u yt™krŒ‚
fhu Au, ‚u{ yæÞt…f y™u W…Œuþf ykÄ …hk…ht™wk r™ðthý, rðãt LÞtÞtrŒ™u «ftrþ‚ fhe™u,
Ëðo «òytu™u Ëw¾e fhu. (5)
‚ Á„ üÊfiflSÿÈ— ‚ŒfiŸÊÁŸ ∑ÎƧÁòÊ◊Êfi ˇ◊ÿÊ flÎfiœÊŸ •Ê¡fi‚Ê ÁflŸÊ‡ÊÿfiŸ˜–
ÖÿÊÃË¥Ó®Á· ∑ÎƧáflãŸfiflÎÆ∑§ÊÁáÊ ÿÖÿfl˘flfi ‚ÈÆ∑˝§ÃÆÈ— ‚øflÊ •¬— ‚fiΡØH§6H
…ŒtÚto : su ¨éÜíU„é:-©ucƒwrØ y™u f{oÞwõ‚ ¥æï…¨æ-…ht¢{Úte ÿ}æ²æ-…]rÚtðe™e ËtÚtu ±ë{æÝ:ðÄe™u, Ÿæ±SÄæé:-…tu‚t™t ytí{t™u {txu yL™™e RåAtÚte Ë{M‚ þt†tu™wk ©ðý fhe™u, ²ÁÄæ±ïhtßGt™t y™wct™ {txu, ¨y„ü±ñ- „{™-yt„{™™t ÜëUç~æ}ææç‡æ-fhu÷t ¥±ëÜUæç‡æ-[tuhtrŒ hrn‚
¨ÎÝæçÝ-{t„o y™u ËwkŒh „]ntu™u Ëwþtur¼‚ ÜëU‡±Ýì-fhe™u, ¥Ð:-s¤™e ð»tto fhtð™th Á²æï„èç¯[kÿ{t ytrŒ ‚Útt ™ûtºttu™u «ftrþ‚ fh™th ËqÞo™e Ë{t™, ç±Ýæàæ²Ýì-yrðãt™tu ™tþ fhe™u htßÞ™wk
¥±¨ë…„ì-r™{toý fhu, ‚u™u s Ëðo {™w»Þtuyu {t‚t, r…‚t, r{ºt y™u hûtf {t™ðt ÞtuøÞ Au.
(6)
¼tðtÚto : su {™w»Þ ËqÞo™e Ë{t™ rðãt, Ä{o y™u hts™er‚™tu «ftþf ƒ™e™u Ëðo {™w»Þtu™u
W¥t{ ¿tt™ðt™ ƒ™tðu Au, ‚u Ë{M‚ {™w»Þ ytrŒ «týeytu™tu fÕÞtÛtfthe Au, yu{ Ëðuoyu òýðwk
òuEyu. (6)
ŒÊŸÊÿ ◊Ÿfi— ‚Ê◊¬ÊflãŸSÃÈ Ã˘flʸÜøÊ „⁄UËfi fl㌟üÊÈÆŒÊ ∑Îfi§Áœ–
ÿÁ◊ficΔÊ‚— ‚Ê⁄UfiÕÿÊ ÿ ßfiãº˝ à Ÿ àflÊ ∑§ÃÊ •Ê ŒfièŸÈfl|ãà ÷Íá¸ÓÊÿ—H§7H
…ŒtÚto : nu ±‹Î‹æŸæé„ì-M‚wr‚ y™u ¼t»tý–©ðý fh™th y™u fhtð™th ‚Útt ¨æï}æÐæ±Ýì-©uc
hËtu™wk …t™ fh™th §‹Îí-…h{iïÞoÞwõ‚ ˼tæÞût ! „ï-yt…™wk }æÝ:-{™ ÎæÝæ²-…wºttu™u rðãtrŒ
Œt™™u {txu ¥S„é-Ëthe he‚u ÚttÞ. su{ ðtÞw y™u ËqÞo™t ¥±æü@æ-ðu„trŒ „wýtu™u «t fh™the
ãÚè-Äthý-ytf»toý „wý y™u su{ |æê‡æü²:-…tu»tf ²ç}æcÆæ¨:-yíÞk‚ „{™ fh‚t ¨æÚƒ²:-hÚttu™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
265
[÷tð™th ËthÚte ½tuzt ytrŒ™u rþrût‚ fhe™u r™Þ{{tk ht¾u Au, ‚u{ ‚{u Ëðo {™w»ÞtrŒ™u Ä{o{tk
[÷tðtu y™u Ëðo{tk ÜïU„æ:-þt†eÞ «¿tt = ƒwrØ™u ¥æÜëUç{-Ëthe he‚u «t fhtðtu, yt he‚u fhðtÚte
²ï-su ‚{tht þºtwytu Au, „ï-‚{tht ðþ{tk ytðe òÞ, suÚte y±æ-‚{™u Ý Î|Ýé±ç‹„-Œw:¾e fhe
þfu ™rn. (7)
¼tðtÚto : su{ W¥t{ ËthÚte ½tuztytu™u Ëthe he‚u rþrût‚ fhe™u ‚u™u r™Þkrºt‚ fhu Au y™u
su{ ðtÞw r‚hAtu-r‚ÞofT [t÷™th ntuÞ Au, ‚u{ yæÞt…f y™u W…Œuþf rðãt y™u W¥t{ W…ŒuþÚte
Ëðo™u yt[hý{tk r™Þwõ‚ fhu, ‚u ƒL™u rð™t ‚uytu {™w»Þtu™u ÄtŠ{f ƒ™tðe þf‚t ™Úte. (7)
•¬˝fiÁˇÊâ fl‚Èfi Á’÷Á·¸ „SÃfiÿÊ⁄U·Êfi…¢ ‚„fiSÃ|ãflfi üÊÈÆÃÊ Œfiœ–
•ÊflÎfiÃÊ‚Ê˘flÃÊ‚Ê Ÿ ∑§ÃθÁ÷fiSßͷfiÈ Ã ∑˝§Ãfifl ßãº˝ ÷Í⁄Ufiÿ—H§8H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-˼tæÞût ! Ÿæé„:-«þkËtÞwõ‚ ‚wk su ¥Ðíçÿæ„}æì-ûtÞhrn‚ ±¨é-Ä™ y™u ¥¯æÉ}æìþºtwytu™t yËÌt ¨ã:-ƒ¤™u „狱-þheh{tk ãS„²æï:-nM‚yt{÷f Ë{t™ çÏæ|æ<¯-Äthý fhu Au,
su ¥æ±ë„æ¨:-Ëw¾tuÚte Þwõ‚ ¥±„æ¨:-ËBÞfT hrût‚ {™w»Þtu™e Ý-Ë{t™ „ï-yt…™e |æêÚ²:-ƒnws
þt†rðãtÞwõ‚ ÜíU„±:-ƒwrØ y™u f{tuo™u ÜU„ëüç|æ:-…wÁ»ttÚteo {™w»Þ „Ýê¯é-þhehtu{tk Äthý fhu Au,
‚u™u nwk …ý Î{ï-Äthý fÁk Awk. (8)
¼tðtÚto : su{ ËÇÞ y™u rðît™s™tu îtht fŒe ûteý ™ …t{™th rð¿tt™, ƒ¤, Ä™, ©ðý
y™u y™uf þw¼ f{tuo Äthý fhðt{tk ytðu Au, ‚u{ Ëðo «òs™tuyu …ý Äthý fhðt òuEyu.
(8)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ËqÞo, «ò y™u ˼tæÞût™t ftÞtuo™wk ðýo™ fhu÷ Au, ítuÚte yt Ëqõ‚™t
yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (55)
Ëqõ‚-56
∞· ¬˝ ¬ÍÆfl˸⁄Ufl ÃSÿfi øÁ◊˝·Ê˘àÿÊ Ÿ ÿÊ·Ê◊ÈŒfiÿ¢Sà ÷ÈÆfl¸ÁáfiÊ—–
ŒˇÊ¯ ◊„ ¬Êfiÿÿà Á„®⁄U®Ráÿÿ¢ ⁄UÕfi◊ÊflÎàÿÊ „Á⁄Ufiÿʪ◊Îèflfi‚◊˜H§1H
…ŒtÚto : su »¯:-yu |æé±üç‡æ:-Äthý y™u …tu»tý fh™th ˼tæÞût y™u ËqÞo Ý-su{ ¥y²:½tuztu ½tuzeÚte ËkÞtu„ fhu Au, ‚u{ ²æï¯æ}æì-rðît™T †eÚte Þwõ‚ ÚtE™u, „S²-‚u …h{uïh™e «tÂÂ
{txu, ™ç}æí¯:-¼tu„tu™u fh™the, Ðê±èü:-Ë™t‚™
266 «ò™u ÐíæÃææïÎТS„-Ëthe he‚u yÄ{o y™u r™f]ü‚tÚte
r™ð]¥t fhe™u, ‚u …u÷e «ò™u {txu }æãï-…qs™eÞ {t„o{tk fýo ytrŒ RrLÿÞtu™u ¥æÃæëyÄæ-Þwõ‚ fhe™u,
çãÚ‡²}æì-yíÞk‚ ‚us y™u Ëwðýo «}±¨}æì-{™w»ÞtrŒ™u «ûtu…ý fh™th, ãçÚ²æïxæ}æì-yÂø™Þwõ‚ y™u
yïtrŒ Þwõ‚ ÚtÞu÷ Îÿæ}æì-ƒ¤, [‚wh y™u rþÕ…e {™w»ÞÞwõ‚ Úƒ}æì-Þt™ Ë{qn™u ¥æ±ëy²-Ët{„úeÚte
266
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ytåAtrŒítT fhe™u, Ëw¾Y…e hËtu™wk Ðæ²²„ï-…t™ fhtðu Au. (1)
¼tðtÚto : W…Œuþf, …tu‚t™e Ë{t™ rðŒw»te †e ËtÚtu rððtn fhe™u, su{ ‚u MðÞk …wÁ»ttu™u W…Œuþ
yt…u yÚtðt ƒt¤ftu™u ¼ýtðu, ‚u{ ‚u™e …í™e †eytu™u W…Œuþ yt…u y™u fLÞtytu™u ¼ýtðu. yu{
fhðtÚte õÞtkÞÚte …ý ‚u™u y¿tt™ y™u ¼ÞÚte …erz‚ fhe þfþu ™rn. (1)
⠪øÿÊfi Ÿ◊Á㟷— ¬⁄UËfiáÊ‚— ‚◊ÆȺ˝¢ Ÿ ‚¢ø⁄UfiáÊ ‚ÁŸcÿflfi—–
¬ÁÃ¥ ŒˇÊfiSÿ ÁflŒÕfiSÿ ŸÍ ‚„Êfi ÁªÁ⁄U¥ Ÿ flŸÊ •Áœfi ⁄UÊ„ áfi‚ÊH§2H
…ŒtÚto : nu fLÞt ! ‚wk ¨¢™Ú‡æï-Ëthe he‚u Ëk„{{tk Ý-su{ ¨çÝc²±:-ËBÞfT rðrðÄ Œuþtu™u
Ëuð™ fh™the ™rŒytu ¨}æéÎí}æì-Ë{wÿ™u «t ÚttÞ Au; ‹æ-su{ ðtŒ¤tu çxæçÚ}æì-{u½™u «t ÚttÞ Au,
‚u{ su ÐçÚ‡æ¨:-ƒnw s Ýï}æç‹Ý¯:-«t Útðt-fhðt ÞtuøÞ RÂåA‚ Ëw¾ŒtÞf xæêy„ü²:-…wÁ»ttÚteo™e
y™u ƒwrØ{‚e ƒúñ[trhýe ‚Útt ±ïÝæ:-ƒwrØ{t™ ƒúñ[the Ë{tð‚o™ (ËkMfth) …Ae …hM…h «u{…qðof
rððtn fhu.
nu ÎÿæS²-fLÞt ! ‚wk Ë{M‚ rðãtytu{tk yr‚ [‚wh ç±ÎƒS²-…qýo rðãtÞwõ‚ rðît™Úte rðãt
«t fhu÷ Ðç„}æì-Mðt{e-…r‚™u ¥ç{Úæïã-«t fh, „ï…¨æ-yíÞk‚ ‚usÚte „}æì-‚u™u «t fhe™u,
¨ã:-ƒ¤™u Ýé-þe½ú «t fh. (2)
¼tðtÚto : Ëðo ƒt¤f y™u fLÞtytu rÔtrÄ…qðof Ëuð™ fhu÷ ƒúñ[ÞoÚte Ë{M‚ rðãtytu ¼ýe™u,
…qýo ÞwðtðMÚtt{tk …tu‚t™t Ë{t™ „wý, f{o y™u Mð¼tðtu™e …heûtt fhe™u, …hM…h yíÞk‚ «u{
Wí…L™ ÚtÞt …Ae rððtn fhe™u (‚u{tkÚte Þwðr‚ytu) su …qýo rðãtÞwõ‚ ntuÞ, ‚tu ‚u fLÞtytu™u ¼ýtðu
y™u ûtrºtÞ, ði~Þ ‚Útt ~tqÿ ðýo™u ÞtuøÞ ntuÞ, ‚tu ‚u …tu‚t™t ðýto™wËth f{o fhu. (2)
‚ ÃÈÆfl¸ÁáÊfi◊¸„Ê° •fi®⁄®URáÊÈ ¬ÊÒ¥Sÿfi Áª⁄U÷ÎƸÁc≈Ÿ¸ ÷˝Êfi¡Ã ÃÈÆ¡Ê ‡Êflfi—–
ÿŸ ‡ÊÈcáʯ ◊ÊÁÿŸfi◊Êÿ‚Ê ◊Œfi ŒÈÆœ˝ •Ê÷Í·Èfi ⁄UÊ◊ÿÁ㟠ŒÊ◊fiÁŸH§3H
…ŒtÚto : nu ©ucðh™e RåAwf fLÞt ! su{ ‚wk su „é±üç‡æ:-þe½ú Ëw¾fthe, ÎéŠæí:-ƒ¤Úte …qýo,
¥æ²¨:-rð¿tt™Úte Þwõ‚, }æãæ‹æì-Ëðtuoíf]ü, Ðæñ¢S²ï-…wÁ»ttÚtoÞwõ‚ ÔÞðnth{tk fwþ¤, „é…æ-Œw:¾tu™t
™tþf, ¥æ|æê¯é-Ëðo he‚u Ëðo™u Ëw¼qr»t‚-y÷kf]‚fthf, ¥Úï‡æé-ûtÞhrn‚ f{o™u }æÎï-nŠ»t‚ Útðt{tk
Úæ}沄ì-¢ezt™t nu‚w àæ±:-W¥tBt ƒ¤™u «t ÚtE™u, Ý-su{ çxæÚï:-{u½™t |æëçcÅ:-W¥t{ rþ¾hu
|æíæ…„ï-«ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚u{ „}æì-‚u àæéc‡æ}æì-ƒ¤Þwõ‚, }ææç²Ý}æì-yíÞw¥t{ ƒwrØ{t™ ðh™u ²ïÝsu ƒ¤Úte Îæ}æçÝ-Ëw¾ŒtÞf „]nt©{{tk Mðefth fhe hne Atu, ‚u{ ¨:-‚u ðh …ý ‚™u ‚uðts
ƒ¤Úte «u{ƒØ fhu. (3)
¼tðtÚto
: ‚u rÔtÔttn Ëðtuo¥t{ Au, ßÞtk Ë{t™ Y… y™u Mð¼tðÞwõ‚ fLÞt y™u ðh ntuÞ
Éøðu
Œ¼t»Þ
267
…hk‚w fLÞtÚte ðh™wk ƒ¤ ‚Útt ytÞw rî„wý-ƒu„ýe yÚtðt ŒtuZ„ýe ntuðe òuEyu. (3)
ŒflË ÿÁŒ ÃÁflfi·Ë àflÊflfiÎœÊÃÿ ßãº˝¢ Á‚·fiÄàÿÈÆ·‚¢ Ÿ ‚Íÿ¸Ó—–
ÿÊ œÎÆcáÊÈŸÊ ‡Êflfi‚Ê ’Êœfià Ã◊ ßÿfiÁø ⁄U®RáÊÈ¢ ’Æ΄Œfi„¸®Á⁄UcflÁáfiÊ—H§4H
…ŒtÚto : nu †e ! ²:-su ¥ãüçÚçcÃæç‡æ:-y®nËf, ÄtŠ{f y™u …t…eytu™tu rððuff‚to …wÁ»t {éc‡æéÝæáZ à汨æ-ƒ¤Úte, Ý-su{ ¨ê²ü-ËqÞo ©¯}æì-«t‚: ft¤™u «t ÚtE™u Ïæëã„ì-{nt™-½tuh „}æ:-ykÄfth™u
Œqh fhe Œu Au, ‚u{ ‚tht Œw:¾™u Œqh fhe Œu Au.
nu …wÁ»t ! ²çÎ-su yÃææ±ë{æ-‚the Ëw¾ðÄof, „籯è-…qýo ƒ÷ð‚e Îï±è-rðŒw»te yíGtk‚ r«Þt
†e Úï‡æé}æì-h{ýeÞ MðY… ‚™u §Äæ<yæ-«t ÚttÞ Au; y™u ª„²ï-hûttrŒ™u {txu §‹Îí}æì-…h{ Ëw¾«Œ
‚™u 稯çvyæ-©uc Ëw¾Úte Þwõ‚ fhu Au, ‚u ‚wk y™u ‚u †e ‚{u ƒL™u …hM…h yt™kŒ{tk ËŒt ðíto™
fhtu. (4)
¼tðtÚto : ßÞthu †e™u r«Þ …wÁ»t y™u …wÁ»t™u r«Þ …í™e ntuÞ-{¤u, íÞthu {k„÷ ðÄu. (yÚtto‚T
„]nt©{{tk r™hk‚h yt™kŒ «t ÚttÞ.) (4)
Áfl ÿÁûÊ⁄UÊ œL§áÊ◊ëÿÈfiâ ⁄U¡Ê˘ÁÃfiÁcΔU¬Ê ÁŒfl •ÊÃÊfi‚È ’„¸áÊÊfi–
Sflfi◊˸… ÿã◊Œfi ßãº˝ „cÿʸ˘„fiãflÎÆòÊ¢ ÁŸ⁄UR¬Ê◊ÊfiÒé¡Ê •áʸfl◊˜H§5H
…ŒtÚto : …h{ yiïÞoÞwõ‚ §‹Îí-˼t™t Rþ-Mðt{e su{ ¥æñÏ…:-{]Œw fh™thÚte rËØ ÚtÞu÷
²„ì-su ËqÞo çα:-«ftþ y™u ytf»toýÚte ¥æ„æ¨é-rŒþtytu{tk ç„Ú:-r‚Þof-ºttkËt fhu÷t Ïæãü‡ææ-ð]rØÞwõ‚
¥Ó²é„}æì-fthýY… y™u «ðtnY…Úte yrð™tþe ŠæL‡æ}æì-ytÄthf‚to Ú…:-…]rÚtðe ytrŒ Ë{M‚ ÷tuftu™u
òçyæçcƲ:-rðþu»t fhe™u MÚtt…™ fhe™u ‚Útt }æÎï-yt™kŒÞwõ‚ S±}æèüÉï-yL‚rhût{tk hnu÷ ãc²æü-n»to
Wí…L™ fhtððt ÞtuøÞ f{tuo™u fhe™u, ²„ì-su ±ë~æ}æì-{u½™u ¥ãÝì-™ü fhe™u, ¥æ„æ¯é-rŒþtytu{tk
¥æŒææ}æì-s÷tu™t Ëtr™æÞÚte ¥‡æü±}æì-Ë{wÿ™u «t fhu Au, ‚u{ (˼t…r‚) …tu‚t™t htßÞ y™u
LÞtÞ™u Äthý fhe™u þºtwytu™u {the™u …tu‚t™e †e-…í™e™u yt™krŒ‚ fhu. (5)
¼tðtÚto : su ËqÞo …tu‚t™t «ftþ y™u ytf»toý ytrŒ „wýtuÚte Ëðo ÷tuftu™u …tu‚-…tu‚t™e fût{tk
¼ú{ý fhtðu Au, Ëðo rŒþtytu{tk …tu‚t™t ‚usÚte hË™u ¾U[e™u Vhe ð»tto fhtðe™u «ò …t÷™™tu
r™r{¥t ƒ™u Au, ‚u{ s †e-…wÁ»ttuyu ð‚oðwk òuEyu-ƒ™ðwk òuEyu. (5)
àfl¢ ÁŒflÊ œL§áʯ Áœ· •Ê¡fi‚Ê ¬ÎÁÕ√ÿÊ ßfiãº˝ ‚ŒfiŸ·ÈÆ ◊ÊÁ„fiŸ—–
268
àfl¢ ‚ÈÆÃSÿ ◊Œfi •Á⁄UáÊÊ •¬Ê Áfl flÎÆòÊSÿfi ‚◊ÿÊfi ¬ÊcÿÊfiL§¡—H§6H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h yiïÞo Ëk…tŒf ˼tæÞût ! }ææçãÝ:-…qs™eÞ, {nt™„wýÞwõ‚ y±}æì-yt…
268
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¥æï…¨æ-ƒ¤Úte su{ ËqÞo çα:-rŒÔÞ „wýÞwõ‚ «ft~tÚte Œæëç‰æÃÄææ:-Ãt]rÚtÔte yLtu …ŒtÚttuo™tu {L‡æ}æìytÄth Au, ‚u{ ¨ÎÝï¯é-„]ntrŒ{tk ç{cæï-Äthý fhtu Atu.
su{ rðãw‚T ±ë~æS²-{u½™u {the™u ¥Ð:-s¤™u ðhËtðu Au, ‚u{ y±}æì-yt… ¨é„S²-Wí…L™ ÚtÞu÷
ðM‚wytu™t }æÎï-yt™kŒfthf ÔÞðnth{tk ¨}æ²æ-Ë{Þ{tk ¥Ð:-s¤™e ð»ttoÚte Ëðo™u Ëw¾ «Œt™ fhtu
Atu. ‚u{ Ðæc²æ-Ëthe he‚u [qýo fhðt Y… rËØ fhu÷ hË™t }æÎï-yt™kŒ YÃte ÔÞðnth{tk Ðæc²Gæ[qýofthf r¢ÞtÚte þºtwytu™u òL…:-{hý «tÞ: fhe™u ¥çÚ‡ææ-Ëw¾™u «t fhtu. (6)
¼tðtÚto : su rðît™tu ËqÞo™e Ë{t™ LÞtÞ™u «ftrþ‚ fhe™u ‚Útt þºtwytu™wk r™ðthý fhe™u «òytu™wk
…t÷™ fhu Au, ‚u{ y{thu …Ût fhðwk òuEyu. (6)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ËqÞo y™u rðît™™t „wýtu™t ðýo™Úte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t
yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (56)
Ëqõ‚-57
¬˝ ◊¢Á„ficΔUÊÿ ’ή„à ’ÎÆ„º˝fiÿ ‚àÿ‡ÊÈfic◊Êÿ Ãfl‚fi ◊Áâ ÷fi®⁄U–
•¬ÊÁ◊fifl ¬˝fláÊ ÿSÿfi ŒÈÆœ¸®⁄U®R¢ ⁄UÊœÊfi ÁflEÊÿÈÆ ‡Êflfi‚ •¬ÊfiflÎÃ◊˜H§1H
…ŒtÚto : su{ nwk ²S²-su ˼t ytrŒ™t yæÞût™t à汨ï-ƒ¤ {txu ÐíÃæ‡æï-™e[u™t MÚtt™{tk
¥Ðæç}æ±-s¤™e Ë{t™ ¥Ðæ±ë„}æì-Œt™ y™u ¼tu„™u {txu «rËØ ç±Eæ²é-…qýo ytÞwÞwõ‚ Îé{üÚ}æìŒwüs™tu™u Œw:¾Úte Äthý fhðt ÞtuøÞ Úæ{:-rðãt y™u htßÞÚte rËØ-«t fhu÷ Ä™ Au, ‚u ¨y²àæéc}ææ²ËíÞ ƒ¤tu™t r™r{¥t „±¨ï-ƒ¤ðt™ ÏæëãÎí²ï-ËÔttuoíf]ü Ä™Þwõ‚ Ïæëã„ï-„wýtuÚte {nt™ }æ¢çãcÆæ²…w»f¤ Œt™ fh™th ˼tæÞût™u {txu }æç„}æì-rð¿tt™™u Ðí|æÚï-W¥t{ he‚u Äthý fhwk Awk, ‚u{ ‚{u …ý
Äthý fhtu. (1)
¼tðtÚto : su{ s¤ Ÿ[t MÚtt™Úte ytðe™u ™e[u™t MÚtt™{tk ÂMÚt‚ s¤tþÞ{tk …ntU[e™u ÂMÚth
™u MðåA ƒ™e òÞ Au, ‚u{ ™{ú, ÄtŠ{f, ƒ¤ðt™ y™u …wÁ»ttÚteo {™w»Þ {txu yûtÞÄ™ ÂMÚth
ƒ™e òÞ Au.
su htßÞ ÷û{e™u «t fhe™u ‚u™u Ëðo™t rn‚™t {txu, rðãt™e ð]rØ™u {txu y™u þheh ‚Útt
ytí{t™t ƒ÷™e WL™r‚ {txu yt…u Au, ‚u ðeh y™u Œt™e …wÁ»t™tu ˼t…r‚, þt÷t…r‚ y™u Ëu™t…r‚™t
Y…{tk y{u yr¼»tuf fheyu. (1)
•œfi à ÁflE◊ŸÈfi „Ê‚ÁŒc≈ÿ •Ê¬Êfi ÁŸêŸfl ‚flfiŸÊ „Áflc◊fi×–
ÿà¬fl¸®fià Ÿ ‚◊‡ÊËfià „ÿ¸Ã ßãºfi˝Sÿ flÖÊ˝— ÔŸÁÕfiÃÊ Á„⁄U®Ráÿÿfi—H§2H
ÉøðuŒ¼t»Þ
269
…ŒtÚto : Äæyæì-su ãç±c}æ„:-W¥t{ Œt™ „únýf‚to §‹ÎíS²-yiïÞoðt™ ˼tæÞût™wk çãÚ‡²²:ßÞtur‚: MðY… ±…í:-þ†Y… rfhýtu бü„ï-{u½{tk Ý-su{ F烄æ-®nËf ntuÞ Au, ‚u{ ã²ü„:W¥t{ ÔÞðnth ¨}æàæè„-«rËØ ÚttÞ. ¥{-‚Œ™L‚h „ï-yt…™t Ë{yt©ÞÚte ç±E}æì-Ë{M‚ ¨±ÝæyiïÞo ¥æÐ:-s¤ ç‹æ}‹æïÃæ-su{ ™e[u™t MÚtt™{tk òÞ Au, ‚u{ §cŲï-RÂåA‚ rËrØ-«t™u {txu
ã-r™ùÞ…qðof ¥‹ÃæSæyæì-ntuÞ ‚u ˼tæÞût y™u rÔtãwítT™tu yt…ýu Ëðo {™w»Þtuyu Ë{t©Þ y™u W…Þtu„
fhðtu òuEyu. (2)
¼tðtÚto : su{ …ðo‚ y™u {u½™tu yt©Þ ÷E™u ®Ën ytrŒ yÚtðt s¤ Ëwhrût‚ ‚Útt ÂMÚth
hnu Au, ‚u{ s ˼t ytrŒ™t yæÞût™t yt©ÞÚte «òytu ÂMÚth yt™kŒÞwõ‚ hnu Au. (2)
•S◊Ò ÷Ë◊Êÿ Ÿ◊fi‚Ê ‚◊fiäfl⁄U ©U·Ê Ÿ ‡ÊfiÈ÷˝ •Ê ÷fi⁄UÊ ¬ŸËfiÿ‚–
ÿSÿ œÊ◊ üÊflfi‚ ŸÊ◊|ãº˝ÿ¢ ÖÿÊÁÃ⁄U∑§ÊfiÁ⁄U „Á⁄UÃÊ ŸÊÿfi‚H§3H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! ‚wk ²S²-su ˼tæÞût™t {æ}æ-rðãtrŒ Ëw¾tu™u Äthý fh™th Ÿæ±¨ï©ðý y™u yL™™u {txu Au, su™u ¥²¨ï-rð¿tt™™u {txu ãçÚ„:-rŒþtytu™e Ý-Ë{t™ Ýæ}æ-«rËØ
§ç‹Îí²}æì-«þkrË‚ ƒwrØ{t™ ytrŒ y™u [ûtw ytrŒ ¥ÜUæçÚ-fhu÷ Au, ¥S}æñ-yu |æè}ææ²-Œwü y™u
…t…eytu™u ¼Þ yt…™th ÐÝ貨ï-ÞÚttÞtuøÞ ÔÞðnth M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ Ë¼tæÞût {txu àæé|æíïþtu¼tÞ{t™, …rðºtfthf ¥ôã¨Ýè²-Ä{oÞwõ‚ Þ¿t ©¯:-«t‚:ft¤™e Ý-Ë{t™ Ý}æ¨æ-™{M‚u ð[™™e
ËtÚtu ¨}ææ|æÚ-Ëthe he‚u Äthý y™u …tu»tý fh. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su{ «¼t‚ðu¤t Ëk…qýo ykÄfth™tu ™tþ fhe™u ‚Útt Ëðo™u «ftrþ‚ fhe™u
«ËL™ fhu Au, ‚u{ s yLÞtÞÚte rð™tþf‚to ‚Útt „wýtu™e yrÄf‚t™t fthýu «þkËtÞwõ‚ {™w»Þ™tu
Ëífth fhe™u ‚u™u ÞwØ ytrŒ ftÞo {txu MÚttr…‚ fhðtu òuEyu.
su{ rŒþtytu ÔÞðnth™wk ¿tt™ fhtðu Au, ‚u{ s (su) rðãt, Ëwrþûtt, Ëu™t, rð™Þ y™u LÞtÞt[hý
ytrŒ îtht Ëðo™u y÷kf]‚ fhe™u ‚Útt Ä™-yL™ ytrŒÚte Ëk…L™ fhe™u r™hk‚h Ëw¾e fhu, ‚u™u s
˼t ytrŒ™t yrÄfth …h «Ät™ ƒ™tððtu òuEyu. (3)
ß◊ Ãfi ßãº˝ à flÿ¢ ¬fiÈL§c≈Ȯà ÿ àflÊ⁄Uèÿ ø⁄UÊfi◊Á‚ ¬˝÷Ífl‚Ê–
ŸÁ„ àflŒãÿÊ Áªfifl¸áÊÊ Áª⁄U®R— ‚ÉÊfiàˇÊÊáÊËÁ⁄Ufifl ¬˝ÁÃfi ŸÊ „ÿ¸ Ãmøfi—H§4H
…ŒtÚto : Ðí|æ걨æï-Ë{Úto y™u Ëw¾tu{tk ðtË«Œ, çxæ±ü‡æ:-ðuŒrðãtÚte ËkMf]‚ ðtýeytuÚte Ëuð™eÞ,
ÐéLcÅé„-y™uftuÚte M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ, ã²ü-270
f{™eGt y™u Ëðo Ëw¾ «Œt‚t §‹Îí-s„Œeïh ! „ï-yt…™e
f]…t™e ËntÞÚte y{u ¨{„ì-ÿææï‡æèçÚ±-su{ þqhðeh þºtwytu™u {the™u …]rÚtðe™wk htßÞ «t ÚttÞ
Au, ‚u{ Ý:-y{tht {txu çxæÚ:-ðuŒrðãtÚte yrÄrc‚ ðtýeytu™u «t fhtððt™e RåAt fh™th
y±„ì-yt…Úte ¥‹²:-r¼L™ Ýçã-ftuE …ý ™Úte. „„ì-‚u ±™:-ð[™tu™u Ëtk¼¤e™u yÚtðt «t fhe,
270
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
su §}æï-yu ËL{w¾ {™w»Þ ‚Útt Äæ¢-su „ï-Œqh hnu™th {™w»Þ y™u ±²}æì-y{u …hM…h {¤e™u „ïyt…™t þhý{tk ytðe™u, y±æÚ|²-yt…™t Ët{ÚÞo™tu yt©Þ fhe™u, r™¼oÞ ƒ™e™u Ðíç„™Úæ}æ稅hM…h ËŒt Ëw¾…qðof rð[hý fheyu Aeyu. (4)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu …h{uïhÚte r¼L™ ðM‚w™u W…tMÞ Y…{tk Mðefth fh‚t ™Úte ‚Útt ‚u Eïh
îtht W…rŒü ðuŒtuõ‚ {‚ rËðtÞ™t yLÞ {‚™u {t™‚t ™Úte, ‚uytus yt ËkËth{tk …qs™eÞ ƒ™u
Au. (4)
¼tðtÚto : W…htuõ‚ yÚto Mðt{eS™t {q¤ ËkMf]‚ ¼tðtÚto y™wËth Au. …hk‚w rnLŒe y™wÔttŒ{tk
r™B™ he‚u r¼L™ {¤u Au-ÞÚtt ‘suðe he‚u þqhðehtu þºtwytu™tk ƒ¤™u nhtðe™u, htßÞ {u¤ðe™u, Ëw¾
¼tu„ðu Au, ‚uðe s he‚u nu s„Œeïh ! y{u …ý yrî‚eÞ yuðt yt…™tu yt©Þ ÷E™u Ëðo he‚u
rðsÞe ƒ™e™u rðãt™e ð]rØ fhe™u Ëw¾e ÚtEyu Aeyu.’’ (4)
÷ÍÁ⁄fiU à ßãº˝ flËÿZ1>Ãflfi S◊SÿSÿ SÃÊÃÈ◊¸®fiÉÊflã∑§Ê◊◊Ê ¬fiÎáÊ–
•ŸÈfi à lÊҒθ®fi„ÃË flËÿZ®®fi ◊◊ ßÿ¢ øfi à ¬ÎÁÕflË Ÿfi◊ •Ê¡fi‚H§5H
…ŒtÚto : nu }æÍæ±Ýì-W¥t{ Ä™Þwõ‚ §‹Îí-Ëu™trŒ ƒ¤Þwõ‚ ˼tæÞût ! su „ï-yt…™wk su |æêçÚyíÞk‚ ±è²ü}æì-…ht¢{ Au, suÚte y{u S}æç¨-ytr©‚ y™u su „±-yt…™e §²}æì-yu Ïæëã„è-{nt™
læñ:-rðãt, rð™ÞÞwõ‚ LÞtÞ«ftþ y™u htßÞ {txu Ðë烱è-¼qr{ ¥æï…¨ï-ƒ¤ðt™ {txu ‚Útt ¼tu„ððt
{txu Ýï}æï-™{ú™e ËBtt™ Au, ‚u yt… ¥S²-yu S„æï„é:-M‚wr‚f‚to („wý «ftþ)™t ÜUæ}æ}æì-ft{™tytu™u
¥æŒæë‡æü-…rh…qýo fhtu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Rïh™t y™k‚ …ht¢{™tu yt©Þ ÷E™u ft{™tytuÚte rËrØ y™u …]rÚtðe™t
htßÞ™e MÚtt…™t fhe™u r™hk‚h Ëw¾e hnuðwk òuEyu. (5)
àfl¢ ÃÁ◊fiãº˝ ¬fl¸®fiâ ◊„Ê◊ÈÆL§¢ flÖÊ˝fiáÊ flÁÖÊ˝ã¬fl¸‡Ê‡øfi∑§ÁûʸՖ
•flÊfi‚Î¡Ê ÁŸflfiÎÃÊ— ‚øflÊ •¬— ‚òÊÊ ÁflE¯ ŒÁœ· ∑§flfi∂¢U ‚„fi—H§6H
…ŒtÚto : nu ±ç…íÝì-«þM‚ þ† rðãtrð‚T, §‹Îí-Œwütu™wk rðŒthý fh™th ˼tæÞût ! su y±}æìyt… }æãæ}æì-©uc ©L}æì-{nt™ ðeh…wÁ»ttu™e Ëífth fhðt ÞtuøÞ W¥t{ Ëu™t ¥±æ¨ë…:-ƒ™tðtu; y™u
±…íï‡æ-ð@Úte su{ ËqÞo бü„}æì-{u½™u rAL™-r¼L™ fhe™u çݱë„æ:-r™ð]¥t fhu÷ ¥Ð:-s¤™u Äthý
fhe™u …w™: …]Úðe …h …tzu Au-ðhËtðu Au, ‚u{ þºtw Œ¤™u бüàæ:-«íÞuf yk„Úte ™ÜUçœæüƒ-rAL™r¼L™ fhe™u þºtwytu™wk r™ðthý fhtu Atu. ¨~ææ-fthýY…Úte ËíÞMðY… ç±E}æì-s„‚™u yÚtto‚T htßÞ™u
Äthý fhe™u ÜïU±H}æì-yuf÷t-yËntÞ ¨ã:-ƒ¤™u ¨œæü±ñ-Ëðo™u Ëw¾Úte „{™-yt„{™™t LÞtÞ
{t„o{tk [t÷ðt Îç{¯ï-Äthý fhtu Atu „}æì-‚u yt…™u ˼t ytrŒ™t …r‚Y…u y{u Mðefth fheyu
Aeyu. (6)
ÉøðuŒ¼t»Þ
271
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su þºtwytu™t AuŒ™f‚to, «ò…t÷™{tk Ëk÷ø™ ‚Útt ƒ¤ y™u rðãtÚte
Þwõ‚ ntuÞ, ‚u™u s ˼t ytrŒ™t yæÞût ƒ™tððt òuEyu. (6)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk yÂø™ y™u ˼tæÞût ytrŒ™t „wýtu™t ðýo™Úte yt Ëqõ‚™t yÚto™e
…qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (57)
Ëqõ‚-58
ŸÍ Áøfià‚„Ê¡Ê •◊ÎÃÊ ÁŸ ÃÈfiãŒÃ „ÊÃÊ ÿgÆÍÃÊ •÷fiflÁmflSflfi×–
Áfl ‚ÊÁœficΔ®Á÷— ¬ÁÕ÷Ë ⁄U¡Êfi ◊◊ •Ê ŒflÃÊfiÃÊ „Áfl·Êfi ÁflflÊ‚ÁÃH§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ²„ì-su 癄ì-rðãwítT™e Ë{t™ Mð«ftþ ¥}æë„:-MðY…™t ™tþhrn‚ ¨ãæï…æ:ƒ¤™t Wí…tŒf ãæï„æ-f{oV¤™t ¼tuõ‚t Ëðo {™ y™u þheh™t Ä‚to Îê„:-Ëðo™u [÷tð™th ¥|汄ntuÞ Au. Îﱄæ„æ-rŒÔÞ …ŒtÚttuo™t {æÞ{tk rŒÔÞMðY… ¨æç{cÆïç|æ:-yrÄct™ ËtÚtu rðã{t™ Ðçƒç|æ:{t„tuoÚte Ú…:-…]rÚtðe ytrŒ ÷tuftu™u Ýé-þe½ú ƒ™tð™th çÃæ±S±„:-Mð«ftþ MðY… …h{uïh™t {æÞ{tk
rðã{t™ ÚtE™u ã籯æ-„úný fhu÷ þheh Ërn‚ çÝ „é‹Î„ï-r™hk‚h sL{-{hýtrŒ …erz‚ ÚtE™u
‚Útt …tu‚t™t f{tuo™t V¤tu™wk ç±±æ¨ç„-Ëuð™-¼tu„ y™u …tu‚t™t f{o{tk òæ}æ}æï-Ëðo «fthÚte ð‚uo
Au, ‚u Sðtí{t Au, ‚u{ ‚{u òýtu. (1)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{thu òýðwk òuEyu, fu y™trŒ, ËÂå[Œt™kŒ MðY…, Ëðo þÂõ‚{t™,
MðÞk «ftþ{t™, ËðtoÄth, Ëðo s„‚™t Wí…tŒf Œuþ-ft¤-ðM‚w-…rh{týtuÚte hrn‚ y™u ËðoÔÞt…f
…h{uïh{tk r™íÞ ÔÞt…f ËkƒkÄÚte su y™trŒ, r™íÞ, [u‚™, yÕ… …rh{tý Þwõ‚-Ëqû{ y™u yÕ…¿t
(‚¥ð) Au, ‚u s Sð Au. (1)
•Ê Sfl◊kfi ÿÈÆfl◊ÊfiŸÊ •¡⁄UfiSÃÆÎcflfiÁflcÿãŸfi·fiÈ ÁÃD®ÁÖ
•àÿÊ Ÿ ¬ÎÆcΔ¢ ¬˝fiÁ·ÃSÿfi ⁄UÊøà ÁŒflÊ Ÿ ‚ÊŸfiÈ SßÿfiãŸÁø∑˝§ŒÃ˜H§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su ²é±}ææÝ:-ËkÞtu„ y™u rð¼t„f‚to ¥…Ú:-sht-ð]ØíðÚte hrn‚
Œun ytrŒ™e ¥ç±c²Ýì-hûtt fh™th ƒ™e™u ¥„¨ï¯é-ytftþ ytrŒ …ŒtÚttuo{tk ç„cÆç„-ÂMÚt‚ ÚtE™u
Ðí範S²-…qýo …h{tí{t{tk ftÞo™wk Ëuð™ fhe™u Ý-su{ ¥y²:-½tuzt ÐëcÆ}æì-…tu‚t™e …eX …h ¼th™wk
ðn™ fhu Au, ‚u{ ŒuntrŒ™wk ðn™ fhu Au.
Ý:-su{ çα:-«ftþÚte ¨æÝé-…ðo‚™wk rþ¾h y™u ðtŒ¤tkytu™e ½xt «ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚u{
ÚæïÓæyæï- «ftþ{t™ ÚttÞ Au.
272
su{ S„ݲ‹æì-ðes¤e þçŒ fhu Au, ‚u{ ¥ç™ÜíU΄ì-ËðoÚtt þçŒ fhu Au.
su S±}æì-…tu‚t™t fhu÷t ¥Îì}æ-¼tuõ‚ÔÞ f{tuo™u „ë¯é-þe½ú ¥æ-Ëðo «fthÚte ¼tu„ðu Au, ‚u þheh
272
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Äthý fh™th Sð Au. (Œune Au) (2)
¼tðtÚto : …qýo …h{uïh îtht Äthý fhu÷, ytftþ ytrŒ{tk «Þí™þe÷ hnu Au, ƒwrØ ytrŒ
Ëðo™u «ftrþ‚ fhu Au y™u Eïh™e ÔÞðMÚtt y™wËth …tu‚t™t fhu÷t þw¼-yþw¼ yt[hýÞwõ‚
f{o™wk Ëw¾-Œw:¾Y… V¤ ¼tu„ðu Au, ‚u yt þheh{tk Mð‚kºtf‚to y™u ¼tuõ‚tY…e Sð Au, yu{
{™w»Þtuyu òýðwk òuEyu. (2)
∑˝§ÊáÊÊ L§º˝Á÷fl¸‚ÈfiÁ÷— ¬ÈÆ⁄UÊÁ„fiÃÊ „ÊÃÊ ÁŸ·fiûÊÊ ⁄UÁÿ·Ê›U◊fiàÿ¸—–
⁄UÕÊ Ÿ ÁflˇflfiÎÜ¡‚ÊŸ •ÊÿÈ·ÈÆ √ÿÊfiŸÈÆ·ÇflÊÿ¸ÓÊ Œfl ´§fiáflÁÃH§3H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su LÎíïç|æ:-«týtu y™u ±¨éç|æ:-ðtË yt…™th …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo™e
ËtÚtu çݨœæ:-ÂMÚt‚, nh‚t-Vh‚t ãæï„æ-ŒuntrŒ™wk Äthý fh™th, ÐéÚæïçã„:-«Út{ „úný fhðt ÞtuøÞ,
Ú粯æÅì-Ä™™t Ën™f‚to, ¥}æy²ü:-{hý Ä{o hrn‚, ÜíUæ‡ææ-f{tuo™t f‚to, «T¨æÝ:-fhu÷t f{tuo™u
«t ÚtE™u ç±ÿæé-«òytu{tk Úƒæï Ý-hÚt™e Ë{t™ þheh Þwõ‚ ƒ™e™u ¥æ²é¯é-ƒtÕÞtrŒ Sð™
yðMÚttytu-ðÞ{tk ¥Ýé¯ÜUì-y™wfq¤‚tÚte rðã{t™ ±æ²æü-W¥t{ …ŒtÚttuo y™u Ëw¾™u ò뇱ç„-rðrðÄ
«fth rËØ fhu Au, ‚u s Îï±:-þwØ «ftþ MðY… Sðtí{t Au, yu{ òýtu. (3)
¼tðtÚto : su …]rÚtðe …h «týtu îtht [uüt fhu Au, su{ {™™u y™wfq¤ hÚt™e Ë{t™, þhehÚte
su Ëns ¼tðÚte ft{ ÷u Au y™u su ©uc ðM‚wytu y™u Ëw¾™u RåAu Au, ‚u s Sðu Au, ‚u{
òýðwk òuEyu. (3)
Áfl flÊÃfi¡ÍÃÊ •Ã‚·Èfi ÁÃcΔ®Ã flÎÕÊfi ¡ÈÆ„ÍÁ÷— ‚ÎáÿÊfi ÃÈÁflcflÁáfiÊ—–
ÃÎÆ·È ÿŒfiÇŸ flÁŸŸÊfi flηÊÿ‚fi ∑ÎƧcáÊ¢ à ∞◊ L§·fiŒÍ◊¸ •¡⁄UH§4H
…ŒtÚto : nu L¯Î}æïü-…tu‚t™t Mð¼tð™e Q{eoytuÞwõ‚-¥…Ú-ð]ØtðMÚtt hrn‚, ¥xÝï-rðãw‚T Ë{t™
rðã{t™ Sð ! su ‚wk ¥„¨ï¯é-ytftþtrŒ ÔÞt…f …ŒtÚttuo{tk ç±ç„cÆ„ï-hne™u ²„ì-su ±æ„…ê„:ðtÞw™t «uhf y™u ðtÞw Ë{t™ ðu„ðt™ „éç±c±ç‡æ:-y™uf …ŒtÚttuo™t Ëuðf …éãêç|æ:-„úný fhðt™t
ËtÄ™Y… r¢Þtytu y™u ¨ë‡²æ-Äthý ‚Útt n™™ Y… f{o™e ËtÚtu rðã{t™ ±çÝÝ:-rðãwítTÞwõ‚
«týtu™u «t ÚtELtu ítwk „ë¯é-þe½ú ±ë¯æ²¨ï-ƒ¤ðt™ ÚttÞ Au. su „ï-‚tht ÜëUc‡æ}æì-f»toýY… „wý™u
y{u »}æ-«t ÚtEyu Aeyu; ‚u ‚wk ±ëƒæ-r™hÚtof yr¼{t™™tu íÞt„ fhe™u …tu‚t™t MðY…™u òý.
(4)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtu™u Eïh W…Œuþ fhu Au, fu-‘BtU’ su ƒ‚tðu÷ Au ‚u s ‚{thwk …tu‚t™wk MðY…
Au, ‚u{ ‚{thu òýðwk òuEyu. (4)
ìÈfi¡¸ê÷Ê flŸ •Ê flÊÃfiøÊÁŒÃÊ ÿÆÍÕ Ÿ ‚ÊuÊ° •flfi flÊÁà fl¢‚fiª—–
ÉøðuŒ¼t»Þ
273
•Á÷’˝¡ãŸÁˇfiÊ⠬ʡfi‚Ê ⁄U¡fi— SÕÊÃȇø⁄UÕÓ¢ ÷ÿà ¬ÃÁòÊáfiÊ—H§5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ±¢¨xæ:-rðr¼L™ …ŒtÚttuo™u «t ÚtE™u ±æ„™æïç΄:-«týtuÚte «urh‚
„Ðé…ü}|æ:- su™t {w¾™e Ë{t™ «‚t…-‚t…, ‚u Sð yÂø™ Ë{t™, suBt ²êƒï-Ëu™t{tk ¨æuæÝìn™™þe÷ Sð ¥æ±±æç„-Ëðo þheh™e [uüt fhu Au. su rðM‚]‚ ÚtE™u Œw:¾tu™wk n™™ fh‚t su
¥ç|æÏæí…Ýì-síttk-ytðíttk ™Úƒ}æì-[h™th, ¥çÿæ„}æì-ûtÞhrn‚, Ú…:-fthý Ërn‚, ÷tuf Ë{qn™t
Ðæ…¨æ-ƒ¤™u Ähe™u su Sƒæ„é:- ÂMÚth ð]ût{tk ƒuXu÷ Єç~æ‡æ:-…ûte™e Ë{t™ |沄ï-¼Þ …t{u Au,
‚u ‚{thwk ytí{MðY… Au; ‚u™u ‚{u òýtu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yu òýðwk òuEyu fu-su yL‚:fhý (= {™, ƒwrØ, r[¥t y™u ynkfth),
«tý («tý ytrŒ Œþ ðtÞw), RrLÿÞ (©tu‚trŒ Œþ RrLÿÞtu)™tu «uhf; Ëðo™u Äthý fh™th, r™Þkrºt‚
fh™th ‚Útt ‚u™tu Mðt{e Au. ‚Útt RåAt, îu»t, «Þí™ Ëw¾, Œw:¾ y™u ¿tt™ „wýtuÚte Þwõ‚ Au,
‚u yt þheh{tk Sð Au (yu{ r™rù‚ òýtu.) (5)
ŒœÈc≈BUÆÊÆ ÷ΪfiflÊ ◊ÊŸÈfi·cflÊ ⁄UÁÿ¢ Ÿ øÊL¢§fi ‚ÆÈ„fl¢ ¡Ÿfièÿ—–
„ÊÃÊfi⁄U◊ÇŸ •ÁÃfiÁÕ¢ fl⁄Ufiáÿ¢ Á◊òÊ¢ Ÿ ‡Êfl¯ ÁŒ√ÿÊÿ ¡ã◊fiŸH§6H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ Mð-«ftþ MðY… Sð ! ‚wk su y±æ-‚™u |æëxæ±:-…rh…õð ¿tt™ðt™
rðît™ }ææÝé¯ï¯é-{™w»Þtu{tk …Ýï|²:-rðît™tuÚte rðãt «t fhe™u, ™æL}æì-ËwŒk h MðY…, ¨éãÃæ}æì-Ëw¾«Œt‚t,
Úç²}æì-Ä™™e Ý-Ë{t™ ãæï„æÚ}æì-Œt™þe÷, ¥ç„çƒ}æì-yr™Þ{ ÂMÚtr‚ yÚtto‚T yr‚rÚt Ë{t™ ŒunŒuntL‚h y™u MÚtt™-MÚtt™tL‚h{tk sðtðt¤t-s™th, ±Ú}æì-„úný fhðt ÞtuøÞ, àæï±}æì-Ëw¾Y… Sð™u
«t ÚtE™u çÎòæ²-þwØ-…rðºt …‹}æÝï-sL{ {txu ç}æ~æ‹Ý-r{ºt™e Ë{t™ ‚™u ¥æÎ{é:-Ëðo he‚u
Äthý fhu Au, ‚u™u SÔt òý. (6)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þ rðãt, ÷û{e y™u r{ºttu™u «t fhe™u Ëw¾…qðof WL™r‚ fhu Au, ‚u{
Sð™t MðY…™t ¿tt‚t yíÞk‚ Ëw¾™u «t fhu Au. (6)
„ÊÃÊfi⁄U¢ ‚åà ¡ÈÆuÊ3> ÿÁ¡ficΔ¢® ÿ¢ flÊÉÊÃÊfi flÎÆáÊÃfi •äfl⁄U·Èfi–
•ÁÇŸU¢ ÁflEfi·Ê◊⁄U®RÁâ fl‚ÍfiŸÊ¢ ‚¬ÿʸÁ◊ ¬˝ÿfi‚Ê ÿÊÁ◊ ⁄UàŸfi◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su™t ¨Œ„-Ët‚ …éu:-Ëw¾™e RåAt™t ËtÄ™ Au, ‚u ãæï„æÚ}æì-Ëw¾tu™t
Œt‚t, ²ç…cÆ}æì-yíÞk‚ Ëk„{tk r™…wý, ç±Eï¯æ}æì-Ëðo ±¨êÝæ}æì-…]rÚtðe-ytrŒ ÷tuftu™u ¥Úç„}æì-«tÂ
Út™tht, ²}æì-su™u ±æÍæ„:-ƒwrØ{t™s™ Ðí²¨æ-«er‚Úte ¥Š±Úï¯é-y®nË™eÞ „wýtu{tk ¥çxÝ}æì-yÂø™™e
Ë{t™ ±ë‡æ„ï-Mðefth fhu Au, ‚u Úy‹æ}æì-274
h{ýeÞ yt™kŒMðY…ðt¤t Sð™u nwk ²æç}æ-«t Úttô Awk
y™u ¨Ð²æüç}æ-Ëuðt fÁk Awk. (7)
¼tðtÚto : su {™w»Þ …tu‚t™t ytí{t™u òýe™u …hƒúñ™u òýu Au ‚u s {tuût™u «t fhu Au. (7)
274
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
•|ë¿fiº˝Ê ‚ÍŸÊ ‚„‚Ê ŸÊ •l SÃÊÃÎèÿÊfi Á◊òÊ◊„— ‡Ê◊¸®fi ÿë¿–
•ÇŸfi ªÎÆáÊãÃ◊¢„fi‚ ©UL§cÿʡʸ®fi Ÿ¬Êà¬ÍÆÁ÷¸⁄UÊÿfi‚ËÁ÷—H§8H
…ŒtÚto : nu ¨ã¨:-…qýo ƒúñ[ÞoÚte þheh y™u rðãtÚte ytí{t™t ƒ¤Þwõ‚ s™™t ¨êÝæï-…wºt,
ç}æ~æ}æã:-Ëðo™t r{ºt y™u …qs™eÞ ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ «ftþ{t™ rðît™T ! ÝÐæ„ì-yÄ{-™e[
fûtt{tk ™ …tz™th ‚wk ¥l-yts …tu‚t™t ytí{MðY…™t W…ŒuþÚte Ý:-y{™u ¥¢ã¨:-…t…t[hýÚte
Ðæçã-…]ÚtfT fhe™u hûtt fh. ¥çÓÀÎíæ-AuŒ-¼uŒhrn‚ àæ}æü-Ëw¾tu™u ²ÓÀ-«t fhtð S„æï„ë|²:-rðît™tuÚte
rðãt™e «tÂÂ y{™u fhtð.
nu rðît™ ! ‚wk ytí{t™e xæë‡æ‹„}æì-M‚wr‚™t f‚to™u ¥æ²¨èç|æ:-Ëwðýo ytrŒ y÷kfthtu™e Eïh™e
h[™t Y… Ðê<|æ:-hûtt fhðt{tk Ë{Úto yL™ ytrŒ r¢Þtytu™e ËtÚtu ª…ü:-…ht¢{™t ƒ¤Úte ©Lc²Œw:¾Úte …]ÚtfT ht¾. (8)
¼tðtÚto : nu ytí{t y™u …h{tí{t™u òý™tht Þtu„es™tu ! ‚{u ytí{t y™u …h{tí{t™t
W…ŒuþÚte Ëðo {™w»Þtu™u Œw:¾Úte Œqh fhe™u Ëw¾e fhtu. (8)
÷flÊ flMfi§Õ¢ ªÎáÊà Áflfi÷ÊflÊ ÷flÊfi ◊ÉÊflã◊ÉÊflfiŒ˜èÿ— ‡Ê◊¸Ó–
©UL§cÿÊÇŸ •¢„fi‚Ê ªÎÆáÊãï ¬˝ÊÃ◊¸ˇÊÍ ÁœÿÊflfi‚È¡¸ªêÿÊØH§9H
…ŒtÚto : nu }æÍæ±Ýì-W¥t{ Ä™ðt™, ¥xÝï-rð¿tt™trŒ „wýÞwõ‚ ˼tæÞût rðît™T ! yt… xæë‡æ„ï„wýtu™wk fe‚o™ fh™th y™u }æÍæ±Îì|²:-rðãtrŒ Ä™Þwõ‚ rðît™tu™u {txu ±Mƒ}æì-½h™u ‚Útt àæ}æüËw¾™u ç±|ææ±:-«t fhtðtu ‚Útt yt… …ý ½h y™u Ëw¾™u «t |æ±-fhtu. xæé‡æ‹„}æì-M‚wr‚ fh™th
{™w»Þ™e ¥¢ã¨:-ÃttÃtÚte }æÿæé-þe½ú ©Lc²-hûtt fhtu; yt… …ý …t…Úte …]ÚtfT |æ±-Úttytu; yuðe su
ç{²æ±¨é:-«¿tt y™u f{oÚte ðtË fhðt™u ÞtuøÞ Ðíæ„:-«r‚rŒ™ «ò™e hûtt fhu Au, ‚u Ëw¾tu™u …xæ}²æ„ì
yíÞk‚ Ëw¾tu™u «t fhu Au. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su rðît™ Ä{o y™u rð™Þ îtht Ë{M‚ «ò …h «þtË™ fhe™u ‚u™wk
…t÷™ fhu, ‚u™tus ˼t ytrŒ™t yæÞût Y…u Mðefth fhðtu òuEyu. (9)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk yÂø™ y™u rðît™tu™t „wýtu™wk ðýo™ fhðtÚte yt Ëqf‚tÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto
ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (58)
Ëqõ‚-59
flÿÊ ßŒfiÇŸ •ÇŸÿfiSà •ãÿ àfl ÁflEfi •◊ÎÃÊfi ◊ÊŒÿãÖ
flÒEÊfiŸ⁄U®R ŸÊÁ÷fi⁄UÁ‚ ÁˇÊÃËŸÊ¢ SÕÍáÊfifl ¡Ÿ°Êfi ©U¬Á◊lfiÿãÕH§1H
ÉøðuŒ¼t»Þ
275
…ŒtÚto : nu ±ñEæÝÚ-Ëk…qýo r™Þ{{tk ht¾™th ¥xÝï-s„Œeïh ! su „ï-yt…™t Ëtr™æÞÚte su
¥‹²ï-r¼L™ ç±Eï-Ëðo ¥}æë„æ:-yrð™tþe ¥xݲ:-ËqÞo ytrŒ ¿tt™«ftþf …ŒtÚttuo™e Ë{t™ Sð
y±ï-yt…{tk ±²æ:-þt¾t™e §„ì-Ë{t™ ðÄe™u }ææβ‹„ï-yt™krŒ‚ ÚttÞ Au. su yt… çÿæ„èÝæ}æì{™w»ÞtrŒ™t Ýæç|æ:-{æÞðŠ‚ ¥ç¨-Atu, …ÝæÝì-{™w»ÞtrŒ™u ©Ðç}æ„ì-Ä{orðãt{tk MÚttr…‚ fhe™u Sƒê‡æï±Äthý fh™th M‚k¼™e Ë{t™ ²²‹ƒ-Ëðo™u r™Þ{{tk ht¾tu Atu, ‚u yt…s y{tht W…tMÞ Œuð
Au. (1)
¼tðtÚto : su{ ð]ût þt¾tytu™u-zt¤eytu™u y™u M‚k¼ ½h™u Äthý fhe™u Ëðo™u yt™krŒ‚ fhu
Au, ‚u{ …h{uïh ÄthÛt fhe™u yt™krŒ‚ fhu Au. (1)
◊ÍÆhʸ ÁŒflÊ ŸÊÁ÷fi⁄UÁÇŸ— ¬fiÎÁÕ√ÿÊ •ÕÊfi÷flŒ⁄U®RÃË ⁄UÊŒfiSÿÊ—–
â àflÊfi ŒflÊ‚Êfi˘¡Ÿÿãà Œfl¢ flÒEÊfiŸ⁄U ÖÿÊÁÃÁ⁄UŒÊÿ¸ÓÊÿH§2H
…ŒtÚto : nu ÃæñÔÃææ‹æÚ-Ë{M‚ ËkËth™t ™tÞf ! su yt… ¥çxÝ:-rðãwítT™e Ë{t™ çÎyæì-«ftþ
y™u ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{™e {æÞ Ë{t™ }æêhæü-Wíf]ü y™u Ýæç|æ:-{æÞðŠ‚ ÔÞt…f ¥|汄ì-Úttytu Atu.
¥ƒ-yu Ëðo ÷tuftu™e h[™t …Ae su ÚæïÎS²æï-«ftþ y™u y«ftþ Y… ËqÞtorŒ y™u ¼qr{ ytrŒ
÷tuftu{tk ¥Úç„:-yt… ÔÞt…f ÚtE™u yæÞût ¥|汄ì-Úttytu Atu.
su ¥æ²æü²-W¥t{ „wý-f{o-Mð¼tðÞwõ‚ {™w»Þ™u {txu Á²æïç„:-¿tt™«ftþ y™u {q‚o-MÚtq¤ ÿÔÞ™t
«ftþ™u §yæì- s fhu Au. su ÎïÃæ}æì-«ft~tBttLt y±æ-yt…™u Îï±æ¨:-rðît™tu ¥…‹æ²‹„-«ftrþ‚ fhu
Au y™u su rðãwítTY… yÂø™™u rðît™tu ‘‘yßÞL‚’’ «fx fhu Au, „}æì-su yt…™e s y{u W…tË™t
fheyu. (2)
¼tðtÚto : su Eïhu ytÞtuo™u rðrþü ¿tt™ yt…ðt {txu Ë{M‚ rðãtytu™tu «ftþ fh™th ðuŒtu™u
«ftrþ‚ fÞto Au ‚Útt su ËðoºtÚte ©uc y™u Ëðo™t ytÄth s„Œeïh Au, ‚u™u òýe™u ‚u™e W…tË™t
{™w»Þtuyu ËŒt fhðe òuEyu. (2)
•Ê ‚ÍÿR¸ Ÿ ⁄U®R‡◊ÿÊfi œ˝ÆÈflÊ‚Êfi flÒEÊŸ⁄U ŒfiÁœ⁄U®R˘ÇŸÊ fl‚ÍfiÁŸ–
ÿÊ ¬fl¸Ó®ÃcflÊ·fiœËcflå‚È ÿÊ ◊ÊŸfiÈ·cflÁ‚ ÃSÿ ⁄UÊ¡ÊfiH§3H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! su yt ÿÔÞË{qn s„‚™t yt… Úæ…æ-«ftþf ¥ç¨-Atu, „S²-‚u™t
{æÞ{tk ²æ-su бü„ï¯é-…ðo‚tu{tk ²æ-su ¥æï¯{è¯é-yti»trÄytu{tk su ¥Œ¨é-s÷tu{tk y™u }ææ‹æé¯ï¯é-su
ïü-ËqÞo÷tuf{tk Úà}æ²:-rfhýtu™e Ý-Ë{t™ ¥xÝæ, ±ñEæÝÚï{™w»Þtu{tk ±¨êçÝ-ÿÔÞ Au, ‚u Ëðo™u ¨ê²276
yt…{tk {íé±æ¨:- r™ù÷ «òytu™u rðît™s™tu ¥æÎç{Úï-Äthý fhtðu Au. (3)
¼tðtÚto : su{ «ftþ{t™ ËqÞo™t rðã{t™ hnuðtÚte Ëðo ftÞtuo Ëk…L™ ÚttÞ Au, ‚u{ {™w»Þtu
276
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
îtht Eïh™e W…tË™t fhðtÚte Ëðo ftÞtuo rËrØ ÚttÞ Au. yu{ fh™th {™w»Þtu™tk Ëw¾ y™u Ä™™tu
fŒtr… ™tþ Út‚tu ™Úte ‚Útt Œw:¾ y™u Œrhÿ‚t fŒe …ý Wí…L™ Út‚t ™Úte. (3)
’ÎÆ®„ÃËßfifl ‚ÍÆŸfl ⁄UÊŒfi‚Ë Áª⁄UÊ „ÊÃÊfi ◊ŸÈÆcÿÊ3> Ÿ ŒˇÊfi—–
Sflfifl¸Ã ‚àÿ‡ÊfiÈc◊Êÿ ¬ÍÆÁfl¸flÒ¸®fiEÊŸ⁄UÊÿ ŸÎÃfi◊Êÿ ÿuË—H§4H
…ŒtÚto : su{ ¨êݱï-…wºt™u {txu Ïæëã„觱-{nt™ „wýÞwõ‚ {t‚t ð‚o™ fhu Au; su{ ÚæïΨè«ftþ, ¼qr{ y™u Îÿæ:-[‚wh }æÝéc²:-¼ýtð™th rðît™ {™w»Þ r…‚t™e Ý-Ë{t™ ãæïyææ-«Œt™ytŒt™ fh™tht rðît™, Eïh y™u ˼t…r‚ rðît™{tk «ËL™ ÚttÞ Au; su{ rðît™s™ yu S±±ü„ï«þkË™eÞ Ëw¾ rðã{t™ ¨y²àæéc}ææ²-ËíÞƒ¤Þwõ‚, Ýë„}ææ²-…wÁ»ttu{tk W¥t{, ±ñEæÝÚæ²-…h{uïh™u
{txu Ðê±èü:-Ë™t‚™ ²uè:-{nt™ „wý ÷ûtýÞwõ‚, çxæÚ:-ðuŒðtýeytu™u Îç{Úï-Äthý fhu Au, ‚u{
yu …h{uïh™t W…tËf ˼tæÞût{tk Ëðo {™w»Þtuyu ð‚oðwk òuEyu. (4)
¼tðtÚto : su{ ¼qr{ y™u ËqÞo™tu «ftþ Ëðo™u Äthý fhe™u Ëw¾e fhu Au; su{ r…‚t yÚtðt
yæÞt…f …wºt y™u rþ»Þ™t rn‚ {txu «ð]¥t ÚttÞ Au; su{ Eïh «ò™t Ëw¾ {txu «ð]¥t ÚttÞ
Au; ‚u{ ˼tæÞût (= htò) «Þí™ fhu, yu{ Ë{M‚ ðuŒðtýeytu «r‚…tŒ™ fhu Au-ƒ‚tðu Au.
(4)
ÁŒflÁ‡øfiûÊ ’ή„ÃÊ ¡ÊfiÃflŒÊ flÒEÊfiŸ⁄U ¬˝ Á⁄fiUÁ⁄Uø ◊Á„àfl◊˜–
⁄UÊ¡Êfi ∑Χc≈ËŸÊ◊fiÁ‚ ◊ÊŸÈfi·ËáÊÊ¢ ÿÈÆœÊ ŒflèÿÊ flÁ⁄fiUfl‡ø∑§Õ¸H§5H
…ŒtÚto : nu …愱ïÎ:-suÚte ðuŒ Wí…L™-«fx ÚtÞt, ðuŒtu™t òýðt y™u ‚u™u «t fhtððt ‚Útt
Wí…L™ ÚtÞu÷ …ŒtÚttuo{tk rðã{t™ ±ñÔÃææÝÚ-Ëðo™u «t Út™th Ðí…沄ï-s„Œeïh ! su „ï-yt…™t
}æçãy±}æì-{nt™ „wýÞwõ‚ «¼tð Ïæëã„:-{nt™ çα:-ËqÞtorŒ «ftþÚte 癄ì-…ý ÐíçÚçÚ™ï-yrÄf Au.
su yt… ÜëUcÅèÝæ}æì-{™w»ÞtrŒ }ææÝé¯è‡ææ}æì-{™w»Þ ËkƒkÄe «òytu™t Úæ…æ-«ftþ{t™ yÄeïh-¥ç¨Atu; y™u su yt… Îï±ï|²:-rðît™tu™u {txu ²é{æ-Ëk„út{Úte ±çÚ±:-Ëuðt™u ™ÜUƒü-«t fhtðtu Atu,
‚u yt… s y{tht LGttGttÄeþ Úttytu. (5)
¼tðtÚto : ˼tËŒ ÷tuftuyu …h{uïh y™k‚ Ët{ÚÞoðt¤t ntuðt™t fthýu, ‚u™e ËðtoÄeþ Y…{tk
W…tË™t fhðe òuEyu. ˼tæÞût {nt þw¼ „wýtuÚte Þwõ‚ ntuðt™t fthýu ‚u™tu ËðtorÄ…r‚ Y…{tk
yt©Þ ÷E™u, ÞwØ îtht Œwütu™u S‚e™u, ÄtŠ{ftu™u «ËL™ fhe™u ‚Útt «ò™wk …t÷™ fhe™u rðît™tu™e
Ëuðt y™u Ëk„ r™íÞ s fhðt òuEyu. (5)
¬˝ ŸÍ ◊fiÁ„àfl¢ flÎfi·÷Sÿfi flÊø¢ ÿ¢ ¬ÍÆ⁄UflÊfi flÎòÊ„áÊ¢ ‚øfiãÖ
ÉøðuŒ¼t»Þ
277
flÒEÊŸ⁄UÊ ŒSÿfiÈ◊ÁÇŸ¡¸ÓUÉÊãflÊ° •œÍfiŸÊà∑§ÊcΔÊ •fl ‡Êê’fi⁄U¢ ÷ØH§6H
…ŒtÚto : su „}æì-su …h{uïh™u ÐêÚ±:-rðît™tu …tu‚t™t ytí{t™e ËtÚtu ¨™‹„ï-Þwõ‚ fhu Au;
su{ ¥çxÝ-Ëðoºt ÔÞt…f rðãw‚T ±ë~æã‡æ}æì-{u½™tþf ËqÞo™wk Œþo™ fhtðu Au; su{ ±ñÔÃææ‹æÚ:-Ëk…qýo
«ò™u r™Þ{{tk ht¾™th ËqÞo ÎS²é}æì-ztfw™e Ë{t™ àæ}ÏæÚ}æì-{u½™wk ÁæÍ拱æÝì n™™; ¥{êÝæïyæì-fk…™
y™u ¥±|æïyæì-rðŒeýo fhu Au; su™t ðå[u ÜUæcÆæ:-rŒþt …ý ÔÞtÃÞ Au; ‚u ±ë¯|æS²-Ëðtuo¥t{ ËqÞo™t
}æçãy±}æì-{rn{t™u nwk Ýé-þe½ú Œæí±æï™}æì-«ftrþ‚ fÁk Awk, ‚u{ Ëðo rðît™tu …ý fhu. (6)
¼tðtÚto : yt Ë{M‚ ËkËth s su™tu {rn{t Au, ‚u s y™k‚ þÂõ‚{t™ …h{uïh Ëðo™u
W…tË™t Y…{tk {t™ðt ÞtuøÞ Au. (6)
flÒEÊŸ⁄UÊ ◊fiÁ„êŸÊ ÁflE∑fiΧÁc≈÷¸⁄UmÊfi¡·È ÿ¡ÃÊ Áfl÷ÊflÊfi–
‡ÊÊÃflŸÿ ‡ÊÁßËfiÁ÷⁄U®RÁÇŸ— ¬ÈfiL§áÊËÕ ¡fi⁄Uà ‚ÆÍŸÎÃÊfiflÊŸ˜H§7H
…ŒtÚto : su ç±EÜëU çcÅ:-Ëðo™t Wí…tŒf; Äæ…„:-…qs™eÞ, ç±|ææ±æ-rðþu»t‚: «ftþ{t™,
¨êÝë„æ±æÝì-«þkrË‚ yL™trŒ™t ytÄth, ±ñEæÝÚ:-Ëðo™u «t fhtð™th, ¥çxÝ:-ËqÞo Ë{t™ s„Œeïh
…tu‚t™t s„‚T Y… }æçã}Ýæ-{rn{t ËtÚtu |æÚmæ…ï¯é-Äthý fhðt y™u òýðt ÞtuøÞ …]rÚtðe ytrŒ
…ŒtÚttuo{tk àæç„Ýèç|æ:-yËkÏÞ „r‚Þwõ‚ r¢Þtytu Ërn‚, ÐéLÝèƒï-ƒnw s «týeytu{tk «t àæ愱Ýï²ïyËkÏÞ rð¼t„Þwõ‚ r¢ÞtytuÚte rËØ ÚtÞu÷ ËkËth{tk ð‚uo Au, ‚u™wk su {™w»Þ …Ú„ï-y[o™, …qs™
fhu Au, ‚u r™hk‚h Ëífth™u «t ÚttÞ Au. (7)
¼tðtÚto : su Eïh yËkÏÞ …ŒtÚttuo{tk yËkÏÞ r¢Þtytu™e nu‚w¼q‚ rðãwítT™e Ë{t™ Au, ‚u
s Ë{M‚ ËkËth™u Äthý fhu Au. su {™w»Þ ‚u rðãt™u òýu Au, ‚u r™hk‚h {nt™ ƒ™‚tu òÞ
Au. (7)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ðiïtLth þçŒtÚto ðýo™Úte yu™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe
òuEyu. (59)
Ëqõ‚-60
flÁq®¯ ÿ‡Ê‚¯ ÁflŒÕfiSÿ ∑§ÃÈ¢ ‚fiȬ˝Ê√ÿ¯ ŒÍÆâ ‚lÊ•fiÕ¸◊˜–
Ám¡ã◊ÊfiŸ¢ ⁄U®RÁÿÁ◊fifl ¬˝‡ÊSâ ⁄UÊÁâ ÷fi⁄UŒ˜ ÷Ϊfifl ◊ÊÃÁ⁄UEÊfiH§1H
278
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu su{ }ææ„çÚEæ-yL‚rhût{tk
þÞ™ fh‚tu ðtÞw |æëxæ±ï-þufðt ‚Útt …ftððt™u
{txu ç±ÎƒS²-ÞwØ™t ÜïU„é}æì-æðs™e Ë{t™ ²àæ¨}æì-feŠ‚fthf ¨éÐíæò}æì-©uc‚tÚte [÷tððt ÞtuøÞ
Îê„}æì- Œu~t Œu~ttL‚h™u «t fhðt Úæç„}æì-Œt™™u r™r{¥t ÐíàæSyæ}æì-yíÞk‚ ©uc çm…‹}ææ‹æ}æì-ðtÞw y™u
278
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
fthýÚte sL{hrn‚ Ãæçq}æì-Ëðo™u ðn™ fh™th yÂø™™u Úç²ç}æ±-W¥t{ ÷û{e™e Ë{t™ ¨læï ¥ƒü}æìþe½ú„t{e …]rÚtÔÞtrŒ ÿÔÞ™u |æÚyæì-Äthý fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý ft{ fhtu. (1)
¼tðtÚto : su{ ðtÞw yÂø™ ytrŒ ðM‚w™u Äthý fhe™u Ëðo [u‚™ («týeytu ‚Útt) y[u‚™
÷tuftu™u Äthý fhu Au, ‚u{ hts…wÁ»ttuyu rðãt y™u Ä{o{tk Äthý-…qðof «òytu™u LÞtÞ{tk ÂMÚt‚
ht¾ðe òuEyu. (1)
•Sÿ ‡ÊÊ‚ÈfiL§÷ÿÊfi‚— ‚øãà „Áflc◊fiãà ©UÁ‡Ê¡Ê ÿ ø ◊øÓÊ—–
ÁŒflÁ‡øà¬Íflʸ ãÿfi‚ÊÁŒ „ÊÃʬÎë¿UKÙfi Áfl‡¬ÁÃfiÁfl¸ˇÊÈ flœÊ—H§2H
…ŒtÚto : ²ï-su ãç±c}æ‹„:-W¥t{ Ët{„úeÞwõ‚ ©çàæ…:-þw¼ „wý-f{tuo™e ft{™t fh™th ©|æ²æ¨:htò y™u «ò™t }æœææü:-{™w»Þ su ¥S²-yu àææ¨é:-ËíÞ, LÞtÞÚte þtË™ fh™th ç±ÿæé-«òytu{tk
¨™‹„ï-ËkÞwõ‚ ÚttÞ Au.
su ãæï„æ-þw¼ f{tuo™u „úný fh™th ¥æÐëÓÀK:-Ëðo «fth™t «&™tu …qAðt ÞtuøÞ ±ï{æ:rðrðÄ rðãt™u Äthý fh™th ç±àÐç„:-«òytu™t Mðt{e çα:-«ftþ™t Ðê±ü:-…qðo ÂMÚt‚ ËqÞo™e
癄ì-Ë{t™ ÄtŠ{fs™tu™u su htßÞ…t÷™ {txu r™Þwõ‚ fhu÷ ntuÞ. ™-‚u s Ëðo {™w»Þtu™u yt©Þ
fhðt ÞtuøÞ Au. (2)
¼tðtÚto : su {™w»Þ rðît™T ÄtŠ{f LÞtGttÄeþtu îtht «þkrË‚ ntuÞ Au y™u su™t rð™ÞÚte
Ë{M‚ «òytu Ëk‚wü ntuÞ Au, ‚u Ëðo™t îtht r…‚t™e Ë{t™ Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ Au. (2)
â Ÿ√ÿfi‚Ë NUŒ •Ê ¡Êÿfi◊ÊŸ◊S◊à‚fiÈ∑§ËÁûʸ◊¸œfiÈÁ¡u◊‡ÿÊ—–
ÿ◊ÆÎ|àfl¡Êfi flÆΡŸ ◊ÊŸÈfi·Ê‚— ¬˝ÿfiSflãà •ÊÿflÊ ¡Ë¡fiŸãÃH§3H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! su{ «çy±…:-}‚wytu™u ÞtuøÞ f{of‚to, Ðí²S±‹„:-W¥t{ rð¿tt™Þwõ‚,
¥æ²±:-ËíÞtËíÞ™tu rððuf fh™th, NÎ:-ËÔtoLtt rBtºt, }ææ‹æécææSæ:-rÔtîtLt BtLtw»Gt òýðt™e RåAt
fh™th™u ±ë…Ýï-yÄ{o hrn‚ Ä{o {t„o{tk …è…Ý‹„-rðãtytuÚte «fx fhe Œu Au. su …æ²}ææÝ}æì«rËØ ÚtÞu÷ }æ{éç…u}æì-MðtrŒü ¼tu„™u Ýò¨è-yr‚ ™q‚™ «ò Ëuð™ fhu Au, „}æì-‚u™u ¥S}æ„ìy{thtÚte «t ÚtÞu÷e rþûttÚte Þwõ‚ ¨éÜUè<œæ:-yíÞk‚ «þkËt™u ÞtuøÞ ‚wk ¥æà²æ:-Ëthe he‚u ¼tu„
fh. (3)
¼tðtÚto : suytu yÄ{o™tu íÞt„ fhtðe™u Ä{o™u „úný fhtðu Au, ‚uytu {™w»Þtu îtht Ëðo «fthÚte
ËífthýeÞ Au. (3)
©UÁ‡ÊĬÊfifl∑§Ê fl‚ÈÆ◊ʸŸfiÈ··ÈÆ fl⁄UfiáÿÊ „ÊÃÊfiœÊÁÿ ÁflˇÊÈ–
ÉøðuŒ¼t»Þ
279
Œ◊ÍfiŸÊ ªÎÆ„¬fiÁÃŒ¸◊ •Ê° •ÁÇŸ÷ȸ®fiflº˝Áÿ¬ÃËfi ⁄UÿËáÊÊ◊˜H§4H
…ŒtÚto : {™w»Þtu™u Wr[‚ Au, fu su ©çàæÜUì-ËíÞ™e ft{™tÞwõ‚, Ðæ±ÜU:-yÂø™™e Ë{t™ …rðºt
fh™th, ±¨é:-ðtË fh™th, ±Ú:-Mðefth fhðt ÞtuøÞ, Î}æêÝæ:-Œ{ yÚtto‚T þtÂL‚Þwõ‚ xæëãÐç„„]n™wk …t÷™ fh™th ‚Útt ÚçÄæÐç„:-Ä™™wk …t÷™ fh™th ¥çxÝ:-yÂø™™e Ë{t™ }ææÝécæï¯é-ÞwÂõ‚…qðof
ytnth-rðnth fh™th {™w»Þ ç±ÿæé-«ò y™u Î}æï-„]n{tk Ú²è‡ææ}æì-htßÞ ytrŒ Ä™ y™u ãæï„æËw¾tu™t Œt‚t |æ鱄ì-ÚttÞ, ‚u s «ò{tk htò Y…u ¥{æçÄæ-Äthý fhðt ÞtuøÞ Au. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yÄ{eo {q¾os™™u htßÞ™e hûtt™tu yrÄfth fŒe…ý yt…ðtu ™rn. (4)
â àflÊfi flÿ¢ ¬ÁÃfi◊ÇŸ ⁄UÿËáÊÊ¢ ¬˝ ‡Ê¯‚Ê◊Ê ◊ÁÃÁ÷ªÊ¸Ãfi◊Ê‚—–
•Ê‡ÊÈ¢ Ÿ flÊfi¡ê÷⁄U¢ ◊¡¸ÿfiã× ¬˝ÊÃ◊¸ˇÊÍ ÁœÿÊflfi‚È¡¸ªêÿÊØH§5H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-…tðf Ë{t™ …rðºt MðY… rðî™T ! su{ ç{²æ±¨é:-ƒwrØytu{tk ðËtð™th
}æç„ç|æ:-ƒwrØ{t™tu™e ËtÚtu ±æ…¢|æÚ}æì-ðu„™u Äthý fh™th™u Ðíæ„:-«r‚rŒ™ ¥æàæé}æE¢ Ý-su{ þe½ú
[t÷™th ½tuzt™u òuze™u MÚtt™tL‚h{tk ‚wh‚ òÞ Au-ytðu Au, ‚u{ }æÿæé-þe½ú Ú²è‡ææ}æì-[¢ð‚eo htßÞ
÷û{e ytrŒ Ä™tu™wk Ðç„}æì-…t÷™ fh™th™u …xæ}²æ„ì-Ëthe he‚u «t ÚttÞ. ‚u{ „}æì-‚u y±æ-‚™u
}æ…ü²‹„:-þwØ-fhtð‚t xææï„}ææ¨:-yr‚þÞ M‚wr‚ fh™th ±²}æì-y{u Ðíà梨æ}æ:-M‚wr‚ îtht «þkrË‚
fheyu Aeyu. (5)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þ Þt™-ðtn™{tk ½tuztytu™u òuze™u þe½ú (Œu~t ŒuþtL‚h{tk) òÞ Au, ‚u{
rðît™tu™e ËtÚtu Ëk„ fhe™u ‚uytu rðãt™t …th™u-yL‚™u «t fhu Au. (5)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk þheh y™u Þt™ ytrŒ{tk ËkÞwõ‚ fhðt ÞtuøÞ yÂø™™t áütL‚Úte rðît™tu™t
„wýtu™t ðýo™Úte Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (60)
Ëqõ‚-61
•S◊Ê ßŒÈÆ ¬˝ Ãfl‚fi ÃÈÆ⁄UÊÿ ¬˝ÿÊ Ÿ „fiÁ◊¸ SÃÊ◊¢ ◊ÊÁ„fiŸÊÿ–
´§øËfi·◊ÊÿÊÁœfi˝ªfl •Ê„Á◊ãº˝fiÊÿ ’˝rÊÊfiÁáÊ ⁄UÊÃÃfi◊ÊH§1H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! su{ nwk ©-rð‚fo…qðof ÐíÄæ:-‚] fh™th f{o™e ‹æ-Ë{t™ „±¨ï-ƒ¤ðt™,
„éÚæ²-ftÞo rËrØ™u {txu fh‚t, «™ècæ}ææ²-M‚wr‚ fhðtÚte «t Út™th ‚Útt ¥ç{íxæ±ï-þºtwytuÚte yËÌt
ðehtu™u «t Út™th, }ææçãÝæ²-Ëðtuoíf]ü280
„wýtuÚte {nt™, ¥S}æñ-yu §‹Îíæ²-˼tæÞût™u {txu §„ìs ¥æïã}æì-«t fh™th S„æï„}æì-M‚wr‚™u Úæ„„}ææ-yíÞk‚ fhðt ÞtuøÞ Ïæíræç‡æ-ËkMftrh‚ yL™ y™u
Ä™™u Ðí + ã<}æ-«Œt™ fÁk Awk, ‚u{ ‚{u …ý fhtu. (1)
280
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu M‚wr‚ÞtuøÞ s™tu™u htßÞtrÄfthe ƒ™tðe™u ‚Útt ‚u™u ÞÚttur[‚ fh ËkƒkÄe
Ä™ yt…e™u, W¥t{ yL™trŒÚte ‚u™tu ËŒt Ëífth fhðtu òuEyu ‚Útt hts…wÁ»ttuyu «òs™tu™tu (Ëífth
fhðtu òuEyu.) (1)
•S◊Ê ßŒÈÆ ¬˝ÿfißfl ¬˝ ÿ¯Á‚ ÷⁄UÊfiêÿÊæ˜U ªÍÆ·¢ ’Êœfi ‚ÈflÆÎÁÄÖ
ßãº˝Êfiÿ NUŒÊ ◊Ÿfi‚Ê ◊ŸË·Ê ¬˝àŸÊÿ ¬àÿ ÁœÿÊfi ◊¡¸ÿãÃH§2H
…ŒtÚto : nu rðî™T {™w»Þ ! yt… ¥S}æñ-yu Ðy‹ææ²-«t[e™ Ëðo™t r{ºt Œæy²ï-Mðt{e §‹Îíæ²þºtwytu™wk rðŒthý fh™th™u {txu Ðí²§±-su{ «er‚fthf yL™ y™u Ä™, ‚u{ Ðí²¢ç¨-Ëw¾ yt…tu Atu.
su …h{iïÞoðt™ ÄtŠ{f {txu nwk Ëðo Ët{„úe yÚtto‚T NÎæ-ÓŒÞ, }æÝè¯æ-ƒwrØ, }æݨæ-rð¿tt™…qðof
{™Úte ¨é±ëçv„-W¥t{‚tÚte „{™ fhtð™th Þt™™u |æÚæç}æ-Äthý y™u …wü fÁk Awk.
¥æÑì xæê¯}æì-su{ ÞwØ{tk «t ÚtÞu÷ þºtw™u Ïææ{ï-‚tz™t fhðe, su ðeh™u {txu Ëðo «ò™t {™w»Þ™u
ç{²:-ƒwrØ y™u f{o™u }æ…ü²‹„-þwØ-…rðºt fhu Au, ítu Ãtwhw»tLtu Bttxu §yæ-s, ©-ítfoÃtqÔtof nwk …ý
ƒwrØ™u þwØ-r™{o¤ ƒ™tðwk. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu-…qðo …heûtt fhu÷, …qýorðãtÞwõ‚, ÄtŠ{f, Ëðo™t W…fthf y™u «t[e™
(= y™w¼ðe) ˼t ytrŒ™t yæÞût™tu Mðefth fhðtu òuEyu. ‚uÚte rð…he‚™tu Mðefth ™ fhðtu
òuEyu; y™u Ëðuoyu …qðtuoõ‚ ˼tæÞûtÚte r«Þ yt[hý fhðwk òuEyu. (2)
•S◊Ê ßŒÈÆ àÿ◊Èfi¬◊¢ Sfl·ÊZ ÷⁄UÊfiêÿÊ昧ªÍÆ·◊ÊSÿfiŸ–
◊¢Á„ficΔ®◊ë¿ÊfiÁÄÃÁ÷◊¸ÃËŸÊ¢ ‚ÈfiflÎÆÁÄÃÁ÷fi— ‚ÍÆÁ⁄U¢ flÊfiflÆÎœäÿÒfiH§3H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ nwk ¥S}æñ-yu ˼tæÞût {txu }æ„è‹ææ}æì-{™w»Þtu™e ÃææÃæëŠæŠÄæñ-yíÞk‚
WL™r‚ {txu ¥æS²ïÝ-{w¾Úte ¨é±ëçv„ç|æ:-su{tk Ëthe he‚u yÄ{o y™u yrðãt Atuze þfu ¥ÓÀæïçv„ç|æ:©uc ð[™ M‚wr‚ytuÚte §„ì-s © + y²}æì-‚uðe s ©Ð}ææ-fhðt ÞtuøÞ S±¯æü}æì-Ëw¾tu™u «t fhtð™th,
¥æXå¯}æì-M‚wr‚™u «t fhu÷, }æ¢çãcÆ}æì-yíÞk‚ rðãtð]Ø, ¨êçÚ}æì-þt†¿t, rðØt™™u |æÚæç}æ-Äthý fÁk
Awk, ‚u{ ‚{u …ý fhtu. (3)
¼tðtÚto : su{ rðît™tu îtht {™w»Þtu™tk Ëw¾ {txu Ëðo «fthÚte W¥t{ y™u yrî‚eÞ «Þí™
fhðt{tk ytðu Au, ‚u{ yu rðît™tu™t Ëífth {txu {™w»Þtuyu …ý «Þí™tu fhðt òuEyu. (3)
•S◊Ê ßŒÈÆ SÃÊ◊¢ ‚¢ Á„fiŸÊÁ◊ ⁄UÕ¢ Ÿ Ãc≈fi®fl Ã|à‚fiŸÊÿ–
Áª⁄Ufi‡ø Áªfl¸ÓÊ„‚ ‚ÈflÎÆÄÃËãº˝fiÊÿ ÁflEÁ◊ãfl¢ ◊Áœfi⁄UÊÿH§4H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ nwk }æïç{Úæ²-ËBÞfT ¿tt‚t çxæ±æüã¨ï-rðãtÞwõ‚ ðtýeytu™u «tÃít fhtÔtLtth
ÉøðuŒ¼t»Þ
281
¥S}æñ-yt, §‹ÎíæÄæ-rÔtãtLte Ôt]rü fhtÔtLtth rÔtîtLtT, §-s {txu ©-‚fo…qðof Úƒ}æì-Þt™ Ë{qn™e ÝË{t™ „çy¨Ýæ²-Þt™ Ë{qn™t ƒkÄ™™u {txu „cÅï±-‚eûý fh™th rþÕ…e™e Ë{t™ ç±Eç}拱}æìË{M‚ rð¿tt™™u «t fhtð™th ¨é±ëçv„- suÚte ËBtMít Œtu»ttu Aqxu Au, ítu Syææï}æ}æì-þt†tu™e yÇÞtËÞwõ‚
M‚wr‚ ™-y™u çxæÚ:-ðuŒðtýeytu™e ¨¢çãÝæïç}æ-ËBÞfT ð]rØ fÁk Awk, ‚u{ ‚{u …ý «Þí™ fhtu. (4)
¼tðtÚto : su{ hÚt r™{to‚t áZ hÚt™u [÷tððt {txu ƒkÄ™tu™e ËtÚtu Þkºtf÷tytu™wk ËBÞfT r™{toý
fhe™u …tu‚t™t «Þtus™tu™u rËØ fhu Au y™u Ëw¾…qðof „{™t„{™ fhe™u «ËLLt hnu Au, ‚u{ {™w»Þtuyu
rð¿tt™™tu yt©Þ ÷E™u, ‚u™t Ëk…foÚte rðãtytu „úný fhe™u, Ëw¾…qðof Ä{o-yÚto-ft{-{tuût™u rËØ
fhe™u, r™hk‚h yt™kŒ{tk hnu. (4)
•S◊Ê ßŒÈÆ ‚ÁåÃfiÁ◊fl üÊflSÿãº˝ÊfiÿÊ∑Z§ ¡ÈÆuÊ3> ‚◊fiÜ¡–
flË⁄U¢ ŒÊŸÊÒ∑fi§‚¢ flãŒäÿÒfi ¬ÈÆ⁄UÊ¢ ªÍÆûʸüÊfifl‚¢ Œ◊ʸáfiÊ◊˜H§5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ nwk Ÿæ±S²æ-…tu‚t™e ©ðý™e RåAt …éuæ-rðãtytu™e ytŒt™-«Œt™
r¢ÞtytuÚte ¥S}æñ-yu §‹Îíæ²-…h{iïÞo «t fh™th, §yæì-˼tæÞût™e s ©-rðþu»t ‚fo™e ËtÚtu ±‹ÎŠ²ñM‚wr‚ fhtððt {txu ¨çŒ„ç}æ±-ðu„Þwõ‚ ½tuztytu™e Ë{t™ xæêy„üŸæ±¨}æì-su™u Ë{M‚ þt†tu™t ©ðý™u
„úný fhu÷ Au, ÐéÚæ}æì-þºtwytu™t ™„htu{tk Î}ææü‡æ}æì-rðŒthý fhðt y™u ÎæÝæñÜU¨}æì-Œt™ ‚Útt MÚtt™Þwõ‚
¥ÜüU}æì-Ëífth nu‚w ±èÚ}æì-rðãt, þtiÞo ytrŒ „wýÞwõ‚ ðeh™e §yæì-s ¨}æTï-ËBÞfT ftBt™t fÁ Awk.
‚u{ ‚{u …ý ft{™t-RåAt fhtu. (5)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þ hÚt{tk ½tuztytu òuze™u, ‚u{tk ƒuËe™u „{™-yt„{™ îtht f{tuo™e rËrØ
fhe þfu Au, ‚u{ ð‚o{t™ rðît™ ðeh …wÁ»ttuLte ËtÚtu Ëk„ fhe™u Ëðo ftÞtuo {™w»Þtuyu rËØ fhðt
òuEyu. (5)
•S◊Ê ßŒÈÆ àflc≈Êfi ÃˇÊmÖÊ˝¢ Sfl¬fiSÃ◊¢ SflÿZ®1> ⁄UáÊÊfiÿ–
flÆÎòÊSÿfi ÁøÁmŒlŸ ◊◊¸®fi ÃÈÆ¡ãŸË‡ÊÊfiŸSÃÈ¡ÃÊ Á∑§fiÿœÊ—H§6H
…ŒtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au, fu su y±cÅæ-«ftþf, §üàææÝ:-Ë{Úto, çÜU²ï{æ:-fux÷tÞ™u Äthý
fh™th, þºtwytu™u „é…Ýì-{the™u ±ë~æS²-{u½™e W…h …tu‚tLtt rfhýtu™u Atuze™u ç±Î„ì-«t Út‚t ËqÞo™e
Ë{t™ y±Äæü}æì-Ëw¾™t nu‚w S±ÐS„}æ}æì-yíÞk‚ W¥t{ f{tuo™u Wí…L™ fh™th ±…í}æì-rfhý ËBtqn™wk
„ÿæ„ì-AuŒ™ fhe™u ËqÞo™e 癄ì-Ë{t™ ¥S}æñ-yu Ú‡ææ²-Ëk„út{ {txu su }æ}æü-Sð™ r™rBt¥t™tk MÚtt™u
„é…„æ-ft…e™u ²ïÝ-su ð@Úte þºtwytu™u S‚u
282Au, §Îé-‚uytu™u ˼t ytrŒ™t yæÞût ƒ™tððt òuEyu.
(6)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo …tu‚t™t ‚us-‚t…Úte {u½™wk AuŒ™ fhe™u ¼qr{ …h …tze™u-ðhËtðe™u ‚Útt
282
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
s¤ Vu÷tðe™u (Ëðo™u) Ëw¾e fhu Au, ‚u{ ˼t ytrŒ™t yæÞût rðãt ‚Útt rð™ÞÚte y™u þ†t†™e
rþûttÚte Ëu™t™u ÞwØtu (fhðt){tk r™…wý ƒ™tðe™u ‚Útt þºtwytu™u S‚e™u Ë{M‚ «týeytu™u yt™krŒ‚
fhu Au. (6)
•SÿŒÈfi ◊ÊÃÈ— ‚flfiŸ·È ‚lÊ ◊„— Á¬ÃÈ¢ ¬fiÁ¬flÊÜøÊfl¸ãŸÊfi–
◊ÈÆ·ÊÿÁmcáÊfiÈ— ¬øâ ‚„ËfiÿÊ|ãfläÿfim⁄UÊ„¢ ÁÃ⁄UÊ •Áº˝◊SÃÊfiH§7H
…ŒtÚto : su ¥S²-yu }ææ„é:-þºtw ‚Útt …tu‚t™t ƒ¤™wk …rh{tý-{t… fh™th ˼tæÞût™t ¨±Ýï¯éyiïÞtuo{tk }æã:-{nt™, Й„}æì-…rh…õð, ™æL-ËwkŒh, çЄé}æì-ËkMftrh‚ yL™™u ŒæçŒæÃææ‹æì-¾tðt-…eðt
‚Útt ¨ãè²æÝì-yíÞk‚ Ën™þe÷ ðeh {™w»Þ ¥‹Ýæ-yL™™wk ¥S„æ-«ûtu…ý fhðt }æé¯æ²„ì-…tu‚t™u
[tuh™e RåAt fhðt Ë{t™ ç±c‡æé:-Ëðo rðãtytu™t yk„tu{tk ÔÞt…f ¥çÎí}æì-…ðto‚tfth ±Úæã}æì-{u½™u
ç„Ú:-™e[u 籊²yæì-…tze™u ËqÞo™e Ë{t™ þºtwytu™u ¨l:-þe½ú ™ü fhu, §Îé-‚u s {™w»Þ Ëu™t…r‚
ƒ™ðt ÞtuøÞ Au. (7)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo yL™ y™u s¤™t hËtu™u [tuhe™u (Vhe ‚u™u ðht¤ Y…{tk) Aw…tðe™u, …tu‚t™t
rfhýtuÚte {u½™u ½è fhe™u ‚u™u «fx fhe™u (‚Útt Vhe) rAL™-r¼L™ fhe™u (¼qr{ …h) …tze™u rðsÞe
ƒ™u Au, yu s he‚u Ëu™t ytrŒ™t yæÞûtu Ëu™t ytrŒ yiïÞtuo{tk ÂMÚt‚ hnu÷ þqhðeh …wÁ»t þºtwytu™tu
…htsÞ fhu-yÚtto‚T rðsÞ fhu. (7)
•S◊Ê ßŒÈÆ ÇŸÊÁ‡øfi®gfl¬fiàŸËÁ⁄Uãº˝ÊfiÿÊ∑§¸◊fiÁ„„àÿfi ™§flÈ—–
¬Á⁄U lÊflÊfi¬ÎÁÕflË ¡fi÷˝ ©Ufl˸ ŸÊSÿ à ◊fiÁ„◊ÊŸ¢ ¬Á⁄fi UcΔ—H§8H
…ŒtÚto : nu ˼t…r‚ ! su{ yu ËqÞo læ±æÐë烱è-«ftþ y™u ¼qr{™u …|æíï-Äthý fhe™u y™u
su™t ðþ{tk ©±èü-ƒnw Y…-«ftþ Þwõ‚ …]rÚtðe Au. ¥S²-yu ˼tæÞût ¥çããy²ï-{u½tu™t n™™ ÔÞðnth{tk
癄ì-«ftþ¼qr{ }æçã}ææÝ}æì-{rn{t Ý-ÐçÚS„:-Ëðo «fth AuŒ™{tk Ë{Úto ÚtE þf‚t ™Úte,
‚u{ ‚u ¥S}æñ-yu §‹Îíæ²-yiïÞo «t fh™th ˼tæÞût {txu §Îé-s Îï±ÐyÝè:-rðît™tuÚte …t÷™eÞ
…r‚ðú‚t †eytu™e Ë{t™ xÝæ:-ðuŒðtýe ¥ÜüU}æì-rŒÔÞ„wý Ëk…L™ y[o™eÞ-…qßÞ-ðeh …wÁ»t™u вêü±é:Ëðo «fth™t ‚k‚wytu™e Ë{t™ rðM‚]‚ fhu Au, ‚u s htßÞ fhðt™u ÞtuøÞ ƒ™u Au. (8)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™t ‚us y™u {n¥ð™e Ët{u …]rÚtðe ytrŒ ÷tuftu™e „ý™t MðÕÃt Au, ‚u{
…qýo rðãtÞwõ‚ {™w»Þ™e Ët{u {q¾o™e „ý™t ‚wåA Au. (8)
•SÿŒfl ¬˝ Á⁄fiUÁ⁄Uø ◊Á„àfl¢ ÁŒflS¬fiÎÁÕ√ÿÊ— ¬ÿ¸ãÃÁ⁄fiUˇÊÊØ–
Sfl⁄UÊÁ›Uãº˝Ê Œ◊ •Ê ÁflEªfiÍûʸ— SflÁ⁄U⁄U◊fiòÊÊ flflˇÊ ⁄UáÊÊÿfiH§9H
ÉøðuŒ¼t»Þ
283
…ŒtÚto : su ç±Exæê„ü:-Ë{M‚ ¼tußÞ ðM‚w™u ¼ûtý fh™th S±çÚ:-W¥tBt þºtwÞwõ‚ ¥}æ~æ:-¿tt™ðt™
y™u ¿tt™™tu nu‚w S±ÚæÅì-MðÞk «ftþ{t™ §‹Îí-…h{iïÞoÞwõ‚ ËqÞo y™u ˼tæÞût Î}æï-W¥t{ „]n
y™u ËkËth{tk Ú‡æ²-Ëk„út{ {txu ¥æ±±ÿæï-htu»t y™u Ëthe he‚u ½t‚ fhu Au; y™u su™e çα:«ftþ ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{ y™u ¥‹„çÚÿææ„ì-yL‚rhûtÚte §„ì-…ý ¯çÚ-Ëðo «fth }æçãy±}æì-…qßÞ y™u
{nt„wýrðrþü {rn{t ŒæíçÚçÚÓæï-rðþu»t Au, ‚u ¥S²-yu ËqÞo y™u ˼tæÞût™t »±-s ftÞtuo{tk
W…Þtu„ y™u ˼t ytrŒ{tk yrÄfth yt…ðtu òuEyu. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu-su{ ËqÞo …]rÚtðe ytrŒ™t „wýtu y™u …rh{tý™t fthýu yrÄf (=rðþt¤)
Au, ‚u{ W¥t{ „wýÞwõ‚ ˼t ytrŒ™t yrÄ…r‚ htò™u yrÄfth yt…e™u, Ëðo ftÞtuo™e rËrØ fhðe
òuEyu. (9)
•SÿŒfl ‡Êflfi‚Ê ‡ÊÆÈ·ãâ Áfl flfiÎÔømÖÊ˝fiáÊ flÎÆòÊÁ◊ãºfi˝—–
ªÊ Ÿ fl˝ÊáÊÊ •flŸËfi⁄U◊ÈÜøŒÁ÷ üÊflÊfi ŒÊflŸ ‚øfiÃÊ—H§10H
…ŒtÚto : su ¨™ï„æ:-Ë{t™ ¿tt™ðt™ §‹Îí:-Ëu™trÄ…r‚ ¥S²-yu ˼tæÞût »±-™t à汨惤 ‚Útt ±…íï‡æ-‚usÚte àæ鯋„}æì-îu»tÚte ûteý ÚtÞu÷ ±ë~æ}æì-«ftþ™wk ytðhý fh™th, {u½™e Ë{t™
ytðhý fh™th þºtw™wk ç±±ëp„ì-AuŒ™ fhu Au, ‚u xææ:-…þwytu™u …þwytu™t …t¤™th™t ƒkÄ™Úte Atuztðe™u
ð™™u «t fhtððt™e Ý-Ë{t™ ¥±Ýè:-…]rÚtðe™wk ±íæ‡ææ:-ytðhý fhu÷ s÷™e Ë{t™ Îæ±Ýï
yt…™th™u {txu Ÿæ±:-yL™™u §„ì-…ý ¥|²}æé@„ì-Ëðo «fthÚte Atuzu Au, ‚u htßÞ fhðt™u Ë{Úto
Īu Au. (10)
¼tðtÚto : su{ rðãwítT™e ËntÞÚte ËqÞo y™u ËqÞo™e ËntÞÚte rðãw‚T ð]rØ™u «t ÚtE™u, s„‚™u
«ftrþ‚ fhe™u, {u½™u rðÂåAL™ fhe™u, ‚u™u ¼qr{ …h …tzu-ðhËtðu Au.
su{ „tuðt¤ „tÞtu™u {wõ‚ fhe™u ‚u™u Ëw¾e fhu Au, ‚u{ ˼tËŒ y™u Ëir™f LÞtÞ™e hûtt
fhe™u ‚Útt þºtwytu™u rAL™-r¼L™ fhe™u ÄtŠ{f s™tu™u Œw:¾Y…e ƒkÄ™Úte Atuztðe™u ‚uytu™u Ëw¾e
fhu. (10)
•SÿŒÈfi àfl·‚Êfi ⁄Uãà Á‚ãœfifl— ¬Á⁄U ÿmÖÊ˝fiáÊ ‚Ë◊ÿfië¿Ã˜–
߸‡ÊÊŸ∑ΧgʇÊÈ·fi Œ‡ÊSÿãÃÈÆfl˸Ãfiÿ ªÊœ¢ ÃÈÆfl¸ÁáfiÊ— ∑§—H§11H
…ŒtÚto : ¥S²-yu ˼tæÞût™t y±ï¯¨æ-rðãt, LÞtÞ, ƒ¤ «ftþ™e ËtÚtu su rðã{t™ þqhðeh
284 ÿ™e Ë{t™ ±…íï‡æ-þ†Úte ¨è}æì-Ëðo «fthÚte þºtw™e
rðãwítT™e Ë{t™ Ú‹„-h{ý fhu Au 程{±:-Ë{w
Ëu™tytu™tu вüÓÀ„ì-r™„ún fhu Au, ‚u Îæàæé¯ï-Œt™þe÷ {™w»Þ™u §üàææÝÜëU„ì-yiïÞoÞwõ‚ fh™th „é±èü„²ïþe½ú fh™thtytu™u {txu ÎàæS²Ýì-Œt‚t™e Ë{t™ yt[hý fh‚t „é±üç‡æ:-þe½úfthe™wk Ëuð™ fh™th
284
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
{™w»Þ xææ{}æì-þºtwytu{tk WÚt÷-…tÚt÷ ÜU:-fhu Au. (11)
¼tðtÚto : su {™w»Þ su ˼t ytrŒ™t yæÞût™e ËntÞ‚tÚte þºtwytu™u S‚e™u …]Úðe™tk htßÞ™wk
Ëuð™ fhe™u Ëw¾e ‚Útt «‚t…e ƒ™u Au, ‚u Ë{M‚ ~tºtwytu{tk rð÷tuz™ =WÚt÷ …tÚt÷ {[tðe þfu
Au. (11)
•S◊Ê ßŒÆÈ ¬˝ ÷fi⁄UÊ ÃÍÃfiÈ¡ÊŸÊ flÆÎòÊÊÿ flÖÊ˝◊ˇÊÊfiŸ— Á∑§ÿœÊ—–
ªÊŸ¸ ¬fl¸ Áfl ⁄UfiŒÊ ÁÃ⁄U‡øcÿãŸáÊZÊfi®Sÿ¬Ê¢ ø⁄UäÿÒfiH§12H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ! çÜU²ï{æ:-fux÷tÞ „wýtu™u Äthý fh™th §üàææÝ:-yiïÞoÞwõ‚ „êyæé…æÝ:þe½úfthe yt… su{-ËqÞo ¥Ðæ}æì-s¤™t ËkƒkÄÚte ¥‡ææZç¨-s¤™t «ðtn™u ™ÚŠ²ñ-ðntððt {txu ±ë~ææ²{u½™u {txu ð‚uo Au, ‚u{ ¥S}æñ-‚u þºtw™u {txu þ†™u Ðí-Ëthe he‚u |æÚ-Äthý fhe™u ç„Úpæ-ºttkËe
„r‚ðt¤t ð@Úte xææï‹æü-ðtýeytu™t rð¼t„™e Ë{t™ бü-‚u™t yk„-yk„™u ft…ðt™e §cÄæ‹æì-RåAt
fhe™u §Îé-yu{s ç±ÚÎ-y™uf «fthÚte n™™ fhtu. (12)
¼tðtÚto : nu Ëu™t…r‚ ! su{ «týðtÞw îtht ‚t÷w ytrŒ (MÚtt™tu){tk ‚tz™ fhðtÚte rðr¼L™
yûthtu y™u …Œtu …]ÚtfT-…]ÚtfT (Wå[trh‚) fhðt{tk ytðu Au, yu s he‚u ‚wk þºtw™t ƒ¤™u rAL™r¼L™ fhe™u ‚Útt ‚u™t yk„tu™u swŒt-swŒt fhe™u rðsÞ «t fh. (12)
•SÿŒÈÆ ¬˝ ’˝fiÍÁ„ ¬ÍÆ√ÿʸÁáfiÊ ÃÈÆ⁄USÿ ∑§◊¸ÓÊÁáÊ Ÿ√ÿfi ©UÄÕÒ—–
ÿÆÈœ ÿÁŒficáÊÊŸ •ÊÿfiÈœÊãÿÎÉÊÊÿ◊ÊfiáÊÊ ÁŸÁ⁄UáÊÊÁà ‡ÊòÊfiÍŸ˜H§13H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þ ! ²„ì-su ˼t ytrŒ™t …r‚ su{ «{æ²}ææ‡æ:-{hu÷ Ë{t™ yt[hý
fh™th ¥æ²é{æçÝ-‚tu…, ƒkŒwf, ‚÷ðth ytrŒ þ†-y†tu™u §c‡ææÝ:-«r‚rŒ™ Ëk¼t¤…qðof ‚Útt þwØ
fhe™u Ýò:-™ðe™ þ†t† rðãt ¼ýu÷t ²é{ï-Ëk„út{{tk àæ~æêÝì-Œwü þºtwytu™u ç‹æçÚ‡ææçyæ-Btthtu Atu
ítu yæéÚSÄæ-~teÎtúíttGtwõít ¥SÄæ-ËÇttÃtrít ytrŒLtt §„ì-s ©v‰æñ:-fnuðt ÞtuøÞ ð[™tuÚte Ðêòæüç‡æ-«t[e™
Ëí…wÁ»ttu™u {txu ÜU}ææüç‡æ-fhðt ÞtuøÞ y™u fh™th™t yíÞk‚ Rü f{tuo™u fhu Au, ‚u{ ÐíÏæíêçã-Ëthe
he‚u fntu. (13)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ˼t ytrŒ™t yæÞût ytrŒ™e rðãt, rð™Þ ‚Útt þºtwytu™t …htsÞ
ytrŒ ftÞtuo™e «þkËt fhe™u, ‚u™u WíËtrn‚ fhe™u ‚u™tu ËŒt Ëífth fhðtu òuEyu.
yu hts…wÁ»ttuyu þ†t†rðãt y™u rþÕ…{tk r™…wý Ëir™f ðehtu™tu Ëk„ún fhe™u ‚Útt þºtwytu™u
nhtðe™u, «òytu™e r™hk‚h hûtt fhðe òuEyu. (13)
•SÿŒfiÈ Á÷ÿÊ Áª⁄Uÿfip ≤…Ê lÊflÊfi ø ÷Í◊Êfi ¡ŸÈ·fiSÃȡÖ
ÉøðuŒ¼t»Þ
285
©U¬Êfi flŸSÿ ¡ÊªÈfiflÊŸ •ÊÁá¥Ê ‚lÊ ÷fiÈflmËÿ¸ÓÊÿ ŸÊœÊ—H§14H
…ŒtÚto : su …æïxæé±æÝ:-yÔÞõ‚ þçŒ fh™th Ýæï{æ:-Ëu™t™t ™tÞf ˼t ytrŒ™t yæÞût ¨l:þe½ú ±è²æü²-…ht¢{™u rËØ fhðt {txu |æ鱄ì-Úttytu. su{-ËqÞoÚte öÉæ:-…wü çxæÚ²:-{u½™e Ë{t™
¥S²-yu ±ïÝS²-{u½tðe™t §„ì-©-s ç|æ²æ-¼ÞÚte ™-þºtws™ fk…e WXu Au; su{ læ±æ-«ftþ ™y™u ¼qr{ „é…ï„ï-fk…u Au; ‚u{ …Ýé¯:-{™w»Þtu ¼Þ™u «t ÚttÞ Au; ‚u{ y{™u ‚u ˼tæÞût™e
©Ðæï-Ë{e… ¼Þ «t ™ |æê}æ-ÚttÞ; y™u ‚u ˼tæÞût …ý ¥æïç‡æ}æì-Œw:¾™u Œqh fhe™u Ëw¾™u «tÂ
ÚttÞ Au. (14)
¼tðtÚto : rðãt ytrŒ þw¼ „wýtu rð™t ‚Útt Eïh îtht ËkËth Wí…L™ fÞto rð™t ˼t
ytrŒ™t yæÞûttrŒs™ «òytu™wk …t÷™ (fhe þf‚t) ™Úte. ‚u{s ËqÞo Ë{M‚ ÷tuftu™u «ftrþ‚
‚Útt Äthý fhe þf‚tu ™Úte. yux÷t {txu rðãt ytrŒ W¥t{ „wýtu™wk „úný ‚Útt …h{uïh™e M‚wr‚
fhðe òuEyu. (14)
•S◊ÊߌÆÈ àÿŒŸfiÈ ŒÊƒÿ·Ê◊∑§Ê ÿméŸ ÷Í⁄U®R⁄UˇÊÊfiŸ—–
¬˝ÒÃfi‡Ê¢ ‚Íÿ¸®fi ¬S¬ÎœÊŸ¢ ‚ÊÒflfi‡√ÿ ‚È|cflfi◊ÊflÁŒãºfi˝—H§15H
…ŒtÚto : su{ rðît™tuyu »±æ}æì-yu {™w»ÞtrŒ «týeytu™u Ëw¾ ÎæçÄæ-«Œt™ fhu÷ Au, ‚u{ òu
»ÜU:-W¥t{Úte W¥t{ y¼Þhrn‚ |æêÚï:-y™uf «fth™t yiïÞo™t §üàææÝ:-Mðt{e §‹Îí:-˼trŒ™t …r‚
¨ê²ïü-ËqÞo{kz¤{tk Au, ‚u{ ¨æñ±àÃÄæï-Ëðtuoíf]ü ½tuztytuÚte Þwõ‚ Ëu™t{tk ²„ì-su{ ÐSÐë{æÝ}æì-…hM…h
M…Äto fh‚t ¨éçc±}æì-W¥t{ yiïÞo «Œt‚t »„àæ}æì-½tuztytu™e ¥Ýé±ÏÝï-ÞÚttÞtuøÞ Þt[™t fhu Au,
y²„ì-‚u™u ¥S}æñ-yu §Îé-˼tæÞût™u s {txu Ðí汄ì-Ëthe he‚u hûtt fhu Au, ‚u ˼t™u ÞtuøÞ ntuÞ
Au. (15)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu; su ƒnw s Ëw¾tu™t Œt‚t, yïrðãt™t ¿tt‚t, yrî‚eÞ …wÁ»ttÚteo y™u
su rðît™ {™w»Þ Au, ‚u™u s hûtt ftÞo{tk r™Þwõ‚ fhðt òuEyu y™u rðãw‚T rðãt™tu Ëk„ún fhðtu
òuEyu. (15)
∞flÊ Ãfi „ÊÁ⁄UÿÊ¡ŸÊ ‚ÈflÎÆÄÃËãº˝ ’˝rÊÊfiÁáÊ ªÊÃfi◊Ê‚Ê •∑˝§Ÿ˜–
∞·Èfi ÁflE¬fi‡Ê‚¢ Áœÿ¯ œÊ— ¬˝ÊÃ◊¸ˇÊÍ ÁœÿÊflfi‚È¡¸ªêÿÊØH§16H
…ŒtÚto : nu ãæçÚ²æï…Ý-Þt™tu{tk ½tuz286
t y™u yÂø™ ytrŒ …ŒtÚtoÞwõ‚ ÚttÞ Au ‚u™u ¼ýðt y™u
òýðtðt¤t §‹Îí-…h{ yiïÞo «Œt‚t, ç{²æ±¨é:-ƒwrØ y™u f{o™t r™ðtË fh™tht yt… su »¯éyu M‚wr‚ ‚Útt rðãt ¼ý™th {™w»Þtu{tk ç±EÐïàæ¨}æì-Ëðo rðãtY… „wýÞwõ‚, ç{²}æì-Äthýtð‚e
286
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ƒwrØ™u, Ðíæ„:-«r‚rŒ™ }æÿæé-þe½ú ¥æ{æ:-Ëthe he‚u Äthý fhtu Atu; ‚tu su™u yu rðãt …xæ}²æ„ìðthkðth «t ÚttÞ, xææï„}ææSæ:-yíÞk‚ Ëðo rðãtytu™e M‚wr‚ fh™th „ï-yt…™u {txu »±-s ¨é±ëçvyæËthe he‚u Œtu»ttu™u …]ÚtfT fh™th þwrØ-…rðºt fhu÷ Ïæírææç‡æ-{nt™ Ëw¾ fh™th y{tu™u yt…ðt {txu
¥ÜíUÝì-Ëk…tŒ™ fhu Au, ‚u™e Ëthe he‚u Ëuðt fhtu. (16)
¼tðtÚto : …htu…fthe rðît™tuyu, ËŒt «Þí™…qðof Ëwrþûtt y™u rðãt™t Œt™ îtht Ëðo {™w»Þtu™u
Ëwrþrût‚ rðît™ ƒ™tððt òuEyu; ‚Útt yu, yæÞt…f rðît™tu™tu {™, ð[™ y™u f{oÚte Ëífth
fhe™u Ëthe he‚u r™Š{‚ yL™ ytrŒÚte ‚uytu™e r™íÞ Ëuðt fhðe òuEyu.
rðãt™wk Œt™ y™u „únýÚte ðÄe™u (yLÞ) ftuE W¥t{ Ä{o ™Úte, yux÷t {txu Ëðuo …hM…h
«u{Úte rðãt™e ð]rØ fhðe òuEyu. (16)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ˼tæÞût ytrŒ™wk ðýo™ ‚Útt yÂø™ rðãt™t «[th fhðt™wk ðýo™ fhu÷
Au, ‚uÚte yt Ëqõ‚tÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (61)
Ëqõ‚-62
¬˝ ◊fiã◊„ ‡Êfl‚ÊŸÊÿfi ‡ÊÍÆ·◊Êfi昧ªÍÆ·¢ Áªfl¸ÓáÊ‚ •ÁX®⁄U®RSflØ–
‚ÈÆflÎÆÁÄÃÁ÷fi— SÃÈflà ´fi§|Ç◊ÿÊÿÊø¸ÓÊ◊Ê∑Z§ Ÿ⁄U®R ÁflüÊÈfiÃÊÿH§1H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! su{ y{u ¨é±ëçv„ç|æ:-Œtu»ttu™u Œqh fh™the r¢ÞtytuÚte à汨æÝ沿tt™ y™u ƒ¤Þwõ‚, çxæ±ü‡æ¨ï-ðtýeytuÚte M‚wrítytu™u ÞtuøÞ, «çx}æ²æ²-}[tytuÚte «rËØ, ÝÚïLÞtÞ fh™th, 籟æé„æ²-y™uf „wýtuÞwõ‚ ntuðtÚte ©ðý fhðt ÞtuøÞ, S„鱄ï-ËíÞ™e «þkËtÞwõ‚
˼tæÞût™u {txu ¥çXÚS±„ì-«týtu™tk ƒ¤™e Ë{t™ àæê¯}æì-ƒ¤ y™u ¥ÜüU}æì-…qs™eÞ ¥æXå¯}æì-rð¿tt™
y™u M‚wr‚Ë{qn™e ¥™æü}æ-…qò fheyu y™u Ðí}æ‹}æãï-{t™eyu ‚Útt ‚u™tÚte «tÚto™t fheyu, ‚u{ ‚{u
…ý fÞto fhtu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht su{ …h{uïh™e M‚wr‚-«tÚto™t-W…tË™t fhe™u Ëw¾ «t fhe þftÞ
Au. ‚u{ ‚u™t ˼t ytrŒ™t yæÞût™tu yt©Þ ÷E™u ÔÞtðntrhf y™u …th{tŠÚtf Ëw¾tu «t fhðt
òuEyu. (1)
¬˝ flÊfi ◊„ ◊Á„ Ÿ◊Êfi ÷⁄Uäfl◊Ê昧ªÍÆcÿ¯ ‡Êfl‚ÊŸÊÿ ‚Ê◊fi–
ÿŸÊfi Ÿ— ¬Ífl¸®fi Á¬Ã⁄Ufi— ¬ŒôÊÊ •ø¸ÓãÃÊ •ÁXfi⁄U‚Ê ªÊ •Áflfi㌟˜H§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ±:-‚{™u y™u Ý:-y{™u ¥çXÚ¨:-«týrðãt y™u Œæοææ:-Ä{o-yÚtoft{-{tuût™t ¿tt‚t }æãï-{nt™ à汨æÝæ²-¿tt™ y™u ƒ¤Þwõ‚ ˼tæÞût™u {txu }æçã-ƒnw s ¨æ}æ-
ÉøðuŒ¼t»Þ
287
Œw:¾™tþ fh™th ¥æXåc²}æì-rð¿tt™Þwõ‚ Ý}æ:-™{Mfth y™u yL™™tu ¥™ü‹„:-Ëífth fhe™u Ðê±ïü«Út{ Ëðo rðãt ¼ý‚t çЄÚ:-rðãtrŒ ËŒT„wýtu™t hûtf rðît™tu ²ïÝ-su rð¿tt™ y™u f{oÚte xææ:rðãt «ftþÞwõ‚ ðtýeytuÚte ¥ç±‹ÎÝì-«t ntuÞ, ‚uytu™wk ‚{u Ðí|æÚŠ±}æì-¼hý-…tu»tý fÞto fhtu.
(2)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ rðît™s™tu ðuŒ, Ë]rü-¢{ y™u «íÞût ytrŒ «{týtu îtht «r‚…trŒ‚
Ä{oÞwõ‚ {t„oÚte [t÷e™u …h{tí{t™e ¼Âõ‚ fhe™u Ëðo™wk fÕÞtý fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý fhtu. (2)
ßãº˝SÿÊÁXfi⁄U‚Ê¢ øc≈ÊÒ ÁflŒà‚⁄U◊Ê ÃŸfiÿÊÿ œÊÁ‚◊˜–
’ή„S¬ÁÃfiÁ÷¸ŸŒÁº˝¯ ÁflŒŒ˜ªÊ— ‚◊ÈÆ|dÿÊfiÁ÷flʸfl‡Êãà Ÿ⁄Ufi—H§3H
…ŒtÚto : nu ÝÚ:-Ëw¾tu™u «t fhtð™tht {™w»Þtu ! su{ ¨Ú}ææ-rðãt, f{o ytrŒ ƒtuÄ™u Wí…L™
fh™the {t‚t „‹æ²æ²-…wºt™u {txu {æç¨}æì-yL™ ytrŒ ©uc …ŒtÚttuo™u ç±Î„ì-«t fhu Au.
su{ ÏæëãSÐç„:-{nt™ …ŒtÚttuo™t hûtf ˼tæÞût; su{ ËqÞo ©çd²æç|æ:-rfhýtuÚte ¥çÎí}æì-{u½™wk
ç|æÝ„ì-rðŒthý y™u su{ xææ:-Ëwhrût‚ ðtýeytu™u ç±Î„ì-«t fhu Au; ‚u{ ‚{u …ý §‹ÎíS²…h{iïÞoðt™, …h{uïh, ˼tæÞût y™u ËqÞo ™-‚Útt ¥çXÚ¨æ}æì-rðãt, Ä{o y™u htßÞÞwõ‚ rðît™tu™e
§cÅæñ-RåAt™u «t fh™the ™er‚{tk rðãtrŒ W¥t{ „wýtu™tu ¨¢±æ±àæ‹„-Ëthe he‚u ðthkðth «ftþ
fhtu; suÚte Ë{M‚ ËkËth{tk yrðãtrŒ Œwü „wýtu ™tþ …t{u. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu-{t‚t™e Ë{t™ «òytu-Ëk‚t™tu™e ËtÚtu ð‚o™ fhe™u, ËqÞo™e Ë{t™ rðãtrŒ
þw¼„wýtu™u «ftrþ‚ fhe™u, …h{uïh îtht «tuõ‚-fnu÷ y™u rðît™tu îtht yt[rh‚ ™er‚{tk ÂMÚt‚
ÚtE™u ‚Útt Ëðo™t W…fth™wk f{o fhe™u ËŒt Ëw¾e hnuðwk òuEyu. (3)
‚ ‚ÈÆc≈È÷Ê ‚ SÃÈÆ÷Ê ‚åà Áfl¬˝Òfi— Sfl⁄UáÊÊÁº˝¯ Sflÿʸ3>ŸflfiÇflÒ—–
‚⁄U®RáÿÈÁ÷fi— »§Á∂UªÁ◊fiãº˝ ‡Ê∑˝§ fl∂¢U ⁄UflfiáÊ Œ⁄UÿÊ Œ‡ÊfiÇflÒ—H§4H
…ŒtÚto : nu ¨:-‚u §‹Îí-…h{iïÞoÞwõ‚ àæÜíU-þÂõ‚™u «t fh™th ˼tæÞût ! su yt… ݱx±ñ:™ðÚte «t ÚtÞu÷e „r‚ y™u Îàæx±ñ:-Œþu rŒþtytu{tk sðt ¨Ú‡Äæéç|æ:-Ëðo þt†tu{tk rð¿tt™ fh™the
„r‚ytuÚte Þwõ‚ ç±Ðíñ:-ƒwrØ{t™ rðît™tu™e ËtÚtu; su{ ËqÞo ¨écÅé|ææ-W¥t{ ÿÔÞ, „wý y™u r¢ÞtytuÚte
ÂMÚth fh™th y™u S„é|ææ-Äthý fh™th Ú±ï‡æ-þ†tu™t þçŒÚte, su{ ËqÞo ¨Œ„-Ët‚ ËkÏÞtÞwõ‚
Mðhtu™t {æÞ{tk rðã{t™ S±Úï‡æ-WŒt¥ttrŒ ‚Útt »tzTòrŒ MðhÚte ¥çÎí}æì-ƒ¤Þwõ‚ ÈUçHxæ}æì-{u½™wk
n™™ fhu Au, ‚u{ þºtwytu™wk ÎÚÄæ:-rðŒthý
288fhtu Atu; ¨:-‚u yt… y{tht îtht S±²ü:-M‚wr‚ fhðt
ÞtuøÞ Atu. (4)
¼tðtÚto : su{ {u½„so™t-rðãw‚T …tu‚t™t W¥t{ „wýtuÚte Þwõ‚ ÚtE™u Sð™™t nu‚w-¼q‚ {u½tuí…r¥t
288
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ytrŒ f{o™u rËØ fhu Au, ‚u{ ˼t ytrŒ™t yæÞût (=htò) rðãt y™u ƒ¤Úte Þwõ‚ …h{tu¥t{
…wÁ»ttuLte ËtÚtu ð‚o{t™ rðãt y™u LÞtÞ™t «ftþ îtht Ë{M‚ yLÞtÞ™tu ™tþ fhe™u ‚Útt Œwütu™wk
r™ðthý fhe™u [fð‚eo htßÞ™wk þtË™-…t÷™ fhu. (4)
ªÎáÊÊŸÊ •ÁXfi⁄UÊÁ÷Œ¸S◊ Áfl flfiL§·‚Ê ‚Íÿ¸ÓáÊ ªÊÁ÷⁄Uãœfi—–
Áfl ÷ÍêÿÊfi •¬˝Õÿ ßãº˝ ‚ÊŸÈfi ÁŒflÊ ⁄U¡ ©U¬fi⁄U◊SÃ÷Êÿ—H§5H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-þºtwytu™tu ÎS}æ-™tþ fh™th ˼tæÞût ! xæë‡ææÝ:-W…Œuþ fhe™u yt…-su{
rðãw‚T ¥çXÚæïç|æ:-«tý ©¯¨æ-«t‚:ft¤™t ¨ê²ïü‡æ-ËqÞo™tu «ftþ ‚Útt xææïç|æ:-rfhýtu ¥‹{:-yL™™u
«fx fhu Au-«ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ Ä{ohtßÞ y™u Ëu™t™u ç±±:-«fx fhtu; ‚u{ rðãwítT™u rðrðÄ
«fthÚte rðM‚]‚ fhtu.
su{ ËqÞo |æê}²æ:-…]rÚtðe{tk ©uc çα:-«ftþ™u ¨æÝé-W…h™t ¼t„ Ú…:-Ëðo ÷tuftu y™u ©ÐÚ}æì{u½™u ¥S„|ææ²:-ËkÞwõ‚ fhu Au, ‚u{ Ä{ohtßÞ™e Ëu™t™tu rðM‚th fhtu; y™u þºtwytu™wk ƒkÄ™ fhe™u,
yt… y{tht Ëðo™e M‚wr‚™u ÞtuøÞ ƒ™tu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu-W»ttft¤™e Ë{t™, ËqÞo™e Ë{t™, rfhýtu™e Ë{t™ y™u «týtu™e Ë{t™
W¥t{ „wýtu™u «ftrþ‚ fhe™u Œwütu™wk r™ðthý fhðwk òuEyu.
su{ ËqÞo …tu‚t™tu «ftþ Vu÷tðe™u ‚Útt {u½™u Wí…L™ fhe™u ð»tto fhu Au, ‚u{ «òytu{tk W¥t{
rðãt Wí…L™ fhe™u Ëw¾™e ð»tto fhðe òuEyu. (5)
ÃŒÈÆ ¬˝ÿfiˇÊÃ◊◊Sÿ ∑§◊¸®fi ŒS◊Sÿ øÊLfi§Ã◊◊|Sà Œ¢‚fi—–
©U¬uÆ⁄U ÿŒÈ¬fi⁄UÊ •Á¬fiãflã◊äflfiáʸ‚Ê Ÿl1>‡øÃfid—H§6H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{™u ÞtuøÞ Au fu ¥S²-yu ÎS}æS²-Œw:¾™tþf ˼tæÞût y™u rðãwítT™t
©ÐuÚï-fwrx÷‚tÞwõ‚ ÔÞðnth{tk ²„ì-su Ðí²ÿæ„}æ}æì-yíÞk‚ …qs™eÞ ™æL¨}æ}æì-yr‚ËwkŒh ΢¨:-rðãt
y™u Ëw¾tu™u òýðt™t nu‚w ÜU}æü-f{o, ¥çS„-Au „Îé-‚u™u òýe™u yt[hý fhðwk òuEyu; y™u su™t
yu «fth™t f{oÚte }抱‡æü¨:-{Äwh s¤Þwõ‚ Ýlæ:-™Œe y™u ™„d:-[th ©ÐÚæ:-rŒþt ¥çЋ±„ìËuð™ y™u ®Ë[™ fhu Au. ‚u ƒL™u™wk rðãt îtht ËBÞfT Ëuð™ fhðwk òuEyu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu-©uc‚{ f{o fhe™u, Þ¿t™wk y™wct™ fhe™u ‚Útt htßÞ™wk …t÷™ fhe™u
Ëðo rŒþtytu{tk Þþ™e ð»tto Ôt»ttoÔtÔte fhðe òuEyu. (6)
ÁmÃÊ Áfl flfifl˝ ‚Ÿ¡Ê ‚ŸËfi›U •ÿÊSÿ— SÃflfi◊ÊŸÁ÷⁄U®R∑Ò¸§—–
÷ªÊ Ÿ ◊Ÿfi ¬⁄U®R◊ √ÿÊfi◊㟜Êfi⁄Uÿº˝ÊŒfi‚Ë ‚ÈÆŒ¢‚Êfi—H§7H
ÉøðuŒ¼t»Þ
289
…ŒtÚto : su{ rðît™tuÚte su ¨ÝèÇï-Ë{e… S„±}ææÝïç|æ:-M‚wr‚Þwõ‚ ¥ÜñüU:-M‚tuºttuÚte ¨Ý…æ-Ë™t‚™
fthýÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ çm„æ-ƒu yÚtto‚T «ò y™u ˼tæÞût™tu ç±ÃæÃæíï-rðþu»t‚: Mðefth fhðt{tk
ytðu Au, ‚u{ {™w»Þ ¥²æS²:-y™tÞtËÚte rËØ fh™th ¨é΢¨æ:-W¥t{, f{oÞwõ‚Bttk, su{ ÐÚ}æï,
òæï}æÝì-W¥t{ yL‚rhût{tk ÚæïΨè-«ftþ y™u ¼qr{™u |æxææï Ý-ËqÞo™e Ë{t™ rðît™ }æïÝï-{t™u Au
‚Útt ¥{æÚ²„ì-Äthý fhu Au, ‚u{ ‚u™u (nwk) Äthý fhwk Awk y™u {t™wk Awk. (7)
¼tðtÚto : su{ ˼t…r‚ îtht yiïÞo Äthý fhðt{tk ytðu Au, su{ ËqÞo «ftþ y™u …]rÚtðe™u
Äthý fhu Au, ‚u{ {™w»Þtuyu LÞtÞ y™u rðãt Äthý fhðe òuEyu. (7)
‚ŸÊÁgfl¢ ¬Á⁄U ÷Í◊Ê ÁflM§fi¬ ¬ÈŸ÷ȸflÊfi ÿÈflÃË SflÁ÷⁄UflÒfi—–
∑ÎƧcáÊÁ÷fi⁄U®RÄÃÊ·Ê L§‡Êfi|jfl¸¬ÈfiÁ÷⁄UÊ øfi⁄UÃÊ •ãÿÊãÿÊfiH§8H
…ŒtÚto : nu †e-…whw»ttu ! ‚{u su{-¨Ýæ„ì-Ë™t‚™ fthýtuÚte çα}æì-ËqÞo™tu «ftþ y™u |æé}ææ¼qr{™u «t ÚtE™u, ÐéÝ|æéü±æ-ðthkðth …ÞtoÞÚte Wí…L™ ÚtE™u, ²é±„è-ÞwðtðMÚtt «t ÚtÞu÷e †e
Ë{t™ ç±MÐï-rðr¼L™ Y…Úte Þwõ‚, ¥vyææ-htrºt, ©¯æ:-rŒðË, S±ïç|æ:-ûtý ytrŒ yðÞð LàæçÎì|æ:«t™u {txu Y…trŒ „wýtu™e ËtÚtu ±Œæéç|æ:-…tu‚t™e ytf]r‚ ytrŒ þheh y™u ÜëUc‡æïç|æ:-…hM…h
ytf»toýtrŒ™u »±ñ:-«t fhtð™th „wýtu™e ËtÚtu ¥‹²æ‹²æ-r¼L™-r¼L™ …hM…h {¤u÷t ²ÄÄææü™Ú„:òÞ-ytðu Au, ‚u{ MðÞkðh yÚtto‚T …hM…h™e «ËL™‚tÚte rððtn fhe™u yufƒeò™e ËtÚtu «er‚…qðof
ËŒt yt™kŒ{tk ð‚tuo. (8)
¼tðtÚto : suðe he‚u ht‚ y™u rŒðË™wk ËkÞwõ‚ [¢ [tÕÞt fhu Au, ‚uðe he‚u rððtrn‚ †e…wÁ»ttuyu yíÞk‚ «u{Úte ËðoŒt ð‚oðwk òuEyu. (8)
‚ŸfiÁ◊ ‚Åÿ¢ Sflfi¬Sÿ◊ÊfiŸ— ‚ÍÆŸÈŒ¸ÓÊœÊ⁄U®R ‡Êflfi‚Ê ‚ÈÆŒ¢‚Êfi—–
•Ê◊Ê‚Èfi ÁøgÁœ· ¬Äfl◊ã× ¬ÿfi— ∑ÎƧcáÊÊ‚ÈÆ L§‡Êº˝ÊÁ„fiáÊË·ÈH§9H
…ŒtÚto : su S±ŒæS²}ææÝ:-W¥t{ f{o fhe hnu÷t™e Ë{t™ ¨é΢¨æ-W¥t{ f{oÞwõ‚ Màæ„ì-þw¼
„wýtu™e «t fhe™u, ‚wk su{-¨êÝé:-Ëí…wºt …tu‚t™t {t‚t-r…‚t™wk …tu»tý fhðt™e Ë{t™ htrºt-rŒðË
¨Ýïç|æ-«t[e™ ¨w²}æì-r{ºt‚t™t ft¤-yðÞðtu™u Îæ{æÚ-Äthý fhe™u ‚Útt Úæïçã‡æè¯é-Wí…L™þe÷
ÜéUc‡ææ¨é-Ëðo he‚u …tfu÷e 癄ì-y™u ¥æ}ææ¨é-ft[e yti»trÄytu™t ¥‹„:-{æÞ{tk в:-hË™u Äthý
fhu Au, ‚u{ à汨æ-ƒ¤™e ËtÚtu „]nt©{™u
290 Îç{¯ï-Äthý fh. (9)
¼tðtÚto : su{ rŒðË y™u ht‚ …tft-ft[t hË™u Wí…L™ fh™th ‚Útt Wí…L™ ÚtÞu÷ …ŒtÚttuo™e
ð]rØ y™u nÙtË™u fh™th (Út‚t) Ëðo™t r{ºt Ë{t™ Au, ‚u{ rðît™tuyu Ëðo {™w»Þtu™e ËtÚtu ð‚toð
fhðtu òuEyu. (9)
290
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
‚ŸÊà‚ŸËfiÔ›UÊ •flŸËfi⁄UflÊÃÊ fl˝ÃÊ ⁄UfiˇÊãà •◊ÎÃÊ— ‚„ÊfiÁ÷—–
¬ÈÆM§ ‚„dÊ ¡ŸfiÿÊ Ÿ ¬àŸËfiŒÈ¸flSÿ|ãà Sfl‚Êfi⁄UÊ •OfiÿÊáÊ◊˜H§10H
…ŒtÚto : su{ ¥±æ„æ:-®nËthrn‚ ¥±Ýè:-¼qr{ Ëðo™e hûtt ÐéL¨ãdæ-yËkÏÞ-nòh …ݲ:Wí…L™ fh™th …r‚ ÐyÝè:-Ý-su{ …tu‚t™e †eytu™e hûtt fhu Au, ‚u{ ¨ÝèÇæ:-Ë{e…{tk rðã{t™
¥}æë„æ-™tþhrn‚ rðît™s™tu ¨ãæïç|æ:-rðãt, Þtu„ Ä{oðt¤tÚte ¨Ýæ„ì-Ë™t‚™ ±í„æ-ËíÞÄ{o™t
yt[hýtu™e Úÿæ‹yæï-hûtt fhu Au. su{ S±¨æÚ:-ƒu™tu ¥ãî²æ‡æ}æì-÷ßò™u y«t …tuítt™t ¼tE™e
Îé±S²ç‹yæ-Ëuðt fhu Au, ‚u{ rðãt y™u Ä{o™wk s Ëuð™ fhu Au, ‚uytu {wÂõ‚™u «t fhu Au. (10)
¼tðtÚto : su{ …r‚ ÷tuftu …tu‚t™e †eytu, ƒu™tu y™u ¼tEytu™e ‚Útt rðãtÚteoytu yt[tÞtuo™e
Ëuðt fhe™u Ëw¾ y™u rðãtytu «t fhu Au, ‚u{ Ä{o …h áZ hnu™th Ä{toí{t rðît™ †e …wÁ»t
½h{tk hnuðt A‚tk …ý {wÂõ‚™u «t fhu Au. (10)
‚ŸÊÿÈflÊ Ÿ◊fi‚Ê Ÿ√ÿÊfi •∑Ò¸§fl¸®fi‚ÍÆÿflÊfi ◊ÃÿÊfi ŒS◊ Œº˝È—–
¬Áâ Ÿ ¬àŸËfiL§‡ÊÃËL§‡Êãï S¬ÎƇÊ|ãÃfi àflÊ ‡Êfl‚Êflã◊ŸË·Ê—H§11H
…ŒtÚto : nu à汨æ±Ýì-ƒ¤Þwõ‚ ÎS}æ-yrðãt-ykÄfth rð™tþf ˼t…‚u ! ‚wk su{ ¨Ýæ²é±:Ë™t‚™ f{o fh™tht™e Ë{t™ yt[hý fhe™u Ý}æ¨æ-yL™ y™u ™{Mfth ‚Útt ¥ÜñüU:-{kºt yÚtto‚T
rð[thtu™e ËtÚtu rðã{t™ ±¨ê²±:-…tu‚t™t {txu rðãt, Ä™ y™u }æÝè¯æ:-rðît™tu™e RåAt fh™th
}愲:-Ëðo™u òý™tht rðît™tu Ý-su{ Ýò:-™ðe™ ©àæ‹„è:-ft{™e åtuütÚte Gtwõít Œæy‹æè:- †e ©àæ‹yæ}æìRåAt fh™th Ðç„}æì-…r‚™wk SÐëàæç‹„-yt®÷„™ fhu Au; y™u su{ ÎÎíé:-fwrx÷ „r‚™u «t Út™th™u
òýu Au, ‚u{ y±æ-‚thwk «ò Ëuð™ fhu. (11)
¼tðtÚto : su{ …í™e y™u …r‚™wk yuf ËtÚtu hnuðtÚte Ëk‚t™ Wí…L™ ÚttÞ Au, ‚u{ htrºt y™u rŒðË™u
ËtÚtu ð‚o{t™ ntuðtÚte Ëðo ÔÞðnth rËØ ÚttÞ Au y™u su{ ËqÞo™tu «ftþ y™u ¼qr{™e AtÞt rð™t
‚u ƒL™u™e Wí…r¥t Ëk¼ð ™Úte, ‚u{ …r‚-…í™e rð™t {iÚtw™e Ë]rü™e Wí…r¥t Ëk¼ð ™Úte. (11)
‚ŸÊŒfl Ãfl ⁄UÊÿÊ ª÷fiSÃÊÒ Ÿ ˇÊËÿfiãà ŸÊ¬fi ŒSÿ|ãà ŒS◊–
lÈÆ◊Ê° •fiÁ‚ ∑˝§ÃÈfi◊Ê° ßãº˝ œË⁄U®R— Á‡ÊˇÊÊfi ‡ÊøËflSÃflfi Ÿ— ‡ÊøËfiÁ÷—H§12H
…ŒtÚto : nu ÎS}æ-þºtw™tþf àæ™è±:-W¥t{ ƒwrØ y™u ðtýeÚte Þwõ‚ §‹Îí-W¥t{ Ä™ðt™ ËÇttæÞût !
su yt…-Îì²é}ææÝì-rðãtrŒ ©uc „wýtu™t «ftþÚte Þwõ‚ ÜíU„é}ææ‹æì-ƒwrØÚte rð[th fhe™u f{o fh™th
{èÚ:-æGtt™e ¥ç¨-Atu. ‚u „±-yt…™e xæ|æS„æñ-hts™er‚™t «ftþ{tk ¨Ýæ„ì-Ë™t‚™Úte Úæ²:-Ä™
Ýñ±-™rn ÿæ貋„ï-ûteý ‚Útt „±-yt…™t «ƒkÄ{tk Ý-™rn ©ÐÎS²ç‹„-™ü ÚttÞ Au. (yÚtto‚T ™tþ
…t{‚wk ™Úte.) ‚u yt… yt…™e àæ™èç|æ:-ƒwrØ, ðtýe y™u f{oÚte Ý:-y{™u çàæÿæ-W…Œuþ yt…tu.
ÉøðuŒ¼t»Þ
291
¼tðtÚto : su Ë™t‚™ ðuŒY…e rð¿tt™Úte rþûtt «t fhe™u, ˼t ytrŒ™t yæÞût ƒ™e™u,
«òytu™wk …t÷™ fhu, ‚u {™w»Þ™u ÄtŠ{f òýðtu. (12)
‚ŸÊÿà ªÊÃfi◊ ßãº˝ Ÿ√ÿ◊ÃfiˇÊŒ˜ ’˝rÊfi „Á⁄UÿÊ¡fiŸÊÿ–
‚ÈÆŸËÕÊÿfi Ÿ— ‡Êfl‚ÊŸ ŸÊfiœÊ— ¬˝ÊÃ◊¸ˇÊÍ ÁœÿÊflfi‚È¡¸ªêÿÊØH§13H
…ŒtÚto : à汨æÝ-ƒ¤Þwõ‚ §‹Îí-W¥t{ Ä™ðt™ ˼tæÞût ç{²æ±¨é:-ƒwrØ y™u f{o™e ËtÚtu
ðË™th, xææï„}æ:-yíÞk‚ M‚wr‚™u ÞtuøÞ ‚Útt Ýæï{æ:-M‚wr‚ fh™th yt… ãçÚ²æï…Ýæ²-{™w»Þtu™t Ë{tÄt™
{txu Ýò}æì-™ðe™ Ïæíræ-{nt™ Ä™™u ¥yæÿæyæì-ûteý fhtu Atu, Ý:-yBtLtu, Sæé‹æè‰ææÄæ- ËwÏttuLte «tÂÃít
Bttxu Œæíæyæ:-«rítrŒLt, }æÿæê-~teÎtú Sæ‹ææÄæyæï-ËLttítLt ËBttLt ytåthÛt fhtu Atu; ítÚtt y{tht Ëw¾tu™u {txu
þe½ú …xæ}²æ„ì-«t Úttytu. (12)
¼tðtÚto : ˼t ytrŒ™t {™w»Þtuyu-‚uytu™tk rn‚™u {txu «r‚rŒ™ ™ðt ™ðt Ä™ y™u yL™
«t fhtðu. su{ «týY… ðtÞw Ëw¾ …ntU[tzu Au, ‚u{ Ëðo™u Ëw¾e fhu. (13)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, ˼tæÞût, rŒðË, ht‚, rðît™, ËqÞo y™u ðtÞw™t „wýtu™wk ðýo™
ntuðtÚte …qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu yt Ëqõ‚tÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (62)
Ëqõ‚-63
àfl¢ ◊„Ê° ßfiãº˝ ÿÊ „ ‡ÊÈc◊ÒlʸflÊfi ¡ôÊÊŸ— ¬ÎfiÁÕflË •◊fi œÊ—–
ÿhfi à ÁflEÊfi Áª⁄UÿfiÁ‡øŒèflÊfi Á÷ÿÊ ºÎÆ˘˚„Ê‚fi— Á∑§⁄UáÊÊ ŸÒ¡fiŸ˜H§1H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{iïÞo«Œ …h{tí{™T ! su y±}æì-yt… }æãæÝì-y™k‚ „wýÞwõ‚ …¿ææÝ:-«rËØ
àæéc}æñ:-ƒ¤trŒ™t ¥}æï-«ftþ{tk ã-r™ùÞ…qðof læ±æÐë烱è-«ftþ y™u …]rÚtðe™u {æ:-Äthý fhtu
Atu. „ï-yt…™t ¥|Ãææ-Wí…L™ hrn‚ Ët{ÚÞo™t ç|æ²æ-¼ÞÚte ã-s ²„ì-su ç±Eæ-Ëðo çxæÚÄæ:-…ðo‚
y™u {u½ öÉæ¨:-áZ ÚtÞu÷ Au; 癄ì-y™u çÜUÚ‡ææ:-ftÂL‚ Ýñ…Ýì-fŒe …ý fk…™™u «t Út‚e ™Úte. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yu{ Ë{sðwk òuEyu fu su …h{uïh …tu‚t™tk Ët{ÚÞo y™u ƒ¤ ytrŒÚte
Ë{M‚ s„‚™u h[e™u …tu‚t™tk Ët{ÚÞoÚte ‚u™wk áZ‚t…qðof Äthý fhu Au, ‚u s ËŒt W…tË™t fhðt
ÞtuøÞ Au.
su ËqÞo÷tuf™tk îtht …tu‚t™tk ytf»toý „wýÚte …]rÚtðe ytrŒ ÷tuftu™wk Äthý fhðt{tk ytðu Au,
‚u …ý …h{uïh îtht h[ðt{tk ytðu÷292
Au y™u Äthý fhðt{tk ytðu÷ Au. ‚u{ òýðwk òuEyu.
(1)
•Ê ÿh⁄UËfi ßãº˝ Áflflfi˝ÃÊ fl⁄UÊ Ã flÖÊ˝¯ ¡Á⁄UÃÊ ’ÊuÊœ¸ÓÊØ–
292
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÿŸÊfiÁfl„ÿ¸Ã∑˝§ÃÊ •Á◊òÊÊã¬È⁄Ufi ßcáÊÊÁ‚fi ¬ÈL§„Íà ¬ÍÆfl˸—H§2H
…ŒtÚto : nu ¥ç±ã²ü„ÜëU„æï-ŒwüƒwrØ y™u …t…f{tuoÚte hrn‚, ÐéLãê„-y™uf rðît™tuÚte Ëífth™u
«t fhtð™th ˼tæÞût ! yt… ²„ì-su fthýu ç±±í„æ-y™uf «fth™t r™Þ{tu™u Wí…L™ fh™th
ãÚè-Ëu™t™t y™u LÞtÞ™t «ftþ™u ¥æ±ï:-Ëthe he‚u òýtu Atu.
²ïÝ-su ð@ îtht ¥ç}æ~ææÝì-þºtwytu™u {thtu Atu ‚Útt su™tÚte ‚u™t Ðê±èü:-y™uf ÐéÚ:-™„htu™u
§c‡ææç¨-S‚ðt™e RåAt fhtu Atu ‚Útt þºtwytu™tu …htsÞ y™u …tu‚t™t rðsÞ {txu «r‚ûtý òytu
Atu, yuÚte …çÚ„æ-Ë{M‚ rðãtytuÚte M‚wr‚ fh™th {™w»Þ „ï-yt…™e Ïææuæï:-¼wòytu™t ƒ¤™t
yt©ÞÚte ±…í}æì-¥æ{æ„ì-Äthý fhu Au. (2)
¼tðtÚto : ˼t ytrŒ™t yæÞût {™w»Þtuyu yuðt «fth™t þe÷-Mð¼tð, „wý y™u f{o™u
y…™tððt-Mðefthðt òuEyu; suÚte Ëðo {™w»Þtu ‚u™t yu þe÷ ytrŒ™u òuE™u rþü ƒ™e™u r™»f…x
htßÞËw¾™u ËŒt ¼tu„ðu. (2)
àfl¢ ‚àÿ ßfiãº˝ œÎÆcáÊÈ⁄U®RÃÊãàfl◊Îfi÷ÈÆˇÊÊ Ÿÿ¸Sàfl¢ ·Ê≈˜–
àfl¢ ‡ÊÈcáʯ flÎÆ¡Ÿfi ¬ÎÆˇÊ •ÊáÊÊÒ ÿÍŸ ∑ȧà‚Êfiÿ lÈÆ◊à ‚øÊfi„Ÿ˜H§3H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{iïh «Œt‚t ˼tæÞût ! y±}æì-yt…-su fthýu ¨y²:-Sð MðY…Úte y™trŒ
Atu, su fthýu y±}æì-yt… {ëc‡æé:-áZ Atu, su fthýu y±}æì-yt… «|æéÿææ:-„wýtuÚte {nt™ Atu, ݲü:{™w»Þtu{tk [‚wh Atu ‚Útt ¯æÅì-Ën™þe÷ Atu, ±ë…Ýï-‚uÚte su{tk þºtwytu™u «t Úttytu Atu, ÐëÿæïËkÞwõ‚ yufºt Úttytu Atu, su{tk ‚u ¥æ‡ææñ-Ëk„út{{tk ¨Óææ-rþütu™tk ËkƒkÄÚte ÜéUy¨æ²-þ†tu™u Äthý
fhu÷ lé}æ„ï-W¥t{ «ftþÞwõ‚ ²êÝï-þheh y™u ytí{t™t ƒ¤™u «t fhu÷ {™w»Þ™u {txu àæéc‡æ}æì…qýo ƒ¤™u «Œt™ fhtu Atu. su fthýu yt… þºtwytu™u ¥ãÝì-{the™u ‚Útt »„æÝì-yu Ä{toí{t ©uc
…wÁ»ttu™wk …t÷™ fhtu Atu, ‚uÚte …qs™eÞ Atu. (3)
¼tðtÚto : ˼t y™u ˼t ytrŒ™t yæÞût rð™t þºtwytu™tu …htsÞ y™u htßÞ™wk …t÷™
Wr[‚ Y…{tk Út‚wk ™Úte, yux÷t {txu Ëðo {™w»Þtuyu rþü „wýÞwõ‚ yu ƒL™u™t îtht yu ƒL™u ftÞtuo
fhtððt òuEyu. (3)
àfl¢ „ àÿÁŒfiãº˝ øʌ˗ ‚πÊfi flÎÆòÊ¢ ÿmfiÁÖÊ˝ãflη∑§◊¸ãŸÈÆèŸÊ—–
ÿhfi ‡ÊÍ⁄U flη◊áÊ— ¬⁄UÊøÒÁfl¸ ŒSÿÍ°ÆÿʸŸÊfl∑ΧfiÃÊ flÎÕÊ·Ê≈˜H§4H
…ŒtÚto : nu ±ç…íÝì-©uc þ†Äthf ‚Útt §‹Îí-W¥t{ „wý ¿tt‚t ˼tæÞût ! su fthýu y±}æìyt… ã-r™ùÞ…qðof y²„ì-‚u ±ë~æ}æì-þºtw™u ÐÚæ™ñ:-Œqh ™æïÎè:-fhe Œtu Atu, yu fthýu ©uc …wÁ»ttu™wk
Äthý y™u …t÷™ fhðt™u Ë{Úto Atu.
nu ±ë¯ÜU}æüÝì-©uc {™w»Þtu™e Ë{t™ W¥t{ f{o fh™th ˼tæÞût ! ²„ì-su fthýu yt… ¨¶æ-
ÉøðuŒ¼t»Þ
293
Ëðo™t r{ºt ntuðtÚte r{ºttu™e hûtt fhtu Atu. nu àæêÚ-r™¼oÞ Ëu™tæÞût ! ²„ì-su yt… ã-r™ùÞ…qðof
ÎS²êÝì-…thft …ŒtÚttuo™u Ae™™tht Œwütu™wk ¥ÜëU „:-ŒqhÚte ç±-rðþu»t fhe™u AuŒ™ fhtu Atu, ‚uÚte «ò™e
hûtt fhðt™u ÞtuøÞ Atu.
nu ±ë¯}æ‡æ:-þqhðehtu{tk rð[thþe÷ ˼tæÞût ! yt… su fthýu Ëw¾tu™u ©|Ýæ:-…qýo fhtu Atu,
‚uÚte Ëífth fhðt ÞtuøÞ Atu. nu ˼tæÞût ! su fthýu yt… ±ëƒæ¯æÅì-Ëns Mð¼tðÚte Ën™ fh™th
Atu, ‚uÚte Äææï‹ææñ-½h{tk hnu™th Ëðo {™w»Þtu™t Ëw¾tu™u …qýo fhtu Atu. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu (yu òýðwk òuEyu fu) su{ ËqÞo …tu‚t™t «ftþÚte Ëðo™u yt™krŒ‚ fhe™u,
{u½™u Wí…L™ fhe™u, ‚u™u ðhËtðu Au y™u ykÄfth™u Œqh fhe™u «ftrþ‚ ÚttÞ Au, yu s he‚u ˼t
ytrŒ™t yæÞût rðãt ytrŒ þw¼ „wýtuÚte Ëðo™u Ëw¾e fhe™u, þheh ‚Útt ytí{t™t ƒ¤™u Wí…L™
fhe™u; Ä{o, rþûtt ‚Útt y¼Þ™e ð»tto fhe™u, yÄ{oY…e ykÄfth™wk ‚Útt þºtwytu™wk r™ðthý fhe™u
htßÞ{tk «ftrþ‚ ƒ™u. (4)
àfl¢ „ àÿÁŒãº˝ÊÁ⁄Ufi·áÿãºÎÆ˚„Sÿfi Áøã◊ûʸÓÊŸÊ◊¡Èfic≈ÊÒ–
√ÿ1>S◊ŒÊ ∑§ÊcΔUÊ •fl¸®fià flÉʸŸflfi flÁÖÊ˝Ü뿘UŸÁÕsÁ◊òÊÊfiŸ˜H§5H
…ŒtÚto : nu ¥çÚ¯‡²Ýì-…tu‚t™t þhehÚte ®nËt y™u yÄ{o™e RåAt ™nª fh™th, ±ç…í‹æì-W¥t{
ytÞwÄtu-þ†tuÚte Þwõ‚ §‹Îí-˼t…‚u ! y±}æì-yt… ã-«rËØ ¥S}æ„ì-y{the ¥±ü„ï-½tuzt ytrŒ Ä™tuÚte
Þwõ‚ Ëu™t™u {txu òæ±:-y™uf «fthÚte Mðefth fhtu Atu. y²„ì-‚u öÉS²-ÂMÚth htßÞ ç™„ì-y™u
}æœææüÝæ}æì-«ò™t {™w»Þtu™u þºtwytu™e ¥…écÅæñ-y«er‚ Útðt{tk ÍæÝï±-su{ ËqÞo {u½™u ft…e™u ¥ç}æ~ææÝìÄ{o rðhtuÄe þºtwytu™u ÜUæcÆæ:-rŒþtytu «r‚ à‹æç‰æçã-{thtu. (5)
¼tðtÚto : ˼t ytrŒ™t yæÞûttu (= ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚) htßÞ y™u Ëu™t «íÞu «u{
Wí…L™ fhe™u ‚Útt þºtwytu «íÞu îu»t Wí…L™ fhe™u, su{ ËqÞo {u½tu™u rAL™-r¼L™ fhu Au, ‚u{
Œwütu™u ËŒt rAL™-r¼L™ fhðt òuEyu. (5)
àflÊ¢ „ àÿÁŒãº˝Êá¸ÓÊ‚ÊÃÊÒ Sflfi◊˸˚„ Ÿ⁄Ufi •Ê¡Ê „fiflãÖ
Ãflfi SflœÊfl ßÿ◊Ê ‚fi◊ÿ¸ ™§ÁÃflʸ¡ficflÂʃÿÊfi ÷ÍØH§6H
…ŒtÚto : nu S±{æ±:-W¥t{ yL™ y™u §‹Îí-©uc …ŒtÚto™u «t fhtð™th s„Œeïh y™u ˼tæÞût !
ÝÚ:-hts™er‚ òý™th {™w»Þ y²„ì-‚u 294
¥‡æü¨æ„æñ-rðsÞ «t fhtð™th þqhðeh ÞtuØt {™w»Þtu™wk
Ëuð™ ntuÞ, su S±}æèüÉï-Ëw¾Úte ®Ë[ðtÚte Þwõ‚ ¥æ…æñ-Ëk„út{{tk y±æ}æì-yt…™wk ã-r™ùÞ…qðof ¥æ㱋„ïytnTðt™ fheyu Aeyu.
294
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
su fthýu „±-yt…™e su §Äæ}æì-yu ¨}æ²ïü-Ëk„út{ y™u ±æ…ï¯é-rð¿tt™, yL™ y™u Ëu™trŒ{tk
¥„¨æÄÄææ-r™hk‚h Ëw¾tu™e «t fhtð™the ªç„:-hûtý ytrŒ r¢Þt Au, ‚u y{™u «t |æêyæìÚttÞ. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Ëðo Ä{o ËkƒkÄe ftÞtuo{tk Eïh y™u ˼tæÞût™e ËntÞ ÷E™u r™íÞ
Ëk…qýo ftÞtuo rËØ fhðt òuEyu. (6)
àfl¢ „ àÿÁŒfiãº˝ ‚åà ÿÈäÿã¬È⁄UÊfi flÁÖÊ˝ã¬ÈL§∑ȧà‚Êfiÿ ŒŒ¸—–
’Á„¸Ÿ ÿà‚Èƌʂ flÎÕÊ flªZ„Ê ⁄UÊfi¡ãflÁ⁄Ufifl— ¬ÍÆ⁄Uflfi ∑§—H§7H
…ŒtÚto : nu ±ç…íÝì-W¥t{ þ†tuÚte Þwõ‚ Úæ…Ýì-«ftþf ‚Útt §‹Îí-rðsÞ «Œtítt ˼t™t yrÄ…r‚ !
su yt…™t ¨Œ„-˼t, ˼tËŒT, ˼t…r‚, Ëu™t, Ëu™t…r‚, f{o[the y™u «ò yu Ët‚ Au. ‚u™e
ËtÚtu «u{Úte hne™u, þºtwytu™e ËtÚtu ²éŠ²Ýì-ÞwØ fhe™u, su fthýu ‚{u ‚u ‚u þºtwytu™t ÐéÚ:-™„htu™wk
ÎÎü:-rðŒthý fhtu Atu.
su yt… ¥¢ãæï-fhðt ÞtuøÞ htßÞ™t ÐéLÜéUy¨æ²-y™uf {™w»Þtu™u „úný fhðt ÞtuøÞ ÐêÚ±ï…qýo Ëw¾™u {txu ²„ì-su ±çÚ±:-Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚto™wk ¨éÎæ¨ï-W¥t{ Œt‚t {™w»ÞtuÚte Þwõ‚ Œuþ{tk
Ïæ<ã:-yL‚rhût™e Ý-Ë{t™ ÜU:-fhtu Atu ²„ì-su ±ëƒæ-ÔÞÚto ft{ fh™th {™w»Þ ntuÞ, y²„ì-‚u™u
±ÜüUì-ðŠs‚ fhtu Atu, yu fthýu y{tht Ëðo™t Ëífth fhðt ÞtuøÞ Atu. (7)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo ËkËth™t fÕÞtý {txu {u½™u ™ü fhe ™e[u (s¤Y…{tk) ðhËtðu Au,
‚u{ Ëðo™t yrÄ…r‚ ˼t…r‚ (= htò) Ëðo «týeytu™wk rn‚ rËØ fhu. (7)
àfl¢ àÿÊ¢ Ÿfi ßãº˝ Œfl ÁøòÊÊÁ◊·◊Ê¬Ê Ÿ ¬Ëfi¬ÿ— ¬Á⁄UfiÖ◊Ÿ˜–
ÿÿÊfi ‡ÊÍ⁄U®R ¬˝àÿS◊èÿ¢ ÿ¢Á‚ à◊Ÿ◊Í¡Z Ÿ ÁflEœ ˇÊ⁄UfiäÿÒH§8H
…ŒtÚto : nu rðãw‚T Ë{t™ ÐçÚÁ}æÝì-ËðoºtÚte Œwütu™tu ™tþ fh™th, ç±E{-rðï™u Äthý fh™th,
àæêÚ-r™¼oÞ Îï±-rðãt y™u rþûtt™tu «ft~t fh™th y™u §‹Îí-Ëw¾ «Œt‚t ˼tæÞût ! su y±}æìyt… ²Äææ-suÚte Ý:-y{tht y}æÝ}æì-ytí{t™u ÿæÚŠ²ñ-Ëk[r÷‚-[÷tÞ{t™ Útðt {txu ª…ü}æì-yL™
y™u …ht¢{™e Ý-Ë{t™ ²¢ç¨-Œwü f{oÚte htufe Œtu Atu. y²}æì-‚u ç™~ææ}æì-yŒT¼w‚ Ëw¾tu™u fh™the
§cæ}æì-RåAt ‚Útt yL™™u ¥S}æ|²}æì-y{tht {txu ¥æÐæï Ý-s¤™e Ë{t™ Ðíç„Ðèв:-ðthkðth …t™
fhtðtu Atu, ‚u{ y{u …ý yt…™u Ëthe he‚u «ËL™ fheyu. (8)
¼tðtÚto : su{ yL™ ¼q¾™u y™u s¤ ‚hË™u r™ð]¥t fhe™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhu Au,
‚u{ ˼tæÞût ytrŒ «ò™u Ëw¾e fhu. (8)
•∑§ÊfiÁ⁄U à ßãº˝ ªÊÃfi◊Á÷’˝¸rÊÊáÿÊÄÃÊ Ÿ◊fi‚Ê „Á⁄UfièÿÊ◊˜–
ÉøðuŒ¼t»Þ
295
‚ÈƬ‡Êfi‚¢ flÊ¡◊Ê ÷fi⁄UÊ Ÿ— ¬˝ÊÃ◊¸ˇÊÍ ÁœÿÊflfi‚È¡¸ªêÿÊØH§9H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-˼tæÞût ! „ï-yt…™e su xææï„}æïç|æ:-rðãtÚte W¥t{ rþûtt™u «t fhu÷ rþrût‚
…wÁ»ttuÚte Ý}æ¨æ-yL™ y™u Ä™ ãçÚ|²æ}æì-ƒ¤ y™u …ht¢{Úte su ¥æïvyææ-Ëthe he‚u «þkrË‚ Ïæírææç‡æËðtuoíf]ü yL™ y™u Ä™™u ¥ÜUæçÚ-fhtu Atu; ‚uytu™e ËtÚtu Ý:-y{tht {txu ‚uytu™u su{ ç{²æ±¨é:f{o y™u ƒwrØÚte Ëw¾tu{tk ðËtð™th rðît™ ¨éŒæïàæ¨}æì-W¥t{Y… Þwõ‚ ±æ…}æì-rð¿tt™ Ë{qn™u Ðíæ„:«r‚rŒ™ …xæ}²æ„ì-…w™: …w™: «t fheyu y™u ‚u™u Äthý fheyu, ‚u{ yt… …qðtuoõ‚ Ëðo™u }æÿæéþe½ú ¥æ|æÚ-ËðoºtÚte Äthý fhtu. (9)
¼tðtÚto : su{ rðãw‚T ËqÞo ytrŒ™tk Y…{tk Ë{M‚ ËkËth™u …wü fhu Au, ‚u{ ˼tæÞût ytrŒ
«ò™u W¥t{ Ä™ ytrŒÚte Ëk…L™ fhu. (9)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, ˼tæÞût y™u yÂø™™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚tÚto™e
ËtÚtu …qðo Ëqõ‚tÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (63)
Ëqõ‚-64
flÎcáÊ ‡Êh¸ÓÊÿ ‚È◊fiπÊÿ flœ‚ ŸÊœfi— ‚ÈflÎÆÁÄ⧠¬˝ ÷fi⁄UÊ ◊L§jKfi—–
•¬Ê Ÿ œË⁄UÊ ◊Ÿfi‚Ê ‚ÈÆ„SàÿÊ Áª⁄U®R— ‚◊fiÜ¡ ÁflŒÕficflÊ÷Èflfi—H§1H
…ŒtÚto : nu Ýæï{:-M‚wr‚ fh™th {™w»Þ ! ¥æ|æé±:-ËBÞfT Wí…L™ Út™th ¥Ð:-f{o y™u «týeytu™e
Ë{t™ {èÚ:-ËkÞr{‚ rðît™ ! ¨éãSy²:-W¥t{ nM‚r¢Þtytu{tk fwþ¤{tk }æݨæ-rð¿tt™ y™u }æL|Î K:ðtÞw™t Ëtr™æÞÚte ç±Îƒï¯é-ÞwØtrŒ [uüt{Þ Þ¿ttu{tk çxæÚ:-ðtýe ¨é±ëçv„}æì-W¥t{‚tÚte Œwütu™u htuf™the
r¢Þt™u ¨}æTï-…tu‚t™e RåAtÚte „úný fhwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý Ðí|æÚ-Äthý fh. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u, sux÷e [uüt, ¼tð™t, ƒ¤, rð¿tt™, …whw»ttÚto, Äthý, íÞt„, Wå[thý
©ðý, ð]rØ, ÓtË, ¼q¾ y™u ‚hË ytrŒ ÚttÞ Au. ‚u Ëðo ðtÞw™t r™r{¥tÚte ÚttÞ Au, yu{ òýðwk
òuEyu. su he‚u yu rðãt™u nwk òýwk Awk, ‚u{ ‚wk …ý „úný fh, yuðtu ËŒt W…Œuþ fhðtu òuEyu. (1)
à ¡fiÁôÊ⁄U ÁŒfl ´§cflÊ‚fi ©UˇÊáÊÊfi L§º˝Sÿ ◊ÿʸ •‚Èfi⁄UÊ •⁄U®R¬‚fi—–
¬Êfl∑§Ê‚— ‡ÊÈøfiÿ— ‚Íÿ¸ÓÊ ßfl ‚àflÊfiŸÊ Ÿ º˝Áå‚ŸÊfi ÉÊÊ⁄Uflfi¬¸‚—H§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ÷tuftu™u Wr[‚ Au fu su LÎíS²-Sð y™u «tý ËkƒkÄe ðtÞw çα:«ftþÚte …ç¿æÚï-Wí…L™ ÚttÞ Au, su ¨ê²æü§±-ËqÞo™t rfhýtu™e Ë{t™ «c±æ¨:-¿tt™™t nu‚w ©ÿæ‡æ:®Ë[™ y™u Ðæ±ÜUæ¨:-…rðºt fh™th àæé296
™²:-þwØ, su ¨y±æÝ:-ƒ¤ y™u …ht¢{ Þwõ‚ «tÛteytuLte
‹æ-ËBttLt, }æÄææü-BthÛtÄBtoGtwõít, ¥¨éÚæ:-«ftþhrn‚, ¥ÚïШ:-…t…tuÚte …]ÚtfT Îí猨Ý:-y™uf «fth™t
{tunÚte Þwõ‚ ÍææïÚ±Ðü¨:-¼Þkfh („wý) ðtÞw™t Au, yæï-‚u™t Ëk„Úte rðãtrŒ W¥t{ „wýtu™wk „úný
296
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
fhtu. (2)
¼tðtÚto : su{ Eïh™e Ë]rü{tk ®Ën, ntÚte y™u {™w»Þ ytrŒ ƒ¤ðt™ Au, ‚u{ …ð™ Au
su{ ËqÞo™tk rfhýtu …rðºt fh™th Au, ‚u{ ðtÞw …ý Au. ‚u™t rð™t htu„, MðtMÚÞ, {]íÞw ‚Útt sL{
ytrŒ ÔÞðnthtu Útðt Ëk¼ð ™Úte, ítuÚte {™w»Þtuyu ‚u™t „wýtu™u òýe™u Ëðo ftÞtuo{tk ÞtuøÞ heu‚u
‚u™tu ËBÞfT «Þtu„ fhðtu òuEyu. (2)
ÿÈflÊfiŸÊ L§º˝Ê •¡⁄UÊfi •÷ÊÇÉÊŸÊfi flflˇÊÈ⁄UÁœ˝fiªÊfl— ¬fl¸ÓÃÊ ßfl–
ºÎÆ˚„Ê ÁøÁmEÊ ÷ÈflfiŸÊÁŸ ¬ÊÁÕ¸Ó®flÊ ¬˝ ëÿÊfiflÿ|ãà ÁŒ√ÿÊÁŸfi ◊Ö◊ŸÊfiH§3H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su yu бü„槱-…ðo‚ y™u {u½™e Ë{t™ Äthý fh™th ²é±æÝ:…ŒtÚttuo™t r{©ý y™u …]Útf fhðt{tk {nt™ ƒ¤ðt™ ¥|ææïxÍæÝ:-¼tus™ fhðt y™u {hðtÚte …]ÚtfT,
¥çŠæíxææÃæ:-rfhÛttu Ltrn ÄthÛt fhLtth yÚttoítT «ftþ hrn‚, ¥…Úæ:-sL{ ÷E™u ð]Ø Útðwk Vhe {hðwk
ð„uhu ftÞtuoÚte hrn‚ ‚Útt fthýY…Úte r™íÞ, LÎíæ:-ßðh ytrŒ™e …eztÚte hztð™th ðtÞw Sðtu™u
±±ÿæé:-Áü fhu Au. }æÁ}æÝæ-ƒ¤Úte Ðæ<ƒ±æ-¼q„tu¤ ytrŒ çÎòæçÝ-«ftþ{tk hnu™th ËqÞo÷tuf çÓæyæìyLtu, çÃæEæ-ËÔto, |æéÃæ‹ææç‹æ-Õttuf öÉæ-áZ y™u ÂMÚth™u …ý ÐíӲ汲狄-[÷tÞ{t™ fhu Au, ‚u (ðtÞw)™u
rðãtÚte ÞÚttð‚T òýe™u ftÞtuo{tk ÷„tððtu òuEyu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su{ {u½ s¤™tu ytÄth Au y™u …ðo‚ yti»trÄ ytrŒ™tu ytÄth Au,
‚u{ yu …ð™ ËkÞtu„-rð¼t„™tu f‚to, Ëðo™tu ytÄth, Ëw¾-Œw:¾™tu r™r{¥t, r™íÞ, Y…hrn‚ y™u
M…þo„wýÞwõ‚ Au, ‚u{ òýðwk òuEyu. ‚u™t rð™t ¼q„tu¤, s¤ ‚Útt yÂø™™t Ë{qn y™u ‚u™t
fý=…h{týwk sðt-ytððt-ÂMÚth hnuðt{tk Ë{Úto ƒ™e þf‚t ™Úte. (3)
ÁøòÊÒ⁄U®R|Ü¡Á÷fl¸¬Èfi®· √ÿfiÜ¡Ã flˇÊfi—‚È L§Ä◊Ê° •Áœfi ÿÁÃ⁄U ‡ÊÈÆ÷–
•¢‚ficfl·Ê¢ ÁŸ Á◊fi◊ΡÊÈ´¸§c≈®ÿfi— ‚Ê∑¢§ ¡fiÁôÊ⁄U SflœÿÊfi ÁŒflÊ Ÿ⁄Ufi—H§4H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su yu «cŲ:-„{™t„{™þe÷ ‚Útt ÝÚ:-…ŒtÚttuo™u «t fhtð™th
…ð™ ç™~æñ:-ytùÞoY… r¢Þt, „wý y™u Mð¼tð ‚Útt ¥çTç|æ:-«fx fhðt ytrŒ Ä™tuÚte àæé|æïËwkŒh ±Œæé¯ï-þheh™t Äthý y™u …tu»tý™u {txu òT„ï-rðþu»t fhe™u «t ÚttÞ Au, su ±ÿæ:¨éÓŒÞtu{tk Lv}ææÝì-rðãw‚T ítÚtt sXhtÂø™™t «ftþtu™u ¥ç{²ïç„Úï-Þí™…qðof rËØ fhu Au S±{²æ-…]rÚtðe,
ytftþ ‚Útt yL™™e ¨æÜU}æì-ËtÚtu …沋„ï-Wí…L™ ÚttÞ Au y™u çα:-ËqÞo ytrŒ™t «ftþtu™u Wí…L™
fhu Au. »¯æ}æì-yu …ð™tu™t Þtu„Úte ¥¢Sæïcæé-çt¤ yLtu Ãtht¢BtLtwk Btq¤ MfkÄtuBttk çÝç}æ}æëÿæé:-Ëðo …ŒtÚto
ËBtqn™u «t ÚtE þfu Au, ‚u™u ÞÚttð‚T he‚u òýe™u …tu‚t™t ftÞtuo{tk «Þwõ‚ fhtu. (4)
¼tðtÚto : rðît™tuyu yt «fth™t rŒÔÞ „wýtuðt¤t …ð™tu™wk ¿tt™ fhe™u þwØ Ëw¾ ¼tu„ððt
òuEyu. (4)
߸‡ÊÊŸ∑ΧÃÊ œÈŸfiÿÊ Á⁄U‡ÊÊŒfi‚Ê flÊÃÊfi|ãfllÈ®ÃSÃÁflfi·ËÁ÷⁄U∑˝§Ã–
ÉøðuŒ¼t»Þ
297
ŒÈÆ„ãàÿÍœfiÁŒ¸√ÿÊÁŸ œÍÃfiÿÊ ÷ÍÁ◊¯ Á¬ãfl|ãà ¬ÿfi‚Ê ¬Á⁄UfiÖÊ˝ÿ—H§5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su yu §üàææÝÜëU„:-Sðtu™u yiïÞoÞwõ‚ fh™th,{éݲ:-Äq¤™u ð»ttoð™th,
ð]ûttrŒ™u fk…tð™th, çÚàææΨ:-Sðtu™u Œw:¾ŒtÞf htu„tuLttu ™tþ fh™th,{ꄲ:-Ëðo …ŒtÚttuo™u fk…tð™th
y™u ÐçÚ…í²:-ËðoºtÚte …ŒtÚttuo™u Sýo fh™th ðtÞw „籯èç|æ:-…tu‚t™t ƒ¤Úte ç±lé„:-rðãwítT ytrŒ™u
¥ÜíUyæ-Wí…L™ fhu Au ‚Útt su в¨æ-s¤ y™u hËÚte ª{:-W»tt™u Îéãç‹„-…qýo fhu Au; su |æêç}æ}æì…]rÚtðe, çÎòæçÝ-þwØ s¤ ytrŒ ðM‚w ‚Útt W¥t{ ftÞtuo™wk çŒæ‹±ç‹„-Ëuð™ y™u ®Ë[™ fhu Au, ±æ„æÝì‚u …ð™tu™u òýtu. (5)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{tht {txu Eïh ðtÞw™t „wýtu™tu W…Œuþ fhu Au. frÚt‚ y™u yfrÚt‚
„wýÞwõ‚ ðtÞw, rðãw‚T™tk Wí…tŒ™ îtht, ð»tto îtht ‚Útt ¼qr{ y™u yti»trÄ ytrŒ™t ®Ë[™ îtht
Ëðo «týeytu™u Ëw¾ «Œt™ fhu Au, ‚u{ òýtu. (5)
Á¬ãflfiãàÿ¬Ê ◊L§Ãfi— ‚Èƌʟfifl— ¬ÿÊfi ÉÊÎÆÃflfiÁmŒÕcflÊ÷Èflfi—–
•àÿ¢ Ÿ Á◊„ Áfl Ÿfiÿ|ãà flÊÁ¡Ÿ◊Èà‚¯ ŒÈ„|ãà SßÿfiãÃ◊ÁˇÊfiÃ◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ ¥æ|æé±:-Ëthe he‚u Wí…L™ Út™th ‚Útt ¨éÎæݱ:-W¥t{ Œt™«Œt™
nu‚w }æM„:-…ð™ ç±Îƒïcæé-Þ¿ttu{tk Íæ넱„ì-½e™e Ë{t™ в:-s¤ y™u hË™u çЋ±ç‹„-Ëuð™ y™u
®Ë[™ fhu Au. ç}æãï-ðeÞo ð]rü™u {txu ¥y²}æì-½tuzt™e Ý-Ë{t™ ¥Ð:-«tý, s¤ y™u yL‚rhût™t
yðÞðtu™u ç±Ý²ç‹„-y™uf «fthu «t fhu Au. ©y¨}æì-y™u fqðt™e Ë{t™ ¥çÿæ„}æì-™tþhrn‚
S„ݲ‹„}æì-þçŒ fhe™u ±æç…Ý}æì-W¥t{ðu„Þwõ‚ …wÁ»t™u Îéãç‹„-…qýo fhu Au, ‚u{ fhtu y™u ‚u™u ftÞtuo{tk
Þwõ‚ fhtu. (6)
¼tðtÚto : su{ Þ¿ttu{tk («Þtu„ {txu) ½]‚T ytrŒ™e nrð; ¾u‚h y™u …þw ytrŒ™e rŒÂ fwðt
y™u ½tuze{tk ðeÞo Ëu[™™u {txu ½tuztu Au, ‚u{s rðãt™e ËtÚtu ËBÞfT «Þtu„ fhu÷ …ð™ Ë{M‚
ftÞtuo™u rËØ fhu Au. (6)
◊Á„·Ê‚Êfi ◊ÊÁÿŸfiÁ‡øòÊ÷ÊfiŸflÊ Áª⁄UÿÊ Ÿ SflÃfifl‚Ê ⁄UÉÊÈÆcÿŒfi—–
◊ÎÆªÊ ßfifl „|Sßfi— πÊŒÕÊ flŸÊ ÿŒÊLfi§áÊË·ÈÆ ÃÁflfi·Ë⁄UÿÈfiÇäfl◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²„ì-su{ }æçã¯æ¨:-{nt™ Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ „wýtuÚte Þwõ‚ ç™~æ|ææݱ:r[ºt-rðr[ºt ŒeÂÂðt¤t }ææç²Ý:-W¥t{ ƒwrØ ntuðt™t fthýu S±„±¨:-…tu‚t™t ƒ¤Úte ƒ¤ðt™ ÚÍæéS²Î:298 Þwõ‚ çxæÚ²æï Ý-{u½tu™e Ë{t™ s¤™u ‚Útt ãçS„Ý:Ëtht MðtŒ™u fthýu y™u W¥t{ [t÷™ r¢ÞtÚte
ntÚte y™u }æëxæ槱-ƒ¤ðt™ nhýtu™e Ë{t™ ðu„Þwõ‚ ðtÞw ±Ýæ-s¤ y™u ð™tu™wk ¶æΉæ-¼ûtý
fhu Au, ‚u{ yu „籯è:-ƒ¤tu™u ¥æL‡æè¯é-«t ÚttÞ Au (yÚtto‚T su{tk Ëw¾ «t ÚttÞ Au.); ‚u
298
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëu™t y™u Þt™tu™e r¢Þtytu{tk ¥²éxŠ±}æì-Xef he‚u rð[th…qðof ËkÞwõ‚ fhtu. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht ðtÞw rð™t „{™, ¼tus™ ‚Útt Þt™[t÷™ ytrŒ f{o fhe þft‚t
™Úte, yux÷t {txu ‚u ðtÞwytu™tu rð{t™ y™u ™tift ytrŒ (Þt™tu{tk) ËBÞfT «Þtu„ fhe™u yÂø™
y™u s¤™t Þtu„Úte Þt™tu™wk þe½ú Ëk[t÷™ fhðwk òuEyu. (7)
Á‚¥„Ê ßfifl ŸÊŸŒÁà ¬˝øfi— Á¬‡ÊÊ ßfifl ‚ÈÆÁ¬‡ÊÊfi ÁflEflfiŒ‚—–
ˇÊ¬Ê Á¡ãflfiã× ¬Î·fiÃËÁ÷´¸§Ác≈®Á÷— ‚Á◊à‚’Êœ— ‡Êfl‚ÊÁ„fi◊ãÿfl—H§8H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su Ðí™ï„¨:-W¥t{ rð¿tt™ Útðt {txu ¨éçÐàæ:-ËwkŒh yðÞðtu™u fh™th
¨Ïææ{:-…ŒtÚttuo™u …tu‚t™t r™Þ{{tk ht¾™th ¥çã}拲±:-{u½™e ð»tto™wk ¿tt™ fhtð™th ðtÞw §„ìs «çcÅç|æ:-ÔÞðnthtu™u «t fhtððt y™u Ðë¯yæèç|æ:-…tu‚t™t „{™t„{™ ðu„trŒ „wýtuÚte ÿæÐ:htrºt™u ¨¢ç…‹±‹„:-rŒÃ‚ fhe™u ç±E±ïΨ:-Ëðo f{tuo™u «t fhtð™th …ð™ à汨æ-…tu‚t™t ƒ¤Úte
ô¨ãæ §±-®Ëntu™e Ë{t™ ‚Útt çÐàææ §±-{nt™ ƒ¤Þwõ‚ ntÚteytu™e Ë{t™ ÝæÝÎç„-yíÞk‚ þçŒ
fhu Au, ‚uytu™u ftÞtuo™e rËrØ {txu ÞÚttð‚T ËkÞwõ‚ fhtu. (8)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! sux÷t ƒ¤, …ht¢{, Sð™, ©ðý y™u {™™ ytrŒ f{o Au, ‚u
Ëðo …ð™ îtht s ÚttÞ Au, ‚u{ ‚{u òýtu. (8)
⁄UÊŒfi‚Ë •Ê flfiŒÃÊ ªáÊÁüÊÿÊ ŸÎ·Êfiø— ‡ÊÍ⁄UÊ— ‡Êfl‚ÊÁ„fi◊ãÿfl—–
•Ê flãœÈ⁄Uficfl◊Á߸ Œfi‡Ê¸ÃÊ ÁfllÈ㟠ÃfiSÕÊÒ ◊L§ÃÊ ⁄UÕfi·È fl—H§9H
…ŒtÚto : xæ‡æçŸæ²:-yufºt ÚtE™u þtu¼t™u «t Út™th, Ýë¯æ™:-{™w»Þtu™t f{tuo{tk ËkÞwõ‚ fh™th
y™u ¥çã}拲±:-…tu‚t™e ÔÞt™u òý™th àæêÚæ:-þqhðeh™e Ë{t™ }æL„:-rþÕ…rðãt™u òý™th
}Âíðs rðît™tu su ¥}æç„Ýü-su{ Y… ‚Útt Îàæü„æ-Œþo™ ÞtuøÞ ç±lé„ì-rðãw‚T „Sƒæñ-rðã{t™ hnu Au,
‚u{ rðã{t™ ðtÞw Ïæ‹{éÚï¯é-Þt™ y™u Þkºttu™t ƒkÄ™tu{tk su à汨æ-ƒ¤Úte ÚæïΨè-«ftþ y™u ¼qr{™u
Äthý fhu Au; ‚Útt su ±:-‚{tht Úƒï¯é-hÚttu{tk ËkÞwõ‚ fhu÷ ftÞtuo™u rËØ fhu Au, ‚u™tu y{tht
{txu ¥æ±Î„-W…Œuþ fhtu. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, Ëðo {q‚o ÿÔÞtu™t ytÄthY… y™u ðeh‚t ‚Útt rþÕ…rðãt ËkƒkÄe ftÞtuo™tu
r™r{¥t ¼q‚ ðtÞw s Au; ‚u{ òýðwk òuEyu. (9)
ÁflEflfiŒ‚Ê ⁄U®RÁÿÁ÷— ‚◊Êfi∑§‚— ‚¢Á◊fi‡∂UÊ‚SÃÁflfi·ËÁ÷Áfl¸⁄U®R|å‡ÊŸfi—–
•SÃÊfi⁄U®R ߷ȯ ŒÁœ⁄U®R ª÷fiSàÿÊ⁄UŸãÇÊÈfic◊Ê flηfiπÊŒÿÊ Ÿ⁄Ufi—H§10H
…ŒtÚto : nu ÝÚ:-rðãt™u «t fh™th {™w»Þtu ! ‚{u su ¨}ææïÜU¨:-su™tÚte Ëthe he‚u r™ðtË
ÚttÞ Au ¨¢ç}æÔHæ¨:-yÂø™ ytrŒ [th ‚¥ðtu™e ËtÚtu {¤u÷ §¯é}æì-ƒtý y™u RåAt rðþu»t Atuze™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
299
±ë¯¶æβ:-hËtu™u ðhËtð™th y™u …ŒtÚttuo™u ¾t™th ¥Ý‹„àæéc}ææ:-y™k‚ ƒ¤ðt™ ç±Ú猨Ý:-{nt™
ç±E±ïΨ:-Ëðo …ŒtÚttuo™e «t™tu nu‚w ƒ™e™u Ëðo …ŒtÚttuo™u yºt-‚ºt [÷tð™th ðtÞw ÚçÄæç|æ:[¢ð‚eo htßÞ™e þtu¼t ytrŒ ‚Útt „籯èç|æ:-ƒ¤, …ht¢{, Ëu™t ytrŒ «ò ‚Útt xæ|æSy²æï:-rfhýÞwõ‚
ËqÞo y™u «rËØ yÂø™™e Ë{t™ ¼wòytu{tk ƒ¤™u Îç{Úï-Äthý fhu Au, ‚u™t „wýtu™u ÞÚttð‚T òýe™u
‚u™t îtht rðãt, rþûtt ‚Útt Þt™ [÷tððt™e r¢Þtytu™u „úný fhtu. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þtu, rðît™tu rð™t y™u ðtÞw ytrŒ …ŒtÚttuo™e rðãt rð™t ÔÞtðntrhf y™u …th{tŠÚtf
Ëw¾ rËØ fhe þf‚t ™Úte. (10)
Á„⁄U®RáÿÿfiÁ÷— ¬ÁflÁ÷fi— ¬ÿÊflÎœ ©U|îÊfiÉÊAãà •Ê¬âÿÊ3> Ÿ ¬fl¸ÓÃÊŸ˜–
◊πÊ •ÿÊ‚fi— Sfl‚ÎÃÊfi œ˝ÈflëÿÈÃÊfi ŒÈœ˝∑ΧÃÊfi ◊L§ÃÊ ÷˝Ê¡fi≤c≈ÿ—H§11H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þtu ! ‚{u ¥æЉ²æï Ý-Ëthe he‚u çãÚ‡²ïç|æ:-Ëwðýo ytrŒ™t Þtu„Úte
«ftþY… Ðç±ç|æ:-…rðºt [¢tu™t hÚtÚte {t„o{tk [t÷ðt Ë{t™ |æíæ…öcÅÄæ:-su™tÚte ÔÞðnth «tÂ
fhtð™the ftÂL‚ «rËØ ÚttÞ, Îé{íÜëU„:-Äthý fh™th ƒ¤ ytrŒ™u Wí…L™ fh™th, {íé±Ó²é„:r™ù÷ ytftþÚte [÷tÞ{t™ S±¨ë„:-…tu‚t™t „wýtu™u «t fhe™u [t÷™th, ÐÄææïï±ë{:-s¤
y™u htrºt™e ð]rØ fh™th, }æ¶æ:-Þ¿t™u ÞtuøÞ ¥²æ¨:-«t ÚtÔtt™t Mð¼tðÚte Þwõ‚ }æL„:-…ð™
бü„æÝì-{u½ y™u …ðo‚tu™u ©çÁÁæÎì}ææ‹„ï-™ü fhu Au, ‚u …ð™tu™t „wýtu™u òýe™u …tu‚t™tk ftÞtuo{tk
ËkÞwõ‚ fhtu. (11)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su™t îtht ð»tto ytrŒ ÚttÞ Au, ‚u …ð™tu™wk ÞwÂõ‚…qðof Ëuð™ fhðwk
òuEyu. (11)
ÉÊηȯ ¬Êfl∑¢§ flÁŸŸ¢ Áfløfi·¸Áá¥Ê L§º˝Sÿfi ‚ÍÆŸÈ¢ „fl‚Êfi ªÎáÊË◊Á‚–
⁄U®R¡SÃÈ⁄U¯ Ãfl‚¢ ◊ÊLfi§Ã¢ ªáÊ◊Îfi¡ËÁ·áÊ¢ flηfiáÊ¢ ‚pà ÁüÊÿH§12H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{u 㱨æ-Œt™ y™u „únýÚte çŸæ²ï-rðãt, rþûtt y™u [¢ð‚eo
htßÞ™e «t™u {txu su LÎíS²-{wÏÞ ðtÞw™t ¨êÝé}æì- …wºt Ë{t™ rðã{t™ ç±™¯üç‡æ}æì- ¼uŒ
fh™th ‚Útt ±çÝÝ}æì-Ëk„út{ fh™th Íæë¯é}æì-½Ëðt™t Mð¼tðÞwõ‚ Ðæ±ÜU}æì-…rðºt fh™th „±¨}æì{ntƒ¤ðt™ Ú…S„éÚ}æì-÷tuftu™u þe½ú [÷tð™th «…è篇æ}æì-W¥t{ þwrØ Útðt {txu y™u ±ë¯‡æ}æì-ð]rü
fh™th }ææL„}æì - …ð™tu™t xæ‡æ}æì - Ë{qn™tu xæë ‡ æè}æç¨-W…Œuþ fhu Au, ‚u™u ‚{u …ý ¨p„300
òýtu. (12)
¼tðtÚto : ðtÞw Ë{wŒtÞ rð™t ftuE…Ût ÔGttðntrhf r¢Þt ÚtE þf‚e ™Úte, yuðtu r™ùÞ fhe™u
{™w»Þtuyu yð~Þ ðtÞwrðãt „úný fhe™u …tu‚t™t ftÞtuo rËØ fhðt òuEyu. (12)
300
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¬˝ ŸÍ ‚ ◊ûʸ— ‡Êflfi‚Ê ¡ŸÊ° •ÁÃfi ÃSÕÊÒ flfi ™§ÃË ◊fiL§ÃÊ ÿ◊ÊflfiÖ
•fl¸®fi|jflʸ¡¯ ÷⁄Uà œŸÊ ŸÎÁ÷fi⁄UʬÎë¿UK¢ ∑˝§ÃÈÆ◊Ê ˇÊfiÁà ¬ÈcÿfiÁÃH§13H
…ŒtÚto : nu }æL„:-ÞwÂõ‚Úte Ëuð™ fhu÷ ðtÞw™e Ë{t™ ‚{u ²}æì-su {™w»Þ™e ¥æ±„-hûtt ytrŒ
fhtu Atu, ¨:-‚u }æœæü:-{™w»Þ ª„è-hûtt ytrŒ Ërn‚ à汨æ-rðãt y™u r¢ÞtÞwõ‚ ƒ¤ ¥±üçj:½tuztytu y™u Ýëç|æ:-{™w»Þtu™e ËtÚtu ±æ…}æì-ðu„, yL™ ±:-‚{u …ÝæÝì-{™w»ÞtrŒ «týeytu ‚Útt
{Ýæ-Ä™tu™u …qsðt ÞtuøÞ ÜíU„é}æì-ƒwrØ y™u f{o™u Ýé-þe½ú Ðí|æÚ„ï-Ëthe he‚u Äthý fhe™u, ¥æÿæïç„Ëthe he‚u r™ðtËÞwõ‚ fhe™u þheh y™u ytí{t yL‚:fhýÚte Ðéc²ç„-ƒ¤™e …wrü fhe™u „SƒæñÂMÚth ÚttÞ Au. (13)
¼tðtÚto : su {™w»Þ «tý rðãt™u òýe™u ‚u™tu W…Þtu„ fhu Au, ‚u ƒ¤ðt™ y™u «r‚rc‚
ƒ™e™u Œw:¾tu y™u þºtwytu™u Œqh fhe™u ©uc ntÚte, ½tuzt, {™w»Þ, Ä™ y™u ƒwrØÚte Þwõ‚ ÚtE™u
ËŒt …wü hnu Au. (13)
ø∑θ§àÿ¯ ◊L§Ã— ¬ÎÆà‚È ŒÈÆc≈®⁄U¯ lÈÆ◊ãâ ‡ÊÈc◊¯ ◊ÉÊflfià‚È œûÊŸ–
œŸS¬ÎÃfi◊ÈÆÄâÿ¯ ÁflEøfi·¸Áá¥Ê ÃÊ∑¢§ ¬Èficÿ◊ ßfiÿ¢ ‡Êâ Á„◊Êfi—H§14H
…ŒtÚto : nu }æL„:-ðtÞwË{t™ ð‚o{t™ {™w»Þtu ! su{ y{u Ðéy¨é-Ëu™tytu{tk ™ÜëüUy²}æì-ðthkðth
fhðt ÞtuøÞ ftÞtuo{tk fwþ¤ ÎécÅÚ}æì-Œw:¾Úte …th Útðt ÞtuøÞ lé}æ‹„}æì-yr‚ «ftþÞwõ‚ àæéc}æ}æì-Ëwftð™th
ƒ¤™u }æÍæ±y¨é-«þkrË‚ Ä™Þwõ‚ htsftÞtuo{tk {ÝS}æë„}æì-Ä™Úte «ËL™ y™u Ëuðt™u «t ÚtÞu÷ ©v‰²}æìfnuðt-Ëtk¼¤ðt ÞtuøÞ ç±E™¯üç‡æ}æì-Ëðo™u òuðt ÞtuøÞ „æïÜU}æì-…wºt ‚Útt „ݲ}æì-rðît™ …tiºt™u «tÂ
ÚtE™u àæ„¢ çã}ææ:-nu{L‚ }‚wÞwõ‚ Ëtu ð»to ËwÄe Ðéc²ï}æì-ƒ¤ y™u …ht¢{ ytrŒÚte …wü ƒ™eyu,
‚u{ f{o fhe™u ‚{u …ý Ëw¾™u {œæÝ-Äthý fhtu. (14)
¼tðtÚto : su{ rðît™tu îtht ðtÞw rðãt™t „úný™u {txu ÞwÂõ‚…qðof W…Þtu„ (=«Þtu„) fhðt{tk
ytðu Au, ‚u{ yLÞ …ý yt[hý fhu. (14)
ŸÍ ÁcΔ⁄U¢ ◊fiL§ÃÊ flË⁄UflfiãÃ◊ÎÃË·Ê„¯ ⁄U®RÁÿ◊S◊Ê‚Èfi œûÊ–
‚®„|dáʯ ‡ÊÁ߯ ‡Ê͇ÊÈÆflÊ¢‚¯ ¬˝ÊÃ◊¸ˇÊÍ ÁœÿÊflfi‚È¡¸ªêÿÊØH§15H
…ŒtÚto : nu }æL„:-…ð™ Ë{t™ rðã{t™ ! su{ rðît™tu ¥S}ææ¨é-y{tht{tk çSƒÚ}æì-r™ù÷
±èÚ±‹„}æì-«þkrË‚ ðeh …wÁ»ttuÚte Þwõ‚ «ç„¯æã}æì-ËíÞ™u Ën™ fh™th Úç²}æì-rðãt, htßÞ y™u
Ëwðýo ytrŒ Ä™™u Äthý fhu y™u ç{²æ±¨é:-ƒwrØ ‚Útt f{tuoÚte Þwõ‚ rðît™ …xæ}²æ„ì-þe½ú «tÂ
ÉøðuŒ¼t»Þ
301
ÚttÞ, ‚u{ ‚uytu™u ‚{u Ðíæ„:-«r‚rŒ™ |æÿæé:-þe½ú {œæ-Äthý fhtu. (15)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ yr‚ «þkË™eÞ, ƒwrØ{t™ y™u rðãt ‚Útt …wÁ»ttÚtoÚte Ëk…L™
rðît™ {™w»Þ ðtÞw ytrŒ …ŒtÚttuoÚte …w»f¤ MÚttÞe Ëw¾tu™u rËØ fhe™u yt™kŒ «t fhu Au, ‚u{
‚{u …ý yu rðãt™u «t fhe™u yt™kŒ ¼tu„ðtu. (15)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ðtÞw™t „wýtu™tu W…Œuþ fhðtÚte yt Ëqõ‚tÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto ËtÚtu Ëk„r‚
òýðe òuEyu. (64)
Ëqõ‚-65
¬EÊ Ÿ ÃÊÿÈ¢ ªÈ„Ê øÃfiãâ Ÿ◊Êfi ÿÈ¡ÊŸ¢ Ÿ◊Ê fl„fiãÃ◊˜–
‚¡Ê·Ê œË⁄UÊfi— ¬ŒÒ⁄UŸÈfi Ç◊ãŸÈ¬fi àflÊ ‚ËŒ|ãflE ÿ¡fiòÊÊ—H§1H
…ŒtÚto : nu Ëðo rðãtÞwõ‚ ˼t…r‚ ! ç±Eï-Ëðo ²…~ææ:-Ëk„r‚ r«Þ ¨…æï¯æ:-Ëðo Ë{t™
«er‚™wk Ëuð™ fh™th {èÚæ:-ƒwrØ{t™ s™tu ÐÎñ:-«íÞût «t su „wýtu™t r™Þ{tu ‚uytu îtht Ýsu{ ÐEæ-…þw™u ÷E sE-s™th „æ²é}æì-[tuhe fhe™u yt™krŒ‚ ÚttÞ Au; ‚u{ su xæéãæ-„wVt{tk ™„‹„}æìÔÞt Ý}æ:-ð@Ë{t™ yt¿tt™wk ²é…æÝ}æì-Ë{tÄt™ fh™th Ý}æ:-Ëífth™u ±ã‹„}æì-«t fhe™u y±æyt…™u ¥Ýéx}æÝì-y™wfq¤‚t…qðof «t ‚Útt ©Ð¨è΋æì-Ë{e… ÂMÚt‚ ÚttÞ Au, ‚u yt…™u y{u …ý
«t ÚtE™u yt…™e Ë{e… ÂMÚt‚ ÚtEyu Aeyu. (1)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ [tuh™t …„÷tk òuE™u, [tuh™u …fze™u (‚u™e …tËuÚte) …þw ytrŒ
…ŒtÚttuo ÷E/…ztðe ÷uðt{tk ytðu Au, ‚u{ ytí{t™e ykŒh W…Œuþ fh™th, ËðtoÄth y™u ¿tt™ îtht
«t fhðt ÞtuøÞ …h{uïh™u «t fhe™u ‚{u Ëk…qýo yt™kŒ™tu Mðefth fhtu/y…™tðtu. (1)
´§ÃSÿfi ŒflÊ •ŸÈfi fl˝ÃÊ ªÈÆ÷ȸflà¬Á⁄UfiÁc≈lÊÒ¸Ÿ¸ ÷Í◊fi–
flœ¸ÓãÃË◊ʬfi— ¬ãflÊ ‚ÈÁ‡Êfi|‡fl◊ÎÆÃSÿ ÿÊŸÊ ª÷¸ ‚È¡ÊfiÃ◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! Ý-su{ rðît™tu ÐçÚçcÅ:-Ëðo he‚u þtuÄðt ÞtuøÞ læñÝü-ËqÞo™t «ftþ™e
Ë{t™ |æ鱄ì-ƒ™e™u Ëðo …ŒtÚttuo™u árü„tu[h fhu Au, ‚u{ «yæS²-ËíÞ Ä{o MðY… yt¿tt rð¿tt™
Úte ±í„æ-ËíÞ¼t»tý ytrŒ ðú‚-r™Þ{tu™u ¥Ýéxæé:-«t fhe™u yt[hý fhu Au ‚Útt su{ yu «„S²fthýY…e ËíÞ™e ²æïÝæ-Þtur™ yÚtto‚T r™r{¥t{tk ÂMÚt‚ ¨é…æ„}æì-Ëthe he‚u «rËØ ¨éçàæçE}æì-©uc
yæÞÞ™ fhtð™th ˼t…r‚™e Ћ±æ-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ f{oÚte §ü}æì-…]rÚtðe™u ¥æÐ:-s¤ y™u «tý™e
±{üç‹„-ð]rØ fhe™u ¿tt™Þwõ‚ fhe Œu Au302
, ‚u{ y{u |æê}æ-ƒ™eyu y™u ‚{u …ý ƒ™tu. (2)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ËqÞo™t «ftþÚte Ëðo …ŒtÚttuo Ëthe he‚u árü{tk ytðu Au, ‚u{
rðît™tu™t Ëk„Úte ðuŒrðãt™wk ¿tt™ Út‚tk y™u Ä{to[hý fhðtÚte …h{uïh ‚Útt rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuo
302
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…tu‚t™tk „wý-f{o-Mð¼tð Ërn‚ Ëthe he‚u Ëtûtt‚T ÚtE òÞ Au. yu{ ‚{u òýtu. (2)
¬ÈÆÁc≈Ÿ¸ ⁄U®RáflÊ ÁˇÊÁ߸ ¬ÎÆâflË ÁªÁ⁄UŸ¸ ÷ÈÖ◊ ˇÊÊŒÊ Ÿ ‡Ê¢÷È–
•àÿÊ ŸÊÖ◊ãà‚ª¸Ó®¬˝ÃÄ× Á‚ãœÈÆŸ¸ ˇÊÊŒ— ∑§ ßZ®®fi fl⁄UÊÃH§3H
…ŒtÚto : su {™w»Þ ‚u …h{uïh™u Ú‡±æ-Ëw¾Úte «t fhtð™th ÐéçcÅ:-þheh, ytí{t y™u RrLÿÞtu™e
…wrü™e Ý-Ë{t™ ÿææïÎ:-s¤, àæ}|æé-ËwÏtËBÃtLLt fhLtthLte Ýì-Ë{t™ ‚Útt ¥Á}æÝì-{t„o{tk ¥y²:½tuztytu™e Ë{t™ ¨xæüÐí„v„:-s¤™tu Ëkftu[-þtur»t‚ fh™th 程{é:-Ë{wÿ ÿææïÎ:-s¤™e Ý-Ë{t™
§ü}æì-òýðt y™u «t fhðt ÞtuøÞ …h{uïh y™u rðãw‚T Y… yÂø™™u ÜU:-ftuý rðît™ {™w»Þ
±Úæ„ï-Mðefth fhu Au ? (3)
¼tðtÚto : ftuE rðît™ Œw÷o¼ {™w»Þ s …h{uïh™e «tÂÂ y™u rðãw‚T ™wk rðþu»t ¿tt™ ‚Útt
W…Þtu„ fhe þfu Au. su{ Ëðtuo¥t{ …wrü, …]Úðe™wk htßÞ, {u½Úte ð]rü, W¥t{ s¤, ©uc ½tuztu y™u
Ë{wÿ (yu) ƒnw s Ëw¾ yt…u Au, ‚u{ s …h{uïh y™u rðãw‚T Ë{M‚ yt™kŒtu™u «t fhtðu
Au. …hk‚w yu ƒL™u™u òý™th {ntrðît™ {™w»Þ Œw÷o¼ ntuÞ Au. (3)
¡ÊÁ◊— Á‚ãœÍfiŸÊ¢ ÷˝ÊÃfifl SfldÊÁ◊èÿÊ㟠⁄UÊ¡Ê flŸÊfiãÿÁûÊ–
ÿmÊÃfi¡ÍÃÊ flŸÊ √ÿSÕÊfiŒÁÇŸ„¸®fi ŒÊÁà ⁄UÊ◊Êfi ¬ÎÁÕ√ÿÊ—H§4H
…ŒtÚto : ²„ì-su ±æ„…ê„:-ðtÞwÚte ðu„™u «t ÚtÞu÷ ¥çx‹æ:-yÂø™ ±Ýæ-ð™tu™wk Îæç„-AuŒ™
fhe™u ‚Útt ÐëçƒÃ²æ:-…]rÚtðe™wk ã-r™ùÞ…qðof Úæï}ææ-htu{-hwkðtzt™e Ë{t™ AuŒ™ fhu Au, ‚u 程{êÝæ}æìË{wÿ y™u ™Œeytu™u …æç}æ:-Ëw¾ «t fhtð™th ƒkÄw S±dæ}æì-ƒu™tu™t |æíæ„ï±-¼tE™e Ë{t™ ‚Útt
§|²æÝì-ntÚteytu™e hûtt fh™th {tð‚™u Úæ…ï±-htò™e Ë{t™ ÃÄæS‰ææyæì-ÂMÚt‚ ÚtE™u ‚Útt ±ÝæçÝð™tu™wk òçœæ-y™uf he‚u ¼ûtý fhu Au. (4)
¼tðtÚto : ßÞthu {™w»Þtu îtht ðtn™ [t÷™ ytrŒ ftÞtuo{tk ðtÞw™t îtht ËBÞfT «Þwõ‚ fhu÷
yÂø™™u Ëk[tr÷‚ fhðt{tk ytðu Au, íÞthu ‚u y™uf ftÞtuo™u rËØ fhu Au; yu{ òýðwk òuEyu.
(4)
EÁ‚fiàÿå‚È „¢‚Ê Ÿ ‚ËŒã∑˝§àflÊ øÁÃficΔUÙ Áfl‡ÊÊ◊Èfi®·÷ȸØ–
‚Ê◊Ê Ÿ flœÊ ´§Ã¬˝fi¡Ê× ¬‡ÊÈŸ¸ Á‡ÊEÊfi Áfl÷ÈŒ¸ÍÆ®⁄U÷Êfi—H§5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su ¥Œ¨é-s÷tu{tk 㢨:-nkË …ûte™e Ý-Ë{t™ ¨èÎÝì-s‚tk, ytð‚tk,
zqƒ‚tk, WA¤‚tk hne™u ç±àææ}æì-«òytu™u ©¯|æéü„ì-«t‚:ft¤{tk ƒtuÄ fhtððt ‚Útt ÜíUy±æ-…tu‚t™e
ƒwrØ y™u f{oÚte ™ïç„cÆ:-yíÞk‚ ¿tt™ fhtð™th ¨æï}æ:-yti»trÄ Ë{qn™e Ý-Ë{t™ «„Ðí…æ„:-
ÉøðuŒ¼t»Þ
303
fthýÚte Wí…L™ ÚtE™u ðtÞw ‚Útt s¤{tk «rËØ ±ï{æ:-…wü fh™th çàæàæéÝæ-ðtAhztk ytrŒÚte
Ðàæé:-„tÞ ytrŒ™e Ý-Ë{t™ ç±|æé:-ÔÞt…f ÚtE™u ÎêÚï|ææ:-Œqh Œuþ{tk ŒeÂÂÞwõ‚ rðãw‚T ytrŒ
yÂø™™e Ë{t™ Eç¨ç„-«tý y™u y…t™ ytrŒ™u fhu Au, ‚u™u rþÕ… ytrŒ ftÞtuo{tk Ëthe he‚u
«Þwõ‚ fhtu. (5)
¼tðtÚto : su{ rðãw‚T yÂø™ rð™t ftuE …ý «týe™e ÔÞðnth rËrØ ÚtE þf‚e ™Úte, ‚u{ yu
(rðãwŒÂø™) rðãt îtht ËBÞfT …heûtt…qðof ftÞtuo{tk «Þwõ‚ fhu÷, ƒnw s Ëw¾tu™u rËØ fhu Au.
(5)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, yÂø™Y… rðãw‚T ™tk ðýo™Úte yt Ëqõ‚tÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu
Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (65)
Ëqõ‚-66
⁄U®RÁÿŸ¸ ÁøòÊÊ ‚Í⁄UÊ Ÿ ‚¢ºÎªÊÿÈÆŸ¸ ¬˝ÊáÊÊ ÁŸàÿÊ Ÿ ‚ÍÆŸÈ—–
ÃÄflÊ Ÿ ÷ÍÁá¸Êfl¸ŸÊfi Á‚‡ÊÁÄà ¬ÿÊ Ÿ œŸÈ— ‡ÊÈÁøfiÁfl¸÷ÊflÊ H§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! yt… Ëðos™tu ÚçÄæÝü-ÿÔÞ Ë{qn™e Ë{t™ ç™~ææ-ytùÞo „wýÞwõ‚ ¨êÚ:
ËqÞo™e Ý-Ë{t™ ¨¢öÜUì-Ëthe he‚u Œu¾tz™th ¥æ²é:-Sð™™e Ý-Ë{t™ Ðíæ‡æ:-Ëðo þheh{tk hnu™th
çÝy²:-fthýY…Úte yrð™tþe MðY… ðtÞw™e Ý-Ë{t™ ¨êÝé:-ftÞoY…Úte ðtÞw™t …wºt™e Ë{t™ rðã{t™
в:-ŒqÄ™e Ý-Ë{t™ Šæï‹æé:-ŒqÄt¤e øttGt yævÃææ-åttuhLte |æê<‡æ:-Äthý fh™th ç±|ææ±æ-y™uf …ŒtÚttuo™tu
«ftþ fh™th àæéç™:-…rðºt yÂø™ ±Ýæ-ð™ yÚtðt rfhýtu™u ç¨àæçv„-ËkÞwõ‚ ÚtE™u ‚Útt ËkÞtu„
fhu Au, ‚u™u ÞÚttð‚T òýe™u ftÞtuo{tk W…Þwõ‚ fhtu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su Eïhu «ò™t rn‚™u {txu rðrðÄ „wýÞwõ‚, y™uf ftÞtuo{tk W…Þtu„e
y™u ËíÞ Mð¼tððt¤t yÂø™™u h[u÷ Au; ‚u™e ËŒt W…tË™t fhðe òuEyu. (1)
ŒÊœÊ⁄U®R ˇÊ◊◊Ê∑§Ê Ÿ ⁄U®RáflÊ ÿflÊ Ÿ ¬ÄflÊ ¡ÃÊ ¡ŸÊfiŸÊ◊˜–
´§Á·Ÿ¸ SÃÈèflÊfi ÁflˇÊÈ ¬˝fi‡ÊSÃÊ flÊ¡Ê Ÿ ¬˝ËÃÊ flÿÊfi ŒœÊÁÃH§2H
…ŒtÚto : su {™w»Þ ¥æïÜU:-½h™e Ý-Ë{t™ Ú‡±:-h{ýeÞ MðY… Ðv±:-…tft ²±:-Ëw¾ fhtð™th
sð™e Ý-Ë{t™ «ç¯:-{kºttuì™t yÚto™u òý™th rðît™™e Ý-Ë{t™ S„é|±æ-Ëífth™u ÞtuøÞ ±æ…èðu„ðt™ ½tuztytu™e Ë{t™ Ðíè„:-f{™eÞ-ËwkŒh ç±ÿæé-«òytu{tk ÐíàæS„:-©uc …ÝæÝæ}æì-{™w»ÞtrŒ
Î{æç„-Äthý fhu Au, ‚u ÿæï}æ}æì-hûtt™u Îæ{æÚ«týeytu™u …ï„æ-Ëw¾ «t fhtð™th ±²:-Sð™
304
Äthý fhu Au. (2)
¼tðtÚto : su {™w»Þ Sð™™t fthý¼q‚ ƒúñ[Þo ytrŒ™u ËBÞfT òýe™u ftÞo™e rËrØ {txu
‚u™u ËBÞfT «Þtu„ fhu Au y™u Wr[‚ ytnth-rðnth {txu W…Þtu„e …ŒtÚttuo™u Äthý fhu Au, ‚u
304
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Œe½toÞw ƒ™e™u ËŒt Ëw¾e hnu Au. (2)
ŒÈÆ⁄UÊ∑§fi‡ÊÊÁø— ∑˝§ÃÈÆŸ¸ ÁŸàÿÊfi ¡Êÿfl ÿÊŸÊfl⁄U¢®R ÁflEfiS◊Ò–
ÁøòÊÊ ÿŒ÷˝Êfi≈˜‡flÔUÃÊ Ÿ ÁflˇÊÈ ⁄UÕÊ Ÿ L§Ä◊Ë àfl·— ‚◊à‚ÈfiH§3H
…ŒtÚto : ²„ì-su {™w»Þ ÜíU„é:-ƒwrØ y™u f{o™e Ý-Ë{t™ çÝy²:-yrð™tþe Mð¼tð …æ²ï±¼tÞto-…í™e™e Ë{t™ ²æïÝæñ-fthýY…{tk ¥Ú}æì-y÷kf‚to Eï„:-þwØ þwõ÷ðýo™e Ý-Ë{t™ ç±ÿæé«òytu{tk þwØ fh™th Úƒ:-ËwðýtorŒÚte r™Š{‚ rð{t™trŒ Þt™™e Ý-Ë{t™ Lv}æè-Ár[fthf f{o
y™u „wýÞwõ‚ ÎéÚæïÜUàææïç™:-Œqh MÚtt™{tk ŒeÂÂÞwõ‚ ç±ES}æñ-Ëðo s„‚{tk Ëw¾ fh™th ¨}æy¨éËk„út{tu{tk ç™~æ:-yŒT¼w‚ Mð¼tðÞwõ‚ ¥|æíæÅì-MðÞk «ftþ{t™ ntuðtÚte þwØ y±ï¯:-«Œe Mð¼tðÞwõ‚
Au, ‚u s [¢ð‚eo htò Útðt™u ÞtuøÞ ƒ™u Au. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu (yu òýðwk òuEyu fu) su ¿tt™ y™u f{o™e Ë{t™ ËŒt ð‚o{t™ hnu™th,
y™wfq¤ †e™e Ë{t™ Ë{M‚ Ëw¾tu™t r™r{¥t ËqÞo™e Ë{t™ «ftþ fh™th, yŒT¼w‚, hÚt™e Ë{t™
{tuût{t„o …h ÷E s™th y™u ðeh™e Ë{t™ ÞwØtu{tk rðsÞ fh™th ntuÞ Au, ‚u s htßÞ-÷û{e™u
«t fhu Au. (3)
‚Ÿfifl ‚ÎÆc≈Ê◊¯ ŒœÊàÿSÃÈÆŸ¸ ÁŒlÈûfl·¬˝fiÃË∑§Ê–
ÿ◊Ê „fi ¡ÊÃÊ ÿ◊Ê ¡ÁŸfiàfl¢ ¡Ê⁄U— ∑§ŸËŸÊ¢ ¬ÁḟËfiŸÊ◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su Ëu™t…r‚ ²}æ:-r™Þ{ fh™th …æ„:-«fx ²}æ:-ËðoÚtt r™Þ{f‚to
…çÝy±}æì-sL{trŒ fthýÞwõ‚ ÜUÝèÝæ}æì-fLÞt Ë{t™ hnu÷ htrºtytu™tu …æÚ:-ytÞw™tu n™™f‚to ËqÞo™e
Ë{t™ …ÝèÝæ}æì-Wí…L™ ÚtÞu÷e «òytu™e Ðçyæ:-…t÷™f‚to ¨ëcÅæ-«urh‚ ¨ïÝï±-Ëthe rþûtt™u «tÂ
ÚtÞu÷e ðeh…wÁ»ttu™tu rðsÞ fh™the Ëu™t™e Ë{t™ ¥S„é:-þºtwytu …h þ†-y† [÷tð™th
y±ï¯Ðí„èÜUæ-y…rh…õð çÃæÎìÄæé‹‹æ-Ôtes¤eLte ËBttLt ¥}æ}æì-rð¿tt™Þwõ‚ s™™u Î{æç„-Äthý fhu Au,
‚u™wk Ëuð™ fhtu. (4)
¼tðtÚto : su{ rðãt ‚Útt …qýo «Þí™ îtht Ëwrþrût‚ Ëu™t þºtwytu™u S‚e™u rðsÞ «t fhu
Au y™u su{ Ä™wðuoŒ™t ¿tt‚tytu þºtwytu …h þ† y† [÷tðe™u ‚u™u rAL™-r¼L™ fhe™u ™ü
fhu Au; ‚u{ W¥t{ Ëu™t…r‚ Ë{M‚ Œw:¾tu™tu ™tþ fhe ™t¾u Au, ‚u{ {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu.
(4)
â flfi‡ø⁄UÊÕÊfi flÿ¢ flfi‚àÿÊ˘Sâ Ÿ ªÊflÊ ŸˇÊfiãà ßh◊˜–
Á‚ãœÈÆŸ¸ ˇÊÊŒ— ¬˝ ŸËøËfi®⁄UÒŸÊãŸflfiãà ªÊfl— Sfl1>ºÎ¸‡ÊËfi∑§H§5H
…ŒtÚto : su ™Úæƒæ-[h-„r‚Y… ±¨y²æ-ðtË fhðt ÞtuøÞ …]rÚtðe™e ËtÚtu rðã{t™ xææ±:-
ÉøðuŒ¼t»Þ
305
„tÞ Ý-su{ ¥S„}æì-½h™u Ýÿæ‹„ï-«t ÚttÞ Au.
su{ xææ±:-rfhý S±öüàæèÜïU-Œþo™ {txu ÔÞðnth{tk §m}æì-ËqÞo™u ݱ‹„ï-«t ÚttÞ Au.
Ý-su{ 程{é:-Ë{wÿ Ýè™è:-™e[u™t ÿææïÎ:-s¤™u «t ÚttÞ Au; ‚u{ ±:-‚{u ÷tuftu™u ÐíñÝæï„ì«t Úttytu Atu; ‚u™e Ëuðt y{u fheyu. (4)
¼tðtÚto : su yu he‚u …h{uïh™wk ËBÞfT Ëuð™ fhe™u rðãw‚T ™u rËØ fhu Au, ‚uytu™u su{ „tÞ
½h™u ‚Útt rfhýtu ËqÞo™u «t ÚttÞ Au, yu s he‚u Ëw¾ «t ÚttÞ Au.
su{ {™w»Þ Ë{wÿ™u «t fhe™u y™uf ftÞtuo Ëk…L™ fhu Au, ‚u{ Ëßs™tuyu …h{uïh™e W…tË™t
fhe™u ‚Útt rðãw‚T rðãt™u (ÞÚttð‚T) rËØ fhe™u Ëðo™u Ëwþtur¼‚ fhðt òuEyu (yÚtto‚T ‚u rðãt
îtht …tu‚t™e Ëðo ft{™tytu-RåAtytu™u …qýo fhðe òuEyu.) (5)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh y™u yÂø™™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e
ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (66)
Ëqõ‚-67
flŸfi·È ¡ÊÿÈ◊¸Ã¸®fi·È Á◊òÊÊ flÎfiáÊËà üÊÈÆÁc≈¢ ⁄UÊ¡fiflÊ¡ÈÆÿ¸◊˜–
ˇÊ◊Ê Ÿ ‚ʜȗ ∑˝§ÃÈÆŸ¸ ÷º˝Ê ÷ÈflfiàSflʜ˄ʸÃÊfi „√ÿflÊ≈˜H§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su rðît™ ±Ýï¯é-ËBÞfT Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚto …æ²é:-S‚ðt
{txu ËqÞo™e Ë{t™ ¥…é²ü}æì-ÞwØ rðãt™e Ëk„ Ëu™t™e Ë{t™ ÞtuøÞ ŸæéçcÅ}æì-þe½ú‚t fh™th™u Úæ…ï±htò™e Ë{t™ ÿæï}æ:-hûtf, ¨æ{é:-Ëí…wÁ»t™e Ë{t™ |æÎí:-fÕÞtýfthe, ÜíU„éÝü-©uc ƒwrØ y™u f{of‚to™e
Ë{t™ S±æ{è:-Ëthe he‚u Äthý fh™th, ãæï„æ-Œt‚t ‚Útt y™w„ún fh™th y™u ãò±æÅì-ytŒt™«Œt™ ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u «t fhtð™th |æ鱄ì-ntuÞ; ‚Útt Ä{toí{t {™w»Þtu™tu ±ë‡æè„ï-Mðefth fhu,
‚u™wk ËŒt Ëuð™ fhtu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au, fu-rðît™tu™tu Ëk„ fhe™u ËŒt yt™kŒ ¼tu„ððtu òuEyu. (1)
„Sà ŒœÊfiŸÊ ŸÎÆêáÊÊ ÁflEÊãÿ◊fi ŒflÊãœÊŒ˜ªÈ„Êfi ÁŸ·ËŒfiŸ˜–
ÁflŒãÃË◊òÊ Ÿ⁄UÊfi Áœÿ¢œÊ NUŒÊ ÿûÊc≈Êã◊ãòÊÊ° •‡Ê¯‚Ÿ˜H§2H
…ŒtÚto : ²„ì-su ÝÚ:-«t fh™th {™w»Þ su{ ç{²‹Íææ:-«¿tt-ƒwrØ y™u f{o™u Äthý fh™th
rðît™tu „cÅæÝì-rðãtytu™u ‚eûý fh™th }æ‹~ææ‹æì-ðuŒ™tk yðÞðtu ‚Útt rð[thY…e {Lºttu™u ç±Îç‹„306
òýu Au. ¥àæ¢Sæ‹æì-M‚wr‚ fhu Au.
su{ Œt‚t-WŒth {™w»Þ ãS„ï-ntÚt{tk ç±EæçÝ-Ë{M‚ Ýë}‡ææ-Ä™™u Î{æÝ:-Äthý fhe™u yLÞ
Ëw…tºt {™w»Þtu™u «Œt™ fhu Au.
306
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
su{ xæéãæ-Ëðo rðãtytuÚte Þwõ‚ ƒwrØ{tk çݯè΋æì-ÂMÚt‚ hnu÷ Eïh yÚtðt Þtu„e rðît™ ¥~æyu ¥}æï-rð¿tt™ ytrŒ{tk Îï±æÝì-rðît™ rŒÔÞ „wýtu™u {æ„ì-Äthý fhu Au, ‚u{-‚uðt ƒ™u Au, ‚uytu
yíÞk‚ yt™kŒ™u «t fhu Au. (2)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su yL‚Þto{e Eïh ytí{t{tk ËíÞ y™u yËíÞ™tu W…Œuþ fhu
Au y™u su ƒnth™t yæÞt…f ‚Útt rðît™ Au ‚u™u Atuze™u-rËðtÞ ftuE…ý yLÞ™e W…tË™t y™u
Ëk„ fhðtu ™rn. (2)
•¡Ê Ÿ ˇÊÊ¢ ŒÊœÊ⁄Ufi ¬ÎÁÕflË¥ ÃSÃê÷ lÊ¢ ◊ãòÊfiÁ÷— ‚àÿÒ—–
Á¬˝ÿÊ ¬ŒÊÁŸfi ¬EÊ ÁŸ ¬ÊfiÁ„ ÁflEÊÿÈfi⁄UÇŸ ªÈÆ„Ê ªÈ„¯ ªÊ—H§3H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-…qýo rðãtÞwõ‚ rðît™ ! ‚wk su{ …h{tí{t ¨y²ñ:-ËíÞ ÷ûtýtuÚte «ftrþ‚
¿tt™Þwõ‚ }æ‹~æïç|æ:-rð[thtuÚte ÿææ}æì-¼qr{™u Îæ{æÚ-…tu‚t™t ƒ¤Úte Äthý fhu Au, Ðë烱è}æì-yL‚rhût{tk
ÂMÚt‚ su yLÞ ÷tuf læ}æì-‚Útt «ftþ{Þ ËqÞtorŒ ÷tuftu™u „S„}|æ-«r‚ƒkÄÞwõ‚ fhu Au ‚Útt çÐí²æ«er‚fthf ÐÎæçÝ-«t fhðt ÞtuøÞ ¿tt™tu™u «t fhtðu Au, xæéãæ-ƒwrØ{tk ÂMÚt‚ hnu÷ xæéã}æì-„qZ
rð¿tt™ ykŒh™t MÚtt™{tk xææ:-«t ÚttÞ yÚtðt ÚttÞ Au, ÐE:-ƒkÄ™Úte y{the hûtt fhu Au, ‚u{
Ä{oÚte «ò™e çݲæçã-r™hk‚h hûtt fh; y™u ¥…æï Ý-LÞtÞfthe Eïh Ë{t™ ƒ™. (3)
¼tðtÚto : su{ …h{uïh …tu‚t™t rð¿tt™ y™u ƒ¤trŒ „wýtuÚte Ë{M‚ ËkËth™u Äthý fhu Au,
su{ r«Þ r{ºt …tu‚t™t r{ºt™u Œw:¾ƒkÄ™Úte …]ÚtfT fhe™u r«Þ Ëw¾ «t fhtðu Au y™u su{ yL‚Þto{e
Y…Úte (= ys) …h{uïh Sð ytrŒ™u Äthý fhe™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ s ˼t…r‚ ËíÞ LÞtÞÚte
htßÞ™u ‚Útt ËqÞo …tu‚t™tk ytf»toý ytrŒ „wýtuÚte s„‚™u Äthý fhu Au. (3)
ÿ ßZ®®fi Áø∑§Ã ªÈ„Ê ÷flfiãÃ◊Ê ÿ— ‚‚ÊŒ œÊ⁄UÊfi◊ÎÆÃSÿfi–
Áfl ÿ øÎÆÃãàÿÎÆÃÊ ‚¬fiãà •ÊÁŒm‚ÍfiÁŸ ¬˝ flfiflÊøÊS◊ÒH§4H
…ŒtÚto : ²:-su {™w»Þ xæéãæ-ƒwrØ ‚Útt rð¿tt™{tk §ü}æì-rð¿tt™MðY… |汋„}æì-rð¿tt™MðY… s„Œeïh
‚Útt ˼tæÞût™u ç™ÜïU„-òýu Au, ²:-su «„S²-ËíÞrðãtY… [thuÞ ðuŒtu ‚Útt s¤™e {æÚæ}æì-ðtýe
y™u «ðtn™u ¥æ¨¨æÎ-«t fhtðu Au; ²ï-su {™w»Þ «„æ-ËíÞ™u ¨Ð‹„:-ËkÞwõ‚ fhe™u ±¨êçÝrðãt, Ëwðýo ytrŒ Ä™™u ç±Óæë„ç‹„-„úÂLÚtÞwõ‚ fhu Au. su {txu …h{uïhu Ðí±±æ™-fnu÷ Au, ¥æ„ìyu™e …tA¤ §„ì-‚u™u {txu Ëðo Ëw¾ «t ÚttÞ Au. (4)
¼tðtÚto : …h{uïh™e W…tË™t ‚Útt rð¿tt™ y™u ËíÞ rðãt ‚Útt yt[hý rð™t ftuE™u …ý
r™ŠðΙ Y…Úte ËBÞfT Ëw¾ «t ÚtE þf‚wk ™Úte. (4)
Áfl ÿÊ flËL§à‚ÈÆ ⁄UÊœfiã◊Á„àflÊà ¬˝¡Ê ©Uà ¬˝‚Ícflã×–
ÉøðuŒ¼t»Þ
307
ÁøÁûÊfi®⁄U®R¬Ê¢ Œ◊fi ÁflEÊÿÈÆ— ‚kfifl œË⁄UÊfi— ‚¢◊Êÿfi ø∑˝È§—H§5H
…ŒtÚto : {èÚæ:-¿tt™ðt™ rðît™tu ! ¨¢}ææ²-Ëthe he‚u {t™e™u ¨Îì }æï±-su{ ½h y™u Ëk„út{™u
{txu su ÷t¼ ™ÜíéU:-fhu Au, ‚u{ ²:-su s„Œeïh y™u rðãw‚T }æçãy±æ-Ëífth fhe™u ±èLy¨é-h[™t
rðþu»tÚte r™htuÄ «t ÚtÞu÷ fthý ftÞo ÿÔÞtu{tk Ðí…æ:-«ò ç±Úæï{„ì-rðþu»t fhe™u yt[hý fhu
Au, su ©„ì-Ðí¨ê¯é-Wí…L™ Út™th{tk …ý ¥‹„:-{æÞ{tk rðã{t™ Au, su ©„-ç±Eæ²é:-…qýo ytÞwÞwõ‚
…ý ç™çœæ:-ËBÞfT òý™th Î}æï-þtÂL‚Þwõ‚ ½h ‚Útt ¥Œææ}æì-«tý y™u s¤™e {æÞ{tk «ò™u Äthý
fhu Au, ‚u™e Ëthe he‚u Ëuðt fhtu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su yL‚ÞtoBte Y…Úte ‚Útt Y… y™u ðu„ ytrŒ „wýtu ntuðt™t fthýu «òytu{tk
ÔÞt ÚtE™u ‚u™u ËBÞfT r™Þkrºt‚ fhu Au, ‚u s„Œeïh™e W…tË™t fhe™u ‚Útt ftÞtuo{tk rðãw‚T ™tu
ËBÞfT «Þtu„ fhe™u, su{ rðît™ s™tu ½h{tk hne™u ‚Útt ÞwØ{tk þºtwytu™u S‚e™u Ëw¾e hnu Au,
‚u{ Ëw¾e hnuðwk òuEyu. (5)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, ˼tæÞût y™u rðãwítT yÂø™™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte …qðo Ëqõ‚tÚto™e
ËtÚtu yt Ëqõ‚tÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (67)
Ëqõ‚-68
üÊËáÊãŸÈ¬fi SÕÊÁgfl¯ ÷È⁄U®RáÿÈ— SÕÊÃȇø⁄UÕfi◊ÄÃͧã√ÿÍfiáÊʸØ–
¬Á⁄U ÿŒfi·Ê◊∑§Ê ÁflEfi·Ê¢ ÷Èflfi®gflÊ Œflʟʯ ◊Á„àflÊH§1H
…ŒtÚto : ²„ì-su |æéÚ‡²é:-Äthý y™u …tu»tý fh™th Ÿæè‡æÝì-…rh…õð fhe™u {™w»Þ çα}æì«ftþf …h{uïh y™u rðãw‚T yÂø™Úte ©ÐSƒæ„ì-W…ÂMÚt‚ ÚttÞ y™u Sƒæ„é:-MÚttðh, ™Úƒ}æì-sk„{
‚Útt ¥vyæêÝì-«fx «t fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u вêü‡ææïü„ì-ytåAtŒ™ y™u Mðefth fhu Au; ‚u »¯æ}æìyu rðã{t™ ç±Eï¯æ}æì-Ë{M‚ ÎïÃææ‹ææ}æì-rðît™tu™e {æÞ{tk »ÜU:-ËntÞhrn‚ Îï±:-rŒÔÞ„wýÞwõ‚
}æçãy±æ-…qò™u Ëífth™u «t ÚtE™u ç±|æ鱄ì-ði¼ð yÚtto‚T yiïÞo™u «t ÚttÞ Au. (1)
¼tðtÚto : ftuE…ý {™w»Þ Eïh™e W…tË™t fÞto rð™t y™u rðãw‚T rðãt™tu yt©Þ «tÂ
fÞto rð™t ytæÞtÂí{f y™u ËtkËtrhf Ëw¾ «t fhe þf‚tu ™Úte. (1)
•ÊÁŒûÊ ÁflE ∑˝§Ãȯ ¡È·ãà ‡ÊÈc∑§Êlgfifl ¡ËflÊ ¡ÁŸficΔUÊ—–
÷¡fiãà ÁflEfi Œflàfl¢ ŸÊ◊fi ´§308
â ‚¬fiãÃÊ •◊ÎÃ◊flÒfi—H§2H
…ŒtÚto : nu Îï±-s„Œeïh yt…™tu yt©Þ ²„ì-su ç±Eï-Ëðo …çÝcÆæ:-yr‚¿tt™ Þwõ‚ ¨Ð‹„:yuf Ëk{‚ rðît™s™ »±ñ:-«tÂÂfthf „wýtu y™u àæécÜUæ„ì-Ä{to™wct™™t ‚…Úte „ï-yt…™t Îï±y±}æì-
308
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
rŒÔÞ„wý «t fh™th ÜíU„é}æì-ƒwrØ y™u f{o Ýæ}æ-«rËØ yÚtoÞwõ‚ Ëk¿tt™u rËØ …écæ‹„-«er‚Úte
Ëuðt fhu ‚uytu «„}æì-ËíÞY…™wk |æ…‹„-Ëuð™ fhu Au, ‚u{ ¥}æë„}æì-{tuût™u …è±:-RåAtrŒ „wýÞwõ‚
[u‚™ MðY… {™w»Þ ¥æ„ì-yu™e y™L‚h §„ì-s yu Ëðo™u «t ÚttÞ. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtu …h{uïh™e W…tË™t y™u ‚u™e yt¿tt™t …t÷™ rð™t ÔÞtðntrhf y™u
…th{tŠÚtf Ëw¾ «t fhe þf‚t ™Úte. (2)
´§ÃSÿ ¬˝·Êfi ´§ÃSÿfi œËÁÃÁfl¸EÊÿÈÆÁfl¸E •¬Ê¯Á‚ ø∑˝È§—–
ÿSÃÈèÿ¢ ŒÊ‡ÊÊlÊ flÊfi à Á‡ÊˇÊÊûÊS◊Òfi ÁøÁ∑§àflÊŸ˝Áÿ¥ ŒfiÿSflH§3H
…ŒtÚto : su Eïh y™u rðãwítT yÂø™Úte ç±Eï-Ëðo Ðíï¯æ:-Ëthe he‚u su™e RåAt fhðt{tk ytðu
Au, ‚u ƒtuÄËBtqn™u «t ÚttÞ Au. «„S²-ËíÞrð¿tt™ ‚Útt fthý™wk {èç„:-Äthý y™u ç±Eæ²é:Ëðo ytÞw «t ÚttÞ Au. ‚u™tu yt©Þ fhe™u su «„S²-MðY… «ðtnÚte ËíÞ™e {æÞ{tk rðã{t™
rðît™tu ¥Ðæ¢ç¨-LÞtÞÞwõ‚ ft{tu™u ™ÜíéUU:-fhu Au. ²:-su {™w»Þ yu rðãt™u „é|²}æì-Eïhtu…tË™t,
Ä{o, …whw»ttÚtoÞwõ‚ {™w»Þ™u {txu Îæàææ„ì-«Œt™ fhu Au y™u ‚u™t îtht „úný fhu Au. ²:-su ç™çÜUy±æÝì¿tt™ðt™ {™w»Þ „ï-‚tht {txu çàæÿææ„ì-rþûtt fhu Au y™u ‚thtÚte rþûtt «t fhu Au „S}æñ-‚u™u
{txu yt… ÚçÄæ}æì-ËwðýtorŒ Ä™ βS±-«Œt™ fhtu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yu òýðwk òuEyu, fu Eïh™e h[™t rð™t sz fthýÚte ftuE ftÞo Ëk…L™
(Út‚wk ™Úte) ‚Útt ™tþ …t{‚wk ™Úte. ytÄth rð™t ytÄuÞ hne þf‚wk ™Úte. ftuE…ý ({™w»Þ) f{o
rð™t (ûth¼h) …ý hne þf‚tu ™Úte. su rðît™ ntuðtÚte rðãt ytrŒ þw¼ „wý «Œt™ fhu Au yÚtðt
su ‚u™tÚte „úný fhu Au; ‚u (ƒL™u)™tu Ëífth fhðtu òuEyu, yLÞtu™tu ™rn. (3)
„ÊÃÊ ÁŸ·fiûÊÊ ◊ŸÊ⁄U¬fiàÿ ‚ ÁøãŸflÊfi‚Ê¢ ¬ÃËfi ⁄UÿËáÊÊêʘ–
ßë¿ãà ⁄UÃÊfi Á◊ÕSßͷÈÆ ‚¢ ¡ÊfiŸÃ SflÒŒ¸ˇÊÒ⁄U◊Ífi⁄UÊ—H§4H
…ŒtÚto : su çݯœæ:-Ëðoºt ÂMÚt‚ }æÝæï:-{™w»Þ™tk ¥Ðy²ï-Ëk‚t™{tk Ú²è‡ææ}æì-htßÞ©e ytrŒ Ä™™u
ãæï„æ-Œu™th Au. ¨:-‚u Eïh, rðãw‚T yÂø™ ¥æ¨æ}æì-yu «òytu™wk Ðç„:-…t÷™ fh™th Au.
nu ¥}æêÚæ:-{qZ-{q¾o‚trŒÚte „wýtuÚte hrn‚ ¿tt™ðt™ S±ñ:-…tu‚t™t Îÿæñ:-rþûtt Ërn‚ [‚wh ytrŒ
„wýtu™e ËtÚtu „Ýê¯é-þhehtu{tk rðã{t™ hne™u ç}æƒ:-…hM…h Úï„:-rðãt y™u rþûttY…e ðeÞo™tu rðM‚th
fhe™u ‚{u ÷tuftu yu™e ¨ç}æÓÀ‹„-ËBÞfT rþûtt fhtu, 癄ì-‚{u Ë{M‚ rðãtytu™u Ýé-þe½ú …æÝ„Ëthe he‚u òýtu. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …hM…h r{ºt ƒ™e™u Ë{M‚ rðãtytu™u þe½ú òýe™u r™hk‚h yt™krŒ‚
ÉøðuŒ¼t»Þ
309
hnuðwk òuEyu. (4)
Á¬ÃÈŸ¸ ¬ÈòÆÊÊ— ∑˝§Ãȯ ¡È·ãà üÊÊ·ãÿ •fiSÿ ‡ÊÊ‚¯ ÃÈÆ⁄UÊ‚fi—–
Áfl ⁄UÊÿfi •ÊÒáÊʸgÈ⁄Ufi— ¬ÈL§ˇÊÈ— Á¬¬‡Ê ŸÊ∑¢§ SÃÎÁ÷Œ¸◊ÍfiŸÊ—H§5H
…ŒtÚto : ²ï-su „éÚæ¨:-Ëtht f{tuo™u þe½ú fh™th {™w»Þ çЄé:-r…‚t™t Ðé~ææ:-…wºttu™e Ý-Ë{t™
¥S²-s„Œeïh y™u Ëí…wÁ»t™e àææ¨}æì-rþûtt™u ŸææïÃæ‹æì-©ðý fhu Au, ‚uytu Ëw¾e ÚttÞ Au.
su Î}æêÝæ:-þtÂL‚Þwõ‚ ÐéLÿæé:-ƒnw s yL™trŒ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ S„ëç|æ:-«t fhðt ÞtuøÞ „wýtuÚte
Úæ²:-Ä™™t òæñ‡ææïü„ì-Mðefthf‚to ‚Útt ÝæÜU}æì-Ëw¾™tu Mðefth fhe™u y™u ÎéÚ:-®nËt fh™th þºtwytu™t
çÐŒæïàæ-yðÞðtu …]ÚtfT …]ÚtfT fhu Au, ‚u™e Ëðo {™w»Þtu Ëuðt fhu. (5)
¼tðtÚto : Eïh y™u ytÂs™tu™e yt¿tt™t …t÷™ rð™t ftuE {™w»Þ™u sht …ý Ëw¾ «tÂ
ÚtE þf‚wk ™Úte. rs‚urLÿÞ‚t ytrŒ rð™t …ý ftuE Ëw¾ «t fhe þf‚t ™Úte. ítuÚte {™w»Þtuyu
yu Ëðo™wk ËŒt Ëuð™ fhðwk òuEyu. (5)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh y™u yÂø™™t „wý™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚tÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e
ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (68)
Ëqõ‚-69
‡ÊÈÆ∑˝§— ‡ÊÈfi‡ÊÈÆÄflÊ° ©U·Ê Ÿ ¡Ê⁄U— ¬¬˝Ê— ‚fi◊ËøË ÁŒflÊ Ÿ ÖÿÊÁÃfi—–
¬Á⁄U ¬˝¡Êfi× ∑˝§àflÊfi ’÷ÍÕ ÷ÈflÊfi Œflʟʯ Á¬ÃÊ ¬ÈÆòÊ— ‚Ÿ˜H§1H
…ŒtÚto : su {™w»Þ ©¯:-«¼t‚ ðu¤t™t …æÚ:-ytÞw™tþf ËqÞo™e Ý-Ë{t™ àæéÜíU:-ðeGtoðt™,
þwØ àæéàæévÃææÝì-þwØ fh™th ÐÐíæ:-…tu‚t™e rðãtÚte …qýo |æé±:-¼qr{™tk {æÞ{tk çα:-«ftþÚte ¨}æè™è…]rÚtðe™u «t ÚtÞu÷ Á²æïç„:-Œe™e Ý-Ë{t™ ÐçÚ-Ëðo «fthu Ðí…æ„:-«rËØ, Wí…L™, ÜíUy±æW¥t{ ƒwrØ y™u f{o™e ËtÚtu Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™t Ðé~æ:-…wºt™e Ë{t™ ¼ý™th Ëðo rðãtytu™u ¼ýe™u
çЄæ-¼ýtð™th ±|æêƒ-ƒ™u Au; ‚u™wk Ëðo {™w»Þtuyu Ëuð™ fhðwk òuEyu. (1)
¼tðtÚto : ftuE…ý ({™w»Þ) rðãtÚteo-¼tð rð™t rðît™ ƒ™e þf‚tu ™Úte. rðãw‚T ytrŒ™e rðãt
‚Útt ‚u™t Wr[‚ «Þtu„ rð™t {nt™ Ëw¾™tu ÷t¼ «t fhe þf‚tu ™Úte. (1)
flœÊ •ºÎfiåÃÊ •ÁÇŸÁfl¸Ó¡ÊŸãŸÍ
®œŸ¸ ªÊŸÊ¢ SflÊkÊfi Á¬ÃÍÆŸÊ◊˜–
310
¡Ÿ Ÿ ‡Êflfi •Ê„Íÿ¸— ‚ã◊äÿ ÁŸ·fiûÊÊ ⁄U®RáflÊ ŒÈfi⁄UÊáÊH§2H
…ŒtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu su xææï}ææ‹æì-„tÞtu™t ªŠæ:-ŒqÄ™t MÚtt™ (= ytð/ytk[¤)™e Ý-Ë{t™
310
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…Ýï-„wýtuÚte W¥t{ Ëuððt ÞtuøÞ {™w»Þ{tk àæï±:-Ëw¾ fh™th™e Ý-Ë{t™ ±ï{æ:-…qýo ¿tt™Þwõ‚
¥Î쌄:-{tunhrn‚ S±æö}æì-MðtrŒü çЄëÝæ}æì-yL™tu™t ¼tuõ‚t ÎéÚæï‡æï-½h{tk Ú‡Ãæ:-hBtÛt fhLtth ¥æãéÄæü:ytnTÔttLt fhÔtt GttuøGt ËÇttLte BtæGtBttk çݯœæ:-hnu÷ ç±…æÝ‹æì-Ëðo rðãt™tu y™w¼ð fhe™u ¥çx‹æ:yÂø™™e Ë{t™ ¿tt™«ftþÚte Þwõ‚ ˼tæÞût Au; ‚u™wk ËŒt Ëuð™ fhtu. (2)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ „tÞtu™wk ŒqÄMÚtt™ (=ytð) y™u su{ rðît™ {™w»Þ Ëðo™t rn‚fthe
ntuÞ Au, ‚u{ þw¼ „wýtuÚte Ëk…L™, ˼t ytrŒ{tk rðhts{t™ ˼t ytrŒ™t yæÞût ytrŒ ‚{u
Ëðo™u Ëw¾e fhtu. (2)
¬ÈÆòÊÊ Ÿ ¡ÊÃÊ ⁄U®RáflÊ ŒÈfi⁄UÊáÊ flÊ¡Ë Ÿ ¬˝ËÃÊ Áfl‡ÊÊ Áfl ÃÊfi⁄UËØ–
Áfl‡ÊÊ ÿŒuÆ ŸÎÁ÷— ‚ŸËfi›UÊ •ÁÇŸŒ¸ÓflàflÊ ÁflEÊfiãÿ‡ÿÊ—H§3H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! ²„ì-su ¥çx‹æ:-yÂø™™e Ë{t™ ˼tæÞût ÎéÚæï‡æï-½h{tk …æ„:-Wí…L™
ÚtÞu÷ Ðé~æ:-…wºt™e Ý-Ë{t™ Ú‡±:-h{ýeÞ ±æ…è-yï™e Ý-Ë{t™ Ðíè„:-yt™kŒŒtÞf ç±àæ:-«ò™u
籄æÚè„ì-Œw:¾tuÚte {wõ‚ fhtðu Au, ¥uï-ÔÞt Út™th ÔÞðnth{tk ¨ÝèÇæ:-Ë{t™ MÚtt™ ç±àæ:-«òytu™u
ç±EæçÝ-Ëðo Îï±y±æ-rðît™tu™t „wý y™u f{tuo™u «t fhu Au, ‚u™u ‚wk ¥à²æ:-«t Útt. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u rð¿tt™ y™u rðît™tu™t Ëk„ rð™t yt©Þ rð™t Ëðo Ëw¾ «t ÚtE þf‚t
™Úte, yu{ òýðwk òuEyu. (3)
ŸÁ∑fi§c≈ ∞ÃÊ fl˝ÃÊ Á◊fiŸ|ãà ŸÎèÿÊ ÿŒèÿ— üÊÈÆÁc≈¥ ø∑§Õ¸Ó –
ÃûÊÈ Ã Œ¢‚Ê ÿŒ„fiã‚◊ʟҟθÁ÷ÿ¸lÈÆÄÃÊ Áflfl ⁄U¬Ê¯Á‚H§4H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su „ï-yt…™t »„æ-yu ±í„æ-ðú‚tu Au, ‚u™e ftuE …ý ÝçÜU: ç}æÝç‹„®nËt n™™ fhe þf‚t ™Úte. ²„ì-su yt… »|²:-yu Ýë|²:-{™w»Þtu™u {txu ²„ì-su ŸæéçcÅ}æì-þe½ú
ËíÞ rðãtË{qn™u ™ÜUƒü-fhtu Atu; y™u ¥Ðæ¢ç¨-Ëíf{o y™u ÔÞõ‚ W…ŒuþÞwõ‚ ð[™tu™u ç±±ï:«t fhtu Atu; ‚Útt ²„ì-su „ï-yt…™t §Î}æì-yu ¨}ææÝñ:-rðãtrŒ „wýtu™e Ë{t™ Ýëç|æ:-{™w»Þtu™e
ËtÚtu ΢¨:-f{o Au, „„ì-‚u™u „é-ftuE {™w»Þ ÝçÜU + ¥ãÝì-n™™ fhe þf‚t ™Úte. su ²év„:Þwõ‚ ƒ™e™u yt… fhtu Atu, ‚u™u y{u …ý ËíÞ s òýeyu Aeyu. (4)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu, su{ …h{uïh y™u yt rðît™ …ût…t‚™tu íÞt„ fhe™u {™w»ÞtrŒ
(«týeytu) «íÞu ËíÞ W…fth{Þ f{tuo™e ËtÚtu «ð]¥t ÚttÞ Au, ‚u{ ËŒt «ð]¥t Útðwk òuEyu. (4)
©U·Ê Ÿ ¡Ê⁄UÊ Áfl÷ÊflÊd— ‚¢ôÊÊfiÃM§¬Á‡ø∑fi§ÃŒS◊Ò–
ÉøðuŒ¼t»Þ
311
à◊ŸÊ fl„fiãÃÊ ŒÈ⁄UÊ √ÿÎfiáflãŸflfiãà ÁflE Sfl1>ºÎ¸‡ÊËfi∑§H§5H
…ŒtÚto : su ©¯:-«t‚:ft¤™e Ý-Ë{t™ …æÚ:-Œw:¾™tu ™tþ fh™th ©d:-rfhýtu™e Ë{t™
¨¢¿ææ„MÐ:-ËBÞfT Y… òý™th ç±|ææ±æ-Ë{M‚ «ftþ fh™th Au, ‚u™u {™w»Þ ç™ÜïU„„ì-òýu. ¥S}æñ‚u Eïh y™u rðît™™u {txu Ëðtuoíf]ü …ŒtÚto Ë{…oý fhu.
nu {™w»Þtu ! su{ yt he‚u fhe™u ç±Eï - Ë{M‚ rðît™s™tu y}æÝæ-ytí{tÚte S±:-Ëw¾
«t fhtð™th rðãtË{qn™u ±ã‹„:-«t fhe™u öàæèÜïU-Œþo™ ÞtuøÞ ÔÞðnth{tk ÎéÚ:-þºtwytu™u
ÃÄæë‡Ãæ‹æì-{thu Au ‚Útt Ëßs™tu™e «þkËt fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý þºtwytu™u {thtu y™u ݱ‹„-Ëßs™tu™e
M‚wr‚ fhtu. (5)
¼tðtÚto : su ËqÞo™e Ë{t™ Ë{M‚ rðãtytu™t «ftþf y™u yÂø™™e Ë{t™ Ë{M‚ Œw:¾tu™u
ƒt¤™th-Œtnf …h{uïh yÚtðt rðît™ Au, ‚u™tu ytí{Y…Úte yt©Þ ÷E™u ‚Útt Œwü ÔÞðnthtu™tu
íÞt„ fhe™u, {™w»Þtuyu ËíÞÔÞðnth{tk ËŒt ËŒt Ëw¾ «t fhðwk òuEyu. (5)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk rðît™, rðãw‚T y™u Eïh™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚tÚto™e …qðo
Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (69)
Ëqõ‚-70
flŸ◊fi ¬ÍÆfl˸⁄U®Rÿʸ ◊fiŸË·Ê •ÁÇŸ— ‚ÈƇÊÊ∑§Ê ÁflEÊfiãÿ‡ÿÊ—–
•Ê ŒÒ√ÿÊfiÁŸ fl˝ÃÊ ÁøfiÁ∑§àflÊŸÊ ◊ÊŸÈfi·Sÿ ¡ŸfiSÿ ¡ã◊fiH§1H
…ŒtÚto : y{u su ¨éàææïÜU:-W¥t{ ŒeÂÂÞwõ‚ ç™çÜUy±æÝì-¿tt™ðt™ ¥çxÝ:-¿tt™trŒ „wýÞwõ‚ ¥²ü:Eïh yÚtðt {™w»Þ }æÝè¯æ-ƒwrØ ‚Útt rð¿tt™Úte Ðê±èü:-…qðuo ÚtÞu÷e «ò ‚Útt ç±EæçÝ-Ëðo ÎñòæçÝrŒÔÞ„wý y™u f{tuoÚte rËØ ÚtÞu÷ ±í„æ-rðãt, Ä{o y™wct™ y™u }ææÝé¯S²-{™w»Þ òr‚{tk ÚtÞu÷
…ÝS²-©uc rðît™ {™w»Þ™t …‹}æ-þhehÄthýÚte Wí…r¥t™u ¥à²æ:-ËBÞfT «t fhu Au, ‚uytu™wk
¥æ±Ýï}æì-Ëthe he‚u rð¼t„Úte Ëuð™ fheyu. (1)
¼tðtÚto : su Eïhu yÚtðt su {™w»Þu fthý, ftÞo ‚Útt Sð y™u þwØ „wý ‚Útt f{o ÔÞtÂ
fhu÷ Au, ‚u Eïh™e {™w»Þtuyu W…tË™t fhðe òuEyu. y™u ‚u {™w»Þ™tu Ëífth fhðtu òuEyu.
‚u™t rð™t {™w»Þ sL{™e ËV¤‚t Út‚e ™Úte. (1)
312
ª÷ʸ ÿÊ •¬Ê¢ ª÷ʸ flŸÊfiŸÊ¢ ª÷¸Ó‡ø SÕÊÃÊ¢ ª÷¸Ó‡ø⁄UÕÊfi◊˜–
•º˝ÊÒfi ÁøŒS◊Ê •ãÌȸӮ⁄UÊáÊ Áfl‡ÊÊ¢ Ÿ ÁflEÊfi •◊ÎÃfi— Sflʜ˗H§2H
312
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : y{u su s„Œeïh y™u Sð ¥Ðæ}æì-«tý y™u s¤™e ¥‹„:-{æÞ xæ|æü:-M‚wr‚ ÞtuøÞ
y™u ykŒh hnu™th ±ÝæÝæ}æì-ËBÞfT Ëuðt fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚto y™u rfhýtu{tk xæ|æü:-„¼o™e Ë{t™
ytåAtrŒ‚ ¥Îíæñ-…ðo‚ ytrŒ {nt™ …ŒtÚttuo{tk 癄ì-…ý „¼o™e Ë{t™ ÎéÚæï‡æï-½h{tk „¼o™e Ë{t™
ç±E:-Ë{M‚ [u‚™ ‚¥ðMðY… ¥}æë„:-™tþhrn‚ S±æ{è:-…ŒtÚttuo™wk ËBÞfT ®[‚™ fh™th ç±àææ}æì«òytu™e {æÞ ytftþ y™u ðtÞw™e Ý-Ë{t™ ƒtÌt MÚtt™tu{tk …ý Ëðo rŒÔÞ„wý, f{oÞwõ‚ ðú‚tu™u
¥à²æ:-«t ÚttÞ, ¥S}æñ-‚u™t {txu Ëðo …ŒtÚto Au, ‚u™wk ¥æ±Ýï}æ-Ëuð™ fheyu. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, yu òýðwk òuEyu, fu [u‚™ …h{uïhÚte ftuE …ý ðM‚w yÔÞt ™Úte.
[u‚™ Sð Ëthe he‚u f{o fhðtÚte y™u V¤tu™u ¼tu„ððtÚte yuf ûtý …ý hne þf‚tu ™Úte. ‚uÚte
‚u ËðoÔÞt…f yL‚Þto{e (…h{uïh)™u òýe™u ‚Útt ËŒt …t…f{tuo™tu íÞt„ fhe™u Ä{oÞwõ‚ ftÞtuo{tk
«ð]¥t Útðwk òuEyu.
su …]rÚtðe ytrŒ ftÞoY… «òytu y™uf ‚¥ðtu™t ËkÞtu„Úte Wí…L™ y™u rðÞtu„Úte rðr™ü ÚttÞ
Au, ‚u{ Eïh, Sð y™u fthý («f]r‚) ™t{f …ŒtÚttuo y™trŒ ntuðtÚte ËkÞtu„ y™u rð¼t„Úte
…]ÚtfT hnuðt™t fthýu r™ùÞ ythk¼hrn‚ Au. ‚u{ òýðwk òuEyu. (2)
‚ Á„ ˇÊ¬Êfl°Êfi •ÇŸË ⁄UfiÿËáÊÊ¢ ŒÊ‡ÊlÊ˘•fiS◊Ê •⁄U¯ ‚ÍÆÄÃÒ—–
∞ÃÊ ÁøfiÁ∑§àflÊ ÷Í◊Ê ÁŸ ¬ÊfiÁ„ ŒflÊŸÊ¢ ¡ã◊ ◊ÃZÊfi‡ø ÁflmÊŸ˜H§3H
…ŒtÚto : nu ç™çÜUy±:-¿tt™ðt™ s„Œeïh y™u ç±mæÝì-¿tt‚t ! ²:-su ÿæÐæ±æÝì-su{tk W¥t{
y™uf htrºtytu Au. ¥çxÝ:-Ëðo Ëw¾ŒtÞf rðãw‚T ™e Ë{t™ ¥S}æñ-yu Ú²è‡ææ}æì-rðãt, hí™, htßÞ
ytrŒ …ŒtÚttuo™e …qýo «t™u {txu »„æ-yu ¥Ú}æì-…qýo ¨êv„ñ:-W¥t{ ð[™tuÚte |æê}æ-ƒnws Îï±æÝæ}æìrŒÔÞ„wý y™u rðît™tu™t …‹}æ-sL{ }æœææüÝì-{™w»Þ ™-{™w»ÞÚte r¼L™™u Îæàæ„ì-yt…tu Atu, ¨:‚u yt… çã-r™ùÞ fhe™u yu™e çÝÐæçã-r™hk‚h hûtt fhtu. (3)
¼tðtÚto : …h{uïh ðuŒ îtht, yL‚Þto{e MðY… îtht yÚtðt W…Œuþtu îtht Ë{M‚ rðãtytu
Ëðo {™w»Þtu™u «Œt™ fhu Au. {™w»Þtuyu ‚u (…h{uïh)™e W…tË™t y™u Ëk„r‚ fhðe òuEyu. (3)
flœÊ¸ãÿ¢ ¬ÍÆfl˸— ˇÊ¬Ê ÁflMfi§¬Ê— SÕÊÃÈp ⁄UÕfi◊ÎÆì˝fiflËÃ◊˜–
•⁄UÊfiÁœ „ÊÃÊ Sfl1>ÁŸ¸·fiûÊ— ∑ÎƧáfl|ãflEÊãÿ¬Ê¯Á‚ ‚àÿÊH§4H
…ŒtÚto : {™w»Þtuyu su ¥Úæç{-rËØ ÚtÞu÷ y™u ²}æì-su …h{uïh ‚Útt Sð™u Ðê±èü:-Ë™t‚™
ÿæÐ:-þtÂL‚Þwõ‚ htrºt ç±MÐæ:-y™uf «fth™t Y…tuÚte Þwõ‚ «ò ±{æüÝì-ð]rØ fhu Au, su™u Sƒæ„é:ÂMÚt‚ s„‚™u «„Ðí±è„}æì-ËíÞ fthýÚte Wí…L™ y™u s¤Úte [÷tððt{tk ytðu÷ Úƒ}æì-h{ý fhðt
ÞtuøÞ ËkËth y™u Þt™™u ƒ™tðu÷ Au. su S±:-Ëw¾ MðY… y™u Ëw¾ŒtÞf çݯœæ:-r™hk‚h ÂMÚt‚
ãæï„æ-„úný fh™th y™u «Œt™ fh™th ç±EæçÝ-Ëðo ¨y²æ-ËíÞÄ{oÚte þwØ ÚtÞu÷ ¥Ðæ¢ç¨-f{tuo™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
313
ÜëU‡±Ýì-fhe™u ð‚uo Au, ‚u òýtu y™u ËíËk„ fhtu. (4)
¼tðtÚto : su …h{uïh™wk ¿tt™ fhtð™the yu Ëðo «òytu Au y™u su Sðtí{t îtht (yu)
òýðt ÞtuøÞ Au. su (…h{tí{t) yu Wí…L™ fÞto rð™t ftuE™e Wí…r¥t Ëk¼ð ™Úte. su (Sðtí{t)™t
…wÁ»ttÚto rð™t ftuE…ý Ëw¾ «t ÚtE þf‚wk ™Úte. su ËíÞ {t™e-{t™™th, ËíÞfthe-fh™th y™u
ËíÞðtŒe-ƒtu÷™th Au, ‚uytu™wk Ëðo {™w»Þtuyu Ëuð™ fhðwk òuEyu. (4)
ªÊ·ÈÆ ¬˝‡Êfi|Sâ flŸfi·È Áœ· ÷⁄Ufiãà ÁflEfi ’Á∂¢U Sflfiáʸ—–
Áfl àflÊ Ÿ⁄Ufi— ¬ÈL§òÊÊ ‚fi¬ÿ¸|ã¬ÃÈŸ¸ Á¡fl˝Áfl¸ flŒÊfi ÷⁄UãÃH§5H
…ŒtÚto : nu |æÚ‹„-Ë{M‚ rðï ‚Útt Ëðo „wýtu™u Äthý fh™th s„Œeïh ! su fthýu ÐéL~ææ…w»f¤ Œt‚t yt… xææï¯é-…]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo{tk ÏæçH}æì-Ëkðhý S±:-ytrŒíÞ ±Ýï¯é-rfhýtu{tk ÐíàæçS„}æìW¥t{ ÔÞðnth y™u Ý:-y{™u ç±ç{¯ï-rðþu»t Äthý fhtu Atu. ç±Eï-Ëðo ÝÚ:-yuÚte rðît™tu su{
Ðé~ææ:-…wºt ç…Ïæíï:-ð]ØtðMÚtt «t ÚtÞu÷ çЄé:-r…‚t™t Ëtr™æÞÚte ±ïÎ:-rðãt Ä™™u |æÚ‹„-Äthý
fhu, Ý-‚u{ y±æ-yt…™wk ¨Ð²üÝì-Ëuð™ fheyu Aeyu. (5)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su s„Œeïhu r™íÞ fthý (Y… «f]r‚)Úte Ë{M‚ ftÞoY… …ŒtÚttuo™u
Wí…L™ fhe™u M…þo ytrŒ „wýtu «ftrþ‚ fhu÷ Au, su™e Ë]rü{tk Wí…L™ (…ŒtÚttuo)™t r…‚t, …wºt
Ë{t™ Ë{M‚ Sð ŒtÞ¼t„e (¼t„eŒth) Au y™u su™t îtht Ëðo™t {txu Ëðo Ëw¾ yt…ðt{tk
ytðu Au, ‚u™e ‚{u Ëðo ytí{t, {™, ðtýe, þheh y™u Ä™Úte r™íÞ Ëuðt (= ¼Âõ‚) fÞto fhtu.
(5)
‚ʜȟ¸ ªÎÆäŸÈ⁄USÃfifl ‡ÊÍ⁄UÊ ÿÊÃfifl ÷Ë◊Sàfl·— ‚◊à‚ÈfiH§6H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su xæëŠÝé:-ƒeò™t Wíf»to™e RåAt fh™th ¨æ{é:-…htu…fthe {™w»Þ™e
Ý-Ë{t™ ¥S„槱-þºtwytu™e W…h þ† …ntU[tz™th-VUf™th àæêÚ:-þqhðeh™e Ë{t™ |æè}æ:-¼Þkfh
²æ„ï±-‚Útt Œkz «t fh™th™e Ë{t™ ¨}æy¨é-Ëk„út{tu{tk y±ï¯:-«ftþ{t™ …h{uïh y™u ˼tæÞût
Au, ‚uytu™wk r™íÞ Ëuð™ fhtu. (6)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! …h{uïh y™u ˼t ytrŒ™t ÄtŠ{f rðît™ yæÞût rð™t yLÞ ftuE
yt…ýtu htò, þºtwytu™u S‚™th, ŒkzŒt‚t y™u Ëw¾tu™e ð]rØ fh™th ™Úte, yuðtu r™ùÞ fhe™u
‚{u Ëðuo …htu…fth{Þ Ëw¾tu™e ð]rØ fhtu. (6)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, {™w»Þ y™u ˼t ytrŒ yæÞût™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt
Ëqõ‚™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe
314 òuEyu. (70)
Ëqõ‚-71
314
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
©U¬ ¬˝ Á¡fiãflãŸÈ‡ÊÃËL§‡Êãâ ¬Áâ Ÿ ÁŸàÿ¢ ¡Ÿfiÿ— ‚ŸËfi›UÊ—–
Sfl‚Êfi⁄U®R— ‡ÿÊflË◊Lfi§·Ë◊¡È·˝|ÜøòÊ◊ÈÆë¿ãÃËfi◊ÈÆ·‚¢ Ÿ ªÊflfi—H§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u rðît™ ÷tuftu su çÝy²}æì-ÔÞr¼[th hrn‚ MðY…Úte r™íÞ yrð™tþe
ç™~æ}æì-ytùÞo „wý, f{o y™u Mð¼tðÞwõ‚ …h{uïh y™u ˼tæÞût™t ¨ÝèÇæ:-yuf Eïh™t {æÞ{tk
hnuðtÚte Ë{t™ MÚtt™ðt¤t …ݲ:-«ò y™u ©àæ‹„è:-þtu¼tÞ{t™ S±¨æÚ:-Þwð‚e, ƒnu™ ©àæ‹„}æìþtu¼tÞ{t™ …tu‚-…tu‚t™tk Ðç„}æì-…t÷™ fh™th …r‚™e Ý-Ë{t™ ‚Útt xææ±:-rfhý y™u „tÞ à²æ±è}æìÄq{trÞ‚ ðýoÞwõ‚ y™u ¥L¯è}æì-yíÞk‚ ÷t÷ ðýoðt¤e ©ÓÀ‹„è}æì-rðþu»t ðtË fhtð‚e ©àæ¨}æ쫼tð ðu¤t™e Ý-Ë{t™ ©Ðæ…é¯íÝì Ëuð™ fhe™u Ðíç…‹±Ýì-yíÞk‚ ‚] hntu. (1)
¼tðtÚto : su{ ÄtŠ{f rðŒw»te …r‚ðú‚t †e …tu‚t™t …r‚™wk ÄtŠ{f rððtrn‚t †e™wk Ëuð™ fhu
Au, ‚u{ s …h{uïh y™u ˼t ytrŒ™t yæÞût™wk Ëðo {™w»Þtuyu Ëuð™ fhðwk òuEyu. (1)
flË›UÈ ÁøfiŒ˜ ŒÎÆ˚„Ê Á¬Ã⁄UÊfi Ÿ ©UÄÕÒ⁄UÁº˝¯ L§¡ãŸÁXfi⁄U‚Ê ⁄UflfiáÊ–
ø∑˝È§ÁŒ¸flÊ ’Îfi„ÃÊ ªÊÃÈ◊S◊ •„— SflfiÁfl¸ÁflŒÈ— ∑§ÃÈ◊ÈÆdÊ—H§2H
…ŒtÚto : y{thu su çЄÚ:-¿tt™e …wÁ»t ©vƒñ:-fnu÷ W…ŒuþtuÚte Ý:-y{the öÉæ-áZ ÜïU„é}æì«¿tt = ƒwrØ ±èfé -ƒ¤ S±:-癄ì-y™u Ëw¾™u ©dæ:-rfhý y™u xææ„é}æì-…]rÚtðe™e Ë{t™ ¥ã:‚Útt rŒðË y™u Ïæëã„:-{nt™ çα:-«ftþ{t™ …ŒtÚttuo™e Ë{t™ ç±ç±Îé:-òýu Au; y™u ¥çXÚ¨:ðtÞw Ú±ï‡æ-M‚wr‚ Ë{qnÚte ¥çÎí}æì-{u½™u L…Ýì-…]rÚtðe …h …tzðt-ðhËtððt Ë{t™ ¥S}æï-y{tht
Œw:¾tu™tu ™ÜíéU:-™tþ fhu Au, ‚u™wk Ëuð™ fheyu. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yt rðît™tu™e ËBÞfT Ëuðt fhe™u, rðãt «t fhe™u, ƒwrØ Wí…L™
fhe™u Ä{o-yÚto-ft{-{tuûtY…e V¤tu™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu. (2)
ŒœfiãŸÎÆâ œŸÿfiãŸSÿ œËÁÃ◊ÊÁŒŒÿʸ ÁŒfiÁœcflÊ3> Áfl÷ÎfiòÊÊ—–
•ÃÎficÿãÃË®⁄U®R¬‚Êfi ÿãàÿë¿Êfi ŒflÊÜ¡ã◊ ¬˝ÿfi‚Ê flœ¸ÿfiãÃË—H§3H
…ŒtÚto : su ç±|æë~ææ:-rðþu»t Äthý fhðtðt¤e çÎç{c±:-yt¼q»týtuÚte Þwõ‚ ¥„ëc²‹„è:-‚]»ýt
ytrŒ Œtu»ttuÚte hrn‚ ±{ü²‹„è:-WL™r‚ fh™the fw{the fLÞt Îï±æÝì-rŒÔÞ„wýtu™u «t fhe™u ¥²ü:ði~Þ™e §„ì-Ë{t™ «„}æì-ËíÞ rð¿tt™™u {ݲÝì-rðãt, Ä™ ytrŒ Ä™ Þwõ‚ ÚtE™u ¥æ„ì-íÞth …Ae
¥S²-ƒúñ[Þo™e {èç„}æì-Äthýt™u Î{Ýì-Äthý fhe™u Ðí²¨æ-yL™™e Ë{t™ ð‚o{t™ ¥Ð¨:-f{o
Îï±æÝì-rðît™T …‹}æ-y™u rðãt™e «t™u ¥ÓÀ-Ëthe he‚u ²ç‹„-«t ÚttÞ Au, ðuŒtrŒ þt†tu{tk
rðît™ ƒ™e™u Ë{M‚ Ëw¾tu™u «t fhu Au. (3)
ÉøðuŒ¼t»Þ
315
¼tðtÚto : su{ ði~Þ s™tu Ä{o Äthý fhe™u Ä™ Ëk[Þ fhu Au-f{tÞ Au, ‚u{ fLÞt rððtn
…qðo W¥t{ ƒúñ[Þo…qðof rðŒw»te yæÞtr…ftytu™u «t fhe™u, ‚u™e …tËuÚte …qýo Ëwrþûtt y™u rðãt
„úný fhe™u ‚Útt rððtn fhe™u ËwËk‚t™tu™t Ëw¾™u «t fhtu. rðãt™t yæÞÞ™™tu Ë{Þ rððtn
…Ae Ëw÷¼ ntu‚tu ™Úte. r™ùÞ s ftuE …ý …wÁ»t yÚtðt †e™tu rðãt„úný fhðt{tk y™rÄfth
™Úte. (yÚtto‚T rðãtrÄfth Ëðo™tu Au.) (3)
◊ÕËlŒË¥ Áfl÷ÎfiÃÊ ◊ÊÃÁ⁄UEÊfi ªÎÆ„ªÎfi®„ ‡ÿÃÊ ¡ãÿÊ ÷ÍØ–
•ÊŒË¥ ⁄UÊôÊ Ÿ ‚„Ëfiÿ‚ ‚øÊ ‚ãŸÊ ŒÍÆàÿ¢1> ÷ΪfiflÊáÊÊ ÁflflÊÿH§4H
…ŒtÚto : |æëxæ±æ‡æ:-y™ufrðÄ …ŒtÚtorðãtÚte …ŒtÚttuo™u ÔÞðnth{tk ÷tð™thtytu™e Ë{t™ rðãt„úný
fhu÷e fLÞtytu su{-yu ç±|æë„:-y™uf «fth™e …ŒtÚtorðãt™u Äthý fh™th à²ï„:-«t Útðt™tu …:‚Útt rðßÞ™tu nu‚w ‚Útt }ææ„çÚEæ-yL‚rhût{tk þÞ™ ytrŒ rðnth fh™th ðtÞw ²„ì-su Îêy²}æì-Œq‚™wk
f{o Au, ‚u™u ¥æç±±æ²-Ëthe he‚u Mðefth fhe™u ‚Útt xæëãï xæëãï-½h ½h yÚtto‚T f÷tÞkºt™t ftuc{tk
§ü}æì-«t ÚtÞu÷ yÂø™™u }æƒè„ì-{Útu Au. ¥æ„ì-yÚtðt ¨ã貨ï-ÞþÚte Ën™ fh™th Úæ¿æï-htò™u
{txu Ý-su{ §ü}æì-rðsÞ Ëw¾ «t fhtð™the Ëu™t ¨™æ-Ëk„r‚™e ËtÚtu ¨Ýì-ð‚o{t™ |æê„ì-ÚttÞ
Au, ‚u{ rðãt™t Þtu„Úte Ëw¾ fhtð™the Úttytu. (4)
¼tðtÚto : r™ùÞ s rðãt„úný rð™t †eytu™u ftkE…ý («tÂ) Út‚wk ™Úte. su{ rðãtne™ …wÁ»t,
Ëw÷ûtýt rðŒw»te †eytu™u Œw:¾ yt…u Au, ‚u{ rðãt-rþûtthrn‚ †eytu …tu‚t™t …r‚ytu™u Œw:¾ yt…u
Au. ‚uÚte rðãt„úný fÞto …Ae s …hM…h «er‚…qðof MðÞkðh-rðrÄÚte rððtn fhe™u r™hk‚h Ëw¾e
hnuðwk òuEyu. (4)
◊„ ÿ|à¬òÊ ßZ ⁄U‚¯ ÁŒfl ∑§⁄Uflfi à‚⁄Uà¬Î‡ÊãÿfiÁ‡øÁ∑§àflÊŸ˜–
‚ÎÆ¡ŒSÃÊfi œÎ·ÃÊ ÁŒlÈ◊fiS◊Ò SflÊÿʯ ŒflÊ ŒÈfiÁ„ÃÁ⁄U |àflÁ·¯ œÊØH§5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{-²„ì-su ÜU:-Ëw¾Œt‚t, Ðëà拲:-M…þo fh™th, ¥S„æ-VUf™th,
ç™çÜUy±æÝì-òý™th, Îï±:-rðãt «ftþ™u òu™th ËqÞo }æãï-{nt™ çÐ~æï-«ftþ yt…ðtÚte …t÷™ fh™th
çαï-«ftþ™u {txu §ü}æì-«t fhðt ÞtuøÞ Ú¨}æì-yti»trÄ™t V¤™u ¥±¨ë…„ì-h[e™u §ü}æì-y¨Ú„ì-ykÄfth
Œqh fh™th S±æ²æ}æì-…tu‚t™e Îéçã„çÚ-fLÞt Ë{t™ Q»tt{tk çy±ç¨}æì-«ftþ y™u ‚us™u {æ„ì-Äthý
fhe™u ‚Œ™L‚h çÎlé}æì-Œe™e {믄æ-áZ‚tÚte Ëw¾ yt…u Au, ‚u{ fÞto fhtu. (5)
¼tðtÚto : Ëðo {t‚t-r…‚t ytrŒ {™w316
»Þtuyu …tu‚-…tu‚t™tk Ëk‚t™tu{tk rðãt MÚtt…™ fhðe òuEyu.
su{ ËqÞo «ftþÞwõ‚ ÚtE™u Ëðo™u «ftrþ‚ fhe™u yt™krŒ‚ fhu Au, ‚u{ s rðãtðt™ …wºt y™u
…wºteytu Ëðo Ëw¾ «Œt™ fhu Au. (5)
316
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Sfl •Ê ÿSÃÈèÿ¢ Œ◊ •Ê Áfl÷ÊÁà Ÿ◊Êfi flÊ ŒÊ‡ÊÊfiŒÈ‡ÊÃÊ •ŸÈÆ lÍŸ˜–
flœÊ¸®fi •ÇŸ flÿÊfi •Sÿ Ám’„ʸ ÿÊ‚fiº˝ÊÿÊ ‚⁄UÕ¢ ÿ¢ ¡ÈÆŸÊÁ‚fiH§6H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rð¿tt™«Œ ! ±{æïü-çmÏæãæü:-rðãt y™u rþûtt™e ðthkðth ð]rØ fh™th yt…
su{ Ërð‚t = ËqÞo S±ï-…tu‚t™t Î}æï-½h{tk „é|²}æì-‚™u Ý}æ:-yL™ ¥æÎæàææ„ì-Ëthe he‚u yt…e™u
¥æç±|ææç„-y™u yíÞk‚ «ftþ fhe™u ±æ-yÚtðt ¥S²-yt s„‚™e ±²:-yðMÚtt™u ²æ¨„ì-…ntU[tzu
Au, ‚u{ ²:-su rþ»Þ …tu‚t™t ½h{tk ‚{tht {txu yL™ yt…e™u yÚtto‚T ÞÚttÞtuøÞ Ëífth fhe™u
‚Útt yt…™t „wýtu™u «t fhe™u «ftrþ‚ ÚtE™u yÚtðt yu …tu‚t™t …wºt ytrŒ™e yðMÚtt™u …ntU[tzu
Au. yÚtto‚T yti»trÄ ytrŒ …ŒtÚttuoÚte ™ehtu„‚t «t fhu Au; y™u Úæ²æ-rðãtrŒ Ä™ ¨Úƒ}æì-{™tunh
f{o y™u „wýtu Ërn‚ ²}æì-su {™w»Þ™u …éÝæç¨-ÔÞðnth{tk [÷tðtu Atu, ‚u Ëðo™u ¥ÝélêÝì-«r‚rŒ™
©àæ„:-yr‚ W¥t{ fhtu. (6)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su ‚{tht …t÷™f‚to r…‚]s™ y™u yt[tÞos™ ‚{™u ËwrûtûttÚte, ËqÞo™e
Ë{t™ rðãtY…e «ftþÚte y™u yL™ ytrŒ™t Œt™Úte Ëw¾ Ëk…L™ ƒ™tðu Au. ‚u ‚{tht îtht ‘r™íÞ
Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ’ Au. (6)
•ÁÇŸ¢ ÁflEÊfi •Á÷ ¬ÎˇÊfi— ‚øãà ‚◊Èƺ˝¢ Ÿ dflÃfi ‚åà ÿuË—–
Ÿ ¡ÊÁ◊Á÷Áfl¸ ÁøfiÁ∑§Ã flÿÊfi ŸÊ ÁflŒÊ Œfl·ÈÆ ¬˝◊fiÁâ ÁøÁ∑§àflÊŸ˜H§7H
…ŒtÚto : su ç™çÜUy±æÝì-¿tt™ðt™-¿tt™™t nu‚w Ý:-y{™u Îï±ï¯é-rðît™ y™u rŒÔÞ„wý{tk Ðí}æç„}æìW¥t{ ¿tt™™u ç±Îæ:-«t fhe™u ±²:-Sð™™wk ç±ç™çÜU„ï-rðþu»t ¿tt™ fhtðu Au ‚u ¥çxÝ}æì-yÂø™™e
Ë{t™ rðît™ ç±Eæ:-Ëðo Ðëÿæ:-rðãt Ëk…fo fh™th …wºt y™u Œe ¨}æéÎí}æì-Ë{wÿ y™u d±„:™Œe™e Ë{t™ þheh™u „{™ fhtð‚t ¨Œ„-Ët‚ yÚtto‚T «tý, y…t™, ÔÞt™, WŒt™, Ë{t™ yu
…tk[ y™u ËqºtY… ytí{t™e ‚Útt ²uè:-hõ‚ y™u rðãw‚T ytrŒ™e „r‚ytu™e Ý-Ë{t™ ¥çШ™‹„ïËkƒkÄ fhu Au suÚte y{u {q¾o y™u Œw:¾ yt…™the …æç}æç|æ:-†eytu™e ËtÚtu Ý-ðËeyu ™rn. (7)
¼tðtÚto : su{ Ë{wÿ{tk ™Œeytu y™u «týtu{tk rðãw‚T ytrŒ {¤u Au, ‚u{ s {™w»Þtu, Ëðo
…wºt y™u …wºteytu™u ƒúñ[Þo…qðof rðãt y™u ðú‚ Ëk…qýo Ë{t fhtðe™u, ‚uytu™t ÞwðtðMÚtt{tk rððtn
ytrŒ îtht Ëk‚t™tu Wí…L™ ÚttÞ ‚uytu™u …ý rðãt y™u Ëwrþûtt „úný fhtðu. yt™e Ë{t™ yÚtðt
ytÚte rðþu»t-yrÄf yLÞ ftuE W…fth ™Úte. (yÚtto‚T {nt™ W…fth Au.) (7)
•Ê ÿÁŒ· ŸÎƬÁâ á •ÊŸ≈˜ ¿È Áø ⁄UÃÊ ÁŸÁ·fiÄâ lÊÒ⁄U®R÷Ë∑fi§–
•ÁÇŸ— ‡Êœ¸Ó◊Ÿfll¢ ÿÈflÊfiŸ¢ SflÊäÿ¯ ¡Ÿÿà‚ÍÆŒÿfiìÊH§8H
…ŒtÚto : nu Þwðr‚ ! su{ læñ:-«ftþMðY… ¥çxÝ:-rðãw‚T ¥|æèÜïU-Ëk„út{{tk §¯ï-RåAt™u …qýo
ÉøðuŒ¼t»Þ
317
fhðt {txu ²„ì-su çÝç¯v„}æì-MÚtt…™ fhu÷ àæéç™-…rðºt Úï„:-ðeÞo y™u „ï…:-«„Õ¼‚t™u ¥æÝÅì«t fhu Au, ‚u™tÚte Þwõ‚ ‚wk ‚u{ àæ{ü}æì-ƒ¤ðt™, ¥Ý±l}æì-®™Œthrn‚, ²é±æÝ}æì-ÞwðtðMÚttÞwõ‚,
S±æŠ²}æì-W¥t{ rðãtÞwõ‚ rðît™ ÝëÐç„}æì-{™w»Þtu{tk hts{t™ …r‚™u MðuåAtÚte «ËL™‚t…qðof «tÂ
fhe™u ¥æ…ݲ„ì-Ëk‚t™tu™u Wí…L™ ™-‚Útt yrðãt Œw:¾™u ¨êβ„ì-Œqh fh. (8)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu W¥t{ rðãt y™u þtherhf ƒ¤ rð™t ÔÞtðntrhf y™u …th{tŠÚtf
(= ËtkËtrhf y™u {tuût ËkƒkÄe) Ëw¾ fŒe …ý «t Út‚wk ™Úte. Ëk‚t™tu™u rðãt™wk Œt™ fÞto rð™t,
{t‚t-r…‚t ytrŒ }ý{wõ‚ ƒ™e þf‚t ™Úte, yu{ òýðwk òuEyu. (8)
◊ŸÊ Ÿ ÿÊ˘äflfiŸ— ‚l ∞àÿ∑§fi— ‚òÊÊ ‚Í⁄UÊ flSflfi ߸‡Ê–
⁄UÊ¡ÊfiŸÊ Á◊òÊÊflLfi§áÊÊ ‚ȬÊáÊË ªÊ·Èfi Á¬˝ÿ◊◊Îâ ⁄UˇÊfi◊ÊáÊÊH§9H
…ŒtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! ‚{u rðît™ {™w»Þ su{ }æÝ:-ËkfÕ…-rðfÕ…Y… yL‚:fhý™e ð]r¥t™e
Ý-Ë{t™ y™u ¨êÚ:-«týeytu™t „¼tuo™u ƒnth fh™the «týMÚt rðãw‚T™e Ë{t™ rð{t™ ytrŒ Þt™tuÚte
¥Š±Ý:-{t„tuo™u ¨l:-þe½ú »ç„-òÞ Au y™u ²:-su »ÜU:-ËntÞhrn‚ fuð÷ yuftkfe ¨~ææ-ËíÞ
„wý, f{o y™u Mð¼tðÞwõ‚ ±S±:-ÿÔÞtu™u þe½ú §üàæï-«t fhu Au, ‚u{ xææï¯é-…]Úðe y™u htßÞ{tk
çÐí²}æì-«er‚fthf ¥}æë„}æì-Ëðo Ëw¾tu y™u Œw:¾tu™tu ™tþ fh™th y{]‚™e Úÿæ}ææ‡ææ-hûtt fh™th ¨éÐæ‡æèW¥t{ ÔÞðnthtuÚte Þwõ‚ ç}æ~ææ±L‡ææñ-Ëðo™t r{ºt ËðoÚte W¥t{ Úæ…æÝæ-˼t y™u rðãt™t yæÞûttu™e
Ë{t™ ƒ™e™u Ä{o, yÚto, ft{ y™u {tuût™u rËØ fÞto fhtu. (9)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þtu rðãt y™u rðît™tu™t Ëk„ rð™t rð{t™ ytrŒ™u h[e™u ‚Útt ‚u{tk ƒuËe™u
yLÞ Œuþtu{tk „{™t„{™ (fhe þf‚t) ™Úte, ËíÞ, rð¿tt™ y™u W¥t{ ÿÔÞtu™e «tÂÂ (fhe þf‚t
™Úte) ‚Útt ÄtŠ{f htò htßÞ [÷tðe þf‚tu ™Úte, ‚u{ †e-…wÁ»ttu{tk rðãt ‚Útt ƒ¤™e WL™r‚
rð™t Ëw¾™e ð]rØ (ÚtE þf‚e) ™Úte. (9)
◊Ê ŸÊfi •ÇŸ ‚ÅÿÊ Á¬òÿÓÊÁáÊ ¬˝ ◊fiÁ·¸cΔUÊ •Á÷ ÁflŒÈc∑§Áfl— ‚Ÿ˜–
Ÿ÷Ê Ÿ M§¬¢ ¡fiÁ⁄U◊Ê Á◊fiŸÊÁà ¬ÈÆ⁄UÊ ÃSÿÊfi •Á÷‡ÊfiSÃ⁄UœËfiÁ„H§10H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ë{M‚ rðãt«t rðît™T ! …çÚ}ææ-M‚wr‚™u ÞtuøÞ ÜUç±:-…qýo rðãt™u ç±Îé:òýfth ¨Ýì-ÚtE™u yt… Ý|ææïMТ Ý-su ytftþ Ëðo Y…ðt¤t …ŒtÚttuo™u ™tþ™t Ë{Þu …tu‚t™t{tk
„w fhe ÷u Au, (Ë{tðe ÷u Au,) ‚u{ Ý:-y{tht ÐéÚæ-«t[e™ çÐ~²æç‡æ-r…‚t ytrŒÚte [tÕÞt
ytð‚t ¨w²æ-r{ºt‚t ytrŒ f{tuo™u }ææç|æ + Ðí + }æ<¯Ææ:-™ü fhtu ™rn; y™u „S²æ-‚u ¥ç|æàæS„ï:318
™tþ™u ¥{èçã-ËBÞfT M{hý ht¾tu yu he‚u ÚtE™u su Ëw¾™u ç}æÝæç„-™ü fhu Au, ‚uytu™u Œqh fhtu. (10)
¼tðtÚto : su{ Y…ðt™ …ŒtÚto Ëqû{ yðMÚtt™u «t ÚtE™u yL‚rhût{tk yá~Þ ÚtE òÞ AuŒu¾t‚t ™Úte, ‚u{ y{the r{ºt‚tytu ™tþ …t{u ™rn, suÚte y{u Ëðuo Ëðo «fth™t rðhtuÄ™tu íÞt„
318
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
fhe™u …hM…h r{ºt ƒ™e™u ËŒt Ëw¾e hne þfeyu. (10)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, ˼tæÞût, †e, …wÁ»t y™u rðãw‚T rðît™tu™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte
yt Ëqõ‚tÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (71)
Ëqõ‚-72
ÁŸ ∑§Ê√ÿÊfi flœ‚— ‡ÊEfiÃS∑§„¸Sà ŒœÊfiŸÊ Ÿÿ¸ÓÊ ¬ÈÆM§ÁáÊfi–
•ÁÇŸ÷ȸӮflº˝Áÿ¬ÃËfi ⁄UÿËáÊÊ¢ ‚òÊÊ øfi∑˝§ÊáÊÊ •◊ÎÃÊfiÁŸ ÁflEÊfiH§1H
…ŒtÚto : su ¥çxÝ:-yÂø™ Ë{t™ rðît™T {™w»Þ ±ï{¨:-Ë{M‚ rðãtytu™u Äthý y™u rðÄt™
fh™th àæE„:-y™trŒ MðY… …h{uïh™t ËkƒkÄÚte «ftrþ‚ ÚtÞu÷ ÐéLç‡æ-ƒnws ¨~ææ-ËíÞ yÚto™t
«ftþ fh™th ‚Útt ¥}æë„æçÝ-{tuût ËwÄe yÚttuo™u «t fh™th ç±Eæ-Ëðo ݲæü-{™w»Þtu™u Ëw¾ Útðt™t
nu‚w ÜUæòæ-Ëðo¿t r™Š{‚ ðuŒtu™t M‚tuºt Au, ‚u™u ãS„ï-ntÚt{tk «íÞût …ŒtÚto™e Ë{t™ Î{æÝ:-Äthý
fhe™u ‚Útt rðãt «ftþ™u ™ÜíUæ‡æ:-fhe™u Ä{to[hý™u çÝ ÜU:-r™ùÞ fhe™u rËØ fhu Au, ‚u Ú²è‡ææ}æìrðãt, [¢ð‚eo htßÞ ytrŒ Ä™™wk Úç²Ðç„:-…t÷™ fh™th ©e…r‚ |æ鱄ì-ƒ™u Au. (1)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! y™L‚ ËíÞrðãt Þwõ‚ y™trŒ Ëðo¿t …h{uïh™u ‚{tht rn‚™u {txu
…tu‚t™e rðãtÚte …qýo y™trŒY… ðuŒtu™u «ftrþ‚ fhu÷ Au. ‚u™wk yæÞÞ™ y™u yæÞt…™Úte ÄtŠ{f
rðît™ ƒ™e™u ‚{u Ä{o, yÚto, ft{ y™u {tuût™u rËØ fhtu. (1)
•S◊ flà‚¢ ¬Á⁄U ·ãâ Ÿ ÁflfiãŒÁãŸë¿ãÃÊ ÁflEfi •◊ÎÃÊ •◊Ífi⁄UÊ—–
üÊ◊ÿÈflfi— ¬Œ√ÿÊfi Áœÿ¢œÊSÃSÕÈ— ¬Œ ¬fi⁄◊ øÊfl¸ÇŸ—H§2H
…ŒtÚto : su ç±Eï-Ëðo ¥}æë„æ:-Wí…r¥t-{]íÞw hrn‚ y™trŒ ¥}æêÚæ:-{qZ‚trŒ Œtu»thrn‚ Ÿæ}æ²é±:©{Úte Þwõ‚ ÐÎò:-Ëw¾tu™u «t ç{²‹{æ: ƒwrØ y™u f{o™u Äthý fh™th §ÓÀ‹„:-©Øt¤w ƒ™e™u
{™w»Þ ¥S}æï-y{™u ±y¨}æì-…wºt Ë{t™ Ëw¾tu{tk r™ðtË fhtð‚e «rËØ [thuÞ ðuŒtu™e Þwõ‚ ðtýe™t
¨‹„}æì-ð‚o{t™™u ÐçÚ籋ÎÝì-«t fhu Au, ‚uytu ¥xÝï: + ™æL-©uc su{ ntuÞ ‚u{ …h{tí{t™t
ÐÚ}æï-Ëðtuoíf]ü ÐÎï-«t Útðt ÞtuøÞ Ëw¾Y…e {tuût…Œ{tk „Sƒé:-ÂMÚt‚ ÚttÞ Au; y™u suytu òý‚t
™Úte, ‚uytu ‚u ƒúñ…Œ™u «t Út‚t ™Úte. (2)
¼tðtÚto : Ëðo Sðtu y™trŒ Au, ‚u{tk su {™w»Þ-ŒunÄthe (Sðtu) Au, ‚u™u Eïh W…Œuþ fhu
Au, fu-nu {™w»Þtu ! ‚{u Ëðo ðuŒtu™t yæÞÞ™ y™u yæÞt…™Úte y¿tt™Úte hrn‚ y™u ¿tt™ðt™
‚Útt …wÁ»ttÚteo ƒ™e™u Ëw¾e ƒ™tu. ðuŒtÚto-¿tt™ rð™t ftuE …ý {™w»Þ Ë{M‚ rðãtytu™u «t fhe
þf‚tu ™Úte, ‚uÚte ‚{u ðuŒrðãt™e Ëthe he‚u ð]rØ-WL™r‚ fhtu. (2)
ÉøðuŒ¼t»Þ
319
ÁÃdÊ ÿŒfiÇŸ ‡Ê⁄UŒSàflÊÁ◊ë¿È®Áø¥®fi ÉÊÎÆß ‡ÊÈøfiÿ— ‚¬ÿʸŸ˜–
ŸÊ◊ÊfiÁŸ ÁøgÁœ⁄U ÿÁôÊÿÊãÿ‚ÍfiŒÿãà Ããfl1>— ‚È¡ÊfiÃÊ—H§3H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðî™T ! ²„ì-su àæ陲:-…rðºt ¨é…æ„æ:-rðãt, r¢Þtytu{tk W¥t{ fwþ¤‚tÚte
«rËØ {™w»Þ àæéç™}æì-…rðºt y±æ}æì-‚™u ç„d:-ºtý àæÚÎ:-}‚wðt¤t ËkðíËhtu™wk ¨Ð²æüÝì-Ëuð™ fhu,
‚u §„ì-s ²ç¿æ²æçÝ-f{o, W…tË™t y™u ¿tt™™u rËØ fhðt ÞtuøÞ ÔÞðnth Ýæ}ææçÝ-yÚto ¿tt™ Ërn‚
Ëk¿ttytu™u Îç{Úï-Äthý fhu 癄ì-y™u Íæë„ïÝ-½]‚ y™u s¤™e ËtÚtu „‹±:-þhehtu™u …ý ¥¨êβ‹„[÷tðu. (3)
¼tðtÚto : ftuE …ý ({™w»Þ) ðuŒ™u ¼ÛÞt rð™t rðãt™u «t fhe þf‚tu ™Úte. (rðît™ ƒ™e
þf‚tu ™Úte.) ‚Útt rðãt rð™t {™w»Þ sL{™e ËV¤‚t y™u …rðºt‚t «t Út‚e ™Úte, ‚uÚte Ëðo
{™w»Þtuyu «Þí™…qðof yu f{o ËŒt fhðwk òuEyu. (3)
•Ê ⁄UÊŒfi‚Ë ’ή„ÃË flÁflfiŒÊŸÊ— ¬˝ L§Áº˝ÿÊfi ¡Á÷˝⁄U ÿÁôÊÿÊfi‚—–
ÁflŒã◊Ãʸ®fi Ÿ◊ÁœfiÃÊ ÁøÁ∑§àflÊŸÁÇŸ¢ ¬Œ ¬fi®⁄U®R◊ Ãfi|SÕflÊ¢‚fi◊˜H§4H
…ŒtÚto : su LçÎí²æ-su Œwü þºtwytu™u hztð™th™t ËkƒkÄe ±ïç±ÎæÝæ:-yíÞk‚ ¿tt™Þwõ‚ ²ç¿æ²æ¨:Þ¿t™e rËrØ fh™th rðît™s™tu Ïæëã„è-{nt™ ÚæïΨè-¼qr{, htßÞ y™u rðãt™t «ftþ™u ¥æ…ç|æíÚïÄthý, …tu»tý fhu Au y™u Ë{„ú rðãtytu™u òýu Au, ‚uytu™t rð¿tt™™u «t fhe™u su ç™çÜUy±æÝì¿tt™ðt™ Ýï}æç{„æ-«t …ŒtÚttuo™u Äthý fh™th }æœæü:-{™w»Þ ÐÚ}æï-Ëðtuoíf]ü ÐÎï-«t fhðt
ÞtuøÞ {tuût…Œ{tk „çSƒ±æ¢¨}æì-ÂMÚt‚ ÚtE™u ¥çxÝ}æì-…h{uïh™u Ðíç±Î„ì- òýu Au, ‚u s Ëw¾
¼tu„ðu Au. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ðuŒ¿tt‚tÚte W¥t{ r™Þ{…qðof ðuŒrðãt «t fhe™u, rðît™ ƒ™e™u ‚Útt
…h{uïh™u y™u ‚u™e h[™t™u òýe™u yLÞtu™u rðãt r™hk‚h yt…ðe òuEyu. (4)
‚¢¡ÊŸÊŸÊ ©U¬fi ‚ËŒãŸÁ÷ôÊÈ ¬àŸËfiflãÃÊ Ÿ◊Sÿ¯ Ÿ◊SÿŸ˜–
Á⁄UÁ⁄UÄflÊ¢‚fiSÃãflfi— ∑Χáflà SflÊ— ‚πÊ ‚ÅÿÈfiÁŸ¸Á◊Á· ⁄UˇÊfi◊ÊáÊÊ—H§5H
…ŒtÚto : su ¨¢…æÝæÝæ:-Ëthe he‚u òýe™u ÐyÝ豋„:-«þkrË‚ rðãtÞwõ‚ Þ¿ttu™u òý™the †eytu
Ërn‚ Úÿæ}ææ‡ææ:-Ä{o y™u rðãt™e hûtt fhe™u rðît™s™tu çÚçڱ梨:-rðþu»t fhe™u …t…tuÚte …]ÚtfT
320 ƒuËðt òýu Au ‚Útt Ý|æS²}æì-™{Mfth fhðt ÞtuøÞ
¥ç|æ¿æé-suðtytu™e ©Ð¨èÎÝì-ËL{w¾ Ë{e…
…h{uïh y™u yæÞt…f rðît™™tu Ý}æS²Ýì-Ëífth fhu Au y™u çÝç}æç¯-yrÄf rðãt ntuðtÚte M…ÄtoÞwõ‚
r™hk‚h ÔÞðnth{tk «r‚ûtý{tk ¨w²é:-r{ºt™t ¨¶æ-r{ºt™e Ë{t™ S±æ:-…tu‚t™t „‹±:-þhehtu™u
320
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÜëU‡±„-ƒ÷ðt™ y™u htu„hrn‚ fhu Au, ‚u {™w»Þ ¼tøÞþt¤e ntuÞ Au. (5)
¼tðtÚto : Eïh y™u rðît™tu™t Ëífth rð™t ftuE™u …ý rðãtsLÞ Ëw¾ {¤e þf‚wk ™Úte,
‚uÚte Ëífth fhðt ÞtuøÞ™tu Ëífth ËŒt fhðtu òuEyu. (5)
ÁòÊ— ‚åà ÿŒ˜ ªÈsÊfiÁŸ àfl ßଌÊÁflfiŒÁãŸÁ„fiÃÊ ÿÁôÊÿÊfi‚—–
Ã÷Ëfi ⁄UˇÊãà •◊Îï ‚¡Ê·Êfi— ¬‡ÊÍ°pfi SÕÊÃÏ°p⁄UÕ¯ ø ¬ÊÁ„H§6H
…ŒtÚto : nu rðît™ {™w»Þtu ! su{ y±ï-ftuE ²ç¿æ²æ¨:-Þ¿t™u rËØ fh™th rðît™ ²„ì-su çÝçã„æMÚttr…‚ rðãtrŒ Ä™ Y… xæésæçÝ-„w y™u Ëðo he‚u Mðefth fh™th ÐÎæ-«t Útðt ÞtuøÞ ¨Œ„Ët‚ yÚtto‚T [th ðuŒtu y™u ºtý-r¢Þt ftiþÕÞ, rð¿tt™ y™u …wÁ»ttÚttuo™u ç~æ:-©ðý, {™™ y™u
rð[th fhðtÚte ¥ç±‹ÎÝì-«t fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý ‚u™u «t fhtu.
nu rs¿ttËw Ëßs™ ! su{ ¨…æï¯æ:-Ë{t™ «er‚™wk Ëuð™ fh™th „ïç|æ:-‚uytuÚte ¥}æë„}æì-Ä{o,
yÚto, ft{ y™u {tuûtY…e Ëw¾ ÐàæêÝì-…þwytu™e Ë{t™ {q¾o‚tÞwõ‚ {™w»Þ y™u …þw ytrŒ ™‚Útt ™tufh ytrŒ Sƒæ„ëÝì-¼qr{ ytrŒ MÚttðh ™-y™u htßÞ, hí™trŒ Ëk…r¥t ™Úƒ}æì-{™w»Þ ytrŒ
sk„{ ™-y™u †e-…wºt ytrŒ™e Úÿæ‹„ï-hûtt fhu Au, ‚u{ yu™e ‚wk §„ì-…ý Ðæçã-hûtt fh. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðît™tu™wk y™wfhý fhðwk òuEyu {q¾toytu™wk ™rn. su{ Ëí…wÁ»t ftÞtuo{tk
«ð]¥t ÚttÞ Au y™u Œwü f{tuo™tu íÞt„ fhu Au, ‚u{ Ëk…qýo ÔÞðnth fhðtu òuEyu. (6)
ÁflmÊ° •fiÇŸ flÿÈŸÊfiÁŸ ÁˇÊÃËŸÊ¢ √ÿÊfiŸÈÆ·Ä¿ÈÆ L§œÊfi ¡Ëfl‚fi œÊ—–
•ãÃÁfl¸mÊ° •äflfiŸÊ ŒflÿÊŸÊŸÃfiãº˝Ê ŒÍÆÃÊ •fi÷flÊ „Áflflʸ≈˜H§7H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ë{M‚ Ëw¾ «t fhtð™th s„Œeïh su fthýu ¥‹„<±mæÝì-yL‚:fhý™t
Ëðo ÔÞðnthtu™u ‚Útt ç±mæÝì-ƒtñ ftÞtuo™u òý™th ¥„‹Îí:-yt¤Ëhrn‚ ãç±±æüÅì-rð¿tt™ ytrŒ
«t fhtð™th yt… çÿæ„èÝæ}æì-{™w»Þtu™t ±²éÝæçÝ-rð¿tt™tu™u …豨ï-Sð™™u {txu àæéL{:-«tÂ
fhðt ÞtuøÞ Ëw¾tu™u ¥æÝé¯ÜUì-y™wfq¤‚t…qðof ç±{æ:-rðrðÄ «fthÚte Äthý fhtu Atu. ðuŒ îtht Îï±²æÝæÝìrðît™tu™t „{™t„{™™tk ¥Š±Ý:-{t„tuo™wk Îê„:-rð¿tt™ fhtð™th ¥|æ±:-ƒ™tu Atu, suÚte y{u yt…™tu
Ëífth yð~Þ fheyu. (7)
¼tðtÚto : su «tÚto™t fhu÷ y™u Ëuð™ fhu÷ …h{uïh yÚtðt rðît™ Ä{oÞwõ‚ {t„o™u ‚Útt
rð¿tt™™u ƒ‚tðe™u Ëw¾ «Œt™ fhu Au, ‚u™wk Ëuð™ fu{ ™ fhðwk òuEyu ? (7)
SflÊäÿÊfi ÁŒfl •Ê ‚åà ÿuË ⁄UÊÿÊ ŒÈ⁄UÊ √ÿÎfiÃôÊÊ •fi¡ÊŸŸ˜–
ÁflŒŒ˜ ª√ÿ¯ ‚⁄U◊Êfi ºÎÆ…◊ÍÆflZ ÿŸÊ ŸÈ ∑¢§ ◊ÊŸÈfi·Ë ÷Ê¡fià Áfl≈˜H§8H
ÉøðuŒ¼t»Þ
321
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu su{-su{ S±æŠ²:-Ëðo™t fÕÞtý™u ÞÚttð‚T rð[th™th «„¿ææ:-ËíÞ™t ¿tt‚t
²ïÝ-su …wÁ»ttÚtoÚte ²uè:-{nt™ ¨Œ„-Ë ËkÏÞtðt¤t çα:-ËqÞo™e Ë{t™ rðãt Úæ²:-Ëðtuoíf]ü
Ä™™t ÎêÚ:-«ðuþ MÚtt™tu™u ò…æÝÝ-òýu Au ‚Útt ¨Ú}ææ-ƒtuÄ Ë{t™ fh™the }ææÝé¯è-{™w»Þtu™e
ç±Åì-«ò öÉ}æì-áZ-r™ù÷ ª±ü}æì-Œtu»ttu™tu ™tþ xæò}æì-…þw y™u RrLÿÞtu™tu rn‚fthf Ëw¾™u Ýéþe½ú ç±Î„ì-«t ÚttÞ Au, ‚u{ yu f{o™wk ËŒt Ëuð™ fhtu. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au, fu-‚uytu suðe rðãt MðÞk «t fhu, ‚uðe Ëðo™u r™»f…x‚tÚte
ËŒt «Œt™ fhu, suÚte {™w»Þtu Ëðo Ëw¾tu™u «t fhe þfu. (8)
•Ê ÿ ÁflEÊfi Sfl¬àÿÊÁŸfi ÃSÕÈ— ∑ΧfiáflÊŸÊ‚Êfi •◊ÎÃàflÊÿfi ªÊÃÈ◊˜–
◊qÊ ◊„|jfi— ¬ÎÁÕflË Áfl ÃfiSÕ ◊ÊÃÊ ¬ÈÆòÊÒ⁄UÁŒfiÁÜʸÿfi‚ fl—H§9H
…ŒtÚto : su{ ²ï-su ¥}æë„y±æ²-{tuûttrŒ Ëw¾™u {txu xææ„é}æì-¼qr{™e Ë{t™ ƒtuÄ Ë{qn™u
ÜëU‡±æÝæ¨:-rËØ fhe™u rðît™s™ }æãçj:-yíÞk‚ Ëw¾fthf „wýtu™e ËtÚtu ç±Eæ-Ëðo S±Ðy²æçÝW¥t{ rþûttÞwõ‚ …wºttrŒ™u }æqæ-{nt™ „wýtuÚte {沨ï-Äthý™u {txu Ðë烱è-¼qr{™e Ë{t™ Ðé~æñ:…wºttu™e ËtÚtu }ææ„æ-{t‚t™e Ë{t™ ¥çÎç„:-«ftþMðY… ËqÞo MÚtq÷ …ŒtÚttuo{tk ±ï:-ÔÞt fh™th
…ûte™e Ë{t™ ¥æ„Sƒé:-ÂMÚt‚ ÚttÞ Au, ‚u{ nwk yu f{o™wk 籄Sƒï-rðþu»t fhe™u „úný fhwk Awk. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðît™tu™e Ë{t™ …tu‚t™t Ëk‚t™tu™u Ëwrþûtt y™u rðãtÚte Þwõ‚ fhe™u
Ä{o, yÚto, ft{ y™u {tuût™u «t fhðt òuEyu. (9)
•Áœ ÁüÊÿ¢ ÁŸ ŒfiœÈƇøÊLfi§◊|S◊|ãŒflÊ ÿŒˇÊË •◊ÎÃÊ •∑Îfi§áflŸ˜–
•œ ˇÊ⁄U|ãà Á‚ãœfiflÊ Ÿ ‚ÎÆc≈UÊ— ¬˝ ŸËøËfi⁄UÇŸ •Lfi§·Ë⁄U¡ÊŸŸ˜H§10H
…ŒtÚto : su{ ²„ì-su ¥}æë„æ:-sL{-{hýhrn‚ {tuût™u «t rðît™tu ¥çS}æÝì-yt ÷tuf{tk çŸæ²}æìrðãt y™u htßÞ™t yiïÞo™e þtu¼t™u ¥ç{çÝÎ{é:-yrÄf Äthý ™æL}æì-©uc ÔÞðnth çα:-«ftþ
y™u rð¿tt™Úte ¥ÿæè-ƒnth-ykŒh òuðt™e rðãt™u ¥ÜëU‡±Ýì-rËØ fhe™u ¨ëcÅæ:-Wí…L™ fhu÷e 程{±:™Œeytu™e Ý-Ë{t™ ¥{-y™L‚h Ëw¾tu™u ÿæÚç‹„-yt…u Au. Ýè™è:-r™hk‚h Ëuð™ fh™th ‚Útt ¥L¯è:«¼t‚™e Ë{t™ Ë{M‚ Ëw¾ «t fhtð™the rðãt y™u r¢Þt™u Ðíæ…æÝÝì-ËBÞfT òýu Au, ‚u{
nu ¥xÝï-rðît™ {™w»Þ ‚wk …ý ÞÚttþÂõ‚ Ëðo ftÞtuo™u rËØ fh. (10)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ÞÚttÞtuøÞ he‚u rðît™tu™wk yt[hý y…™tytu, {q¾toytu™wk ™rn.
su{ ™Œeytu Ëw¾ Wí…L™ fhu Au, ‚u{ ‚{u Ëðo™u {txu Ëðo Ëw¾ Wí…L™ fhtu. (10)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh y™u 322
rðît™tu™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte Ëqõ‚tÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto
ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (72)
Ëqõ‚-73
322
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
⁄U®RÁÿŸ¸ ÿ— Á¬fiÃÎÁflûÊÊ flfiÿʜʗ ‚ÈƬ˝áÊËfiÁÃÁ‡ø|Ä∑§ÃÈ·Ê Ÿ ‡ÊÊ‚Èfi—–
SÿÊŸ‡ÊË⁄UÁÃfiÁÕŸ¸ ¬˝ËfiáÊÊŸÊ „ÊÃfifl ‚kfi ÁflœÃÊ Áfl ÃÊfi⁄UËØH§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²:-su rðît™T çЄë籜æ:-r…‚t, r…‚t{n ytrŒ yæÞt…ftuÚte «‚e‚
rðãtÞwõ‚ ÚtÞt Úç²:-Ä™Ë{qn™e Ý-Ë{t™ ±²æï{æ:-Sð™™u Äthý fh™th ¨éÐí‡æèç„:-©uc ™er‚Þwõ‚
‚Útt ç™çÜU„é¯é:-©uc rðãtÞwõ‚ àææ¨é:-W…Œuþf {™w»Þ™e Ý-Ë{t™ S²æïÝàæè:-rðãt, Ä{o y™u …wÁ»ttÚto
Þwõ‚ Ëw¾{tk Ëqðt Ðíè‡ææÝ:-«ËL™ ‚Útt ¥ç„çƒ:-{ntrðît™, ¼ú{ý y™u W…Œuþ fh™th, …htu…fthe
{™w»Þ™e Ý-Ë{t™ ç±{„:-y™u Ëðo ÔÞðnthtu™wk rðÄt™ fhu Au. ‚u™t ãæï„ï±-ytŒt™-«Œt™ðt¤t
¨Îì}æ-½h™e Ë{t™ rðã{t™ þheh™wk 籄æÚè„ì-Ëuð™ y™u ‚u™tÚte W…fth ÷E™u Ëðo™u yt…u Au,
‚uytu™wk r™íÞ Ëuð™ y™u ‚u™tÚte …htu…fth fhtÔÞt fhtu. (1)
¼tðtÚto : rðãt™e «tÂÂ, Ä{o™wk y™wct™, rðît™tu™e Ëk„r‚ y™u W¥t{ rð[thtu rð™t ftuE
{™w»Þ™u rðãt y™u Ëwrþûtt™tu Ëtûttífth ‚Útt rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuo™wk rðþu»t ¿tt™ Út‚wk ™Úte y™u
r™íÞ ¼ú{ýþe÷ rðît™ yr‚rÚtytu (= ËkLÞtËeytu)™t W…Œuþ rð™t ftuE ¼ú{hrn‚ ÚtE þf‚tu
™Úte. ‚uÚte yuðt ftÞtuo ËŒt fhðt òuEyu. (1)
ŒflÊ Ÿ ÿ— ‚fiÁflÃÊ ‚àÿ◊fiã◊Ê ∑˝§àflÊfi ÁŸ¬ÊÁÃfi flÎÆ¡ŸÊfiÁŸ ÁflEÊfi–
¬ÈÆL§¬˝‡ÊSÃÊ •◊Á߸ ‚àÿ •Êà◊fl ‡ÊflÊfi ÁŒÁœ·ÊƒÿÊ ÷ÍØH§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²:-su ¨ç±„æ-ËqÞo Îï±:-rŒÔÞ„wý™e Ý-Ë{t™ ¨y²}æ‹}ææ-ËíÞ™u
sýtð™th y™u òýfth rðît™ ÜíUy±æ-ƒwrØ y™u f{oÚte ç±Eæ-Ëðo ±ë…ÝæçÝ-ƒ÷™e çÝÐæç„-hûtt
fhu Au. ÐéLÐíàæS„:-y™uf{tk yr‚ ©uc ¥}æç„:-W¥t{ MðY…™e Ý-Ë{t™ ¨y²:-yrð™tþe MðY…
çÎç{¯æIJæ:-Äthý y™u …tu»tý fh™th ¥æy}æï±-ytí{t™e Ë{t™ àæï±:-Ëw¾ MðY… yæÞt…f y™u
W…Œuþf |æê„ì-Au, ‚u™wk Ëuð™ fhe™u rðãt™e WL™r‚ fhtu. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht rðît™tu™t Ëk„ rð™t ËíÞrðãt, ƒ÷, Ëw¾, y™u ËtiLŒÞo «t fhe
þft‚t ™Úte, ‚uÚte yu (rðît™tu)™e r™íÞ Ëuðt fhðe òuEyu. (2)
ŒflÊ Ÿ ÿ— ¬ÎfiÁÕflË¥ ÁflEœÊfiÿÊ ©U¬ˇÊÁÃfi Á„ÃÁ◊fiòÊÊ Ÿ ⁄UÊ¡Êfi–
¬ÈÆ®⁄U®R— ‚Œfi— ‡Êê◊¸‚ŒÊ Ÿ flË⁄UÊ •fiŸfllÊ ¬ÁÃfi¡Èc≈®fl ŸÊ⁄UËfiH§3H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²:-su Îï±:-W¥t{ Ëw¾tu™t «Œt‚t …h{uïh y™u rðît™ Ðë烱è}æì¼qr{™e Ë{t™ ç±E{æ²æ:-rðï™u Äthý fh™th çã„ç}æ~æ:-r{ºttu™u Äthý fhe™u Úæ…æ-˼t ytrŒ™t
yæÞût™e Ý-Ë{t™ ©Ðÿæïç„-òýu Au y™u r™ðtË fhu Au ‚Útt ÐéÚ: ¨Î:-«Út{ þºtwytu™u {th™th
y™u ÞwØ™u òý™th àæ}æü¨Î:-Ëw¾{tk ÂMÚth Út™th y™u ±èÚæ:-ÞwØ{tk þºtwytu™u VUf™th™e Ý-Ë{t™
ÉøðuŒ¼t»Þ
323
‚Útt ¥Ý±læ-rðãt, ËtikŒÞo ytrŒ þw¼„wýÞwõ‚ ÝæÚè-™h™e †e Ðç„…écÅï±-su …r‚™e Ëuðt fh™the
‚u™e Ë{t™ Ëw¾tu{tk r™ðtË fhu Au, ‚u™wk ËŒt Ëuð™ fhtu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtu …h{uïh y™u rðît™tu™e ËtÚtu «ð]¥t ÚtÞt rð™t Ë{M‚ ƒ¤ y™u Ëw¾ «tÂ
fhe þf‚t ™Úte. ‚uÚte yu ƒL™u™e ËtÚtu ËŒt «u{ ht¾u. (3)
â àflÊ Ÿ⁄UÊ Œ◊ •Ê ÁŸàÿfiÁ◊h◊ÇŸ‚øfiãà ÁˇÊÁ÷Èfi œ˝ÈÆflÊ‚Èfi–
•Áœfi lÈÆ꟢ ÁŸ ŒfiœÈÆ÷͸ÿ¸®fi|S◊ã÷flÊfi ÁflEÊÿÈfiœ¸L§áÊÊfi ⁄UÿËáÊÊ◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rð¿tt™ fhtð™th rðît™ ! Ú²è‡ææ}æì-rðãt y™u Ë{M‚ …]ÂÚð™tk htßÞ™u rËØ
fhu÷ Ä™™u {L‡æ:-Äthý fh™th ç±Eæ²é:-Ëk…qýo Sð™Þwõ‚ yt… ¥çS}æÝì-yt {™w»ÞsL{ y™u
s„‚{tk ËntÞfthe |æ±-Úttytu. su |æêçÚ-rð…w÷ lé}Ý}æì-rðãt «ftþY…e Ä™ y™u feŠ‚™u Äthý
fhtu Atu, „}æì-‚u çÝy²}æì-r™hk‚h §h}æì-«Œe y±æ-yt…™u {íé±æ¨é-áZ çÿæ焯é-¼qr{{tk su ÝÚ:-™Þ™
fh™th Ëðo {™w»Þ ¥ç{çÝÎ{é:-Äthý fhu y™u Î}æï-þtÂL‚Þwõ‚ ½h{tk ¥æ¨™‹„-fhu, ‚u™wk r™íÞ
Ëuð™ fhtu. (4)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su …h{uïhu yt ËkËth{tk y™uf …ŒtÚttuo h[u÷t Au y™u su rðît™
îtht òýe þftÞ Au, ‚u™wk rð¿tt™ y™u W…tË™t ‚Útt Ëk„r‚Úte Ët[wk Ëw¾ «t ÚttÞ Au, ‚u{
‚{u òýtu. (4)
Áfl ¬ÎˇÊÊfi •ÇŸ ◊ÉÊflÊfiŸÊ •‡ÿÈÆÁfl¸ ‚ÍÆ⁄UÿÊ ŒŒfiÃÊ ÁflE◊ÊÿÈfi—–
‚Ÿ◊ flÊ¡¯ ‚Á◊Õcflÿʸ ÷ʪ¢ Œfl·ÈÆ üÊflfi‚ ŒœÊfiŸÊ—H§5H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëw¾MðY… rðît™ yt…™t W…ŒuþÚte su{ ¥²ü:-Mðt{e y™u ði~Þ |ææxæ}æìËuð™eÞ …ŒtÚttuo™e Ë{t™ }æÍæ±æÝ:-ËífthÞwõ‚ Ä™ðt™ Î΄:-Œt™þe÷ ¨êÚ²:-{uÄtðes™ ¨ç}æƒï¯éËk„út{tu ‚Útt Îï±ï¯é-rðît™ y™u rŒÔÞ „wýtu{tk ±æ…}æì-rð¿tt™™u Î{æÝæ:-Äthý fhe™u Ÿæ±¨ï-©ðý
fhðt ÞtuøÞ feŠ‚™u {txu Ðëÿæ:-yíÞw¥t{ yL™ y™u ç±E}æì-Ëk…qýo ¥æ²é:-Sð™™u òà²é:-rðþu»t
fhe™u ¼tu„ðu y™u 籨Ýï}æ-rðþu»t fhe™u Ëuð™ fhu, ‚u{ y{u …ý fÞto fheyu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht Eïh y™u rðît™tu™e ËntÞ‚t ‚Útt …wÁ»ttÚtoÚte Ë{M‚ Ëw¾ «tÂ
fhe þftÞ Au, yLÞ he‚u ™rn. (5)
´§ÃSÿ Á„ œŸflÊfi flÊfl‡ÊÊŸÊ— S◊ŒÍfiäŸË— ¬Ë¬ÿfiãà lÈ÷fiÄÃÊ—–
¬⁄UÊflÃfi— ‚È◊Áâ Á÷ˇÊfi◊ÊáÊÊ 324
Áfl Á‚ãœfifl— ‚◊ÿÊfi ‚dÈÆ⁄UÁº˝fi◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ ±æ±àææÝæ:-yíÞk‚ þtu¼tÞ{t™ S}æÎê{è:-…w»f¤ ŒqÄ Œu™the
{ïݱ:-„tÞtu Ðèв‹„-ŒqÄ ytrŒÚte ð]rØ fhu Au, su{ lé|æv„æ:-«ftþ™t rðr¼L™ rfhýtu ÐÚ汄:-
324
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Œqh ŒuþÚte ¥çÎí}æì-{u½™u ¨}æ²æ-Ë{Þ …h ðhËtðu Au, 程{±:-™Œeytu ¨dé:-ðnu Au, ‚u{ ‚{u
¨é}æç„}æì-©uc rð¿tt™™u ç|æÿæ}ææ‡ææ:-rs¿ttËtÚte ç±-rðþu»t‚: òýe™u yLÞ {™w»Þtu™u {txu rðãt y™u
Ëwrþûtt…qðof «„S² çã-{u½Úte Wí…L™ s¤™e Ë{t™ ËíÞ™e s ð»tto fhtu. (6)
¼tðtÚto : su{ yÂø™Úte ËBÞfT þwØ fhu÷ s¤ þÂõ‚ŒtÞf ƒ™e™u rð¿tt™tuí…tŒf ƒ™e òÞ
Au, ‚u{ ÄtŠ{f rðît™ ƒ™u. (6)
àfl •fiÇŸ ‚È◊Áâ Á÷ˇÊfi◊ÊáÊÊ ÁŒÁfl üÊflÊfi ŒÁœ⁄U ÿÁôÊÿÊfi‚—–
ŸÄÃÊfi ø ø∑˝È§L§·‚Ê ÁflMfi§¬ ∑ÎƧcáÊ¢ ø flá¸ÓÊ◊L§áÊ¢ ø ‚¢ œÈfi—H§7H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™ yæÞt…f ! su çÎç±-«ftþMðY… y±ï-yt…™e Ë{e… hnu÷ ç|æÿæ}ææ‡ææ:rðãtytu™e s r¼ûtt fh™th ²ç¿æ²æ¨:-yæÞÞ™ Y… f{o [‚wh rðît™s™ ¨é}æç„}æì-©uc ƒwrØ™u
Îç{Úï-Äthý fhu Au, ‚Útt Ÿæ±:-©ðý y™u yL™™u ¨¢{é:-Äthý fhu Au; Ýv„æ-htrºt ™-y™u ©¯¨ærŒðË™e ËtÚtu ÜëUc‡æ}æì-~Þt{ ¥L‡æ}æì-÷t÷ ±‡æü}æì-ðýo™u ™-‚Útt ‚u™tÚte swŒt ðýtuoÚte Þwõ‚ …ŒtÚttuo™u
Äthý fhu Au, ™-y™u ç±MÐï-rðÁØ Y…™wk rð¿tt™ ™ÜíéU:-fhu Au, ‚uytu Ëw¾e ÚttÞ Au. (7)
¼tðtÚto : …h{uïh™e Ë]rü™t rðþu»t ¿tt™ rð™t ftuE…ý {™w»Þ …qýo rðît™ ƒ™e þf‚tu ™Úte.
su{ htrºt y™u rŒðË rðhwØ Y…ðt¤t Au, ‚u{ ËtÄBÞo-y™wfq¤ y™u ðiÄBÞo-rðÁØ™t rð[th îtht
Ëðo …ŒtÚttuo™u (Ëðos™) òýe ÷u. (W…Þtu„{tk ÷u.) (7)
ÿÊŸ ⁄Êÿ ◊ûÊʸãà‚È·ÍfiŒÊ •ÇŸ à SÿÊfi◊ ◊ÉÊflÊfiŸÊ flÿ¢ øfi–
¿Êÿfl ÁflE¢ ÷ÈflfiŸ¢ Á‚‚ˇÿʬÁ¬˝flÊŸ˝ÊŒfi‚Ë •ãÃÁ⁄UfiˇÊ◊˜H§8H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-s„Œeïh ! su yt… ²æÝì-su ¨é¨êÎ:-ûtÞ y™u ð]rØ Ä{oÞwõ‚ }æy„æüÝì-{™w»Þtu™u
Úæ²ï-rðãtrŒ Ä™™u {txu 稨çÿæ-ËkÞwõ‚ fhtu Atu, „ï-‚uytu ±²}æì-y{u }æÍæ±æÝì:-«þkrË‚ Ä™Þwõ‚
S²æ}æ-ÚtEyu ™-y™u su yt… Àæ²ï±-þhehtu™e AtÞt™e Ë{t™ ç±E}æì-Ë{M‚ |æé±Ý}æì-s„‚ y™u
ÚæïΨè-ytftþ, …]rÚtðe y™u ¥‹„çÚÿæ}æì-yL‚rhût™u ¥æÐçÐí±æÝì-…qýo fh™th Atu, ‚u yt…™e y{u
W…tË™t fheyu. (8)
¼tðtÚto : rðît™tuyu Rïh™e W…tË™t y™u …wÁ»ttÚto îtht MðÞk rðãt ytrŒ Ä™tuÚte Ëk…L™
ƒ™e™u Ëðo {™w»Þtu™u rðãtrŒ Ä™tuÚte Þwõ‚ fhðt òuEyu. (8)
•fl¸®fi|j⁄UÇŸ •fl¸ÓÃÊ ŸÎÁ÷ŸÏ¸ãflË⁄UÒfl˸⁄UÊãflfiŸÈÿÊ◊Ê àflÊÃÊfi—–
߸‡ÊÊŸÊ‚fi— Á¬ÃÎÁflûÊSÿfi ⁄UÊÿÊ Áfl ‚ÍÆ⁄Uÿfi— ‡ÊÃÁ„fi◊Ê ŸÊ •‡ÿÈ—H§9H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ë{M‚ Ëw¾tu™u «t fhtð™th …h{uïh ! yt…™t îtht y±æï„æ:-hrût‚ y{u
ÉøðuŒ¼t»Þ
325
¥±üç|Î:-«þkrË‚ ½tuztytuÚte ¥±ü„:-½tuztytu™u Ýëç|æ:-rðãtrŒ ©uc „wýÞwõ‚ {™w»ÞtuÚte ÝëÝì-rþûtt
Ä{oðt¤t {™w»Þtu y™u ±èÚñ:-þtiÞtorŒ Þwõ‚ þqhðehtu îtht ±èÚæÝì-þqh‚t ytrŒ „wýÞwõ‚ þqhðehtu™e
«t ±Ýé²æ}æ-Útðt {txu RåAt y™u Þt[™t fhu. yt…™e f]…tÚte çЄë籜æS²-r…‚t™tk ¼tu„ðu÷t
Úæ²:-Ä™Úte §üàææÝæ¨:-Ë{Úto Mðt{e y{u ƒ™eyu y™u ¨êÚ²:-{uÄtðe rðît™ Ý:-y{™u àæ„çã}ææËtu nu{L‚ }‚w ËwÄe òà²é:-«t Út‚t hnu. (9)
¼tðtÚto : Eïh™t „wý, f{o y™u Mð¼tðtu™u y™wfq¤ yt[hý rð™t {™w»Þtu™u W¥t{ rðãtytu
‚Útt …ŒtÚttuo™e «t yËk¼ð Au. ‚uÚte yu f{tuo™u r™íÞ «u{Úte fhðt òuEyu. (9)
∞ÃÊ Ãfi •ÇŸ ©UøÕÊfiÁŸ flœÊ ¡Èc≈ÊfiÁŸ ‚ãÃÈÆ ◊Ÿfi‚ NUŒ øfi–
‡Ê∑§◊fi ⁄UÊÿ— ‚ÈÆœÈ⁄UÊ ÿ◊¢ Ã˘Áœ üÊflÊfi Œfl÷fiÄâ ŒœÊfiŸÊ—H§10H
…ŒtÚto : nu ±ï{:-Ëðo™t yL‚:fhý{tk hnu÷ ntuðtÚte Ëðo™u ƒwrØ«ŒÄ‚to ¥xÝï-rð¿tt™Œt‚t
s„Œeïh ! „ï-yt…™e f]…tÚte »„æ-+ ©™ƒæçÝ-ðuŒð[™ y{tht }æݨï-{™ ™-y™u NÎï-ytí{t™u
{txu …écÅæçÝ-Ëuð™ fhu÷ «er‚fthf ¨‹„é-ÚttÞ. ‚u „ï-yt…™t ËkƒkÄÚte ²}æ}æì-r™Þ{ fh™th Îï±|æv„}æìrðît™tuyu Ëuð™ fhu÷ Ÿæ±:-©ðý™u Î{æÝæ:-Äthý fhe™u ¨é{éÚ:-W¥t{ …ŒtÚttuo™u Äthý fh™th y{u
Úæ²:-Ä™™u «t fhðt {txu ¥ç{-àæÜïU}æ-Ë{Úto ƒ™eyu. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Ë{M‚ Ëw¾ «t fhe™u, Ëðo™u «t fhtððt òuEyu. (10)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, yÂø™, rð¿tt™ y™u ËqÞo™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚tÚto™e
…qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (73)
Ëqõ‚-74
©U¬¬˝ÿãÃÊfi •äfl⁄U¢ ◊ãòʯ flÊø◊ÊÇŸÿfi– •Ê⁄U •S◊ øfi ÔÊÎáflÃH§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ©ÐÐí²‹„:-Ë{e… «t Út™th y{u yu ¥S}æï-y{thtÚte ¥æÚï-Œqh
™-y™u Ë{e…{tk Ôæ뇱„ï-©ðý fhe™u ¥xݲï-…h{uïh™u {txu ¥Š±Ú}æì-®nËthrn‚ }æ‹~æ}æì-rð[th™tu
r™hk‚h ±æï™ï}æì-W…Œuþ fhu, ‚u{ ‚{u …ý fhtu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, ƒnth y™u ykŒh ÔÞt…f ‚Útt y{thtÚte Œqh y™u Ë{e…™t Ë{M‚
ÔÞðnthtu™u òý™th …h{tí{t™u òýe™u, yÄ{oÚte zhe™u ‚Útt ËíÞ Ä{o™wk Ëuð™ fhe™u yt™krŒ‚
hnuðwk òuEyu. (1)
326
ÿ— SŸËÁ„fiÃË·È ¬ÍÆ√ÿ¸— ‚¢Ó¡Ç◊ÊŸÊ‚Èfi ∑ÎƧÁc≈®·Èfi– •⁄UfiˇÊgʇÊÈ®· ªÿfi◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! Ðêòü:-…qðos rðît™tuyu Ëtûttífth fhu÷ s„Œeïh ¨¢…x}ææÝæ¨é-…hM…h
326
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëk„‚ [t÷‚e SÝèçã„è¯é-M™un fh™the ÜëUçcůé-{™w»Þ ytrŒ «ò{tk Îæàæé¯ï-rðãtrŒ þw¼ „wý
yt…™th™u {txu xæ²}æì-Ä™™e ¥Úÿæ„ì-hûtt fhu Au, ‚u ¥xݲï-Eïh™u {txu ¥Š±Ú}æì-®nËthrn‚ }æ‹~æ}æìrð[th™u y{u ±æï™ï}æ-fneyu, ‚u{ ‚{u …ý fntu. (2)
¼tðtÚto : ..... «ò™t ftuE …ý Sð™wk ËBÞfT hûtý y™u Ëw¾ …h{uïh rð™t Út‚wk ™Úte,
‚uÚte yu (…h{uïh)™wk s Ëðuoyu ËŒt Ëuð™ (= ¼s™) fhðwk òuEyu. (2)
©Uà ’˝ÈfiflãÃÈ ¡ãÃfl ©UŒÁÇŸflθ®fiòÊ„Ê¡fiÁŸ– œŸÜ¡ÿÊ ⁄UáÊfi⁄UáÊH§3H
…ŒtÚto : su Ú‡æï Ú‡æï-ÞwØ-ÞwØ{tk {ÝT²:-Ä™Úte S‚tz™th ±ë~æãæ-{u½™tþf ËqÞo™e Ë{t™
¥çxÝ:-…h{uïh Îæàæé¯ï-rðãt, þw¼„wýtu™wk Œt™ fh™th {™w»Þ™u {txu xæ²}æì-Ä™™u ©Î…æüçÝ-Wí…L™
fhu Au …‹„±:-Ëðo {™w»Þtu ¥Š±Ú}æì-®nËthrn‚ }æ‹~æ}æì-‚u™t rð[th™tu ©„Ïæí鱋„é-…hM…h W…Œuþ
fhu. (3)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su™t yt©ÞÚte þºtwytu™t …htsÞ™t îtht …tu‚t™tu rðsÞ y™u …tu‚t™t
rðsÞ îtht htßÞ ‚Útt Ä™™e «t ÚttÞ Au, ‚u™e ‚{u r™íÞ Ëuðt fhtu. (3)
ÿSÿfi ŒÍÆÃÊ •Á‚ ˇÊÿ flÁ·fi „√ÿÊÁŸfi flËÃÿfi– ŒS◊à∑ÎƧáÊÊcÿfiäfl⁄U◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu rðît™T yt… ²S²-su {™w»Þ™t ±è„²ï-rð¿tt™™u {txu yÂø™™e Ë{t™ Îê„:-Œw:¾
™tþf ¥ç¨-Au. ÿæ²ï-½h{tk ãòæçÝ-nð™ fhðt ÞtuøÞ W¥t{ ÿÔÞ-„wý-f{tuo™u ±ïç¯-«t y™u
Wí…L™ fhu Au. ÎS}æ„ì-Œw:¾™tþf ¥Š±Ú}æì-yÂø™ntuºttrŒ nð™™e Ë{t™ rðãt, rð¿tt™™e ð]rØ
fh™th Þ¿t™e ÜëU‡ææïç¯-rËrØ fhtu Atu, ‚uytu™wk Ëðo {™w»Þtu Ëuð™ fhu. (4)
¼tðtÚto : su {™w»Þ îtht Eïh™e Ë{t™ rðît™ yæÞt…f ‚Útt W…Œuþf™e y™u rð¿tt™ Œt‚t™e
ft{™t-RåAt fhðt{tk ytðu Au, ‚u™u fŒe Œw:¾ («tÂ) Út‚wk ™Úte. (4)
ÃÁ◊à‚Èfi®„√ÿ◊fiÁX⁄U— ‚ÈŒfifl¢ ‚fi„‚Ê ÿ„Ê– ¡ŸÊfi •Ê„È— ‚È’Á„¸·fi◊˜H§5H
…ŒtÚto : nu ¥çXÚ:-yk„tu™t hËY… ¨ã¨:-ƒ¤™t ²ãæï-…wºtY… rðît™ {™w»Þ su ‚{™u rðãw‚T
™e Ë{t™ ¨éÎï±}æì-rŒÔÞ„wýtu™t Œt‚t ¨éÏæ<ã¯}æì-rð¿tt™Þwõ‚ ¨éãò}æì-©uc „wý „úný fh™th yt…™u
…Ýæ:-rðît™ ¥æãé:-fnu Au. „}æì-‚u™wk §„ì-s y{u Ëuð™ fheyu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, rðît™tu{tk «rËØ rðît™Úte …ŒtÚto rðãt òýe™u ‚Útt ‚u™tu ËBÞfT «Þtu„
fhe™u ‚u™u yLÞ {™w»Þtu™u sýtððe òuEyu. (5)
•Ê ø fl„ÊfiÁ‚ ÃÊ° ß„ ŒflÊ° ©U¬ ¬˝‡ÊfiSÃÿ– „√ÿÊ ‚Èfi‡øãº˝ flËÃÿfiH§6H
ÉøðuŒ¼t»Þ
327
…ŒtÚto : nu ¨ép‹Îí-©uc yt™kŒŒtÞf rðît™ yt… §ã-yt ËkËth{tk ÐíàæS„²ï-«þkËt ™-y™u
±è„²ï-Ëw¾tu™e «t™u {txu su ãòæ-„úný h[ðt ÞtuøÞ Îï±æÝì-rŒÔÞ„wýtu y™u rðît™tu™e ©Ðæ±ãæç¨Ë{e…{tk Ëðo he‚u «t Úttytu Atu, „æÝì-‚u yt…™u y{u «t ÚtEyu-fheyu. (6)
¼tðtÚto : ßÞtk ËwÄe {™w»Þtu …h{uïh, yt rðît™ ‚Útt yÂø™ ytrŒ™e Ëk„r‚™u {txu ‚Útt
‚u™t rð¿tt™™u {txu «þkË™eÞ …wÁ»ttÚto fh‚t ™Úte, íÞtk ËwÄe …qýo rðãt™u «t fhe þf‚t ™Úte. (6)
Ÿ ÿÊLfi§¬|éŒ⁄U‡√ÿfi— oÎÆáfl ⁄UÕfiSÿ ∑§ìÊŸ– ÿŒfiÇŸ ÿÊÁ‚fi ŒÍÆàÿfi◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yÂø™™e Ë{t™ rðãtÚte «ftrþ‚ rðît™ yt… su{ ©ÐçÏÎ:-yíÞk‚ þçŒ
fh™th ¥àò:-þe½ú [t÷™th Þt™tu{tk yíÞk‚ ðu„fthf ²„ì-su yÂø™Þwõ‚ y™u ²æï:-[t÷™th
y™u [÷tð™th ÚƒS²-rð{t™trŒ Þt™ Ë{qn™e {æÞ ÂMÚth ÚtE™u Îêy²}æì-Œq‚™e Ë{t™ …tu‚t™t
f{o™u ²æç¨-«t ÚttÞ Au, nwk ‚u yÂø™™e Ë{e… y™u þçŒtu™u ÜUÓ™Ý-fŒe Ý-™ Ÿæ뇱ï-Ëtk¼¤e™u
çÜU‹„é-«t Úttô Awk, ‚wk …ý ™ Ëtk¼¤e™u …hk‚w «t ÚtE þfu Au. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtu rþÕ… rðãtÚte rËØ fhu÷ Þt™ y™u ÞkºttrŒ{tk yíÞk‚ „{™ fhtð™th yÂø™™e
Ë{e…MÚt þ猙e r™fx yLÞ þçŒtu™u Ëtk¼¤e þf‚t ™Úte. (7)
àflÊÃÊfi flÊÖÿOfiÿÊ˘Á÷ ¬Ífl¸®®fiS◊ÊŒ¬fi⁄U—– ¬˝ ŒÊEÊ° •fiÇŸ •SÕÊØH§8H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðãtðt™ su{ ¥O²:-þe½ú Þt™ {t„tuo™u «t fhtð™th yÂø™ ytrŒ ¥ÐÚ:y™u r¼L™ Œuþ ‚Útt r¼L™ rþÕ…e = fthe„h y±æï„:-yt…™t Ëk„{™u «t ÚtÞu÷ ±æ…è-«þkËt™u
ÞtuøÞ ðu„ðt™ ÎæEæÝì-Œt‚t Ðê±üS}ææ„ì-«Út{ MÚtt™Úte ¥ç|æ-ËL{w¾ ÐíæSƒæ„ì-Œuþ-ŒuþtL‚h{tk [÷tð™th
ntuÞ Au, ‚u{ yLÞ {™ ytrŒ …ŒtÚttuo Au, ‚u{ ‚wk òý. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu, fu rþÕ…rðãtÚte ƒ™tðu÷t ÞLºttu rð™t yÂø™ ðtn™tu ƒ™tðe
þft‚t ™Úte. (8)
©Uà lÈÆ◊à‚ÈÆflËÿZ®®fi ’ÎÆ„ŒfiÇŸ ÁflflÊ‚Á‚– ŒflèÿÊfi Œfl ŒÊ‡ÊÈ·fiH§9H
…ŒtÚto : nu Îï±-rŒÔÞ „wý, f{o y™u Mð¼tðÞwõ‚ ¥xÝï-yÂø™ Ë{t™ «¿tt =ƒwrØÚte «ftrþ‚
rðît™ ‚wk Îæàæé¯ï-yt…ðt™t Mð¼tððt¤t ftÞtuo™t yæÞût ©„-yÚtðt Îï±ï|²:-rðît™tu™u {txu lé}æ„ì©uc «ftþÞwõ‚ Ïæëã„ì-{nt™ ¨é±è²ü}æì-©uc …ht¢{™wk ç±±æ¨ç„-Ëuð™ fhu Au, ‚u{ y{u …ý ‚u™wk
Ëuð™ fheyu. (9)
¼tðtÚto : rðît™tu y™u Ëuðftuyu rðãt y™u …whw»ttÚto îtht ftÞtuo™t Mðt{e rðît™tuÚte {nt™
W…fth „úný fhðtu òuEyu. (9)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, rðît™328
y™u rðãw‚T yÂø™™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte …qðo Ëqõ‚tÚto™e
ËtÚtu yt Ëqõ‚tÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (74)
328
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëqõ‚-75
¡ÈÆ·Sflfi ‚¬˝ÕfiSÃ◊¢ fløÊfi Œflå‚fi⁄USÃ◊◊˜– „√ÿÊ ¡ÈuÊfiŸ •Ê‚ÁŸfiH§1H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! ¥æ¨çÝ-…tu‚t™t {w¾{tk ãòæ-¼tus™ fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u …éuæÝ:-¾t™th
yt… su rðît™tu™t ¨ÐíƒS„}æ}æì-yr‚ rðM‚thÞwõ‚ Îﱌ¨ÚS„}æ}æì-rðît™tuyu yíÞk‚ „úný fhðt
ÞtuøÞ ÔÞðnth y™u ±™:-ð[™ Au, „}æì-‚u™wk …é¯S±-Ëuð™ fhtu. (1)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu W¥t{ ¼tus™tuÚte ƒúñ[the hnu Au, ‚uytu þheh y™u ytí{t™t Ëw¾™u
«t fhu Au. (1)
•ÕÊfi à •ÁX⁄USÃ◊ÊÇŸfi flœSÃ◊ Á¬˝ÿ◊˜– flÊø◊ ’˝rÊfi ‚ÊŸÁ‚H§2H
…ŒtÚto : nu ¥çXÚS„}æ-Ë{M‚ rðãt™t ¿tt‚t y™u ±ï{S„}æ-yíÞk‚ Äthý fh™th ¥xÝï-rðît™T !
su{ y{u ðuŒtu™u ¼ýe™u ¥ƒ-‚Œ™L‚h „ï-‚u™u ¨æÝç¨-ËŒtÚte rðã{t™ çÐí²}æì-«er‚fthf Ïæíræ[thuÞ ðuŒtu™u ±æï™ï}æ-W…Þtu„ fheyu, ‚u{ ‚wk …ý fh. (2)
¼tðtÚto : W…Œuþ rð™t ftuE {™w»Þ™u Eïh rð»tÞf yÚtðt rðãw‚T ytrŒ rð»tÞf ¿tt™ Útðwk
Ëk¼ð ™Úte, ‚uÚte Ëðo {™w»Þtuyu W…Œþu fhðtu y™u Ëtk¼¤ðtu òuEyu. (2)
∑§SÃfi ¡ÊÁ◊¡¸ŸÊfiŸÊ◊ÇŸ ∑§Ê ŒÊEfiäfl⁄U—– ∑§Ê „ ∑§|S◊fiãŸÁ‚ ÁüÊ×H§3H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! …ÝæÝæ}æì-{™w»Þtu™e {æÞ „ï-yt…™tu ÜU:-ftuý {™w»Þ ã-r™ùÞ
fhe™u …æç}æ:-¿tt‚t Au ? ÜU:-ftuý ÎæEŠ±Ú:-Œt‚t y™u hûtf Au ? ‚wk ÜU:-ftuý Au ? y™u ÜUçS}æÝìþu{tk çŸæ„:-ytr©‚ ¥ç¨-Au ? ‚u Ëðo ðt‚tu™tu W¥th yt…. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtu{tk ftuE Œw÷o¼ …h{uïh™t y™u yÂø™™t ¿tt‚t y™u ¿tt™ fhtð™th ntuE
þfu Au, þt {txu ? yu ƒL™u™t yíÞk‚ ytùÞo-Þwõ‚ „wý-f{o-Mð¼tð ntuðt™t fthýu (ntuÞ Au). (3)
àfl¢ ¡ÊÁ◊¡¸ŸÊfiŸÊ◊ÇŸfi Á◊òÊÊ •fiÁ‚ Á¬˝ÿ—– ‚πÊ ‚|πfièÿ ߸«Kfi—H§4H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-…krz‚ ! su fthýu …ÝæÝæ}æì-{™w»Þtu™u …æç}æ:-s¤™e Ë{t™ Ëw¾ yt…™th
ç}æ~æ:-Ëðo™t r{ºt çÐí²:-ft{™t-RåAtytu™u …qýo fh™th ÞtuøÞ rðît™ y±}æì-yt… ¨ç¶|²:-Ëðo™t
r{ºt {™w»Þtu™u §üÇK:-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ ¨¶æ-r{ºt ntuÞ, ‚u™tÚte Ëðo™u Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ rðît™
¥ç¨-ntuÞ. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su ËŒt r{ºt ƒ™e™u Ëðuo™u rðãtrŒ þw¼ „wý y™u Ëw¾ «Œt™ fhu Au,
‚u (…h{uïh y™u rðît™)™wk Ëuð™ fu{ ™ fhðwk òuEyu ? (4)
ÉøðuŒ¼t»Þ
329
ÿ¡Êfi ŸÊ Á◊òÊÊflLfi§áÊÊ ÿ¡Êfi ŒflÊ° ´§Ã¢ ’ÎƄØ– •ÇŸ ÿÁˇÊ Sfl¢ Œ◊fi◊˜H§5H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-…qýo rðãtðt™ {™w»Þ su fthýu S±}æì-yt… …tu‚t™t Î}æ}æì-W¥t{ Mð¼tðY…e
½h™u ²çÿæ-«t Úttytu Atu; ‚uÚte Ý:-y{tht {txu ç}æ~ææ±L‡ææ-ƒ÷ y™u …ht¢{ fh™th «tý
y™u WŒt™™u ²…-™ehtu„ fhtu. Ïæëã„ì- {nt™ rðãtrŒ-„wýÞwõ‚ «„}æì- ËíÞ rð¿tt™™u ²…«ftrþ‚ fhtu. (5)
¼tðtÚto : su{ …h{uïh™tu …htu…fth {txu LÞtÞ ytrŒ þw¼ „wý yt…ðt™tu Mð¼tð Au, ‚u{
rðît™tuyu …ý …tu‚t™tu Mð¼tð ht¾ðtu òuEyu. (5)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, yÂø™ y™u rðît™tu™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚tÚto™e
…qðo Ëqõ‚tÚto ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (75)
Ëqõ‚-76
∑§Ê à ©U¬fiÁÃ◊¸Ÿfi‚Ê fl⁄UÊfiÿ ÷ÈflfiŒÇŸ ‡Ê¢Ãfi◊Ê ∑§Ê ◊fiŸË·Ê–
∑§Ê flÊfi ÿôÊÒ— ¬Á⁄U ŒˇÊ¯ à •Ê¬ ∑§Ÿfi flÊ Ã ◊Ÿfi‚Ê ŒÊ‡Ê◊H§1H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-þtÂL‚ŒtÞf rðît™T ! „ï-‚wk yr‚©uc rðît™™e ÜUæ-ftuý ©Ðïç„:-Ëw¾tu™u «tÂ
fh™the ™er‚ }æݨ:-r[¥t™e ±Úæ²-©uc‚t™u {txu |æ鱄ì-ÚttÞ Au ? ÜUæ-ftu™u àæ‹„}ææ-Ëw¾«t…f
}æÝè¯æ-ƒwrØ ÚttÞ Au ? ÜU:-ftuý {™w»Þ ±æ-r™ùÞ fhe™u „ï-yt…™t Îÿæ}æì-ƒ¤™u ²¿æñ:-¼ýðt¼ýtððt ytrŒ Þ¿ttu™u fhe™u ÐçÚ-ËðoºtÚte ¥æÐ-«t ÚttÞ Au ? ±æ-yÚtðt y{u ÜïUÝ-fuðe he‚u
}æݨæ-{™Úte „ï-yt…™u {txu þwk Îæàæï}æ-yt…eyu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …h{uïhÚte yÚtðt rðît™Úte yuðe «tÚto™t fhðe òuEyu-‘nu ¼„ð™T !
yt… f]…t fhe™u y{the þwrØ™u {txu su ©uc f{o, ©uc ƒwrØ y™u su ƒ¤ Au, ‚u Ëðo (y{™u)
«Œt™ fhtu. suÚte y{u yt…™u òýe™u ‚Útt «t fhe™u Ëw¾e ƒ™eyu. (1)
∞sfiÇŸ ß„ „ÊÃÊ ÁŸ ·ËŒÊŒfi霗 ‚È ¬Èfi⁄U∞ÃÊ ÷fiflÊ Ÿ—–
•flfiÃÊ¢ àflÊ ⁄UÊŒfi‚Ë ÁflEÁ◊ãfl ÿ¡Êfi◊„ ‚ÊÒfi◊Ÿ‚Êÿfi ŒflÊŸ˜H§2H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëðo™t W…fthf rðît™ ! ¥ÎÏ{:-y®nËf y{the Ëuðt fhðt ÞtuøÞ yt…
§ã-yt ËkËth{tk ãæï„æ-Œt‚t Ý:-y{™u ¥æ, §çã-«t Úttytu, ¨é-Ëthe he‚u çÝ-r™íÞ ¨èÎ-¿tt™
yt…tu, ÐéÚ »„æ-«Út{ «t fh™th |æ±-Úttytu
330 . su y±æ-yt…™u ç±Eç}拱ï-Ë{M‚ ËkËth™u ‚]Â
fh™th ÚæïΨè-rðãt, «ftþ y™u ¼q„tu¤™wk htßÞ yÚtðt ytftþ y™u …]rÚtðe ¥±„æ}æì-«t ÚttÞ,
‚u yt… }æãï-{nt™ ¨æñ}æݨæ²-{™{tkÚte ðuh¼tð Atuztððt {txu Îï±æÝì-rðît™, rŒÔÞ„wýtu™u …tu‚t™t
330
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ytí{t{tk ²…-Ëk„‚ fhtu. (2)
¼tðtÚto : yu he‚u ËíÞ¼tðÚte «tÚto™t fhu÷ …h{uïh yÚtðt Ëuðt fhu÷ ÄtŠ{f rðît™ {™w»Þtu™u
yu Ëðo Ëw¾ yt…u Au. (2)
¬˝ ‚È ÁflEÊfiŸ˝ˇÊ‚Ê œˇÿfiÇŸ ÷flÊfi ÿôÊÊŸÊfi◊Á÷‡Ê|SìÊflÊfi–
•ÕÊ flfi„ ‚Ê◊fi¬Áâ „Á⁄UfièÿÊ◊ÊÁÃâÿ◊fiS◊Ò ø∑Χ◊Ê ‚ÈÆŒÊ√ŸfiH§3H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Œwütu™u rþûtt fh™th ˼tæÞût su he‚u yt… ç±EæÝì-Ëðo Úÿæ¨:-Œwü {™w»Þtu
yÚtðt Œtu»ttu™tu Ðí-Ëthe he‚u {çÿæ-™tþ fhtu Atu, ‚uÚte ²¿ææÝæ}æì-su òýðt ÞtuøÞ rþÕ… Au ‚u™t
ËtÄftu™e ¥ç|æàæçS„Ðæ±æ-®nËtÚte hûtt fh™th ¨é-Ëthe he‚u |æ±-Úttytu. su{ ËqÞo ãçÚ|²æ}æì-Äthý
y™u ytf»toýÚte Ëðo Ëw¾tu™u «t fhtðu Au, ‚u{ ¨æï}æÐç„}æì-yiïÞo™t Mðt{e™u ¥æ±ã-«t Úttytu.
¥ƒ-…ùt‚T ¥S}æñ-yu ¨éÎæÃÝï-rðãt, rð¿tt™, Ëwrþûtt y™u htßÞtrŒ Ä™™t Œt‚t yt…™u {txu y{u
¥æ焉²}æì-Ëífth ™ÜëU}æì-fheyu Aeyu. (2)
¼tðtÚto : su{ Eïhu ËkËth{tk «týeytu™u {txu Ëðo …ŒtÚttuo «Œt™ fhu÷ Au, ‚u{ su rðãt
y™u Ëwrþûtt yt…u ‚u™tu Ëífth {™w»Þtuyu fhðtu òuEyu, yLÞ™tu ™rn. (3)
¬˝¡ÊflfiÃÊ fløfi‚Ê flÁqfi⁄UÊ‚Ê øfi „ÈÆfl ÁŸ øfi ‚à‚Ë„ ŒflÒ—–
flÁ·fi „ÊòÊ◊ÈÆà ¬ÊòÊ¢ ÿfi¡òÊ ’ÊÁœ ¬˝fiÿãá¸ÁŸÃfl¸‚ÍfiŸÊ◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu ²…~æ-Œt‚t ±çq:-Ëw¾tu™u «t fhtð™th ‚wk §ã-yt ËkËth{tk Îï±ñ:-rðît™tu™e ËtÚtu
¨çy¨-˼t{tk Ðí…汄æ-«ò™e Ëk{r‚™u y™wfq¤ ±™¨æ-ð[™tuÚte Ïææïç{-ƒtuÄ fhtðu Au. suÚte ãæï~æ}æìnð™ fhðt ÞtuøÞ ™-y™u Ðæï~æ}æì-…rðºt fh™the ðM‚wytu™u ©„-…ý çÝ-r™hk‚h ±ïç¯-«t fhu
Au. …çÝ„:-Ëw¾tuí…tŒf Ðí²‹„:-«Þí™Úte ‚wk su{ ±¨êÝæ}æì-…]rÚtÔÞtrŒ …ŒtÚttuo™u òý™th Au, ‚u{ nwk
¥æ¨æ-{w¾Úte ‚the ™-yLÞ rðît™tu™e …ý ¥æãé±ï-M‚wr‚ fhwk Awk. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …h{uïh™e y™u ÄtŠ{f rðît™tu™e ËntÞ‚tÚte …rðºt‚t Wí…L™ fhe™u
Ë{M‚ ©uc …ŒtÚttuo «t fhðt òuEyu. (4)
ÿÕÊ Áfl¬fi˝Sÿ ◊ŸÈfi·Ê „ÁflÁ÷¸®fi®Œ¸flÊ° •ÿfi¡— ∑§ÁflÁ÷fi— ∑§Áfl— ‚Ÿ˜–
∞flÊ „Êfi× ‚àÿÃ⁄U®R àfl◊lÊÇŸfi ◊ãº˝ÿÊfi ¡ÈÆuÊfi ÿ¡SflH§5H
…ŒtÚto : nu ¨y²„Ú-yíÞk‚ ËíÞt[thr™c ãæï„:-ËíÞ „úný fh™th Œt‚t ¥xÝï-rðît™ ²ƒæsu{ ftuE ÄtŠ{f rðît™ yÚtðt rðãtÚteo ç±ÐíS²-ƒwrØ{t™ yæÞt…f rðît™ }æÝé¯:-{™w»Þ™u y™wfq¤
ÉøðuŒ¼t»Þ
331
ƒ™e™u Ëðo™tu Ëw¾ŒtÞf ƒ™u Au, ‚u{ »±-s y±}æì-‚wk ¥l-yíÞthu ÜUç±ç|æ:-…qýo rðãtÞwõ‚ ƒnwŒþeo
rðît™tu™e ËtÚtu ÜUç±:-rðît™ ƒnwŒþeo ¨Ýì-ƒ™e™u su ãç±<|æ:-„úný fhðt ÞtuøÞ „wý, f{o y™u
Mð¼tðtu™e ËtÚtu Îï±æÝì-rðît™ y™u rŒÔÞ „wýtu™u ¥²…:-«t ÚttÞ Au, ‚u }æ‹Îíæ²æ-yt™kŒ fh™the
…éuæ-Œt™ r¢ÞtÚte y{™u ²…S±-«t ÚttÞ. (5)
¼tðtÚto : su{ ftuE {™w»Þ rðît™tu îtht rðãt «t fhe™u, Ëðo™tu W…fthe ƒ™e™u, Ëðo «týeytu™u
Ëw¾e fhe™u ‚Útt {™w»Þtu™u rðît™ ƒ™tðe™u yt™krŒ‚ ÚttÞ Au, ‚u{ s ‘‘ytÂ’’ {™w»Þ ntuÞ Au,
yu{ òýðwk òuEyu. (5)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh y™u rðît™tu™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚tÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e
ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (76)
Ëqõ‚-77
∑§ÕÊ ŒÊfi‡Ê◊ÊÇŸÿ ∑§ÊS◊Òfi Œfl¡Èfic≈Êëÿà ÷ÊÁ◊Ÿ ªË—–
ÿÊ ◊àÿ¸®ficfl◊ÎÃfi ´§ÃÊflÊ „ÊÃÊ ÿÁ¡ficΔ ßà∑ÎƧáÊÊÁÃfi ŒflÊŸ˜H§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ rðît™tu™e ËtÚtu Aeyu, ‚u{ ²:-su }æy²ïü¯é-{hýÄ{oÞwõ‚ þhehtrŒ{tk
¥}æë„:-{]íÞwhrn‚ «„æ±æ-ËíÞ „wý, f{o, Mð¼tðÞwõ‚ ãæï„æ-Œt‚t y™u „únýf‚to ²ç…cÆ:-yíÞk‚
ËíËk „e Îï ± æÝì -rŒÔÞ„w ý , rŒÔÞ…ŒtÚto y™u rðît™tu ™ u Üë U ‡ææï ç „-fhu Au . ¥S}æñ - yu W…Œuþf
|ææç}æÝï-Œwütu…h ¢tuÄfthf ¥xݲï-ËíÞtËíÞ sýtð™th™u {txu ÜUæ-ftuý ÜUƒæ-fÞt nu‚wÚte Îï±…écÅærðît™tu™e Ëurð‚ xæè:-ðtýe ©Ó²„ï-fnu÷ Au, ‚u™u §„ì-s Îæàæï}æ-rðãt «Œt™ fhu, ‚u{ ‚{u …ý
fhtu. (1)
¼tðtÚto : su{ rðît™ {™w»Þ Eïh™e M‚wr‚ y™u rðît™tu™e Ëuðt fhe™u ‚Útt rŒÔÞ „wýtu™u
«t fhe™u Ëw¾tu™u «t fhu Au, ‚u{ yt…ýu …ý (Ëw¾ «tÂ) fhðt òuEyu. (1)
ÿÊ •fiäfl⁄U·ÈÆ ‡Ê¢Ãfi◊ ´§ÃÊflÊ „ÊÃÊ Ã◊ÍÆ Ÿ◊ÊfiÁ÷⁄UÊ ∑Îfi§áÊÈäfl◊˜–
•ÁÇŸÿ¸m◊¸ûʸÊfiÿ ŒflÊãà‚ øÊ ’ÊœÊfiÁà ◊Ÿfi‚Ê ÿ¡ÊÁÃH§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²:-su ¥çxÝ:-rð¿tt™ MðY… …h{uïh yÚtðt rðît™ ¥Š±Úï¯éËŒt „úný fhðt ÞtuøÞ Þ¿ttu{tk àæ‹„}æ:-yíÞk‚ yt™kŒŒt‚t ‚Útt «„æ±æ-þw¼ „wý, f{o, Mð¼tðÚte
332
ËíÞ Au, ãæï„æ-Ë{M‚ s„‚ y™u rð¿tt™™t Œt‚t Au; ‚Útt ²„ì-su }æœææü²-{™w»Þ™u {txu Îï±æÝìrð¿tt™ ytrŒ ©uc „wýtu™u Ïææï{æç„-ËBÞf òýu ™-y™u ²…æç„-Ëk„r‚ fhu yux÷t {txu „}æì-©‚u …h{uïh yÚtðt rðît™tu™u Ý}ææïç|æ:-™{Mfth y™u yL™tuÚte «ËL™ ¥æÜëU‡æ銱}æì-fhtu. (2)
332
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : yt …wÁ»t rð™t {™w»Þtu™u rðãt ¼ýtð™th ftuE ntu‚t ™Úte y™u ‚u™u Atuze™u
yLÞ ftuE Ëífth fhðt ÞtuøÞ …ý ntu‚t ™Úte, yu{ òýðwk òuEyu. (2)
‚ Á„ ∑˝§ÃÈÆ— ‚ ◊ÿ¸— ‚ ‚ÊœÈÁ◊¸òÊÊ Ÿ ÷ÍÆŒjÈfiÃSÿ ⁄U®RÕË—–
â ◊œfi·È ¬˝Õ◊¢ ŒfiflÿãÃËÁfl¸‡Ê ©U¬fi ’˝Èflà ŒS◊◊Ê⁄UËfi—H§3H
…ŒtÚto : Îï±²‹„è:-ft{™tÞwõ‚ ¥æÚè:-¿tt™ðtýe ç±àæ:-«ò }æï{ï¯é-¼ýðt-¼ýtððt y™u Ëk„út{
ytrŒ Þ¿ttu{tk „}æì-‚u ÎS}æ}æì-Œw:¾™tþf ˼tæÞût {t™e™u Ðíƒ}æ}æì-Ëðtuo¥t{ ©ÐÏæí鱄ï-fnu Au, fu
su ç}æ~æ:-Ëðo™t r{ºt Ý-suðt |æê„ì-ntuÞ ¨:-‚u çã-s Ëðo he‚u ÜíU„é:-ƒwrØ ™u Ëwf{oÚte Þwõ‚ ¨:‚u s }æ²ü:-{t™ð‚t ht¾™th y™u ¨:-‚us ¨æ{é:-Ëðo™tu W…fth fh™th ‚Útt ©uc {t„o{tk [t÷™th
rðît™ ¥jé„S²-ytùÞo f{tuoÚte Þwõ‚ Ëu™t™tu Úƒè:-W¥t{ hÚtðt¤tu hÚte ÚttÞ. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su Ëðtuo¥t{ „wý, f{o, Mð¼tðÞwõ‚ Ëßs™ y™u Ëðo™tu W…fthf {™w»Þ
ntuÞ, ‚u™u s ˼t…r‚™t Y…{tk htò {t™ðtu òuEyu. ftuE yuf ({™w»Þ)™e yt¿tt{tk htßÞ ÔÞðnth™tu
yrÄfth ™ yt…ðtu òuEyu. …hk‚w rþü ÷tuftu™e ˼t™u ytÄe™ s Ëðo ftÞtuo ht¾ðt òuEyu.
(3)
‚ ŸÊfi ŸÎÆáÊÊ¢ ŸÎÃfi◊Ê Á⁄U‡ÊÊŒÊfi •ÁÇŸÁª¸⁄UÊ˘flfi‚Ê flÃÈ œËÁÃ◊˜–
ßÊfi ø ÿ ◊ÉÊflÊfiŸ— ‡ÊÁflficΔUÊ flÊ¡fi¬˝‚ÍÃÊ ß·ÿfiãà ◊ã◊fiH§4H
…ŒtÚto : su Ý:-y{the Ýë‡ææ}æì-{™w»Þtu™e {æÞu Ýë„}æ:-yr‚ ©uc {™w»Þ ¥çxÝ:-…tðf™e Ë{t™
yrÄf ¿tt™ «ftþÞwõ‚ ¥±¨æ-hûtý ytrŒÚte çxæÚ:-ðtýe y™u {èç„}æì-Äthýt™u RåAu Au. ¨:‚u {™w»Þ y{tht {æÞ{tk ˼tæÞût™t yrÄfth™u ±ï„é-«t ÚttÞ. su Ýë‡ææ}æì-{™w»Þtu{tk çÚàææÎæ:þºtw™tþf ±æ…Ðí¨ê„æ:-rð¿tt™ ytrŒ „wýtuÚte Ëwþtur¼‚ àæç±cÆæ:-yíÞk‚ ƒ¤ðt™ }æÍæ±æÝ:-«þkrË‚
Ä™Þwõ‚ „Ýæ-rðM‚]‚ Ä™tu™e ‚Útt }æ‹}æ-rð¿tt™ ™-rðãt ytrŒ ©uc‚{T „wýtu™e §¯²‹„-RåAt fhu
Au. ‚uÚte y{the ˼t{tk ‚uytu ˼tËŒ ƒ™u. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …h{tu¥t{ ˼tæÞût Ërn‚ {™w»Þtuðt¤e ˼t™wk r™{toý fhe™u htßÞ
ÔÞðnth™t …t÷™™t rð»tÞ{tk [fð‚eo htßÞ™wk þtË™ fhðwk òuEyu. ‚u™t rð™t fŒe ftuE™wk htßÞ
ÂMÚth hne þf‚wk ™Úte, ‚uÚte ËŒt ‚u™wk yt[hý fhe™u, yuf™u htò {t™ðtu òuEyu ™rn. (4)
∞flÊÁÇŸªÊ¸Ãfi◊Á÷´¸§ÃÊflÊ Áfl¬˝fiÁ÷⁄USÃÊc≈ ¡ÊÃflfiŒÊ—–
‚ ∞fi·È lÈÆ꟢ ¬Ëfi¬ÿà‚ flÊ¡¢ ‚ ¬ÈÆÁc≈¢ ÿÊfiÁà ¡Ê·◊Ê ÁøfiÁ∑§àflÊŸ˜H§5H
…ŒtÚto : xææï„}æïç|æ:-yíÞk‚ M‚wr‚ fh™tht ç±Ðíïç|æ:-ƒwrØ{t™tuÚte su …愱ïÎæ:-¿tt™ y™u «tÂ
ÉøðuŒ¼t»Þ
333
Út™th «„æ±æ-su™t „wý, f{o y™u Mð¼tð ËíÞ Au ¥çxÝ:-‚u Eïh™e M‚wr‚ fh™th y™u ¥S„æïcÅsu™e rðît™ M‚wr‚ fhu Au »±-‚u s »¯é-yu ÄtŠ{f rðît™tu{tk ç™çÜUy±æÝì-¿tt™ðt™ Îì²é}Ý}æì-rðãt™t
«ftþ™u «t fhu Au. ¨:-‚u s …æï¯}æì-«ËL™‚t y™u ÐéçcÅ}æì-Ät‚wytu™e ËtBÞ‚t™u ¥æ ²æç„ «tÂ
fhu Au. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ÄtŠ{f rðît™ ytÞos™tu™e ËtÚtu r™ðtË fhe™u, ‚u™e ˼t{tk ƒuËe™u ‚Útt
rðãt y™u Ëwrþûtt «t fhe™u Ëw¾tu™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu. (5)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, rðît™ y™u yÂø™™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e
…qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (77)
Ëqõ‚-78
•Á÷ àflÊ ªÊÃfi◊Ê Áª⁄UÊ ¡ÊÃfiflŒÊ Áfløfi·¸áÊ– lÈÆêŸÒ®⁄U®RÁ÷ ¬˝ áÊÊfiŸÈ◊—H§1H
…ŒtÚto : nu …愱ïÎ:-…ŒtÚttuo™t ¿tt‚t ç±™¯ü‡æï-Ëðo «Út{ Œþo™ ÞtuøÞ …h{uïh ! yt…™e
su{ xææï„}ææ:-yíÞk‚ M‚wr‚ fh™th lé}Ýñ:-Ä™ y™u rð{t™trŒ „wýtu ‚Útt çxæÚæ-W¥t{ ðtýeytu™e
ËtÚtu ¥ç|æ-ËðoºtÚte M‚wr‚ fheyu Aeyu y™u su{ y{u ¥ç|æ,-Ðí‡ææïÝé}æ:-yíÞk‚ ™{ú ƒ™e™u y±æyt…™e «þkËt fheyu Aeyu; ‚u{ Ëðo {™w»Þtu fhu. (1)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu …h{uïh™e W…tË™t fhe™u ‚Útt yt rðît™tu™e Ëk„r‚ fhe™u rðãt™e
ð]rØ fhðe òuEyu. (1)
Ã◊Èfi àflÊ ªÊÃfi◊Ê Áª⁄UÊ ⁄UÊÿS∑§Êfi◊Ê ŒÈflSÿÁÖ lÈÆêŸÒ®⁄U®RÁ÷ ¬˝ áÊÊfiŸÈ◊—H§2H
…ŒtÚto : nu Ä™…‚u Úæ²SÜUæ}æ:-Ä™™t RåAwf xææï„}æ:-rðît™ {™w»Þ çxæÚæ-ðtýe îtht y±æ-‚the
Îé±S²ç„-Ëuðt fhu Au, ‚u{ „}æì ©-‚u yt…™e lé}Ýñ:-©uc feŠ‚™e ËtÚtu ð‚o{t™ y{u ¥ç|æ-ËðoºtÚte
Ðí‡ææïÝé}æ:-yr‚ «þkËt fheyu Aeyu. (2)
¼tðtÚto : …h{uïh™e W…tË™t y™u rðît™tu™t Ëk„ rð™t {™w»Þtu™u Ä™™e RåAt™e …qŠ‚ þõÞ
™Úte. (2)
Ã◊Èfi àflÊ flÊ¡‚ÊÃfi◊◊ÁX®⁄U®RSflhfiflÊ◊„– lÈÆêŸÒ®⁄U®RÁ÷ ¬˝ áÊÊfiŸÈ◊—H§3H
…ŒtÚto : nu rðî™T ! lé}Ýñ:-…wÛÞY…e feŠ‚ytu™e ËtÚtu su ±æ…¨æ„}æ}æì-yíÞk‚ «þkrË‚ ƒtuÄÚte
Þwõ‚ rðît™™e ‚Útt y±æ-yt…™e y{u ã±æ}æãï-M‚wr‚ fheyu Aeyu, ©-Ëthe he‚u ¥çXÚS±„ì-«þkrË‚
«tý™e Ë{t™ ¥ç|æ-ËðoºtÚte Ðí‡ææïÝé}æ:-Ëífth fheyu Aeyu, ‚u{ ‚{u „}æì-‚u™e M‚wr‚ y™u «ýt{
334
fhtu. (3)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u rðît™tu™u Wõ‚ he‚u ËífthÚte Ëk‚wü fhe™u Ä{o, yÚto, ft{ y™u
{tuût™u rËØ fhtu. (3)
334
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ã◊Èfi àflÊ flÎòÊ„ãÃfi◊¢ ÿÊ ŒSÿÍ°Ó®⁄UflœÍŸÈÆ·– lÈÆêŸÒ®⁄U®RÁ÷ ¬˝ áÊÊfiŸÈ◊—H§4H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! ²:-su y±}æì-‚wk ÎS²êÝì-{nt Œwü ztfwytu™u ¥±{êÝé¯ï-fk…tðe™u ™ü fhu
Au. „}æì-‚u ±ë~æã‹„}æ}æì-{u½ ðhËtð™th ËqÞo™e Ë{t™ y±æ-‚the lé}Ýñ:-feŠ‚fthe þ†tu Ërn‚ y{u
¥ç|æ-ËL{w¾ ytðe™u Ðí‡ææïÝé}æ:-M‚wr‚ fheyu. (4)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su yò‚þºtw (= su™tu ftuE þºtw ™ ntuÞ) ˼tæÞût = htò Œwüt[the
þºtwytu™u …htrs‚ fhu Au, ‚u™e ‚{u ËŒt Ëuðt fhtu. (4)
•flÊfiøÊ◊ ⁄U„ÍfiªáÊÊ •ÇŸÿ ◊œÈfi◊møfi—– lÈÆêŸÒ®⁄U®RÁ÷ ¬˝ áÊÊfiŸÈ◊—H§5H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! Úãêxæ‡ææ:-yÄ{oÞwõ‚ …t…eytu™t Ë{qn™tu íÞt„ fh™th ‚{u su{ lé}Ýñ:W¥t{ feŠ‚™e ËtÚtu ð‚o{t™ ¥xݲï-rðît™™u {txu }æ{é}æ„ì-{Äwh ±™:-ð[™ ƒtu÷tu Atu, ‚u{ y{u
…ý ¥±æï™æ}æ-ƒtu÷eyu. su{ y{u ‚uytu™u ¥ç|æ Ðí‡ææïÝé}æ:-™{MfthtrŒÚte «ËL™ fheyu Aeyu, ‚u{
‚{u …ý fhtu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u Wr[‚ Au, fu Ä{oÞwõ‚ feŠ‚ðt¤t {™w»Þtu™e s «þkËt fhu, yLÞ™e ™rn. (5)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh y™u rðît™tu™t „wý fÚt™Úte yt Ëqõ‚tÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu
Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (78)
Ëqõ‚-79
Á„⁄Ufiáÿ∑§‡ÊÊ ⁄U¡fi‚Ê Áfl‚Ê⁄U˘Á„œÈ¸ÁŸflʸÃfißfl œ˝¡Ëfi◊ÊŸ˜–
‡ÊÈÁøfi÷˝Ê¡Ê ©U·‚Ê ŸflfiŒÊ ÿ‡ÊfiSflÃË⁄U¬SÿÈflÊ Ÿ ‚àÿÊ—H§1H
…ŒtÚto : nu fw{the ƒúñ[trhýe fLÞtytu ! Ú…¨:-yiïÞo™e 籨æÚï-ÂMÚth‚t{tk çãÚ‡²ÜïUàæ: rnhÛÞËwðýo Ë{t™ yÚtðt «ftþ{t™ LÞtÞ™tu «fth fh™th {éçÝ:-þºtwytu™u fk…tð™th ¥çã:-{u½™e Ë{t™
{í…è}ææÝì-þe½ú [t÷ðtðt¤tu ±æ„ §±-ðtÞw™e Ë{t™ ©¯¨:-«t‚:ft¤™e Ë{t™ àæéç™|æíæ…æ:-…rðºt
rðãt, rð¿tt™Úte Þwõ‚ ݱïÎæ:-yrðãt™tu r™»tuÄ fh™the rðãtÞwõ‚ ²àæS±„è:-©uc feŠ‚Þwõ‚
¥ÐS²é±:-«þM‚ f{o fh™the™e Ý-Ë{t™ ‚{u ¨y²æ:-ËíÞ „wý, f{o y™u Mð¼tðÞwõ‚ðt¤e ƒ™tu.
(1)
¼tðtÚto : su fLÞtytu [tuðeË ð»to™e ðÞ ËwÄe ƒúñ[Þo y™u RrLÿÞ ËkÞ{…qðof yk„tu y™u
W…tk„tu Ërn‚ ðuŒ-rðãt™wk yæÞÞ™ fhu Au, ‚u s {™w»Þ òr‚™u Ëw¼qr»t‚ fh™the ntuÞ Au. (1)
•Ê Ãfi ‚ȬáÊʸ •fiÁ◊Ÿãð ∞flÒfi— ∑ÎƧcáÊÊ ŸÊfiŸÊfl flη÷Ê ÿŒËŒ◊˜–
Á‡ÊflÊÁ÷Ÿ¸ S◊ÿfi◊ÊŸÊÁ÷⁄UʪÊà¬Ãfi|ãà Á◊„fi— Sßÿfiãàÿ÷˝ÊH§2H
ÉøðuŒ¼t»Þ
335
…ŒtÚto : nu rðî™T ! yt… su{ ¨éЇææü:-rfhýtu ¥æùç}æÝ‹„-ËðoÚte ð»tto™u «uhýt fhu Au, »±ñ:«t Út™th „wýtu Ërn‚ ÜëUc‡æ:-ytf»toý fhe™u ±ë¯|æ:-ðhËtð™th ËqÞo §Î}æì-s¤™u ðhËtðu Au,
‚u{ rðãt™e ÝæïÝæ±-«þkrË‚ ð]rü fhu ‚Útt S}æ²}ææÝæç|æ:-ËŒt «ËL™{w¾ çàæ±æç|æ:-þw¼ „wý,
f{o Þwõ‚ fLÞtytu™e ËtÚtu ‚u™e Ë{t™ ƒúñ[theytu™t rððtn™e Ý-Ë{t™ Ëw¾™e ²çÎ-su ¥xææ„ì«t ÚttÞ; y™u su{ ¥|æíæ-{u½ S„ݲ狄-„suo Au y™u ç}æã:-ð»ttoÚte s¤ ¥æЄ狄-ðhËtðu Au,
‚u{ rðãt™u ðhËtðu ‚tu „ï-‚™u þwk y«t ÚttÞ-yÚtto‚T Ë{M‚ Ëw¾ «t ÚttÞ. (2)
¼tðtÚto : su (rðît™T) ƒúñ[theytu™e (rðŒw»te) ƒúñ[trhýe †e ƒ™u, ‚u fu{ Ëw¾ «t ™
fhu ? (2)
ÿŒËfi◊ÎÆÃSÿ ¬ÿfi‚Ê Á¬ÿÊfiŸÊ ŸÿfiãŸÎÆÃSÿfi ¬ÁÕ÷Ë ⁄UÁ¡fi®cΔÒ—–
•ÿ¸◊Ê Á◊òÊÊ flLfi§áÊ— ¬Á⁄UfiÖ◊Ê àflø¯ ¬ÎÜøãàÿȬfi⁄USÿ ÿÊŸÊÒfiH§3H
…ŒtÚto : ²„ì-ßÞthu «„S²-s¤™t в¨æ-hË™u çвæÝ:-…e™th Úç…cÆñ:-yíÞk‚ Äq¤ðt¤t Ðçƒç|æ:{t„tuoÚte ©ÐÚS²-{u½™t ²æïÝæñ-fthý Y… {kz÷{tk §ü}æì-s¤™u ݲÝì-«t fhtðe™u ¥²ü}ææ-r™ÞL‚t
ËqÞo ç}æ~æ:-«tý ±L‡æ:-WŒt™ y™u ÐçÚÁ}ææ-ËðoºtÚte „{™-yt„{™ðt¤tu Sð «„S²-ËíÞ™e y±™}æìíð[t Y… W…h™t ¼t„Úte Ðë@ç‹„-ËkƒkÄ Ähtðu Au, íÞthu Ëðo™t Sð™™tu ËkƒkÄ ÚttÞ Au. (3)
¼tðtÚto : ßÞthu ftÞo y™u fthý{tk hnu÷ «tý y™u s¤ ytrŒ™e ËtÚtu Sð ËkƒkÄ Ähtðu
Au-«t fhu Au, íÞthu ‚u þheh Äthý fhðt {txu Ë{Úto ƒ™u Au. (3)
•ÇŸ flÊ¡fiSÿ ªÊ◊fià ߸‡ÊÊfiŸ— ‚„‚Ê ÿ„Ê– •S◊ œfiÁ„ ¡ÊÃflŒÊ ◊Á„ üÊflfi—H§4H
…ŒtÚto : nu …愱ïÎ:-«t rð¿tt™ ¥xÝï-rðãw‚T™e Ë{t™ rðãt™t «ftþÚte Þwõ‚ rðît™T !
¨ã¨:-ƒ¤ðt™ …wÁ»t™t ²ãæï-…wºt xææï„}æ:-Ä™Þwõ‚ ±æ…S²-yL™™t §üàææÝ:-Mðt{e yt… ¥S}æïy{tht{tk }æçã-{nt™ Ÿæ±:-rðãt ©ðý™u {ïçã-Äthý fhtu. (4)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu rðît™ {t‚t-r…‚tytu™tk Ëk‚t™ ƒ™e™u ‚Útt {t‚t-r…‚t y™u yt[tÞo„ýtuÚte
rþrût‚ ƒ™e™u …w»f¤ yL™, yiïÞo ‚Útt rðãtðt™ ƒ™u, ‚uytu yLÞtu{tk yu Ëðo™e ð]rØ fhu. (4)
‚ ßfiœÊŸÊ fl‚Èfic∑§Áfl⁄U®RÁÇŸ⁄UË›UãÿÊfi Áª⁄UÊ– ⁄U®RflŒS◊èÿ¯ ¬Èfl¸áÊË∑§ ŒËÁŒÁ„H§5H
…ŒtÚto : nu Ðé±ü‡æèÜU-ƒnw s Ëu™tytuÚte Þwõ‚ su ‚wk su{ ƒ¤‚ýÚte ¥çxÝ:-yÂø™ «ftrþ‚
ÚttÞ Au, ‚u{ §‹{æÝ:-«ftþ{t™ çxæÚæ-ðtýeÚte §üf:-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ ±¨é:-Ëw¾{tk ðtË fhtð™th
y™u ÜUç±:-Ëðo þt†™tu ¿tt‚t ntuÞ Au ¨:-‚u ¥S}æ|²}æì-y{tht {txu Úﱄì-…w»f¤ Ä™ fh™th
fhu. (5)
Ëðo rðãt™t ©ðý™u ÎèçÎçã-«ftrþ‚ 336
¼tðtÚto : ... su{ rðãw‚T, «rËØ yÂø™ y™u ËqÞo yu ºtýuÞ Y…tuÚte yÂø™ Ë{M‚ MÚtq¤
…ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{ [thuÞ ðuŒtu™t ¿tt‚t rðît™ Ë{M‚ rðãtytu{tk «ftrþ‚ fhu Au.
336
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
(5)
ˇÊ¬Ê ⁄UÊfi¡ãŸÈÆà à◊ŸÊÇŸ flSÃÊfiL§ÃÊ·‚fi—– ‚ ÁÃfiÇ◊¡ê÷ ⁄U®RˇÊ‚Êfi Œ„ ¬˝ÁÃfiH§6H
…ŒtÚto : nu ç„x}æ…}|æ-‚eðú {w¾Úte ƒtu÷™th ¥xÝï-rðît™T Úæ…Ýì-LÞtÞ y™u rð™ÞÚte «ftþ{t™
‚wk y}æÝæ-…tu‚t™t ytí{tÚte su{ ËqÞo ÿæÐ:-htrºtytu™u r™ð]¥t fhe™u ¨:-‚u ±S„æï:-rŒðË ©„-y™u
©¯¨:-«¼t‚™u rðã{t™ fhu Au, ‚u{ ÄtŠ{f Ëßs™tu{tk rðãt y™u rð™Þ™tu «ftþ fh ©„-y™u
Úÿæ¨:-Œwüt[trhytu™u Ðíç„Îã-«íÞût ŒøÄ fh-ƒt¤e ™t¾. (6)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo Ë{e…MÚt (= …tu‚t™t ûtuºt{tk hnu÷) s„‚™u «ftrþ‚ fhe™u ‚Útt ð»tto
fhe™u Ëðo™e hûtt fhu Au-y™u ykÄfth™wk r™ðthý fhu Au; ‚u{ htò ÷tuftu ÄtŠ{ftu™e hûtt fhe™u
‚Útt Œwütu™u Œkz yt…e™u htßÞ™e hûtt fhu. (6)
•flÊfi ŸÊ •ÇŸ ™§ÁÃÁ÷fiªÊ¸ÿòÊSÿ ¬˝÷fi◊¸ÁáÊ– ÁflEÊfi‚È œË·È flfiãlH§7H
…ŒtÚto : nu ±‹l-yr¼ðtŒ™ y™u «þkËt fhðt ÞtuøÞ ¥xÝï-rð¿tt™MðY… ˼tæÞût yt…
ª„èç|æ:-hûtt ytrŒÚte xææ²~æS²-„tÞºte™t «„tÚt ðt yt™kŒfthf ÔÞðnth™tu Ðí|æ}æüç‡æ-su{tk
Ëthe he‚u htßÞtrŒ™wk Äthý ntuÞ ‚u ‚Útt ç±Eæ¨é-Ëðo Ðí¿ææ¨é-ƒwrØytu{tk Ý:-y{the ¥±-hûtt
fhtu. (7)
¼tðtÚto : su ˼tæÞût-htò ytrŒ™t îtht ƒwrØ™wk WŒTƒtuÄ™ fhðt{tk ytðu Au, ‚u™tu {™w»Þtuyu
Ëífth fhðtu òuEyu. (7)
•Ê ŸÊfi •ÇŸ ⁄U®RÁÿ¥ ÷fi⁄U ‚òÊÊ‚Ê„¢ fl⁄Ufiáÿ◊Ô˜– ÁflEÊfi‚È ¬ÎÆà‚È ŒÈÆc≈⁄Ufi◊˜H§8H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Œt™Œt‚t y™u Œt™ y…tð™th ˼tæÞût yt… Ý:-y{tht {txu ç±Eæ¨éËðo Ðëy¨é-Ëu™tytu{tk ¨~ææ¨æã}æì-ËíÞ™u Ën™ fhu Au, suÚte ‚u ±Ú}æì-©uc „wý y™u Mð¼tð
Útðt™t nu‚w ÎécÅÚ}æì-þºtwytu™t Œw:¾ (Úte) ‚hðt ÞtuøÞ Úç²}æì-©uc ÿÔÞ Ë{qn™u ¥æ|æÚ-Ëthe he‚u
Äthý fhtu. (8)
¼tðtÚto : ˼tæÞût™t yt©Þ rð™t y™u yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™t W¥t{ «Þtu„ rð™t Ëk…qýo
Ëw¾ «t fhe þft‚wk ™Úte, ‚u{ {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu. (8)
•Ê ŸÊfi •ÇŸ ‚ÈøÃÈŸÊfi ⁄U®RÁÿ¥ ÁflEÊÿÈfi¬Ê·‚◊˜– ◊ʫ˸∑¢§ œfiÁ„ ¡Ëfl‚fiH§9H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rð¿tt™ y™u Ëw¾ «Œt‚t rðît™ yt… Ý:-y{tht …豨ï-Sð™ {txu ¨é™ï„éÝæ©uc rð¿tt™Úte Þwõ‚ ç±Eæ²éÐæﯨ}æì-Ëk…qýo ytÞw¼h …wrüfthf }ææÇèüÜU}æì-Ëw¾tuÚte rËØ fh™th Úç²}æìÄ™™u ¥æ{ïçã-Ëðo he‚u Äthý fhtu. (9)
ÉøðuŒ¼t»Þ
337
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht Ëthe he‚u Ëuðt fhu÷ rðît™, Ëwrþûtt «Œt™ fhe™u …qýo ytÞw «tÂ
fhtð™the rðãt y™u Ä™™u «Œt™ fhu Au. (9)
¬˝ ¬ÍÆÃÊ|SÃÇ◊‡ÊÊfiÁø· flÊøÊfi ªÊÃ◊ÊÇŸÿfi– ÷⁄UfiSfl ‚ÈêŸÿÈÁª¸⁄Ufi—H§10H
…ŒtÚto : nu xææï„}æì-yíÞk‚ M‚wr‚ y™u ¨é}ݲé:-Ëw¾™e RåAt fh™th rðît™ ! ‚wk ç„x}æàææï癯ï‚eûý ƒwrØ «ftþÞwõ‚ ¥xݲï-rð¿tt™Y… y™u rð¿tt™Þwõ‚ rðît™™u {txu Ðê„æ:-…rðºt fh™the çxæÚ:rðãt™e rþûtt y™u W…ŒuþÚte Þwõ‚ ðtýeytu™u Äthý fhu Au, ‚u ±æ™:-ðtýe™u Ðí|æÚS±-Ëðo he‚u
Äthý fh. (10)
¼tðtÚto : su fthýu …h{uïh yÚtðt …h{ rðît™ rð™t ftuE yLÞ ËíÞ rðãtytu™u «ftrþ‚
fhe þf‚t ™Úte, ‚uÚte ‚u ƒL™u™wk ËŒt ËBÞfT Ëuð™ fhðwk òuEyu. (10)
ÿÊ ŸÊfi •ÇŸ˘Á÷ŒÊ‚àÿ|ãÃfi ŒÍÆ⁄U ¬fiŒËc≈ ‚—– •S◊Ê∑§Á◊Œ˜ flÎÆœ ÷fiflH§11H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rð¿tt™Œt‚t ²:-su rðît™ yt… ¥ç‹„-Ë{e… y™u ÎêÚï-Œqh Ý:-y{tht {txu
¥ç|æÎæ¨ç„-y¼eü ðM‚wytu™u yt…tu Atu y™u ÐÎècÅ-«t Úttytu Atu, ¨:-‚u yt… ¥S}ææÜU}æìy{the §„ì-s ±ë{ï-ð]rØ-WL™r‚ fh™th |æ±-Úttytu. (11)
¼tðtÚto : su ykŒh y™u ƒnth ÔÞt …h{uïh ¿tt™ rð¿tt…r‚ fhu Au y™u su rðît™ Œqh
y™u Ë{e… hne™u ËíÞtu…Œuþ îtht rðãtytu «Œt™ fhu Au, ‚uytu™wk {™w»Þtuyu Ëuð™ þt {txu ™
fhðwk òuEyu ? (11)
‚„RdÊˇÊÊ Áfløfi·¸ÁáÊ⁄URÇŸË ⁄UˇÊʯÁ‚ ‚œÁÖ „ÊÃÊfi ªÎáÊËà ©UÄâÿfi—H§12H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su{ ©v‰²:-M‚wr‚ fhðt ÞtuøÞ ¨ãdæÿæ:-yËkÏÞ ™uºttu™t Ët{ÚÞoÞwõ‚
ç±™¯üç‡æ:-Ëtûtt‚T òu™th ãæï„æ-Ëðtuo¥t{ rðãt ytrŒ …ŒtÚttuo™t Œt‚t ¥çxÝ:-…h{uïh Úÿææ¢ç¨-Œwü
f{o y™u Œwü f{oðt¤t «týeytu™u ¨ï{ç„-Œqh y™u ðuŒtu™t xæë‡æè„ï-W…Œuþ fhu Au, ‚u{ ‚wk …ý ƒ™. (12)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u yu òýe ÷tu, fu …h{uïh yÚtðt rðît™ su f{tuo™u fhðt™tu W…Œuþ
yt…u Au, ‚u (f{o) fhðt ÞtuøÞ Au y™u su™tu r™»tuÄ fhu Au, ‚u íÞt„ fhðt ÞtuøÞ Au. (12)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk yÂø™, Eïh y™u rðît™™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yu™t yÚto™e …qðo
Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (79)
Ëqõ‚-80
338
ßàÕÊ Á„ ‚Ê◊ ßã◊Œfi ’˝rÊÊ ø∑§Ê⁄U®R flœ¸®fiŸ◊˜ –
338
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
‡ÊÁflficΔ flÁÖÊ˝ãŸÊ¡fi‚Ê ¬ÎÁÕ√ÿÊ ÁŸ— ‡Êfi‡ÊÊ •Á„◊ø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§1H
…ŒtÚto : nu àæç±cÆ-ƒ¤ðt™ ±ç…íÝì-þ†t†rðãtÚte Ëk…L™ ˼t…r‚ su{ ËqÞo ¥çã}æì-{u½™u,
su{ Ïæírææ-[thuÞ ðuŒtu™t ¿tt‚t ¥æï…¨æ-…tu‚t™tk …ht¢{Úte ²ëçƒÃ²æ:-rðM‚]‚ ¼qr{™tk {æÞu }æÎïyt™kŒ y™u ¨æï}æï-yiïÞo™e «t fhtð™th{tk S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™e ¥‹±™üÝì-y™wfq¤‚tÚte
Ëífth fhe™u §yƒæ-yu nu‚wÚte ±{üÝ}æì-ð]rØ ™ÜUæÚ-fhu Au, ‚u{ s ‚wk Ë{M‚ yLÞtÞt[hýtu™u §„ìçã-s çÝààæàææ:-Œqh fhe Œu Au. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þ [¢ð‚eo htßÞ fhðt™e ËtÄ™-Ët{„úe™wk r™{toý fhe™u ‚Útt (‚u htßÞ™wk)
…t÷™ fhe™u rðãt y™u Ëw¾™e WL™r‚ fhu. (1)
‚ àflÊfi◊ŒŒ˜ flÎ·Ê ◊Œ— ‚Ê◊fi— ‡ÿŸÊ÷Îfi× ‚ÈÆ×–
ÿŸÊfi flÎÆòÊ¢ ÁŸ⁄U®RjKÊ ¡ÉÊãÕfi flÁÖÊ˝ãŸÊ¡‚Êø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu ±ç…íÝì-þ† y™u y†™e rðãt™u Äthý fh™th y™u ˼tæÞût ²ïÝ-su LÞtÞ
ðhËtð™th y™u {Œ fh™th™u su ƒts …ûte™e Ë{t™ Äthý fhðt{tk ytðu ‚u Wí…tŒ™ fhu÷ …ŒtÚto
Ë{qnÚte ‚wk ¥æï…¨æ-…ht¢{Úte S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™u ¥‹±™üÝì-rþûtt™u y™wfq¤ fhu÷ su{ ËqÞo
¥²|²:-s¤™u …]ÚtfT fhe ±ë~æ}æì-s¤™tu Mðefth yÚtto‚T …ÚÚth Ë{t™ frX™ fhe™u {u½™u r™hk‚h
rAL™-r¼L™ fhu Au, ‚u{ «òÚte …]ÚtfT fhe™u «ò Ëw¾™tu Mðefth fhe™u þºtw™u çÝ…üÍ拃-rAL™r¼L™ fhtu Atu ¨:-‚u ±ë¯æ, }æÎ:, à²ïÝæ|æë„:, ¨é„:-Wõ‚ „wýðt¤t ¨æï}æ:-…ŒtÚttuo™tu Ë{qn y±æ‚™u ¥}æ΄ì-yt™krŒ‚ fhtðu. (2)
¼tðtÚto : …wÁ»ttuyu su …ŒtÚttuo y™u f{tuoÚte «ò «ËL™ ÚttÞ, ‚uÚte ‚u™e WL™r‚ fhðe òuEyu.
þºtwytu™wk r™ðthý fhe™u ËŒt Ä{ohtßÞ™e «þkËt fhðe òuEyu. (2)
¬˝s÷ËfiÁ„ œÎcáÊÈÆÁ„ Ÿ à flÖÊ˝Ê ÁŸ ÿ¯‚Ö
ßãº˝fi ŸÎÆêáÊ¢ Á„ à ‡ÊflÊ „ŸÊfi flÎÆòÊ¢ ¡ÿÊfi •¬Ê˘ø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{ Ëw¾fthf su{ ËqÞo™tu ±…í:-rfhý Ë{qn ±ë~æ}æì-{u½™u ãÝ:-{the™u ‚Útt
¥Ð:-s¤™u çݲü¨„ï-r™Þ{{tk ht¾u Au, ‚u{ su „ï-…tu‚t™tk þºtwytu Au ‚u™wk n™™ fhe™u S±ÚæÁ²}æì…tu‚t™t htßÞ™tu ¥‹±™üÝì-Ëífth fhe™u çã-r™ùÞ…qðof Ýë}‡æ}æì-Ä™™u Ðíïçã-«t ÚttÞ, àæ±:-ƒ¤™e
¥|æèçã-ËðoºtÚte ð]rØ fhu, þheh y™u ytí{t™t ƒ÷Úte {ëc‡æéçã-áZ ÚttÞ ‚Útt …²æ:-S‚™u «tÂ
fhu, yu he‚u fhðtÚte „ï-yt…™tu …htsÞ Ý-ÚttÞ ™rn. (3)
¼tðtÚto : su{ hts…wÁ»t ËqÞo™e Ë{t™ «rËØ Þþðt™ ntuÞ Au, ‚u htßÞ™t yiïÞo™tu W…¼tu„
fh™th ƒ™u Au. (3)
ÉøðuŒ¼t»Þ
339
ÁŸÁ⁄Ufiãº˝ ÷ÍêÿÊ •Áœfi flÎÆòÊ¢ ¡fiÉÊãÕ ÁŸÁŒ¸fl—–
‚ÎÆ¡Ê ◊L§ûflfiÃË⁄Uflfi ¡ËflœfiãÿÊ ß◊Ê •¬Ê˘ø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{iïÞo «Œt‚t ! ‚wk su{ ËqÞo ±ë~æ}æì-{u½™wk ‚tz™ fhe™u |æê}²æ:-…]rÚtðe™e
¥ç{-W…h §}ææ:-yu …è±{‹²æ:-Sðtu™t Ä™ ytrŒ™e rËrØ{tk rn‚fthf }æLy±„è:-{™w»ÞtrŒ «òytu™t
ÔÞðnthtu™u rËØ fh™th ¥Ð:-s¤™u çÝ…üÍ拃-r™íÞ …]rÚtðe{tk …ntU[tzu Au y™u çα:-«ftþtu™u
«fx fhu Au, ‚u{ yÄ{eoytu™u Œkz yt…e™u Ä{to[th™tu «ftþ fhe™u S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™tu
¥‹±™üÝì-ÞÚttÞtuøÞ Ëífth fhe™u «òþtË™ fÞto fh y™u y™uf «fth™t Ëw¾tu™u çÝÚ±¨ë…-r™hk‚h
rËØ fh. (4)
¼tðtÚto : su htßÞ fhðt™e RåAt fhu ‚u rðãt, Ä{o y™u rð™Þ™tu «[th fhe™u ‚Útt MðÞk
ÄtŠ{f ƒ™e™u «òytu «íÞu, r…‚t Ë{t™ ð‚o™ fhu. (4)
ßãº˝Êfi flÎÆòÊSÿ ŒÊœfi× ‚ÊŸÈ¢Æ flÖÊ˝fiáÊ „ËÁ›U×–
•Á÷∑˝§êÿÊflfi Á¡ÉŸÃ˘¬— ‚◊¸ÓÊÿ øÊŒÿãŸø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§5H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! su{ §‹Îí:-ËqÞo ±…íï‡æ-rfhýtuÚte ±ë~æS²-{u½™t ¥Ð:-s¤™u ¥ç|æÜíU}²yt¢{ý fhe™u ¨æÝé}æì-{u½™t rþ¾htu™wk AuŒ™ fhu Au, ‚u{ S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™tu ¥‹±™üÝìËífth fhe™u hts ç…ÍÝ„ï-n™™ fh™th ¨}ææü²-«t ÚtÞu÷ þºtw™t …htsÞ™u {txu …tu‚t™e Ëu™tytu™u
™æïβÝì-«urh‚ fhe™u Îæï{„:-¢turÄ‚ þºtw™t ƒ÷™t yt¢{ýÚte Ëu™t™u rAL™-r¼L™ fhe™u ãèçf„:«òytuÚte y™tŒh™u «t ÚtE™u þºtw …h ¢tuÄ ¥±-fh. (5)
¼tðtÚto : su ÷tuftu ËqÞo™e Ë{t™ yrðãt™u Œqh fhe™u, rðãt™u «ftrþ‚ fhe™u ‚Útt Œwütu™u
Œkrz‚ fhe™u ÄtŠ{ftu™tu Ëífth fhu Au, ‚u rðît™tu{tk ËL{tr™‚ ÚttÞ Au. (5)
•Áœ ‚ÊŸÊÒ ÁŸ Á¡fiÉŸÃ flÖÊ˝fiáÊ ‡Êìfifl¸áÊÊ–
◊ãŒÊŸ ßãº˝Ê •ãœfi‚— ‚|πfièÿÊ ªÊÃÈÁ◊fië¿àÿø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu hts™T ! su{ §‹Îí:-rðãw‚T yÂø™ àæ„бü‡ææ-yËkÏÞ Ëðtuo¥t{ f{tuoÚte Þwõ‚ ±…íï‡æ…tu‚t™t rfhýtuÚte {u½™t ¨æÝæ±ç{-yðÞðtu …h «nth fhe™u çÝç…ÍÝ„ï-«ftþ™u htuf™th {u½™u {txu
ËŒt «r‚fq¤ hnu Au, ‚u{ s su yt… xææ„é}æì-W¥t{ he‚u rþûttÞwõ‚ ðtýe™e §ÓÀç„-RåAt fhtu
340
Atu, ‚u ¨ç¶|²:-r{ºttu™u {txu }æ‹ÎæÝ:-yt™k
Œ™e ð]rØ fhe™u ‚Útt S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™tu ¥‹±™üÝìËífth fhe™u ¥‹{¨:-yL™™t Œt‚t ƒ™tu. (6)
¼tðtÚto : su{ Ë{M‚ ËkËth™tu W…fthf‚to ËqÞo Au, ‚u{ ˼t ytrŒ™t yæÞût ytrŒ ntuðt
340
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
òuEyu. (6)
ßãº˝ ÃÈèÿÁ◊ŒfiÁº˝flÊ˘ŸÈfiûÊ¢ flÁÖÊ˝ãflËÿ¸®fi◊˜–
ÿh àÿ¢ ◊ÊÁÿŸ¯ ◊Îƪ¢ Ã◊ÈÆ àfl¢ ◊ÊÿÿÊfiflœË⁄Uø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu ¥çÎí±:-{u½ rþ¾h Ë{t™, …ðo‚trŒ Þwõ‚ MðhtßÞÚte y÷kf]‚ ±ç…íÝì-yíÞw¥t{
þ†t†tuÚte Þwõ‚ §‹Îí-˼t™t Rþ ! ²„ì-suÚte y²}æì-‚u }ææç²Ý}æì-f…xe }æëxæ}æì-{]„™e Ë{t™ …ŒtÚto
¼tu„ð™th™u }ææ²²æ-ƒwrØÚte ã-r™ùÞ…qðof ¥±{è:-n™™ fhu Au. çα:-ËqÞo™e Ë{t™ ¥Ýéœæ}æìMðtÄe™ …wÁ»ttÚtoÚte „úný fhu÷ ±è²ü}æì-…ht¢{™u „úný fhe™u S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™tu ¥‹±™üÝìËífth fhe™u „}æé-‚u Œwü™u Œkz yt…u Au, ‚u „é|²ç}æ„ì-‚tht {txu Ëðtuo¥t{ Ä™ y{u yt…eyu. (7)
¼tðtÚto : su «ò™t …t÷™ {txu ËqÞo™e Ë{t™ …tu‚t™t ƒ¤, LÞtÞ ‚Útt rðãt™u «ftrþ‚
fhe™u f…xe ÷tuftu™u ƒkÄ fhe Œu Au-Œkrz‚ fhu Au, ‚uytu htßÞ™e ð]rØ y™u ‘fh’ «t fhðt™u
Ë{Úto ƒ™u Au. (7)
Áfl à flÖÊ˝Êfi‚Ê˘•|SÕ⁄UãŸflÁâ ŸÊ√ÿÊ3> •ŸÈfi–
◊„ûÊfi ßãº˝ flËÿZ®®fi ’ÊuÊSà ’∂UÓ¢® Á„Ã◊ø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§8H
…ŒtÚto : nu §‹Îí ! su „ï-‚the ±…íæ¨:-þ†t†Þwõ‚ áZ‚h Ëu™t ݱç„}æì-™uðwk Ýæòæ:-‚th™the
™tiftytu™u ¥Ýéò-çSƒÚÝì-y™wfq¤‚tÚte ÔÞðÂMÚt‚ fhu Au y™u su „ï-‚the Ïææuæï:-¼wòytu{tk }æã„ì{nt™ ±è²ü}æì-…ht¢{ y™u „ï-‚the ¼wòytu{tk ÏæH}æì-ƒ¤ çã„}æì-hnu÷ Au, ‚u™tÚte S±ÚæÁ²}æì…tu‚t™t htßÞ™tu ¥‹±™üÝì-ÞÚttð‚T Ëífth fhe™u ‚wk htßÞ ÷û{e™u «t fh. (8)
¼tðtÚto : su htßÞ™e ð]rØ-WL™r‚ EåAu, ‚u rðþt¤ yÂø™ (Úte Ëk[tr÷‚) yï‚he ™t{f
™tiftytu™wk r™{toý fhu y™u ‚u™t îtht yLÞ îe…tL‚htu{tk „{™t„{™ fhe™u ÔÞðnth ËkƒkÄe ÷t¼tu™e
ð]rØ fhe™u …tu‚t™t htßÞ™u Ä™-ÄtLÞtuÚte Ëw¼qr…‚ fhu. (8)
‚„d¯ ‚Ê∑§◊¸øà ¬Á⁄Ufi c≈Ê÷à Áfl¢‡ÊÁ×–
‡ÊÃÒŸ◊ãflfiŸÊŸflÈÆÁ⁄Uãº˝Êfiÿ ’˝rÊÊlfiÃ◊ø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§9H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su ˼tæÞût ! S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™tu ¥‹±™üÝì-Ëífth fh‚t
ð‚o{t™ hnu Au. »Ý}æì-‚u™tu yt©Þ fhe™u ‚u …tu‚t™t htßÞ™u Ëðo he‚u yÄ{to[hýÚte ÐçÚcÅæï}æ„
htuftu ¨æÜU}æì-…hM…h {¤e™u ¨ãd}æì-yËkÏÞ „wýtuÚte Þwõ‚ …wÁ»ttu Ërn‚ ¥™ü„ì-Ëífth fhtu, su™u
ô±àæç„:-ðeË àæ„æ-Ëtu ¥Ýé-y™wfq¤‚tÚte ¥Ýæïݱé:-M‚wr‚ fhtu. su ©l„}æì-«rËØ Ïæíræ-ðuŒ y™u
yL™™u
¥™üŒÝ¼t»Þ
ì-Ëífth fhe™u ð‚uo Au, ‚u §‹Îíæ²-yrÄf Ëk…‚T ðt¤t ˼tæÞût™u {txu y™wfq¤ ƒ™e™u
Éøðu
341
M‚wr‚ fhtu. (9)
¼tðtÚto : rðhtuÄ™t íÞt„ rð™t …hM…h Ëw¾ fŒe ÚtE þf‚wk ™Úte. {™w»Þtuyu rðãt y™u W¥t{
ËwrþûttÚte hrn‚ y™u ®™rŒ‚ {™w»Þ™u ˼t ytrŒ™tu yæÞût ƒ™tððtu ™rn. (9)
ßãº˝Êfi flÎÆòÊSÿ ÃÁflfi·Ë¥ ÁŸ⁄Ufi®„ãà‚„fi‚Ê ‚„fi—–
◊„ûÊŒfiSÿ ¬ÊÒ¥Sÿ¯ flÎÆòÊ¢ ¡fiÉÊãflÊ° •fi‚ΡŒø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§10H
…ŒtÚto : su §‹Îí:-rðãw‚T Y… ËqÞo ±ë~æ}æì-{u½™u ™ü fhðt Ë{t™ þºtw™u …Í拱æÝì-{th‚t r™hk‚h
n™™ fhu Au ‚Útt su ¨ã¨æ-ƒ¤Úte ËqÞo su{ ±ë~æS²-{u½™t ƒ¤™u ‚u{ þºtw™t ƒ÷™u „籯è}æ샤™u çÝÚãÝì-r™hk‚h n™™ fhe™u ‚Útt S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™tu ¥‹±™üÝì-Ëífth fhe™u Ëw¾™u
¥¨ë…„ì-Wí…L™ fhu Au, „„ì-‚u s ¥S²-yu™t }æã„ì-{nt™ Ðæñ¢S²}æì-…wÁ»ttÚtoY… ƒ¤™t ¨ã:-Ën™™tu
nu‚w Au. (10)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo …tu‚t™tk {nt™ ƒ¤ y™u ‚usÚte ytf]ü fhe™u «ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚u{
s ˼t ytrŒ™t yæÞût ytrŒyu {nt™ ƒ¤ (= «Þí™Úte þw¼ „wýtuÚte ytf]»ý (= Äthý)
fhe™u LÞtÞ™t «ftþÚte htßÞ …h þtË™ fhðwk òuEyu. (10)
ß◊ ÁøûÊflfi ◊ãÿfl fl¬fià Á÷ÿ‚Êfi ◊„Ë–
ÿÁŒfiãº˝ flÁÖÊ˝ãŸÊ¡fi‚Ê flÎÆòÊ¢ ◊L§àflÊ° •flfiœË⁄Uø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§11H
…ŒtÚto : nu ±ç…íÝì-þ† rðãt™t ËBÞfT ¿tt‚t §‹Îí-˼tæÞût hts™ ²„ì-su „±-yt…™e ¥æï…¨æËu™t™t ƒ¤Úte, su{ ËqÞo™t ytf»toý y™u ‚tz™Úte §}æï-yu }æãè-÷tuf ±ïÐï„ï-fk…u Au, ‚u™e Ë{t™
su yt… ç|沨æ-¼Þ ƒ¤Úte }拲±ï-¢tuÄ™e þtÂL‚™u {txu þºtws™ ¥Ýé-y™wfq¤ ƒ™e™u fkr…‚ hnu
Au su{ }æLy±æÝì-ƒnw s ðtÞwÚte Þwõ‚ ËqÞo ±ë~æ}æì-{u½™u {thu Au, ‚u{ s S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™tu
¥™üÝì-Ëífth fhe™u 癄ì-y™u þºtw™u ¥±{è:-{tÞto fh. (11)
¼tðtÚto : su{ ˼t «ƒkÄ™t fthýu «òytu Ëw¾…qðof W¥t{ {t„o îtht „{™t„{™ fhu Au,
‚u{ ËqÞo™tk ytf»toýÚte Ë{M‚ ¼q„tu¤ „{™t„{™ fhu Au.
su{ ËqÞo {u½™u {the™u s¤Úte «òytu™wk …t÷™ fhu Au, ‚u{ ˼t y™u ˼t ytrŒ™t yæÞût
ƒL™u, þºtw y™u yLÞtÞ™tu ™tþ fhe™u rðãt ‚Útt LÞtÞ™t «[thÚte «òytu™wk …t÷™ fhu. (11)
Ÿ fl¬fi‚Ê Ÿ ÃfiãÿÃãº˝¯ flÎÆòÊÊ Áflfi ’Ëfi÷ÿØ–
•èÿfiŸ¢ flÖÊ˝fi •Êÿ‚— ‚„dfi342
÷ÎÁc≈⁄UÊÿÃÊø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§12H
…ŒtÚto : nu ˼t…‚u ! S±ÚæÁ²}拱™üÝì-…tu‚t™t htßÞ™tu Ëífth fh‚t ‚wk su{ ±ë~æ:-{u½ ±ïШæðu„Úte §‹Îí}æì-ËqÞo™u Ý ç±Ïæè|沄ì-¼Þ …{tze þf‚tu ™Úte y™u ‚u {u½ („so™t y™u) «ftþ fhu÷e
342
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
„‹²„æ-rðãw‚TÚte …ý ¼Þ™u Ý-…{tze þf‚tu ™Úte. »Ý}æì-yu {u½™e W…h ËqÞo«urh‚ ¨ãd|æëçcÅ:nòhtu «fth™t ŒtnÚte Þwõ‚ ¥æ²¨:-÷tun™t þ† yÚtðt ytø™uÞt†™e Ë{t™ ±…í:-ð@ Y…
rfhý ¥|²æ²„-ËðoºtÚte «t ÚttÞ Au, ‚u{ yt… þºtwytu …h Úttytu. (12)
¼tðtÚto : su{ {u½ ytrŒ ËqÞo™tu …htßÞ fhe þf‚t ™Úte, ‚u{ þºtwytu ÄtŠ{f ˼t™u ‚Útt
˼t ytrŒ™t yæÞût™u …htrs‚ fhe þf‚t ™Úte. (12)
ÿŒ˜ flÎÆòÊ¢ Ãflfi øʇÊÁŸ¢ flÖÊ˝fiáÊ ‚◊ÿÊfiœÿ—–
•Á„fiÁ◊ãº˝ Á¡ÉÊʯ‚ÃÊ ÁŒÁfl Ãfi ’iœ ‡ÊflÊ˘ø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§13H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{iïÞoÞwõ‚ ˼t…r‚ ! S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™tu ¥‹±™üÝì-Ëífth fhe™u
‚wk ²„ì-su{ çÎç±-ytftþ{tk ËqÞo ¥àæçÝ}æì-rðãw‚T™tu «nth fhe™u ±ë~æ}æì-fwrx÷ ¥çã}æì-{u½™wk ÏæÎìÏæ{ïn™™ fhu Au, ‚u{ ±…íï‡æ-þ†t†tu Ërn‚ …tu‚t™e Ëu™tytu™tu þºtwytu™e ËtÚtu ¨}æ²æï{²:-Ëthe he‚u
ÞwØ fhe™u þºtwytu™u ç…Íæ梨„:-{th™th „±-yt…™t àæ±:-ƒ¤ yÚtto‚T Ëu™t™tu rðsÞ ÚttÞ yu
he‚u fh™th „ï-yt…™t ™-Þþ™e ð]rØ Útþu. (13)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo rfhý-Ë{qn îtht rðã‚T™u {u½ ËtÚtu ÷ztðu Au, ‚u{ s Ëu™tæÞût ytø™uÞt†Úte
Ëk…L™ Ëu™t™u þºtwËu™t ËtÚtu ÷ztðu-ÞwØ fhtðu. yuðt Ëu™t…r‚™e fŒe…ý nth ÚtE þf‚e ™Úte.
(13)
•Á÷®c≈®Ÿ Ãfi •Áº˝flÊ ÿàSÕÊ ¡ªfiìÊ ⁄U¡Ã–
àflc≈Êfi ÁøûÊflfi ◊ãÿfl ßãº˝fi flÁflÖÿÃfi Á÷ÿÊø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§14H
…ŒtÚto : nu ¥çÎí±:-ƒnw {u½Þwõ‚ ËqÞoË{t™ §‹Îí-…h{iïÞoÞwõ‚ ˼tæÞût ²„ì-ßÞthu „ïyt…™t ¥ç|æcÅÝï-ËðoÚtt W¥t{ LÞtÞÞwõ‚ ÔÞðnth{tk Sƒæ:-MÚttðh …xæÓ™-y™u sk„{ Úï…„ï-fk…tÞ{t™
ÚttÞ Au ‚Útt su y±cÅæ-þºtwåAuŒf Ëu™t…r‚ Au, „±-‚u™t }拲±ï-¢tuÄ™u {txu ç|æ²æ癄ì-¼ÞÚte …ý
±ïç±Á²„ï-Wrîø™ ÚttÞ Au, íÞthu yt… S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™tu ¥‹±™üÝì-Ëífth fhe™u Ëw¾e
ƒ™e þftu Atu. (14)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su{ ËqÞo™t Þtu„Úte «týeytu …tu‚t™t ftÞtuo{tk «ð]¥t ÚttÞ Au y™u ¼q„tu¤
y™w¢{Úte (…tu‚t™e fûtt{tk) ¼ú{ý fhu Au, ‚u{ s ˼t îtht þtrË‚ htßÞ™t Þtu„Úte Ëk…qýo
«týeytu Ä{o…qðof …tu‚t™t ÔÞðnth{tk ð‚o{t™ hne™u ËL{t„o{tk [t÷u Au, yu{ òýðwk òuEyu.
(14)
ŸÁ„ ŸÈ ÿÊŒfiœË◊‚Ëãº˝¢ ∑§Ê flËÿ¸ÓÊ ¬⁄U—–
Ã|S◊fiãŸÎÆêáÊ◊ÈÆà ∑˝§Ãȯ ŒflÊ •Ê¡Ê¯Á‚ ‚¢ ŒfiœÈÆ⁄Uø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§15H
…ŒtÚto : su ÐÚ:-W¥t{ „wýÞwõ‚ htò S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™tu ¥‹±™üÝì-y™wfq¤‚tÚte Ëífth
ÉøðuŒ¼t»Þ
343
fhe™u yt[hý fhu Au. su htßÞ{tk Îï±æ:-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ rðît™tu Ýë}‡æ}æì-Ä™™u ÜíU„é}æì-y™u ƒwrØ ‚Útt
…wÁ»ttÚto™u ©„-y™u …ý ¥æï…æ¢ç¨-þheh, ytí{t y™u {™™t …ht¢{tu™u ¨¢Î{é:-Äthý fhu Au ‚Útt su
…h{tí{t™u «t ÚtE™u y{u ±è²æü-rðãt ytrŒ ðeÞtuo™u ¥ç{}æç¨-«t ÚttÞ ‚u §‹Îí}æì-y™L‚ …ht¢{e
s„Œeïh yÚtðt …qýo ðeÞo Þwõ‚ htò™u «t ÚtE™u ÜU:-ftuý …wÁ»t Ä™™u Ýé-þe½ú Ýçã-²æ„ì-«tÂ
ÚttÞ ‚u htßÞ{tk ftuý …whw»t Ä™™u ‚Útt ƒwrØ y™u …wÁ»ttÚto ‚Útt ƒ÷™u þe½ú Äthý ™Úte fh‚tu ? (15)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ …h{uïh y™u rðît™™u «t fÞto rð™t rðãt, þwØ ƒwrØ ™u ©uc
Ët{ÚÞo «t fhe þf‚tu ™Úte, ‚uÚte ‚uytu™tu Ëðuoyu ËŒt yt©Þ ÷uðtu òuEyu. (15)
ÿÊ◊Õfiflʸ ◊ŸÈfi|c¬ÃÊ Œäÿ昧 Áœÿ◊àŸfiÖ
Ã|S◊ã’˝rÊÊfiÁáÊ ¬ÍÆfl¸Õãº˝fi ©UÄÕÊ ‚◊fiÇ◊ÃÊø¸ãŸŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§16H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™e WL™r‚Úte Ëðo™wk ¥‹±™üÝì-Ëífth
fhe™u Ί²Ñì -W¥t{ „wýtu™u «t Út™th ¥ƒ±æü-®nËtrŒ Œtu»t hrn‚ çЄæ-ðuŒ™t «ðõ‚t yæÞt…f
y™u }æÝé:-rð¿tt™Þwõ‚ {™w»Þ yu ²æ}æì-su ç{²}æì-þw¼ rðãt ytrŒ „wý r¢Þt™u Äthý fh™th™e
ƒwrØ™u «t ÚtE™u su ÔÞðnth{tk Ëw¾tu™u ¥yÝ„-rðM‚th fhu Au ‚u{ yt™u «t ÚtE „çS}æÝì‚u ÔÞðnth{tk Ëw¾tu™tu rðM‚th fhtu; y™u su §‹Îï-Ëthe he‚u Ëurð‚ …h{uïh{tk Ðê±üƒæ-…qðo …wÁ»ttu™e
Ë{t™ Ïæírææç‡æ-©uc yL™, Ä™ ©vƒæ-fnuðt ÞtuøÞ ð[™ «t ÚttÞ Au, „çS}æÝì-‚u™wk Ëuð™ fhe™u
‚{u …ý ‚u™u ¨}æx}æ„-«t Úttytu. (16)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …h{uïh™t W…tËftu y™u rðît™tu™t Ëk„{tk «er‚ ht¾™th {™w»Þtu™wk y™wfhý
fhe™u, W¥t{ ƒwrØ, yr‚ ©uc yL™, Ä™ y™u ðuŒrðãtÚte ®Ër[‚ ¼t»týtu™u «t fhe™u ‚u™wk Ëðo™u
Œt™ fhðwk òuEyu. (16)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ˼t ytrŒ™t yæÞût, ËqÞo, rðît™ y™u Eïh þçŒtÚto™wk ðýo™ fhðtÚte
…qðoËqõ‚™e ËtÚtu yt Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (80)
Ëqõ‚-81
ßãº˝Ê ◊ŒÊfiÿ flÊflÎœ ‡Êflfi‚ flÎòÊ„Ê ŸÎÁ÷fi—–
ÃÁ◊ã◊„àSflÊÁ¡·ÍÆÃ◊÷¸®fi „flÊ◊„ ‚ flÊ¡fi·ÈÆ ¬˝ ŸÊfi˘Áfl·Ã˜H§1H
…ŒtÚto : y{u su ±ë~æãæ-ËqÞo™e Ë{t™ §‹Îí:-Ëu™t…r‚ Ýëç|æ:-þqhðeh ™tÞftu™e ËtÚtu à汨 y™u }æÎæ²-yt™kŒ™u {txu ±æ±ë{ï-344
ðÄu Au. su }æãy¨é-{nt™ ¥æç…¯é-Ëk„út{tu{tk ©„æçÐ-y™u
¥|æïü-™t™t Ëk„út{tu{tk ã±æ}æãï-ƒtu÷tðu Au y™u „ç}æ„ì-‚u™u §ü}æì-Ëðo he‚u Ëu™tæÞût fnu Au. ¨:‚u ±æ…ï¯é- Ëk„út{tu{tk Ý:-y{the Ðíæ籯„ì-Ëthe he‚u hûtt fhu. (1)
344
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su …qýo rðãtðt™, ƒr÷c, ÄtŠ{f, Ëðo™t rn‚u»te, þ†t†tu™u [÷tððt{tk
y™u ‚u™e rþûtt yt…ðt{tk r™…wý; f{o[theytu, ðehtu ‚Útt ÞtuØtytu «íÞu r…‚t Ë{t™ ÔÞðnth
f‚to y™u Œuþ-ft¤ y™wËth ÞwØ fhðt {txu yðËh™u y™wY… fhðt ÞtuøÞ ÔÞðnth™tu ¿tt‚t ntuÞ,
‚u™u Ëu™t…r‚ ƒ™tððtu òuEyu yLÞ™u ™rn. (1)
•Á‚ Á„ flËfi⁄U®R ‚ãÿÊ˘Á‚ ÷ÍÁ⁄Ufi ¬⁄UÊŒÁŒ—–
•Á‚fi Œ÷˝Sÿfi ÁøŒ˜ flÎÆœÊ ÿ¡fi◊ÊŸÊÿ Á‡ÊˇÊÁ‚ ‚Èãflà ÷ÍÁ⁄Ufi à fl‚ÈfiH§2H
…ŒtÚto : nu ðeh Ëu™t…‚u ! su ‚wk çã-r™ùÞ fhe™u |æêçÚ-ƒnw s ¨ï‹²:-Ëu™tÞwõ‚ ¥ç¨-Au,
|æêçÚ-ƒnw s «fthÚte ÐÚæÎçÎ:-þºtwytu™t ƒ¤™u ™ü fhe „úný fh™th Au, Î|æíS²-™t™t 癄ìy™u }æã„:-{nt™ ÞwØ™u S‚™th ¥ç¨-Au, ±ë{: ƒ¤Úte ðÄ™th ðehtu™u çàæÿæç¨-rþûtt yt…™th
Au, ‚u ¨é‹±„ï-rðsÞ™e «t fh™th ²…}ææÝæ²-Ëw¾Œt‚t™u „ï-‚tht {txu |æêçÚ-…w»f¤ ±¨é-Ä™
«t ÚttÞ. (2)
¼tðtÚto : su{ Ëu™t…r‚ytu îtht Ëu™t™u ËŒt rþrût‚, …t÷™ y™u nŠ»t‚ fhðt{tk ytðu Au,
‚u{ Ëir™ftu™t îtht …ý Ëu™t…r‚ytu™wk …t÷™ y™u ‚u™u yt™krŒ‚ fhðt ÞtuøÞ Au. (2)
ÿŒÈÆŒË⁄Ufià •Ê¡ÿÊfi œÎÆcáÊflfi œËÿà œŸÊfi–
ÿÈÆˇflÊ ◊fiŒëÿÈÃÊ „⁄UË ∑¢§ „Ÿ— ∑¢§ fl‚ÊÒfi ŒœÊ˘S◊Ê° ßfiãº˝ fl‚ÊÒfi Œœ—H§3H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-Ëu™t™t Mðt{e ! ²„ì-ßÞthu ¥æ…²:-Ëk„út{ ©ÎèÚ„ï-Wíf]ü‚tÚte «t ÚttÞ,
íÞthu {ëc‡æ±ï-áZ‚t™u {txu {Ýæ-Ä™tu™u {貄ï-fhu Au, ‚u ‚wk }æÎÓ²é„æ-ƒnw s ƒ¤ðt™ ãÚè-½tuztytu™u
hÚttrŒ{tk ²éÿ±-Þwõ‚ fh, Ü¢U-ftuE þºtw™u ãÝ:-{th; Ü¢U-ftuE r{ºt™u ±¨æñ-Ä™ ftuþ{tk Î{:-Äthý
fh y™u ¥S}ææÝì-y{™u ±¨æñ-Ä™{tk Î{:-yrÄfthe fh. (3)
¼tðtÚto : ßÞthu ÞwØ fhðwk ntuÞ, íÞthu Ëu™t…r‚ ÷tuftu ðtn™, þ†, y†, ¼tus™, ð† ytrŒ™e
Ët{„úe …qhe Ëk„ún fhe™u, Úttuzt þºtwytu™u {the™u, Úttuzt™u r{ºt ƒ™tðe™u ‚Útt ‚u™tu Ëífth fhe™u,
ÞwØ ytrŒ ftÞtuo{tk ÄtŠ{ftu™u ËkÞwõ‚ fhe™u, ‚u™u ÞwÂõ‚ …h ÞwØ fhtðe™u y™u MðÞk ÞwØ fhe™u÷ze™u r™hk‚h rðsÞ «t fhu. (3)
∑˝§àflÊfi ◊„Ê° •fiŸÈcflœ¢ ÷Ë◊ •Ê flÊfiflÎœ ‡Êflfi—–
ÁüÊÿ ´§cfl ©Ufi¬Ê∑§ÿÊÁŸ¸ Á‡Ê¬˝Ë „Á⁄UfiflÊ㌜ „SÃfiÿÊfl¸ÖÊ˝fi◊Êÿ‚◊˜H§4H
…ŒtÚto : su ãçÚ±æÝì-ƒnw s ©uc ½tuztytu Þwõ‚ çàæÐíè-þºtwytu™u hztð™th |æè}æ:-y™u ¼Þ
…{tz™th }æãæÝì-{nt™ «c±:-«t rðãt Ëu™t…r‚ àæ±:-ƒ¤ çŸæ²ï-þtu¼t y™u ÷û{e™u {txu
©ÐæÜU²æï:-Ë{e…{tk «t ÚtÞu÷e …tu‚t™e y™u þºtwytu™e Ëu™t™e Ë{e… ãS„²æï:-ntÚttu{tk ¥æ²¨}æì-
ÉøðuŒ¼t»Þ
345
÷tu¾kz™t ƒ™tðu÷t ±…í}æì-þ†Ë{qn™u Äthý fhe™u þºtwytu™u S‚u Au, ‚u s htßÞtrÄfthe ƒ™u
Au. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su ƒwrØ{t™, {nt™ W¥t{ „wýtu™e rðþu»t‚tytuÚte Þwõ‚, þºtw™u ¼Þ
…{tz™th, Ëu™t™tu rþûtf ‚Útt yíÞk‚ ÞtuØtu {™w»Þ ntuÞ, ‚u™u Ëu™t…r‚ ƒ™tðe™u Ä{oÚte htßÞþtË™ fhðwk òuEyu. (4)
•Ê ¬fi¬˝ÊÒ ¬ÊÁÕ¸®fifl¢ ⁄U¡Êfi ’iœ ⁄UÊfiøŸÊ ÁŒÁfl–
Ÿ àflÊfl°Êfi ßãº˝ ∑§‡øŸ Ÿ ¡ÊÃÊ Ÿ ¡fiÁŸcÿÃ˘Áà ÁflE¯ flflÁˇÊÕH§5H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{iïÞoÞwõ‚ Eïh suÚte ÜUà™Ýì-ftuE …ý y±æ±æÝì-‚the Ë{t™ Ý …æ„:ÚtÞtu ™Úte, Ý …çÝc²„ï-Útþu ™rn y™u ‚wk ç±E}æì-s„‚™u ±™çÿæƒ-ÞÚttÞtuøÞ r™Þ{{tk ht¾u Au
‚Útt su Ðæ<ƒ±}æì-…]rÚtðe y™u ytftþ{tk hnu÷ Ú…:-…h{týw y™u ÷tuf{tk ¥æÐÐíæñ-Ëðoºt ÔÞt…f
ÚtE hnu÷ Au. çÎç±-«ftþY… ËqÞtorŒ s„‚{tk Úæï™Ýæ-«ftþ{t™ ¼q„tu¤tu™u ¥ç„ÏæÎìÏæ{ï-yuf ƒeS
ðM‚w™t ½»toýÚte ƒtkÄu Au-òuzu Au, ‚u Ëðo™tu W…tMÞ Œuð Au. (5)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u Ëðo, su™t îtht Ë{M‚ ËkËth h[e™u ‚Útt ‚u™u ÔÞt fhe™u
‚Útt ‚u™wk …t÷™ fhðt{tk ytðu Au, su ysL{t y™u yrî‚eÞ Au ‚Útt ‚u™e Ë{t™ ftuE …ý ðM‚w
™Úte, ‚tu ‚u™tÚte yrÄf ftuý ntuE þfu ? ‚u (…h{uïh)™e r™hk‚h W…tË™t fhtu. ‚u™tÚte r¼L™
ftuE ðM‚w™u (W…tË™t {txu) „úný ™ fhðe òuEyu y™u ™ ‚u™e „ý™t fhðe òuEyu. (5)
ÿÊ •ÿʸ ◊fiûʸ÷Ê¡fiŸ¢ „⁄UÊŒŒÊfiÁà ŒÊ‡ÊÈ·fi–
ßãº˝Êfi˘•S◊èÿ¯ Á‡ÊˇÊÃÈÆ Áfl ÷fi¡Ê ÷ÍÁ⁄Ufi à fl‚Èfi ÷ˇÊËÿ Ãfl ⁄UÊœfi‚—H§6H
…ŒtÚto : nu rðî™T ! ²:-su §‹Îí-…h{ yiïÞo™t Œt‚t ¥²ü:-Eïh „ï-‚tht Îæàæé¯ï-Œt‚t y™u
¥S}æ|²}æì-y{tht {txu |æêçÚ-rð…w÷ ±¨é-Ä™™u }æœæü |ææï…Ý}æì-y™u {™w»Þtu™t ¼tus™ {txu …ŒtÚto™u
ÐÚæÎÎæç„-«Œt™ fhu Au ‚u Eïh hr[‚ …ŒtÚttuo™e yt… y{™u ËŒt çàæÿæ„é-rþûtt yt…tu y™u „±yt…™t Úæ{¨:-rþrût‚ ftÞoY… Ä™™wk nwk |æÿæè²-Ëuð™ fÁk. (6)
¼tðtÚto : òu Eïh yt ËkËth h[e™u ‚Útt Äthý fhe™u Sðtu™u ™ yt…u, ‚tu ftuE™u ®fr[‚T
{tºt …ý ¼tu„ Ët{„úe Ëk¼ð ™Úte.
òu yu Eïh ðuŒ îtht rþûtt ™ yt…u, ‚tu ftuE™u …ý ÷uþ {tºt rðãt «t ÚttÞ ™rn, ‚uÚte
rðît™tuyu Ëðo™t Ëw¾ {txu rðãt™tu «[th fhðtu òuEyu. (6)
346
◊Œfi◊Œ Á„ ŸÊfi ŒÁŒÿ͸ÆÕÊ ªflÊfi◊ΡÈÆ∑˝§ÃÈfi— –
‚¢ ªÎfi÷Êÿ ¬ÈÆM§ ‡ÊÃÊ÷fiÿÊ„SàÿÊ fl‚Èfi Á‡Ê‡ÊËÁ„ ⁄UÊÿ •Ê ÷fi⁄UH§7H
346
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu rðît™T «…éÜíU„é:-Ëh¤ ¿tt™ y™u f{oÞwõ‚ ÎçÎ:-Œt‚t yt… Eïh™e yt¿tt …t÷™
y™u W…tË™tÚte }æÎï}æÎï-yt™kŒ-yt™kŒ{tk çã-r™ùÞ…qðof Ý:-y{tht {txu ©|æ²æãSy²æ-ƒL™u ntÚttu™e
r¢Þt{tk W¥t{ ÐéL-ƒnw s àæ„æ-ËUfztu ±¨é-ÿÔÞtu™tu çàæàæèçã-«ƒkÄ fhtu. xæ±æ}æì-rfhýtu, RrLÿÞtu
y™u …þwytu™t ²êƒæ-Ë{qntu™u ¥æ|æÚ-ËðoºtÚte Äthý fh, Úæ²:-Ä™tu™u ¨¢xæë|ææ²-ËBÞfT „úný fh. (7)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! Ëðto™kŒ-Œt‚t ‚Útt Ë{M‚ ËtÄ™tu y™u ËtæÞ (Y… …ŒtÚttuo)™t Wí…tŒf
(ƒ™e™u) Ë{M‚ Ä™ «Œt™ fhu Au, ‚u s Eïh y{tht îtht W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Au, yLÞ
ftuE (ðM‚w) ™rn. (7)
◊ÊŒÿfiSfl ‚ÈÆà ‚øÊ ‡Êflfi‚ ‡ÊÍ®⁄U®R ⁄UÊœfi‚–
ÁflkÊ Á„ àflÊfi ¬ÈM§fl‚ÈÆ◊Ȭ ∑§Ê◊Êfiãà‚‚ÎÆÖ◊„˘ÕÊfi ŸÊ˘ÁflÃÊ ÷fiflH§8H
…ŒtÚto : nu àæêÚ-Œwü Œtu»t y™u þºtwytu™wk r™ðthý fh™th y{u ¨é„ï-yt Wí…L™ s„‚{tk ÐéL±¨é}æìy™uftu™u ðËtð™th y±æ-yt…™tu ©Ð-yt©Þ fhe™u ¥ƒ-…ùt‚T ÜUæ}ææÝì-…tu‚t™e EåAtytu™u ¨¨ëÁ}æãïrËØ fheyu Aeyu, çã-r™ùÞ fhe™u ç±Îì}æ-òýeyu …ý Aeyu, ‚wk Ý:-y{thtu ¥ç±„æ-hûtf |æ±Au; y™u yt s„‚{tk ¨™æ-ËkÞwõ‚ à汨ï-ƒ¤fthf Úæ{¨ï-Ä™™u {txu }ææβS±-yt™kŒ «Œt™ fhyt™kŒ fhtð. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™t îtht Ëu™t…r‚™t yt©Þ rð™t þºtwytu …h rðsÞ, RåAtytu™e …qŠ‚, …tu‚t™e
hûtt, W¥t{ Ä™ ‚Útt ƒ¤ y™u …h{ Ëw¾ «t fhe þft‚t ™Úte. (8)
∞à Ãfi ßãº˝ ¡ãÃflÊ ÁflE¯ ¬Ècÿ|ãà flÊÿ¸®fi◊˜–
•ãÃÁ„¸ ÅÿÊ ¡ŸÊfiŸÊ◊ÿʸ flŒÊ •ŒÊfi‡ÊÈ·Ê¢ ÷ʯ ŸÊ flŒ •Ê ÷fi⁄UH§9H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{uïh ! su „ï-‚the Ë]rü{tk su »„ï-yu …‹„±:-Sð ±æ²ü}æì-Mðefth™u ÞtuøÞ
ç±E}æì-s„‚™u Ðéc²ç‹„-…w»x fhu Au, „ï¯æ}æì-‚u …ÝæÝæ}æì-{™w»Þ ytrŒ «týeytu™e ¥‹„:-{æÞ{tk
hnu‚t ¥Îæàæé¯æ}æì-Œt™ ytrŒ f{o hrn‚ {™w»Þtu™u ¥²ü:-Eïh ‚wk ±ïÎ:-suÚte Ëw¾ «t ÚttÞ Au
‚u™u çã-r™ùÞ fhe™u w²:-W…Œuþ fhu Au, ‚u ‚wk Ý:-y{tht {txu ±ïÎ:-rð¿tt™ Y… Ä™™wk ¥æ|æÚŒt™ «Œt™ fh. (9)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su Eïh ykŒh-ƒnth Ëðoºt ÔÞt…f ƒ™e ykŒh-ƒnth™t Ë{M‚ ÔÞðnthtu™u
òýu Au, W¥t{ W…Œuþ fhu Au y™u Ëðo Sðtu™wk rn‚ fhðt RåAu Au, ‚u™tu yt©Þ ÷E™u ‚{u
÷tuftu …th{tŠÚtf y™u ÔÞtðntrhf Ëw¾ «t fhtu. (9)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Ëu™t…r‚, Eïh y™u ˼tæÞût™t „wýtu™wk ðýo™ fhðtÚte yt Ëqõ‚™t
yÚto™e Ëk„r‚ …qðo Ëqõ‚™t yÚto ËtÚtu òýðe òuEyu. (81)
ÉøðuŒ¼t»Þ
347
Ëqõ‚-82
©U¬Ê ·È ‡ÊÎfiáÊÈÆ„Ë Áª⁄UÊ ◊ÉÊfiflã◊ÊÃfiÕÊßfl–
ÿŒÊ Ÿfi— ‚ÍÆŸÎÃÊfifl× ∑§⁄U®R •ÊŒÕ¸ÿÊfi‚ ßlÊ¡Ê |ãflfiãº˝ à „⁄UËfiH§1H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-Ëu™t…‚u ! su „ï-yt…™e ãÚè-Äthý y™u ytf»toý™u {txu ½tuzt y™u yÂø™
ytrŒ …ŒtÚto Au ‚u™u Ýé-þeÄú ²æï…-Þwõ‚ fhtu, r«Þðtýe ƒtu÷t™tht rðît™Úte ¥ƒü²æ¨ï-Þt[™t fhtu.
nu }æÍæ±Ý-©uc „wýtu™u «t fh™th Ý:-y{the çxæÚ:-ðtýeytu™u ©Ðæï¨é Ÿæë‡æéçã-Ë{e… ytðe™u
Ëtk¼¤tu. ¥æ„ì-…ùt‚T y{tht {txu ¥„ƒæ§±ï„ì-rð…he‚ yt[hý fh™th su{ s }ææ-™ ƒ™ ²ÎæßÞthu y{u ‚{thtÚte Ëw¾tu™e Þt[™t fheyu Aeyu, íÞthu yt… Ý:-y{™u ¨êÝë„汄:-ËíÞðtýe
Þwõ‚ ÜUÚ:-fhtu. (1)
¼tðtÚto : su{ htò ËwËurð‚ …h{uïhÚte yÚtðt Ëu™t…r‚™t îtht ËwËurð‚ Ëu™t Ëu™t…r‚Úte
Ëw¾tu™u «t fhu Au y™u su{ ˼t ytrŒ™t yæÞût «òs™tu y™u Ëir™ftu™e y™wfq¤‚t™wËth
ð‚toð fhu, ‚u{ yu™e y™wfq¤‚t™wËth «òs™tu y™u Ëir™ftuyu ð‚oðwk òuEyu. yu{ {™w»Þtuyu (òýðwk
òuEyu.) (1)
•ˇÊãŸ◊Ëfi◊Œãà sflfi Á¬˝ÿÊ •fiœÍ·Ã–
•SÃÊfi·Ã Sfl÷ÊfiŸflÊ Áfl¬˝Ê ŸÁflficΔ®ÿÊ ◊ÃË ÿÊ¡Ê |ãflfiãº˝ à „⁄UËfiH§2H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-˼t…‚u ! su „ï-‚tht ãÚè-Äthý y™u ytf»toý fh™th ðtn™ yÚtðt ½tuztytu
Au ‚u™u ‚wk y{tht {txu Ýé²æï…-þe½ú Þwõ‚ fh, nu S±|ææݱ:-Mð«ftþMðY… ËqÞtorŒ™e Ë{t™ ç±Ðíæ:ƒwrØ{t™ ÷tuftu ! yt… Ýç±cƲæ-yr‚þÞ ™ðe™ }æ„è-ƒwrØ Ërn‚ ÚtE™u çÐí²æ:-r«Þ Úttytu, Ëðo™u
{txu þt†tu™e çã-r™ùÞÚte ¥S„æ﯄-«þkËt yt… fÞto fhtu y™u Œw:¾tuÚte ¥±æ{ꯄ Atuztytu,
¥ÿæÝì-rðãtrŒ þw¼ „wýtu{tk ÔÞt Úttytu, ¥}æè}æ΋„-yr‚þÞ fhe™u yt™krŒ‚ Úttytu y™u y{™u
…ý ‚u{ (yt™krŒ‚) fhtu. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, W¥t{ „wý, f{o y™u Mð¼tððt¤t y™u Ëðo «fthÚte «þkrË‚ yt[hýðt¤t
Ëu™t…r‚ ytrŒ™t îtht ™ðe™ rð¿tt™ y™u …wÁ»ttÚto™e ð]rØ fhe™u ËŒt «ËL™‚tÚte yt™kŒ ¼tu„ððtu
òuEyu. (2)
348 ◊Á„fi–
‚ÈÆ‚¢ºÎ‡Ê¯ àflÊ flÿ¢ ◊ÉÊfiflãfl|㌷Ë
¬˝ ŸÍÆŸ¢ ¬ÍÆáʸ’fiãœÈ⁄U— SÃÈÆÃÊ ÿÊfiÁ„ fl‡ÊÊ° •ŸÈÆ ÿÊ¡Ê |ãflfiãº˝ à „⁄UËfiH§3H
348
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu }æÍæ±Ýì-…h{ …qrs‚ Ä™Þwõ‚ §‹Îí-Ëw¾«Œ ! su{ ±²}æì-y™u ¨é¨¢öàæ}æì-fÕÞtý
árüÞwõ‚ y±æ-yt…™u ±ç‹Î¯è}æçã-«þkrË‚ fheyu, ‚u{ y{thtÚte Ðê‡æüÏæ‹{éÚ:-…qýo ËíÞ «u{ ƒkÄ™
Þwõ‚ S„é„:-«þkËt™u «t ÚtE™u yt… su «ò™t þºtw Au, ‚u™u Ýé-þe½ú ±àææÝì-ðþ fhtu, su „ïyt…™t ãÚè-Äthý, ytf»toý ytrŒ „wý Ë{t™ Ëwrþrût‚ ½tuztytu Au ‚u™u ¥Ýé²æï…-Þwõ‚ fhtu,
rðsÞ™u {txu ÝêÝ}æì-r™ùÞ…qðof Ðí²æçã-þe½ú òytu-«Þtý fhtu. (3)
¼tðtÚto : ßÞthu {™w»Þ Ëðo™t ÿüt …h{uïh™t «þkËf ˼t…r‚™tu yt©Þ ÷u Au, íÞthu
‚u yu þºtwytu™tu þe½ú r™„ún fhe þfu Au. (3)
‚ ÉÊÊ Ã¢ flηfiáÊ¢ ⁄UÕ◊Áœfi ÁÃcΔ®ÊÁà ªÊÁflŒfi◊˜–
ÿ— ¬Êòʯ „ÊÁ⁄UÿÊ¡Ÿ¢ ¬ÍÆáʸÁ◊fiãº˝ Áø∑fi§ÃÁà ÿÊ¡Ê |ãflfiãº˝ à „⁄UËfiH§4H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{ rðãt, Ä™Þwõ‚ ²:-su yt… ãæçÚ²æï…Ý}æì-yÂø™ y™u ½tuztytuÚte Þwõ‚
fhu÷ yu Ðê‡æü}æì-Ë{M‚ Ët{„úeÚte Þwõ‚ Ðæ~æ}æì-hûtt r™r{¥t Úƒ}æì-hÚt™u ƒ™tððt™u ç™ÜïU„ç„-òýtu
Atu ¨:-‚u yu hÚt{tk ãÚè-ðu„trŒÞwõ‚ ½tuztytu™u Ýé²æï…-þe½ú Þwõ‚ fhtu. nu §‹Îí-Ëu™t…‚u ! su „ïyt…™t ±ë¯‡æ}æì-þºtw™t Ët{ÚÞo™tþf xææïç±Î}æì-suÚte ¼qr{™wk htßÞ «t ÚttÞ, „}æì-‚u hÚt …h
¥ç{ç„cÆæç„-ƒuËu-rðhtsu, {-‚u rðsÞ™u «t fu{ ™ ÚttÞ ? (4)
¼tðtÚto : Ëu™t…r‚yu …qýo rþûtt ‚Útt ƒ¤Úte nŠ»t‚-Óü-…wü ntÚte, ½tuzt, hÚt ‚Útt þ† ytrŒ
Ët{„úeÚte …rh…qýo Ëu™t™wk r™{toý fhe™u þºtwytu™u S‚ðt òuEyu. (4)
ÿÈÆÄÃSÃfi •SÃÈÆ ŒÁˇfiÊáÊ ©Uà ‚√ÿ— ‡ÊfiÃ∑˝§ÃÊ–
ßfi ¡ÊÿÊ◊Ȭfi Á¬˝ÿÊ¢ ◊fiãŒÊŸÊ ÿÊsãœfi‚Ê ÿÊ¡Ê |ãflfiãº˝ à „⁄UËfiH§5H
…ŒtÚto : nu §‹Îí:-Ëðo™t Ëw¾Œt‚t àæ„ÜíU„æï-yËkÏÞ W¥t{ ƒwrØ y™u r¢ÞtytuÚte Þwõ‚ „ïyt…™t su Ëwrþrût‚ ãÚè-½tuztytu Au ‚uytu™u hÚt{tk ‚w Ýé²æï…-þe½ú Þwõ‚ fh, su „ï-‚tht hÚt™e
»ÜU:-yuf ½tuztu Îçÿæ‡æ:-s{ýe ‚hV ©„-y™u (ƒeòu) ¨Ã²:-ztƒe ‚hV ¥S„é-ntuÞ „ïÝ-‚u hÚt
…h ƒuËe™u þºtwytu™u S‚e™u çÐí²æ}æì-yr‚r«Þ …æ²æ}æì-†e™e ËtÚtu ƒuËe }æ‹ÎæÝ:-yt… «ËL™ ƒ™e
y™u ‚u™u «ËL™ fhe™u ¥‹{¨:-yL™trŒ Ët{„úe™e ©Ð²æçã-Ë{e…MÚt ÚtE™u ‚{u ƒL™u þºtwytu™u
S‚ðt {txu òytu-«MÚtt™ fhtu. (5)
¼tðtÚto : htòyu …tu‚t™e …í™e-htýe™e ËtÚtu Ëwrþrût‚ ½tuztytuÚte Þwõ‚ Þt™-hÚt{tk ƒuËe™u
ÞwØ{tk rðsÞ «t fhðtu òuEyu. ßÞtk-sÞtk ÞwØ{tk yÚtðt õÞtkÞ ¼ú{ý {txu òÞ, íÞtk-íÞtk ‚u
W¥t{ rþÕ…eytu-fthe„htu îtht ƒ™tðu÷ áZ hÚt{tk †e™e ËtÚtu ƒuËe™u òÞ. (5)
ÿÈÆŸ|Ö◊fi à ’˝rÊfiáÊÊ ∑§Á‡ÊŸÊ „⁄UË ©U¬ ¬˝ ÿÊfiÁ„ ŒÁœ· ª÷fiSàÿÊ—–
©UûflÊfi ‚ÈÆÃÊ‚Êfi ⁄U÷‚Ê •fi◊|㌷ȗ ¬Í·áflÊãflfiÁÖÊ˝ãà‚◊ÈÆ ¬àãÿÊfi◊Œ—H§6H
ÉøðuŒ¼t»Þ
349
…ŒtÚto : nu ±ç…íÝì-W¥t{ þ†Þwõ‚ Ëu™tæÞût ! su{ nwk „ï-‚tht Ïæíræ‡ææ-yL™trŒÚte Þwõ‚ ™tift
hÚt{tk ÜïUçàæÝæ-ËqÞo™t rfhýtu Ë{t™ «ftþ{t™ ãÚè-½tuztytu™u ²é~æçÁ}æ-òuzwk Awk, su{tk ƒuËe™u ‚wk
xæ|æSy²æï:-ntÚttu{tk ½tuzt™e ÷„t{-Œtuhe Îç{¯ï-Äthý fhu Au, ‚u hÚtÚte ©Ð-Ðí²æçã-RÂåA‚ MÚtt™tu{tk
ò. su{ ƒ¤ y™u ðu„trŒ Þwõ‚ ¨é„æ¨:-Ëwrþût‚ |æëy²æ:-Ëuðftu, su y±æ-‚™u ©-ËBÞfT ©Î}æç‹Î¯éyt™krŒ‚ fhu, ‚u{ ‚wk …ý ‚uytu™u yt™krŒ‚ fh y™u Ðꯇ±æÝì-þºtwytu™e þÂõ‚ytu™u htuf™th ‚wk
…tu‚t™e Ðy‹²æ-†e™e ËtÚtu ¨}æ}æÎ:-Ëthe he‚u yt™kŒ™u «t fh. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su ™tufhtu ½tuztytu™u fu¤ð‚t ntuÞ y™u hÚttu [÷tð‚t ntuÞ, ‚u Ëðo Ëthe
he‚u rþûtý …t{u÷t ntuðt òuEyu y™u …tu‚t™e †eytu™u «ËL™ ht¾e™u …tu‚u «ËL™ hnu yuðt ntuðt
òuEyu. †eytu ËtÚtu Ä{oftÞtuo fhðt òuEyu. (6)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Ëu™t…r‚ y™u Eïh™t „wýtu™wk ðýo™ fhðtÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo
Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (82)
Ëqõ‚-83
•EÊfiflÁà ¬˝Õ◊Ê ªÊ·Èfi ªë¿Áà ‚Ȭ˝ÊflËÁ⁄Ufiãº˝ ◊àÿ¸SÃflÊÁÃÁ÷fi—–
ÃÁ◊à¬ÎfiáÊÁˇÊ fl‚ÈfiŸÊ ÷flËfiÿ‚Ê Á‚ãœÈÆ◊Ê¬Ê ÿÕÊÁ÷ÃÊ Áfløfi—H§1H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-Ëðo hûtf hts™T ! su }æy²ü:-©uc rþûttÞwõ‚ ÄtŠ{f {™w»Þ „±-‚the ªç„ç|æ:hûttrŒÚte hrût‚ f{o[the ¥Eæ±ç„-W¥t{ ½tuztytu òuzu÷ hÚt{tk ƒuËe™u xææï¯é-…]rÚtðe rð¼t„tu{tk ÞwØ™u
{txu Ðíƒ}æ:-«Út{ xæÓÀç„-òÞ Au, ‚uÚte ‚wk «òytu™e ¨éÐíæ±è:-ËBÞfT hûtt fh, „ç}æ„ì-‚uytu™u ²ƒæsu{ 籙:-[u‚™‚t hrn‚ sz ¥æÐ:-s¤ y™u ðtÞw ¥ç|æ„:-ËðoºtÚte 程{é}æì-™Œe™u «t ÚttÞ
Au, su{ |æ±è²¨æ-Ëðtuo¥t{ ±¨éÝæ-Ä™Úte ‚wk «ò™u Ðë‡æçÿæ-Þwõ‚ fhu Au, ‚u{ s Ë{M‚ «ò y™u
hts…wÁ»t …wÁ»ttÚto fhe™u yiïÞoÚte Þwõ‚ ƒ™u. (1)
¼tðtÚto : Ëu™t…r‚ ytrŒ hts…wÁ»ttuyu su f{o[the …tu‚t™t yrÄfth™t ftÞtuo{tk Xef he‚u «ð]¥t
™ ÚttÞ, ‚u™u ÞÚttur[‚ Œkz yt…e™u ‚Útt su «ð]¥t hnu Au, ‚u™wk ©uc ËL{t™ fhe™u ‚Útt y™uf ©uc
…ŒtÚttuo y™u ËífthtuÚte ‚u™u Ëk‚wc fhe hts ftÞtuo™u rËØ fhðt òuEyu.
ftuE …ý y…htÄe™u ‚u™t y…htÄt™wËth Œkz ytÃÞt rð™t ‚Útt þw¼ f{o fh™th™u …trh‚tur»tf
ytÃÞt rð™t htßÞ ÔÞðMÚtt Ëthe he‚u MÚttr…‚ fhe þft‚e ™Úte, ‚uÚte yu ftÞo ËŒt fhðt òuEyu. (1)
•Ê¬Ê Ÿ ŒflËL§¬fi ÿ|ãà „ÊÁòÊÿfi◊fl— ¬fi‡ÿ|ãà ÁflÃfiâ ÿÕÊ ⁄U¡fi—–
¬˝ÊøÒŒ¸flÊ‚— ¬˝ áÊfiÿ|ãà Œfl350
ÿÈ¢ ’˝firÊÁ¬˝ÿ¯ ¡Ê·ÿãà fl⁄UÊßfiflH§2H
…ŒtÚto : su Îï±æ¨:-rðît™tu {u½™u ¥æÐæï Ý-su{ s¤ «t ÚttÞ Au, ‚u{ Îï±è:-rðŒw»te †eytu™u
©Ð²ç‹„-«t ÚttÞ Au; y™u ²ƒæ-su{ Ðíæ™ñ:-«t[e™ rðît™tu™e ËtÚtu 籄„}æì-rðþt¤ y™u su{
350
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ú…:-…h{týw ytrŒ s„‚™t fthý ãæïç~æ²}æì-«Œt™-ytŒt™™u ÞtuøÞ ¥±:-hûtý™u Ðà²ç‹„-Œu¾u Au.
±Úæ §±-W¥t{ …r‚ðú‚t rðît™ †eytu™e Ë{t™ ÏæíræçÐí²}æì-ðuŒ y™u Eïh™e yt¿tt{tk «ËL™
Îï±²é}æì-…tu‚t™tu ytí{t rðît™ ÚtðtÚte RåAtÞwõ‚ Ðí‡æ²ç‹„-™er‚…qðof fhu Au y™u …æﯲ‹„ï-‚u™wk
Ëuð™ fhe™u yLÞ™u ‚u{ fhtðu Au, ‚uytu r™hk‚h Ëw¾e fu{ ™ ÚttÞ ? (2)
¼tðtÚto : ftuE nu‚w{tk yu rððu[™ fhðwk òuEyu, fu yt rðît™ Au, fu yt yrðît™ Au ?
yt rð»tÞ{tk fÌtwk Au, fu su s¤™e Ë{t™ þtL‚ y™u «týtu™e Ë{t™ r«Þ (ntuÞ), Ä{oÞwõ‚ rŒÔÞ
f{o fhu, Ëðo™t þhehtu y™u ytí{tytu™e ÞÚttð‚T hûtt fhðt òýu, ¼q„¼o ytrŒ™e rðãtytu îtht
«t[e™ ðuŒ ¿tt‚t rðît™tu™e Ë{t™ ÔÞðnth fhu y™u ðuŒ îtht Eïh-«ýe‚ Ä{o™tu «[th fhu,
‚u™u rðît™ òýðtu òuEyu y™u ‚uÚte su rð…he‚ ntuÞ ‚u yrðît™ Au, yuðtu r™ùÞ fhðtu òuEyu.
(2)
•Áœ mÿÊfi⁄UœÊ ©UÄâÿ¢1> fløÊfi ÿÃdÈfiøÊ Á◊ÕÈÆŸÊ ÿÊ ‚fi¬ÿ¸Ãfi—–
•‚¢Ó®ÿûÊÊ fl˝Ã Ãfi ˇÊÁà ¬ÈcÿfiÁà ÷º˝Ê ‡ÊÁÄÃÿ¸¡fi◊ÊŸÊÿ ‚ÈãflÃH§3H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! su{ ²æ-su ²~ædé™æ-ËtÄ™-W…ËtÄ™Þwõ‚ yæÞt…f y™u W…Œuþf ç}æƒéÝæƒL™u {¤e™u m²æï:-…tu‚t™wk y™u yLÞtu™wk fÕÞtý fhe™u su ©v‰²}æì-«þkrË‚ ±™:-ð[™™wk ¨Ð²ü„:Ëuð™ fhu Au, ‚u{ yu™u ‚wk ¥Î{æ:-Äthý fh.
su ¥¨¢²„:-yrs‚urLÿÞ …ý „ï-‚tht ±í„ï-ËíÞ ¼t»týtrŒ r™Þ{ …t÷™{tk ÿæïç„-r™ðtË fhu
Au, ‚u{tk |æÎíæ-fÕÞtýfthf àæçv„:-Ët{ÚÞo ÿæïç„-ðtË fhu Au y™u ‚u Ðéc²ç„-…wü ÚttÞ Au, íÞthu
¨é‹±„ï-yiïÞo «t Út™th ²…}ææÝæ²-Ëðo™t Ëw¾Œt‚t™u {txu r™hk‚h Ëw¾™e ð]rØ fu{ ™ ÚttÞ
? (3)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu …htu…fth{Þ ƒwrØÚte Ëðo™t þheh y™u ytí{t{tk …wrü ‚Útt rðãtY…e
ƒ¤ Wí…L™ fhe™u, rðhtuÄ™tu íÞt„ fhe™u, Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnth™wk Ëuð™ fhe™u r™hk‚h Ëðo {™w»Þtu™u
ËíÞ ÔÞðnth{tk «ð]¥t fhu Au, ‚uytu {tuût «t fhu Au, yLÞ ™rn, ‚u{ òýðwk òuEyu. (3)
•ÊŒÁXfi⁄UÊ— ¬˝Õ◊¢ ŒfiÁœ⁄U®R flÿfi ßhÊÇŸfiÿ— ‡ÊêÿÊ ÿ ‚Èfi∑ÎƧàÿÿÊfi–
‚flZ®®fi ¬áÊ— ‚◊fiÁflãŒãà ÷Ê¡fiŸ◊EÊfiflãâ ªÊ◊fiãÃ◊Ê ¬‡ÊÈ¢ Ÿ⁄fiU—H§4H
…ŒtÚto : nu §hæùxݲ-yÂø™ rðãt™u «Œe fh™tht ²ï-ÝÚ:-™tÞf {™w»Þtu ! yt… su{ ¨éÜëUy²²æËwf]‚Þwõ‚ àæ}²æ-f{o y™u Їæï:-«þkrË‚ ÔÞðnth fh™th W…ŒuþÚte Ðíƒ}æ}æì-±²:-ðÞ ƒúñ[Þo™u
{txu ¥æÎç{Úï-Ëðo he‚u Äthý fhu Au, ‚u ¨±ü}æì-Ëðo |ææï…Ý}æì-yt™kŒ™tu ¼tu„ y™u …t÷™™u ¨}æ籋΋„ËBÞfT «t fhu Au, ¥æ„ì-…ùt‚T su{ ¥çXÚæ:-«tý Ë{t™ r«Þ ðtAhzt Ðàæé}æì-…tu‚t™e {t‚t™u
«t ÚtE™u yt™krŒ‚ ƒ™u Au, ‚u{ yt… ¥E汋„}æì-W¥t{ ½tuztytuÚte Þwõ‚ xææï}æ‹„}æì-©uc „tÞ
ÉøðuŒ¼t»Þ
351
y™u ¼qr{ ytrŒ Ërn‚ htßÞ™u «t fhe™u yt™krŒ‚ Úttytu. (4)
¼tðtÚto : ftuE…ý {™w»Þ ƒúñ[Þo™t Ëuð™ rð™t yk„tu y™u W…tk„tu Ërn‚ rðãtytu™u «tÂ
fhe þf‚tu ™Úte. rðãt y™u þÂõ‚ rð™t htßÞ™t yrÄfth™u «t fhe þf‚tu ™Úte y™u ‚uÚte
hrn‚ {™w»Þ ËíÞ Ëw¾™u «t fhe þf‚tu ™Úte. (4)
ÿôÊÒ⁄UÕfiflʸ ¬˝Õ◊— ¬ÕSÃfià Ã× ‚Íÿʸ®®fi fl˝Ã¬Ê flŸ •Ê¡fiÁŸ–
•Ê ªÊ •Êfi¡ŒÈƇʟÊfi ∑§Ê√ÿ— ‚øÊfi ÿ◊Sÿfi ¡ÊÃ◊◊Îï ÿ¡Ê◊„H§5H
…ŒtÚto : su{ Ðíƒ}æ:-«rËØ rðît™ ¥ƒ±æü-®nËthrn‚ Ѓ:-ËL{t„o™u „„ï-rðM‚]‚ fhu Au,
su{ ±ïÝ:-ƒwrØ{t™ ±í„Ðæ:-ËíÞ™wk …t÷™ fh™th Ëðo he‚u ¥æ…çÝ-«rËØ ÚttÞ Au, su{ „„:rðM‚]‚ ¨ê²ü:-ËqÞo÷tuf xææ:-…]rÚtðe{tk Œuþtu™u ¥æ…„ì-Äthý fhe™u Vhu Au, su{ ÜUæò:-frðytu{tk
rþûtt™u «t ©àæÝæ-rðãt™t RåAwf rðît™ rðãtytu™u «t ÚttÞ Au, ‚u{ y{u ²¿æñ:-rðãt™u ¼ýðt,
¼ýtððt, ËíËkÞtu„trŒ r¢ÞtytuÚte ²}æS²-Ëðo s„‚™t r™Þk‚t …h{uïh™e ¨™æ-ËtÚtu …æ„}æì-«tÂ
ÚtÞu÷ ¥}æë„}æì-{tuût™u ¥æ²…æ}æãï-«t ÚtEyu. (5)
¼tðtÚto : òu {™w»Þtu ËL{t„o{tk ÂMÚt‚ ÚtE™u W¥t{ f{tuoÚte y™u rð¿tt™Úte …h{uïh™u òýe™u
{tuût Ëw¾™u RåAu Au, ‚tu ‚uytu yð~Þ {wÂõ‚ «t fhe ÷u Au. (5)
’Á„¸flʸ ÿàSflfi¬àÿÊÿfi flÎÆÖÿÃ˘∑§Ê¸ flÊ ‡∂UÊ∑fi§◊ÊÉÊÊ·fià ÁŒÁfl–
ª˝ÊflÊ ÿòÊ flŒfiÁà ∑§ÊL§L§Äâÿ1>SÃSÿÁŒãº˝Êfi •Á÷Á¬àfl·Èfi ⁄UáÿÁÃH§6H
…ŒtÚto : ²~æ-su çÎç±-«ftþÞwõ‚ ÔÞðnth{tk ©v‰²:-fÚt™eÞ ÔÞðnthtu{tk r™…wý «þkË™eÞ
rþÕ… ft{tu™t f‚to §‹Îí:-…h{ yiïÞo™u «t fhtð™th rðît™ ¥ç|æçÐy±ï¯é-«t Útðt ÞtuøÞ ÔÞðnth{tk
²„ì-su S±Ðy²æ²-ËwkŒh Ëk‚t™ {txu Ïæ<ã:-rð¿tt™™u ±ëÁ²„ï-Atuzu Au, ¥ÜüU:-…qs™eÞ rðît™ ÔHæïÜU}æìËíÞðtýe™u ±æ-rð[th…qðof ¥æÍææ﯄ï-Ëðo he‚u ©ðý fhtðu Au, xæíæ±æ-{u½™e Ë{t™ „k¼eh‚tÚte
±Îç„-ƒtu÷u Au ±æ-yÚtðt Ú‡²ç„-©uc W…Œuþtu fhu Au, íÞtk „S²ï„ì-‚u Ëk‚t™™u rðãt «t ÚttÞ Au. (6)
¼tðtÚto : rðît™tuyu, su{ s¤ rAL™-r¼L™ ÚtE™u, yL‚rhût{tk sE™u íÞtkÚte ðhËe™u Ëw¾
Wí…L™ fhu Au, ‚u{ s fwÔÞË™tu™u rAL™-r¼L™ fhe™u ‚Útt rðãt „úný fhe™u Ëðo {™w»Þtu™u Ëw¾e
fhðt òuEyu.
su{ ËqÞo ykÄfth™tu ™tþ fhe™u ‚Útt «ftþ Wí…L™ fhe™u, Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhu Au, ‚Útt
352™ü fhe™u ‚Útt ¿tt™™u Wí…L™ fhe™u ËŒt Ëw¾ Ëk…trŒ‚
Œwütu™u zhtðu Au, ‚u{ s {™w»Þtuyu y¿tt™™u
fhðwk òuEyu.
su{ {u½ „So™u, ðhËe™u ‚Útt Œwft¤™tu ™tþ fhe™u Ëwft¤ fhu Au, ‚u{ s (rðît™tuyu) W¥t{
352
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
W…Œuþ™e ð»ttoÚte yÄ{o™tu ™tþ ‚Útt Ä{o™tu «ftþ fhe™u {™w»Þtu™u ËŒt yt™krŒ‚ fhðt òuEyu. (6)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Ëu™t…r‚ y™u W…Œuþf™t f‚oÔÞtu-„wýtu™wk ðýo™ fhðtÚte yt Ëqõ‚tÚto™e
…qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (83)
Ëqõ‚-84
•‚ÊfiÁfl ‚Ê◊fi ßãº˝ à ‡ÊÁflficΔ œÎcáÊflÊ ªfiÁ„–
•Ê àflÊfi ¬ÎáÊ|Äàfl|ãº˝ÿ¢ ⁄U¡— ‚Íÿʸ Ÿ ⁄U®R|‡◊Á÷fi—H§1H
…ŒtÚto : nu {ëc‡ææï-«„Õ¼ àæç±cÆ-«þkrË‚ ƒ¤Þwõ‚ §‹Îí-…h{iïÞoŒt‚t Ëí…wÁ»t „ï-‚tht {txu
su ¨æï}æ:-y™uf htu„™tþf yti»trÄytu™tu Ëth-Ë¥ð y{u ¥æ¨æç±-rËØ fhu÷ Au, su ‚the §ç‹Îí}æìRrLÿÞtu™u ¨ê²ü:-Ërð‚t Úçà}æç|æ:-rfhýtuÚte Ú…:-÷tuftu™u «ftþ fhðt Ý-Ë{t™ «ftþ fhu ‚u™u ‚wk
¥æxæçã-«t Útt, ‚u y±æ-‚™u ¥æÐë‡æv„é-ƒ¤ y™u ythtuøÞ‚tÚte Þwõ‚ fhu. (1)
¼tðtÚto : «ò, Ëu™t, …tXþt÷t y™u ˼t™t {™w»Þtu™e Ëthe he‚u …heûtt fhe™u ËqÞo Ë{t™
„wýtuðt¤t …wÁ»ttu™u «ò, Ëu™t, …tXþt÷t y™u ˼t™t yæÞût ƒ™tðe™u ‚u™tu Ëðo he‚u Ëífth
fhðtu òuEyu. ˼tËŒtu™e …ý yu he‚u s MÚtt…™t-«r‚ct fhðe òuEyu. (1)
ßãº˝Á◊h⁄UËfi fl„ÃÊ˘¬˝fiÁÃœÎc≈®‡Êfl‚◊˜–
´§·ËfiáÊÊ¢ ø SÃÈÆÃËL§¬fi ÿôÊ¢ ø ◊ÊŸÈfi·ÊáÊÊ◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su ¥Ðíç„{ëcÅà汨}æì-y®nrË‚ yíÞk‚ ƒ¤Þwõ‚ «¯è‡ææ}æì-ðuŒ™t
yÚttuo™u òý™tht™e S„é„è:-«þkËt™u «t ™-{nt „wý Ëk…L™ }ææÝé¯æ‡ææ}æì-{™w»Þtu ™ y™u «týeytu™u
rðãtŒt™ Ëkhûtý™t{ ²¿æ}æì-Þ¿t™wk …t÷™ fh™th §‹Îí}æì-«ò, Ëu™t y™u ˼t ytrŒ yiïÞo™u «tÂ
fhtð™th™u ãÚè-Œw:¾nhý Mð¼tð, ©e, ƒ¤, ðeÞo, ™t{, „wý, Y…, yï ©ÐÏæã„:-«t ÚttÞ
Au, ‚u™u §„ì-s ËŒt «t Úttytu. (2)
¼tðtÚto : «þkrË‚ y™u ËL{tr™‚ yrÄct‚t ÷tuftu rð™t «týeytu™u Ëw¾ «t ÚtE þf‚wk
™Úte. ‚Útt W¥t{ f{o rð™t [¢ð‚eo htßÞ ytrŒ™e «t ‚Útt hûtt ÚtE þf‚e ™Úte. yux÷t {txu
Ëðuoyu ËŒt yu ftÞtuo fhðt òuEyu. (2)
•Ê ÁÃficΔ flÎòÊ„Ÿ˝Õ¯ ÿÈÆÄÃÊ Ã ’˝rÊfiáÊÊ „⁄UËfi–
•flʸøËŸ¢ ‚È Ã ◊ŸÊ ª˝ÊflÊfi ∑ΧáÊÊÃÈ flÇŸÈŸÊfiH§3H
ÉøðuŒ¼t»Þ
353
…ŒtÚto : nu ±ë~æãÝì-{u½™u Ërð‚t = ËqÞo™e Ë{t™ þºtwytu™u {th™th þqhðeh „ï-‚tht su Ïæíræ‡ææyL™trŒ Ët{„úeÚte Þwõ‚ rþÕ…e y™u ËthÚteyu [÷tðu÷ ãÚè-…ŒtÚto™u …ntU[tz™th s¤-yÂø™ y™u
½tuzt ²év„æ-Þwõ‚ Au, ‚u ¥±æü™èÝ}æì-¼qr{ y™u s¤{tk ™e[u-W…h ytrŒ MÚtt™tu{tk s™th Úƒ}æìhÚt{tk ‚wk ¥æç„cÆ-ƒuË, xæíæ±æ-{u½™e Ë{t™ ±xÝéÝæ-ËwkŒh, {Äwh ðtýe{tk ðõ‚]íð™u ¨éÜëU‡ææï„é-Ëthe
he‚u fh, ‚uÚte „ï-‚tht }æÝ:-rð¿tt™ ðehtu™u Ëthe he‚u WíËtrn‚ fÞto fhu. (3)
¼tðtÚto : ˼t ytrŒ™t yæÞûttu îtht Ëu™t{tk ƒu yæÞûttu ht¾ðt{tk ytðu. ‚u{tkÚte yuf Ëu™t…r‚
ÞwØ fhtð™th y™u ƒeòu ÔÞtÏÞt™ îtht WíËtn Wí…L™ fhðt {txu W…Œuþ fh™th (ntuðtu òuEyu.)
ßÞthu ÞwØ ÚttÞ, íÞthu Ëu™t…r‚ Ëir™f f{o[theytu™e ËBÞfT …heûtt fhe™u ‚Útt ‚u™u WíËtrn‚
fhe™u þºtwytu Ët{u ÞwØ fhtðu-÷ztðu, suÚte r™rù‚ rðsÞ ÚttÞ. ßÞthu ÞwØ Ë{t ÚttÞ, íÞthu
W…Œuþf Ëðo ÞtuØtytu y™u Ëuðftu™u ðeh‚t, f]‚¿t‚t, Ä{o ‚Útt f{o™t W…ŒuþÚte W¥t{‚t-…qðof WíËtrn‚
fhu. ytðe he‚u fh™thtytu™tu fŒe …htsÞ ÚtE þf‚tu ™Úte, yu{ òýðwk òuEyu. (3)
ß◊Á◊fiãº˝ ‚ÈÆâ Á¬fi’ ÖÿcΔ®◊◊fiàÿZ ◊Œfi◊˜–
‡ÊÈÆ∑˝§Sÿfi àflÊèÿfiˇÊ⁄U®RãœÊ⁄UÊfi ´§ÃSÿ ‚ŒfiŸH§4H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-þºtwytu™wk rðŒthý fh™th su y±æ-‚™u su {æÚæ:-ðtýe «„S²-ËíÞ àæéÜíUS²…ht¢{™t ¨ÎÝï-MÚtt™{tk ¥|²ÿæÚÝì-«t fhu Au, ‚u™u «t fhe™u §}æ}æì-yu ¨é„}æì-ËBÞfT rËØ
fhu÷ W¥t{ yti»trÄytu™t hË™wk çÐÏæ-…t™ fh, ‚uÚte Á²ïcÆ}æì-«þkrË‚ ¥}æy²ü}æì-ËtÄthý {™w»Þ™u
y«t yuðt rŒÔÞ MðY… }æÎ}æì-yt™kŒ™u «t fhe™u þºtwytu™u S‚. (4)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ rðãt y™u W¥t{ ¼tus™ rð™t …ht¢{™u «t fhe þf‚tu ™Úte
y™u ‚u™t rð™t ËíÞ™wk rðþu»t ¿tt™ ‚Útt rðsÞ …ý Út‚tu ™Úte. (4)
ßãº˝Êfiÿ ŸÍÆŸ◊fiø¸ÃÊÄÕÊÁŸfi ø ’˝flËß–
‚ÈÆÃÊ •fi◊à‚ÈÆÁ⁄UãŒfiflÊ ÖÿcΔ¯ Ÿ◊SÿÃÊ ‚„fi—H§5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su™u ¨é„æ:-rËØ §‹Î±:-W¥t{ hËÞwõ‚ …ŒtÚto ¥}æy¨é-yt™krŒ‚
fhu, su™u Á²ïcÆ}æì-W¥t{ ¨ã:-ƒ÷ «t ntuÞ ‚uðt §‹Îíæ²-˼tæÞût™u Ý}æS²„-™{Mfth fhtu y™u
‚u™u {wÏÞ ftÞtuo{tk Þwõ‚ fhe™u ÝêÝ}æì-r™ùÞ…qðof ¥™ü„-Ëífth fhtu, ©vƒæçÝ-Ëtht ð[™tuÚte Ïæí±è„ÝW…Œuþ fhtu, ‚uÚte ËífthtuÚte ™-…ý «tÂ
354 ÚttÞ. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtu Ëðo™tu Ëífth fhu y™u þheh ‚Útt ytí{t™t ƒ¤™u «t fhe™u …htu…fthe
ntuÞ ‚u rËðtÞ™t yLÞ™u Ëu™t yrÄfth-…Œ (Ëu™t…r‚-…Œ) …h MÚttr…‚ fhðtu ™nª. (5)
354
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ŸÁ∑§c≈BUº˝ÕËÃfi⁄UÊ „⁄UË ÿÁŒfiãº˝ ÿë¿fi‚–
ŸÁ∑§c≈BUÊŸÈfi ◊Ö◊ŸÊ ŸÁ∑§— SflEfi •ÊŸ‡ÊH§6H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-Ëu™t™u Äthý fh™th Ëu™t…r‚ ! ²„ì-su ‚wk Úƒè„Ú:-yíÞk‚ hÚtÞwõ‚ ÞtuØt
Au, ‚u ãÚè-yÂø™ ytrŒ y™u ½tuzt™u ÝçÜU:-²ÓÀ¨ï-þwk hÚt{tk ™Úte Œu‚t-yÚtto‚T Þwõ‚ ™Úte fh‚t
? þwk y±æ-‚™u }æÁ}æÝæ-ƒ¤Úte ftuE …ý ÝçÜU: ¥‹±æÝàæï-ÔÞt ÚtE þf‚t ™Úte ? þwk y±„ì-‚thtÚte
yrÄf ftuE …ý S±à±:-©uc ½tuztðt¤t ÝçÜU:-™Úte ? yuÚte ‚wk Ëðo yk„tuÚte Þwõ‚ Au.
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u Ëu™t…r‚™u yt he‚u W…Œuþ fhtu-þwk ‚{u ‚u™tÚte yrÄf Atu ?
þwk ‚{tht Ë{t™ (yLÞ) ftuE Au s ™rn ? þwk ‚{™u ftuE S‚e þf‚t ™Úte ? ‚uÚte ‚{thu ËtðÄt™
hnuðwk òuEyu. (6)
ÿ ∞∑§ ßÁmŒÿfià fl‚ÈÆ ◊ûʸÓÊÿ ŒÊ‡ÊÈ·fi– ߸‡ÊÊfiŸÊ •¬˝fiÁÃc∑ȧà ßãº˝Êfi •XH§7H
…ŒtÚto : nu ¥X-r{ºt {™w»Þ ! ²:-su §‹Îí:-˼t ytrŒ™t yæÞût »ÜU:-ËntÞ hrn‚ ({tºt
yuf) §„ì-s Îæàæé¯ï-Œt‚t }æœææü²-{™w»Þ™u {txu ±¨é-ÿÔÞ™u ç±Î²„ï-ƒnw s «fthÚte yt…u Au y™u
§üàææÝ:-Ë{Úto ¥Ðíç„cÜéU„:-r™ù÷ Au, ‚u™u Ëu™t ytrŒ{tk yæÞût fhtu. (7)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su ËntÞftuÚte hrn‚ ntuðt A‚tk …ý r™zh y™u ÞwØÚte ™rn
nx™th yr‚ ðeh {™w»Þ ntuÞ, ‚u™u s Ëu™t…r‚ ƒ™tðtu. (7)
∑§ŒÊ ◊ûʸӮ◊⁄UÊœ‚¯ ¬ŒÊ ˇÊÈê¬fiÁ◊fl S»È§⁄UØ– ∑§ŒÊ Ÿfi— ‡ÊÈüÊflÁe⁄U®R ßãº˝Êfi •XH§8H
…ŒtÚto : ¥X-þe½úf‚to §‹Îí:-˼t ytrŒ™t yæÞût ÐÎæ-rð¿tt™ y™u Ä™™e «tÂÂÚte ÿæé}Ðç}æ±su{ Ë…o Vuý™u SÈéUÚ„ì-ztu÷tðu Au , [÷tðu Au, ‚u{ ¥Úæ{¨}æì-Ä™ hrn‚ }æœæü}æì-{™w»Þ™u ÜUÎæfÞt Ë{Þ{tk [÷tðþtu ? ÜUÎæ-fÞt Ë{Þ{tk Ý:-y{™u Wõ‚ he‚u yÚtto‚T rð¿tt™ y™u Ä™™e
«tÂÂÚte su{ Ë…o Vuý™u [÷tðu Au, ‚u{ çxæÚ:-ðtýeytu™u àæéŸæ±„ì-Ëtk¼¤e™u Ëk¼¤tðþtu ? (8)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su Œrhÿ™u …ý Ä™ Ëk…L™, yt¤Ëwytu™u …wÁ»ttÚteo y™u rðãtne™tu™u
ƒnw©w‚ rðît™ ƒ™tðe Œu, ‚u™u ‚{u ˼tæÞût ƒ™tðtu. ‘õÞthu y{the yt ðt‚ Ëtk¼¤þtu y™u
õÞthu y{u yu™e ðt‚ Ëtk¼¤eþwk’ yu he‚u y{u «òs™tu ytþt ht¾e™u ƒuXt Aeyu. (8)
ÿÁ‡ø|h àflÊfi ’„Èèÿ •Ê ‚ÈÆÃÊfl°Êfi •ÊÁflflÊfi‚ÁÖ
©Uª˝¢ Ãà¬fiàÿà ‡Êfl ßãº˝Êfi •XH§9H
…ŒtÚto : nu ¥X-r{ºt ‚wk su ¨é„æ±æÝì-yL™trŒ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ §‹Îí:-…h{ yiïÞo «Œt‚t Ïæãé|²:{™w»ÞtuÚte y±æ-‚the ¥æç±±æ¨ç„ Ëuðt fhu Au, su þºtwytu™wk ©xæí}æì-yíÞk‚ àæ±:-ƒ¤ „„ì-‚u™u 癄ì-
ÉøðuŒ¼t»Þ
355
…ý ¥æÐy²„ï-«t ÚttÞ Au, „}æì, çã-‚u™u s htò {t™tu. (9)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su þºtwytu™t ƒ¤™tu ™tþ fhe™u, ‚{™u Œw:¾tuÚte Atuztðe™u Ëw¾Þwõ‚
fhðt{tk Ë{Úto ntuÞ ‚Útt su™t ¼Þ y™u …ht¢{Úte þºtw ™tþ …t{u Au, ‚u™u Ëu™t…r‚ ƒ™tðe™u
yt™kŒ™u «t fhtu. (9)
SflÊŒÊÁ⁄UàÕÊ Áflfi·ÍÆflÃÊ ◊äflfi— Á¬’|ãà ªÊÒÿ¸Ó—–
ÿÊ ßãº˝fiáÊ ‚ÿÊflfi⁄UËflθcáÊÊ ◊Œfi|ãà ‡ÊÊ÷‚ flSflË⁄UŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§10H
…ŒtÚto : su{ ±ëc‡ææ-Ëw¾ ð»ttoð™th §‹Îíï‡æ-ËqÞo™e ËtÚtu ¨²æ™Úè:-Ë{t™ „{™ fh™tht ±S±è:…]rÚtðe (ytrŒÚte ËkƒkÄ fh™tht) xææñ²ü:-rfhýtu îtht S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t «ftþY… htßÞ™e àææï|æ¨ïþtu¼t™u {txu ¥Ýé}æÎç‹„-n»to™t nu‚w ntuÞ Au, ‚u §yƒæ-yu he‚u S±æÎæï:-MðtŒÞwõ‚ 籯걄:-ÔÞtÂÂðt¤t
}抱:-{Äwh ytrŒ „wýtu™wk çÐÏæç‹„-…t™ fhu Au, ‚u{ ‚{u …ý ð‚o™ fhtu. (10)
¼tðtÚto : …tu‚t™t Ëu™t…r‚ y™u ðeh Ëu™tytu rð™t …tu‚t™t htßÞ™e þtu¼t y™u hûtt ÚtE
þf‚e ™Úte. su{ ËqÞo™tk rfhýtu ËqÞo rð™t hne þf‚t ™Úte y™u ™ ðtÞw™t îtht s¤™u ¾U[e™u
ðhËtðe þfu Au, ‚u{ Ëu™t…r‚ y™u htò rð™t «òytu yt™krŒ‚ ÚtE þf‚e ™Úte. (10)
ÃÊ •fiSÿ ¬Î‡ÊŸÊÿÈfl— ‚Ê◊¯ üÊËáÊ|ãà ¬Î‡Ÿfiÿ—–
Á¬˝ÿÊ ßãº˝fiSÿ œŸflÊ flÖÊ˝¯ Á„ãfl|ãà ‚Êÿfi∑§¢ flSflË⁄UŸÈfi Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§11H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ¥S²-yu §‹ÎíS²-ËqÞo y™u Ëu™t™t yæÞût™e ÐëÔÝæ²é±:-…tu‚t™u
M…þo fh™tht yÚtto‚T rð…he‚ …tu‚t™u M…þo fhðt RåA‚t ÐëÔݲ:-M…þo fh™tht ‚Útt çÐí²æ:«ËL™ fh™th {ïݱ:-rfhýtu, „tÞ y™u ðtýe ¨æï}æ}æì-yti»trÄ hË™t yiïÞo™u Ÿæè‡æç‹„-rËØ fh‚t
y™u ¨æ²ÜU}æì-Œw„woýtu™tu ûtÞ fh™th ‚t… ‚Útt þºtwË{qn™u ç㋱狄-«uhýt yt…u Au. ±S±è:-y™u
‚u …]rÚtðeÚte ËkƒkÄ fh™tht S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™t htßÞ™u ¥Ýé-y™wfq¤ ƒ™u Au, ‚u™u «t Úttytu. (11)
¼tðtÚto : su{ „tu…t÷f™e „tÞtu s¤ …e™u, ½tË [he™u-¾tE™u y™u r™s Ëw¾ ðÄthe™u yLÞtu™t
yt™kŒ™e ð]rØ fhu Au, ‚u{ s Ëu™t…r‚™e Ëu™tytu y™u ËqÞo™t rfhýtu yti»trÄytuÚte ytÞwðuoŒ™e
rðrÄÚte ‚iÞth fhu÷ yÚtðt …qýo …õð hË™wk …t™ fhe™u, rðsÞ y™u «ftþ fhe™u yt™krŒ‚ fhu
Au. (11)
ÃÊ •fiSÿ Ÿ◊fi‚Ê ‚„fi— ‚¬ÿ356
¸|ãà ¬˝øfi—–
fl˝ÃÊãÿfiSÿ ‚Á‡ø⁄U ¬ÈÆM§ÁáÊfi ¬ÍÆfl¸ÁøfiûÊÿ flSflË⁄UŸfiÈ Sfl⁄UÊÖÿfi◊˜H§12H
356
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ‚{u su{ S±ÚæÁ²}æì-…tu‚t™tk htßÞ™tu Ëífth fhe™u LÞtÞtÄeþ Ëðo™wk …t÷™
fhu Au, ‚u{ ¥S²-yu yæÞût™t Ý}æ¨æ-yL™ y™u ð@™e ËtÚtu rðã{t™ Ðí™ï„¨:-W¥t{ ¿tt™Þwõ‚
yu™t ¨ã:-ƒ¤™wk ¨Ð²üç‹„-Ëuð™ fhu Au, ²æ:-su ¥S²-Ëu™tæÞût™t Ðê±ü癜æ²ï-…qðo ¿tt™™u {txu
ÐéLç‡æ-ƒnw s ±í„æçÝ-ËíÞ¼t»tý, r™Þ{ ytrŒ™u ¨çpÚï-«t ÚttÞ Au, „æ:-‚u ±S±è:-…]rÚtðe ËkƒkrÄ‚
Œuþtu™u yt™kŒ ¼tu„ððt {txu Ëuð™ fhtu. (12)
¼tðtÚto : Ët{„úe, ƒ¤ y™u r™Þ{tu rð™t htßÞ ytrŒ y™uf Ëw¾ Út‚tk ™Úte, yux÷t {txu
{™w»Þtuyu Þ{-r™Þ{tu y™wËth yu Ëðo™wk ®[‚™ fhe™u, rðßÞ ytrŒ Ëðo f{tuo™u rËØ fhðt
òuEyu. (12)
ßãº˝Êfi ŒœËøÊ •SÕÁ÷fiflθÆòÊÊáÿ¬˝fiÁÃc∑ȧ×– ¡ÉÊÊŸfi ŸflÃËŸ¸flfiH§13H
…ŒtÚto : nu Ëu™t…‚u ! su{ ¥Ðíç„cÜéU„:-ËðoºtÚte ÂMÚth §‹Îí-ËqÞo÷tuf ¥Sƒç|æ:-yÂMÚth rfhýtuÚte
ݱݱ„è:-™ðtýw «fth™e rŒþtytu™tk yðÞðtu™u «t ÚtÞu÷ Î{è™:-su Äthýf‚to ðtÞw ytrŒ™u
«t ÚttÞ Au, ‚u ±ë~ææç‡æ-{u½™t Ëqû{ yðÞð Y… s¤™wk …ÍææÝ-n™™ fhu Au, ‚u{ ‚wk y™uf
yÄ{eo þºtwytu™wk n™™ fh. (13)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu, fu ‚u s Ëu™t…r‚ ƒ™ðt™u ÞtuøÞ Au, su ËqÞo Ë{t™ þºtwytu™t
®nËf y™u …tu‚t™e Ëu™t™tu hûtf ntuÞ. (13)
ßë¿ãŸEfiSÿ ÿ|ë¿⁄U®R— ¬fl¸Ó®Ãcfl¬fiÁüÊÃ◊˜– ÃÁmfiŒë¿ÿ¸áÊÊflfiÁÃH§14H
…ŒtÚto : su{ §‹Îí:-ËqÞo ¥ES²-þe½ú„t{e {u½™t ²„ì-su àæ²ü‡ææ±ç„-ytftþ{tk бü„ï¯é-…ðo‚
y™u {u½{tk ¥ÐçŸæ„}æì-ytr©‚ çàæÚ:-W¥t{tk„™e Ë{t™ yðÞð™wk AuŒ™ fhu Au, ‚u{ þºtw™e Ëu™t™t
W¥t{tk„™t ™tþ™e §ÓÀÝì-RåAt fhe™u Ëw¾tu™u Ëu™t…r‚ ç±ç΄ì-«t ÚttÞ. (14)
¼tðtÚto : su{ yL‚rhût{tk ËqÞo {u½™wk AuŒ™ fhe™u ¼qr{ …h …tzu Au, ‚u{ s (htò) …ðo‚
‚Útt rfÕ÷t{tk yt©Þ fhu÷t þºtwytu™u {the™u ¼qr{ …h …tze Œu. yu he‚u fÞto rð™t htßÞ ÔÞðMÚtt
ÂMÚth ÚtE þf‚e ™Úte. (14)
•òÊÊ„ ªÊ⁄fiU◊ãflà ŸÊ◊ àflc≈fiÈ®⁄U¬Ëëÿfi◊˜– ßàÕÊ øãº˝◊fi‚Ê ªÎÆ„H§15H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ ¥~æ-yt s„‚{tk Ýæ}æ-«rËØ xææï:-…]rÚtðe y™u ™‹Îí}æ¨:[kÿ÷tuf™e {æÞ{tk y±cÅé:-AuŒ™ fh™th ËqÞo™tu ¥ÐèÓ²}æì-«t Út™th{tk ÞtuøÞ «ftþY… ÔÞðnth
Au §yƒæ-yu he‚u ¥}拱„-{t™u Au, ‚u{ ¥ã-r™ùÞ…qðof sE™u xæëãï-½htu{tk LÞtÞ-«ftþ {txu yt[hý
fhtu. (15)
ÉøðuŒ¼t»Þ
357
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, òýðwk òuEyu fu Eïh y™u rðãtð]rØ™e ntr™ y™u rð…he‚‚t ÚtE
þf‚e ™Úte. Ëðo ft÷tu{tk Ëðo r¢Þtytu{tk Ë]rü™t r™Þ{tu yuf hË hnu Au. su{ ËqÞo™tu …]rÚtðe™e
ËtÚtu ytf»toý y™u «ftþ ytrŒ ËkƒkÄ Au, ‚u{ yLÞ ¼q„tu¤tu™e ËtÚtu …ý Au. fthý fu Eïh
îtht MÚttr…‚ r™Þ{{tk ÔÞr¼[th (yr™Þr{‚‚t, rð…he‚‚t) fŒe Út‚tu ™Úte. (15)
∑§Ê •l ÿfiÈæ˜ Äà œÈÆÁ⁄U ªÊ ´§ÃSÿ Á‡Ê◊ËfiflÃÊ ÷ÊÁ◊ŸÊfi ŒÈN¸áÊÊÿÍŸ˜–
•‚ÁãŸfi·ÍãNUàSfl‚Êfi ◊ÿÊ÷Íãÿ ∞fi·Ê¢ ÷ÎÆàÿÊ◊ÎÆáÊœà‚ ¡ËfiflÊØH§16H
…ŒtÚto : ÜU:-ftuý ¥l-yts-yt Ë{Þu «„S²-ËíÞ yt[hý ËkƒkÄe çàæ}æ豄:-W¥t{ r¢ÞtÞwõ‚,
|ææç}æÝ:-þºtwytu …h ¢tuÄ fh™th, ÎéNü‡ææ²êÝì-þºtwytu™u su™t Œw÷o¼ ËnËt f{o ‚u™t Ë{t™ yt[hý
fh™th, ¥æ¨ç‹Ý¯êÝì-ËBÞfT MÚtt™ ƒtý …ntU[tz™th, NyS±¨:-þºtwytu™t ÓŒÞ{tk þ† «nth fh™th
y™u }æ²æï|æêÝì-MðhtßÞ {txu Ëw¾ fh™th ©uc ðehtu™u {êçÚ-Ëk„út{tu{tk ²éV„ï-Þwõ‚ fhu Au. yÚtðt
²:-su »¯æ}æì-yu™e rsrðft {txu xææ:-¼qr{ytu™u «‡æ{„ì-Ë{]rØÞwõ‚ fhu ¨:-‚u …è±æ„ì-ƒnw s
Ë{Þ ËwÄe yÚtto‚T Œe½toÞw Sðu. (16)
¼tðtÚto : ËðtoæÞût htò Ëðo™u «fx Y…{tk yt¿tt «Œt™ fhu, Ë{M‚ Ëir™f ðehtu™u ËíÞ
yt[hýÚte Þwõ‚ fhu y™u ËŒt ‚uytu™e Srðft ðÄthe™u MðÞk Œe½toÞwÞwõ‚ ƒ™u. (16)
∑§ ߸Ӯ·Ã ÃÈÆÖÿà ∑§Ê Á’fi÷Êÿ ∑§Ê ◊¢Ó®‚à ‚ãÃÁ◊ãº˝¢ ∑§Ê •|ãÃfi–
∑§SÃÊ∑§Êÿ ∑§ ß÷ÊfiÿÊà ⁄UÊÿ˘Áœfi ’˝flûÊãfl3> ∑§Ê ¡ŸÊfiÿH§17H
…ŒtÚto : nu Ëu™t…‚u ! Ëu™tytu{tk hnu÷t f{o[theytu{tk ÜU:-ftuý þºtwytu™u §ü¯„ï-{thu Au ?
ÜU:-ftuý þºtwytuÚte „éÁ²„ï-{tÞto òÞ Au ? ÜU:-ftuý ÞwØ{tk ç±|ææ²-¼Þ …t{u Au ? ÜU:-ftuý
¨‹„}æì-htsÄ{o{tk rðã{t™ §‹Îí}æì-W¥t{ yiïÞo™t Œt‚t™u }梨„ï-òýu Au ? ÜU:-ftuý „æïÜUæ²-Ëk‚t™tu™e
¥ç‹„-Ë{e… hnu Au ? ÜU:-ftuý §|ææ²-ntÚte™u W¥t{ ƒ™tððt™e rþûtt fhu Au ? ©„-y™u ÜU:ftuý Úæ²ï-Ä™ ð]rØ {txu ð‚uo Au ? y™u „‹±ï-þheh ‚Útt …Ýæ²-{™w»Þtu™u {txu ¥ç{Ïæí±„ì-yt¿tt
yt…u, ‚u™tu W¥th yt… fntu. (17)
¼tðtÚto : Œe½o (yz‚t÷eË ð»to™t) ƒúñ[ÞoÚte, W¥t{ rþûttÚte y™u yLÞ þw¼ „wýtuÚte Þwõ‚
(ntuÞ Au) ‚uytu yu Ëðo f{tuo fhe þfu Au, yLÞ ÷tuftu ™rn.
su{ htò Ëu™t…r‚™u …tu‚t™e Ëk…qýo Ëu™t y™u f{o[theytu™e ÔÞðMÚtt rð»tu …qAu Au, ‚u{ Ëu™t…r‚
…tu‚t™u ytÄe™ yæÞûttuÚte MðÞk yu ðt‚™u …qAu. su{ htò Ëu™t…r‚™u yt¿tt yt…u, ‚u{ Ëu™t™t
358
yLÞ yæÞûttu™u MðÞk yt¿tt yt…u. (17)
∑§Ê •ÁÇŸ◊Ëfi^ÔU „Áfl·Êfi ÉÊÎÆßfi dÈÆøÊ ÿfi¡ÊÃÊ ´§ÃÈÁ÷fiœ˝È¸ÆflÁ÷fi—–
358
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
∑§S◊Òfi ŒflÊ •Ê flfi„ʟʇÊÈ „Ê◊ ∑§Ê ◊¢Ó®‚à flËÁÄÊfiòÊ— ‚È®Œfl—H§18H
…ŒtÚto : nu rðît™ ! ÜU:-ftuý ±èç„ãæï~æ:-rð¿tt™ y™u ©uc r¢ÞtÞwõ‚ …wÁ»t ã籯æ-rð[th
y™u Íæë„ïÝ-½]‚Úte ¥çxÝ}æì-yÂø™™u §^ï-yiïÞo «t™t nu‚w fhu Au ? ÜU:-ftuý dé™æ-f{oÚte {íé±ïç|æ:r™ù÷ «„éç|æ:-ðËk‚ ytrŒ }‚wytu{tk ²…æ„ñ-¿tt™ y™u r¢Þt Þ¿t™u fhu Au ?
Îï±æ-rðît™tu ÜUS}æñ-ftu™u {txu ãæï}æ-„úný y™u Œt™ ¥æàæé-þe½ú ¥æ±ãæÝì-«t fhtðu ? ftuý
¨éÎï±:-W¥t{ rðît™ yu Ëðo™u }梨„ï-òýu Au ? yu™tu W¥th fntu. (18)
¼tðtÚto : nu rðît™T ! fÞt ËtÄ™Úte yÚtðt f{oÚte yÂø™rðãt y{™u «t ÚtE þfu Au ?
ftu™tÚte Þ¿t rËØ ÚttÞ Au ? y™u fÞt «Þtus™ {txu rðît™s™tu rð¿tt™ Þ¿t™u rðM‚]‚ fhu Au
? (18)
àfl◊X§ ¬˝ ‡Ê¯Á‚·Ê Œfl— ‡ÊfiÁflcΔ ◊àÿ¸Ó®◊˜–
Ÿ àflŒãÿÊ ◊fiÉÊflãŸ|Sà ◊Á«¸Ããº˝ ’˝flËfiÁ◊ à fløfi—H§19H
…ŒtÚto : nu ¥X-r{ºt àæç±cÆ-…h{ƒ¤Þwõ‚ ! suÚte y±}æì-‚wk Îï±:-rðît™ Au ‚uÚte }æy²ü}æì-{™w»Þ™u
Ðíàæ¢ç¨¯:-«þkrË‚ fh. nu }æÍæ±Ýì !-©uc Ä™Œt‚t §‹Îí-Œw:¾tu™t ™tþf ! suÚte y±}æì-‚thtÚte ¥‹²:r¼L™ ftuE…ý }æ<Ç„æ-Ëw¾ŒtÞf ÝæçS„-™Úte, ‚uÚte „ï-‚™u ±™:-Ä{oÞwõ‚ ð[™tu™tu Ïæí±èç}æ-W…Œuþ
fÁk Awk. (19)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu «þkrË‚ f{oðt¤t, yrî‚eÞ, r™hk‚h Ëw¾ŒtÞe y™u ÄtŠ{f {™w»Þtu™e
ËtÚtu s r{ºt‚t fhe™u …hM…h rn‚™tu W…Œuþ fhðtu òuEyu. (19)
◊Ê Ã ⁄UʜʯÁ‚ ◊Ê Ãfi ™§ÃÿÊfi fl‚Ê˘S◊Êã∑§ŒÊfi øŸÊ Œfi÷Ÿ˜–
ÁflEÊfi ø Ÿ ©U¬Á◊◊ËÁ„ ◊ÊfiŸÈ· fl‚ÍfiÁŸ ø·¸ÁáÊèÿ •ÊH§20H
…ŒtÚto : nu ±¨æï-Ëw¾{tk ðtË fh™th „ï-yt…™wk Úæ{æ¢ç¨-Ä™ ¥S}ææÝì-y{™u ÜUÎæ™Ý-fŒe…ý
}ææ Î|æÝì-Œw:¾ŒtÞf ™ ƒ™u. „ï-‚the ª„²:-hûtt ¥S}ææÝì-y{™u }ææ-Œw:¾ŒtÞe ™ ƒ™u.
nu }ææÝé¯-su{ ‚wk ™¯üç‡æ|²:-W¥t{ {™w»Þtu™u ç±Eæ-rð¿tt™ ytrŒ Ëðo he‚u ±¨êçÝ-Ä™ ytrŒ
«Œt™ fhu Au, ‚u{ y{™u …ý yt… ™-y™u Ý:-y{™u rðît™ ÄtŠ{ftu™e ¥æ-ËðoºtÚte ©Ðç}æ}æèçãW…{t™e «t fh. (20)
¼tðtÚto : ‚u s ÄtŠ{f {™w»Þ Au; su™t ‚™, {™ y™u Ä™ Ëðo™u Ëw¾e fhu. ‚uytus «þkrË‚
ÚttÞ Au, su ËkËth™t W…fth {txu «Þí™ fhu Au. (20)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Ëu™t…r‚™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚tÚto™e Ëk„r‚ …qðo Ëqõ‚tÚto™e
ÉøðuŒ¼t»Þ
359
ËtÚtu òýðe òuEyu. (84)
Ëqõ‚-85
¬˝ ÿ ‡ÊÈê÷fiãà ¡ŸfiÿÊ Ÿ ‚åÃfiÿÊ ÿÊ◊fiŸ˝Èƺ˝Sÿfi ‚ÍÆŸflfi— ‚ÈÆŒ¢‚fi‚—–
⁄UÊŒfi‚Ë Á„ ◊L§Ãfi‡øÁ∑˝§⁄U flÎÆœ ◊Œfi|ãà flË⁄UÊ ÁflŒÕfi·ÈÆ ÉÊÎcflfiÿ—H§1H
…ŒtÚto : ²ï-su LÎíS²-Œwütu™u hztð™th ¨êݱ:-…wºt ¨é΢¨¨:-W¥t{ f{o fh™th Íæëc±²:-yt™kŒÞwõ‚
±èÚæ:-ðeh…wÁ»t çã-r™ùÞ ²æ}æÝì-{t„o{tk su{ y÷kfthtuÚte Ëwþtur¼‚ …ݲ:-Ëwþe÷ †eytu™e ÝË{t™ y™u ¨Œ„²:-½tuzt™e Ë{t™ þe½ú ytðt„{™ fh™th }æL„:-ðtÞw ÚæïΨè-«ftþ y™u …]rÚtðe™t
Äthý Ë{t™ ±ë{ï-ð]rØ {txu htßÞ™wk Äthý fhe™u ç±Îƒï¯é-Ëk„út{tu{tk rðsÞ™u ™çÜíUÚï-fhu Au, ‚uytu
Ðíàæé}|æ‹„ï-ËBÞfT þtu¼tÞwõ‚ y™u }æÎç‹„-yt™kŒ™u «t ÚttÞ Au, ‚u™tÚte ‚wk «ò™wk …t÷™ fh. (1)
¼tðtÚto : su{ Ëwrþrût‚ …r‚ðú‚t †eytu …tu‚t™t …r‚ytu™e y™u …í™eðú‚ …r‚ …tu‚t™e †eytu™e
Ëuðt fhe™u ‚u™u Ëw¾e fhu Au ‚Útt su{ ËwkŒh y™u ƒ¤ðt™ ½tuztytu {t„o{tk þe½ú …ntU[tze™u yt™krŒ‚
fhu Au, ‚u{ ÄtŠ{f ðeh Ë{M‚ «òytu™u «ËL™ fhu Au. (1)
à ©fiUÁˇÊÃÊ‚Êfi ◊Á„◊ÊŸfi◊ʇÊà ÁŒÁfl L§º˝Ê‚Ê •Áœfi øÁ∑˝§⁄U®R ‚Œfi—–
•ø¸Ó®ãÃÊ •∑Z§ ¡Ÿÿfiãà ß|ãº˝ÿ◊Áœ ÁüÊÿÊfi ŒÁœ⁄U®R ¬Î|‡Ÿfi◊ÊÃ⁄U—H§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ©çÿæ„æ¨:-ð]rüÚte …]Úðe™wk ®Ë[™ fh™th ÐëçÔÝ}ææ„Ú:-su™e {t‚t
ytftþ Au „ï-‚u LÎíæ¨:-ðtÞw çÎç±-ytftþ{tk ¨Î:-ÂMÚth }æçã}ææÝ}æì-«r‚ct™u ¥Š²æàæ„-yrÄf
«t ÚttÞ Au y™u ‚u™u ¥ç{™çÜíUÚï-yrÄf fhu Au y™u §ç‹Îí²}æì-Ä™™u Îç{Úï-Äthý fhu Au, ‚u{
¥ÜüU}æì-…qs™eÞ™wk ¥™ü‹„:-…qs™ fhe™u yt… ÷tuftu çŸæ²:-÷û{e™u …ݲ‹„:-ðÄthe™u yt™krŒ‚ hntu.
(2)
¼tðtÚto : yt s„‚{tk (su{) ðtÞw ð»tto™tu nu‚w ƒ™e™u rŒÔÞ Ëw¾tu™u Wí…L™ fhu Au, ‚u{
˼tæÞût ytrŒ rðãtÚte Ëwþtur¼‚ y™u …hM…h W…fthf‚to ‚Útt «u{Þwõ‚ hnu. (2)
ªÊ◊ÊfiÃ⁄UÊ ÿë¿ÈÆ÷ÿfiãà •|Ü¡Á÷fiSßͷÈfi ‡ÊÈÆ÷˝Ê ŒfiÁœ⁄U ÁflL§Ä◊fi×–
’Êœfiãà ÁflEfi◊Á÷◊ÊÁß◊¬ flà◊¸ÓÊãfl·Ê◊ŸfiÈ ⁄UËÿà ÉÊÎÆÃ◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ²„ì-su xææï}ææ„Ú:-…]rÚtðe™e Ë{t™ {t‚tðt¤t ç±Lv}æ„:-rðþu»t y÷kf]‚
360
àæé|æíæ:-þwØ Mð¼tðÞwõ‚ þqhðehs™tu su{ «tý „Ýê¯é-þhehtu{tk ¥çTç|æ:-«rËØ rð¿tt™trŒ „wý
r™r{¥ttuÚte àæé|沋„ï-þw¼ f{tuo™wk yt[hý fhe™u þtu¼tÞ{t™ fhu Au, ç±E}æì-s„‚T™t Ëðo …ŒtÚttuo™u
¥ÝéÎç{Úï-y™wfq¤‚tÚte Äthý fhu Au, »¯æ}æì-yu™t ËkƒkÄÚte Íæë„}æì-s¤ Ú貄ï-«t y™u ±y}ææüçÝ-
360
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
{t„tuo{tk òÞ Au, ‚u{ ¥ç|æ}ææç„Ý}æì-yr¼{t™Þwõ‚ þºtw„ý™tu ¥ÐÏææ{‹„ï-ƒtÄ fhu Au, ‚u™e ËtÚtu
‚{u rðsÞ™u «t Úttytu. (3)
¼tðtÚto : su{ ðtÞwytu™e y™uf Ëw¾ (ÚttÞ Au) y™u «týƒ¤Úte …wrü ÚttÞ Au, ‚u{ þw¼„wýtuÚte
Þwõ‚, rðãtðt™ y™u þheh ‚Útt ytí{t™t ƒ¤Úte Ëk…L™ ˼t ytrŒ™t yæÞût îtht «òs™tu
y™uf «fth™e hûttytu™u «t fhu Au. (3)
Áfl ÿ ÷˝Ê¡fiãà ‚È◊fiπÊ‚ ´§Ác≈®Á÷fi— ¬˝ëÿÊflÿfiãÃÊ •ëÿÈfiÃÊ ÁøŒÊ¡fi‚Ê–
◊ŸÊ¡ÈflÊ ÿã◊fiL§ÃÊ ⁄UÕcflÊ flηfifl˝ÊÃÊ‚— ¬Î·fiÃË⁄UÿÈfiÇäfl◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu «ò y™u ˼t™t {™w»Þtu ! ²ï-su }æÝæï…é±:-{™™e Ë{t™ ðu„ðt™ }æL„:-ðtÞwytu™e
癄ì-Ë{t™ ±ë¯±æ„æ¨:-þ†tu y™u y†tu™u þºtwytu …h ð»ttoð™th {™w»ÞtuÚte Þwõ‚ ¨é}æ¶æ¨:W¥t{ rþÕ…rðãt ËkƒkÄe ðt Ëk„út{Y… r¢Þtytu™u fh™th «çcÅç|æ:-Þkºt f÷tytu™u [÷tð™th Œkztu
y™u ¥Ó²é„æ-yûtÞ ¥æï…¨æ-ƒ¤ y™u …ht¢{Þwõ‚ Ëu™t îtht þºtw™e Ëu™tytu™u ÐíӲ汲‹„:™ü-¼úü fhe™u òæ|æíæ…‹„ï-ËBÞfT þtu¼tÞ{t™ ÚttÞ Au, ‚u™e ËtÚtu ²„ì-su Úƒï¯é-hÚttu{tk Ð믄è:ðtÞwÚte Þwõ‚ s¤™u ¥²éxŠ±}æì-ËkÞwõ‚ fhtu, ‚u™t îtht þºtwytu™u S‚tu. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, {™™e Ë{t™ ðu„ðt™ rð{t™ ytrŒ Þt™tu{tk s¤, yÂø™ ‚Útt ðtÞw™tu
Ëk«Þtu„ fhe™u, ‚u{tk ƒuËe™u Ëðoºt ¼q„tu¤{tk „{™t„{™ fhe™u, þºtwytu™u S‚e™u, «òytu™wk ËBÞfT
…t÷™ fhe™u ‚Útt rþÕ… rðãt ËkƒkÄe ftÞtuo™e ð]rØ fhe™u Ëðo™tu W…fth fhðtu òuEyu. (4)
¬˝ ÿº˝Õfi·ÈÆ ¬Î·fiÃË⁄UÿÈfiÇäfl¢ flÊ¡ •Áº˝¥®fi ◊L§ÃÊ ⁄U¢„ÿfiã×–
©UÃÊL§·Sÿ Áfl cÿfi|ãà œÊ⁄Uʇø◊¸Ó®flÊŒÁ÷√ÿȸӮãŒ|ãà ÷Í◊fiH§5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ rþÕ…eytu ²„ì-su Úƒï¯é-rð{t™ ytrŒ Þt™tu{tk Ð믄è:-yÂø™
y™u þwØ s¤™u Ðí²éxŠ±}æì-ËkÞwõ‚ fhu ©„-y™u ¥çÎí}æì-{u½™u ڢ㲋„:-…tu‚t™t ðu„Úte [÷tðe™u }æL„:…ð™ su{ ¥LS²:-½tuztytu™e Ë{t™ ±æ…ï-ÞwØ{tk ™}æïü±-[t{zt™e Ë{t™ ÷tfzwk, Ät‚w y™u [t{ztÚte
{Zu÷t f÷t½htu{tk ©çj:-s¤™e {æÚæ:-‚u™t «ðtntu™u ç±c²ç‹„-ft{™e Ë{t fhðt {txu Ë{Úto
fhu Au y™u |æê}æ-¼qr{™u òé‹Îç‹„-¼e™e fhu Au yÚtto‚T hÚt™u [÷tð‚t s¤ […ftð‚t òÞ Au,
‚u{ ‚u Þt™tu îtht yL‚rhût {t„oÚte Œuþ-ŒuþtL‚h y™u îe…-îe…tL‚h{tk „{™t„{™ fhe™u ÷û{e™e
ð]rØ fhtu. (5)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ðtÞw ðtŒ¤tkytu™u …hM…h ¼u„t y™u swŒt fhu Au, ‚u{ rþÕ…es™tu
W¥t{ rþûttÚte y™u yÂø™ ytrŒ™t Ëk«Þtu„Úte ({™w»Þ ytrŒ™u) yLÞ MÚtt™tu{tk …ntU[tze™u ftÞtuo™u
rËØ fhu Au. (5)
•Ê flÊfi fl„ãÃÈÆ ‚åÃfiÿÊ ⁄UÉÊÈÆcÿŒÊfi ⁄UÉÊÈƬàflÊfiŸ— ¬˝ Á¡fiªÊà ’Ê„ÈÁ÷fi—–
ÉøðuŒ¼t»Þ
361
‚ËŒÃÊ ’Á„¸L§L§ fl— ‚ŒfiS∑ÎƧâ ◊ÊŒÿfiäfl¢ ◊L§ÃÊ ◊äflÊ •ãœfi‚—H§6H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ÚÍæéc²Î:-„{™ fhðt-fhtð™th ÚÍæéÐy±æÝ:-yÕ… yÚtðt yrÄf „{™
fh™tht }æL„:-ðtÞwytu™e Ë{t™ ¨Œ„²:-þe½ú [t÷™tht ½tuzt ±:-‚{™u ±ã‹„é-Œuþ-ŒuþtL‚h{tk fhu,
‚u™u Ïææãéç|æ:-ƒ¤ y™u …ht¢{Þwõ‚ ntÚttuÚte Ðíæç…xææ„-W¥t{ „r‚{t™ fhtu, ‚u™tÚte ©L-ƒnw s Ïæ<ã:W¥t{ ytË™ …h ¥æ¨è΄-ƒuËe™u ytftþtrŒ{tk „{™t„{™ fhtu, suÚte ‚{thwk ¨Î:-MÚtt™ ÜëU„}æìrËØ |æ±ï„ì-ÚttÞ, ‚u™tÚte }抱:-{Äwh ¥‹{¨:-yL™tu™u «t fhe™u y{™u }ææβŠ±}æì-yt™krŒ‚
fhtu. (6)
¼tðtÚto : ˼t ytrŒ™t yæÞût ytrŒ {™w»Þ Útðt ÞtuøÞ ftÞo fhe™u ©uc ¼tu„tu™u «t fhu.
yt ËkËth{tk …ŒtÚto rð¿tt™ y™u r¢Þt rð™t ftuE™u …ý W¥t{ ¼tu„ «t ÚtE þf‚tu ™Úte. yux÷t
{txu yu ftÞtuo™u r™íÞ fhðt òuEyu. (6)
Ãfi˘flœ¸ãà SflÃfifl‚Ê ◊Á„àflŸÊ ŸÊ∑fi§¢ ÃSÕÈL§L§ øfiÁ∑˝§⁄U®R ‚Œfi—–
ÁflcáÊÈÆÿ¸hÊflŒ˜ flηfiáÊ¢ ◊ŒëÿÈâ flÿÊ Ÿ ‚ËfiŒãŸÁœfi ’Á„¸Á·fi Á¬˝ÿH§7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ç±c‡æé:-ËqÞo Ë{t™ rþÕ…rðãt{tk r™…wý {™w»Þ çÐí²ï-yíÞk‚ ËwkŒh
Ïæ<ãç¯-ytftþ{tk ±ë¯‡æ}æì-yÂø™-s¤™e ð»ttoÞwõ‚ rð{t™™e ¥ç{¨èÎÝì-W…h ƒuËe™u ±²æï Ý-su{
…ûte ytftþ{tk Wzu Au y™u ¼qr{ …h ytðu Au, ‚u{ ²„ì-su }æÎÓ²é„}æì-n»to™u «t (fhe™u) Œwütu™u
htuf™th {™w»Þtu™e ¥æ±„ì-hûtt fhu Au ‚u™u su S±„±¨:-MðfeÞ ƒ¤Þwõ‚ {™w»Þ «t ÚttÞ Au,
„ï ã-‚uytu s }æçãy±Ýæ-{rn{tÚte ¥±{ü‹„-ð]rØ …t{u Au y™u su rð{t™trŒ Þt™tu{tk ¥æ„Sƒé:ƒuËe™u ©L-rð…w÷ Ëw¾ËtÄf ¨Î:-MÚtt™{tk „{™t„{™ fhu Au, ‚uytu ÝæÜU}æì-rðþu»t Ëw¾ (™çÜíUÚï) («tÂ) fhu Au. (7)
¼tðtÚto : su{ …ûte ytftþ{tk Ëw¾…qðof sE™u ytðe òÞ Au, ‚u{ s su «þM‚ rþÕ…rðãt™t
¿tt‚t yæÞt…ftuÚte yk„tu ‚Útt W…tk„tu Ërn‚ rþÕ… rðãt™tu Ëtûtt‚T fhe™u, ‚uytu™t îtht Þt™tu™u
rËØ fhe™u ‚Útt Ëthe he‚u hûtt fhe™u ‚u™e ð]rØ fhu Au, ‚uytus W¥t{ «r‚ct y™u «þkË™eÞ
Ä™ «t fhe™u r™íÞ WL™r‚ fhu Au. (7)
‡ÊÍ⁄UÊfißfllÈÿÈfiœÿÊ Ÿ ¡Ç◊fiÿ— üÊflSÿflÊ Ÿ ¬ÎÃfiŸÊ‚È ÿÁÃ⁄U–
÷ÿfiãà ÁflEÊ ÷ÈflfiŸÊ ◊L§Œ˜èÿÙ ⁄UÊ¡ÊfiŸßfl àfl·‚¢Ó®ºÎ‡ÊÊ Ÿ⁄fiU—H§8H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su ðtÞw362
àæêÚæ §±-þqhðehtu™e Ë{t™ §„ì-s {u½™e ËtÚtu ²é²é{²æï
Ý-ÞwØ fh™th™e Ë{t™ …x}æ²:-sðt-ytððtðt¤t Ðë„Ýæ¨é-Ëu™tytu{tk Ÿæ±S²±:-yL™trŒ …ŒtÚttuo™u
…tu‚t™t {txu ðÄth™th™e Ë{t™ ²ïç„Úï-Þí™ fhu Au, Úæ…æÝ §± htòytu™e Ë{t™ y±ï¯¨¢öàæ:-
362
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
«ftþ™u Œu¾tz™th ÝÚ:-™tÞf™e Ë{t™ Au, su }æLÎì|²:-ðtÞwytuÚte ç±Eæ-Ëðo |æé±Ýæ-ËkËthMÚt
«týe |沋„ï-¼Þ …t{u Au, ‚u ðtÞwytu™tu ËBÞfT ÞwÂõ‚…qðof W…Þtu„ fhtu. (8)
¼tðtÚto : su{ r™zh …wÁ»t ÞwØÚte nx‚t ™Úte, su{ ÞtuØtytu ÞwØ {txu þe½ú Œtuzu Au. su{
ûtwÄt‚wh yL™ RåAu Au y™u ‚u{ s su Ëu™tytu{tk (Au ‚uytu) ÞwØ EåAu Au.
su{ ŒkztrÄftheytuÚte ‚Útt ˼t ytrŒ™t yæÞûttuÚte yLÞtÞfthe ÷tuftu fk…u Au, ‚u{ …ð™tuÚte
…ý Ë{M‚ fw…ÚÞtu fh™th ‚Útt ‚u™wk y™wr[‚ Y…u Ëuð™ fh™th «týe fk…u Au. (y™u íÞthu) …tu‚t™e
{ÞtoŒt{tk hnu Au. (8)
àflc≈Ê ÿmÖÊ˝¢ ‚È∑fiΧâ Á„⁄U®Ráÿÿ¯ ‚„dfi÷ÎÁc≈¥ Sfl¬Ê •flfiûʸÿØ–
œûÊ ßãº˝Ê Ÿÿ¸¬Ê¯Á‚ ∑§ûʸfl˘„fiãflÎÆòÊ¢ ÁŸ⁄U®R¬Ê◊ÊÒfié¡Œáʸfl◊˜H§9H
…ŒtÚto : «ò y™u Ëu™t{tk hnu÷ …wÁ»ttu su{ S±Ðæ:-W¥t{ f{o fh‚t y±cÅæ-AuŒ™ fh™th
§‹Îí:-ËqÞo ÜUœæü±ï-fhðt ÞtuøÞ ¥Ðæ¢ç¨-f{tuo™u ‚Útt ²„ì-su ¨éÜëU„}æì-Ëthe he‚u rËØ fhu÷ çãÚ‡²²}æì«ftþÞwõ‚ ¨ãd|æëçcÅ}æì-su™tÚte nòh …ŒtÚttuo …tfu Au ‚u ±…í}æì-ð@™tu «nth fhe™u ±ë~æ}æì-{u½™wk
¥ãÝì-n™™ fhu Au, ¥Ðæ}æì-s¤tu™t ¥‡æü±}æì-Ë{wÿ™u çÝÚæñÏ…„ì-r™hk‚h Ëh¤ fhu Au, ‚u{ Œwütu™u
вü±œæü²„ì-rAL™-r¼L™ fhe™u þºtwytu™wk n™™ fhe™u ÝçÚ-{™w»Þtu{tk ©uctu™u ¥æ{œæï-Äthý fhu Au,
‚u htò ƒ™ðt™u ÞtuøÞ ntuÞ Au. (9)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo {u½™u Äthý fhe™u ‚Útt ‚u™u ðhËtðe™u «òytu™wk …t÷™ fhu Au, ‚u{
htò ytrŒ yLÞtÞÚte …qýo Œwütu™u ™ü fhe™u, Ëðo™t rn‚™u {txu Ëw¾ Y…e Ët„h™u rËØ fhu.
(9)
™§äflZ ŸÈfiŸÈº˝˘flâ à •Ê¡fi‚Ê ŒÊºÎ„ÊáÊ¢ ÁøfiÁiÁ÷ŒÈÆÁfl¸ ¬fl¸Ó®Ã◊˜–
œ◊fiãÃÊ flÊáÊ¢ ◊L§Ãfi— ‚ÈƌʟfiflÊ ◊Œ ‚Ê◊fiSÿ ⁄UáÿÊfiÁŸ øÁ∑˝§⁄UH§10H
…ŒtÚto : su{ }æL„:-ðtÞw ¥æï…¨æ-ƒ¤Úte ¥±„}æì-hûtýtrŒ™t r™r{¥t Îæöãæ‡æ}æì-ðÄthðt™u ÞtuøÞ
бü„}æì-{u½™u çÏæç|æÎé:-rðŒeýo fhe™u ‚Útt ªŠ±ü}æì-Ÿ[u ÝéÝéÎíï-÷E òÞ Au, ‚u{ su ±æ‡æ}æì-ƒtýÚte
÷E™u þ†Ë{qn™u {}æ‹„:-fk…tð‚t ¨éÎæݱ:-W¥t{ …ŒtÚttuo™wk Œt™ fh™tht ¨æï}æS²-Wí…L™ ÚtÞu÷
s„‚™e {æÞ{tk }æÎï-n»to{tk Ú‡²æçÝ-Ëk„út{tu{tk W¥t{ ËtÄ™tu™u ç±™çÜíUÚï-fhu Au, „ï ‚uytu htòytu™e
癄ì-Ë{t™ ntuÞ Au. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þtu yt ËkËth{tk sL{ «t fhe™u, rðãt y™u Ëwrþûtt ÷E™u ‚Útt ðtÞw Ë{t™
f{o fhe™u Ëw¾tu™tu W…¼tu„ fhu. (10)
ÉøðuŒ¼t»Þ
363
Á¡rÊ¢ ŸÈfiŸÈº˝˘flâ ÃÿÊfi ÁŒ‡ÊÊÁ‚fiÜøãŸÈà‚¢ ªÊÃfi◊Êÿ ÃÎÆcáÊ¡fi–
•Ê ªfië¿ãÃË◊flfi‚Ê ÁøòÊ÷ÊfiŸfl— ∑§Ê◊¢ Áfl¬˝fiSÿ ì¸ÿãà œÊ◊fiÁ÷—H§11H
…ŒtÚto : su{ Œt‚t ÷tuftu ¥±„}æì-™e[u™t MÚtt™{tk ç…ræ}æì-fwrx÷ ©y¨}æì-fwðtu ¾tuŒe™u „ëc‡æ…ï‚]»ttÞwõ‚ xææï„}ææ²-ƒwrØ{t™ …wÁ»t™u §ü}æì-s¤Úte ¥ô¨™Ýì-‚] fhe™u „²æ-çÎàææ-‚u y¼eü rŒþtÚte
ÝéÝéÎíï-‚u™e ‚hË™u Œqh fhe Œu Au, su{ ç™~æ|ææݱ:-rðrðÄ «fth™t «týtu™t ytÄth Ë{t™ {æ}æç|æ:sL{, ™t{ y™u MÚtt™tuÚte ç±ÐíS²-rðît™™tk ¥±¨æ-hûtý™e ÜUæ}æ}æì-RåAt™u „Ðü²‹„-…qýo fhu Au
y™u ËðoºtÚte Ëw¾™u ¥æxæÓÀç‹„-«t fhu Au, ‚u{ W¥t{ {™w»Þtuyu ƒ™ðwk òuEyu. (11)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þtu fqðt ytrŒ ¾tuŒe™u, ¾u‚h, ƒ„e[t-ðtze ytrŒ ®Ë[e™u, ‚uÚte Wí…L™
ÚtÞu÷ yL™-Vq÷ ytrŒÚte «týeytu™u ËBÞfT ‚] fhe™u Ëw¾e fhu Au, ‚u{ s ˼t…r‚ ytrŒ, þt†tu™t
rðþu»t¿t rðît™tu™u ‚uytu™e RåAtytu™e …qŠ‚ fhe™u Ëk‚] fhe™u, yu™t îtht rðãt, Ëwrþûtt y™u
Ä{o™tu ËBÞfT «[th fhe™u «týeytu™u yt™krŒ‚ fhu. (11)
ÿÊ fl— ‡Ê◊¸®fi ‡Ê‡Ê◊ÊŸÊÿ ‚|ãÃfi ÁòÊœÊÃfiÍÁŸ ŒÊ‡ÊÈ·fi ÿë¿ÃÊÁœfi–
•S◊èÿ¢ ÃÊÁŸfi ◊L§ÃÊ Áfl ÿfiãà ⁄U®RÁÿ¢ ŸÊfi œûÊ flηáÊ— ‚ÈÆflË⁄fiU◊˜H§12H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ytrŒ {™w»Þtu ! ‚{u }æL„:-ðtÞw™e Ë{t™ ±:-‚{thu ²æ-su ç~æ{æ„êçÝðt‚, r…¥t, fVÞwõ‚ þheh yÚtðt ÷tu¾kz, Ëtu™wk, [tkŒe ytrŒ Ät‚wÞwõ‚ àæ}æü-½h ¨ç‹„-Au „æçÝ‚u™u àæàæ}ææÝæ²-rð¿tt™Þwõ‚ Îæàæé¯ï-Œt‚t™u {txu ²ÓÀ„-yt…tu y™u ¥S}æ|²}æì-y{tht {txu ‚uðwk
½h ç±²‹„-«t fhtu. nu ±ë¯‡æ:-Ëw¾™e ð]rü fh™tht ! Ý:-y{tht {txu ¨é±èÚ}æì-W¥t{ ðeh™e
«t fhtð™th Úç²}æì-Ä™™u ¥ç{{œæ-Äthý fhtu. (13)
¼tðtÚto : ˼t ytrŒ™t yæÞût (= ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚) ytrŒyu Ëw¾ y™u Œw:¾™e
yðMÚtt{tk Ëðo «týeytu™u …tu‚t™e Ë{t™ {t™e™u, Ëw¾ y™u Ä™ ytrŒÚte …wºt™e Ë{t™ ‚u™w …t÷™
fhðwk òuEyu y™u «òs™tu ‚Útt Ëir™ftuyu yu™tu r…‚t Ë{t™ Ëífth fhðtu òuEyu. (12)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ðtÞw™e Ë{t™ ˼tæÞût-htò y™u «ò™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt
Ëqõ‚tÚto™e Ëk„r‚ …qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu òýðe òuEyu. (85)
Ëqõ‚-86
◊Lfi§ÃÊ ÿSÿ Á„ ˇÊÿfi ¬ÊÕÊ364
ÁŒflÊ Áflfi◊„‚—– ‚ ‚ÈfiªÊ¬ÊÃfi◊Ê ¡Ÿfi—H§1H
…ŒtÚto : nu ç±}æã¨:-y™uf …qs™eÞ f{tuo™t f‚to çα:-rðãt, LÞtÞ, «ftþÞwõ‚ ‚{u }æL„:ðtÞw™e Ë{t™ rðît™s™ ²S²-su™t ÿæ²ï-½h{tk Ðæƒ-hûtf ntuÞ, ¨ çã-‚u s ¨éxææïÐæ„}æ:-Ëthe
364
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
he‚u …Ý:-{™w»Þ ƒ™u. (1)
¼tðtÚto : su{ «tý rð™t þhehtrŒ™e hûtt ÚtE þf‚e ™Úte, ‚u{ ËíÞ W…Œuþf rð™t «ò™e
hûtt Út‚e ™Úte. (1)
ÿôÊÒfl¸ÓÊ ÿôÊflÊ„‚Ê Áfl¬˝fiSÿ flÊ ◊ÃËŸÊ◊˜– ◊Lfi§Ã— ‡ÊÎáÊÈÆÃÊ „flfi◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu ²¿æ±æã¨:-ËíËkfÕ… r«Þ Þ¿ttu™u «t fhtð™tht rðît™tu ! ‚{u }æL„:-ðtÞw™e
Ë{t™ ²¿æñ:-…tu‚t™t ±æ-…thft ¼ýðt-¼ýtððt y™u W…ŒuþY… Þ¿ttuÚte ç±ÐíS²-rðît™ ±æ-yÚtðt
}æ„èÝæ}æì-ƒwrØ{t™tu™e ã±}æì-…heûtt™u ÞtuøÞ …X™-…tX™ Y… ÔÞðnth™u Ÿæë‡æé„-©ðý fhtu. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu òýðt y™u Ë{òððt Y…e Þ¿ttuÚte yÚtðt r¢ÞtÚte rËØ Þ¿ttuÚte Þwõ‚
ÚtE™u ‚Útt yLÞ {™w»Þtu™u yu™tÚte Þwõ‚ fhe™u y™u …htu…fthÚte yiïÞo™e r™hk‚h ð]rØ fhðe
òuEyu. (2)
©Uà flÊ ÿSÿfi flÊÁ¡ŸÊ˘ŸÈÆ Áfl¬˝◊ÃfiˇÊÖ ‚ ªãÃÊ ªÊ˘◊fiÁà fl˝¡H§3H
…ŒtÚto : ±æç…Ý:-W¥t{Þwõ‚ rðît™tu ! ‚{u ²S²-su r¢Þtfwþ¤ rðît™ ±æ-¼ýtð™th™e
Ë{e…Úte rðãt™u «t ÚtÞu÷ ç±Ðí}æì-rðît™™u ¥‹±„ÿæ„-Ëqû{«¿tt = ƒwrØ Þwõ‚ fhtu Atu, ¨:‚u xææï}æç„-W¥t{ RrLÿÞ, rðãt, «ftþÞwõ‚ ±í…ï-«t fhðt™t ÞtuøÞ {t„o{tk ©„-…ý xæ‹„æ-«tÂ
ÚttÞ. (3)
¼tðtÚto : ‚eðú ƒwrØ y™u rþÕ…rðãtÚte rËØ fhu÷ rð{t™ ytrŒ rð™t {™w»Þtu îtht ŒuþŒuþtL‚h{tk „{™t„{™ ÚtE þf‚wk ™Úte, ‚uÚte …wÁ»ttÚtoÚte yu (rð{t™) ytrŒ™wk r™{toý fhðwk òuEyu. (3)
•Sÿ flË⁄USÿfi ’Á„¸Á·fi ‚ÈÆ× ‚Ê◊Ê ÁŒÁflfiÁc≈®·È– ©UÄÕ¢ ◊Œfi‡ø ‡ÊSÿÃH§4H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! yt…™t Ëwrþrût‚ ¥S²-yu ±èÚS²-ðeh™wk ¨é„:-rËØ fhu÷ ¨æï}æ:-yiïÞo
çÎç±çcůé-W¥t{ RrüY… f{tuoÚte Þwõ‚ ÔÞðnthtu{tk ©vƒ}æì-«þkrË‚ ð[™ Ïæ<ãç¯-W¥t{ ÔÞðnth
fhðt{tk }æÎ:-yt™kŒ ™-y™u ËrîãtrŒ „wýtu™tu Ë{qn àæS²„ï-«þkrË‚ ÚttÞ Au, yLÞ™tu ™rn.
(4)
¼tðtÚto : rðît™tu™e rþûtt rð™t {™w»Þtu{tk W¥t{ „wýtu Wí…L™ Út‚t ™Úte, ‚uÚte ‚u™wk r™íÞ
y™wct™ fhðwk òuEyu. (4)
•Sÿ üÊÊfi·ãàflÊ ÷ÈflÊ ÁflEÊ ÿ‡øfi·¸áÊË⁄U®RÁ÷– ‚Í⁄U¯ Áøà‚dÈ·ËÁ⁄U·fi—H§5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! yt… ÷tuftu ¥S²-yu Ëwrþrût‚ rðît™™e §¯:-癄ì-Ë{t™ ç±Eæ:-Ëðo
¨dé¯è:-«t Útðt ÞtuøÞ ¥æ|æé±:-ËðoºtÚte Ëw¾Þwõ‚ ™¯ü‡æè:-{™w»Þ Y… «ò™u su{ rfhýtu ¨êÚ}æì-
ÉøðuŒ¼t»Þ
365
ËqÞo™u «t ÚttÞ Au, ‚u{ ¥ç|æŸææ﯋„é-ËðoºtÚte Ëtk¼¤tu. (5)
¼tðtÚto : su {™w»Þ Ëwrþrût‚, Ëw…herût‚, þw¼÷ûtýtuÞwõ‚, Ë{M‚ rðãtytuÚte Þwõ‚, yr‚áZ,
yr‚ ƒ¤ðt™, yæÞt…f, W¥t{ ËntÞftuÞwõ‚, …wÁ»ttÚteo, ÄtŠ{f y™u rðît™ Au, ‚u s …rh…qýo
Ä{o-yÚto-ft{-{tuût™u «t fhe™u, «ò™t Œw:¾tu™wk r™ðthý fhe™u, …htrðãt™u Ëtk¼¤e™u «t ÚttÞ
Au, ‚u™tÚte rð…he‚ {™w»Þ ™rn. (5)
¬ÍÆfl˸Á÷Á„¸ ŒfiŒÊÁ‡Ê◊ ‡Ê⁄U|jfi◊¸L§ÃÊ flÿ◊˜– •flÊfiÁ÷‡ø·¸áÊËŸÊ◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu }æL„:-˼tæÞût ytrŒ Ëßs™tu ! su{ ‚{u Ðê±èüç|æ:-«t[e™-Ë™t‚™ àæÚçj:Ëðo }‚w y™u ¥±æïç|æ:-hûtt ytrŒ Ëðtuo¥t{ ÔÞðnthtuÚte ™¯ü‡æèÝæ}æì-Ëðo {™w»Þtu™t Ëw¾ {txu ËBÞfT
…tu‚t™tu ð‚toð fhu Au, ‚u{ çã-r™ùÞ…qðof ±²}æì-y{u «ò, ˼t y™u …tXþt÷t ytrŒ «íÞuf
þt¤t™t …wÁ»ttu yt…™u Ëw¾ ÎÎæçàæ}æ-yt…eyu. (6)
¼tðtÚto : su{ }‚wytu™t ðtÞwytu «týeytu™e hûtt fhe™u ‚u™u Ëw¾e fhu Au, ‚u{ rðît™s™
Ëðo™t Ëw¾ {txu «ð]¥t ÚttÞ, fŒe ftuE™t Œw:¾ {txu ™rn. (6)
‚ÈÆ÷ª— ‚ ¬˝fiÿÖÿflÊ ◊Lfi§ÃÊ •SÃÈÆ ◊àÿ¸Ó—– ÿSÿ ¬˝ÿʯÁ‚ ¬·¸Ó®ÕH§7H
…ŒtÚto : nu Ðí²Á²±:-Ëðtuo¥t{ Þ¿ttrŒ f{o fh™tht }æL„:-˼tæÞût ytrŒ rðît™tu ! ‚{u ²S²su™t {txu Ðí²æ¢ç¨-yíÞk‚ «er‚ fhðt ÞtuøÞ {™tunh …ŒtÚttuo™u Яüƒ-r…htuËtu Atu-yÚtto‚T yt…tu Atu,
¨:-‚u }æy²ü:-{™w»Þ ¨é|æxæ:-©uc Ä™ y™u yiïÞoÞwõ‚ ¥S„é-Úttytu. (7)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu™t ˼t ytrŒ™t yæÞût ytrŒ rðît™s™ hûtf ntuÞ, ‚uytu Ëw¾…qýo
yiïÞo™u fu{ ™ «t fhe þfu ? (7)
‡Ê‡Ê◊ÊŸSÿfi flÊ Ÿ⁄U®R— SflŒfiSÿ ‚àÿ‡Êfl‚—– ÁflŒÊ ∑§Ê◊fiSÿ flŸfi×H§8H
…ŒtÚto : nu ÝÚ:-{™w»Þtu ! ‚{u ˼tæÞût ytrŒ™u Ëk„ ±æ-…wÁ»ttÚtoÚte àæàæ}ææÝS²-òýðt ÞtuøÞ
¨y²à汨:-su{tk r™íÞ …wÁ»ttÚto fhðt™tu ntuÞ ±ïÝ„:-su Ëðo þt†tuÚte Ëtk¼¤ðt{tk ytð‚tu ntuÞ
‚Útt ft{™t™u ÞtuøÞ ‚Útt S±ïÎS²-…wÁ»ttÚtoÚte rËØ ÚttÞ Au, ‚u ÜUæ}æS²-ft{™u ç±Î-òýtu yÚtto‚T
‚u™u M{hý…qðof rËØ fhtu. (8)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ rðît™tu™t Ëk„ rð™t ËíÞ ft{™tytu ‚Útt ËíÞ y™u yËíÞ™u
òýe þf‚tu ™Úte, ‚uÚte Ëðuoyu yu ftÞo fhðwk òuEyu. (8)
ÿÍÆÿ¢ Ãà‚fiàÿ‡Êfl‚ •ÊÁflc∑fi§366
ûʸ ◊Á„àflŸÊ– ÁfläÿfiÃÊ ÁfllÈÃÊ ⁄UˇÊfi—H§9H
…ŒtÚto : ¨y²à汨:-r™íÞ ƒ¤Þwõ‚ ˼tæÞût ytrŒ Ëßs™tu ! ²ê²}æì-‚{u }æçãy±Ýæ-W¥t{
ÞþÚte „„ì-W¥t{ ft{™u ¥æç±:-«fx ÜUœæü-fhtu, suÚte ç±lé„æ-rðãw‚T™t ÷tu¾kzÚte ƒ™tðu÷ þ†
366
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
y™u ytø™uÞtrŒ y†tu™t Ë{qnÚte Úÿæ:-Œwü f{o fh™th {™w»Þ™u 籊²„æ-‚tz™t fh‚t-{the™u
Ëðo ft{™tytu rËØ ÚttÞ. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …hM…h «u{Úte …wÁ»ttÚto…qðof rðãtytu-(rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚto rðãt) «tÂ
fhe™u, Œwü Mð¼tð y™u „wý™wk r™ðthý fhe™u ft{™tytu™e rËrØ r™íÞ fhðe òuEyu. (9)
ªÍ„fiÃÊ ªÈs¢ Ã◊Ê Áfl ÿÊfià ÁflEfi◊ÁòÊáÊfi◊˜– ÖÿÊÁÃfic∑§ûÊʸ ÿŒÈÆc◊Á‚fiH§10H
…ŒtÚto : nu ¨y²à汨:-r™íÞƒ¤Þwõ‚ ˼tæÞût ytrŒ Ëßs™tu ! su{ ‚{u }æçãy±Ýæ-…tu‚t™t
W¥t{ ÞþÚte xæés}æì-„w fhðt ÞtuøÞ ÔÞðnth™u xæéã„-Ztkftu y™u ç±E}æì-Ë{M‚ „}æ:-yrðãtY…e
ykÄfth™u su ¥ç~æ‡æ}æì-W¥t{ Ëw¾™tu rð™tþ fh™th Au ‚u™u ç± + ²æ„-Œqh …ntU[tztu ‚Útt y{u
²„ì-su Á²æïç„:-rðãt™t «ftþ™u ©à}æç¨-RåAeyu Aeyu ‚u™u ÜUœæü-«fx fhtu. (10)
¼tðtÚto : ˼t ytrŒ™t yæÞût ytrŒyu …h{ …wÁ»ttÚtoÚte r™hk‚h htßÞ™e hûtt fhðe òuEyu
y™u yrðãt ‚Útt yÄ{o Y…e ykÄfth™wk y™u þºtwytu™wk r™ðthý fhðwk òuEyu ‚Útt ‘rðãt, Ä{o,
Ëßs™tu ‚Útt Ëw¾’ ™tu «[th fhðtu òuEyu. (10)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk su{ þhehMÚt «tý ytrŒ ðtÞw RÂåA‚ Ëw¾tu™u rËØ fhe Ëðo™e hûtt
fhu Au, ‚u{ ˼tæÞût ytrŒyu Ë{M‚ htßÞ™e ÞÚttð‚T hûtt fhðe òuEyu. yu yÚto™t ðýo™Úte
yt Ëqõ‚{tk fnu÷ yÚto™e ‚u …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (86)
Ëqõ‚-87
¬˝àflfiˇÊ‚— ¬˝Ãfifl‚Ê Áfl⁄U®RÁå‡ÊŸÊ˘ŸÊfiŸÃÊ •ÁflfiÕÈ⁄UÊ ´§¡ËÁ·áÊfi—–
¡Èc≈fiÃ◊Ê‚Ê ŸÎÃfi◊Ê‚Ê •|Ü¡Á÷√ÿ¸ÓÊ®ŸÖÊ˝ ∑§ ÁøfiŒÈÆdÊßfifl SÃÎÁ÷fi—H§1H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ytrŒ Ëßs™tu ! yt… ÷tuftuyu ÜïU, 癄ì-‚uytu™e «r‚rŒ™ hûtt fhðe
òuEyu fu su …tu‚t™e Ëu™tytu{tk S„ëç|æ:-þºtwytu™u ÷Âßs‚ fhðt™t „wýtuÚte ¥çTç|æ:-«fxhûtt y™u
W¥t{¿tt™ ytrŒ ÔÞðnthtu™e ËtÚtu ð‚toð ht¾e™u ‚Útt ©dæ §±-su{ ËqÞo™t rfhýtu s¤™u rAL™r¼L™ fhu Au, ‚u{ Ðíy±ÿæ¨:-þºtwytu™u Ëthe he‚u rAL™-r¼L™ fhu Au; ‚Útt Ð턱¨:-«ƒ¤ su™t
Ëu™ts™ ç±ÚçŒàæÝ:-Ë{M‚ …ŒtÚttuo™t rð¿tt™Úte {nt™w¼tð ¥ÝæÝ„æ:-fŒe þºtwytu™e Ët{u Œe™ ÚtÞt
™rn, y™u ¥ç±ƒéÚæ:-fk…™ …ý …tBÞt ™rn, «…è篇æ:-Ë{M‚ rðãtytu™u òýu y™u Wíf»to Ëu™t™t
yk„tu™u yufXt fhu, …écÅ„}ææ¨:-htò ÷tuftuyu su™e ðthkðth [tn™t fhe ntuÞ, Ýë„}ææ¨:-Ëðo f{tuo™u
ÞÚttÞtuøÞ ÔÞðnth{tk yíÞk‚ ð‚toð™th ntuÞ, òæÝ…íï-þºtwytu™t ƒ¤tu™u swŒt fhu, ‚uytu™tu Ëífth
fhtu. (1)
ÉøðuŒ¼t»Þ
367
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™t rfhýtu ‚eðú «‚t…ðt¤t Au, ‚u{ «‚t…e {™w»Þ su™e …tËu Au, ‚u™tu
…htsÞ fu{ ÚtE þfu ? ‚uÚte ˼tæÞût ytrŒyu Wõ‚ ÷ûtýtuðt¤t {™w»Þtu™e ËBÞfT …heûtt fhe™u,
Ëwrþrût‚ fhe™u, ‚uytu™tu Ëífth fhe™u y™u WíËtrn‚ fhe™u ht¾ðt òuEyu. yu{ fÞto rð™t ftuE
…ý htßÞ fhe þf‚t ™Úte. (1)
©U¬uÆ⁄U·ÈÆ ÿŒÁøfiäfl¢ ÿÁÿ¢ flÿfißfl ◊L§Ã— ∑§Ÿfi Áøà¬ÕÊ–
‡øÊÃfi|ãà ∑§Ê‡ÊÊ ©U¬fi flÊ ⁄UÕcflÊ ÉÊÎÆÃ◊ÈfiˇÊÃÊ ◊œÈfifláʸ◊ø¸®fiÃH§2H
…ŒtÚto : nu }æL„:-˼t ytrŒ ft{tu{tk r™Þ‚ fhu÷ {™w»Þtu ! ‚{u ©ÐuÚï¯é-«t ÚtÞu÷ ºttkËtËeÄt ¼qr{ y™u ytftþtrŒ {t„tuo{tk Úƒï¯é-rð{t™trŒ hÚttu …h ƒuËe ±² §±-…ûteytu™e Ë{t™
ÜïUÝ癄ì-ftuE Ѓæ-{t„oÚte ²„ì-su ²ç²}æì-«t Útðt ÞtuøÞ rðsÞ™u ¥ç™Š±}æì-Ëk…tŒ™ fhtu, òytu,
ytðtu, ‚uytu™u ¥™ü„ï-su™tu Ëífth fh‚t y™u ˼t ytrŒ ft{tu™t yÄeþ-Mðt{e su™u ÃÞtht Au
‚u™u {txu yt…tu. su ±:-‚{thtu hÚt ÜUæïàææ:-{u½tu™e Ë{t™ ytftþ{tk à™æï„ç‹„-[t÷u Au ‚u{tk }æ{鱇æü}æì{Äwh y™u r™{o¤ s¤ Íæë„}æì-s¤™u ©Î + ¥æ + ©ÿæ„ì-Ëthe he‚u W…rËõ‚ fhtu yÚtto‚T ‚u hÚttu™t
yÂø™ y™u ðtÞw™t f÷Ähtu™e Ë{e… ËBÞfT Atkxtu. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, ([tnu fu ‚uytu) rð{t™ ytrŒ Þt™ h[e™u ‚u{tk yÂø™, ðtÞw y™u s¤™t
MÚtt™tu™wk r™{toý fhe™u, ‚u-‚u (MÚtt™tu){tk ‚u™u ËkMÚttr…‚ fhe™u, ‚u™u f÷tytuÚte Ëk[tr÷‚ fhe™u,
ðht¤ ytrŒ™u htufe™u ‚Útt ‚u™u W…h ‚hV ÷E sE™u («urh‚ fhe™u) …ûte™e Ë{t™ y™u {u½™e
Ë{t™ ytftþ {t„o{tk ÞÚtuü MÚtt™ …h „{™t„{™ fhe™u ÔÞðnthÚte y™u ÞwØÚte rðsÞ ‚Útt
htßÞ÷û{e «t fhe™u ‚Útt ‚u™tÚte …htu…fth fhe™u, r™htr¼{t™e ƒ™e™u Ë{M‚ yt™kŒtu™u «tÂ
fhu y™u ‚u Ëðo™u «t fhtðtu. (2)
¬˝Ò·Ê◊Ö◊fi·È ÁflÕÈÆ⁄Uflfi ⁄U¡Ã ÷ÍÁ◊ÿʸ◊fi·ÈÆ ÿhfi ÿÈÆÜ¡Ãfi ‡ÊÈÆ÷–
à ∑˝§Ë›UÿÊ œÈŸfiÿÊ ÷˝Ê¡fiºÎ®c≈®ÿ— Sflÿ¢ ◊fiÁ„àfl¢ ¬fiŸÿãà œÍÃfiÿ—H§3H
…ŒtÚto : ²„ì-su ÜíUèDz:-…tu‚t™t ËíÞ yt[hý™t ÔÞðnthÚte {éݲ:-þºtwytu™u fk…tðu |æíæ…öcÅK:yuðt ‚eðú þ†tuðt¤t {ꄲ:-su ÞwØ™e r¢Þtytu{tk rð[h‚t ‚u ðeh àæé|æï ©uc rðsÞ™u {txu ¥Á}æï¯éËk„út{tu{tk Ðí + ²éT„ï-«Þwõ‚ yÚtto‚T 368
«uhýt™u «t ÚttÞ Au. „ï-‚uytu }æçãy±}æì-{nt™™t su{
ntuÞ, ‚u{ S±²}æì-yt… ã-s Ðݲ‹„-ÔÞðnth fhu Au, »¯æ}æì-yu™t ²æ}æï¯é-‚u {t„tuo{tk fu su{tk
{™w»Þ ytrŒ «týe òÞ Au, [t÷‚t hÚttu™e |æêç}æ:-Äh‚e 籃éÚæ + §± + »…„ï-yuðe fk…u-Äúqsu
368
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Au fu òýu þe‚ ßðh-xtrZÞt ‚tðÚte …erz‚ Atufhe fk…u Au. (3)
¼tðtÚto : su{ ‚us „r‚{tk [t÷‚t ðtÞwytu ð]ûttu™u, ½tË™u, yti»trÄytu™u ¼qr{ fýtu-Äq¤™u
Äúwòðu Au, ‚u{ s ðehtu™u Ëu™t™t hÚttu™t …iztytu™t «nthtuÚte ¼qr{ y™u þ†tu™t «nthtuÚte ¼eÁ
÷tuftu fk…u-Äúqsu Au. su{ ðu…the ÷tuftu ÔÞðnthÚte Ä™ «t fhe™u ¾qƒs Ä™tZâ ƒ™u Au, ‚u{ ˼t
ytrŒ™t yæÞût ytrŒ þºtwrðsÞ îtht …tu‚t™t {n¥ð™u «rËØ fhu Au. (3)
‚ Á„ Sfl‚Îà¬Î·fiŒEÊ ÿÈflÊfi ªáÊÊ3> ÿÊ ß¸®fi‡ÊÊŸSÃÁflfi·ËÁ÷⁄UÊflÎfi×–
•Á‚fi ‚àÿ ´fi§áÊÿÊflÊ˘ŸfilÊ˘SÿÊ Áœÿ— ¬˝ÊfiÁflÃÊÕÊ flηÊfi ªáÊ—H§4H
…ŒtÚto : nu Ëu™t…‚u ! ¨:-çã-‚u s ‚wk ¥²æ-su™tÚte Ë{M‚ rðãt òýðt{tk ytðu Au ‚u ƒwrØÚte
Þwõ‚ ±ë¯æ-þe‚÷, {kŒ, Ëw„kÄÚte Ëw¾ Y…e ð»tto fhðt{tk Ë{Úto xæ‡æ:-…ð™tu™e Ë{t™ ðu„ y™u
ƒ¤Þwõ‚ SΨë„ì-…tu‚t™t ÷tuftu™u «t Út™th Ðë¯ÎE:-y™u {u½™e Ë{t™ su{tk ½tuztytu Au ²é±æ‚Útt Þwðt™e{tk …ntU[u÷t xæ‡æ:-©uc Ëßs™tu{tk „ý™t…tºt §üàææÝ:-…rh…qýo Ët{ÚÞoÞwõ‚ ¨y²:Ëßs™tu{tk Ëh¤ Mð¼tð y™u «‡æ²æ±æ-yLÞtu™wk }ý [qftð™th ¥Ýïl:-«þkË™eÞ y™u ¥S²æ:yu ç{²:-ƒwrØ y™u f{o™e Ðíæ籄æ-hûtt fh™tht „籯èç|æ:-…rh…qýo ƒ¤Þwõ‚ Ëu™tytuÚte ¥æ±ë„:Þwõ‚ ¥ç¨-Au. ¥ƒ-‚ŒL‚h y{thtÚte Ëífth fhðt ÞtuøÞ …ý Au. (4)
¼tðtÚto : ƒúñ[Þo ‚Útt rðãt îtht þheh y™u ytí{t™u …qýo ƒ¤Þwõ‚ y™u …tu‚t™e Ëu™t
îtht hrût‚ Ëu™t…r‚, …tu‚t™e Ëu™t™e r™hk‚h hûtt fhe™u ‚Útt þºtwytu™u S‚e™u «òytu™wk …t÷™
fhu. (4)
Á¬ÃÈ— ¬˝àŸSÿ ¡ã◊fiŸÊ flŒÊ◊Á‚ ‚Ê◊fiSÿ Á¡uÊ ¬˝ Á¡fiªÊÁà øˇÊfi‚Ê–
ÿŒËÁ◊ãº˝¢ ‡ÊêÿÎÄflÊfiáÊ •Ê‡ÊÃÊÁŒãŸÊ◊ÊfiÁŸ ÿÁôÊÿÊfiÁŸ ŒÁœ⁄UH§5H
…ŒtÚto : «v±æ‡æ:-«þkrË‚ M‚wr‚ytuðt¤t y{u ÷tuftu ÐíyÝS²-…wht‚™-y™trŒ çЄé:-…t÷™f‚to
s„Œeïh™e ÔÞðMÚttÚte …tu‚t™t f{to™wËth «t ÚtÞu÷ {™w»Þ Œun™t …‹}æÝæ-sL{Úte ¨æï}æS²-«fx
ËkËth™t ™ÿæ¨æ-Œþo™Úte su ²ç¿æ²æçÝ-rþÕ… ytrŒ f{tuo™u ÞtuøÞ Ýæ}ææçÝ-s¤tu™u ±Îæ}æç¨-‚{tht
«íÞu W…Œuþ fhu y™u ²„ì-su §ü}æì-«t Útðt ÞtuøÞ §‹Îí}æì-rðãw‚T yÂø™™t ‚us™u àæç}æ-f{o™u r™r{¥t
ç…uæ-S¼ yÚtðt ðtýe Ðíç…xææç„-M‚wr‚ fhu Au, ‚u Ëðo™u ‚{u ¥æàæ„-«t Úttytu y™u ¥æ„ì
+ §„ì-‚u s Ë{Þu ‚u™u Îç{Úï-Äthý fhtu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, yt þheh™tu yt©Þ fhe™u r…‚]¼tðÚte …h{uïh™e yt¿tt …t÷™ «tÚto™t
fhe™u, ‚u™e W…tË™t fhe™u, (‚u™tu yLÞtu™u) W…Œuþ yt…e™u y™u ËkËth™t …ŒtÚttuo, „wýtu, rð¿tt™tu
‚Útt W…fthtu™tu Ëk„ún fhe™u …tu‚t™t sL{™u ËV¤ ƒ™tððtu òuEyu. (5)
ÉøðuŒ¼t»Þ
369
ÁüÊÿ‚ ∑¢§ ÷ÊŸÈÁ÷— ‚¢ Á◊fiÁ◊ÁˇÊ⁄U®R à ⁄U®R|‡◊Á÷Sà ´§ÄflfiÁ÷— ‚ÈπÊŒÿfi—–
à flʇÊËfi◊ãà ß|c◊áÊÊ •÷Ëfi⁄UflÊ Áflº˝ Á¬˝ÿSÿ ◊ÊLfi§ÃSÿ œÊêŸfi—H§6H
…ŒtÚto : su |ææÝéç|æ:-«r‚rŒ™ ÜU}æì-Ëw¾™wk çŸæ²¨ï-Ëuð™ fhðt {txu „ï-‚uytu çÐí²S²-«er‚ Wí…L™
fhtð™tht }ææL„S²-f¤t™t …ð™ y™u «týðtÞw™t {æ}Ý:-½huÚte rðãt y™u s¤™u ¨}æì + ç}æç}æçÿæÚïËthe he‚u Akxftð fhðt RåAu Au, „ï-‚uytu rþÕ…rðãt™t ¿tt‚t ntuÞ Au. ‚Útt su Úçà}æç|æ:-yÂø™
rfhýtu™t Ëw¾™t Ëuð™™u {txu f¤tytuÚte Þt™tu™u [÷tðu Au. ‚uytu þe½ú yuf MÚtt™Úte ƒeò MÚtt™™tu
ç±Îíï-÷t¼ …t{u Au. «v±ç|æ:-su{tk «þkrË‚ M‚wr‚ rðã{t™ Au ‚u{tkÚte su Ëw¾™wk Ëuð™ fhðt {txu
¨é¶æβ:-Ëðtuo¥t{ …ŒtÚttuo™wk ¼tus™ fh™th ntuÞ Au. „ï-‚uytu ythtuøÞ «t fhu Au. ±æàæè}æ‹„:«þkrË‚ su™e ðtýe ðt §çc}æ‡æ:-rðþu»t ¿tt™ Au ‚uytu ¥|æèÚ±:-r™¼oÞ …wÁ»t«u{ Wí…L™ fhtð™tht
«týðtÞw y™u f¤tytu™t ðtÞw „]nÚte ÞwØ{tk «ð]¥t ÚttÞ Au, ‚uytu rðsÞ «t fhu Au. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þ «r‚rŒ™ Ë]rü™e …ŒtÚtorðãt «t fhe™u, y™uf «fth™t W…fth „úný fhe™u,
‚u rðãt™u ¼ýe-¼ýtðe™u ðt‚ fhðt{tk fwþ¤ ƒ™e™u, þºtwytu™u S‚e™u ©uc yt[hý ht¾u Au,
‚u Ëðo ÷tuftu Ëw¾e ÚttÞ Au. (6)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk htò y™u «ò™t f‚oÔÞf{tuo fnu÷ Au. ‚uÚte yt Ëqõ‚tÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e
ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (87)
Ëqõ‚-88
•Ê ÁfllÈã◊fi|j◊¸L§Ã— Sfl∑Ò¸§ ⁄UÕfiÁ÷ÿʸà ´§Ác≈®◊|j⁄UEfi¬áÊÒ¸—–
•Ê flÁ·¸Ó®cΔ®ÿÊ Ÿ ß·Ê flÿÊ Ÿ ¬fiåÃÃÊ ‚È◊ÊÿÊ—H§1H
…ŒtÚto : nu ¨é}ææ²æ:-©uc ƒwrØ{t™ }æL„:-˼tæÞût y™u «ò …wÁ»ttu ! ‚{u Ý:-y{tht ±<¯cƲæyíÞk‚ ð]ØíðÚte §¯æ-W¥t{ yL™-ytrŒ …ŒtÚttuo S±ÜñüU:-©uc rð[thðt™t rðît™tu «çcÅ}æçj:-‚th
rðãt{tk [÷tððt™t Œkzt ‚Útt þ†t† ¥EЇæñü:-yL™ ytrŒ …ŒtÚto Y…e ½tuztytu™t „{™™e ËtÚtu
ð‚o{t™ ç±lé‹}æçj:-su{tk ‚th rðãw‚T Au, ‚u Úƒïç|æ:-rð{t™ ytrŒ hÚttuÚte ±²:-…ûteytu™e Ý-Ë{t™
ÐŒ„„-Wze òytu, ¥æ-Wze ytðtu, ²æ„-òytu, ¥æ-ytðtu.
¼tðtÚto : su{ …ûte {¤e™u W…h, ™e[u ‚Útt yLÞ RÂåA‚ MÚtt™ …h Ëw¾…qðof „{™t„{™
fhu Au, ‚u{ {™w»Þtuyu ËBÞfT rËØ fhu÷ rðãwíÞwõ‚ ‚th ÞkºttuÚte ‚Útt rð{t™ ytrŒ Þt™tuÚte W…h;
™e[u sE™u yÚtðt RÂåA‚ Ë{t[thtu 370
({tuf÷e™u) ‚Útt (rðrðÄ) Œuþtu{tk Ëw¾…qðof „{™t„{™
fhe™u …tu‚t™tk ftÞtuo rËØ fhe™u r™hk‚h Ëw¾e hnuðwk òuEyu. (1)
370
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ãfi˘L§áÊÁ÷fl¸⁄U®R◊Ê Á¬‡ÊXÒfi— ‡ÊÈÆ÷ ∑¢§ ÿÊfi|ãà ⁄UÕÃÍÁ÷¸⁄UEÒfi—–
L§Ä◊Ê Ÿ ÁøòÊ— SflÁœfiÃËflÊŸÔ˜ ¬√ÿÊ ⁄UÕfiSÿ ¡YŸãà ÷Í◊fiH§2H
…ŒtÚto : su{ rþÕ…™t ¿tt‚t rðît™tu àæé|æï-W¥t{ ÔÞðnth™u {txu ¥L‡æïç|æ:-yÂø™Úte ‚ ËBÞfT
÷t÷ çÐàæ¢xæñ:-ðt yÂø™ y™u s¤™t ËkÞtu„Úte QXu÷e ðht¤Úte ®fr[‚T ïu‚ Úƒ„ê<|æ:-su rð{t™
ytrŒ hÚttu™u [÷tð™th yÚtto‚T yr‚ þe½ú ‚u™u …ntU[tzðt™t fthýu yÂø™ y™u s¤™e f¤tu™t
½hY…e ¥Eñ:-½tuztytu Au, ‚u™e ËtÚtu ÚƒS²-rð{t™trŒ hÚt™e Ðòæ-ð@™e Ë{t™ …iztytu™e ÄthÚte
S±ç{焱æÝì-«þkrË‚ ð@Úte yL‚rhût ðtÞw™u ft…ðt Lv}æ:-y™u W¥tus™t ht¾™th ç™~æ:-þqh‚t,
Äeh‚t, ƒwrØ{‚t ytrŒ „wýtuÚte yŒT¼w‚ {™w»Þ™e Ý-Ë{t™ {t„o™wk …YÝ‹„-n™™ fhe™u ‚Útt
Œuþ-ŒuþtL‚h{tk ytðu òÞ Au. „ï-‚uytu ±Ú}æì-W¥t{ ÜU}æì-Ëw¾™u ¥æ²æç‹„-ËðoºtÚte «t ÚttÞ Au,
‚u{ y{u …ý |æê}æ-yu{ fhe™u yt™krŒ‚ ƒ™eyu. (2)
¼tðtÚto : su{ þqhðeh W¥t{ þt†tuõ‚ …wÁ»t ðu„Úte sE-ytðe™u þºtwytu™u {thu Au, ‚u{ s
{™w»Þ ðu„ðt™ Þt™tu{tk ƒuËe™u Œuþ-ŒuþtL‚h{tk sE™u þºtwytu™u S‚u Au. (2)
ÁüÊÿ ∑¢§ flÊ •Áœfi ßͷÈÆ flʇÊËfi◊¸œÊ flŸÊ Ÿ ∑ΧfiáÊflãà ™§äflʸ–
ÿÈÆc◊èÿ¢ ∑¢§ ◊fiL§Ã— ‚È¡ÊÃÊSÃÈÁfllÈÆêŸÊ‚Êfi œŸÿãà •Áº˝fi◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu }æL„:-˼tæÞûttrŒ Ëßs™tu ! su ±:-‚{tht „Ýê¯é-þhehtu{tk çŸæ²ï-÷û{e™u {txu
ÜU}æì-Ëw¾ ªŠ±æü-©uc Ëw¾™u «t fh™the ±æàæè:-ðuŒðtýe }æï{æ-þwØ ƒwrØytu™u ±Ýæ-Ÿ[t-Ÿ[t
ð™™t ð]ûttu™e Ý-Ë{t™ ¥ç{ + ÜëU‡æ±‹„ï-yrÄf]‚ fhu Au yÚtto‚T ‚u™t yt[hý {txu yrÄfth
yt…u Au.
nu ¨é…ææ„æ:-rðãtrŒ ©uc „wýtu{tk «rËØ Wõ‚ Ëßs™tu ! su „éç±lé}Ýæ¨:-rð…w÷ rðãt «ftþðt¤t
{ntí{ts™ Îéc}æ|²}æì-‚{tht {txu ÜU}æì-su{ yíÞk‚ Ëw¾ ÚttÞ, ‚u{ ¥çÎí}æì-…ðo‚™e Ë{t™ {ݲ‹„ï…w»f¤ Ä™ «ftrþ‚ fhu Au, ‚u ‚{thu r™íÞ Ëuð™ ÞtuøÞ Au. (3)
¼tðtÚto : su{ {u½ yÚtðt fqðt™t s¤Úte ®Ë[u÷ ð™ yÚtðt ƒ„e[tytu …tu‚t™t V¤tuÚte «týeytu™u
Ëw¾e fhu Au, ‚u{ rðît™tu rðãt y™u Ëwrþûtt «Œt™ fhe™u …tu‚t™t …rh©{™t V¤Úte Ëðo {™w»Þtu™u
Ëw¾e fhu Au. (3)
•„ÊfiÁŸ ªÎœ˝Ê— ¬ÿʸ fl •ÊªÈfiÁ⁄U◊Ê¢ Áœÿ¯ flÊ∑§Ê¸ÿÊZ øfi ŒflË◊˜–
’˝rÊfi ∑ÎƧáflãÃÊ ªÊÃfi◊Ê‚Ê •∑Ò¸§M§äflZ ŸÈfiŸÈº˝ ©Uà‚Áœ¢ Á¬’fiäÿÒH§4H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su xæë{íæ:-Ëðo he‚u Ëthe ytftkûtt fh™tht xææï„}ææ¨:-yíÞk‚ ¿tt™ðt™
ÉøðuŒ¼t»Þ
371
Ëßs™ Ïæíræ-Ä™, yL™ y™u ðuŒ™wk …X™ ÜëU‡±‹„:-fh‚t ¥ÜñüU:-ðuŒ {kºttuÚte ¥ãçÝ-«r‚rŒ™ ªŠ±ü}æìWíf»to‚tÚte çÐÏ抲ñ-…eðt {txu ©y¨ç{}æì-su ¼qr{{tk fqðt r™Þ‚ fhðt{tk ytðu ‚u™e Ë{t™ ¥æ +
ÝéÝéÎï-ËðoÚtt Wíf»to {txu ±:-‚{the Ët{u ytðe™u «uhýt fhu Au, ‚uytu ±æÜUæü²æü}æì-s¤™e Ë{t™
r™{o¤ Útðt ÞtuøÞ Îï±è}æì-«ftþ™u «t fhe™u §}ææ}æì-yu ç{²}æì-Äthýtð‚e ƒwrØ ™-y™u Ä™™u
ÐçÚ + ¥æ + ¥xæé:-Ëðo õÞtkfÚte Ëthe he‚u «t ÚtE™u yLÞ™u «t fhtðu Au, ‚uytu ËŒt Ëuðt™u
ÞtuøÞ Au. (4)
¼tðtÚto : nu rs¿ttËw {™w»Þtu ! su{ ÷tuftu ‚hË Ae…tððt ytrŒ «Þtus™ {txu yr‚ …rh©{Úte
s¤tþÞ ƒ™tðe™u …tu‚t™wk ftÞo rËØ fhu Au, ‚u{ yt… ÷tuftu …ý …wÁ»ttÚtoÚte rðît™tu™t Ëk„ îtht
rðãtÇÞtË ËBÞfT he‚u fhe™u ‚Útt Ë{M‚ rðãtytu™t «ftþÚte Þwõ‚ ƒwrØ «t fhe™u ‚u™u y™wfq¤
r¢Þtytu™u rËØ fhtu. (4)
∞Ãû¬ãŸ ÿÊ¡fiŸ◊øÁà ‚Sfl„¸ ÿã◊fiL§ÃÊ ªÊÃfi◊Ê fl—–
¬‡ÿŸÔ˜ Á„⁄Ufiáÿø∑˝§ÊŸÿÊfiŒ¢c≈˛Ê|ãflœÊflfiÃÊ fl⁄UÊ„ÍfiŸ˜H§5H
…ŒtÚto : nu }æL„:-{™w»Þtu ! ‚{u xææï„}æ:-rðît™™e Ý-Ë{t™ ±:-rðãt™wk ¿tt™ RåA™tht ‚{™u
²„ì-su ²æï…Ý}æì-òuzðt ÞtuøÞ rð{t™ ytrŒ Þt™ çãÚ‡²™ÜíUæÝì-su™t …iztytu{tk Ëtu™t™wk ft{ ðt
yr‚ [{f-Œ{f ntuÞ, ‚u ¥²æï΢cÅîæÝì-{tuxe ÷tu¾kz™e ¾e÷eðt¤t ±ÚæãêÝì-Ëtht þçŒtu™u fh™th
ç±{汄:-rðrðÄ {t„uo [t÷™th rð{t™ ytrŒ hÚttu™u »„„ì-«íÞût Ðà²Ýì-r™nt¤e™u ã-s ¨S±:W…Œuþ fhu Au, y²„ì-‚u ‚u™tu W…Œuþ fhu÷ ‚{u ÷tuftu™u ¥™ïç„-[u‚tðu Au ‚u™u ‚{u òýe™u {t™tu.
(5)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu su{ …htðh (= yL‚ y™u ytrŒ)™t ¿tt‚t rðît™ ©uc f{o fhe™u yt™kŒ
¼tu„ðu Au, ‚u{ ‚{u …ý rðît™tu™t Ëk„Úte rðãtÚte rËØ r¢Þtytu fhe™u Ëw¾ ¼tu„ðtu. (5)
∞·Ê SÿÊ flÊfi ◊L§ÃÊ˘ŸÈ÷òÊ˸ ¬˝ÁÃfi c≈®Ê÷Áà flÊÉÊÃÊ Ÿ flÊáÊËfi–
•SÃÊfi÷ÿŒ˜ flÎÕÊfi‚Ê◊ŸÈfi SflœÊ¢ ª÷fiSàÿÊ—H§6H
…ŒtÚto : nu }æL„:-{™w»Þtu ! ‚{the su »¯æ-yu fnu÷e yÚtðt S²æ-fnuðt™e ‚u ¥Ýé|æ~æèü:-Rü
Ëw¾Äthf ±æ‡æè-ðtýe ±æÍæ„:-«íÞuf }‚w{tk Þ¿t fh™th-fhtð™th rðît™™e Ý-Ë{t™ rðãtytu™tu
Ðíç„ + S„æï|æç„-«r‚ƒkÄ fh‚e yÚtto‚T «íÞuf rðãtytu™u ÂMÚth fh‚e ¥æ¨æ}æì-rðãt™t ft{tu™e
xæ|æSy²æï:-¼wòytu{tk ¥Ýé-S±{æ}æì-…tu‚t™t ËtÄthý Ët{ÚÞo™u y™wfq¤ yr‚ƒkÄ™ fhu Au ‚Útt ±ëƒæ372
yËíÞ ÔÞðnthtu™u ¥S„æï|²„ì-htufu Au, yu ðtýe yt…Úte y{u Ëtk¼¤eyu. (6)
¼tðtÚto : su{ }Âíðf™e ðtýe Þ¿t ftÞtuo™u «ftrþ‚ fhe™u Œtu»ttu™wk r™ðthý fhu Au, ‚u{ rðît™tu™e
ðtýe rðãtytu™u «ftrþ‚ fhe™u yrðãt™wk r™ðthý fhu Au. ‚uÚte Ëðuoyu rðît™tu™tu r™hk‚h Ëk„
372
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
fhðtu òuEyu. (6)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk {™w»Þtuyu rðãt™e rËrØ {txu …X™-…tX™™e her‚ «ftrþ‚ fhe Au
‚u™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (88)
Ëqõ‚-89
•Ê ŸÊfi ÷º˝Ê— ∑˝§ÃfiflÊ ÿãÃÈ ÁflEÃÊ˘ŒfiéœÊ‚Ê •¬fi⁄UËÃÊ‚ ©U|jŒfi—–
ŒflÊ ŸÊ ÿÕÊ ‚ŒÁ◊Œ˜ flÎÆœ •‚㟬˝ÊfiÿÈflÊ ⁄UÁˇÊÃÊ⁄UÊfi ÁŒflÁŒfiflH§1H
…ŒtÚto : ²ƒæ-su{ su ç±E„:-ËðoºtÚte |æÎíæ:-Ëw¾ fh™th y™u ÜíU „±:-Ëthe r¢Þt y™u rþÕ…Þ¿t{tk
ƒwrØ ht¾™th ¥ÎÏ{æ¨:-y®nËf ¥ÐÚè„æ¨:-íÞt„ ™ fhðt ÞtuøÞ ©çjÎ:-…tu‚t™t Wíf»toÚte Œw:¾tu™tu
rð™tþ fh™tht ¥Ðíæ²é±:-su™e ðÞ™tu ð]Útt ™tþ Útðtu «‚e‚ ™ ÚttÞ Îï±æ:-yuðt rŒÔÞ „wýÞwõ‚
rðwît™tu su{ Ý:-y{™u ¨Î}æì-rð¿tt™ ±æ-„]nu ¥æ + ²‹„é-Ëthe he‚u …ntU[tzu, ‚u{ çαï-çαï«r‚rŒ™ Ý:-y{the ±ë{ï-Ëw¾ ð]rØ {txu Úçÿæ„æÚ:-hûtf §„ì-s ¥¨Ýì-Úttytu. (1)
¼tðtÚto : su{ ©uc y™u Ëðo }‚wytu{tk W…Þtu„e ½h Ëðo Ëw¾ «t fhtðu Au, ‚u{ rðît™
s™, rðãtytu y™u rþÕ… Y…e Þ¿t, Ë{M‚ Ëw¾tu™u «Œt™ fh™tht Au, yu{ òýðwk òuEyu. (1)
Œflʟʯ ÷º˝Ê ‚Èfi◊Áô¸§fi¡ÍÿÃÊ¢ Œflʟʯ ⁄UÊÁÃ⁄U®RÁ÷ ŸÊ ÁŸ flfiøÃÊ◊˜–
Œflʟʯ ‚Åÿ◊Ȭfi ‚ÁŒ◊Ê flÿ¯ ŒflÊ Ÿ •ÊÿÈÆ— ¬˝ ÁÃfi⁄UãÃÈ ¡Ëfl‚fiH§2H
…ŒtÚto : ±²}æì-y{u su «…겄æ}æì-ftu{¤‚t RåA‚t Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™e |æÎíæ-Ëw¾fthf ¨é}æç„:©uc ƒwrØ ðt su …tu‚t™e r™htr¼{t™‚t RåA™tht Îï±æÝæ}æì-rŒÔÞ „wýtu™e Úæç„:-rðãt™wk Œt™ y™u
su …tu‚t™e Ëh¤‚t RåA‚t Îï±æÝæ}æì-ŒÞtÚte rðãtÚte ð]rØ fhðt RåAu Au, ‚u rðît™tu™u su Ëw¾
yt…™th ¨w²}æì-r{ºt‚t Au yu Ëðo Ý:-y{thu {txu ¥ç|æ + çÝ + ±œæü„æ}æì-r™íÞ ËL{w¾ hnu.
y™u Wõ‚ Ë{M‚ ÔÞðnthtu™u ©Ð + ¨ïçÎ}æ-«t ÚttÞ. y™u WÂõ‚ su Îï±æ:-rðît™tu Au ‚uytu
Ý:-y{tht …豨ï-Sð™™u {txu ¥æ²é:-ðÞ™e Ðí + ç„Ú‹„é ©uc rþûttÚte ð]rØ fhu. (2)
¼tðtÚto : yt rðît™tu™t Ëk„Úte y™u ƒúñ[Þo ytrŒ r™Þ{tu rð™t ftuE™tk þtherhf ‚Útt
ytÂí{f ƒ¤ ðÄe þf‚t ™Úte, ‚uÚte Ëðo {™w»Þtuyu ‚u™tu r™íÞ Ëk„ fhðtu òuEyu. (2)
ÃÊã¬Ífl¸ÓUÿÊ ÁŸÁflŒÊfi „Í◊„ flÿ¢ ÷ª¯ Á◊òÊ◊ÁŒfiÁâ ŒˇÊfi◊|dœfi◊˜–
•ÿ¸◊áÊ¢ flLfi§áÊ¢ ‚Ê◊fi◊|‡flŸÊ ‚⁄UfiSflÃË Ÿ— ‚ÈÆ÷ªÊ ◊ÿfiS∑§⁄UŸ˜H§3H
ÉøðuŒ¼t»Þ
373
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ ±²}æì-y{u Ðê±ü²æ-Ë™t‚™ çÝç±Îæ-ðuŒðtýe suÚte Ëðo he‚u r™rù‚
fhu÷ …ŒtÚttuo™u «t ÚttÞ Au ‚uÚte fnu÷ y™u su fnuðtþu „æÝì-‚u Ëðo rðît™tu™u ðt ¥çd{}æì-y®nËf
yÚtto‚T su ®nËt ™Úte fh‚tu ‚u |æxæ}æì-yiïÞoÞwõ‚ ç}æ~æ}æì-Ëðo™tu r{ºt ¥çÎç„}æì-Ë{M‚ rðãtytu™tu
«ftþ Îÿæ}æì-y™u ‚u™e fwþ¤‚tÞwõ‚ rðît™ ¥²ü}æ‡æ}æì-LÞtÞfthe ±L‡æ}æì-W¥t{ „wýÞwõ‚ Œwütu™tu
ƒkÄ™f‚to ¨æï}æ}æì-Ë]rü ¢{Úte Ëðo …ŒtÚttuo™tu r™[tuz™th ‚Útt su þtL‚ r[¥t Au, ‚u ¥çEÝæ-rðãt™t
…X™-…tX™™wk ft{ ht¾™tht ðt s¤ y™u yÂø™ ƒu-ƒu …ŒtÚttuo™e ãê}æãï-M‚wr‚ fheyu Aeyu y™u
su Ëk„Úte Wí…L™ ÚtÞu÷e ¨ÚS±„è-rðãt y™u ¨é|æxææ-©uc rþûttÚte Þwõ‚ ðtýe Ý:-y{™u }æ²:Ëw¾ ÜUÚÝì-fhu, ‚u{ ‚{u …ý fhtu; y™u ðtýe ‚{thu {txu …ý ‚u{ fnu. (3)
¼tðtÚto : ðuŒtuõ‚ ÷ûtýtu rð™t rðît™tu y™u yrðît™tu™t ÷ûtýtu ftuE™u ¿tt‚ ÚtE þf‚t ™Úte
y™u rðãt y™u ËwrþûttÚte rËØ ðtýe rð™t ‚u Ëw¾ yt…e þf‚e ™Úte. ‚uÚte Ëðo {™w»Þtu ðuŒtÚto™t
rð¿tt™Úte yu™t ÷ûtýtu òýe™u ‚Útt rðît™tu™tu Ëk„ Mðefthe y™u yrðît™-{q¾o™tu Ëk„ íÞt„ fhe™u
Ëk…qýo rðãtytuÚte Þwõ‚ ƒ™u. (3)
ÃãŸÊ flÊÃÊfi ◊ÿÊ÷È flÊfiÃÈ ÷·¡¢ Ãã◊ÊÃÊ ¬ÎfiÁÕflË Ã|à¬ÃÊ lÊÒ—–
ÃŒ ª˝ÊflÊfiáÊ— ‚Ê◊‚ÈÃÊfi ◊ÿÊ÷ÈflSÃŒfi|‡flŸÊ ‡ÊÎáÊÈâ ÁœcáÿÊ ÿÈÆfl◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu ç{c‡²æ-rþÕ… rðãt™t W…Œuþf y™u ¥çEÝæ-rðãtÚteo y™u yæÞt…ftu ! ²é±}æì‚{u ƒL™u su Ÿæë‡æé„}æì-Ëtk¼¤tu „„ì-‚u }æ²æï|æé-Ëw¾ŒtÞf W¥t{ |æ﯅}æì-Ëðo Œw:¾nh yti»trÄ™u Ý:y{tht {txu ±æ„:-ðtÞw Ë{t™ ðiã ±æ„é-«t fhu ðt Ðë烱è-rðM‚]‚ ¼qr{ su }ææ„æ-{t‚t™e
Ë{t™ {t™ ËL{t™ yt…ðt™wk r™Œt™ Au ‚u „„ì-‚u {t™ fhtð™tht suÚte yíÞk‚ Ëw¾ ÚttÞ y™u
Ë{M‚ Œw:¾™e r™ð]r¥t ÚttÞ Au yti»trÄ «t fhtðu. ðt læñ:-«ftþ{Þ ËqÞo çЄæ-r…‚t Ë{t™
su hûtt™wk r™Œt™ Au ‚u „„ì-‚u hûtt fhtð™tht suÚte Ë{M‚ Œw:¾™e r™ð]r¥t ÚttÞ Au yti»trÄ™u «tÂ
fhu. ðt ¨æï}æ¨é„:-yti»trÄytu™u hË su™tÚte ftZðt{tk ytðu „„ì-‚u f{o ‚Útt xæíæ±æ‡æ:-{u½ ytrŒ
…ŒtÚto „„ì-su ‚u™tÚte hË™wk ftZðwk ðt su }æ²æï|æé±:-Ëw¾fthf Wõ‚ …ŒtÚto Au, ‚uytu „„ì-‚u r¢Þt
fwþ¤‚t y™u yíÞk‚ Œw:¾™e r™ð]r¥t fhtð™th yti»trÄ™u «t fhu. (4)
¼tðtÚto : rþÕ… rðãt™e ð]rØ fh™th rðãtÚteo y™u yæÞt…f sux÷wk ¼ýe™u òýu yux÷wk Ëðo
Ë{M‚ {™w»Þtu™t Ëw¾™u {txu r™»f…x‚tÚte r™íÞ «ftrþ‚ fhu, suÚte y{u Eïh™e Ë]rü{tk ÂMÚt‚
ðtÞw ytrŒ …ŒtÚttuo™t y™uf W…fth „úný fhe™u Ëw¾e ƒ™eyu. (4)
374
Ã◊ˇÊÊfiŸ¢ ¡ªfiÃSÃSÕÈ·S¬ÁÃ¥®fi Áœÿ|Ü¡ãfl◊flfi‚ „Í◊„ flÿ◊˜–
¬ÍÆ·Ê ŸÊ ÿÕÊ flŒfi‚Ê◊‚fiŒ˜ flÎÆœ ⁄Ufi|ˇÊÃÊ ¬ÊÿÈ⁄UŒfi霗 SflSÃÿfiH§5H
374
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu rðît™T ! ²ƒæ-su{ Ðê¯æ-…wrüŒt‚t …h{uïh Ý:-y{™u ±ïΨæ}æì-rðãt ytrŒ Ä™™e
±ëh-ð]rØ {txu Úçÿæ„æ-hûtf S±S„²ï-Ëw¾™u {txu ¥ÎÏ{:-y®nËf Ðê¯æ-Ë{M‚ …wrü™t Œt‚t y™u
Ðæ²é:-Ëðo «fth™t …t÷f ¥¨„ì-ÚttÞ, ‚u{ ‚wk …ý ƒ™. su{ ±²}æì-y{u ¥±¨ï-hûtt {txu „}æì‚u Ë]rü™t «ftþf, …xæ„:-sk„{ y™u „Sƒé¯:-MÚttðh {tºt s„‚™t Ðç„}æì-…t÷f, ç{²}æì-Ë{M‚
…ŒtÚttuo™t ®[‚™f‚to, ç…‹±}æì-Ëw¾tuÚte ‚] fh™th, §üàææÝ}æì-Ë{M‚ Ë]rü™e rðãt™wk rðÄt™ fh™th
Eïh™wk ãê}æãï-ytbt™ fheyu Aeyu, ‚u{ ‚wk …ý fh. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yuðt ftÞtuo fhðt òuEyu, suÚte Eïh™t W…ŒuþtuÚte y™wfq¤‚t hnu. su{
Eïh Ëðo™t yrÄ…r‚ Au, ‚u{ {™w»Þtuyu …ý Ëðtuo¥t{ rðãt ytrŒ þw¼ „wýtu™e «t y™u W¥t{
…wÁ»ttÚtoÚte Ëðo™e W…h yrÄ…r‚íð rËØ fhðwk òuEyu.
su{ Eïh rð¿tt™{Þ, …wÁ»ttÚto{Þ, Ëðo Ëw¾tu™t Œt‚t, s„‚™t ð]rØf‚to y™u Ëðo™t hûtf
ƒ™e™u Ëw¾™u {txu «ð]¥t ÚttÞ Au, ‚u{ s {™w»ttuyu …ý fhðwk òuEyu. (5)
Sfl|Sà Ÿ ßãº˝Êfi flÎÆhüÊfiflÊ— Sfl|Sà Ÿfi— ¬ÍÆ·Ê ÁflEflfiŒÊ—–
Sfl|Sà ŸSÃÊˇÿʸ •Á⁄Ufic≈®ŸÁ◊— Sfl|Sà ŸÊ ’ή„S¬ÁÃfiŒ¸œÊÃÈH§6H
…ŒtÚto : ±ëhŸæ±æ:-ËkËth{tk su™e feŠ‚ y™u yL™trŒ Ët{„úe yíÞk‚ WL™r‚™u «t Au, ‚u
§‹Îí:-…h{ yiïÞoðt™ …h{uïh Ý:-y{thu {txu S±çS„-þheh™t Ëw¾™u Î{æ„é- Äthý fhtðu.
ç±E±ïÎæ:-su™u ËkËth™wk rð¿tt™ y™u su™wk Ëðo …ŒtÚttuo{tk M{hý Au, ‚u Ðê¯æ-…wrü fh™th …h{uïh
Ý:-y{thu {txu S±çS„-Ät‚wytu-(hË-hõ‚trŒ)™e ËtBÞ‚t (ythtuøÞ)™t Ëw¾™u Äthý fhtðu. su
¥çÚcÅÝïç}æ:-Œw:¾tu™tu ð@™e Ë{t™ rð™tþ fh™th „æÿ²ü:-y™u òýðt ÞtuøÞ …h{uïh Au, ‚u Ý:y{tht {txu S±çS„-RrLÿÞtu™e þtÂL‚Y… Ëw¾™u Äthý fhtðu; y™u ÏæëãSÐç„:-ðuŒðtýe™t «¼w …h{uïh
Au, ‚u Ý:-y{™u S±çS„-rðãtÚte ytí{t™t Ëw¾™u Äthý fhtðu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su{ …tu‚t™t {txu Ëw¾™e ft{™t fhðe òuEyu, ‚u{ yLÞtu™u {txu …ý
fhðe òuEyu. su{ ftuE …tu‚t™t {txu Œw:¾ ™Úte RåA‚t, ‚u{ ƒeòytu {txu …ý ‚u™e ft{™t
™ fhðe òuEyu. (6)
¬Î·fiŒEÊ ◊L§Ã— ¬Î|‡Ÿfi◊ÊÃ⁄U— ‡ÊÈ÷¢ÿÊflÊfiŸÊ ÁflŒÕfi·È ¡Ç◊fiÿ—–
•ÁÇŸÁ¡uÊ ◊Ÿfifl— ‚Í⁄UfiøˇÊ‚Ê ÁflEfi ŸÊ ŒflÊ •fl‚Ê ªfi◊Á㟄H§7H
…ŒtÚto : àæé|梲æ±æÝ:-su ©uc ÔÞðnth™e «t fhtð™th ¥çxÝ-ç…uæ:-‚Útt yÂø™™u nð™ Þwõ‚
fh™tht }æݱ:-rð[thþe÷ ¨êÚ™ÿæ¨:-su{ «tý y™u ËqÞo{tk «rËØ ð[™ y™u Œþo™ Au Ðë¯ÎEæ:Ëu™t hk„-ƒuhk„e ½tuztytuÚte Þwõ‚ …wÁ»t ç±Îƒï¯é-su Ëk„út{ y™u Þ¿ttu{tk …x}æ²:-òÞ Au. ‚uytu ç±EïË{M‚ Îï±æ:-rðît™tu §ã-yt ËkËth{tk Ý:-y{™u ¥±¨æ-hûtt ytrŒ ÔÞðnthtuÚte ÐëçàÝ}ææ„Ú:-ytftþÚte
ÉøðuŒ¼t»Þ
375
Wí…L™ Út™th }æL„:-ðtÞwytu™e Ë{t™ ¥æ + ¥xæ}æÝì-ytðu, «t ÚtÞt fhu. (7)
¼tðtÚto : su{ ƒtÌt y™u ykŒh™tu ðtÞw Ëðo «týeytu™u Ëw¾™u {txu «t ÚttÞ Au, ‚u{ rðît™tu
Ëðo «týeytu™t Ëw¾™u {txu «ð]¥t ÚttÞ. (7)
÷º˝¢ ∑§áʸÓÁ÷— ‡ÊÎáÊÈÿÊ◊ ŒflÊ ÷º˝¢ ¬fi‡ÿ◊ÊˇÊÁ÷fiÿ¸¡òÊÊ—–
|SÕ⁄UÒ⁄UXÒfiSÃÈ®c≈ÈÆ®flÊ¢‚fiSßÍÁ÷√ÿ¸Ó®‡Ê◊ ŒflÁ„fiâ ÿŒÊÿÈfi—H§8H
…ŒtÚto : nu ²…~ææ:-Ëk„{ fh™th Îï±æ:-rðît™tu ! yt…™t Ëk„ îtht „Ýêç|æ:-rðM‚]‚ ƒ¤Þwõ‚
þheh çSƒÚñ:-áZ ¥Xñ:-…wü rþh ytrŒ yk„ yÚtðt ƒúñ[Þo ytrŒ r™Þ{tuÚte „écÅé±æ¢¨:-…ŒtÚttuo™t
„wýtu™e M‚wr‚ fh‚t y{u ÜU‡æïüç|æ:-ft™tuÚte ²„ì-su |æÎí}æì-fÕÞtýfthe ¼ýðw-k ¼ýtððwk Au, ‚u™u Ôæë‡æé²æ}æËtk¼¤eyu, Ëk¼¤tðeyu. ¥ÿæç|æ:-ƒnth y™u ykŒh™e ytk¾tu (yL‚h [ûtw)Úte su |æÎí}æì-þheh
y™u ytí{t™wk Ëw¾ Au, ‚u™u Ðà²ï}æì-r™nt¤eyu. yt he‚u Wõ‚ þheh y™u yk„tuÚte su Îï±çã„}æìrðît™tu™e rn‚fthf ¥æ²é:-Sð™ Au. ‚u ç± + ¥àæï}æ-ðthkðth «t ÚttÞ. (8)
¼tðtÚto : rðît™ Ëí…wÁ»ttu y™u ytÂs™tu™t Ëk„ rð™t ftuE …ý {™w»Þ ËíÞ rðãt Þwõ‚
ðtýe, ËíÞ Œþo™ y™u ËíÞ…qýo ytÞw «t fhe þf‚t ™Úte y™u ‚u™t rð™t ftuE™t þheh y™u
ytí{t áZ ƒ™e þf‚t ™Úte, ‚uÚte Ëðo {™w»Þtuyu ‚u™wk ËŒt y™wct™ fhðwk òuEyu. (8)
‡ÊÃÁ◊ãŸÈ ‡Ê⁄UŒÊ •|ãÃfi ŒflÊ ÿòÊÊfi Ÿ‡ø∑˝§Ê ¡⁄U‚¯ ß͟Êfi◊˜–
¬ÈÆòÊÊ‚Ê ÿòÊfi Á¬Ã⁄UÊ ÷flfi|ãà ◊Ê ŸÊfi ◊äÿÊ ⁄UËfiÁ⁄U·ÃÊÿÈƪ¸ãÃÊfi—H§9H
…ŒtÚto : nu ¥ç‹„-rðãt ytrŒ Ëw¾ ËtÄ™tuÚte Sð™tht Îï±æ:-rðît™tu ! ‚{u ²~æ-su ËíÞ
ÔÞðnth{tk „ÝéÝæ}æì-…tu‚t™t þhehtu™u àæ„}æì-Ëtu àæÚÎ:-ð»to …Ú¨}æì-ð]Øíð™u ™ÜíU-ÔÞ‚e‚ fhe þftu
²~æ-ßÞtk Ý:-y{tht }抲æ-{æÞ{tk Ðé~ææ¨:-…wºttu §„ì-s çЄÚ:-yðMÚtt (ðÞ) y™u rðãtÚte Þwõ‚
ð]Ø Ýé-þe½ú |æ±ç‹„-ÚttÞ Au, ‚u ¥æ²é:-Sð™™u xæ‹„æï:-«t Útðt™u «ð]¥t ÚtÞu÷ Ý:-y{™u þe½ú
}ææÚèçÚ¯„-™ü fhtu ™rn. (9)
¼tðtÚto : su rðãt™u «t fhu÷ ƒt¤f …ý ð]Ø ({tuxtu) ƒ™e òÞ Au y™u su ÔÞðnth{tk
þw¼ yt[hý™u fthýu ð]ØtðMÚtt ({tuxe ðÞ) ntuÞ Au, ‚u Ëðo rðît™tu™t Ëk„Úte s ƒ™e þfu Au
y™u rðît™tuyu yu™u Ëðo™u «t fhtððt òuEyu. (9)
•ÁŒfiÁÃlÊÒ¸⁄UÁŒfiÁÃ⁄U®RãÃÁ⁄UfiˇÊ◊ÁŒfiÁÃ◊ʸÃÊ ‚ Á¬ÃÊ ‚ ¬ÈÆòÊ—–
376
ÁflEfiŒflÊ •ÁŒfiÁ× ¬Üø ¡ŸÊ •ÁŒfiÁáʸÃ◊ÁŒfiÁḮÁŸfiàfl◊˜H§10H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{™u ÞtuøÞ Au fu-læñ:-«ftþÞwõ‚ …h{uïh ðt ËqÞo ytrŒ «ftþ{Þ
376
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto ¥çÎç„:-yrð™tþe ¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ ¥çÎç„:-yrð™tþe }ææ„æ-{t‚t ðt rðãt ¥çÎç„:yrð™tþe ¨:-‚u çЄæ-s™f ðt …t÷f r…‚t ¨:-‚u Ðé~æ:-ytihË yÚtto‚T r™s rððtrn‚ …wÁ»tÚte
Wí…L™ ðt ûtuºts yÚtto‚T r™Þtu„ fhe™u yLÞ™t ûtuºt{tk ÚtÞu÷ ðt rðãtÚte Wí…L™ …wºt ¥çÎç„:yrð™tþe Au ‚Útt ç±E-Ë{M‚ Îï±æ:-rðît™tu yÚtðt rŒÔÞ„wýÞwõ‚ …ŒtÚttuo ¥çÎç„:-yrð™tþe
Au Ð@-…tk[ ¿tt™urLÿÞtu y™u …Ýæ:-Sð …ý ¥çÎç„:-yrð™tþe Au yt he‚u su fkE …æ„}æì-Wí…L™
ÚtÞu÷ ðt …çÝy±}æì-Út™th Au, ‚u Ëðo ¥çÎç„:-yrð™tþe yÚtto‚T r™íÞ Au. (10)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk (læñ:) ð„uhu™e fthýY…Úte yÚtðt «ðtnY…Úte rð™tþ hrn‚™t {t™e™u
çαì ytrŒ™e yrŒr‚ Ëk¿tt fhðt{tk ytðu Au. ðuŒtu{tk ßÞtk ßÞtk yrŒr‚ þçŒ …rX‚ Au, íÞtk «fhýt™wËth
çαì-ytrŒ{tkÚte su™e-su™e ÞtuøÞ‚t ntuÞ, ‚u™wk-‚u™wk „úný fhðwk òuEyu. Eïh™e, Sðtu™e y™u
fthýtí{f «f]r‚™e (‚u) yrð™tþe ntuðt™t fthýu yrŒr‚ Ëk¿tt Au s. (10)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk rðãtÚteo y™u «ftþ{Þ …ŒtÚttuo™wk rðïuŒuð …Œ™e yL‚„o‚ ntuðtÚte ðýo™
fhu÷ Au. ‚uÚte yt Ëqõ‚tÚto™e …qðo Ëqf‚toÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (89)
Ëqõ‚-90
´§¡ÈÆŸËÃË ŸÊ flLfi§áÊÊ Á◊òÊÊ ŸfiÿÃÈ ÁflmÊŸ˜– •ÿ¸◊Ê ŒflÒ— ‚¡Ê·Êfi—H§1H
…ŒtÚto : su{ …h{uïh ÄtŠ{f {™w»Þtu™u Ä{o «t fhtðu Au, ‚u{ Îï±ñ:-rŒÔÞ „wý, f{o y™u
Mð¼tðÞwõ‚ rðît™tuÚte ¨…æï¯æ:-Ë{t™ «er‚ fh™th, ±L‡æ:-©uc „wýtu{tk ð‚o™th, ç}æ~æ:-Ëðtuo…fthe
y™u ¥²ü}ææ-LÞtÞf‚to ç±mæÝì-Ä{toí{t Ëßs™ rðît™ «…éÝèç„-Ëh¤ he‚u Ý:-y{™u Ä{o y™u
rðãt{t„o™u ݲ„é-«t fhtðu. (1)
¼tðtÚto : …h{uïh yÚtðt yt {™w»Þ ËíÞ rðãt™u „úný fhðt™t Mð¼tððt¤t …wÁ»ttÚteo
{™w»Þ™u Ëðtuo¥t{ Ä{o y™u rðãt «t fhtðu Au, yLÞ™u ™rn. (1)
à Á„ flSflÊ fl‚fiflÊŸÊSà •¬fi˝◊Í⁄UÊ ◊„ÊfiÁ÷—– fl˝ÃÊ ⁄UfiˇÊãà ÁflEÊ„ÊfiH§2H
…ŒtÚto : „ï-‚u …qðtuoõ‚ rðît™tu ±¨±æÝæ:-…tu‚t™t „wýtuÚte Ëðo™u ytåAtŒ™ fh‚t-Ztkf‚t çãr™ùÞÚte }æãæïç|æ:-«þkË™eÞ „wý y™u f{tuoÚte ç±Eæãæ-Ëðo rŒðËtu{tk ±S±:-Ä™ ytrŒ …ŒtÚttuo™e
Úÿæ‹„ï-hûtt fhu Au ‚Útt su ¥Ðí}æêÚæ:-{qZ‚t y™u «{tŒhrn‚ ÄtŠ{f rðît™ Au, „ï-‚uytu «þkrË‚
„wý, f{tuoÚte «r‚rŒ™ ±í„æ-ËíÞ…t÷™ ytrŒ r™Þ{tu™wk …t÷™ fhu Au. (2)
¼tðtÚto : rðît™tu rð™t ftuE™t …ý îtht Ä™ y™u Ä{to[hýtu™e hûtt fhe þft‚e ™Úte, ‚uÚte
ÉøðuŒ¼t»Þ
377
Ëðo {™w»Þtuyu r™íÞ rðãt™tu «[th fhðtu òuEyu, suÚte Ëðo rðît™ ƒ™e™u ÄtŠ{f ƒ™e þfu. (2)
à •S◊èÿ¢ ‡Ê◊¸®fi ÿ¢‚ãŸ◊ÎÃÊ ◊àÿ¸Óèÿ—– ’Êœfi◊ÊŸÊ •¬ Ám·fi—H§3H
…ŒtÚto : su çm¯:-ŒwütuLtwk ¥Ð, Ïææ{}ææ‹ææ:-Œw„or‚™e ËtÚtu r™ðthý fhe™u ¥}æë„æ:-Sð™{wõ‚
rðît™tu Au, „ï-‚uytu }æy²ïü|²:-¥S}æ|²}æì-y{™u-{™w»Þtu™u {txu àæ}æü-Ëw¾ ²¢¨Ýì-yt…u. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðît™tuÚte rþûtt «t fhe™u ‚Útt Œwü Mð¼tðtu™u (Mð¼tððt¤t™u) Œqh
fhe™u r™íÞ yt™krŒ‚ hnuðwk òuEyu. (3)
Áfl Ÿfi— ¬Õ— ‚ÈfiÁflÃÊÿfi Áøÿ|ãàflãº˝Êfi ◊L§Ãfi—– ¬ÍÆ·Ê ÷ªÊ flãlÊfi‚—H§4H
…ŒtÚto : su §‹Îí:-rðãt y™u yiïÞoÞwõ‚ y™u Ðê¯æ-yLÞ™w …t÷™ y™u …tu»tý fh™th |æxæ:y™u W¥t{ ¼tøÞþt¤e ±‹læ¨:-M‚wr‚ y™u Ëífth fhðt ÞtuøÞ }æL„:-{™w»Þ Au, ‚uytu Ý:-y{™u
¨é籄æ²-yiïÞo™e «t {txu Ѓ:-W¥t{ {t„o{tk ç±, 癲‹„é-r™Þ‚ fhu. (4)
¼tðtÚto : rðît™ {™w»Þtuyu yiïÞo, …wrü y™u Ëti¼tøÞ «t fhe™u, yLÞs™tu™u …ý ‚u{s
Ëtiu¼tøÞþt¤e ƒ™tððt òuEyu. (4)
©Uà ŸÊ ÁœÿÊ ªÊ•fiª˝Ê— ¬Í·|ãflcáÊflflfiÿÊfl—– ∑§Ã¸ÓÊ Ÿ— Sfl|SÃ◊Ãfi—H§5H
…ŒtÚto : nu Ðê¯Ýì-rðãt y™u W¥t{ rþûttÚte …tu»tý fh™th, çÃæc‡ææï-Ë{M‚ rðãtytu{tk ÔÞt…f
Út™th, »±²æ±:-su™tÚte Ëðo ÔÞðnth™u ‚u y„tÄ ƒtuÄ™u «t fh™tht rðît™tu ! ‚{u Ý:-y{thu
{txu xææï¥xæíæ:-su{tk RrLÿÞ y„ú„t{e ntuÞ ‚u ç{²:-W¥t{ ƒwrØ y™u W¥t{ f{tuo™u ÜUœæü-«rËØ
fhtu, ©„-…ùt‚T Ý:-y{™u SÃæçS„}æ„:-Ëw¾Þwõ‚ fhtu. (5)
¼tðtÚto : rðãtÚteoyu yæÞt…f suðe rðãt™e rþûtt fhu, ‚u{ ‚u™wk „úný fhe™u ©uc rð[thtuÚte
r™íÞ ‚u™e WL™rít fhðe òuEyu. (5)
◊œÈÆ flÊÃÊfi ´§ÃÊÿà ◊œÈfi ˇÊ⁄U|ãà Á‚ãœfifl—– ◊ÊäflËfiŸ¸— ‚ãàflÊ·fiœË—H§6H
…ŒtÚto : nu …qýo rðãtðt™ rðît™tu ! su{ ‚{tht {txu y™u «„沄ï-…tu‚t™u ËíÞ ÔÞðnth
RåA™th …wÁ»t™u {txu ±æ„æ:-ðtÞw }æ{é-{Äwh‚t y™u 程{±:-Ë{wÿ y™u ™Œeytu }æ{é-{Äwh „wý™e
ÿæÚç‹„-ð»tto fhu Au, ‚u{ Ý:-y{tht {txu ¥æï¯{è:-Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄ }æ抱è:-{Äwh „wý rðþu»t™wk
¿tt™ fhtð™the ¨‹„é-ƒ™u. (6)
378y{u yuðtu «Þí™ fheyu, su{tk Ëk…qýo yt™kŒ™u {txu
¼tðtÚto : nu yæÞt…ftu ! yt… y™u
Ëðo …ŒtÚttuo™e rðãt îtht W…fth fhe þfeyu. (6)
◊œÈÆ ŸÄÃfi§◊ÈÆÃÊ·‚Ê ◊œÈfi◊à¬ÊÁÕ¸fl¢ ⁄U¡fi—– ◊œÈÆ lÊÒ⁄UfiSÃÈ Ÿ— Á¬ÃÊH§7H
378
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! su{ Ý:-y{tht {txu Ýv„}æì-htrºt }æ{é-{Äwh ©¯¨:-rŒðË {Äwh „wý
Þwõ‚ Ðæ<ƒ±}æì-…]rÚtðe{tk Ú…:-yýw y™u ºtËhuýw ytrŒ Ëqû{ ¼qr{™t fý }æ{é}æyæì-{Äwh „wýtuÚte
Þwõ‚ Ëw¾ fh™th ©„-yLtu çЄæ-…t÷™ fh™the læñ:-ËqÞo™e ftÂL‚ }æ{é-{Äwh „wýðt¤e ¥SyæéntuÞ ‚u{ ‚{tht {txu …ý ÚttÞ. (7)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þtu™u {txu, …]rÚtðe-ÂMÚt‚ …ŒtÚttuo yt™kŒŒtÞf ƒ™u, ‚uðw „wý¿tt™ y™u
nM‚r¢ÞtÚte rðãt™tu W…Þtu„ yæÞt…ftu ‚Útt yLÞ Ëðuoyu fhðtu òuEyu. (7)
◊œÈfi◊ÊãŸÊ flŸS¬ÁÃ◊¸œÈfi◊Ê° •SÃÈÆ ‚Íÿ¸Ó—– ◊Êäfl˪ʸflÊfi ÷flãÃÈ Ÿ—H§8H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! su{ Ý:-y{tht {txu }æ{é}ææ‹æì-su{tk «þkrË‚ {Äwh Ëw¾ Au, yu{ ±ÝSÐç„:ð™tu{tk hûtt™u ÞtuøÞ ðz ytrŒ ð]ûttu™tu Ë{qn y™u {u½ ‚Útt ¨ê²ü:-ƒúñtkztu{tk ÂMÚth Út™th ËqÞo
y™u þhehtu{tk hnu™th «tý }æ{é}ææÝì-su{tk {Äwh „wýtu™tu «ftþ Au, yu{ ¥S„é-Úttytu; ‚Útt Ý:y{tht rn‚™u {txu xææ±:-ËqÞo™tk rfhýtu }æ抱è:-{Äwh „wý Þwõ‚ |汋„é-Úttytu, ‚u{ ‚{u y{™u
rþûtt fhtu. (8)
¼tðtÚto : nu rðît™tu ! ‚{u y™u y{u yuðe he‚u {¤e™u …wÁ»ttÚto fheyu, suÚte yt…ýt Ëðo
ftÞtuo rËØ ÚttÞ. (8)
‡Ê¢ ŸÊfi Á◊òÊ— ‡Ê¢ flLfi§áÊ— ‡Ê¢ ŸÊfi ÷flàflÿ¸◊Ê–
‡Ê¢ Ÿ ßãº˝Ê ’ή„S¬Á× ‡Ê¢ ŸÊ ÁflcáÊÈfiL§L§∑˝§◊—H§9H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{tht {txu ©LÜíU}æ:-su™t ƒnws …ht¢{ Au ‚u ç}æ~æ:-Ëðo™wk Ëw¾
fh™th, Ý:-y{tht {txu àæ}æì-Ëw¾fthe, ðt su™t ƒnw s …ht¢{ Au ‚u ±L‡æ:-Ëðo{tk yr‚ WL™r‚ðt¤t,
y{tht {txu àæ}æì-þtÂL‚ y™u Ëw¾™u yt…™th, ðt su™t ƒnws …ht¢{ Au ‚u ¥²ü}ææ-LÞtÞ fh™th,
Ý:-y{tht {txu àæ}æì-ythtuøÞ Ëw¾ «Œt‚t, su™t ƒnw s …ht¢{ Au ‚u ÏæëãSÐç„:-{nt™ ðuŒrðãt
…tðf, ðt su™t ƒnws …ht¢{ Au ‚u §‹Îí:-…h{iïÞo «Œt‚t, Ý:-y{tht {txu àæ}æì-yiïÞo Ëw¾tfthe,
ðt su™t ƒnw …ht¢{ Au ‚u ç±c‡æé:-™ð „wýtuuÚte ÔÞt Út™th …h{uïh ‚Útt Wõ‚ „wýtuðt¤t rðît™
Ëßs™ …wÁ»t Ý:-y{tht {txu …qðtuoõ‚ Ëw¾ y™u àæ}æì-rðãt{tk Ëw¾Œt‚t |汄é-Úttytu. (9)
¼tðtÚto : …h{uïh™e Ë{t™ r{ºt, ©uc, LÞtÞfthe, yiïÞoðt™, {nt™, Mðt{e, ÔÞt…f y™u
Ëw¾ŒtÞf yLÞ ftuE ™Úte y™u rðît™™e Ë{t™ r«Þfthe, ÄtŠ{f, ËíÞfthe, rðãtrŒ Ä™-«Œt‚t,
rðãthûtf, þw¼ „wý-f{tuo{tk ÔÞt y™u {nt …ht¢{e (yLÞ ftuE) ÚtE þf‚t ™Úte. ítuÚte Ëðo
{™w»Þtuyu Eïh™e M‚wr‚-«tÚto™t-W…tË™t y™u rðît™tu™e Ëuðt ‚Útt Ëk„r‚ r™hk‚h fhe™u r™íÞ
yt™krŒ‚ hnuðwk òuEyu. (9)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk rðãtÚteo yæÞt…f y™u Eïh™t f‚oÔÞ ft{ ‚Útt ‚u™t V¤™wk ðýo™
ÉøðuŒ¼t»Þ
379
Ëqõ‚-91
ntuðtÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (90)
Ëqõ‚-91
àfl¢ ‚Êfi◊ ¬˝ ÁøfiÁ∑§ÃÊ ◊ŸË·Ê àfl¢ ⁄UÁ¡ficΔ◊ŸÈfi ŸÁ· ¬ãÕÊfi◊˜–
Ãfl ¬˝áÊËfiÃË Á¬Ã⁄UÊfi Ÿ ßãŒÊ Œfl·ÈÆ ⁄UàŸfi◊÷¡ãà œË⁄UÊfi—H§1H
…ŒtÚto : nu §‹Îæï-Ëtu{™e Ë{t™ ¨æï}æ-Ë{M‚ yiïÞoÞwõ‚ y±}æì-…h{uïh ðt Ëðtuo¥t{ rðît™T !
su }æÝè¯æ-{™™u ðþ fh™the ƒwrØÚte ç™çÜU„:-òýtu Atu ðt „±-yt…™e Ðí‡æè„è-©uc ™er‚Úte
{èÚæ:-æÞt™ y™u ÄiÞoÞwõ‚ çЄÚ:-¿tt™es™tu Îï±ï¯é-rðît™ ðt rŒÔÞ „wý, f{o y™u Mð¼tðtu{tk Úy‹æ}æìyíÞw¥t{ Ä™™wk ¥|æÁæ‹yæ-Ðí-Úç…cÆ}æì-Ëuð™ fhu Au, ‚uÚte þtÂL‚ „wý Þwõ‚ yt… Ý:-y{™u Úç…cÆ}æìyíÞk‚ ËeÄt Ћƒæ}æì-{t„o™u ¥Ýé-y™wfq¤‚tÚte Ýïç¯-…ntU[tzu Au, yuÚte y±}æì-yt… y{tht Ëífth ™u
ÞtuøÞ Atu. (1)
¼tðtÚto : su{ …h{uïh y™u …h{ rðît™ yrðãt™tu ™tþ fhe™u rðãt ‚Útt Ä{o™t {t„o{tk
(Ëðo™u) …ntU[tzu Au, ‚u{ ðiãfþt†™e rðrÄÚte Ëuð™ fhu÷ Ëtu{ ytrŒ yti»trÄytu™tu Ë{qn, Ëðo
htu„tu™tu ™tþ fhe™u Ëw¾ …ntU[tzu Au. (1)
àfl¢ ‚Êfi◊ ∑˝§ÃÈfiÁ÷— ‚ÈÆ∑˝§ÃÈfi÷͸ÆSàfl¢ ŒˇÊÒfi— ‚ÈÆŒˇÊÊfi ÁflEflfiŒÊ—–
àfl¢ flηÊfi flηàflÁ÷fi◊¸Á„àflÊ lÈÆêŸÁ÷filȸÆêãÿfi÷flÊ ŸÎÆøˇÊÊfi—H§2H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-þtÂL‚„wýÞwõ‚ …h{uïh ðt W¥t{ rðît™ ! su fthýu y±}æì-yt… ÜíU„éç|æ:W¥t{ ƒwrØ y™u f{tuoÚte ¨éÜíU„é:-©uc ƒwrØ{t™ ðt ©uc f{o fh™tht ‚Útt Îÿæñ:-rð¿tt™ ytrŒ ©uc
f{o fh™tht ‚Útt Îÿæñ:-rð¿tt™ ytrŒ „wýtuÚte ¨éÎÿæ:-…h{ ©uc ¿tt™e ç±E±ïÎæ:-y™u Ëðo rðãt
«t fhu÷ |æê:-ƒ™tu Atu; ðt su fthýu y±}æì-yt… }æçãy±æ-{nt™ „wýðt™ ntuðtÚte ±ë¯y±ïç|æ:-rðãtY…e
Ëw¾tu™e ±ë¯æ-ð»tto y™u lé}Ýïç|æ:-feŠ‚ y™u [¢ð‚eo ytrŒ htßÞ Ä{tuoÚte lé}Ýè-«þkrË‚ Ä™e Ýë™ÿææ:{™w»Þtu{tk Œþo™eÞ ¥|æ±:-ƒ™tu Atu, yuÚte y±}æì-yt… Ëðo{tk W¥t{ Wíf»toÞwõ‚ Úttytu. (2)
¼tðtÚto : su{ W¥t{ he‚u Ëuð™ fhu÷ Ëtu{ ytrŒ yti»trÄytu™tu Ë{qn ƒwrØ, r™…wý‚t, ðeÞo
y™u Ä™™e ð]rØ fhu Au, yu s he‚u ©uc he‚u W…tË™t fhu÷ Eïh y™u ËBÞfT Ëuðt fhu÷ yus
he‚u ‚u ƒwrØ ytrŒ™u Wí…L™ fhu Au. (2)
380
⁄UÊôÊÊ ŸÈ à flLfi§áÊSÿ fl˝ÃÊÁŸfi ’ÎÆ„Œ˜ ªfi÷Ë⁄U¢ Ãflfi ‚Ê◊ œÊ◊fi–
‡ÊÈÁøc≈BU◊fiÁ‚ Á¬˝ÿÊ Ÿ Á◊òÊÊ ŒˇÊʃÿÊfi •ÿ¸◊flÊfiÁ‚ ‚Ê◊H§3H
380
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-{nt yiïÞoÞwõ‚ …h{uïh ðt rðît™ ! suÚte y±}æì-yt… çÐí²:-«ËL™ ç}æ~æ:r{ºt™e Ý-Ë{t™ àæéç™:-…rðºt y™u …rðºt‚t fh™th ¥ç¨-Atu; ‚Útt ¥²ü}æï±-ÞÚttÚto LÞtÞ fh™th
Ë{t™ ÎÿææIJ:-rð¿tt™ fh™tht ¥ç¨-Atu.
nu ¨æï}æ-þw¼f{o y™u „wýtu™t «uhf ±L‡æS²-©uc Úæ¿æ:-Ëðo s„‚™t Mðt{e ðt rðãt y™u
«ftþÞwõ‚ „ï-yt…™t ±í„æçÝ-ËíÞ«ftþ fh™tht ft{ Au, suÚte „±-yt…™t Ïæëã„ì-{nt™ xæ|æèÚ}æìyíÞk‚ yÚttn {æ}æ-su{tk …ŒtÚto Ähðt{tk ytðu ‚u MÚtt™ Au, yuÚte yt… Ýé-þe½ú y™u ËŒt W…tË™t
y™u Ëuðt fhðt ÞtuøÞ Atu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þ su{-su{ yt Ë]rü{tk h[™t™t r™Þ{tuÚte Rïh™t „wý-f{o-Mð¼tðtu™u òuE™u
«Þí™ fhu, ‚u{-‚u{ rðãt ËkƒkÄe Ëw¾ Wí…L™ ÚtE þfu Au ‚u{ (Ëðuoyu) òýðwk òuEyu. (3)
ÿÊ Ã œÊ◊ÊfiÁŸ ÁŒÁfl ÿÊ ¬ÎfiÁÕ√ÿÊ¢ ÿÊ ¬fl¸®®fiÃcflÊ·fiœËcflå‚È–
ÃÁ÷fiŸÊ¸ ÁflEÒfi— ‚ÈÆ◊ŸÊ •„›UŸ˝Ê¡fiãà‚Ê◊ ¬˝ÁÃfi „√ÿÊ ªÎfi÷ÊÿH§4H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æì-Ëðo™t Wí…tŒf Úæ…Ýì-htò ! „ï-yt…™t ²æ-su {æ}ææçÝ-™t{, sL{ y™u MÚtt™
çÎç±-«ftþ{Þ ËqÞo ytrŒ …ŒtÚto ðt rŒÔÞ ÔÞðnth{tk ðt ²æ-su ÐëçƒÃ²æ}æì-…]rÚtðe{tk ðt ²æsu бü„ï¯é-…ðo‚tu{tk ðt ¥æñ¯{è¯é-yti»trÄytu{tk ðt ¥Œ¨é-s÷tu{tk Au. „ïç|æ:-‚u ç±Eñ:-Ëðo™tu ¥ãïÇ‹æìy™tŒh ™ fhe™u Sæé}æ‹ææ:-W¥t{ ¿tt™ðt™ yt… ãòæ:-÷uðt-Œuðt ÞtuøÞ ft{tu™u Ý:-y{™u Ðíç„ +
xæë|ææ²-«íÞût „úný fhtðtu. (4)
¼tðtÚto : su{ Eïh …tu‚t™e Ë]rü{tk ðuŒ îtht Ë]rü ¢{tu™u Œþtoðe™u Ë{M‚ rðãtytu™tu «ftþ
fhu Au, yus he‚u rðît™tuyu yæÞÞ™ fhu÷t Ëtk„tu…tk„ ðuŒtu îtht ‚Útt nM‚r¢Þt îtht f÷t-ftiþ÷
Œþtoðe™u Ëðo™u Ë{M‚ rðãt „úný fhtðu. (4)
àfl¢ ‚Êfi◊ÊÁ‚ ‚à¬fiÁÃSàfl¢ ⁄UÊ¡Êà flfiÎòÊ„Ê– àfl¢ ÷º˝Ê •fiÁ‚ ∑˝§ÃfiÈ—H§5H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-Ë{M‚ ËkËth™t Wí…tŒf ðt Ë{M‚ rðãtŒt‚t ! y±}æì-…h{uïh ðt …tXþt¤t
ytrŒ ÔÞðnthtu™t Mðt{e rðît™ yt… ¨yÐç„:-yrð™tþe su s„‚™t fthý™wk rðã{t™ ftÞos„‚
Au ‚u™t …t÷f ¥ç¨-Atu; ©yæ-y™u y±}æì-yt… ±ë~æãæ-Œw:¾ yt…™th Œwütu™t rð™tþ fh™tht Úæ…æËðo™t Mðt{e rðãt™t yæÞût Atu, ðt su fthÛtu y±}æì-yt… |æÎí:-yíÞk‚ Ëw¾fthf Atu, ðt ÜíU„é:Ë{M‚ ƒwrØÞwõ‚ ðt ƒwrØŒt‚t ¥çSæ-Atu, ‚uÚte yt… Ëðo rðît™tuÚte Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ Atu.
çm„è²: ¨æï}æ-Ëðo yti»trÄytu™t „wýŒt‚t Ëtu{ yti»trÄ y±}æì-yu yti»trÄytu{tk W¥t{ ¨y²ç„:ËBÞfT …ÚÞ …t÷™ fh™th™e …t÷™t fh™th Au; ©yæ-y™u y±}æì-yu Ëtu{ ±ë~æãæ-{u½™e Ë{t™ Œtu»ttu™t
™tþf Úæ…æ-htu„™tu rð™tþ fhðt™t „wýtu™tu «ftþ fh™th Au, ðt su fthýu y±}æì-yu |æÎí:-Ëuð™™u
ÞtuøÞ ±æ ÜíU„é:-W¥t{ ƒwrØ™tu nu‚w Au, ‚uÚte ‚u Ëðo rðît™tu™u Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ Au. (5)
ÉøðuŒ¼t»Þ
381
Ëqõ‚-91
¼tðtÚto : Ëtu{ (= …h{uïh, rðît™ yÚtðt Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄ-Ë{qn) Ë{M‚ yiïÞo™t
«ftþf, Ëßs™tu™t hûtf, htò, Œw:¾ rð™tþf, rð¿tt™Œt‚t y™u õÕÞtýfthe Au, ‚u{ ËBÞfT òýe™u
‚u™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu. (5)
àfl¢ øfi ‚Ê◊ ŸÊ fl‡ÊÊfi ¡ËflÊÃÈÆ¢ Ÿ ◊fi⁄UÊ◊„– Á¬˝ÿSÃÊfiòÊÊ flŸS¬ÁÃfi—H§6H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-©uc ft{tu™t «uhf …h{uïh ðt (Ëtu{) ©uc ft{tu™tu «uhýt Œu‚t su y±}æì‚u yu ™-y™u yt… Ý:-y{tht …è±æ„é}æì-Sð™{tk ±àæ:-ðþ Útðt™t „wýtu™tu «ftþ fh™th-fhtð™th
Au ðt çŒæíÄæSyææï~æ:- suLtt øtwÛttuLtt fÚtLt «uBt fhLtth – fhtÔtLtth Au ±ÝSÐç„:-Ëuð™eÞ …ŒtÚttuo™e …t÷™t
fh™th ðt yu Ëtu{ð™ yti»trÄytu{tk yíÞk‚ ©uc Au, yu ÔÞðMÚttÚte yu ƒL™u òýe™u y{u þe½ú
Ý-}æãæ}æãï-yft¤ {]íÞw y™u y™tÞtË {]íÞw ™ …t{eyu. (6)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu Eïh™e yt¿tt™wk …t÷™ fh™tht ‚Útt rðît™tu™e Ëuðt fh™tht y™u yti»trÄytu™wk
Ëuð™ fh™tht Au, ‚u …qýo ytÞw «t fhu Au. (6)
àfl¢ ‚Êfi◊ ◊„ ÷ª¢ àfl¢ ÿÍŸfi ´§ÃÊÿÖ ŒˇÊÓ¢ ŒœÊÁ‚ ¡Ëfl‚fiH§7H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-…h{uïh ðt Ëtu{ yÚtto‚T yti»trÄytu™tu Ë{qn y±}æì-rðãt y™u Ëti¼tøÞ™t
Œt‚t yt…ðt yu Ëtu{ «„沄ï-…tu‚t™t rðþu»t ¿tt™™t EåAwf }æãï-yr‚ W¥t{ „wýÞwõ‚ ²éÝï-ƒúñ[Þo
y™u rðãtÚte þheh y™u ytí{t™e ‚Áý yðMÚtt™u «t fhu÷ ƒúñ[the™u {txu |æxæ}æì-rðãt y™u
Ä™htrþ ‚Útt y±}æì-yt… …豨ï-Sððt {txu Îÿæ}æì-ƒ¤™u Î{æç¨-Äthý fhtððtÚte Ëðo™u [tnðt
ÞtuøÞ Atu. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u Eïh, rðît™tu y™u yti»trÄytu™t Ëuð™ rð™t Ëw¾ {¤e þf‚w ™Úte. ítuÚte
yu™wk Ëðuoyu r™íÞ Ëuð™ fhðwk òuEyu. (7)
àfl¢ Ÿfi— ‚Ê◊ ÁflEÃÊ ⁄UˇÊÊfi ⁄UÊ¡ãŸÉÊÊÿ×– Ÿ Á⁄fiUcÿûflÊflfi× ‚πÊfiH§8H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-Ëðo™t r{ºt ðt r{ºt‚t yt…™th (fh™th) y±}æì-yt…™t ðt yu yti»trÄ Ë{qn
ç±E„:-Ë{M‚ ¥Íæ沄:-…tu‚t™e Œtu»t™e RåAt fh‚t ðt Œtu»tftheÚte Ý:-y{the Úÿæ-hûtt fhtu ðt
yu yti»trÄhts hûtt fhu Au.
nu Úæ…Ýì-Ëðo™e hûtt™tu «ftþ fh™th ! y±æ±„:-‚{tht Ë{t™ …wÁ»t™t ¨¶æ-ftuE r{ºt Ý
+ çÚc²ï„ì-rð™tþ™u «t ™ ÚttÞ ðt Ëðo™t hûtf su yti»trÄ„ý yu™t Ë{t™ yti»trÄ™wk Ëuð™ fh™th
…wÁ»t rð™tþ™u «t ™ ÚttÞ. (8)
382
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Eïh™u yu he‚u «tÚto™t fhe™u «Þí™ fhðtu òuEyu, fu suÚte Ä{o™t íÞt„™e
y™u yÄ{o™t „úný™e RåAt s ™ ÚttÞ. Ä{o y™u yÄ{o ËkƒkÄe «ð]r¥t{tk {™™e RåAt s fthý
Au. Ä{uoåAt™e «ð]r¥t Út‚t y™u yÄ{uoåAt™e r™ð]r¥t Út‚t fŒe …ý Ä{o™tu íÞt„ y™u yÄ{o™t „úný™tu
382
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
(¼tð) Wí…L™ s ÚtE þf‚tu ™Úte. (8)
‚Ê◊ ÿÊSÃfi ◊ÿÊ÷Èflfi ™§Ãÿ— ‚|ãÃfi ŒÊ‡ÊÈ·fi– ÃÊÁ÷fiŸÊ¸˘ÁflÃÊ ÷fiflH§9H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-…h{uïh ! ²æ:-su „ï-yt…™e ðt Ëtu{ ytrŒ yti»trÄ„ý™e }æ²æï|æé±:-Ëw¾™u
Wí…L™ fh™the ª„²:-hûtt ytrŒ r¢Þt Îæàæé¯ï-Œt™e {™w»Þ™u {txu ¨ç‹„-Au „æç|æ:-‚uÚte Ý:-y{the
¥ç±„æ-hûtt ytrŒ fh™tht |æ±-Úttytu ðt su yu yti»trÄ„ý ntuÞ Au, ‚u™tu y{u ËŒt W…Þtu„
fheyu. (9)
¼tðtÚto : su «týeytu™t …h{uïh, rðît™s™ y™u ËBÞfT ‚iÞth fhu÷ yti»trÄ Ë{qnhûtf ntuÞ
Au, ‚uytu fu{ Œw:¾ Œu¾e þfu ? (9)
ß◊¢ ÿôÊÁ◊Œ¢ fløÊfi ¡È¡È·ÊáÊ ©U¬ÊªfiÁ„– ‚Ê◊ àfl¢ ŸÊfi flÆÎœ ÷fiflH§10H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-…h{uïh ðt rðît™T ! suÚte §}æ}æì-yu ²¿æ}æì-Þ¿t™t hûtf ðt rþÕ… f{tuoÚte rËØ
fhu÷ Þ¿t™u ‚Útt §Î}æì-yu rðãt y™u Ä{o ËkÞwõ‚ ±™:-ð[™™u …é…é¯æ‡æ:-«er‚Úte Ëuð™ fhe™u y±}æìyt… ©Ðæxæçã-Ë{e… «t Úttytu Atu ðt yu Ëtu{ ytrŒ yti»tÄ Ë{qn Ë{e… «t ÚttÞ Au Ý:y{the ±ë{ï-ð]rØ™u {txu |æ±-Úttytu yÚtðt Wõ‚ yti»trÄ Ë{qn ÚttÞ. (10)
¼tðtÚto : ßÞthu rð¿tt™ îtht Eïh, Ëuðt ‚Útt f]‚¿t‚t îtht rðît™s™ y™u ðiãfrðãt ‚Útt
W¥t{r¢Þt îtht yti»trÄË{qn «t ÚtE òÞ Au, íÞthu {™w»Þtu™u Ëw¾ ÚttÞ Au. (10)
‚Ê◊fi ªËÁ÷¸c≈BÓÊ flÿ¢ flh¸ÿÊfi◊Ê fløÊÁflŒfi—– ‚ÈÆ◊ÎÆ›UË∑§Ê Ÿ •Ê Áflfi‡ÊH§11H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-òýðt ÞtuøÞ „wý, f{o, Mð¼tðÞwõ‚ …h{uïh ! su fthýu ¨é}æëÇèÜU:-ËBÞfT
Ëw¾fthf ðiã yt… y™u Ëtu{ ytrŒ yti»trÄ„ý Ý:-y{™u ¥æ + ç±àæ-«t ÚttÞ, yuÚte y±æyt…™u ‚Útt ‚u yti»trÄ„ý™u ±™æïç±Î:-òýðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u òýe™u ±²}æì-y{u xæè<|æ:-rðãtÚte
þwØ fhu÷e yti»trÄytuÚte r™íÞ ±Îì{ü²æ}æ:-ð]rØ fheyu Aeyu. (11)
¼tðtÚto : Eïh, rðît™ y™u yti»trÄ-Ë{qn™e Ë{t™ «týeytu™u Ëw¾ yt…™th yLÞ ftuE
™Úte. ítuÚte Ëwrþûtt y™u yæÞÞ™ îtht ‚u™t ¿tt™{tk ð]rØ fhe™u, {™w»Þtuyu ‚u™tu W…Þtu„ r™íÞ fhðtu
òuEyu. (11)
ªÿS»§ÊŸÊfi •◊Ëfl„Ê flfi‚ÈÆÁflà¬ÈfiÁc≈®flœ¸ÓŸ—– ‚ÈÆÁ◊òÊ— ‚Êfi◊ ŸÊ ÷flH§12H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-…h{uïh ðt rðît™T ! su fthýu yt… ðt yu W¥t{ yti»tÄ Ý:-y{tht xæ²SÈUæÝ:«týtu™u ðÄth™th ðt ¥}æè±ãæ-yrðãt ytrŒ Œtu»ttu ‚Útt ßðh ytrŒ Œw:¾tu-htu„tu™tu rð™tþ fh™th
ðt ±¨é籄ì-ÿÔÞ ytrŒ …ŒtÚttuo™wk ¿tt™ fhtð™th ðt ¨éç}æ~æ:-suÚte W¥t{ ft{tu fh™tht r{ºt ntuÞ
Au, ‚u{ ÐéçcűÎì{üÝ:-þheh y™u ytí{t™e …wrüðÄof |æ±-Úttytu; ðt yu yti»trÄË{qn y{™u ÞÚttÞtuøÞ
Wõ‚ „wý Œt‚t, ƒ™u, yuÚte yt… y™u yu y{tht Ëuð™ ÞtuøÞ Atu. (12)
ÉøðuŒ¼t»Þ
383
Ëqõ‚-91
¼tðtÚto : Eïh y™u yti»trÄ™t Ëuð™ rð™t y™u rðît™tu™t Ëk„ rð™t «týeytu™t Ä™™e «tÂÂ
y™u r{ºttu™wk r{÷™ Ëk¼ð ™Úte. ítuÚte Ëðuoyu yu™tu yt©Þ y™u Ëuðt fhðe òuEyu. (12)
‚Ê◊fi ⁄UÊ⁄U®RÁ㜠ŸÊfi NUÁŒ ªÊflÊ Ÿ ÿflfi‚cflÊ– ◊ÿ¸®fißfl Sfl •ÊÄÿfiH§13H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-…h{uïh ! su fthýu yt… Ý:-y{tht NçÎ-ÓŒÞ{tk Ý-… …ï}æ ²±¨ï¯é-¾tðt
ÞtuøÞ ½tË ytrŒ …ŒtÚttuo{tk xææ±:-„tÞ h{u Au, ‚u{ ðt su{ S±ï-…tu‚t™t ¥æïv²ï-½h{tk }æIJü§±{™w»Þ rðht{ fhu Au, ‚u{ ¥æ-Ëthe he‚u ÚæÚç‹{ h{eyu ðt yti»trÄË{qn Wõ‚ he‚u h{u, yuÚte Ëðo™t
Ëuð™ ÞtuøÞ yt… ðt yu Au. (13)
¼tðtÚto : nu s„Œeïh ! su{ «íÞûtY…Úte „tÞ y™u {™w»Þ …tu‚t™t ¼tu„™t …ŒtÚttuo yÚtðt
MÚtt™{tk (yt™kŒ ÷u Au) ¢ezt fhu Au, ‚u{ yt… y{tht ytí{t{tk «ftrþ‚ Úttytu.
su{ …]rÚtðe ytrŒ ftÞo ÿÔÞtu{tk «íÞût Y…Úte rfhýtu «Œe ÚttÞ Au, ‚u{ yt… y{tht ytí{t{tk
«Œe Úttytu. yt {kºt{tk yËk¼ð ntuðtÚte rðît™™wk „úný fhðt{tk ytðu÷ ™Úte. (13)
ÿ— ‚Êfi◊ ‚Åÿ Ãflfi ⁄UÊ⁄UáÊfigfl ◊àÿ¸Ó—– â ŒˇÊfi— ‚øà ∑§Áfl—H§14H
…ŒtÚto : nu Îï±-rŒÔÞ „wýtu™u «t fhtð™tht ðt ©uc „wýtu™t nu‚w ¨æï}æ-ðiãhts rðît™ ðt
W¥t{ yti»trÄ ²:-su „±-yt… ðt yu™t ¨w²ï-r{ºt‚t ðt r{ºt™t ft{{tk Îÿæ:-þheh y™u ytí{
ƒ¤Þwõ‚ ÜUç±:-Œþo™eÞ ðt yÔÞtn‚ «¿ttÞwõ‚ }æy²ü:-{™w»Gt ÚæÚ‡æ„ì-ËkðtŒ fh‚t y™u ¨™„ï-ËkƒkÄ
ht¾u Au, „}æì-‚u {™w»Þ™u Ëw¾ fu{ «t ™ ÚttÞ ? (14)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu …h{uïh, rðît™ y™u yti»trÄytu™e ËtÚtu r{ºt¼tð ht¾u Au, ‚uytu rðãt
«t fhe™u fŒe Œw:¾¼t„e ƒ™‚t ™Úte. (14)
©UL§cÿÊ áÊÊfi •Á÷‡ÊfiS× ‚Ê◊ ÁŸ ¬Ês¢„fi‚—– ‚πÊfi ‚ÈƇÊflfi ∞Áœ Ÿ—H§15H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-hûtf y™u SæéàæïÃæ:-W¥t{ Ëw¾Œt‚t ¨¶æ-r{ºt ! su yt… ¥ç|æàæS„ï:-Ëw¾
rð™tþf ft{Úte Ý:-y{™u ©Lc²-ƒ[tðtu ðt ¥¢ã¨:-yrðãt ‚Útt ßðhtrŒ htu„tuÚte y{the çÝ-r™hk‚h
Ðæçã-…t÷™t fhtu y™u Ý:-y{tht Ëw¾fthf »ç{-Úttytu, ‚u yt… y{tht Ëífth fhðt ÞtuøÞ fu{
™ ƒ™tu ? (15)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht W¥t{ «fthÚte Ëuðt fhu÷ …h{ ðiã rðît™ Ë{M‚ yrðãt ytrŒ …]ÚtfT
fhe™u ‚u™u yt™krŒ‚ fhu Au. ítuÚte ‚u™tu ËŒt Ëk„ fhðtu òuEyu. (15)
•Ê åÿÓÊÿSfl ‚◊fiÃÈ Ã Áfl‡flÃfi— ‚Ù◊ flÎcáÿfi◊Ô˜– ÷flÊ flÊ¡fiSÿ ‚¢ªÕH§16H
384
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-yíÞk‚ …ht¢{Þwõ‚ ðiãfþt†™t ¿tt‚t rðît™ ! „ï-yt…™t ç±E„:-Ëk…qýo
Ë]rüÚte ±ëc‡²}æì-ðeÞoðt™tu{tk …ht¢{ Au, ‚u y{™u ¨}æ + »„é-ËBÞfT «t ÚttÞ ‚Útt yt… ¥æŒ²æ²S±WL™r‚™u «t ‚Útt ±æ…S²-ðu„ðt™ Ëu™t™t ¨¢xæƒï-Ëk„út{{tk htu„™tþf |æ±-ƒ™tu. (16)
384
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðît™tu ‚Útt yti»trÄ Ë{qntu™w ËBÞfT Ëuð™ fhe™u, ƒ¤ ‚Útt rðãt «tÂ
fhe™u, Ë{M‚ Ë]rü™e Ëðtuo¥t{ rðãtytu™e WL™rít fhe™u, þºtwytu™u S‚e™u, ‚Útt Ëßs™tu™e hûtt
fhe™u þheh ‚Útt ytí{t™e r™hk‚h …wrü fhðe òuEyu. (16)
•Ê åÿÊfiÿSfl ◊ÁŒãÃ◊ ‚Ê◊ ÁflEfiÁ÷®⁄U¢‡ÊÈÁ÷fi—–
÷flÊfi Ÿ— ‚ÈÆüÊflfiSÃ◊— ‚πÊfi flÎÆœH§17H
…ŒtÚto : nu }æç΋„}æ-yíÞk‚ «þkrË‚ yt™kŒÞwõ‚ ¨æï}æ-rðãt y™u yiïÞo™t Œt‚t ! su ¨éŸæé±S„}æ:ƒnw©w‚ ðt ©uc yL™trŒ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ ¨¶æ-yt… r{ºt Atu, ‚u Ý:-y{the ÃæëŠæï-WL™r‚™u {txu
|æ±-Úttytu y™u ç±Eïç|æ: Ë{M‚ ¥¢àæéç|æ:-Ë]rü™t rËØtL‚ ¼t„tu (‚¥ðtðÞÔttu)Úte ¥æ-Ëthe he‚u
Œ²æ²S±-ð]Ø ÚtR™u «t Úttytu. (17)
¼tðtÚto : su …h{ rðît™ Ëðtuo¥t{ yti»trÄytu™t Ë{qn™u Ë]rü ¢{-ËkƒkÄe rðãtytuÚte {™w»Þtu™e
WL™r‚ fhu Au, ‚uytu™wk Ëðuoyu y™wfhý fhðwk òuEyu. (17)
‚¢ à ¬ÿʯÁ‚ ‚◊Èfi ÿãÃÈÆ flÊ¡Ê— ‚¢ flÎcáÿÊfiãÿÁ÷◊ÊÁ÷ʄfi—–
•ÊåÿÊÿfi◊ÊŸÊ •◊ÎÃÊfiÿ ‚Ê◊ ÁŒÁfl üÊflʯSÿÈûÊ◊ÊÁŸfi ÁœcflH§18H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-yiïÞo™u …ntU[tz™th rðît™ ! „ï-yt…™t su ±ëc‡²æçÝ-…ht¢{ðt¤t вæ¢ç¨s¤ y™u yL™ y{™u ¨¢²‹„é-ËBÞfT «t ÚttÞ, yLtu Sæç}æ}ææçyæcææã:-suLttÚte ~tºtwytuLtu ËnLt fheyu
ítuytu ÃææÁææ:-ËkøtútBt Sæ}æì-«tÃít ÚttGt, ‚uÚte çÎç±-rðãt™t «ftþ{tk ¥}æë„æ²-{tuût™u {txu ¥æŒ²æ²}ææÝ:áZ ƒ¤Þwõ‚ yt… ðt W¥t{ hË™u {txu áZ ƒ¤fthf yti»trÄ„ý ©œæ}ææçÝ-Ëðtu¥t{ Ÿæ±æ¢ç¨-ð[™tu
y™u yL™tu™u ¨¢ç{c±-Äthý fhtu ðt fhu Au. (18)
¼tðtÚto : rðãt y™u …wÁ»ttÚtoÚte, rðît™tu™t Ëk„Úte, yti»trÄytu™t Ëuð™Úte y™u …ÚÞÚte su «þkË™eÞ
f{o, «þkË™eÞ „wý y™u ©uc …ŒtÚto «t ÚttÞ Au, ‚u™u Äthý fhe™u, ‚u™e hûtt «t ÚttÞ Au,
‚u™u Äthý fhe™u, ‚u™e hûtt fhe™u ‚Útt Ä{o-yÚto-ft{ rËØ fhe™u {™w»Þtuyu {wÂõ‚-{tuût™e rËrØ
fhðe òuEyu. (18)
ÿÊ Ã œÊ◊ÊfiÁŸ „Áfl·Ê ÿ¡fi|ãà ÃÊ Ã ÁflEÊfi ¬Á⁄U÷Í⁄fiUSÃÈ ÿôÊ◊˜–
ªÿS»§ÊŸfi— ¬˝Ã⁄fiUáÊ— ‚ÈÆflË⁄UÊ˘flËfi⁄U„Ê ¬˝ øfi⁄UÊ ‚Ê◊ ŒÈÿ¸ÓÊŸ˜H§19H
…ŒtÚto : ¨æï}æ-…h{uïh ðt rðît™T ! yæï-yt…™t ðt yu yti»tÄË{qn™t ²æ-su ç±E-Ë{M‚ {æ}ææçÝMÚtt™ ðt …ŒtÚto ã籯æ-rðãtŒt™ ðt „úný fhðt™e r¢ÞtytuÚte ²¿æ}æì-r¢Þt{Þ Þ¿t™u ²…ç‹„-Ëk„‚
fhu Au „æ-‚u Ëðo „ï-yt…™t ðt yu yti»trÄ-Ë{qn y{™u «t ÚttÞ, suÚte yt… ÐçÚ|æê:-Ëðtuo…rh
rðhts{t™ ÚtE™u, xæ²SÈUæÝ:-Ä™ ð]rØ fh™th y™u Ðí„Ú‡æ:-Œw:¾Úte «íÞût ‚th™th ¨é±èÚ:-Ëðtuo¥t{
ÉøðuŒ¼t»Þ
385
Ëqõ‚-91
ðehtuÚte Þwõ‚ ¥±èÚãæ-©uc rþûtt y™u rðãtÚte ftÞhtu™u …ý Ëw¾ yt…™tht ¥S„é-Úttytu, yuÚte y{tht
ÎéIJæüÝì-W¥t{ MÚtt™tu™u ™Ú-«t Úttytu. (19)
¼tðtÚto : ftuE …ý {™w»Þ Ë]rü™t …ŒtÚttuo™t „wýtu™t rð¿tt™ rð™t ‚u™t îtht W…fth „úný
fhe þf‚t ™Úte. ítuÚte rðît™tu™t Ëk„Úte …]rÚtðeÚte ÷E™u Eïh …ÞoL‚ …ŒtÚttuoÚte òýe™u {™w»Þtuyu
r¢Þt™e rËrØ fhðe òuEyu. (19)
‚Ê◊Êfi œŸÈ¢ ‚Ê◊Ê •fl¸ÓãÃ◊ʇÊÈ¢ ‚Ê◊Êfi flË⁄U¢ ∑§fi◊¸áÿ¯ ŒŒÊÁÖ
‚ÊŒãÿ¯ ÁflŒâÿ¯ ‚÷ÿ¯ Á¬ÃÎÆüÊflfiáÊ¢ ÿÊ ŒŒÊfi‡ÊŒS◊ÒH§20H
…ŒtÚto : ²:-su ˼tæÞût ytrŒ ¥S}æñ-yu ÄtŠ{f …wÁ»t™u ¨æ΋²}æì-½h ƒ™tððt ÞtuøÞ Ët{„úe
ç±Î‰²}æì-Þ¿t ðt ÞwØtu{tk «þkË™eÞ ‚Útt ¨|æï²}æì-˼t{tk «þkË™eÞ Ët{„úe y™u çЄëŸæ±‡æ}æì¿tt™e s™tu suÚte Ëtk¼¤e þftÞ Au yuðt ÔÞðnth™u ÎÎæàæyæì-yt…u Au, ‚u ¨æï}æ:-yÚtto‚T ˼tæÞût
ytrŒ Ëtu{÷‚trŒ yti»trÄ™u {txu {ïÝé}æì-ðtýe™u ¥æàæé}æì-þe½ú „{™fthe ¥±ü‹„}æì-½tuzt™u yÚtðt ¨æï}æ:W¥t{ f{o f‚to Ëtu{ ÜU}æü‡²}æì-Ëðtu¥t{ ft{tuÚte rËØ ÚtÞu÷ ±èÚ}æì-rðãt y™u þqhðeh‚t ytrŒ „wýtuÚte
Þwõ‚ {™w»Þ™u ÎÎæç„-«Œt™ fhu Au. (20)
¼tðtÚto : su{ rðît™tu Ëwrþrût‚ ðtýe™tu W…Œuþ fhe™u ‚Útt W¥t{ …wÁ»ttÚto «t fhe™u ftÞo
rËrØ fhtðu Au, ‚u{ s Ëtu{÷‚t ‚Útt yLÞ yti»trÄytu™tu Ë{qn, ©uc ƒ¤tu™e (ð]rØ fhu Au)
y™u …wrü fhu Au. (20)
•·Êfi˚„¢ ÿÈÆà‚È ¬ÎÃfiŸÊ‚ÈÆ ¬Á¬˝¥®fi Sfl·Ê¸◊å‚Ê¢ flÎÆ¡ŸfiSÿ ªÊ¬Ê◊˜–
÷⁄U®R·ÈÆ¡Ê¢ ‚ÈfiÁˇÊÁÃ¥ ‚ÈÆüÊflfi‚¢ ¡ÿfiãâ àflÊ◊ŸÈfi ◊Œ◊ ‚Ê◊H§21H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-Ëu™t ytrŒ ftÞtuo™t yrÄ…r‚ ! su{ Ëtu{÷‚trŒ yti»trÄ„ý ²éy¨é-Ëk„út{tu{tk
¥¯æÉ}æì-þºtwytu™t r‚hMfth™u «t ™ Útðt ÞtuøÞ Ðë„Ýæ¨é-Ëu™tytu{tk ÐçÐí}æì-Ëðo «fth™e hûtt fh™th
±ë…ÝS²-…ht¢{™t xææïÐæ}æì-hûtf |æÚï¯é…æ}æì-htßÞ Ët{„úe™t ËtÄf ƒtýtu™u ƒ™tð™tht ¨éçÿæç„}æìsu™t htßÞ{tk ËÔttuo¥tBt ÇtqrBt Au S±¯æü}æì-Ëðo™t ËwÏtŒt‚t ¥Œ¨æ}æì-s¤™u yt…™th ¨éŸæ±¨}æì-su™t
W¥t{ Þþ ð[™ Ëtk¼¤ðt{tk ytðu Au …²‹„}æì-rðsÞ™t fh™tht y±æ}æì-yt…™u htu„hrn‚ fhe™u
yt™krŒ‚ fhu Au, ‚u{ ‚u™u «t ÚtE™u y{u ¥Ýé}æÎï}æ-y™w{tuŒ™™u «t ÚtEyu. (21)
¼tðtÚto : Ëðo „wý Ëk…L™ Ëu™t…r‚ rð™t y™u Ëðo „wýfthf Ëtu{ ytrŒ yti»trÄytu™t „wýtu™t
386
¿tt™ ‚Útt Ëuð™ rð™t {™w»Þtu™wk W¥t{ htßÞ y™u ythtuøGt hne þf‚wk ™Úte, ítuÚte yu™tu yt©Þ Ëðuoyu
ËŒt fhðtu òuEyu. (21)
386
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
àflÁ◊◊Ê •Ê·fiœË— ‚Ê◊ ÁflEÊSàfl◊¬Ê •fi¡ŸÿSàfl¢ ªÊ—–
àfl◊Ê ÃfiÃãÕÊfl¸1>ãÃÁ⁄UfiˇÊ¢ àfl¢ ÖÿÊÁÃfi·Ê Áfl Ã◊Êfi flflÕ¸H§22H
…ŒtÚto : nu ¨æï}æ-Ë{M‚ „wý Þwõ‚ ythtuøÞ‚t y™u ƒ¤ «Œt‚t Eïh ! su fthýu y±}æì-yt…
§}ææ:-«íÞût ç±Eæ:-Ë{M‚ ¥æï¯{è:-htu„ rð™tþf-Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄytu™u ¥Áæ‹æÄæ:-Wí…L™
fhtu Atu, y±}æì-yt… ¥Ð:-s¤™u, y±}æì-yt… xææ:-RrLÿÞtu y™u rfhýtu™u «ftrþ‚ fhtu Atu, y±}æì-yt…
Á²æï焯æ-rðãt y™u ©uc rþûtt™t «ftþÚte ¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ™u ©L-ƒnw s ¥æ-Ëthe he‚u „„‹‰ærðM‚]‚ fhtu Atu y™u y±}æì-yt… Wõ‚ rðãtrŒ „wýtuÚte „}æ:-yrðãt, ®™rŒ‚ rþûtt y™u ykÄfth™tu
ç± ÃæÃæ‰æü-Mðefth fh‚t ™Úte, ítuÚte yt… Ëðo ÷tuftuÚte Ëuðt-Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ Atu. (22)
¼tðtÚto : su Eïhu yt rðrðÄ «fth™e Ë]rü Wí…L™ fhe Au, ‚u s Ëðo {™w»Þtu™u W…tË™t
fhðt ÞtuøÞ EüŒuð Au. (22)
ŒflŸfi ŸÊ ◊Ÿfi‚Ê Œfl ‚Ê◊ ⁄UÊÿÊ ÷ʪ¢ ‚fi„‚ÊflãŸÁ÷ ÿÈÆäÿ–
◊Ê àflÊ ÃfiŸŒËÁ‡Êfi· flËÿ¸®fiSÿÊ÷ÿfièÿ— ¬˝ ÁøfiÁ∑§à‚Ê ªÁflfic≈ÊÒH§23H
…ŒtÚto : nu ¨ã¨æ±Ýì-yíÞk‚ ƒ¤ðt™ Îï±-rŒÔÞ„wý Ëk…L™ ¨æï}æ-Ëðo rðãt y™u Ëu™t™t yæÞût !
yt… Îï±ïÝ-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ }æݨæ-rð[thÚte Úæ²:-htßÞ Ä™™t ÷t¼™u ¥ç|æ-þºtwytu™e ËL{w¾ ²éŠ²ÞwØ fhtu. su yt… Ý:-y{thu {txu Ä™™t |ææxæ}æì-¼t„™t §üçàæ¯ï-Mðt{e Atu, ‚u y±æ-‚™u xæç±cÅæñRrLÿÞ y™u ¼qr{™t htßÞ™t «ftþtu™e Ëk„r‚ytu{tk þºtw }ææ „Ý„ì-…ezt Þwõ‚ ™ fhu. yt… ±è²üS²…ht¢{™u ©|æ²ï|²:-…tu‚t™t y™u …thft ÞtuØtytuÚte }ææ Ðíç™çÜUy¨-ËkþÞ Þwõ‚ ™ ƒ™tu. (23)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …h{ ©uc Ëu™t…r‚ yÚtðt yti»trÄË{qn™tu yt©Þ fhe™u, ÞwØ{tk «ð]¥t
ÚtE™u, …tu‚t™e Ëu™t™u WíËtrn‚ fhe™u y™u þºtw Ëu™t™u …htrs‚ fhe™u [¢ð‚eo htßÞ™wk yiïÞo
«t fhðwk òuEyu. (23)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk rðãtÚteo y™u yæÞt…ftu ytrŒ rðãt™u ¼ýðt ytrŒ ftÞtuo™e rËrØ fh™tht
(Ëtu{) Ëtu{ þ猙t yÚto™t fÚt™™e yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe
òuEyu. (91)
Ëqõ‚-92
∞ÃÊ ©U àÿÊ ©U·‚fi— ∑§ÃÈ◊fi∑˝§Ã ¬Ífl¸ •œ¸ ⁄U¡fi‚Ê ÷ÊŸÈ◊fiܡÖ
ÁŸc∑ÎƧáflÊŸÊ •ÊÿÈfiœÊŸËfl œÎÆcáÊfl— ¬˝Áà ªÊflÊ˘Lfi§·Ëÿ¸|ãà ◊ÊÃ⁄Ufi—H§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su »„æ:-«íÞût ©-y™u su y²æ:-y«íÞût yÚtto‚T Œqh Œuþ{tk Au ‚uytu
ÉøðuŒ¼t»Þ
387
Ëqõ‚-92
©¯¨:-«t‚:ft÷™tu ËqÞo™tu «ftþ ÜïU„é}æì-Ëðo …ŒtÚttuo™wk ¿tt™ ¥ÜíU„:-fhtðu Au, su Ú…¨:-¼q„tu¤™t
Ðê±ïü-yÄo ¼t„{tk |ææÝé}æì-ËqÞo™t «ftþ™u ¥†Áæyæï-…ntU[tzu Au y™u çÝcÜëU‡±æÝæ:-rŒðË ‚Útt ht‚™u
rËØ fhu Au, ‚u ¥æ²é{æÝè±-su{ ðehtu™e ÞwØ rðãtÚte Atuzu÷t ƒtý ytrŒ þ†tu ËeÄt y™u ‚eÞof
òÞ-ytðu Au, ‚u{ {ëc‡æ±:-«„Õ¼t™t „wýtu™t Œt‚t ¥L¯è:-÷t÷ „wýÞwõ‚ y™u }ææ„Ú:-{t‚t Ë{t™
Ëðo «týeytu™wk {t™ fh™the Ðíç„xææ±:-‚u ËqÞo™t «ftþ™t «íÞt„{™ yÚtto‚T ¢{Úte ðÄ-½x Út‚tk
MÚtt™{tk ²ç‹„-ðÄe-½xe™u …ntU[u Au. ‚u (W»tt)™u ‚{u òýtu. (1)
¼tðtÚto : yt Ë]rü{tk ËŒt ËqÞo™tu «ftþ ¼q„tu¤™t yÄo ¼t„{tk «ftrþ‚ fhu Au y™u ¼q„tu¤™t
yÄo ¼t„{tk ykÄfth hnu Au. ËqÞo™t «ftþ rð™t ftuE ðM‚w™wk rðþu»t ¿tt™ Út‚wk ™Úte. ËqÞo™t rfhýtu
«r‚ûtý ¼q„tu¤{tk ¼ú{ý fhðt™u fthýu „{™ fh‚t ntuÞ ‚u{ òuðt{tk ytðu Au.
su Q»ttðu¤t …tu‚-…tu‚t™t ÷tuf{tk Au, ‚u «íÞût y™u su Œqh ÷tuf{tk Au, ‚u™u y«íÞût (Ë{sðe
òuEyu.) yu Ëðo rŒþtytu{tk «rðü Au. Ë{t™ „wýtuðt¤e (Au) y™u Ëðo rŒþtytu{tk «rðü Au.
su{ þ† Ët{u™e ‚hV „{™ fhðtÚte ËeÄe-W÷xe „r‚Úte [t÷u Au, ‚u{ Q»ttytu y™uf «fth™t
yLÞ ÷tuftu™e „r‚™t fthýu ËeÄe-W÷xe „r‚Þwõ‚ ÚtE™u [t÷u Au, ‚u{ {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu. (1)
©UŒfi¬åÃãŸL§áÊÊ ÷ÊŸflÊ flÎÕÊfi SflÊÿÈ¡Ê •Lfi§·ËªÊ¸ •fiÿÈˇÊÖ
•∑˝fi§ãŸÈÆ·Ê‚Êfi flÿÈŸÊfiÁŸ ¬ÍÆfl¸ÕÊ L§‡Êfiãâ ÷ÊŸÈ◊Lfi§·Ë⁄UÁ‡ÊüÊÿÈ—H§2H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! su ¥L‡ææ:-hõ‚ „wýðt¤e S±æ²é…:-y™u Ëthe he‚u Ëðo …ŒtÚttuo{tk Þwõ‚
ÚttÞ Au ‚u ©¯¨:-Q»tt = «¼t‚ ft÷e™ |ææݱ:-ËqÞo™tk rfhýtu ±ëƒæ-r{ÚÞt Ë{t™ ©„ì-W…h ¥ÐŒyæ‹æì…zu Au yÚtto‚T ‚u{tk ‚t… yÕ… y™u þe‚÷ Ë{t™ ntuÞ Au y™u ‚u™tÚte xææ:-…]rÚtðe ytrŒ ÷tuf ¥L¯è:Wõ‚ „wýtuÚte ¥²éÿæ„-Þwõ‚ ÚttÞ Au.
su ¥L¯è:-hõ‚ „wýðt¤t ËqGtoLttk rfhýtu ±²éÝæçÝ-Ëðo …ŒtÚttuo™wk rðþu»t¿tt™ y™u Ëðo ftÞtuo™u
¥ÜíUÝì-fhtðu Au, ‚u Ðê±üƒæ-…tA¤-…tA¤™t Làæ‹„}æì-ykÄfth™t AuŒf |ææÝé}æì-ËqÞo™e Ë{t™ swŒtswŒt rŒðË fhtð™th ËqÞo™wk ¥çàæŸæ²é:-Ëuð™ fhu Au, ‚u™wk Ëuð™ ÞwÂõ‚…qðof fhðwk òuEyu. (2)
¼tðtÚto : su ËqÞo™tk rfhýtu ¼q„tu¤ …h …ntU[e™u ¢{Úte (yt„¤) òÞ Au, ‚u Ëtksu y™u
Ëðthu ¼qr{™t Ëk…foÚte yÕ… ÷tr÷{t Þwõ‚ (Ëtu™÷ ðýto) ƒ™e™u ytftþ™u Ëwþtur¼‚ fhu Au.
ßÞthu yu (Q»tt)ytu «ð]¥t ÚttÞ Au, íÞthu «týeytu™u rðrþü ¿tt™ W…ÕtçÄ ÚttÞ Au. su (ËqÞo
rfhýtu) ¼qr{™u M…þo fhe™u ytAt ÷t÷ ƒ™e™u ‚Útt ËqÞo™wk Ëuð™ fhe™u (‚u)™u ÷t÷ suðt fhe™u
ytu»trÄytu ËwÄe …ntU[u Au (Q»tt Y… ÚtÞu
÷) ‚u rfhýtu™wk ò„]‚ yðMÚtt{tk {™w»Þtuyu Ëuð™ fhðwk
388
òuEyu. (2)
•ø¸®fi|ãà ŸÊ⁄UËfi⁄U®R¬‚Ê Ÿ ÁflÁc≈Á÷fi— ‚◊ÊŸŸ ÿÊ¡fiŸŸÊ ¬fi⁄UÊflÃfi—–
388
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ß·¢ fl„fiãÃË— ‚ÈÆ∑ΧÃfi ‚Èƌʟfifl ÁflEŒ„ ÿ¡fi◊ÊŸÊÿ ‚ÈãflÃH§3H
…ŒtÚto : ËqÞo™t rfhýtu ç±çcÅç|æ:-…tu‚t™e ÔÞtÂÂytuÚte ¨}ææÝïÝ-Ë{t™ ²æï…ÝïÝ-Þtu„Úte yÚtto‚T
Ëðo …ŒtÚttuo{tk yuf suðt ÔÞt ÚtE™u ÐÚ汄:-Œqh ŒuþÚte Ý-su{ ÝæÚè:-…wÁ»ttu™u y™wfq¤ †eytu
¨éÜëU„ï-ÄŠ{c ¨éÎæݱï-W¥t{ Œt‚t ¨é‹±„ï-ytu»trÄ …ŒtÚttuo™tu hË ftZe™u Ëuð™ fh™th ²…}ææÝæ²y™u …wÁ»ttÚteo …wÁ»ttu™u {txu ç±Eæ-Ë{M‚ Ëðtuo¥t{ ¥Ð¨:-f{tuo y™u §¯}æì-yL™trŒ …ŒtÚttuo™u ¥æ±ã‹„è:Ëthe he‚u «t fhe™u ‚u™t ¥ã-Œw:¾tu™t rð™tþÚte ¥™üç‹„-Ëífth fhu Au, ‚u{ Q»tt …ý Au,
‚u™wk ÞÚtt ÞtuøÞ Ëuð™ Ëðuoyu fhðwk òuEyu. (3)
¼tðtÚto : su{ …r‚ðú‚t †eytu …tu‚-…tu‚t™t …r‚ytu™e Ëuðt fhe™u ‚u™tu Ëífth fhu Au, ‚u{
s ËqÞo™tk rfhýtu ¼qr{ …h …ntU[e™u ‚Útt íÞtkÚte çݱëy²-…tAt Vhe™u yL‚rhût{tk «ftþ fhe™u
‚Útt Ëðo ðM‚wytu™u Ëthe he‚u …wü fhe™u Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhu Au. (3)
•Áœ ¬‡ÊʯÁ‚ fl¬Ã ŸÎÆÃÍÁ⁄UflʬÊfiáÊȸà flˇÊfi ©Udfl ’¡¸Ó„◊˜–
ÖÿÊÁÃÁfl¸EfiS◊Ò ÷ÈflfiŸÊÿ ∑ΧáflÃË ªÊflÊ Ÿ fl˝¡¢ √ÿÈ1>·Ê •Êfiflûʸ◊fi—H§4H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ©¯æ:-ËqÞo™t rfhýtu Ýë„êçÚ±-su{ ™txf fh™th, ™x, ™t[™th y™u
ƒnwY…eytu y™uf Y… Äthý fhu Au, ‚u{ Ðïàææ¢ç¨-y™uf «fth™t Y…tu™u ¥ç{±Ð„ï-ÂMÚth fhu Au
ðt ±ÿæ: + ©dï±-su{ „tÞ …tu‚t™e At‚e™u, ‚u{ Ïæ…üã}æì-ykÄfth™tu ™tþ fh™th, «ftþ™t ™tþf
ykÄfth™u ¥Ð + ª‡æéü„ï-Ztkf‚e ðt ç±ES}æñ-Ë{M‚ |æé±ÝS²-Wí…L™ ÚtÞu÷ ÷tuf™u {txu Á²æïç„:«ftþ™u ÜëU‡±„è-fhe™u ±í…¢, xææ±æï Ý-su{ „tÞ r™ðtË{tk òÞ Au, ‚u{ MÚtt™tL‚h™u s‚e y™u
„}æ:-ykÄfth™u òæ±:-…tu‚t™t «ftþÚte Ztkfe Œu Au, ‚u{ W¥t{ †e …tu‚t™t …r‚™u «ËL™ fhu. (4)
¼tðtÚto : ËqÞo™tu su þwØ (= ËeÄtu) «ftþ Au, ‚u rŒðË y™u su ¼qr{™u M…þo‚tu ºttkËtu «ftþ
Au, ‚u ‘Q»tt’ fnuðtÞ Au. yu™t rð™t ËkËth™wk …t÷™ Ëk¼ð ™Úte. ítuÚte {™w»Þtuyu ‚u™e rðãt
yð~Þ þe¾ðe òuEyu. (4)
¬˝àÿø˸ L§‡ÊfiŒSÿÊ •ŒÁ‡¸Ê Áfl ÁÃficΔà ’Êœfià ∑ÎƧcáÊ◊èflfi◊˜–
SflL§¢ Ÿ ¬‡ÊÊfi ÁflŒÕficflÜ¡|ÜøòÊ¢ ÁŒflÊ ŒÈfiÁ„ÃÊ ÷ÊŸÈ◊fiüÊØH§5H
…ŒtÚto : su ¥S²æ:-yu «t‚:ft÷ ykÄfth™e rð™tþY…e Q»tt™e Làæ„ì-ykÄfth™tu ™tþ fh™the
¥<™:-Œe ¥|±}æì-{nt™‚h ÜëUc‡æ}æì-ft¤t ðýo Y… ykÄfth™u Ïææ{„ï-…]Útf fhu Au.
su çα:-«ftþY… ËqÞo™e Îéçã„æ-…wºte™e Ë{t™ S±L}æì-‚…™th ËqÞo™e Ý-Ë{t™ ç™~æ}æì-yŒT¼w‚
|ææÝé}æì-ftÂL‚ Ðïàæ:-Y…™tu ¥Ÿæï„ì-yt©Þ fhu Au; ðt su{ }Âíðfs™tu ç±Îƒï¯é-Þ¿t™e r¢Þtytu{tk
¥TÝì-«t ÚttÞ Au, ‚u{ ç±ç„cÆ„ï-rðrðÄ he‚u ÂMÚth ÚttÞ Au, ‚u «t‚:ft÷e™ ðu¤t (Q»tt) y{™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
389
Ëqõ‚-92
Ðíy²Î<àæ-«‚e‚ ÚttÞ Au. (5)
¼tðtÚto : su ËqÞo™e ŒeÂÂ MðÞk «ftrþ‚ ÚtE™u Ëðo™u Œu¾tÞ Au, ‚u ‘Q»tt’ ËqÞo™e …wºte Ë{t™
Au, ‚u{ Ëðuoyu òýðwk òuEyu. (5)
•ÃÊfiÁ⁄Uc◊ Ã◊fi‚S¬Ê⁄U®◊SÿÊ·Ê ©Uë¿ãÃËfi flÿÈŸÊfi ∑ΧáÊÊÁÖ
ÁüÊÿ ¿ãŒÊ Ÿ S◊fiÿà Áfl÷ÊÃË ‚ÈƬ˝ÃËfi∑§Ê ‚ÊÒ◊Ÿ‚ÊÿÊfi¡Ëª—H§6H
…ŒtÚto : su çŸæ²ï-rðãt y™u htßÞ™e «t™u {txu À‹Î:-ðuŒtu™e Ý-Ë{t™ ©ÓÀ‹„è-ykÄfth™u
Œqh fhe™u ‚Útt ç±|ææ„è-rðrðÄ «fth™t {qŠ‚{t™ …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ y™u ¨éÐí„èÜUæ-…ŒtÚttuo™e «‚er‚
fhtðu Au, ‚u ©¯æ:-«¼t‚ðu¤t Ëðo ¨æñ}æݨæ²-ÄtŠ{fs™tu {™tuhks™™u {txu ±²éÝæçÝ-«~tkËLteGt yLtu
BtLttunh ftBttuLtu ÜëU‡ææïçyæ-fhtÔteLtu ¥Áæèxæ:-ykÄfth™u „¤e sE™u ‚Útt S}沄ï-yt™kŒ yt…u Au, ‚uÚte
¥S²-yu „}æ¨:-ykÄfthÚte ÐæÚ}æì-…th fhe™u «t ÚttÞ Au, ‚u{ Œw:¾Úte …th yt™kŒ™u y{u ¥„æçÚc}æ«t ÚtEyu Aeyu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au, fu su{ yu Q»tt, f{o, ¿tt™, yt™kŒ, …wÁ»ttÚto y™u Ä™™e «tÂÂ
suðe (fhtð™the), Œw:¾Úte …th (…ntU[tz™the) y™u ykÄfth™t r™ðthý™e nu‚w Au, ítuÚte yu Q»ttðu¤t{tk
…wÁ»ttÚto…qðof «Þí™ fhe™u Ëw¾™e ð]rØ y™u Œw:¾™e ntr™ fhðe òuEyu. (6)
÷ÊSflfiÃË ŸòÊË ‚ÍÆŸÎÃÊfiŸÊ¢ ÁŒfl— SÃfifl ŒÈÁ„ÃÊ ªÊÃfi◊Á÷—–
¬˝¡ÊflfiÃÊ ŸÎÆflÃÊ •Efi’ÈäÿÊŸÈ·Ê ªÊ•fiª˝Ê° ©U¬fi ◊ÊÁ‚ flÊ¡ÊfiŸ˜H§7H
…ŒtÚto : suBt Sæê‹æëyææ‹ææ}æì-Ëtht ftBttu Ôtt yLLttrŒ ÃtŒtÚttuLo tu |ææSÃæyæè-«ftr~tít ‹æï~æè-BtLtw»GttuLtu ÔGtÔtnthtuLte
«tÂÃít fhtÔtíte Ôtt çÎÃæ:-«ft~tBttLt ËqGtoLte Îéçãyææ-fLGtt ËBttLt ©cæ:-«tít:ft¤Lte Ôtu¤t xææïyæ}æïç|æ:ËBtMít rÔtãtytuLtu Ëthe heítu fnuLtth yLtu ËtkÇt¤Ltth rÔtîtLttuÚte Mítwrít fhtGt Au ítuBt ytLte nwk SyæÃæï«~tkËt fhwk Awk. nu †e ! suBt yt Q»tt ŒæíÁææÃæyæ:-«~tkrËít «òGtwõít ‹æëÃæyæ:- Ãææ-ËuLttrŒ ftBttuLtt ÎtÛtt
LttGtftuÚte Gtwõít ¥EÏæéŠÄææ‹æì-suBtLttÚte ÔtuøtÔttLt ÎttuztytuLtu ÔtthkÔtth åtiítLGt fhu xææï¥xæíæ‹æì-suBtLttÚte htßGtÇtqrBt
ytrŒ ÃtŒtÚto Bt¤u ítu ÃææÁææ‹æì-ËkøtútBttuLtu ©Œæ}ææçSæ-ËBteÃt «tÃít fhu Au yuxÕtu fu suBt «tít:ft¤Lte ÔtuÕttÚte
ykÄfthLttu Ltt~t ÚtE ËÔto «fthLtt ÃtŒtÚto «ftr~tít ÚttGt Au ítuBt ítwk Útt. (7)
¼tðtÚto : suBt ËÔto øtwÛt ytøthe Ëw÷ûtÛte fLGttÚte rÃtítt, Bttítt, åttått ytrŒ ËwÏte ÚttGt Au ítuÔte
s heítu «tít:ft¤Lte ÔtuÕttLtt øtwÛt yÔtøtwÛt «ftr~tít fhLtthe rÔtãtÚte rÔtîtLt Õttuftu ËwÏte ÚttGt Au. (7)
©U·SÃ◊fi‡ÿÊ¢ ÿ‡Ê‚¯ ‚ÈÆflË⁄U¯ ŒÊ
390
‚¬˝fiflªZ ⁄U®RÁÿ◊Efi’Èäÿ◊˜–
‚ÈÆŒ¢‚fi‚Ê üÊflfi‚Ê ÿÊ Áfl÷ÊÁ‚ flÊ¡fi¬˝‚ÍÃÊ ‚È÷ª ’ÎÆ„ãÃfi◊˜H§8H
…ŒtÚto : su ±æ…Ðí¨ê„æ-ËqÞo™e „r‚Úte Wí…L™ ÚtÞu÷e ¨é|æxææ-su™e ËtÚtu ©uc‚{ yiïÞo™t …ŒtÚttuo
390
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ËkÞwõ‚ ÚttÞ Au, ‚u ©¯:-«t‚:ðu¤t™e Au. ‚u su ¨é΢¨Sææ-©uc f{oðt¤t Ÿæ±¨æ-…]rÚtðe ytrŒ yL™™e
ËtÚtu rðã{t™ ðt ¥EÏæ銲}æì-su™e ËntÞ‚tÚte ½tuztytu rþrût‚ fhðt{tk ytðu Au, Îæ¨Ðí±xæü}æìsuÚte Ëuðf = ŒtË ft{ fh™tht hne þfu Au, ¨é±èÚ}æì-suÚte rþrût‚ ðehs™ ntuÞ ‚u Ïæëã‹„}æì-ËðoÚtt
ð]rØ …t{e™u ‚Útt ²àæ¨}æì-Ëðo he‚u «þkËtÞwõ‚ Úç²}æì-rðãt y™u htßÞÄ™™u ç±|ææç¨-ËBÞfT «ftrþ‚
fhu Au, „}æì-‚u™u nwk ¥à²æ}æì-«t fhwk. (8)
¼tðtÚto : su W»ttft¤™e rðãtÚte «Þí™þe÷ ƒ™u Au, ‚uytu s yu Ëðo ðM‚wytu™u «t fhe™u
‚Útt Ëk…L™ ƒ™e™u yt™krŒ‚ hnu Au, yLÞ ™rn. (8)
ÁflEÊfiÁŸ ŒflË ÷ÈflfiŸÊÁ÷øˇÿÊfi ¬˝ÃËøË øˇÊÈfiL§Áfl¸ÿÊ Áfl ÷ÊfiÁÖ
ÁflE¯ ¡Ëfl¢ ø⁄U‚fi ’ÊœÿfiãÃË ÁflEfiSÿ flÊøfi◊ÁflŒã◊ŸÊÿÊ—H§9H
…ŒtÚto : nu †e ! su{ Ðí„è™è-ËqÞo™e „r‚Úte …‚e[e™ òÞ Au y™u ™Ú¨ï-ÔÞðnth fhðt
ðt Ëw¾ y™u Œw:¾ ¼tu„ððt {txu ç±E}æì-Ëðo …è±}æì-Sðtu™u Ïææï{²‹„è-[u‚™-ò„]‚ fh‚e Îï±è«ftþ™u «t ©¯æ:-«¼t‚ ðu¤t }æÝæ²æï:-{t™™e Ë{t™ yt[hý fh™tht ç±ES²-Sð{tºt™e ±æ™}æìðtýe™u ¥ç±Î„ì-«t Út‚e ™ÿæé:-y™u ™uºt™e Ë{t™ Ëðo ðM‚w™t òuðt{tk ytð‚t r™Œt™ ç±EæçÝË{M‚ |æé±Ýæ-÷tuftu™u ¥ç|æ±ÿ²-Ëðo he‚u «ftrþ‚ fhe™u ©<±²æ-…]rÚtðe™e ËtÚtu ç±|ææç„-Ëthe he‚u
«ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚u{ ‚wk …ý ƒ™. (9)
¼tðtÚto : su{ Ëíð Mð¼tð-W¥t{ †e Ëðo he‚u …tu‚t™t …r‚™u yt™krŒ‚ fhu Au, ‚u{ Q»tt
= «¼t‚ ðu¤t Ë{M‚ ËkËth™u yt™krŒ‚ fhu Au. (9)
¬ÈŸfi— ¬ÈŸ¡Ê¸ÿfi◊ÊŸÊ ¬È⁄UÊáÊË ‚fi◊ÊŸ¢ flá¸ÓÊ◊Á÷ ‡ÊÈê÷fi◊ÊŸÊ–
EÉŸËflfi ∑ÎƧàŸÈÁfl¸¡fi •ÊÁ◊ŸÊŸÊ ◊ûʸӮSÿ ŒflË ¡⁄UÿãàÿÊÿÈfi—H§10H
…ŒtÚto : S±Í‹æè±-su{ fq‚htk y™u nhý™u {th™the ð]fe = {tŒt ðÁ™e Ë{t™ ðt su{
ÜëUy‹æé:-AuŒ™ fh™the {tŒt ƒts ç±…:-Wz‚t …ûteytu™w AuŒ™ fhu Au-{thu Au, ‚u{ ¥æç}æÝæÝæ®nËf }æœæüS²-{hðt-Sððtðt¤t Sð {tºt™e ¥æ²é:-Sð™™u …Ú²‹„è-rn™ fhe™u ÐéÝ: ÐéÝ:-«r‚rŒ™
…æ²}ææÝæ-Wí…L™ Út™the ¨}ææÝ}æì-yuf Ë{t™ ±‡æü}æì-Y…™u ¥ç|æ àæé}|æ}ææÝæ-ËðoºtÚte «ftrþ‚ fhe™u
ðt ÐéÚæ‡æè-ËŒtÚte ð‚o{t™ Îï±è-«ftþ{t™ «¼t‚ðu¤t = Q»tt Au, ‚u ò„]‚ ÚtE™u {™w»Þtu™u Ëuð™
fhðt ÞtuøÞ Au. (10)
¼tðtÚto : su{ Aw…tÞu÷e yÚtðt ƒnth Œu¾t‚e {tŒt ðÁ nhýtu™u …fze …tzu Au yÚtðt su{
{tŒt ƒts …ûte (yLÞ) …ûteytu™u {thu Au, ‚u{ s Q»tt y{the ytÞw™u Äehu Äehu ft…u Au, ‚u{
òýe™u yt…ýu yt¤Ë™tu íÞt„ fhe™u ht‚™t [tuÚtt «nh{tk QXe™u rðãt, Ä{o y™u …htu…fth
ytrŒ ÔÞðnthtu{tk ËBÞfT r™íÞ «ð]¥t Útðwk òuEyu. suytu™e yt rð»tÞ{tk yu he‚™e ƒwrØ ntuÞ,
‚uyÉøðu
tu yt¤Ë
y™u yÄ{o{tk fu{ «ð]¥t ÚtE þfu ? (10)
Œ¼t»Þ
391
Ëqõ‚-92
√ÿÍÆáfl¸ÃÊ ÁŒflÊ •ãÃÊ° •’Êäÿ¬ Sfl‚Êfi⁄U¢ ‚ŸÈÆÃÿȸÓÿÊÁà –
¬˝Á◊ŸÃË ◊fiŸÈÆcÿÊfi ÿÈƪÊÁŸ ÿÊ·Êfi ¡Ê⁄USÿ øˇÊfi‚Ê Áfl ÷ÊfiÁÃH§11H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su «¼t‚ðu¤t su{ ²æï¯æ-ftr{™e †e …æÚS²-ÔÞr¼[the, ÷k…x, fw{t„eo
…wÁ»t™e ð[™tu ™tþ fhu Au, ‚u{ Ëðo ytÞw-Sð™™tu ¨Ýé„:-r™hk‚h Ðíç}æÝ„è-™tþ fhu Au, S±¨æÚ}æì…tu‚t™e ƒu™ Ë{t™ su htrºt Au, ‚u™u ‡Äæê‡Ãæüyæè-ytåAtrŒ‚ fhe™u ¥Ð²é²æïç„-‚u™u Œqh fhe™u yÚtto‚T
rŒðËÚte …]ÚtfT fhu Au y™u MðÞk ç±-Ëthe he‚u |ææç„-«ftrþ‚ Út‚e òÞ Au, ™ÿæ¨æ-‚u Q»tt
=«¼t‚ðu¤t™t fthýu ‚u™t Œþo™ çα:-«ftþðt™ ËqÞo™t ¥‹„æÝì-Ë{e…™t …ŒtÚttuo™u ‚Útt }æÝéc²æ{™w»Þtu ËkƒkÄe ²éxææçÝ-ð»ttuo™u ¥Ïææïç{-òýu Au, ‚u™wk Ëuð™ ‚{u ÞwÂõ‚…qðof fhtu. (11)
¼tðtÚto : su{ ÔÞr¼[trhýe †e ÔÞr¼[the …wÁ»t™e ytÞw™tu ™tþ fhu Au, ‚u{ ËqÞoÚte ËkƒkrÄ‚
ykÄfth™tu ™tþ fhðtÚte rŒðË™u h[™the Q»tt Au, ‚u{ òýe™u rŒðË y™u htrºt™u ÞwÂõ‚Úte ð‚eo™u
{™w»Þtuyu …qýo ytÞw ¼tu„ððe òuEyu. (11)
¬‡ÊÍ㟠ÁøòÊÊ ‚ÈÆ÷ªÊfi ¬˝ÕÊŸÊ Á‚ãœÈÆŸ¸ ˇÊÊŒfi ©UÁfl¸ÿÊ √ÿfiEÒØ–
•Á◊fiŸÃË ŒÒ√ÿÊfiÁŸ fl˝ÃÊÁŸ ‚Íÿ¸ÓSÿ øÁà ⁄U®R|‡◊Á÷fiŒÎ¸‡ÊÊŸÊH§12H
…ŒtÚto : {™w»Þtuyu Ý-su{ Ðàæê‹æì-„tÞ ytrŒ …þwytu™u «t fhe™u ði~Þ WL™r‚ fhu Au-ð]rØ
…t{u Au, Ý-su{ ¨é|æxææ-ËwkŒh yiïÞo fh™the ÐíƒæÝæ-‚hk„tuÚte þçŒ fh‚e 程{é:-yíÞk‚ ðu„ðt™
™Œe ÿææïÎ:-s¤Úte ðÄu Au, ‚u{ ËwkŒh yiïÞo fhtð™the Q»tt f÷ƒ÷tx fh™tht …ûteytu™t þçŒtuÚte
þçŒðt¤e y™u ftuþtu «Ëth …t{‚e ç™~ææ-r[ºt-rðr[ºt Q»tt (©<±²æ-…]rÚtðe™e ËtÚtu) ¨ê²üS²{t‚Oz {kz÷ = ËqÞo {kz¤™t Úçà}æç|æ:-rfhýtuÚte öàææÝæ-su òuðt{tk ytðu Au, ‚u ¥ç}æÝ„è-Ëðo he‚u
hûtt fh‚e ÎñòæçÝ-rðît™tu{tk «rËØ ±í„æçÝ-ËíÞ…t÷™ ytrŒ ftÞtuo{tk òEñ„ì-ÔÞt ÚttÞ yÚtto‚T
su{tk rðît™tu r™Þ{tu™wk …t÷™ fhu Au, ‚u{ «r‚rŒ™ …tu‚t™t r™Þ{tu™wk …t÷™ fh‚e ™ïç„-òýðt{tk
ytðu Au, ‚u Q»tt = «¼t‚ft÷e™ ðu¤t™e rðãt™wËth ð‚o™ fhe™u r™hk‚h Ëw¾e Úttytu. (12)
¼tðtÚto : su{ …þwytu™e «t rð™t ðu…the y™u s¤™e «t rð™t ™Œe ytrŒ (s¤ «Œuþ)
Ëti¼tøÞþt¤e ƒ™‚t ™Úte, ‚u{ Q»ttft÷™e rðãt y™u …wÁ»ttÚto rð™t {™w»Þ «þkË™eÞ yiïÞoðt™
ƒ™e þf‚t ™Úte, ‚u{ òýðwk òuEyu. (12)
©U·SÃ|ìÊòÊ◊Ê ÷fi⁄UÊS◊èÿ¯ flÊÁ¡ŸËflÁÖ ÿŸfi ÃÊ∑¢§ ø ßfiÿ¢ ø œÊ◊fi®„H§13H
392
…ŒtÚto : nu Ëti¼tøÞftrhýe Mºte ! ±æç…Ýè±ç„-W¥t{
r¢Þt y™u yL™trŒ yiïÞoÞwõ‚ ‚wk ©¯:«¼t‚ Ë{t™ ¥S}æ|²}æì-y{tht {txu ç™~æ}æì-yŒT¼w‚ Ëw¾fthf Ä™™u ¥æ|æÚ-Äthý fh ²ïÝ-suÚte
y{u „æïÜU}æì-…wºt ™-y™u ‚u™t …t÷™ {txu yiïÞo „ݲ}æì-…tiºttrŒ ™-†e, ™tufh y™u ¼qr{™t
392
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
htßÞtrŒ™u {æ}æãï-Äthý fheyu. (13)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht «t‚:ft÷Úte ÷E™u ft÷ rð¼t„ y™wËth ftÞtuo fhðtÚte s Ëw¾™tk
Ëðo ËtÄ™tu «t fhe þftÞ Au. ítuÚte {™w»Þtu{tk r™íÞ yu{ fhðwk òuEyu. (13)
©U·Ê •l„ ªÊfi◊àÿEÊfiflÁà Áfl÷ÊflÁ⁄U– ⁄U®RflŒS◊ √ÿÈÆë¿ ‚ÍŸÎÃÊflÁÃH§14H
…ŒtÚto : nu †e ! su{ xææï}æç„-su™t ËkƒkÄ{tk „tÞtu ntuÞ Au, ¥Eæ±ç„-½tuztytu ntuÞ Au ‚Útt
¨êÝë„æ±ç„-su™t «þkË™eÞ ft{ Au ‚u ç±|ææ±çÚ-«r‚ûtý ðÄ‚e ŒeÂÂÞwõ‚ ©¯:-«t‚:ft÷™e ðu¤t
¥S}æï-y{tht {txu Úï±yæì-su{tk «þkrË‚ Ä™ ntuÞ, ‚u Ëw¾™u ç±, ©ÓÀ-«ftþ fhtðu Au, ‚uÚte y{u
¥l-yts §ã-yt s„‚{tk Ëw¾tu™u {æ}æãï-Äthý fheyu Aeyu. (14)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu «r‚rŒ™ Q»ttft÷{tk QXe™u ßÞtk ËwÄe Ëwðu ™rn íÞtk ËwÄe yt÷MÞ hrn‚
ƒ™e™u …h{ «Þí™Úte rðãt, Ä™ ‚Útt htßÞ™u y™u Ä{o-yÚto-ft{-{tuût™u rËØ fhðt òuEyu. (14)
ÿÈÆˇflÊ Á„ flÊfiÁ¡ŸËflàÿE°Êfi •lÊL§áÊÊ° ©Ufi·—–
•ÕÊfi ŸÊ ÁflEÊ ‚ÊÒ÷fiªÊãÿÊ flfi„H§15H
…ŒtÚto : nu †e ! su{ ±æç…Ýè±ç„-su{tk ¿tt™ y™u „{™ fhtÔtLtthe r¢Þt Au ‚u ©¯:-«¼t‚ðu¤t
¥L‡ææÝì-÷t÷ ¥EæÝì-[{f‚e, Vu÷t‚e rfhýtu™tu ²éÿ±-ËkÞtu„ fhu Au ¥‰æ:-…ùt‚T Ý:-y{tht {txu
ç±Eæ-Ë{M‚ ¨æñ|æxææç‹æ-Ëti¼tøÞðt™ ftÞtuo™u Ëthe he‚u «t fhtðu çã-s Au, ‚u{ ¥l-yts
‚wk þw¼ „wýtuÚte Þwõ‚ y™u ¥æ±ã-ËðoºtÚte «t fh. (15)
¼tðtÚto : «r‚rŒ™ r™hk‚h …wÁ»ttÚto rð™t {™w»Þtu™u yiïÞo™e «t Út‚e ™Úte, ítuÚte ‚uytuyu
yuðtu r™íÞ «Þí™ fhðtu òuEyu fu suÚte yiïÞo™e ð]rØ ÚttÞ. (15)
•|‡flfiŸÊ flÁûʸ⁄U®RS◊ŒÊ ªÊ◊figdÊ Á„⁄UfiáÿflØ–
•flʸª˝Õ¢ ‚◊fiŸ‚Ê ÁŸ ÿfië¿Ã◊˜H§16H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ y{u Îdæ-f÷t-ftiþ÷trŒ™t fthýÚte Œw:¾ ytrŒ™e r™ð]r¥t fh™tht
¨}æݨæ-yuf Ë{t™ rð[th™e ËtÚtu rðã{t™™e Ë{t™ ¥çEÝæ-yÂø™ y™u s¤ ¥S}æ„ì-y{the
xææï}æ„ì-su{tk ErLÿÞtu «ËL™ ÚttÞ ðt çãÚ‡²±„ì-«þkrË‚ ËwðýtorŒ …ŒtÚto ðt rðãtrŒ „wýtu™t «ftþÚte
rðã{t™ ðt ±<„:-ytððt-sðt™t ft{{tk ð‚o{t™ ‚u ¥±æüÜUì-™e[u yÚtto‚T s¤ MÚtt™tu ‚Útt yL‚rhût{tk
Úƒ}æì-h{ý fhtð™th rð{t™ ytrŒ hÚt ËBtqnLtu ‹²æ²ÓÀ„}æì-ËBÞfT r™Þ{{tk ht¾eyu Aeyu, ‚u
Q»tt:ft÷Úte Þwõ‚ yÂø™ y™u s¤ ‚Útt ‚uÚte Þwõ‚ hÚt Ë{qn™u «r‚rŒ™ rËØ fheyu Aeyu, ‚u{
‚{u …ý rËØ fhtu. (16)
ÉøðuŒ¼t»Þ
393
Ëqõ‚-92
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu «r‚rŒ™ r¢Þt y™u r™…wý‚t îtht yÂø™-s¤ ytrŒÚte rð{t™ ytrŒ
Þt™tu rËØ fhe™u y™u fŒe ûteý ™ Út™th Ä™™u «t fhe™u Ëw¾e ƒ™ðwk òuEyu. (16)
ÿÊÁflàÕÊ ‡∂UÊ∑§◊Ê ÁŒflÊ ÖÿÊÁḟÊfiÿ ø∑˝§ÕÈfi—–
•Ê Ÿ ™§¡Z®®fi fl„Ã◊|‡flŸÊ ÿÈÆfl◊˜H§17H
…ŒtÚto : nu rþÕ…rðãt™t yæÞt…f y™u W…Œuþf rðît™tu ! ²é±}æì-‚{u su ¥çEÝæ-yÂø™ y™u
ðtÞw …Ýæ²-{™w»Þ Ë{qn™u {txu çα:-ËqÞo™t Á²æïç„:-«ftþ™u ¥æ, ™ÜíUƒé:-Ëthe he‚u rËØ fhtu
Atu §yƒæ-yux÷t {txu Ý:-y{tht {txu ÔHæïÜU}æì-©uc ðtýe y™u ª…ü}æì-…ht¢{ y™u yL™trŒ
…ŒtÚttuo™u ¥æ, ±ã„}æì-Ëðo he‚u «t fhtðtu. (17)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu, fu ðtÞw y™u rðãw‚T rð™t ËqÞo «ftþ Út‚tu ™Úte y™u ‚u
ƒL™u™e rðãt ‚Útt ‚u™tÚte W…fth „úný fÞto rð™t ftuE™u rðãt™e rËrØ Út‚e ™Úte. (17)
∞„ ŒflÊ ◊fiÿÊ÷ÈflÊfi ŒdÊ Á„⁄UfiáÿflûʸŸË– ©U·’ȸœÊfi fl„ãÃÈÆ ‚Ê◊fi¬ËÃÿH§18H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! yt… su Îï±æ-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ }æ²æï|æé±æ-Ëw¾™e ¼tð™t fh™tht çãÚ‡²±œæüÝè«ftþ™t ð‚o™™u htÏteLtu ‚Útt Îdæ-rðãt™t W…Þtu„™u «t fhe™u Ë{M‚ Œw:¾™tu rð™tþ fh™th
yÂø™, ðtÞw ©cæÏæéü{:-«¼t‚ðu¤t™u ò„]‚ fh™tht ËqÞo™t rfhýtu™u «fx fhu Au, ‚u™tÚte ¨æï}æÐ脲ïsu ÔÞðnth{tk …wrü, þtÂL‚ ytrŒ ‚Útt „wýÞwõ‚ …ŒtÚttuo™wk …t™ fhðt{tk ytðu Au, ‚u™t {txu Ëðo
{™w»Þtu Ët{ÚÞo §ã-yt ËkËth{tk ¥æ±ã‹„é-Ëthe he‚u «t fhu. (18)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht rŒðË W„‚t-Wí…L™ Út‚t …ý yÂø™ y™u ðtÞw rð™t …ŒtÚttuo™tu ¼tu„
«t fhe þft‚tu ™Úte, ítuÚte yu (yÂø™ y™u ðtÞwÚte W…fth „úný™wk) ftÞo r™íÞ fhðwk òuEyu. (18)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Q»tt y™u yrï …ŒtÚttuo™t „wýtu™tk ðýo™Úte …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu
yt Ëqõ‚tÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (92)
Ëqõ‚-93
•ÇŸËfi·Ê◊ÊÁfl◊¢ ‚È ◊fi ‡ÊÎáÊÈÆâ flÎfi·áÊÊ „flfi◊˜–
¬˝ÁÃfi ‚ÍÆÄÃÊÁŸfi „ÿ¸Ã¢ ÷flfiâ ŒÊfi‡ÊÈ· ◊ÿfi—H§1H
…ŒtÚto : nu ±ë¯‡ææ-rðãt y™u W¥t{ rþûtt™t Œt‚t ¥xÝè¯æï}ææñ-yÂø™ y™u [kÿ{t™e Ë{t™
rðþu»t ¿tt™ y™u þtÂL‚ „wýÞwõ‚ ¼ýtð™th
394 y™u …heûtt ÷u™th rðît™tu ! ‚{u ƒL™u }æï-{tht
Ðí焨êv„æçÝ-su{ ©uc yÚto Wå[thý fhðt{tk ytðu Au ‚u „tÞºte ytrŒ AkŒtuÚte Þwõ‚ ðuŒMÚt Ëqõ‚tu
y™u §}æ}æì-yu ã±}æì-„úný fhðt ÞtuøÞ rðãt™t þçŒ, yÚto y™u ËkƒkÄÞwõ‚ ð[™™u ¨éŸæë‡æé„}æìËthe he‚u Ëtk¼¤tu Îæàæé¯ï-y™u ¼ýðt{tk {™ yt…™th {the rðãtÚteo {txu }æ²:-Ëw¾™e ã²ü„}æì-
394
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ft{™t fhtu, yt he‚u rðãt™t «ftþf |汄}æì-Úttytu. (1)
¼tðtÚto : ftuE…ý {™w»Þ™u rðãt ¼ýtÔÞt y™u …heûtt ÷eÄt rð™t «t Út‚e ™Úte y™u ftuE
…ý {™w»Þ …qýo rðãt rð™t ƒeò™u ¼ýtðe yÚtðt …heûtt ÷E þf‚tu ™Úte; y™u yu rðãt rð™t
Ëðo Ëw¾tu {¤‚tk ™Úte, ítuÚte rðãt «t fhðe òuEyu. (1)
•ÇŸËfi·Ê◊Ê ÿÊ •l flÊfiÁ◊Œ¢ fløfi— ‚¬ÿ¸ÁÃfi–
ÃS◊Òfi œûÊ¢ ‚ÈÆflËÿZ ªflÊ¢ ¬Ê·¢ Sfl‡√ÿfi◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu ¥çxݯæï}ææñ-yæÞt…f y™u Ëw…heûtf rðît™tu ! ²:-su ¼ý™th ¥l-yts ±æ}æì‚{tht §Î}æì-yu ±™:-rðãt™t ð[™™u ¨Ð²üç„-Ëuðu „S}æñ-‚u™u {txu SÃæàÃÄæ}æì-su ©uc ½tuztytuÚte
Þwõ‚ ¨é±è²ü}æì-Ëðtuo¥t{ ƒ¤ su rðãtÇÞtËÚte ÚttÞ ‚u xæ±æ}æì-RrLÿÞ y™u „tÞ ytrŒ …þwytu™t
Ðæï¯}æì-ËðoÚtt þheh y™u ytí{t™e …wrü fh™tht Ëw¾™u {œæ}æì-«Œt™ fhtu. (2)
¼tðtÚto : su ƒúñ[the rðãt ¼ýtð™th y™u …heûtt fh™th «íÞu W¥t{ «u{ ht¾e™u, ‚u ƒL™u™tu
r™íÞ Ëkøt fhu Au, ‚u s {ntrðît™ ƒ™e™u Ëðo Ëw¾™u «t fhu Au. (2)
•ÇŸËfi·Ê◊Ê ÿ •Ê„ÈfiÁÃ¥ ÿÊ flÊ¢ ŒÊ‡ÊÊfihÁflc∑ΧfiÁÃ◊˜–
‚ ¬˝¡ÿÊfi ‚ÈÆflËÿZ ÁflE◊ÊÿÈÆ√ÿ¸®fi‡ŸflØH§3H
…ŒtÚto : ²:-su Ëðo™wk rn‚ [tn™th y™u ²:-su Þ¿t™wk y™wct™ fh™th {™w»Þ ¥xÝè¯æï}ææ¼tir‚f yÂø™ y™u ðtÞw ±æ}æì-yu ƒL™u™e {æÞ{tk ãç±cÜëUç„}æì-ntu{ fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™tk fthý
Y… ¥æãéç„}æì-Ît]íttrŒ Ëðtuo¥t{ Ëw„krÄ‚ ytrŒ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ ytnwr‚ Îæàææ„ì-yt…u, ¨:-‚u Ðí…²æ©uc ËL‚t™Þwõ‚ «òÚte ¨é±è²ü}æì-©uc …ht¢{ Þwõ‚ ç±E}æì-Ë{„ú ¥æ²é:-ytÞw™u òàÝìÃæyæì-«tÂ
ÚttÞ Au. (3)
¼tðtÚto : su rðît™tu ðtÞw, ð»tto, s¤ y™u yti»trÄ™e þwrØ {txu ËwËkMf]ít nrð™tu yÂø™{tk
ntu{ fhe™u, W¥t{ Ëtu{÷‚t ytrŒ™u «t fhe™u «týeytu™u Ëw¾e fhu Au, ‚uytu þheh y™u ytí{t™t
ƒ¤Úte Þwõ‚ ÚtE™u …qýo Ëw¾fthf ytÞw™u «t fhu Au, yLÞ ™rn. (3)
•ÇŸËfi·Ê◊Ê øÁà ÃmËÿZ®®fi flÊ¢ ÿŒ◊ÈficáÊËÃ◊fl‚¢ ¬ÁáÊ¢ ªÊ—–
•flÊfiÁÃ⁄Uâ ’΂fiÿSÿ ‡Ê·Ê˘ÁflfiãŒÃ¢ ÖÿÊÁÃ⁄U∑¢Ó§ ’„Èèÿfi—H§4H
…ŒtÚto : su ¥x‹æè¯æï}ææ-ðtÞw y™u rðãw‚T-Äæyæì-su ¥±¨}æì-hûtt ytrŒ Ðç‡æ}æì-ÔÞðnth™u ¥}æéc‡æè„}æì[tuhð‚T «rËØ-y«rËØ „úný fhe™u, xææ:-ËqÞo™t rfhýtu™tu rðM‚th fhe™u, ¥±æç„Ú„}æì-ykÄfth™tu
rð™tþ fhe™u, Ïæãé|²:-y™uf …ŒtÚttuoÚte »ÜU}æì-yuf Á²æïç„:-ËqÞo™t «ftþ™u ¥ç±‹Î„}æì-«t fhtðu
ÉøðuŒ¼t»Þ
395
Ëqõ‚-93
Au. su™u ±ë¨²S²-Ztkf™th ËqÞo™t àæï¯:-yðþu»t ¼t„ ÷tuftu™u «t ÚttÞ Au; ±æ}æì-‚u™t „„ì-‚u
±è²ü}æì-…ht¢{ ™ïç„-rðrŒ‚ Au-Ëðo ftuE òýu Au. (4)
¼tðtÚto : sux÷wk (…ý) «rËØ ykÄfth™wk r™ðthf y™u Ëðo ÷tuftu™u «ftrþ‚ fh™th ‚us Wí…L™
ÚttÞ Au, ‚u Ëðo fthýY… ðtÞw y™u rÔtãwítÚte ÚttÞ Au, yu{ {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu. (4)
ÿÈÆfl◊ÃÊÁŸfi ÁŒÁfl ⁄UÊfiøŸÊãÿÁÇŸ‡øfi ‚Ê◊ ‚∑˝fi§ÃÍ •œûÊ◊˜–
ÿÈÆfl¢ Á‚ãœÍ°Ó®⁄U®RÁ÷‡ÊfiSÃ⁄UfllʌǟËfi·Ê◊Êfl◊ÈfiÜøâ ªÎ÷ËÃÊŸ˜H§5H
…ŒtÚto : ÄæéÃæ}æì-yu ¨ÜíU„ê-yuf Ë{t™ ft{ fh™tht ƒu yÚtto‚T ¥çxÝ:-rðãw‚T-™-y™u ¨æï}æƒnw s Ëw¾ Wí…L™ fh™tht ðtÞw çÎç±-‚tht„ý{tk su Úæï™ÝæçÝ-«ftþ Au, »„æçÝ-yu™u ¥{œæ}æìÄthý fhu Au. ²é±}æì-‚u ƒL™u 程{êÝì-Ë{wÿ™u Äthý fhe™u yÚtto‚T ‚u™t s¤™u Ëqfðu Au, ‚u xæë|æè„æÝ왌e, {tuxe ™Œeytu y™u Ë{wÿtu™u ‚uytu ¥xÝè¯æï}ææ-rðãw‚T y™u ðtÞw ¥±læ„ì-®™rŒ‚ ¥ç|æàæS„ï:‚u™t «ðtnY… h{ý™u htuf™tht nu‚wÚte ¥}æé@„}æì-Atuzu Au yÚtto‚T ð»tto™t {txu ‚u™tÚte ÷eÄu÷-þtur»t‚
s¤™u …]rÚtðe …h Atuzu Au-ðhËtðu Au. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu, fu ðtÞw y™u rðãw‚T s Ëðo ÷tuftu™tk Ëw¾ y™u Äthý
ytrŒ ÔÞðnthtu{tk nu‚w ntuÞ Au. (5)
•Êãÿ¢ ÁŒflÊ ◊ÊfiÃÁ⁄UEÊfi ¡÷Ê⁄UÊ◊fiâŸÊŒãÿ¢ ¬Á⁄Ufi ‡ÿŸÊ •º˝fi—–
•ÇŸËfi·Ê◊Ê ’˝rÊfiáÊÊ flÊflΜʟÊL§¢ ÿôÊÊÿfi ø∑˝§ÕÈL§ ∂UÊ∑§◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su Ïæíræ‡ææ-…h{uïhÚte ±æ±ë{æÝæ-WL™r‚ …t{u÷ ¥çxݯæï}ææ-yÂø™
y™u ðtÞw ²¿ææ²-¿tt™ y™u f{o{Þ Þ¿t™u {txu ©L}æì-y™uf «fth HæïÜU}æì-òuðt{tk ytðu Au ‚u
÷tuf Ë{qn™u ™ÜíU‰æé:-«fx fhu Au, ‚u{tkÚte }ææ„çÚEæ-ðtÞw su ytftþ{tk þÞ™ fh™th Au, ‚u çα:ËqÞo ytrŒ ÷tufÚte ¥‹²}æì-ƒeò y«rËØ fthý ÷tuf Au ‚u™u ¥æ, …|ææÚ-Äthý fhu Au; ‚Útt à²ïÝ:ðu„ðt™ ½tuzt Ë{t™ ð‚o™th yÂø™ ¥Îíï:-{u½Úte ¥}手ææyæì-{kÚt™ fhu Au, ‚u™u òýe™u W…Þtu„
fhtu. (6)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! yu ðtÞw y™u rðãwítTLtt ƒu MðY… Au. yuf fthýY… y™u ƒeswk
ftÞo Y…. ‚u{tk su ‘fthý’ ™t{ðt¤tu Au, ‚u rðþu»t ¿tt™ îtht òýðt ÞtuøÞ Au y™u su
ftÞo™t{ðt¤t Au, ‚u ftÞo™t{f ðtÞw™t îtht
396yÚtðt yÂø™ îtht fthý ™t{f (ðtÞw yÚtðt yÂø™){tk
‚{u «ðuþ fhtu. yus Ëh¤ {t„o Au, fu ‘ftÞo’ ™t îtht ‘fthý’ {tk «ðuþ fhðt{tk ytðu, ‚u{
‚{u òýtu. (6)
396
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
•ÇŸËfi·Ê◊Ê „Áfl·— ¬˝|SÕfiÃSÿ flËâ „ÿ¸Ó®Ã¢ flηáÊÊ ¡ÈÆ·ÕÊfi◊˜–
‚ÈƇÊ◊¸ÓÊáÊÊ Sflflfi‚Ê Á„ ÷ÍÆÃ◊ÕÊfi œûÊ¢ ÿ¡fi◊ÊŸÊÿ ‡Ê¢ ÿÊ—H§7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su ±ë¯‡ææ-ð»tto Útðt{tk r™r{¥t ¨éàæ}ææü‡ææ-©uc Ëw¾ fh™tht ¥xÝè¯æï}ææ«rËØ ðtÞw y™u yÂø™ ÐíçSƒ„S²-Œu~t ŒuþtL‚h{tk …ntU[tz™th ã籯:-ntu{u÷ ½e ytrŒ™u ±è„}æìÔÞt Út‚tk, ã²ü„}æì-«t Út‚tk, …é¯ïƒæ}æì-Ëuð™ fh‚t y™u S±±¨æ-W¥t{ hûtf |æê„}æì-ntuÞ Au.
¥ƒ-‚Œ™L‚h çã-yu fthýu ²…}ææÝæ²-Sð™u {txu y™k‚ àæ}æì-Ëw¾™u {œæ}æì-Äthý fhu Au, ‚Útt
²æï:-su …ŒtÚttuo™u …]ÚtfT-…]ÚtfT fhu Au, ‚u™tu Ëthe he‚u W…Þtu„ fhtu. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht yÂø™{tk sux÷t …ý Ëw„kÄ ytrŒÚte Þwõ‚ ÿÔÞtu ntu{ðt{tk ytðu Au,
‚u ðtÞw îtht ytftþ{tk …ntU[e™u {u½ Ë{qn{tk hnu÷ s¤™u þwØ fhe™u, Ëðo «týeytu™tk Ëw¾™t
fthý ƒ™e™u Ä{o-yÚto-ft{-{tuût™u rËØ fh™th ƒ™u Au, yu{ òýðwk òuEyu. (7)
ÿÊ •ÇŸË·Ê◊Êfi „Áfl·Êfi ‚¬ÿʸ®gfi®flº˝ËøÊ ◊Ÿfi‚Ê ÿÊ ÉÊÎÆßfi–
ÃSÿfi fl˝Ã¢ ⁄UfiˇÊâ ¬ÊÃ◊¢„fi‚Ê Áfl‡Ê ¡ŸÊfiÿ ◊Á„ ‡Ê◊¸®fi ÿë¿Ã◊˜H§8H
…ŒtÚto : ²:-su rðît™ {™w»Þ Îï±Îíè™æ-W¥t{ rðît™tu™tu Ëífth fhe™u }æݨæ-{™Úte ðt Íæëyæï‹æ½e y™u s¤ ‚Útt ã籯æ-ËwËkMf]‚ fhu÷ nrðÚte ¥x‹æè¨æï}ææ-ðtÞw y™u yÂø™™wk ¨Ð²æü„ì-Ëuð™ fhu
‚Útt ²:-su r¢Þt fh™th {™w»Þ yu™t „wýtu™u òýu, „S²-‚u ƒL™u™t ±í„}æì-ËíÞ ¼t»tý ytrŒ
Mð¼tð™e yu ƒL™u Úÿæ„}æì-hûtt fhu Au, ¥¢ã¨:-ûtwÄt y™u ßðh ytrŒ htu„tu™u Ðæ„}æì-™ü fhe™u
ƒ[tðu Au, ç±àæï-«ò y™u …Ýæ²-Ëuðfs™tu™u {txu }æçã-yíÞk‚ «þkËt fhðt ÞtuøÞ àæ}æü-Ëw¾ ðt
½h™u ²ÓÀ„}æì-«Œt™ fhu Au. (8)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu yÂø™ ntuºt-nð™ ytrŒ f{oÚte ðtÞw, ð»tto y™u s¤™e þwrØ îtht …ŒtÚttuo™u
þwØ-…rðºt fhu Au, ‚uytu «týeytu™u Ëw¾e fhu Au. (8)
•ÇŸËfi·Ê◊Ê ‚flfiŒ‚Ê ‚„ÍfiÃË flŸÃ¢ Áª⁄Ufi—– ‚¢ ŒfiflòÊÊ ’fi÷ÍflÕÈ—H§9H
…ŒtÚto : su ¨ãê„è-yuf Ë{t™ ðtýeðt¤t ¨±ïΨæ-ËBÞfT-ntu{u÷ …ŒtÚtoÞwõ‚ ¥çxݯæï}ææ-Þ¿t
V¤™u rËØ fh™tht yÂø™ y™u ðtÞw Îï±~ææ-rðît™ ðt rŒÔÞ „wýtu{tk ¨}Ïæ|æ걃é:-Ëk¼rð‚ ÚttÞ
Au, ‚uytu çxæÚ:-ðtýeytu™wk ±Ý„}æì-ËBÞfT Ëuð™ fhu Au. (9)
¼tðtÚto : Þ¿t ytrŒ™e r¢Þtytu îtht ðtÞw™e þwrØ™t rð™t «týeytu™u Ëw¾ Ëk¼ð ™Úte. ítuÚte
{™w»Þtuyu ‚u™u r™íÞ fhðt òuEyu. (9)
•ÇŸËfi·Ê◊ÊflŸŸfi flÊ¢ ÿÊ flʯ ÉÊÎÆß ŒÊ‡ÊfiÁÖ ÃS◊Òfi ŒËŒÿâ ’ÎƄØH§10H
ÉøðuŒ¼t»Þ
397
Ëqõ‚-93
…ŒtÚto : ²:-su {™w»Þ ±æ}æì-yu™e {æÞ{tk ¥ÝïÝ-yu Íæëyæï‹æ-½e ðt s¤Úte ytnwr‚ytu yt…u
Au ðt ±æ}æì-‚u™e W¥tus™tÚte W…fthtu™u „úný fhu Au ‚u™u {txu ¥xÝè¯æï}ææ-rðãw‚T y™u ðtÞw Ïæëã„ì{nt™ rð¿tt™ y™u ËwÏtLtu Îèβ„}æì-«ftrþ‚ fhu Au. (10)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu r¢Þt Y…e Þ¿ttu™wk y™wct™ fhu Au, ‚uytu yt ËkËth{tk yíÞk‚ Ëti¼tøÞ™u
«t fhu Au. (10)
•ÇŸËfi·Ê◊ÊÁfl◊ÊÁŸfi ŸÊ ÿÈÆfl¢ „√ÿÊ ¡Èfi¡Ê·Ã◊˜– •Ê ÿÊfiÃ◊Ȭfi Ÿ— ‚øÊfiH§11H
…ŒtÚto : ²é±}æì-su ¥xÝè¯æï}ææ-Ë{M‚ {qŠ‚{t™ …ŒtÚttuo™tu ËkÞtu„ fh™tht yÂø™ y™u ðtÞw Ý:y{™u §}ææç‹æ-yu ãòæ-Œuðt-y™u ÷uðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™wk …é…æ﯄}æì-ðthkðth Ëuð™ fhu Au, ‚uytu ¨™æÞ¿t™tu rðþu»t rð[th fh™tht Ý:-y{™u ©Ð, ¥æ, ²æ„}æì-Ëthe he‚u {¤u Au. (11)
¼tðtÚto : ßÞthu Þ¿tÚte Ëw„krÄ‚ ytrŒ ÿÔÞÞwõ‚ yÂø™, ðtÞw Ëðo …ŒtÚto™e Ë{e… {¤e™u
‚u{tk M…þo fhu Au; íÞthu Ëðo™e …wrü ÚttÞ Au. (11)
•ÇŸËfi·Ê◊Ê Á¬Æ¬ÎÃ◊fl¸Ó®ÃÊ Ÿ •Ê åÿÊfiÿãÃÊ◊ÈÆ|dÿÊfi „√ÿ‚ÍŒfi—–
•S◊ ’∂UÊfiÁŸ ◊ÉÊflfià‚È œûÊ¢ ∑ΧáÊÈÆâ ŸÊfi •äfl⁄U¢ üÊÈfiÁc≈®◊ãÃfi◊˜H§12H
…ŒtÚto : nu htò-«ò™t …wÁ»ttu ! ‚{u ¥xÝè¯æï}ææ-…t÷™™u {txu yÂø™ y™u ðtÞw™e Ë{t™
Ý:-y{tht ¥±ü„:-½tuztytu™wk çÐÐë„}æì-…t÷™ fhtu, su{ Nò¨êÎ:-ŒqÄ, Œnª ytrŒ …ŒtÚttuo™u yt…™the
©çd²æ:-„tÞtu ¥æ, Œ²æ²‹„}æì-…wü ÚttÞ Au, ‚u{ Ý:-y{™u ŸæçcÅ}æ‹„}æì-þe½ú ƒnws Ëw¾™u {txu
¥Š±Ú}æì-ÔÞðnthY…e Þ¿t™u }æÍæ±y¨é-«þkrË‚ Ä™Þwõ‚ MÚtt™, ÔÞðnth ðt rðît™tu{tk ÜëU‡æé„}æì«fx fhtu, ¥S}æï-y{tht {txu ÏæHæçÝ-ƒ¤tu™u {œæ}æì-Äthý fhtu. (12)
¼tðtÚto : ðtÞw y™u rðãw‚T rð™t ftuE™t ƒ¤ y™u …wrü Út‚tk ™Úte, ítuÚte ËwrðMítth…qðof yu™tu
ftÞtuo{tk W…Þtu„ fhðtu òuEyu. (12)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ðtÞw y™u rðãwítTLtt „wýtu™wk ðýo™ fhðtÚte yt Ëqõ‚tÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e
ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (93)
Ëqõ‚-94
ß◊¢ SÃÊ◊◊„¸Ó®Ã ¡ÊÃflfiŒ‚ ⁄UÕfiÁ◊fl ‚¢ ◊fi®„◊Ê ◊ŸË·ÿÊfi–
÷º˝Ê Á„ Ÿ— ¬˝◊fiÁÃ⁄USÿ ‚¢‚lÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§1H
398
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðãtrŒ „wýtuÚte rðÏÞt‚ rðît™ ! su{ ±²}æì-y{u }æÝ诲æ-rðãt, r¢Þt
y™u rþûttÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ ƒwrØ ¥ãü„ï-ÞtuøÞ …愱ïΨï-su Wí…L™ ÚtÞu÷ s„‚™t …ŒtÚttuo™u òýu
398
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
A
u
±æ-Wí…L™ ÚtÞu÷ ftÞoY… ÿÔÞtu{tk rðã{t™ ‚u rðît™™u {txu Úƒç}æ±-su{ rðnth fhtð™th rð{t™
ytrŒ Þt™™u, ‚u{ §}æ}æì-ftÞtuo{tk «ð]¥t yu S„æï}æ}æì-„wý fe‚o™™u ¨¢}æãï}æ-«þkrË‚ fhu; ±æ ¥S²yu „±-yt…™t ¨w²ï-r{ºt‚t™u {txu ¨¢¨çÎ-su{tk rðît™ ÂMÚt‚ ÚttÞ Au, ‚u ˼t{tk Ý:-y{the
|æÎæ:-fÕÞtýfthf Ðí}æç„:-«ƒ¤ ƒwrØ Au, ‚u™u çã-s }ææ, çÚ¯æ}ææ-™ü ™ fhtu, ‚u{ yt… …ý
™ü ™ fhtu. (1)
¼tðtÚto : su{ (÷tuftu) rþÕ… rðãtÚte ƒ™tðu÷ rð{t™ ytrŒ Þt™tu™u ËBÞfT rËØ fhe™u r{ºttu™tu
Ëífth fhu, ‚u{ s …wÁ»ttÚtoÚte rðît™tu™tu Ëífth fhu.
ßÞthu-ßÞthu ˼tËŒ ˼t{tk ƒuËu, íÞthu íÞthu nX y™u Œwht„ún™tu íÞt„ fhe™u Ëðo™t
fÕÞtýfthe ftÞtuo™tu íÞt„ ™ fhu.
su-su yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo{tk rð¿tt™ Au, ‚u™u Ëðo™e ËtÚtu r{ºt¼tðÚte ð‚eo™u Ëðo™u ƒ‚tðu.
‚u™t rð™t {™w»Þtu™wk rn‚ Ëk¼ð ™Úte. (1)
ÿS◊Ò àfl◊Êÿ¡fi‚ ‚ ‚ÊfiœàÿŸflʸ ˇÊfiÁà Œœfià ‚ÈÆflËÿ¸Ó◊˜–
‚ ÃÍfiÃÊfl ŸÒŸfi◊‡ŸÊàÿ¢„ÁÃ⁄UÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§2H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëðo rðãt™t rðþu»t ¿tt‚t rðît™ ! ¥Ý±æü-½tuztytu rð™t yÂø™ ytrŒÚte
[÷tðu÷ rð{t™ ytrŒ Þt™™e Ë{t™ y±}æì-yt… ÄæS}æñ-su ¥æ²…¨ï-ËðoÚtt Ëw¾ŒtÞf Sð™u {txu
hûtt™u ¨æ{ç„-rËØ fhtu Atu, ¨:-‚u SæéÃæèÄæü}æì-su r{ºttu™t ft{{tk Ëðtuo¥t{ …ht¢{ Au, ‚u™u Î{„ïÄthý fhu Au y™u ‚u „ê„æ±-‚u™e ð]rØ fhu Au, »Ý}æì-yu W¥t{ „wýÞwõ‚ …wÁ»t™u ¥¢ãç„:-Œrhÿ‚t
Ý, ¥ÔÝæïç„-«t Út‚e ™Úte, ¨:-‚u ÿæïç„-Ëw¾{tk hnu Au, yu{ „±-yt…™t ¨w²ï-r{ºt¼tð{tk
±²}æì-y{u }ææ, çÚ¯æ}æì-Œw:¾e ™ ÚtEyu. (2)
¼tðtÚto : su ÷tuftu rðît™tu™e ˼t{tk yÚtðt yÂø™ rðãt{tk r{ºt‚t™wk yt[hý fhu Au,
‚uytu þheh y™u ytí{t™t …qýo ƒ¤™u «t fhe™u ‚Útt Ëw¾ Ëk…L™ ƒ™e™u r™ðtË fhu Au,
yLÞ ™rn. (2)
‡Ê∑§◊fi àflÊ ‚Á◊œ¯ ‚ÊœÿÊ ÁœÿSàfl ŒflÊ „Áfl⁄UfiŒãàÿÊ„ÈfiÃ◊˜–
àfl◊ÊfiÁŒàÿÊ° •Ê flfi„ ÃÊŸÔ˜ sÔ‰1>‡◊SÿÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§3H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëðo rðãtytu{tk fwþ¤ ˼tæÞût ! ±²}æì-y{u y±æ-yt…™tu yt©Þ ÷E™u
¨ç}æ{}æì-suÚte ËBÞfT «ftþ ÚttÞ Au, ‚u r¢Þt™u fhe àæÜïU}æ-þfeyu. y±}æì-yt… y{the ç{²:-
ÉøðuŒ¼t»Þ
399
Ëqõ‚-94
ƒwrØ y™u f{tuo™u ¨æ{²-rËØ fhtu. y±ï-ítBttht nGttíteBtt yt…™t ÎïÃæ:-rðît™tu ¥æãé„}æì-Ëthe he‚u
Mðefth fhu÷ ãç±:-¾tðt ÞtuøÞ yL™™wk ¥Îç‹„-¼tus™ fhu Au, ‚uÚte yt… ¥æçÎyÄææ‹æì- yzíttÕteË
Ôt»to çtúñåtGtoLtu Ãtqht fhuÕt çtúñåttrhGttuukLtu ¥æ, ±ã-«t fhtu, „æÝì-‚uytu™u çã-s y{u ©à}æç¨-[tneyu
Aeyu yuðt „±-yt…™t ¨w²ï-r{ºt ¼tð{tk }ææ, çÚ¯æ}æ-Œw:¾e ™ ÚtEyu. (3)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu rðît™tu™t Ëk„™tu yt©Þ fhe™u rðãt y™u yÂø™-ËkƒkÄe ftÞtuo™u rËØ
fhðt {txu Ën™þe÷‚t Äthý fhu Au, ‚uytu ƒwrØ{t™ y™u r¢Þtþe÷ ƒ™e™u Ëw¾e ÚttÞ Au. (3)
÷⁄UÊfi◊ä◊¢ ∑ÎƧáÊflÊfi◊Ê „flË¥®Á·fi à ÁøÃÿfiã× ¬fl¸ÓáÊʬfl¸áÊÊ flÿ◊˜–
¡ËflÊÃfifl ¬˝Ã⁄U¢ ‚ÊfiœÿÊ ÁœÿÊ˘ÇŸ ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§4H
…ŒtÚto : nu ¥x‹æï-rðît™T ! бü‡ææбü‡ææ-Ëk…qýo ËtÄ™tuÚte 癄²‹„:-„wýtu™u [qkxe™u ±²}æì-y{u
„ï-yt…™u {txu ðt yu yÂø™™u {txu ã±è¢ç¯-Þ¿t™u ÞtuøÞ su …ŒtÚto Au ‚u™u Ëthe he‚u ÜëU‡æ±æ}æfheyu y™u §Š}æ}æì-$Ä™ =ƒ¤‚ý |æÚæ}æ-÷tðeyu. yt… …è±æ„±ï-y{tht Sð™™u {txu ç{²:W¥t{ ƒwrØ ðt f{tuo™u Ðí„Ú}æì-yr‚ ©uc‚t su{ ÚttÞ ‚u{ ¨æ{²-rËØ fhtu. yu{ „±-yt…™t ðt
yu ¼tir‚f yÂø™™t ¨w²ï-r{ºt ¼tð{tk ±²}æì-y{u }ææ, çÚ¯æ}æ-Œw:¾e ™ ÚtEyu. (4)
¼tðtÚto : Ëu™t, ˼t y™u «ò{tk hnu÷ …wÁ»ttu™u su Ëßs™™u fthýu ƒwrØ y™u …wÁ»ttÚto ðÄu,
‚u™u {txu Ëðo ËtÄ™tu-W…fhýtu™u rËØ fhðt òuEyu y™u ‚uytu™e ËtÚtu r{ºt‚t™tu fŒe …ý íÞt„
™ fhðtu òuEyu. (4)
Áfl‡ÊÊ¢ ªÊ¬Ê •fiSÿ ø⁄U|ãà ¡ãÃflÊfi Ám¬ìÊ ÿŒÈÆà øÃÈfic¬ŒÄÃÈÁ÷fi—–
ÁøòÊ— ¬˝fi∑§Ã ©U·‚Êfi ◊„Ê° •SÿÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§5H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-W¥t{ Ëw¾tu™t rð¿tt…f ˼t ytrŒ ftÞtuo™t yæÞût ! yt…™t htßÞ{tk ðt
W¥t{ Ëw¾tu™wk rð¿tt™ fhtð™tht ¥S²-yu s„Œeïh™e Ë]rü{tk ç±àææ}æì-«òs™™t ²„ì-su xææïŒææ:…tðf „wý ðt …‹„±:-{™w»Þ ™Úç‹„-rð[hu Au; ðt ¥vyæéç|æ:-«rËØ f{o, «rËØ {t„o y™u «rËØ
htºteytu™e ËtÚtu ©¯¨:-rŒðËtu™u «t ÚttÞ Au; ðt su çmЄì-ƒu …„t Sð ™-ðt …„ne™ Ë…o
ytrŒ ©„-y™u ™„écŒæ„ì-[tu…„t …þw ytrŒ rð[hu Au ‚Útt su ç™~æ:-yŒT¼w‚ „wý-f{o-Mð¼tðÞwõ‚
ÐíÜïU„:-Ëðo ðM‚wytu™t ¿tt‚t s„Œeïh ðt ˼tæÞût yt… }æãæÝì-Ëðtuo¥t{ ¥ç¨-Atu, ‚u „±-yt…™t
¨w²ï-r{ºt ¼tðÚte ±²}æì-y{u }ææ, çÚ¯æ}æ-fŒe ƒu[u™ ™ ÚtEyu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su …h{uïh™e yÚtðt ˼t…r‚ rðît™™t {rn{tÚte ftÞo s„‚™e Wí…r¥t,
400 fŒe rðÎLt ™ fhðwk òuEyu. (5)
ÂMÚtr‚ y™u «÷Þ ÚttÞ Au, ‚u™e r{ºt‚t{tk
àfl◊fiäflÿȸL§Ã „ÊÃÊfiÁ‚ ¬ÍÆ√ÿ¸— ¬˝fi‡ÊÊSÃÊ ¬ÊÃÊfi ¡ŸÈ·Êfi ¬ÈÆ⁄UÊÁ„fi×–
400
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÁflEÊfi ÁflmÊ° •Ê|àfl¸ÓÖÿÊ œË⁄U ¬ÈcÿSÿÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§6H
…ŒtÚto : nu {èÚ-Äthý ytrŒ „wýÞwõ‚ ¥xÝï-W¥t{ ¿tt™ Œt‚t …h{uïh ðt ˼tæÞût ! su
fthýu Ðêòü:-…qðo {ntþÞtu™u {txu y™u [tnu÷ ¥Š±²éü:-Þ¿t™t ÞÚttuõ‚ ÔÞðnth™u Þwõ‚ ð‚o™th
y™u [tn™th ãæï„æ-Œu™th, ÷u™th ÐíàææS„æ-Ä{o, ©uc rþûtt y™u W…ŒuþÚte «[th fh™tht Ðæï„æ…rðºt y™u ƒeòytu™u …rðºt fh™tht ÐéÚæïçã„:-rn‚ «rËØ fh™tht ‚Útt ç±mæÝì-ÞÚttð‚T ¿tt‚t y±}æìyt… ¥ç¨-Atu; ©yæ-y™u …Ýé¯æ-Wí…L™ ÚtÞu÷ s„‚™e ËtÚtu ç±Eæ-Ë{M‚ ¥æ<y±Á²æ-}Âíðòu™t
„wý «ftþf ft{tu™u Ðéc²ç¨-áZ fhtu Atu y™u fhtðtu Atu, yuÚte „±-yt…™t ¨w²ï-r{ºt¼tð{tk
±²}æì-y{u }ææ, çÚ¯æ}æ-fŒe Œw:¾e ™ ÚtEyu. (6)
¼tðtÚto : Ëðo™t yrÄctítt …h{uïh yÚtðt rðît™tu rð™t ËkËth™tk …t÷™ ytrŒ f{tuo Ëk¼ð
™Úte, ítuÚte {™w»Þtuyu ‚u (Eïh)™e rŒðË-ht‚ W…tË™t y™u yu (rÔtît™tu)™e Ëk„r‚ fhe™u Ëw¾e
ƒ™ðwk òuEyu. (6)
ÿÊ ÁflE× ‚ÈƬ˝ÃËfi∑§— ‚ŒÎ昧æ§Á‚fi ŒÍÆ⁄U Áøà‚ãÃÁgUÁŒflÊÁÃfi ⁄UÊø‚–
⁄UÊòÿÊfiÁ‡øŒãœÊ •ÁÃfi Œfl ¬‡ÿSÿÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§7H
…ŒtÚto : nu Îï±-ËíÞ «ftþf y™u ¥xÝï-Ë{M‚ ¿tt™ «Œt‚t ˼tæÞût ! su{ ²:-su ¨öÑìË{t™ òu™th y±}æì-yt… ¨éÐí„èÜU:-W¥t{ «‚er‚ fhtð™th ¥ç¨-Atu; ðt {qŠ‚{t™ …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚
fh™th ÎêÚï, 癄ì-Œqh{tk s ¨Ýì-«fx Út™th ËqÞoY…Úte su{ „çÇçÎÃæ-rðãw‚T [{fu Au ‚u{ ç±E„:ËðoºtÚte ¥ç„-yíÞk‚ Úæï-«ftþtu Atu, fu su™t rð™t Úæ~²æ:-htrºt{tk ¥‹{:; 癄ì-ytkĤt™e Ë{t™
¥ç„, Ðà²ç¨-yíÞk‚ Œu¾tu-Œu¾tztu Atu, ‚u yÂø™™t ðt „±-yt…™t ¨w²ï-r{ºt¼tð{tk ±²}æìy{u }ææ, çÚ¯æ}æì-fŒe «er‚ hrn‚ ™ ÚtEyu. (7)
¼tðtÚto : Œqh ÂMÚt‚ …ý ˼tæÞût LÞtÞ ÔÞðMÚtt™t-«ftþÚte-su{ rðã‚T yÚtðt ËqÞo …tu‚t™t
«ftþÚte {q‚o ÿÔÞtu™u «ftrþ‚ fhu Au-‚u{ „wýne™ «týeytu™u «ftrþ‚ fhu Au. ‚u™e ËtÚtu fÞt
rðît™™u r{ºt‚t ™ fhðe òuEyu, …hk‚w Ëðoyu fhðe òuEyu. (7)
¬Íflʸ®fi ŒflÊ ÷flÃÈ ‚ÈãflÃÊ ⁄UÕÊ˘S◊Ê∑¢§ ‡Ê¢‚Êfi •èÿfiSÃÈ ŒÍÆ…Kfi—–
ÃŒÊ ¡ÊfiŸËÃÊà ¬ÈficÿÃÊ fløÊ˘ÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§8H
…ŒtÚto : nu Îï±æ:-rðît™tu ! ‚{u suÚte ¥S}ææÜU}æì-y{u su rþÕ… rðãt™t rs¿ttËwytu Aeyu
‚u™wk Ðê±ü:-«Út{ Ëw¾ fh™tht Úƒ:-rð{t™trŒ Þt™ ÎêÉK:-su™u yrÄfth ™Úte ‚u™u Œw:¾…qðof rð[thðt
ÞtuøÞ |汄é-Atu ‚Útt Wõ‚ „wýðt¤tu hÚt à梨:-«þkË™eÞ ¥ç|æ-yt„¤ ¥S„é-Atu, „„ì-‚u rðãt
y™u W¥t{ rþûttÚte Þwõ‚ ±™:-ð[™Úte ¥æ, …æÝè„-yt¿tt yt…tu ©„-y™u ‚u™tÚte yt… Ðéc²„…wü Úttytu ‚Útt y{™u …wü fhtu.
ÉøðuŒ¼t»Þ
401
Ëqõ‚-94
nu ¥xÝï-W¥t{ rþÕ… rðãt™t ¿tt‚t …h{ «ðeý ! ¨é‹±„:-Ëw¾Úte yr¼rËõ‚ fhe™u „±yt…™t ðt yu ¼tir‚f yÂø™™e ¨w²ï-r{ºt‚t{tk ±²}æì-y{u }ææ, çÚ¯æ}æ-fŒe Œw:¾e ™ ÚtEyu.
(8)
¼tðtÚto : nu rðît™tu ! su he‚u {™w»Þtu{tk ytí{rðãt, rþÕ…rðãt y™u ÔÞðnthrðãt «ftrþ‚
ÚtE™u Ëw¾™e ð]rØ ÚttÞ, ‚uðt ‚{u «Þí™tu fhtu. (8)
flœÒŒÈ¸Æ—‡Ê¢‚Ê° •¬fi ŒÍÆ…®KÊfi ¡Á„ ŒÍÆ⁄U flÊ ÿ •|ãÃfi flÊ ∑§ ÁøfiŒÁòÊáÊfi—–
•ÕÊfi ÿôÊÊÿfi ªÎáÊà ‚Èƪ¢ ∑ÎƧäÿÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§9H
…ŒtÚto : nu ˼t, Ëu™t, þt÷t ytrŒ™t yæÞût rðît™T ! yt… su{ ÎêÉK:-Œwü ƒwrØðt¤t
y™u Îé:à梨æ‹æì-su™e Œw:¾ yt…™the rþ¾t{ý Au, ‚u ztfw ytrŒ ¥ç~æ‡æ:-þºtws™tu™u ÃæŠæñ:-‚tz™tytuÚte
¥Ð, …çã-y…½t‚T yÚtto‚T Œw„or‚Úte Œw:¾ yt…tu y™u þheh ±æ-ðt ytí{¼tðÚte ÎêÚï-Œqh ±æ-yÚtðt
¥ç‹„-Ë{e…{tk ²ï-su ÜïU癄ì-ftuE yÄ{eo þºtw hnu÷ ntuÞ ‚u™u ¥çÐ-…ý Ëwrþûtt ðt «ƒ¤ ‚tz™tytuÚte
ËeÄt fhtu, yu{ fhe™u ¥ƒ-…ùt‚T ²¿ææ²-r¢Þt{Þ Þ¿t™u {txu xæë‡æ„ï-rðãt™e «þkËt fhe™u …wÁ»t™u
ÞtuøÞ ¨éxæ}æì-su ft{{tk rðãt …ntU[u Au ‚u™u ÜëUç{-fhtu, yu fthýu yuðt Ë{Úto „±-yt…™e ¨w²ïr{ºt‚t{tk ±²}æì-y{u }ææ, çÚ¯æ}æ-Œw:¾ ™ …t{eyu. (9)
¼tðtÚto : ˼t ytrŒ™t yæÞût ytrŒyu «Þí™…qðof «ò{tkÚte Œwü W…Œuþ ‚Útt Œwü …X™…tX™ ytrŒ f{tuo™wk r™ðthý fhe™u ŒwhMÚt ‚Útt Ë{e…MÚt {™w»Þtu™u r{ºt Ë{t™ {t™e™u, Ëðo he‚u
rðhtuÄ hrn‚ ht¾ðt òuEyu. suÚte …hM…h r™ù÷ yt™kŒ™e ð]rØ ÚttÞ. (9)
ÿŒÿÈfiÄÕÊ •L§·Ê ⁄UÊÁ„fiÃÊ ⁄UÕ flÊÃfi¡ÍÃÊ flη÷Sÿfifl à ⁄Uflfi—–
•ÊÁŒfiãflÁ‚ flÁŸŸÊfi œÍÆ◊∑§fiÃÈÆŸÊÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§10H
…ŒtÚto : ¥xÝï-Ë{M‚ rþÕ… ÔÞðnth™wk ¿tt™ yt…™th r¢Þt[‚wh rÔtîtLtT ! su fthýu yt…
²„ì-su „ï-yt…™t ðt yu yÂø™™t ±ë¯|æS²ï±-…ŒtÚttuo™u ÷E s™tht ƒ¤ðt™ ƒ¤Œ™e Ë{t™ ðt
±æ„…ê„æ-…ð™ Ë{t™ ðu„ðt™ ¥L¯æ-Ëh¤ Mð¼tð Úæïçã„æ-áZ ƒ¤ ytrŒÚte Þwõ‚ ½tuztytu Úƒïrð{t™trŒ Þt™tu{tk òuzðt ÞtuøGt Au, ‚u™u ¥²évƒæ:-òuzðt{tk ytðu Au ðt yu ¼tir‚f yÂø™ òuztðt{tk
ytðu Au, ‚u hÚt™e ™ef¤u÷ su Ú±:-þçŒ =æðr™ ‚u™e ËtÚtu hnu÷ {ê}æÜïU„éÝæ-su{tk Äq{tzt™e …‚tft
Au, ‚u hÚtÚte Ëðo ÔÞðnthtuÚte §‹±ç¨-ÔÞt Úttytu Atu ðt yu ¼tir‚f yÂø™ Wõ‚ he‚u ÔÞðnthtu{tk
ÔÞt ÚttÞ Au, ‚uÚte ¥æ„ì-…ùt‚T ±çÝÝ:-su™tu ËBÞfT rð¼t„ ðt ËqÞo rfhýtu™tu ËkƒkÄ Au „±‚u yt…™t ðt su ¼tir‚f yÂø™™u rfhýtu402
™tu ËkƒkÄ Au ‚u™e ¨w²ï-r{ºt‚t{tk ±²}æì-y{u }ææ, çÚ¯æ}æ…erz‚ ™ ÚtEyu. (10)
¼tðtÚto : suÚte rþÕ…e y™u ¼tir‚f Ëðo rn‚fthe ftÞtuo™u rËØ fhe þfu Au, ‚uÚte rð{t™ ytrŒ
Þt™tu™e Ëk¼tð™t fhðe ÞtuøÞ Au. (10)
402
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
•œfi SflŸÊŒÈÆà Á’fièÿÈ— ¬ÃÁòÊáÊÊfi º˝å‚Ê ÿûÊfi ÿfl‚ÊŒÊ √ÿ|SÕfi⁄UŸ˜–
‚Èƪ¢ ÃûÊfi ÃÊfl∑§èÿÊ ⁄UÕèÿÊ˘ÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§11H
…ŒtÚto : nu ¥x‹æï-Ë{M‚ rð¿tt™ Œt‚t rþÕ…e™T ! ²„ì-ßÞthu „ï-‚{tht ²±¨æÎ:-yL™trŒ
…ŒtÚttuo™u ¾t™thtytu Î패æ:-n»toÞwõ‚ Ëuðf ðt ßðt¤t ytrŒ „wý ¨éxæ}æì-‚u {t„o fu su{tk Ëw¾…qðof
òÞ Au ç±-y™uf «fthÚte ¥çSƒÚÝì-ÂMÚth ÚttÞ. „„ì-íÞthu „ï-yt…™t ðt yu ¼tir‚f yÂø™™t
„æ±ÜïU|²:-su yt…™t ðt yu yÂø™™t rËØ fhu÷ hÚt Au, ‚u Úƒï|²:-rð{t™ ytrŒ hÚttu™e Єç~æ‡æ:…ûteytu Ë{t™ þºtw çÏæ|²é:-¼Þ …t{u ¥Šæ-‚Œ™L‚h ©„-yuf r™ùÞ™e ËtÚtu s ‚u hÚttu™t S±Ýæ„ìþçŒÚte …ûteytu™e Ë{t™ ¼Þ …t{u÷ þºtw rð÷Þ …t{u Au, yu{ „±-yt…™e ðt yÂø™™t ¨w²ïr{ºt¼tð{tk ±²}æì-y{u }ææ, çÚ¯æ}æ-y«ËL™ ™ ÚtEyu. (11)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™t îtht ßÞthu ytø™uÞ y†tu y™u rð{t™ ytrŒ Þt™tuÚte Þwõ‚ Ëu™tytu™wk
r™{toý fhe™u, þºtw rðsÞ™u {txu ðu„…qðof sE™u þ†t†tu™t «nthÚte ‚Útt n»toÞwõ‚ ‚w{w÷ þçŒtuÚte
þºtwytu™e ËtÚtu ÞwØ fhðt{tk ytðu Au, íÞthu r™rù‚ rðsÞ ÚttÞ Au, yu{ òýðwk òuEyu. yt
«fth™tu MÚttÞe rðsÞ r™ùÞÚte rðît™tu™t rðhtuÄeytu™e ‚Útt yÂø™ ytrŒ™e rðãtÚte hrn‚ ÷tuftuÚte
fŒe ÚtE þf‚tu ™Úte. ítuÚte yt ftÞo™u ËŒt fhðwk òuEyu. (11)
•ÿ¢ Á◊òÊSÿ flLfi§áÊSÿ œÊÿfi‚˘flÿÊÃÊ¢ ◊L§ÃÊ¢ „›UÊ •jÈfi×–
◊ÎÆ«UÊ ‚È ŸÊfi ÷Íàflfi·Ê¢ ◊Ÿfi— ¬ÈŸ⁄UÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§12H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ë{M‚ ¿tt™ Œt‚t ˼t ytrŒ™t yrÄ…r‚ ! su fthýu yt…™u ç}æ~æS²-r{ºt
ðt ±L‡æS²-©uc™t {沨ï-Äthý ðt Ëk‚tu»t™u {txu su ¥²}æì-yu «íÞût ¥±²æ„æ}æì-Ä{o rðhtuÄe
}æL„æ}æì-{hðt-Sððtðt¤t {™w»Þtu™t ¥Îì|æéyæ:-ãïf:-y™tŒh fhu÷ Au ‚uÚte »¯æ}æì-yu Ý:-y{tht
}æÝ:-{™™u ÐéÝ:-ðthkðth ¨é}æëÇ-Ëthe he‚u yt™krŒ‚ fhtu yu{ |æê„é-Úttytu. yuÚte „±-‚{tht ¨w²ïr{ºt¼tð{tk ±²}æì-y{u }ææ, çÚ¯æ}æ-ƒu[u™ ™ ÚtEyu. (12)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ˼t…r‚™t su ‘©uctu™wk …t÷™ y™u Œwütu™wk ‚tz™’ (Y… f{o Au) ‚u™u
òýe™u, ËŒt ‚u he‚u yt[hý fhðwk òuEyu. (12)
ŒflÊ ŒflÊŸÊfi◊Á‚ Á◊òÊÊ •jÈfiÃÊ fl‚ÈÆfl¸‚ÍfiŸÊ◊Á‚ øÊLfi§⁄Uäfl⁄U–
‡Ê◊¸ÓãàSÿÊ◊ Ãflfi ‚¬˝ÕfiSÃ◊˘ÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§13H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-s„Œeïh ðt rðîtLtT ! su fthýu yt… ¥Š±Úï-™ Atuzðt ÞtuøÞ W…tË™t
Y…e Þ¿t ðt Ëk„út{{tk Îï±æÝæ}æì-rŒÔÞ„wýtuÚte …rh…qýo ðt rŒÔÞ„wýÞwõ‚ …ŒtÚttuo{tk Îï±:-rŒÔÞ „wý
Ëk…L™ ¥jé„:-ytùÞoY… „wý, f{o y™u Mð¼tðÚte Þwõ‚ ™æL:-yíÞk‚ ©uc ç}æ~æ:-yíÞk‚ Ëw¾ŒtÞf
y™u Ë{M‚ Œw:¾ rð™tþf ¥ç¨-Atu, ‚Útt ±¨êÝæ}æì-ðËðt y™u ðËtð™th {™w»Þtu{tk ±¨é:-ðË™th
ÉøðuŒ¼t»Þ
403
Ëqõ‚-94
y™u ðËtð™th ¥ç¨-Atu. yu fthýu „±-yt…™t ¨ÐíƒS„}æï-Ëthe he‚u rðM‚]‚ „wý, f{o, Mð¼tð™e
ËtÚtu rðã{t™ àæ}æüÝì-Ëw¾{tk ±²}æì-y{u Ëthe he‚u r™rù‚ SÄææ}æì-hneyu y™u „±-yt…™t ¨w²ïr{ºt¼tð{tk fŒe }ææ, çÚ¯æ}æ-ƒu[u™ ™ ÚtEyu. (13)
¼tðtÚto : …h{uïh y™u rðît™tu™e Ëw¾ftrhýe r{ºt‚t Ëthe he‚u ÂMÚth ntu‚e ™Úte (?) ítuÚte
yu{tk y{thu {™w»Þtuyu ËwÂMÚth ƒwrØ™e ËtÚtu «ð]¥t Útðwk òuEyu. (13)
ÃûÊfi ÷º˝¢ ÿà‚Á◊fih— Sfl Œ◊ ‚Ê◊Êfi„ÈÃÊ ¡⁄Ufi‚ ◊ΛUÿûÊfi◊—–
ŒœÊfiÁ‚ ⁄UàŸ¢ º˝ÁflfiáÊ¢ ø ŒÊ‡ÊÈ·˘ÇŸfi ‚Åÿ ◊Ê Á⁄Ufi·Ê◊Ê flÿ¢ ÃflfiH§14H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ë{M‚ rð¿tt™ «Œt‚t Eïh ðt rðît™T ! ²„ì-su fthýu S±ï-…tu‚t™t Î}æïŒ{™ fhu÷t ËkËth{tk ¨ç}æh:-ËBÞfT «ftrþ‚ ¨æï}ææãé„:-‚Útt yiïÞofthf „wý y™u …ŒtÚttuoÚte ð]rØ
«t fhu÷ yÂø™™e Ë{t™ }æéÇÄæœæ}æ:-yíÞk‚ Ëw¾ŒtÞf yt… Ëðo rðît™tuÚte …Ú¨ï-y[o™-…qs™™u
«t Úttytu Atu ðt Îæàæé¯ï-W¥t{ Mð¼tð™t fthýu …tu‚t™tk ð‚o™Úte {™w»Þ™u {txu Úy‹æ}æì-yr‚ h{ýeÞ
Îí籇æ}æì-[¢ð‚eo htßÞ ytrŒ ftÞtuo{tk rËØ Ä™ ™-y™u rðãt ytrŒ ©uc „wýtu™u Î{æç¨-Äthý
fhtu Atu, „„ì-yu fthýu yuðt „ï-yt…™t |æÎí}æì-Ëw¾fthf Mð¼tð™u ±²}æì-y{u fŒe }ææ, çÚ¯æ}æ¼q÷eÞu ™rn …hk‚w „±-yt…™e ¨w²ï-r{ºt‚t{tk Ëthe he‚u ÂMÚth hneyu. (14)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, Ë]rü¢{ y™u «{týtuÚte Ëí…wÁ»ttu™tk, Eïh™tk y™u rðît™tu™tk f{o ‚Útt
Mð¼tð™u Äthý fhe™u ‚Útt Ëðo «týeytu™e r{ºt‚t fhe™u ËŒt rðãt, Ä{o y™u rþûtt™e WL™r‚
fhðe òuEyu. (14)
ÿS◊Ò àfl¢ ‚Èfiº˝ÁfláÊÊ ŒŒÊfi‡ÊÊ˘ŸÊªÊSàfl◊fiÁŒÃ ‚fl¸ÃÊfiÃÊ–
ÿ¢ ÷º˝áÊ ‡Êflfi‚Ê øÊŒÿÊfiÁ‚ ¬˝¡ÊflfiÃÊ ⁄UÊœfi‚Ê Ã SÿÊfi◊H§15H
…ŒtÚto : nu ¨éÎí籇æ:-Ëðtuo¥t{ Ä™™t «Œt‚t y™u ¥ç΄ï-rð™tþ hrn‚ s„Œeïh ðt rðît™T !
su fthýu y±}æì-yt… ¨±ü„æ„æ-Ë{M‚ ÔÞðnth{tk ²S}æñ-su {™w»Þ™u {txu ¥ÝæxææSy±}æì-r™h…htÄ‚t™u
ÎÎæàæ:-yt…tu Atu ‚Útt ²}æì-su {™w»Þ™u |æÎíï‡æ-Ëw¾fthf à汨æ-þtherhf y™u ytÂí{f ƒ¤ ‚Útt
Ðí…汄æ-su{tk «þkrË‚ …wºt ytrŒ Au, ‚u Úæ{¨æ-rðãt, Ëwðýo ytrŒ Ä™Úte Þwõ‚ fhe™u ËBÞfT
ÔÞðnth{tk ™æïβGæç¨-«urh‚ fhtu Atu, ‚uÚte yt…™e ðt rðît™tu™e rþûtt{tk ð‚o{t™ su y{u y™uf
«fthÚte Þí™ fheyu „ï-‚u y{u yt ft¤{tk ÂMÚth S²æ}æ-ÚtEyu. (15)
¼tðtÚto : su {™w»Þ{tk yL‚Þto{e Eïh …t… ™ fhðt™t ¼tð™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u {™w»Þ
rðît™tu™t Ëk„Úte «u{ fhðtðt¤tu ƒ™e™u 404
Ëðo «fth™t Ä™ ‚Útt þw¼ „wýtu™u «t fhe™u ËŒt ËwÏte
ÚttÞ Au, ítuÚte yu ftÞo™u y{u …ý r™íÞ fheyu. (15)
‚ àfl◊fiÇŸ ‚ÊÒ÷ªàflSÿfi ÁflmÊŸS◊Ê∑§◊ÊÿÈÆ— ¬˝ ÁÃfi®⁄U®R„ Œfifl–
404
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§16H
…ŒtÚto : nu Îï±-Ëðuoyu ft{™t fhðt ÞtuøÞ ¥xÝï-Sð™ y™u yiïÞo «Œt‚t s„Œeïh ! su
y±}æì-yt…u Wí…L™ fhu÷ ðt htu„ {wÂõ‚™e ytu»trÄ yt…™tht rðît™ su yt…u ƒ‚tðu÷ ç}æ~æ:-«tý,
±L‡æ:-WŒt™, ¥çÎç„:-Wí…L™ ÚtÞu÷ …ŒtÚttuo, 程{é:-Ë{wÿ, Ðë烱è-¼qr{ ©„-y™u læñ:-rÔtãwítTLttu
«ftþ Au; ‚u Ý:-y{the }ææ}æã‹„æ}æì-WL™r‚™wk fthý ƒ™u „„ì-y™u ‚u Ëðo ð]¥ttL‚ ¥S}ææÜU}æì-y{™u
¨æñ|æxæyÃæSÄæ-Ëðtuo¥t{ yiïÞtuo yt…ðt{tk ¥æ²é:-Sð™ ðt ¿tt™ Au, §ã-yt ftÞoY… s„‚{tk ¨:‚u ç±mæÝì-Ë{M‚ rðãt™e «t fhtð™th s„Œeïh yt… ðt «{tý…qðof rðãt Œt‚t rðît™ ‚{u
ƒL™u Ðíç„Ú-ËBÞfT he‚u Œw:¾tuÚte ‚thtu. (16)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …h{uïh y™u rðît™tu™t yt©ÞÚte …ŒtÚtorðãt «t fhe™u, yt ËkËth{tk
Ëti¼tøÞ y™u ytÞw™e «Þí™…qðof ð]rØ fhðe òuEyu. (16)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, ˼tæÞût y™u yÂø™™t „wýtu™wk ðýo™ Au, suÚte yt Ëqõ‚tÚto™e
…qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (94)
Ëqõ‚-95
m ÁflMfi§¬ ø⁄U× SflÕ¸®fi •ãÿÊãÿÊfi flà‚◊Ȭfi œÊ¬ÿÖ
„Á⁄Ufi⁄U®RãÿSÿÊ¢ ÷flfiÁà SflœÊflÊfiÜ¿ÈÆ®∑˝§Ê •ãÿSÿʯ ŒºÎ‡Ê ‚ÈÆflø¸ ÓÊH§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þ ! su ç±MÐï-«ftþ y™u ykÄfth™t …]ÚtfT-…]ÚtfT Y… ‚Útt S±ƒïü-W¥t{ «Þtus™ðt¤t
mï-ƒu = ht‚ y™u rŒðË …hM…h ™Ú„:-ð‚toð fhe™u ‚Útt ¥‹²æ‹²æ-…hM…h ±y¨}æì-Wí…L™ ÚtÞu÷
ËkËth™wk ©Ð{æвï„ï-¼tus™-…t™ fhtðu Au. ¥‹²S²æ}æì-rŒðËÚte yLÞ ht‚{tk S±{æ±æÝì-su …tu‚t™t
„wýÚte Äthý fhðt{tk ytðu Au, ‚u yti»trÄ ytrŒ …ŒtÚttuo™tu hË su{tk hnu÷ Au yuðt ãçÚ:-W»ý‚t
ytrŒ …ŒtÚttuo™wk r™ðthý fh™th [kÿ{t |æ±ç„-«fx ÚttÞ Au; ðt ¥‹²S²æ}æì-ht‚Úte yLÞ rŒðË
Út™the ðu¤t{tk àæéÜíU:-yt‚…ðt™ ¨é±™æü:-ËBÞfT «ftþf ËqÞo Îöàæï-òuðt{tk ytðu Au ‚u ht‚
y™u rŒðË ËðoŒt ð‚o{t™ Au, yu™u hu¾t „rý‚ ytrŒ „rý‚ rðãtÚte òýe™u ‚u™tu {æÞ{tk
W…Þtu„ fhtu. (1)
¼tðtÚto : rŒðË y™u ht‚ fŒe Ë{t Út‚t ™Úte, …hk‚w ƒeò Œuþ{tk ËŒt ð‚o{t™ hnu Au.
su ftÞo ht‚u fhðt ÞtuøÞ ‚Útt su rŒðË{tk (fhðt ÞtuøÞ) ntu., ‚u™u yt¤Ë hrn‚ ¼tðÚte fhe™u
{™w»Þtuyu Ë{M‚ ftÞtuo rËØ fhðt òuEyu. (1)
ÉøðuŒ¼t»Þ
405
Ëqõ‚-95
Œ‡Ê◊¢ àflc≈Èfi¡¸Ÿÿãà ª÷¸◊Ãfiãº˝Ê‚Ê ÿÈflÃÿÊ Áfl÷ÎfiòÊ◊˜–
ÁÃÇ◊ÊŸËfi∑¢§ Sflÿfi‡Ê‚¢ ¡Ÿfi·È Áfl⁄UÊøfi◊ÊŸ¢ ¬Á⁄Ufi ·Ë¥ Ÿÿ|ãÃH§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ¥„‹Îíæ¨:-su yuf r™Þ{Úte ËtÚtu hnuðtÚte yt¤Ë hrn‚ ytrŒ
„wýtuÚte Þwõ‚ ²é±„²:-Þwðt™ †eytu™e Ë{t™ …hM…h ËtÚtu {¤‚t yÚtðt ™ {¤ðtÚte Ëðo õÞthuf
ysh, y{h hnu™the Îàæ-Œþ rŒþtytu y±cÅé:-rÔtãwítT ðt ðtÞw™t §}æ}æì-yu «íÞût yntuhtºt-rŒðËht‚Úte
«rËØ xæ|æü}æì-Ë{M‚ ÔÞðnth™t fthýY… ç±|æë~æ}æì-su y™uf «fthtu™e r¢Þtytu™u Äthý fhu÷
ç„x}ææÝèÜU}æì-su{tk yíÞk‚ ‚eûý Ëu™ts™ rðã{t™ su …Ýï¯é-„rý‚ rðãt™t òý™tht {™w»Þtu{tk
ç±Úæï™}ææÝ}æì-y™uf he‚u «ftþ{t™ S±²àæ¨}æì-y™uf „wý, f{o, Mð¼tð y™u «þkËtÞwõ‚ ¨è}æì«t Útðt ÞtuøÞ ‚u rŒðË y™u ht‚™t ÔÞðnth™u …ݲ‹„-Wí…L™ fhu y™u ÐçÚ-ËðoºtÚte ݲ狄Mðefth fhu Au, ‚u™u ‚{u òÛttu. (2)
¼tðtÚto : r™rù‚ Œuþ y™u ft¤Úte hrn‚, ÔÞt…f MðY…ðt¤e, …qðo ytrŒ ¢{Úte Wí…L™ Út™the
y™u Ëðo ÔÞðnthtu™u rËØ fh™the Œþ rŒþtytu Au, ‚u™tÚte {™w»Þtuyu r™Þ‚ ÔÞðnthtu™u rËØ
fhðt òuEyu. yt rð»tÞ{tk ftuEyu rðÁØ ÔÞðnth ™ fhðtu òuEyu. (2)
òÊËÁáÊ ¡ÊŸÊ ¬Á⁄Ufi ÷Í·ãàÿSÿ ‚◊Èƺ˝ ∞∑¢Ó§ ÁŒ√ÿ∑fi§◊å‚È–
¬Íflʸ◊ŸÈÆ ¬˝ ÁŒ‡Ê¢ ¬ÊÁÕ¸ÓflÊŸÊ◊ÎÆÃÍã¬˝‡ÊÊ‚Ám ŒfiœÊflŸÈÆcΔÈUH§3H
…ŒtÚto : nu „rý‚ rðãtrðŒT {™w»Þtu ! su rŒðË y™u ht‚ Ðê±æü}æì-…qðo Ðí, çÎàæ}æì-«Œuþ su™tu
{™w»Þ W…Œuþ fhu Au, ‚u™u ¥ÝécÆé-‚Útt ‚u™u y™wfq¤ Ðæ<ƒ±æÝæ}æì-…]rÚtðe y™u yL‚rhût{tk rðrŒ‚
ÚtÞu÷t …ŒtÚttuo™e {æÞ «yæê‹æì-ðËk‚ ytrŒ }‚wytu™u Ðíàæ樄ì-«uhýt fh‚t ¥Ýé-‚Œ™L‚h ‚u™wk ç±,
Î{æñ-rðÄt™ fhu Au, ¥S²-yu rŒðË y™u ht‚™tu »ÜU}æì-yuf …„ çÎç±-ËqÞo{tkË yuf ¨}æéÎíï-Ë{wÿ{tk
y™u »ÜU}æì-yuf ¥Œ¨é-«tý ytrŒ ðtÞwytu{tk Au ‚Útt yu rŒðË y™u ht‚™t yk„ ç~æç‡æ-¼q‚,
¼rð»Þ y™u ð‚o{t™™t …]ÚtfT ¼tðÚte Wí…L™ …æÝæ-{™w»Þtu{tk Út‚t ÔÞðnthtu™u ÐçÚ, |æê¯ç‹„-þtur¼‚
fhu Au, yu Ëðo™u òýu. (3)
¼tðtÚto : rŒðË-ht‚ ytrŒ (ft¤™t) yðÞðtu™e Ë¥tt rð™t ¼q‚, ¼rð»Þ y™u ð‚o{t™ ft¤tu™wk
Útðwk Ëk¼ð ™Úte. ‚u™t rð™t ftuE }‚w™wk Útðwk …ý Ëk¼ð ™Úte.
ËqÞo y™u yL‚rhût ÂMÚt‚ ðtÞw™e „r‚Úte ft¤™t yðÞðtu™tu su Ë{qn «rËØ Au, ‚u Ëðo™u
òýe™u, Ëðo {™w»Þtuyu ÔÞðnth™e rËrØ fhðe òuEyu. (3)
∑§ ß◊¢ flÊfi ÁŸáÿ◊Ê Áøfi∑§Ã flà‚Ê ◊ÊÃÏ¡¸ÓŸÿà SflœÊÁ÷fi—–
406
’uËŸÊ¢ ª÷ʸ®fi •¬‚Êfi◊ÈƬSÕÊfiã◊„Êã∑§ÁflÁŸ¸‡øfi⁄UÁà SflœÊflÊfiŸ˜H§4H
…ŒtÚto : su ÏæuèÝæ}æì-y™uftu yL‚rhût y™u ¼qr{ ‚Útt rŒþtytu ðt ¥Ð¨æ}æì-s÷tu™t ©ÐSƒæ„ì-
406
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ë{e…MÚt ÔÞðnthÚte xæ|æü:-ËBÞfT ytåAtŒ™ fh™th-Ztkf™th S±{æ±æÝì-su{tk «þkrË‚ …tu‚t™t yk„tu
rðã{t™ Au }æãæÝì-ÔÞt ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ ±y¨:-…hk‚w …tu‚t™e ÔÞtÂÂÚte Ëðtuo…rh Ëðo™u Ztkf™th
ðt ÜUç±:-y™w¢{u árü„‚ Út™th Ë{Þ ç‹æ:-™Úç„-r™hk‚h [t÷e hnu÷ Au y™u S±{æç|æ:-ËqÞo
ðt ¼qr{™e ËtÚtu }ææ„ë:-{t‚t Ë{t™ …t÷™ fh™the htrºtytu™u …ݲ„-«fx fhu Au §}æ}æì-yt ç‹æ‡Äæ}æìrLtùGtÚte yuf-ËBttLt hnu™th Ë{Þ™u ÜU:-ftuý {™w»Þ ¥æ, ç™ÜïU„-Ëthe he‚u òýe þfu ? ±:yu Ë{Þ™t yðÞðtu yÚtto‚T ûtý, ½ze, «nh, rŒðË, ht‚, {tË, ð»to ytrŒ™t MðY…™u …ý ftuý
òýe þfu ? (4)
¼tðtÚto : {™w»Þ™u, su™tu ƒtuÄ …h{ Ëqû{ Au, su Ë{M‚ ft¤ rð¼t„tu™u «fx fhu Au y™u
f{tuo™u ÔÞt fhu Au (yuðtu su) Ëðoºt yuf hË (rðã{t™) ft¤ Au, ‚u™u ftuE r™…wý rðît™ s
òýe þfu Au, Ëðo ™rn, yu{ òýðwk òuEyu. (4)
•ÊÁflc≈ÔUKÊfi flh¸Ã øÊLfi§⁄UÊ‚È Á¡rÊÊŸÊfi◊ÍÆäfl¸— Sflÿfi‡ÊÊ ©U¬SÕfi–
©U÷ àflc≈Èfi®Á’¸èÿÃÈơʸÿfi◊ÊŸÊà¬˝ÃËøË Á‚¢„¢ ¬˝ÁÃfi ¡Ê·ÿÃH§5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su …æ²}ææÝæ„ì-«rËØ y±cÅé:-AuŒf yÚtto‚T Ëðo™e yðrÄ …qhe fh™th
Ë{ÞÚte ©|æï-ƒL™u-rŒðË y™u ht‚ çÏæ|²„é:-Ëðo™u zhtðu Au ðt suÚte Ðí„è™è-…rù{ rŒþt «fx
ÚttÞ Au ðt Wõ‚ htrºt-rŒðË Ëðo ÔÞðnthtu™wk Ðíç„, …æﯲï„ï-Ëuð™ ‚Útt su Ë{Þ ©ÐSƒï-ft{
fh™thtytu™e Ë{e… S±²àææ:-…tu‚t™e feŠ‚ yÚtto‚T «þkËt™u «t fh‚t ðt ç…qæÝæ}æì-fwrx÷tuÚte
ªŠ±ü:-W…h-W…h yÚtto‚T ‚u™t þw¼ f{tuo{tk ÔÞ‚e‚ ™ Út‚t ¥æ¨é-yu rŒþtytu Ôtt «òs™tu{tk ™æL:ËwkŒh ¥æç±cÅK:- «fx ÚtÞu÷ ÔÞðnthtu{tk «rËØ ±{ü„ï-y™u WL™r‚™u …t{u Au, ‚u ôSæã}æì-y{™u‚{™u Ëðo™t ft…™th Ë{Þ™u ‚{u ²ƒæ±„ì-òýtu. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, Ë]rü™e Wí…r¥t™t Ë{ÞÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ yÂø™ W…h sðt™t Mð¼tð
ðt¤tu Au y™u su rŒþt ytrŒ{tk «rðü hnuðt™t ð]rØ …t{e™u ËqÞo™t Y…Úte rŒþtytu™tu ƒtuÄf Au,
‚u …ý ft¤Úte Wí…L™ ÚtE™u ft¤Úte ™ü …t{u Au, yu{ òýðwk òuEyu. (5)
©U÷ ÷º˝ ¡Êfi·ÿà Ÿ ◊Ÿ ªÊflÊ Ÿ flÊüÊÊ ©U¬fi ÃSÕÈÆ⁄UflÒfi—–
‚ ŒˇÊÊfiáÊÊ¢ ŒˇÊfi¬ÁÃ’¸÷ÍflÊÜ¡|ãà ÿ¢ ŒfiÁˇÊáÊÃÊ „ÁflÁ÷¸Ó—H§6H
…ŒtÚto : |æÎíï-Ëw¾«Œ ©|æï-ht‚ y™u rŒðË ƒL™u }æïÝï-«er‚ fh‚e †eytu™e Ý-Ë{t™ ²}æìsu Ë{Þ™wk ÁææñcæÄæïyæï-Ëuð™ fhu Au, ±æpæ:-ðtAhzt™u [tn‚e xææ±:-„tÞtu™e Ý-Ë{t™ Ë{Þ™t y™u
yk„ yÚtto‚T {rn™tytu, ð»to ytrŒ »±ñ:-Ëðo ÔÞðnth™u «t fhtð™tht „wýtu™e ËtÚtu ©Ð„Sƒé:Ë{e… ÚttÞ Au ðt Îçÿæ‡æ„:-ŒrûtýtÞ™ ft¤™t rð¼t„Úte ãç±<|æ:-Þ¿t Ët{„úe fhe™u su Ë{Þ™u
rÔtîtLtsLt ¥†Áæç‹yæ-åttnu Au Sæ:-ítu Îÿææ‡ææ}æì-rðãt y™u r¢Þt™e fwþ¤‚tytu{tk [‚wh rðît™ yíÞw¥t{
…ŒtÚttuo{tk ÎÿæÐç„:-rðãt ‚Útt [‚whtE™u …t¤™tht Ïæ|æê±-ÚttÞ Au. (7)
ÉøðuŒ¼t»Þ
407
Ëqõ‚-95
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ht‚-rŒðË ytrŒ ft¤™t yðÞðtu™wk ËBÞfT Ëuð™ fhðwk òuEyu. ‚u{tk
Ä{to™wËth Þ¿t f{o ytrŒ ©uc ÔÞðnthtu s fhðt òuEyu, yLÞ yÄ{o ytrŒ ™rn. (6)
©Ul¢Óÿ◊ËÁà ‚ÁflÃflfi ’Ê„Í ©U÷ Á‚øÊÒfi ÿÃà ÷Ë◊ ´§Ü¡Ÿ˜–
©Uë¿ÈÆ∑˝§◊à∑fi§◊¡Ã Á‚◊S◊ÊãŸflÊfi ◊ÊÃÎèÿÊ fl‚fiŸÊ ¡„ÊÁÃH§7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su |æè}æ:-¼Þkfh «TÝì-Ëðo™u «t Út‚tu ft¤ }ææ„ë|²:-{t™ fh™th
ûtý ytrŒ …tu‚t™t yðÞðtuÚte ¨ç±„ï±-su{ ËqÞo÷tuf …tu‚t™e ytf»toý þÂõ‚Úte ¼q„tu¤ ytrŒ ÷tuftu™u
Äthý fhu Au, ‚u{ ©l¢Äæ}æèç„-ðthkðth r™Þ{{tk ht¾u Au. Ïææãê-ƒ¤ y™u …ht¢{ ðt ©|æï-ËqÞo y™u
…]rÚtðe 稙æñ-ðt ð»tto îtht ®Ë[™th ðtÞw y™u yÂø™™u Äæyæyæï-ÔÞðnth{tk ÷tðu Au ‚u ft¤ ¥yÜU}æìr™hk‚h àæéÜíU}æì-…ht¢{™u ç¨}æS}ææ„ì-Ë{M‚ s„‚Úte ©Îì-W…h™e ©uýe™u ¥…„ï-…ntU[tzu Au y™u
ݱæ-™ðe™ ±¨Ýæ-ytåAtŒ™™u …ãæç„-Atuzu Au, yu òýtu. (7)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su ft¤Úte ËqÞo ytrŒ s„‚ Wí…L™ ÚttÞ Au y™u ûtý ytrŒ îtht
Ëðo™u Ztkfu Au, Ëðo r™Þ{tu™tu r™r{¥t Au ‚Útt Ëðo …ŒtÚttuo™e «ð]r¥t™tu ytÄth Au, ‚u™u òýe™u ‚{thu
Xef Ë{Þ …h ftÞtuo fhðt òuEyu. (7)
àfl·¢ M§¬¢ ∑fiΧáÊȮà ©UûÊfi⁄U¢®R ÿà‚¢Ó®¬ÎÜøÊŸ— ‚ŒfiŸ ªÊÁ÷fi⁄U®R|j—–
∑§Áfl’ȸÆ䟢 ¬Á⁄Ufi ◊◊θÖÿà œË— ‚Ê ŒflÃÊfiÃÊ ‚Á◊fiÁÃ’¸÷ÍflH§8H
…ŒtÚto : {™w»Þtuyu ²„ì-su ¨¢Ðë@æÝ:-ËBÞfT …rh[Þ fh‚t-fhtð‚t ÜUç±:-su™t ¢{Úte Œþo™
ÚttÞ Au, ‚u Ë{Þ ¨ÎÝï-½h{tk xææïç|æ:-ËqÞo™tk rfhýtu ðt ¥çj:-«tý ytrŒ ðtÞwytuÚte ©œæÚ}æì-Wí…L™
Út™th y±ï¯}æì-{™tunh ÏæéŠÝ}æì- «tÛt yLtu çt¤ ËkçtkÄe rÔt¿ttLt yLtu MŒæ}æì-MÔtYÃtLtu ÜëU‡æéyæï-fhu Au
‚Útt su {è:-W¥t{ ƒwrØ ðt r¢Þt ÐçÚ-}æ}æëüÁ²„ï-Ëðo he‚u þwØ ÚttGt Au Sææ-ítu ÎïÃæyææyææ-Rïh yLtu
rðît™tu™e ËtÚtu ¨ç}æç„:-rðþu»t ¿tt™™e {ÞtoŒt Ïæ|æê±-ÚttÞ Au, yu Ë{M‚ Wõ‚ ÔÞðnth™u òýe™u
ƒwrØ™u Wí…L™ fhu. (8)
¼tðtÚto : ft¤ rð™t ftGto MÔtY… Wí…L™ ÚtE™u Õte™ Út‚wk ™Úte. ƒúñ[Þo ytrŒ ft¤™t Ëuð™
rð™t Ë{M‚ þt†tu™t ¿tt™Úte Þwõ‚ ƒwrØ Wí…L™ Út‚e ™Úte. ítuÚte {™w»Þtuyu ft¤™t …h{ Ëqû{
MðY…™u òýe™u ‚u™u ÔÞÚto ™ „w{tððtu òuEyu, …hk‚w yt¤Ë íÞt„e™u Ë{Þt™wËth ÔÞtðntrhf
y™u Ãtth{tŠÚtf ftÞtuo ËŒt fhðt òuEyu. (8)
©UL§ à ÖÊ˝ÿ— ¬ÿ¸®fiÁà ’ÈÆ䟢 Áfl⁄UÊøfi◊ÊŸ¢ ◊Á„·Sÿ œÊ◊fi–
408
Áfl‡flfiÁ÷⁄UÇŸ Sflÿfi‡ÊÊÁ÷Á⁄UhÊ˘ŒfiéœÁ÷— ¬ÊÿÈÁ÷fi— ¬ÊsS◊ÊŸ˜H§9H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-rðît™T ! „ï-yt…™t ËkƒkÄÚte su{ ËqÞo ‚u{§h:-«ftþ{t™ ÚtÞu÷ Ë{Þ
408
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ç±Eïç|æ:-Ë{M‚ S±²àææïç|æ:-…tu‚t™t «þkrË‚ „wý, f{o y™u Mð¼tðtuÚte ¥ÎÏ{ïç|æ:-ðt ftuEÚte ™
{xe þfu yuðt Ðæ²éç|æ:-y™uf «fth™t hûtt ytrŒ ÔÞðnthtuÚte Þwõ‚ ç±Úæï™}ææÝ}æì-rðrðÄ «fthÚte
«ftþ{t™ ÏæéŠÝ}æì-«Út{tuõ‚ yL‚rhût™u ©L-ðt ƒnw s …í²:-suÚte ytÞw ÔÞ‚e‚ fhu Au ‚u ð]¥t™u
ðt ¥S}ææÝì-y{™u ‚Útt }æçã¯S²-{nt™ ÷tuf™u {æ}æ-MÚtt™tL‚h™u вïüç„-…ÞtoÞÚte «t ÚttÞ Au,
‚u{ y{the Ðæçã-hûtt fh y™u ‚u™e Ëuðt fh. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu òýðwk òuEyu, fu ÔÞt…f ft¤ rð™t ËqÞo ytrŒ ftÞo s„‚™e ðthkðth
yðÂMÚtr‚ Út‚e ™Úte y™u ‚u™tÚte …]Útf (hne™u) y{tht ftuE …ý ft{ Ëk¼ð ™Úte. (9)
œãflãàdÊÃfi— ∑ΧáÊÈà ªÊÃÈ◊ÍÆÁ◊Z ‡ÊÈÆ∑˝Ò§M§Á◊¸Á÷fi⁄U®RÁ÷ ŸfiˇÊÁà ˇÊÊ◊˜–
Áfl‡flÊ ‚ŸÊfiÁŸ ¡Δ⁄Ufi·È œûÊ˘ã߸flÊfi‚È ø⁄UÁà ¬˝‚Í·ÈfiH§10H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su Ë{Þ ðt rðãw‚T Y… yÂø™ {‹±Ýì-yL‚rhût{tk dæï„:-suÚte yLÞyLÞ ðM‚w ðt s¤ «t ÚttÞ Au ‚u xææ„é}æì-«t Útðt ÞtuøÞ ª<}æ}æì-«¼t‚ðu¤t ðt s¤™t ‚hk„tu™u
ÜëU‡æé„ï-«fx fhu Au ðt àæéRñU:-þwØ ¢{ ðt rfhýtu ‚Útt ª<}æç|æ:-…ŒtÚto «t fhtð™tht ‚hk„tuÚte
ÿææ}æì-¼qr{™u …ý ¥ç|æ, Ýÿæç„-Ëðoºt ÔÞt y™u «t ÚttÞ Au ðt su …ÆÚï¯é-ykŒh™t ÔÞðnthtu
y™u WŒh™e ykŒh yL™ ytrŒ …t[™™t MÚtt™tu{tk ç±Eæ-Ë{M‚ ¨ÝæçÝ-Ëkrð¼t„Þwõ‚ …ŒtÚttuo™u
{œæï-MÚttr…‚ fhu Au ðt su Ðí¨ê¯é-…ŒtÚto Wí…L™ ÚttÞ Au ‚u{tk ðt ݱæ¨é-™ðe™ «òs™tu{tk ¥‹„:ykŒh ™Úç„-rð[hu Au, ‚u™u ÞÚttð‚T òýtu. (10)
¼tðtÚto : yt rðît™tu™u ÔÞt Mð¼tð ðt¤t ft¤ y™u rðãwítTY… yÂø™™u òýe™u ‚u™t
r™r{¥tÚte Út™tht y™uf ftÞtuo™u ÞÚttð‚T he‚u rËØ fhðt òuEyu. (10)
∞flÊ ŸÊfi •ÇŸ ‚Á◊œÊfi flÎœÊŸÊ ⁄U®Rflà¬Êfifl∑§ üÊflfi‚ Áfl ÷ÊfiÁ„–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§11H
…ŒtÚto : nu Ðæ±ÜU:-…rðºt ¥xÝï-rÔtîtLtT ! ft¤ =Ë{Þ y™u rðãwítTY… ¼tir‚f yÂø™ Ý:y{tht ¨ç}æ{æ-ËBÞfT «ftþ™u «t fhu÷ …tu‚t™t ¼tðÚte ðt $Ä™ = ƒ¤‚ý ytrŒ ±ë{æÝ:ðÄ‚t ðt ð]rØ fh‚t su Úﱄì-…h{ W¥t{ Ä™ðt™ Ÿæ±¨ï-©ðý fhðt ‚Útt yL™™u {txu »±s y™uf «fthÚte «ftrþ‚ ÚttÞ Au ©„-y™u „„ì-‚uÚte ç}æ~æ:-«tý, ±L‡æ:-WŒt™, ¥çÎç„:-yL‚rhût
ytrŒ, 程{é:-Ë{wÿ, Ðë烱è-¼qr{ ðt læñ:-rðãwítT™tu «ftþ Ý:-y{the }ææ}æã‹„æ}æì-ð]rØ-WL™r‚
fhu Au; ‚u{ yt… y{™u ç±, |ææçã-«ftrþ‚ fhtu ðt ft¤ ðt ¼tir‚f yÂø™ «ftrþ‚ ÚttÞ Au.
(11)
¼tðtÚto : ftuE™u …ý ft¤ rðãt y™u yÂø™ rðãt rð™t rðãtÞwõ‚ Ä™ «t ÚtE þf‚wk ™Úte.
ÉøðuŒ¼t»Þ
409
Ëqõ‚-96
ftuE …ý Ë{Þ y™wËth ftÞo fÞto rð™t «tý ytrŒÚte ÞÚttð‚T he‚u W…fth fhe þf‚t ™Úte. ítuÚte
yt Ëðo òýe™u ‚Útt Ë{M‚ ftÞtuo™e rËrØ fhe™u ËŒt yt™krŒ‚ hnuðwk òuEyu. (11)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ft¤ y™u yÂø™™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t
yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (95)
Ëqõ‚-96
‚ ¬˝àŸÕÊ ‚„fi‚Ê ¡Êÿfi◊ÊŸ— ‚l— ∑§Ê√ÿÊfiÁŸ ’›UfiœûÊ Áfl‡flÊfi–
•Ê¬fi‡ø Á◊òÊ¢ Áœ·áÊÊfi ø ‚ÊœãŒflÊ •ÁÇŸ¥ œÊfi⁄Uÿãº˝ÁfláÊÊŒÊ◊˜H§1H
…ŒtÚto : su Îï±æ:-rðît™tu Îí籇ææïÎæ}æì-ÿÔÞtu™t Œt‚t ¥çxÝ}æì-…h{uïh ðt ¼tir‚f yÂø™™u {æÚ²ÝìÄthý fhu Au-fhtðu Au. ‚u Ëðo ft{tu™u ¨æ{Ýì-rËØ fhu Au-fhtðu Au. ‚u™t ¥æÐ:-«tý ™-y™u
rðãt™t yæÞt…™ ytrŒ ft{ ç}æ~æ}æì-r{ºt ç{¯‡ææ-™-y™u ƒwrØ ‚Útt nM‚r¢ÞtÚte rËØ ÚttÞ Au.
su {™w»Þ ¨ã¨æ-ƒ¤Úte Ðíy‹æ‰ææ-«t[e™tu™e Ë{t™ …æ²}ææÝ:-«fx ÚtE™u ç±Eæ-Ë{M‚ ÜUæòæçÝrðît™tu™u {txu ftÔÞtu™u ¨l:-þe½ú ÏæÅì-ÞÚttð‚T ¥{„ì-Äthý fhu Au, ¨:-‚u rðît™ ƒ™u Au y™u
Ëw¾e ÚttÞ Au. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þ ƒúñ[Þo y™u rðãt «t rð™t rðît™ ƒ™e þf‚tu ™Úte y™u rÔtîítt rð™t
…h{uïh y™u rÔtãwítTLtu òÛÞt rð™t ftÞo fhe þf‚tu ™Úte, ítuÚte ‚u™wk r™íÞ y™wct™ fhðwk òuEyu. (1)
‚ ¬Ífl¸ÓÿÊ ÁŸÁflŒÊfi ∑§√ÿÃÊÿÊÁ⁄U◊Ê— ¬˝¡Ê •fi¡Ÿÿã◊ŸÍfiŸÊ◊˜–
ÁflflSflfiÃÊ øˇÊfi‚Ê lÊ◊¬‡øfi ŒflÊ •ÁÇŸ¥ œÊfi⁄Uÿãº˝ÁfláÊÊŒÊ◊˜H§2H
…ŒtÚto : {™w»Þtuyu su Ðê±ü²æ-«t[e™ çÝç±Îæ-ðuŒðtýe ÜUò„æ-suÚte frð‚t ytrŒ ftÞtuo™tu rðM‚th
fhu ‚uÚte }æÝêÝæ}æì-rð[thþe÷ …wÁ»ttuÚte Ë{e… ¥æ²æï:-Ë™t‚™ fthýÚte §}ææ:-yu «íÞût Ðí…æ:-Wí…L™
Út™th «òs™tu™u ¥…ݲÝì-Wí…L™ fhu Au; ðt ç±±S±„æ-™ÿæ¨æ-Ëðo ftÞtuo™t Œu¾tz™th ËqÞoÚte læ}æì«ftþ, ¥Ð:-s¤, ™-…]rÚtðe ðt ytu»trÄ ytrŒ …ŒtÚttuo ‚Útt su Îí籇ææïÎæ}æì-Ä™ ytÃtLttht ¥çx‹æ}æìÃthBtuïhLtu ÎïÃææ:-ytÃít rÔtîtLtsLt ŠææÚÄæ‹æì-ÄthÛt fhu Au. ¨:-‚u r™íÞ W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Au. (2)
¼tðtÚto : ¿tt™ (yÚtto‚T [u‚™t) ðt™ Wí…tŒf rð™t ftuE sz ftÞoY… ðM‚w MðÞk Wí…L™ ÚtE
þf‚e ™Úte. ítuÚte (Ëðo s™) ËðoþÂõ‚{t™ s„Œeïh™u Ë{M‚ ËkËth™t Wí…tŒf {t™u. (2)
410 •Ê⁄UË⁄UÊ„ÈfiÃ◊ÎÜ¡‚ÊŸ◊˜–
Ã◊Ëfi›Uà ¬˝Õ◊¢ ÿfiôÊ‚Êœ¢ Áfl‡Ê
™§¡¸— ¬ÈÆòÊ¢ ÷fi⁄U®Râ ‚ÎƬ˝ŒÊfiŸÈ¢ ŒflÊ •ÁÇŸ¥ œÊfi⁄Uÿãº˝ÁfláÊÊŒÊ◊˜H§3H
410
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su Ðíƒ}æ}æì-Ë{M‚ Wí…L™ s„‚™e …qðo ð‚o{t™ ²¿æ¨æ{}æì-rð¿tt™ Þtu„tÇÞtË
ytrŒ Þ¿ttuÚte òýðt{tk ytð‚t «T¨æÝ}æì-rððuf ytrŒ ËtÄ™tuÚte ËBÞfT rËØ fht‚t ¥æãé„}æìrðît™tuÚte Ëífth™u «t ¥æÚè:-«t fhðt ÞtuøÞ ç±àæ:-«òs™tu y™u |æÚ„}æì-Äthý ðt …wrü fh™th
SæëŒæíÎæ‹æé}æì-su™tÚte ¿tt™ «Œt™ ÚttÞ Au, ‚u ª…ü:-fthýY… ðtÞwÚte Ðé~æ}æì-«rËØ ÚtÞu÷ «tý™u Wí…L™
fh™th y™u Îí籇ææïÎæ}æì-Ä™ ytrŒ …ŒtÚttuo™t Œt‚t ¥çxÝ}æì-s„Œeïh™u Îï±æ:-rðît™tu {æÚ²Ýì-Äthý
fhu Au-fhtðu Au, „}æì-‚u …h{uïh™e ‚{u r™íÞ §üf yæ-M‚wr‚ fhtu. (3)
¼tðtÚto : nu rs¿ttËw {™w»Þtu ! ‚{u su Eïh™u Ëðo Sðtu™u {txu Ëðo Ë]rüytu™u h[e™u «tÂ
fhtðu÷ Au y™u su™u Ë]rü™u Äthý fh™tht ðtÞw y™u ËqÞo r™{toý fhu÷ Au, ítuLtu Atuze™u yLÞ™e
fŒtr… Eïh™t Y…{tk W…tË™t fhtu ™rn. (3)
‚ ◊ÊfiÃÁ⁄UEÊfi ¬ÈL§flÊ⁄Ufi¬ÈÁc≈Áfl¸ŒŒ˜ ªÊÃÈ¢ ßfiÿÊÿ SflÁfl¸Ã˜–
Áfl‡ÊÊ¢ ªÊ¬Ê ¡fiÁŸÃÊ ⁄UÊŒfiSÿÊŒ¸flÊ •ÁÇŸ¥ œÊfi⁄Uÿãº˝ÁfláÊÊŒÊ◊˜H§4H
…ŒtÚto : {™w»Þtuyu su Eïhu „ݲæ²-…tu‚t™t …wºt™e Ë{t™ Sð™u {txu S±<±„ì-Ëw¾ …ntU[tz™the
}ææ„é}æì-ðtýe™u ç±Îì„ì-«t fhtðu÷ Au, ÐéL±æÚÐéçcÅ:-suÚte yíÞk‚ Ë{M‚ ÔÞðnth™tu Mðefth fhðt™e
…wrü ÚttÞ Au, ‚u }ææ„çÚEæ-yL‚rhût{tk þÞ™ fh™th y™u ƒnth-ykŒh hnu™th ðtÞw h[u÷ Au,
su ç±àææ}æì-«òs™tu™wk xææïÐæ:-…t÷™ y™u ÚæïÎS²æï:-«ftþ y™u ykÄfth™t Œþof ÷tuf Ë{qntu™t …çÝ„æWí…L™ fh™th Au su Îí籇ææïÎæ}æì-Ä™ Œt‚t™e Ë{t™ ¥çxÝ}æì-s„Œeïh™u Îï±æ:-Wõ‚ rðît™tu {æÚ²ÝìÄthý fhu Au, fhtðu Au. ¨:-‚u™u Ëðo rŒðË Eü Œuð {t™ðt ÞtuøÞ Au. (4)
¼tðtÚto : ðtÞwY…e r™r{¥t rð™t ftuE™e …ý ðtýe «ð]¥t ÚtE þf‚e ™Úte, ‚u{s ftuE™e …wrü
…ý ÚtE þf‚e ™Úte. Eïh rð™t s„‚™e Wí…r¥t y™u hûtt ÚtE þf‚e ™Úte, yu{ òýðwk òuEyu. (4)
ŸÄÃÊ·Ê‚Ê flá¸ÓÊ◊Ê◊êÿÊfiŸ œÊ¬ÿfià Á‡Ê‡ÊÈÆ◊∑¢§fi ‚◊ËøË–
lÊflÊˇÊÊ◊Êfi L§Ä◊Ê •ãÃÁfl¸ ÷ÊfiÁà ŒflÊ •ÁÇŸ¥ œÊfi⁄Uÿãº˝ÁfláÊÊŒÊ◊˜H§5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su™e Ë]rü{tk ±‡æü}æì-MðY… yÚtto‚T Wí…L™ {tºt™u ¥æ}æï}²æÝï-ðthkðth
rð™tþ fh‚t ¨}æè™è-Ëk„™u «t Ýv„æï¯æ¨æ-ht‚ y™u rŒðË ðt læ±æÿææ}ææ-ËqÞo y™u …]rÚtðe
÷tuf™u çàæàæé}æ-ƒt¤f™u {æ²²ï„ï-ŒqÄ …t™ fhtð™tht {t‚t-r…‚t™e Ë{t™ hË ytrŒ™wk …t™ fhtðu
Au, su™e Wí…L™ fhu÷e rÔtãwítTÚte Þwõ‚ Lv}æ:-MðÞk «ftþ MðY… «tý ¥‹„:-Ëðo™e {æÞ çÃæ,
|ææç„-rðþu»t «ftþ™u «t ÚttÞ Au. su Îí籇ææï²æ}æì-Ä™ ytrŒ …ŒtÚto yt…™the Ë{t™ »ÜU}æìyrî‚eÞ{tºt MðY… ¥çxÝ}æì-…h{uïh™u Îï±æ:-yt rðît™tu {æÚ²Ýì-Äthý fhu Au y™u fhtðu Au,
‚u s Ëðo™t r…‚t Au. (5)
¼tðtÚto : su M‚™…t™ fhtð‚t ƒt¤f™e …tËu hnu÷ ƒu †eytu ŒqÄ…t™ fhtðu Au, ‚u{ s rŒðË
ÉøðuŒ¼t»Þ
411
Ëqõ‚-96
y™u ht‚ ‚Útt ËqÞo y™u …]rÚtðe Au. su™t r™Þ{Úte yu{ ƒ™u Au, ‚u (Eïh) Ëðo™tu Wí…tŒf fu{
™ ntuÞ ? (5)
⁄UÊÿÊ ’ÈÆ䟗 ‚¢ª◊fiŸÊ fl‚ÍfiŸÊ¢ ÿôÊSÿfi ∑§ÃÈ◊¸®fiã◊‚ÊœfiŸÊ fl—–
•◊ÎÆÃàfl¢ ⁄UˇÊfi◊ÊáÊÊ‚ ∞Ÿ¢ ŒflÊ •ÁÇŸ¥ œÊfi⁄Uÿãº˝ÁfláÊÊŒÊ◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ±ï:-{™tunh ²¿æS²-ËBÞf Ë{òððt ÞtuøÞ rðãt ƒtuÄ™u ÏæéŠÝ:-Ë{òððt
y™u ÜïU„é:-Ëðo ÔÞðnth™u y™uf «fthÚte ¿tt…f }æ‹}æ¨æ{Ý:-ðt rð[thÞwõ‚ ft{tu™u rËØ fhtð™th
‚Útt Úæ²:-rðãt, [¢ð‚eo htßÞ, Ä™ y™u ±¨êÝæ}æì-‚uºteË Œuð‚tytu{tk yÂø™, …]rÚtðe ytrŒ ytX
Œuð‚tytu™u ¨¢xæ}æÝ:-Ëthe he‚u «t fhtð™th Au; ðt ¥}æë„y±}æì-{tuût {t„o™u Úÿæ}ææ‡ææ¨:-su hûtu
Au, ‚u Îï±æ:-yt rðît™tu su Îí籇ææïÎæ}æì-Ä™ ytrŒ …ŒtÚttuo™t Œt‚t™e Ë{t™ Ëðo s„‚™u yt…™tht
¥çxÝ}æì-…h{uïh™u {æÚ²Ýì-Äthý fhu Au ðt fhtðu Au; »Ý}æì-‚u™u ‚{u Eü Œuð {t™tu. (6)
¼tðtÚto : Sð™{wõ‚ yÚtðt Œuntr¼{t™ hrn‚{wõ‚ rðît™ su™tu yt©Þ «t fhe™u yt™krŒ‚
hnu Au, ‚u™e (Eïh™e) Ëðuoyu W…tË™t fhðe òuEyu. (6)
ŸÍ øfi ¬ÈÆ⁄UÊ ø ‚ŒfiŸ¢ ⁄UÿËáÊÊ¢ ¡ÊÃSÿfi ø ¡Êÿfi◊ÊŸSÿ ø ˇÊÊ◊˜–
‚Çøfi ªÊ¬Ê¢ ÷flfiÇø ÷Í⁄Ufi®Œ¸flÊ •ÁÇŸ¥ œÊfi⁄Uÿãº˝ÁfláÊÊŒÊ◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su™u Îï±æ:-rðît™tu Ýé-þe½ú y™u ™-rð÷kƒÚte ðt ÐéÚæ-ftÞoÚte …qðo
™-y™u {æÞ{tk Ú²è‡ææ}æì-ð‚o{t™ …]rÚtðe ytrŒ ftÞo ÿÔÞtu™e ¨ÎÝ}æì-Wí…r¥t, ÂMÚtr‚ y™u rð™tþ™t
r™r{¥t ðt …æ„S²-Wí…L™ ftGtosøtítLtt Óæ-Ltt~t Útíttk yLtu ÁææÄæ}ææ‹æSÄæ-fÕÃtLtt ykítBttk ÃtwLt: WíÃtLLt
ÚtLtth ftGtoYÃt søtítLtt Óæ-ÃtwLt: yu s «BttÛtu søtítLtwk WíÃtLLt y™u rð™tþ Útðt{tk ÿææ}æì-…tu‚t™e
ÔÞtÂÂÚte r™ðtË™t nu‚w ðt |æêÚï:-ÔÞt…f ¨„:-y™trŒ rðã{t™, rð™tþhrn‚, fthý¼q‚ ‚Útt ™ftÞoY… |汄:-ð‚o{t™ ™-¼q‚ y™u ¼rð»Þ Wõ‚ s„‚™t xææïÐæ}æì-hûtf y™u Îí籇ææïÎæ}æì-Ä™
ytrŒ …ŒtÚttuo™t Œt‚t ¥çxÝ}æì-s„Œeïh™u {æÚ²Ýì-Äthý fhu Au ðt fhtðu Au, ‚u yuf Ëðo þÂõ‚{t™
s„Œeïh™u Äthý fhtu ðt fhtðtu. (7)
¼tðtÚto : ¼q‚, ¼rð»Þ y™u ð‚o{t™ yu ºtýu ft÷™u Eïh rð™t òýðtðt¤t «¼w ftÞo, fthý
ðt …t…e y™u …wÛÞtí{ts™tu™t f{o™e ÔÞðMÚtt fh™th yLÞ ftuE …ŒtÚto ™Úte, yu Ëðo {™w»Þtuyu
{t™ðwk òuEyu. (7)
º˝ÁfláÊÊŒÊ º˝ÁflfiáÊ‚SÃÈÆ⁄USÿfi º˝ÁfláÊʌʗ ‚Ÿfi⁄USÿ ¬˝ ÿ¢Ó®‚Ø–
412
º˝ÁfláÊÊŒÊ flË⁄UflfiÃËÁ◊·¯ ŸÊ º˝ÁfláÊÊŒÊ ⁄UÊfi‚à ŒËÉʸ◊ÊÿÈfi—H§8H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su Îí籇ææïÎæ:-Ä™ ytrŒ …ŒtÚttuo™t Œt‚t „éÚS²-þe½ú Ëw¾fthf Îíç±xæ‡æ¨:-
412
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÿÔÞ ËBtqnLtt rð¿tt™™u Ðí, ²¨„ì-r™Þ{{tk ht¾™th ðt su Îí籇ææïÎæ:-ÃtŒtÚttuoLtt rÔtÇttøt Œ~ttoÔtLtth
Sæ‹æÚSÄæ-yuf çteòÚte su yÕtøt fhÔttBttk ytÔtu ítu ÃtŒtÚto Ôtt ÔGtÔtnthLtt rÔt¿ttLtLtu rLtGtBtBttk htÏtu ðt
su ÎíçÃæ‡ææïÎæ:-þqhðeh‚t ytrŒ „wýtu™t Œt‚t ±èÚ±„è}æì-suÚte «þkrË‚ ðeh ƒ™u ‚u §¯}æì-yL™trŒ
«t™e [tn™t™u r™Þ{{tk ht¾™th ðt su Îí籇ææïÎæ:-ytÞwðuoŒ yÚtto‚T ðiãf þt†™t Œt‚t Ý:y{tht {txu ÎèÍæü}æì-Œe½o ¥æ²é:-Sð™ Ú樄ï-«Œt™ fhu, ‚u Eïh™e Ëðo {™w»Þtu W…tË™t fhu.
(8)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su ÃthBtøtwhw …h{uïh îtht ðuŒ™t {tæÞ{Úte Ëðo …ŒtÚttuo™wk rðþu»t ¿tt™
fhtðu÷ Au, ‚u™tu yt©Þ fhe™u ÞÚttÞtuøÞ ÔÞðnth fhðt {txu y™u ÄBto-yÄ{o-ft{-{tuût™e rËrØ
{txu ŒeÎttoGtw»GtLte ítBtu hûtt fhtu. (8)
∞flÊ ŸÊfi •ÇŸ ‚Á◊œÊfi flÎœÊŸÊ ⁄Ufiflà¬Êfifl∑§ üÊflfi‚ Áfl ÷ÊfiÁ„–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§9H
…ŒtÚto : nu ŒææÃæÜU-yt… …rðºt y™u ËkËth™u …rðºt fh™th ‚Útt ¥xÝï-Ë{M‚ {k„÷ «fx
fh™th …h{uïh ! ¨ç}æ{æ-su™t Ë{t™ ÔÞðnth «ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚u ðuŒrðãtÚte ±ë{æÝ:-r™íÞ
ð]rØÞwõ‚ yt… Ý:-y{™u Úﱄì-htßÞ ytrŒ «þkrË‚ ©e{t™™u {txu ðt Ÿæ±¨ï-Ë{M‚ rðãt™t
©ðý y™u yL™tu™e «tÂÂ {txu »±-s ç±, |ææçã-y™uf he‚u «ftþ fhtðtu Atu, „„ì-su yt…™t
ƒ™tðu÷t ç}æ~æ:-ƒúñ[Þo™t r™Þ{tuÚte ƒ¤™u «t fhu÷ «tý, ±L‡æ:-W…h „r‚{t™ WŒt™ ðtÞw,
¥çÎç„:-yL‚rhût, 程{é:-Ë{wÿ, Ðë烱è, ¼qr{ ©„-y™u læñ:-«ftþ{t™ ËqÞo ytrŒ ÷tuf Ý:y{tht }ææ}æã‹„æ}æì-Ëífth™t nu‚w ÚttÞ. (9)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su™e rðãt rð™t ÞÚttÚto rðþu»t ¿tt™ Út‚wk ™Úte y™u su™u ¼qr{Úte ÷E™u
ytftþ ËwÄe Ë]rü h[u÷ Au ‚Útt su™e y{u W…tË™t fheyu Aeyu, ‚u™e ‚{u W…tË™t fhtu. (9)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk yÂø™ þ猙t „wýtu™t ðýo™Úte yu™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚
Au, yu{ òýðwk òuEyu. (96)
Ëqõ‚-97
•¬fi Ÿ— ‡ÊʇÊÈfiøŒÉÊ◊ÇŸfi ‡ÊȇÊÈÆÇäÿÊ ⁄U®RÁÿ◊˜– •¬fi Ÿ— ‡ÊʇÊÈfiøŒÉÊ◊˜H§1H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-˼t…‚u ! yt… Ý:-y{tht ¥{}æì-htu„ y™u yt÷MÞY…e …t…™wk ¥Ð, àææïàæ附ìðthkðth r™ðthý fhtu, Úç²}æì-Ä™™u ¥æ-Ëthe he‚u àæéàæéçx{-þwØ y™u «ftrþ‚ fhtðtu ‚Útt Ý:y{tht ¥{}æì-{™, ð[™ y™u þhehÚte Wí…L™ …t…™e ¥Ð-, àææïàæ附ì-þwrØ {txu Œkz yt…tu.
(1)
ÉøðuŒ¼t»Þ
413
Ëqõ‚-97
¼tðtÚto : ˼tæÞût (htò) Ëðo {™w»Þtu {txu yrn‚fthe su su «{tŒ Y… f{o Au, ‚u™u Œqh
fhe™u …wÁ»ttÚto îtht ÷û{e «t fhðe òuEyu. (1)
‚ÈÆˇÊÁòÊÿÊ ‚ÈfiªÊÃÈÆÿÊ flfi‚ÍÆÿÊ øfi ÿ¡Ê◊„– •¬fi Ÿ— ‡ÊʇÊÈfiøŒÉÊ◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-˼tæÞût ! su yt…™u ±¨ê²æ-su™u …tu‚t™u Ä™™e [tn™t ntuÞ, ¨éxææ„é²Gæsu{tk Ëthe …]rÚtðe ntuÞ y™u ¨éÿæïç~æ²æ-ƒes ðtððt ÞtuøÞ ©uc ûtuºt = ¾u‚h ntuÞ, ‚u su ™er‚Úte
ntuÞ, ‚uÚte ™-‚Útt þ† y™u y† ƒtkÄ™the Ëu™tÚte y{u ²…æ}æãï-Ëk„ fh‚t ntuÞ, ‚u yt… Ý:y{tht ¥{}æì-Œwü ÔÞË™™u ¥Ð, àææïàæ附ì-Œwh fhtu. (2)
¼tðtÚto : ˼tæÞût htòyu Ët{, Œkz, ¼uŒ Y…e r¢ÞtytuÚte Þwõ‚ ™er‚ y…™tðe™u, «òytu™t
Œw:¾tu™u Œqh fhðt {txu r™íÞ Wã{ fhðtu òuEyu. «òyu yuðtu s ˼tæÞût ƒ™tððtu òuEyu. (2)
¬˝ ÿj|ãŒficΔ ∞·Ê¢ ¬˝ÊS◊Ê∑§Êfi‚‡ø ‚ÍÆ⁄Uÿfi—– •¬fi Ÿ— ‡ÊʇÊÈfiøŒÉÊ◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-˼t…‚u ! ²„ì-su yt…™e ˼t{tk »¯æ}æì-yu {™w»Þ ytrŒ «òs™tu™e {æÞ
¥S}ææÜUæ¨:-y{tht{tkÚte Ðí, ¨êÚ²:-yíÞk‚ ƒwrØ{t™ rðît™ ™-y™u ðeh…wÁ»t ntuÞ, ‚u ˼tËŒ
ƒ™u. |æç‹ÎcÆ:-yr‚ fÕÞtýfthf yt… Ý:-y{tht ¥{}æì-þºtwsLÞ Œw:¾Y… …t…™u Ðí + ¥Ð +
àææïàæ附ì-Œqh fhtu. (3)
¼tðtÚto : ... ßÞthu rðît™s™ ˼t ytrŒ™tu yæÞût ntuÞ, ytÃíts™ ˼tËŒ ntuÞ y™u
…qýo þtherhf ƒ¤Þwõ‚ f{o[the ntuÞ, íÞthu htßÞ ytrŒ™e «t y™u Ëthe he‚u rðsÞ ÚttÞ
Au. yuÚte rð…he‚{tk rð…he‚ …rhýt{ ÚttÞ Au. (3)
¬˝ ÿûÊfi •ÇŸ ‚ÍÆ⁄UÿÊ ¡Êÿfi◊Á„ ¬˝ Ãfi flÿ◊˜– •¬fi Ÿ— ‡ÊʇÊÈfiøŒÉÊ◊˜H§4H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-yt… W¥th-«íÞw¥thÚte fnu™tht ! ²„ì-su „ï-yt…™e su{ ¨êÚ²:-…qýo rðãtðt™
rðît™ ˼tËŒ Au, ‚u „ï-yt…™t ‚uðt s ±²}æì-y{u …ý Ðí, …æ²ï}æçã-«òs™ ntuÞ y™u yuðt
‚{u Ý:-y{tht ¥{}æì-rðhtuÄY… …t…™u Ðí + ¥Ð + àææïàæ附ì-ËBÞfT he‚u Œqh fhtu.
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk suðe he‚u ÄtŠ{f ˼tæÞût ytrŒ {™w»Þ ntuÞ, ‚uðt s «òs™tu
…ý ntuðt òuEyu. (4)
¬˝ ÿŒÇŸ— ‚„fiSflÃÊ Áfl‡flÃÊ ÿ|ãÃfi ÷ÊŸflfi—– •¬fi Ÿ— ‡ÊʇÊÈfiøŒÉÊ◊˜H§5H
414
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! ‚{u ²„ì-su ¨ãS±„:-«þkrË‚ ƒ¤ðt¤t ¥xÝï:-¼tir‚f yÂø™™t |ææ‹æÃæ:«Œe rfhÛttu ç±E„:-Ëðo MÚtt™Úte Ðí²ç‹„-«Ëhu Au ðt su Ý:-y{tht ¥{}æì-Œrhÿ‚t™u ¥Ð +
àææïàæ附ì-Œqh fhu Au, ‚u™u ftÞo{tk Ëthe he‚u ËkÞwõ‚ fhtu-òuztu. (5)
414
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : ftuE …ý {q‚oÿÔÞ yuðwk ™Úte su rðãwítTÚte ÔÞt ™ ntuÞ, su yÂø™ rþÕ…r¢Þt îtht
ftÞtuo{tk «Þtu„ fhu÷ Ä™ Wí…L™ fh™th ntuÞ Au, ‚u™u {™w»Þtuyu Ëthe he‚u òýðt òuEyu.
àfl¢ Á„ Áflfi‡flÃÊ◊Èπ Áfl‡flÃfi— ¬Á⁄U÷Í⁄UÁ‚fi– •¬fi Ÿ— ‡ÊʇÊÈfiøŒÉÊ◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu ç±à±„æï}æé¶-Ëðo{tk ÔÞt ntuðtÚte y™u yL‚Þto{eÚte Ëðo™u rþûtt = W…Œuþ yt…™th
s„Œeïh ! su fthýu y±¢, çã-yt… s ç±E„:-ËðoºtÚte ÐçÚ|æê:-ËðoÚte W…h rðhts{t™ ¥çSæAtu yuÚte ‹æ:-y{tht ¥{}æì-Œwü Mð¼tð Ëk„ Y… …t…™u ¥Ð + àææïàæ附ì-Œqh fhtðtu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtu îtht ËíÞ «u{¼tðÚte «tÚto™t fhu÷ yL‚Þto{e Eïh ytí{t{tk ËíÞ
W…Œuþ îtht …t…Úte …]ÚtfT fhe™u þw¼ „wý-f{o-Mð¼tðtu{tk «ð]¥t fhu Au. ítuÚte yu r™íÞ W…tË™t
fhðt ÞtuøÞ Au. (6)
Ám·Êfi ŸÊ Áfl‡flÃÊ◊ÈÆπÊÁÃfi ŸÊflflfi ¬Ê⁄Uÿ– •¬fi Ÿ— ‡ÊʇÊÈfiøŒÉÊ◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu ç±E„æï}æé¶-Ëðtuo¥t{ yiïÞoÚte Þwõ‚ …h{tí{™T ! yt… ÝæÃæï±-su{ ™tðÚte Ë{wÿ
…th ÚttÞ, ‚u{ Ý:-y{™u çm¯:-Ä{oÚte îu»t fh™th yÚtto‚T ‚u (Ä{o)Úte rðÁØ [t÷™th ‚u™tÚte
¥ç„,-ÐæÚ²-…th …ntU[tztu-fhtu. Ý:-y{tht ¥{}æì-þºtwytuÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ Œw:¾tu™u ¥Ð + àææïàæ附ì
Œqh fhtu. (7)
¼tðtÚto : su{ LÞtÞtÄeË ztfw ytrŒ™u ™tift ytrŒ{tk ™t¾e™u Ë{wÿ™e Ët{u …th r™so™ sk„÷
ðt¤t MÚtt™{tk ƒkÄ fhe™u «òytu™wk …t÷™ fhu Au. ‚u{s ËBÞfT W…tË™t fhu÷ Eïh W…tËftu™t
ft{, ¢tuÄ, ÷tu¼, {tun, ¼Þ y™u þtuf ytrŒ þºtwytu™u þe½ú r™ð]¥t fhe-nxtðe™u ‚u™u rs‚urLÿÞtrŒ
„wýtu «Œt™ fhu Au. (7)
‚ Ÿ— Á‚ãœÈfi®Á◊fl ŸÊflÿÊÁÃfi ¬·Ê¸ SflSÃÿfi– •¬fi Ÿ— ‡ÊʇÊÈfiøŒÉÊ◊˜H§8H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! ¨:-‚u yt… f]…t fhe™u Ý:-y{tht S±S„²ï-Ëw¾™u {txu Ýæ±²æ™tðÚte 程{éç}æ±-su{ Ë{wÿÚte …th fhtÞ Au, ‚u{ Œw:¾tuÚte ¥çyæ, Яü-yíÞk‚ …th fhtu. Ý:-y{tht
¥{}æì-yþtÂL‚ y™u yt÷MÞ™u ¥Ð + àææïàæ附-r™hk‚h Œqh fhtu. (8)
¼tðtÚto : (su{) …th ÷E s™th (™trðf) {™w»Þ ytrŒ™u Ëw¾…qðof ™tift îtht Ë{wÿÚte …th
fhu Au, ‚u{ …h{uïh rð¿tt™ îtht Œw:¾Ët„hÚte …th fhu Au y™u þe½ú Ëw¾Þwõ‚ fhu Au. (8)
Ëk„r‚ : yt Ëeqõ‚{tk ˼tæÞût, yÂø™ y™u Rïh™t „wýtu™t ðýo™Úte yt Ëqõ‚™t yÚto™e
…qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (97)
Ëqõ‚-98
ÉøðuŒ¼t»Þ
415
Ëqõ‚-98
flÒ‡flÊŸ⁄USÿfi ‚È◊ÃÊÒ SÿÊfi◊ ⁄UÊ¡Ê Á„ ∑¢§ ÷ÈflfiŸÊŸÊ◊Á÷üÊË—–
ßÃÊ ¡ÊÃÊ Áfl‡flfiÁ◊Œ¢ Áfl øfi®c≈ flÒ‡flÊŸ⁄UÊ ÿfiÃà ‚Íÿ¸®fiáÊH§1H
…ŒtÚto : su ±ñEæÝÚ:-Ë{M‚ Sðtu™u ÞÚttÞtuøÞ ÔÞðnthtu{tk ð‚toð™th Eïh ðt sXhtÂø™ !
±æ §„:-fthýÚte …æ„:-«rËØ ÚtÞu÷ §Î}æì-yu «íÞût ÜU}æì-Ëw¾™u ç±E}æì-ðt Ë{M‚ s„‚™u ç±™cÅïrðþu»t ¼tðÚte Œþtoðu Au y™u su ¨ê²ïü‡æ-«tý ðt ËqÞo÷tuf™e ËtÚtu ²„„ï-Þí™ fh™th ntuÞ Au,
ðt su |æé±ÝæÝæ}æì-÷tuftu™wk ¥ç|æŸæè:-Ëðo «fth™wk Ä™ Au ‚Útt su ¼tir‚f yÂø™Úte Ëðo «fth™wk Ä™
Au ‚Útt su ¼tir‚f yÂø™Úte Ëðo «fth™wk Ä™ ÚttÞ Au ðt Úæ…æ-su LÞtÞtÄeþ Ëðo™tu yrÄ…r‚ Au
‚Útt «ftþ{t™ rðãwítTY… yÂø™ Au ‚u ±ñEæÝÚS²-Ë{M‚ …ŒtÚttuo™t Œt‚t Eïh™t ¼tir‚f yÂø™™e
¨é}æ„æñ-©uc {r‚{tk yÚtto‚T su yíÞk‚ Eïh™e «rËØ fhu÷e {r‚ = ƒwrØ ðt ¼tir‚f yÂø™Úte
yíÞk‚ «rËØ ÚtÞu÷e {r‚ ‚u{tk çã-s ±²}æì-y{u S²æ}æì-ÂMÚth ÚtEyu. (1)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su ÔÞðnth ƒ™e™u Ë{M‚ ËkËth™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u™t W¥t{ „wýtuÚte
«rËØ ‚u™e yt¿tt{tk ‚{u r™íÞ «ð]¥t Úttytu y™u su yu «fth™t ËqÞo ytrŒ™tu «ftþf yÂø™
Au, ‚u™e rðãt™u rËØ fhðt{tk (…ý r™íÞ) «ð]¥t Úttytu. ‚u{ fÞto rð™t ftuE …ý {™w»Þ™e …tËu
…qýo Ëk…r¥t ÚtE þf‚e ™Úte. (1)
¬ÎÆc≈Ê ÁŒÁfl ¬ÎcÆ ≈Ê •ÁÇŸ— ¬ÎfiÁÕ√ÿÊ¢ ¬ÎÆc≈UÊ Áfl‡flÊ •Ê·fiœË⁄UÊ Áflfifl‡Ê–
flÒ‡flÊ®Ÿ⁄U— ‚„fi‚Ê ¬ÎÆc≈Ê •ÁÇŸ— ‚ ŸÊ ÁŒflÊ ‚ Á⁄U·— ¬ÊfiÃÈÆ ŸÄfiÃ◊˜H§2H
…ŒtÚto : su ¥çxÝ:-Eïh y™u ¼tir‚f yÂø™ çÎç±-rŒÔÞ „wý Ëk…L™ s„‚{tk ŒæëcÅ:-rðît™tu™u
…qAt‚t ðt su ÐëçƒÃ²æ}æì-yL‚rhût y™u ¼qr{{tk ŒæëcÅ:-…qAðt ÞtuøÞ Au Ôtt su ŒæëcÅ:-…qAðt ÞtuøÞ
±ñEæÝÚ:-Ëðo {™w»Þ{tºt™t ËíÞ ÔÞðnth{tk «ð]¥t fhtð™th ¥çxÝ:-Eïh y™u ¼tir‚f yÂø™
ç±Eæ-Ë{M‚ ¥æï¯{è:-Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄ{tk ¥æ, ç±±ïàæ-«rðü ÚtE y™u ¨ã¨æ-ƒ¤ ytrŒ
„wýtu™e ËtÚtu hnu÷ ÐëcÅ:-…qAðt ÞtuøÞ Au, ‚u Ý:-¨:-y{™u çαæ-çÚ¯:-{th™thÚte y™u Ýv„}æìht‚u {th™thÚte Ðæ„é-ƒ[tðu ðt ¼tir‚f yÂø™ ƒ[tðu Au. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu rðît™tu™e Ë{e… sE™u Eïh™t ‚Útt rðãw‚T ytrŒ™t „wýtu™u …qAe™u
‚Útt (Eïh™e W…tË™t y™u yÂø™™t „wýtu™t) W…fthtu™tu yt©Þ ÷E™u ®nËt{tk «ð]¥t ™ hnuðwk
òuEyu. (2)
416
flÒ‡flÊfiŸ⁄U®R Ãfl Ãà‚àÿ◊fiSà√ÊS◊ÊŸÔ˜ ⁄UÊÿÊfi ◊ÉÊflÊfiŸ— ‚øãÃÊ◊˜–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§3H
416
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëqõ‚-99
¡ÊÃflfiŒ‚ ‚ÈŸflÊ◊ ‚Ê◊fi◊⁄UÊÃËÿÃÊ ÁŸ Œfi„ÊÁà flŒfi—–
‚ Ÿfi— ¬·¸ŒÁÃfi ŒÆȪʸÁáÊ Áfl‡flÊfi ŸÊflfl Á‚ãœÈ¯ ŒÈ®Á⁄UÃÊàÿÁÇŸ—H§1H
…ŒtÚto : su …愱ïΨï-Wí…L™ ÚtÞu÷ [ht[h s„‚™u òý™th y™u «t Út™th ‚Útt Wí…L™
ÚtÞu÷ Ëðo …ŒtÚttuo{tk rðã{t™ s„Œeïh™u {txu y{u ¨æï}æ}æì-Ë{M‚ yiïÞoÞwõ‚ ËtkËtrhf …ŒtÚttuo™tu
¨éݱæ}æì-r™[tuz fheyu Aeyu yÚtto‚T ÞÚttÞtuøÞ ËðoÚte ð‚eoyu Aeyu y™u su ¥Úæ„貄:-yÄ{eoytu™e
Ë{t™ ð‚o™th Œwüs™™t ±ïÎ:-Ä™™u çÝ, Îãæç„-r™hk‚h ™ü fhu Au, ¨:-‚u ¥çx‹æ:-rð¿tt™MðY…
Eïh su{ ™trðf ÝæÃæï±-™tiftÚte 程{é}æì-™Œe ðt Ë{wÿ™u …th fhtðu Au, ‚u{ Ý:-y{™u ¥ç„yíÞk‚ Îéxææüç‡æ-Œw„or‚ y™u ¥ç„ÎéçÚ„æ-yr‚ Œw:¾ Œu™th ç±Eæ-Ë{M‚ …t…t[hýtuÚte Яü„ì-…th
fhu Au, ‚u s yt s„‚{tk yLðu»týeÞ = þtuÄ fhðt ÞtuøÞ Au. (1)
¼tðtÚto : su{ {nt ™tift = snts [t÷f s™ Œw„o{ {ntËt„htu{tk sntsÚte {™w»Þ ytrŒ™u
Ëw¾…qðof …th …ntU[tzu Au, ‚u{ s W¥t{ «fthÚte W…tË™t fhu÷ Eïh Œw:¾Y…e {ntËt„h{tk
…zu÷ {™w»Þtu™u rð¿tt™ ytrŒ™t Œt™ îtht Ët{u …th …ntU[tzu Au.
…h{uïh™tu W…tËf {™w»Þ s þºtwytu™tu …htsÞ fhe™u …h{ yt™kŒ™u «t fhe þfu Au,
ftuE yLÞ™wk yuðwk Ët{ÚÞo fu{ ntuE þfu ? (1)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh™t „wýtu™t ðýo™Úte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu
Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (99)
Ëqõ‚-100
‚ ÿÊ flÎ·Ê flÎcáÿfiÁ÷— ‚◊Êfi∑§Ê ◊„Ê ÁŒfl— ¬ÎfiÁÕ√ÿÊpfi ‚◊˝Ê≈˜–
‚ÃËŸ‚fiàflÊ „√ÿÊ ÷⁄Ufi·È ◊L§àflÊfiãŸÙ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²:-su ±ë¯æ-ð»tto™tu nu‚w ¨}ææïÜUæ:-su{tk ÞtuøÞ r™ðtË™wk MÚtt™ Au,
¨„èݨy±æ-su s¤™u yufºt fhu Au, ãò:-‚Útt „úný fhðt ÞtuøÞ }æLy±æÝì-su™tu «þkrË‚ ðtÞw
Au, su }æã:-yíÞk‚ çα:-«ftþ ‚Útt ÐëçƒÃ²æ:-¼qr{÷tuf ™-y™u Ë{M‚ {qŠ‚{t™ ÷tuftu y™u
…ŒtÚttuo™e {æÞ ¨}æíæÅì-ËBÞfT «ftþ{t™ §‹Îí:-ËqÞo÷tuf Au, ¨:-‚u su{ ±ëc‡²ïç|æ:-©uc‚t{tk Wí…L™
Út™tht rfhýtu îtht |æÚï¯é-…t÷™ y™u …wrü fh™tht …ŒtÚttuo{tk Ý:-y{tht ªyæè-hûtt ytrŒ ÔÞðnthtu™u
{txu |汄é-ÚttÞ Au, ‚u{ W¥t{ Þí™ fhtu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su …rh{týÚte {nt™ ðtÞwY… fthýÚte «fx y™u «ftþMðY… ËqÞo÷tuf
Au,Éøðu
‚u™tÚteŒ¼t»Þ
rðãt…qðof y™uf W…fthtu „úný fhðt òuEyu. (1)
417
Ëqõ‚-100
ÿSÿÊŸÊfiå× ‚Íÿ¸®fiSÿfl ÿÊ◊Ê ÷⁄Ufi÷⁄U flÎòÊ„Ê ‡ÊÈc◊Ê •|SÃfi–
flηfiãÃ◊— ‚|πfiÁ÷— SflÁ÷⁄UflÒfi◊¸L§àflÊfiãŸÙ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§2H
…ŒtÚto : ÄæS²-su …h{uïh ðt rðît™ ˼tæÞût™t |æÚï|æÚï-Äth™ fhðt ÞtuøÞ-…ŒtÚto-…ŒtÚto ðt
ÞwØ-ÞwØ{tk ¨ê²üS²ï±-«íÞût ËqÞo÷tuf™e Ë{t™ ±ë~æãæ-…t…eytu™u ÞÚttÞtuøÞ …t…™wk V¤ yt…ðtÚte
Ä{o™u Aq…tð™th™tu rð™tþ fhe™u ‚Útt àæéc}æ:-su{tk «þkrË‚ ƒ¤ Au ‚u ²æ}æ:-{ÞtoŒt ¥Ý挄: +
¥çS„-{q¾o y™u þºtwytu™u «t Út‚t ™Úte, ¨:-‚u ±ë¯‹„}æì-yíÞk‚ Ëw¾ŒtÞf ‚Útt }æLy±æÝì-«þkrË‚
yu™t s™Þwõ‚ ðt su™e Ë]rü{tk «þkrË‚ ðtÞw Au, ‚u §‹Îí:-…h{iïÞoðt™ Eïh ðt ˼tæÞût Ëßs™
S±ïç|æ:-…tu‚t™t Ëuðftuyu »±ñ:-«t fhu÷ «þkrË‚ ¿tt™tu y™u ¨ç¶ç|æ:-Ä{to™wfq¤ yt¿tt™wk …t÷™
fh™tht r{ºttu îtht W…tË™t y™u «þkËt «t fhu÷ Ý:-y{the ªyæè-hûtt ytrŒ ÔÞðnthtu™u rËØ
fhðt {txu |汄é-ÚttÞ. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™t îtht òu ËqÞo÷tuf ‚Útt yt rðît™tu™t „wýtu™tu yL‚ òýðtu yr‚ frX™
Au, ‚tu …h{uïh™t „wýtu™t yL‚™e ‚tu ðt‚ s õÞtk fhðe ? yu ƒL™u™t yt©Þ rð™t ftuE™e
…qýo hûtt Ëk¼ð ™Úte. ítuÚte yu ƒL™u™e ËtÚtu r{ºt‚t ht¾ðe òuEyu. (2)
ÁŒflÊ Ÿ ÿSÿ ⁄UÃfi‚Ê ŒÈÉÊÊfiŸÊ— ¬ãÕÊfi‚Ê ÿ|ãà ‡Êfl‚ʬfi⁄UËÃÊ—–
Ã⁄UŒ˜ mfi·Ê— ‚Ê‚Á„— ¬ÊÒ¥SÿfiÁ÷◊¸L§àflÊfiãŸÙ ÷fl|àflãº˝fi ™§ÃËH§3H
…ŒtÚto : ²S²-su Eïh ðt ˼tæÞût ðt yæÞt…f rðît™tu™u çα:-ËqÞo÷tuf™e ‹æ-Ë{t™ Ú:…ht¢{™e àæÏæ¨æ-«ƒ¤‚tÚte ¥ÐÚè„æ:-™ Atuzu÷ Îé{æÝæ:-ÔÞðnthtu™u …qýo fh™th „ÚÎì mï¯æ:-su{tk
rðhtuÄtuÚte …th ntuÞ, ‚u Ћƒæ¨:-{t„o ²ç‹„-«t ÚttÞ Au y™u òÞ Au ðt su Ðæñ¢S²ïç|æ:-ƒ¤tu™e
ËtÚtu rðã{t™ ¨æ¨æçã:-yíÞk‚ Ën™þe÷ }æLy±æÝì-su™e Ë]rü{tk «þkrË‚ «ò Au, ‚u §‹Îí:…h{iïÞoðt™ …h{uïh ðt ˼tæÞût Ý:-y{tht ª„è-hûtt ytrŒ ÔÞðnth™u {txu |æ±yæé-Úttytu.
(3)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™t «ftþÚte Ëðo {t„tuo M…ü òuðt ÞtuøÞ, sðt ÞtuøÞ y™u ztfw, [tuh
‚Útt ftkxtÚte hrn‚ ƒ™u Au. ‚u{ s ðuŒ îtht …h{uïh (™e «trÂ) ™tu ‚Útt rðît™™tu {t„o Ëw«ftrþ‚
ÚttÞ Au. ‚u{tk „Þt ([tÕÞt) rð™t ftuE …ý {™w»Þ îu»t ytrŒ Œtu»ttuÚte …]ÚtfT ÚtE þf‚tu ™Úte,
ítuÚte Ëðuoyu yu {t„tuoÚte sðwk-[t÷ðwk òuEyu. (3)
‚Ê •ÁXfi⁄UÊÁ÷⁄UÁXfi⁄USÃ◊Ê ÷ÍÆŒ418
˜ flÎ·Ê flηfi®Á÷— ‚|πfi®Á÷— ‚πÊ ‚Ÿ˜–
´§|Ç◊Á÷fi´¸§Ç◊Ë ªÊÃÈÁ÷Öÿ¸cΔÊfi ◊L§àflÊfiãŸÙ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§4H
418
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : su ¥çXÚæïç|æ:-yk„tu{tk hËY… «týe™e ËtÚtu ¥çXÚS„}æ:-yíÞk‚ «tý™e Ë{t™ ðt
±ë¯ç|æ:-Ëw¾™e ð»tto™tk fthýtuÚte ±ë¯æ-Ëw¾ ®Ë[™th ðt ¨ç¶ç|æ:-r{ºttu™e ËtÚtu ¨¶æ-r{ºt ðt
«çx}æç|æ:-}øðuŒ ¼ýu÷tytu™e ËtÚtu «x}æè-}øðuŒe ðt xææ„éç|æ:-rðãtÚte Ëwrþûtt™u «t ÚtÞu÷e
ðtýeytuÚte Á²ïcÆ:-«þkË™eÞ ¨Ýì-ÚtÞu÷ |æêyæì-Au, ¨:-‚u }æLy±æÝì-…tu‚t™e Ë]rü{tk, «ò™u Wí…L™
fh™th ðt …tu‚t™e Ëu™t{tk «þkrË‚ ðeh …wÁ»t ht¾™th §‹Îí : -Eïh y™u ˼t…r‚ Ý:y{tht ªyæè-hûtt ytrŒ ÔÞðnth™u {txu |汄é-Úttytu. (4)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su ÞÚttÚto Y…{tk W…fthe y™u ËðoÚte W¥t{ …h{uïh yÚtðt ˼t…r‚
rðît™ Au, ‚uytu™e ‚{u r™íÞ Ëuðt fhtu. (4)
‚ ‚ÍÆŸÈÁ÷Ÿ¸ L§º˝Á÷´¸§èflÊfi ŸÎÆ·Êsfi ‚Ê‚uÊ° •Á◊òÊÊfiŸ˜–
‚ŸËfi«UÁ÷— üÊflSÿÊfiÁŸ ÃÍfl¸®fiã◊L§àflÊfiãŸÊ ÷fl|àflãº˝fi ™§ÃËH§5H
…ŒtÚto : }æLy±æÝì-su™e Ëu™t{tk «þkrË‚ ðeh …wÁ»t Au ðt ¨æ¨uæÝì-su þºtwytu™tu r‚hMfth fhu
Au, ‚u §‹Îí:-…h{ yiïÞoðt™ ˼t…r‚ ¨ê‹æéç|æ:-…wºt ðt …wºttu™e Ë{t™ Ëuðftu™e Ý:-Ë{t™ ¨ÝèÇïç|æ:…tu‚t™e Ë{e… hnu™th LÎíïç|æ:-su þºtwytu™u hztð™th Au ‚u™t ‚Útt «|Ãææ-{nt™ ƒwrØ{t™, {kºte™e
ËtÚtu rðã{t™ Ÿæ±S²æçÝ-Ä™trŒ …ŒtÚttuo{tk W¥t{ ðehs™tuLtu yufºt fhe™u Ýëcææsï-su þqhðehtu™u Ën™
ÞtuøÞ Au, ‚u Ëk„út{{tk ¥ç}æ~ææÝì-þºtws™tu™u „ê±üÝì-{the™u W¥t{ Þí™ fhu Au, ¨:-‚u Ý:-y{tht
ª„è-hûtt ytrŒ ÔÞðnth™u {txu |汄é-Úttytu. (5)
¼tðtÚto : su Ëu™t ytrŒ™t yæÞût …wºt™e Ë{t™ Ëífth fhu÷ y™u þ†t†[t÷™ ‚Útt ÞwØrðãt{tk
Ëwrþrût‚ ÚtÞu÷ (Ëir™ftu)Úte Þwõ‚ ƒ¤ðt™ Ëu™t™wk r™{toý fhe™u, yr‚ frX™ ÞwØ{tk …ý Œwü
þºtwytu™u …htrs‚ fhe™u ‚Útt ÄtŠ{f {™w»Þtu™wk …t÷™ fhe™u [¢ð‚eo htßÞ (™wk þtË™) fhe þfu
Au, ‚u s Ë{M‚ Ëir™ftu y™u «òs™tu îtht ËŒt Ëífth fhðt ÞtuøÞ Au. (5)
‚ ◊fiãÿÈÆ◊Ë— ‚◊ŒfiŸSÿ ∑§ÃʸS◊Ê∑fi§Á÷ŸÎ¸Á÷— ‚ÍÿZ®®fi ‚ŸÃ˜–
•|S◊㟄ãà‚à¬fiÁ× ¬ÈL§„ÍÆÃÊ ◊L§àflÊfiãŸÊ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§6H
…ŒtÚto : su }æ‹Äæé}æè:-¢tuÄ™u {th™th ðth ¨}æÎÝS²-su{tk yt™kŒ Au ‚u™t ÜUœææü-fh™th y™u
¨y²ç„:-Ëßs™ ‚Útt W¥t{ ftÞtuo™wk …t÷™ fh™th ÐéLãê„:-ðt {nt™ rðît™ y™u þqhðehtuyu su™e
M‚wr‚ y™u «þkËt fhu÷ ntuÞ, }æLy±æÝì-su™e Ëu™t ©uc ðehs™ Au, §‹Îí:-‚u …h{ yiïÞoðt™ Ëu™t…r‚
¥S}ææÜïUç|æ:-y{tht þheh, ytí{t y™u ƒ¤™e Ë{t™ ƒ¤tuÚte Þwõ‚ ðeh Ýëç|æ:-{™w»Þtu™e ËtÚtu
ð‚o{t™ ÚtE™u ¨ê²ü}æì-ËqÞo™t «ftþ™e Ë{t™ ÞwØ LÞtÞ™wk ¨Ý„ì-ËBÞfT Ëuð™ fhu, ¨:-‚u ¥çS}æÝìyts™t rŒðËu Ý:-y{tht ªyæè-hûtt ytrŒ ÔÞðnth™u {txu r™hk‚h |汄é-Úttytu. (6)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™u «t ÚtÞu÷ Ë{M‚ …ŒtÚttuo …]ÚtfT-…]ÚtfT «ftrþ‚ Útðt A‚tk yt™kŒ«Œ
ÉøðuŒ¼t»Þ
419
Ëqõ‚-100
ntuÞ Au, ‚u{ s ÄtŠ{f LÞtÞtÄeþtu™u «t fhe™u …wºt, …tiºt, †e, Ëuðf ytrŒ™e ËtÚtu ð‚o{t™s™
rðãt, Ä{o y™u LÞtÞ{tk «rËØ yt[hýÞwõ‚ ƒ™e™u fÕÞtýfthe ÚttÞ Au.
su ËŒt ¢tuÄ™u S‚u÷ {™w»Þ Ëðo he‚u r™íÞ «ËL™‚t yt…™th ntuÞ Au, ‚u s Ëu™t…r‚™t
yrÄfth-…Œ …h r™Þwõ‚ fhðt ÞtuøÞ ntuÞ Au.
su ¼q‚ft¤™t yðrþü-ƒtfe™t ftÞtuo™u òý™th y™u ð‚o{t™ ft¤{tk þe½ú ftÞo fh™th ‚Útt
rð[thþe÷ Au, ‚u s ËŒt rðsÞe ƒ™u Au, yLÞ ™rn. (6)
Ã◊ÍÆÃÿÊfi ⁄UáÊÿÜ¿Í®⁄fiU‚ÊÃÊÒ Ã¢ ˇÊ◊fiSÿ ÁˇÊÃÿfi— ∑Χáflà òÊÊ◊˜–
‚ Áfl‡flfiSÿ ∑§L§áÊfiSÿ‡Ê ∞∑§Êfi ◊L§àflÊfiãŸÊ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§7H
…ŒtÚto : su™tu ª„²:-hûtt ytrŒ ÔÞðnth Ëuð™ fhu, „}æì-‚u Ëu™t ytrŒ™t yrÄ…r‚™u àæêÚ¨æ„æñsu{tk þqhðehtu™wk Ëuð™ ÚttÞ Au, ‚u Ëk„út{{tk çÿ愲:-{™w»Þ ~ææ}æì-…tu‚t™e hûtt fh™th ÜëU‡±„fhu, su ÿæï}æS²-yíÞk‚ fwþ¤‚t™t fh™th Au, „}æì-‚u™u …tu‚t™t hûtf™u Wõ‚ Ëk„út{{tk ڇ沋æìhxu yÚtto‚T ðthkðth ‚u™e M‚wr‚ (rð™k‚e) fhu; su »ÜU:-fuð÷ yuf ˼tæÞût ç±ES²-Ë{M‚ ÜUL‡æS²fÁýtY…e ftÞo fhðt{tk §üàæï-Ë{Úto Au, ¨:-ítu }æLyÃææ‹æì-ÃttuíttLte ËuLttBttk «~tkrËít ÔtehtuLtu ht¾™th
ðt §‹Îí:-Ëu™t ytrŒ™t hûtf Ý:-y{tht ª„è-hûtt ytrŒ ÔÞðnth™u {txu |汄é-ÚttÞ. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su yuf÷tu s y™uf ÞtuØtytu™u S‚e ÷u Au, ‚u™u ÞwØ{tk yÚtðt yLÞºt
«tuíËtrn‚ fhðtu òuEyu. ðehtu{tk suðe ðeh‚t «tuíËtn™ îtht Wí…L™ ÚttÞ Au, ‚uðe yLÞ he‚u
ÚtE þf‚e ™Úte. (7)
Ã◊fiå‚ãà ‡Êflfi‚ ©Uà‚fl·ÈÆ Ÿ⁄UÊ Ÿ⁄U®R◊flfi‚ â œŸÊfiÿ–
‚Ê •ãœ ÁøûÊ◊fiÁ‚ ÖÿÊÁÃfiÁfl¸Œã◊L§àflÊfiãŸÊ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§8H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ÝÚ}æì-Ëðo ft{ ÞÚttÞtuøÞ [÷tð™th su {™w»Þ™u à汨:-rðãt, ƒ¤
‚Útt Ä™ ytrŒ y™uf ƒ¤ ¥Œ¨‹„-«t ÚttÞ, „}æì-‚u yíÞk‚ «ƒ¤ ÞwØ fh™thÚte …ý ÞwØ fh™th
Ëu™t ytrŒ™t yrÄ…r‚™u ©y¨±ï¯é-WíËð yÚtto‚T yt™kŒ™t ft{tu{tk Ëífth yt…tu (fhtu). ‚Útt yæ}æì‚u™u ÝÚ:-©uc yrÄfth «t {™w»Þ ¥±¨ï-hûtt ytrŒ ÔÞðnth y™u {Ýæ²-W¥t{ Ä™ «tr {txu
«t ÚttÞ, su ¥‹{ï-ytkĤt™e Ë{t™ fh™th „}æç¨-ykÄfth{tk Á²æïç„:-ËqÞo ytrŒ™t Wßsð¤
Y… «ftþ™u 癄ì-su ç±Î„ì-«t ÚttÞ Au, ¨:-‚u }æLy±æÝì-…tu‚t™e Ëu™t{tk W¥t{ ðehtu™u ht¾™th
420
§‹Îí:-…h{iïÞoðt™ Ëu™t…r‚ ðt ˼t…r‚ Ý:-y{tht ª„è-©uc yt™kŒ™u {txu |汄é-Úttytu. (8)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su þºtwytu™u S‚e™u ‚Útt ÄtŠ{ftu™u Ëkhûtý yt…e™u rðãt y™u Ä™™e
420
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
WL™r‚ fhu Au ‚Útt su™u «t fhe™u su{ ËqÞo™tu «ftþ Au, ‚u{ rðãt™t «ftþ™u «t fhu Au,
‚u {™w»Þ™u yt™kŒtuÕ÷tË™t rŒðËtu{tk yt… ÷tuftu ËL{tr™‚ fhtu. yu{ fÞto rð™t ftuE™tu …ý ©uc
ftÞtuoBttk WíËtn Út‚tu ™Úte. (8)
‚ ‚√ÿŸfi ÿ◊Áà fl˝ÊœfiÃÁ‡øà‚ ŒfiÁˇÊáÊ ‚¢ªfiÎ÷ËÃÊ ∑ÎƧÃÊÁŸfi–
‚ ∑§ËÁ⁄UáÊÊfi Áøà‚ÁŸfiÃÊ œŸÊfiÁŸ ◊L§àflÊfiãŸÊ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§9H
…ŒtÚto : su ¨Ã²ïÝ-Ëu™t™e s{ýe ƒtsw y™u Q¼u÷e …tu‚t™e Ëu™t™u Ïæíæ{„:-yíÞk‚ ƒ¤ðt™
þºtwytu™u 癄ì-…ý ²}æç„-r™Þ{Úte [÷tðu Au, ‚u þºtwytu™u S‚™th ƒ™u Au. su Îçÿæ‡æï-s{ýe
‚hV Q¼u÷e yu Ëu™tÚte ¨¢xæë|æè„æ-„úný fhu÷ Ëu™t™t yk„tu ‚Útt ÜëU„æçÝ-fhu÷ ftÞtuo™u ÞÚttur[‚
r™Þ{{tk ÷tðu Au, ¨:-‚u …tu‚t™e Ëu™t™e hûtt fhe þfu Au. su ÜUèçÚ‡ææ-þºtwytu™t rðûtu…™t -…tzðt™t
«ƒkÄÚte 癄ì-…ý ‚u™t ¨çÝ„æ-ËBÞfT yufºt fhu÷ {ÝæçÝ-Ä™tu™u ÷E ÷u Au - …ztðe ÷u Au, ¨:‚u }æLy±æÝì-…tu‚t™e Ëu™t{tk Ëðtuo¥t{ ðehtu™u ht¾™th §‹Îí:-…h{iïÞoðt™ Ëu™t…r‚ Ý:-y{tht ª„èhûtt ytrŒ ÔÞðnthtu™u {txu |汄é-ÚttÞ. (9)
¼tðtÚto : su Ëu™t™t ÔÞwntu™e, Ëu™t™tk yk„tu™t rþûtý ‚Útt ‚u™tk hûtý rð¿tt™™e y™u ÞwØ™e
…qýo Ët{„úe™e ÔÞðMÚtt fhe þfu Au. ‚u s þºtw™t …htsÞ îtht rðsÞ™u «t fhðt{tk y™u «ò™wk
hûtý fhðt{tk Ë{Úto ƒ™u Au. (9)
‚ ª˝Ê◊fiÁ÷— ‚ÁŸfiÃÊ ‚ ⁄UÕfiÁ÷Áfl¸Œ Áfl‡flÊfiÁ÷— ∑ÎƧÁc≈®Á÷ãfl¸1>l–
‚ ¬ÊÒ¥SÿfiÁ÷⁄UÁ÷÷Í⁄U‡ÊfiSÃË◊¸L§àflÊfiãŸÊ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§10H
…ŒtÚto : su }æLy±æÝì-…tu‚t™e Ëu™t{tk W¥t{ ðehtu™u ht¾™th §‹Îí:-…h{iïÞoðt™ Ëu™t ytrŒ™t
yÄeþ = yrÄ…r‚ xæíæ}æïç|æ:-„t{tu{tk hnu™tht «òs™tu™e ËtÚtu ¨çÝ„æ-ËBÞfT he‚u …]ÚtfT-…]ÚtfT fhu÷
Ä™™u ¼tu„ðu Au, ¨:-‚u yt™krŒ‚ ÚttÞ Au. su ç±Îï-ÞwØrðãt ‚Útt rðsÞtu™u su™tÚte òýu ‚u r¢Þt
{txu Úƒïç|æ:-Ëu™t™t rð{t™trŒ yk„tu y™u ç±Eæç|æ:-Ë{M‚ ÜëUçcÅç|æ:-rþÕ… r¢Þt{tk yr‚ fwþ¤‚tÚte
«ftþ{t™ ntuÞ, ¨:-‚u y™u su ¥àæS„è:-y«þkË™eÞ þºtwytu™e r¢Þt™u òýe™u ‚u™tu - þºtwytu™tu
¥ç|æ|æê:-r‚hMfth fh™th Au, ¨:-‚u Œææñ¢S²ïç|æ:-©uc þheh y™u ytí{t™t ƒ¤™e ËtÚtu ð‚o{t™
Ýé-þe½ú ¥l-yts Ý:-y{tht ª„è-hûtt ytrŒ ÔÞðnth™u {txu |汄é-ÚttÞ. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu; su …wh ({nt™„h), ™„h ‚Útt „t{tu™e Ëthe he‚u hûtt fh™th, Ëi™t™t
Ëðo yk„tu™e …qýo Ët{„úeÚte Þwõ‚, f÷t-ftiþ÷, þ†t† y™u ÞwØ™e r¢Þtytu™t ¿tt‚t, …qýo rðãt
y™u ƒ¤Úte …wü ‚Útt þºtwytu™t …htsÞÚte «ò-…t÷™{tk «ËL™ hnu™th ntuÞ, ‚u™u s Ëu™t…r‚
ytrŒ ƒ™tððt òuEyu, yLÞ™u ™rn. (10)
‚ ¡ÊÁ◊Á÷ÿ¸à‚◊¡ÊfiÁà ◊Ë˚„˘ ¡ÊfiÁ◊Á÷flʸ ¬ÈL§„ÍÆà ∞flfiÒ—–
ÉøðuŒ¼t»Þ
421
Ëqõ‚-100
•¬Ê¢ ÃÊ∑§Sÿ ßfiÿSÿ ¡· ◊L§àflÊfiãŸÙ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§11H
…ŒtÚto : su ¥Ðæ}æì-«t ÚtÞu÷ r{ºt, þºtw y™u WŒtËe™tu ðt „æïÜUS²-ƒt¤ftu ðt „ݲS²…tiºt ytrŒ™e ðå[u ð‚toð ht¾e™u ²„ì-ßÞthu }æèfãï-Ëk„út{tu{tk »±ñ:-«t ÚtÞu÷ …æç}æç|æ:-þºtws™tu
Ërn‚ ¥…æç}æç|æ:-ƒkÄw ð„tuoÚte yLÞ þºtwytu Ërn‚ ±æ-yÚtðt WŒtËe™ {™w»Þtu™e ËtÚtu rðhtuÄ
¼tð «fx fhe™u ÐéLãê„:-y™uftuÚte «þkËt™u «t ðt ÞwØ{tk ƒtu÷tðu÷ }æLy±æÝì-…tu‚t™e Ëu™t{tk
W¥t{ ðehtu™u ht¾™th §‹Îí:-…h{iïÞoðt™ Ëu™t…r‚ …ï¯ï-Wõ‚ …tu‚t™t ¼tE-ƒkÄwytu™tu WíËtn Wíf»to
yt…ðt ðt þºtwytu™u S‚ðt™t ¨}æ…æç„-ËBÞfT r™Þ{ òýu Au, íÞthu ¨:-‚u Ý:-y{the ª„èhûtt ytrŒ™u {txu Ë{Úto |汄é-Úttytu. (11)
¼tðtÚto : yu htßÞ ÔÞðnth{tk ftuE „]nMÚt {™w»Þ rËðtÞ yLÞ ftuE ƒúñ[the, ðt™«MÚte
yÚtðt ËkLÞtËe™wk «ð]¥t Útðwk ÞtuøÞ ™Úte.
W¥t{ r{ºttu y™u ƒkÄwð„o rð™t ÞwØ{tk ftuE þºtwytu™tu …htsÞ fhe þf‚tu ™Úte. yu he‚u ÄtŠ{f
{™w»Þ rð™t ftuE yLÞ Ëu™t ytrŒ yrÄ…r‚ …Œ™u ÞtuøÞ ™Úte, ‚u{ òýðwk òuEyu. (11)
‚ flfiÖÊ˝÷ÎgfiSÿÈÆ„Ê ÷Ë◊ ©Uª˝— ‚„dfiøÃÊ— ‡ÊßËfiÕ ´§èflÊfi–
ø◊˝Ë·Ê Ÿ ‡Êflfi‚Ê ¬ÊÜøfi¡ãÿÊ ◊L§àflÊfiãŸÙ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§12H
…ŒtÚto : ™}æíè¯:-su …tu‚t™e Ëu™tÚte þºtwytu™e Ëu™t™u {th™tht™e Ý-Ë{t™ ±…í|æëyæì-yr‚ ð@
Ë{t™ = fht÷ þ†tu™u ƒtkÄ™th ÎS²éãæ-ztfw, [tuh, ÷k…x, ÷ƒtz ytrŒ Œwütu™u {th™th |æè}æ:‚u™u ¼Þ y™u ©xæí:-yr‚ fXtuh Œkz Œu™th, ¨ãd™ï„æ:-nòhtu Ëthe he‚u ¿tt™ «fx fh™th, àæ„Ýèƒ:su™tÚte ËUfztu ÞÚttÞtuøÞ ÔÞðnthtu™wk ð‚o™ Au, Ðæ@…‹²:-su Ëðo rðãtytuÚte Þwõ‚ yæÞt…f, W…Œuþf,
htßÞ ËkƒkÄe ˼t, Ëu™t y™u Ëðo yrÄftheytu™t yrÄct‚tytu{tk W¥t{ ƒ™u÷ Au; }æLyÃææÝìy™u …tu‚t™e Ëu™t{tk W¥t{ ðehtu™u ht¾™h §‹Îí:-…h{iïÞoðt™ Ëu™t ytrŒ™t yrÄ…r‚ «|Ãææ-yíÞk‚
à汨æ-ƒ¤ðt™ Ëu™tÚte þºtwytu™u Ëthe he‚u «t ÚttÞ Au, ¨:-‚u Ý:-y{tht ª„è-hûtt ytrŒ
ÔÞðnthtu™u {txu |汄é-ÚttÞ. (12)
¼tðtÚto - ftuE…ý {™w»Þ Ä™wðuoŒ™t rðþu»t ¿tt™ y™u «Þtu„, þºtwytu™tu ™tþ, ¼Þkfh ‚eðú
ƒ¤ y™u rðþt¤ Ëu™t rð™t Ëu™t…r‚ ƒ™e þf‚tu ™Úte y™u yu{ ÚtÞt rð™t þºtwytu™tu …htsÞ
y™u «ò™wk …t÷™ …ý Ëk¼ð ™Úte, yu{ òýðwk òuEyu. (12)
ÃSÿ flÖÊ˝fi— ∑˝§ãŒÁà S◊àSfl·Ê¸ ÁŒflÊ Ÿ àfl·Ê ⁄UflÕ— Á‡Ê◊ËfiflÊŸ˜–
â ‚fiøãà ‚ŸÿSâ œŸÊfiÁŸ 422
◊L§àflÊfiãŸÙ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§13H
…ŒtÚto : su ˼tæÞût™t S}æ„ì-ft{{tk ð‚o™™e y™wfq¤‚t™wk S±¯æü:-Ëw¾Úte Ëuð™ y™u Ú±ƒ:{ntþçŒfthe çàæ}æè±æÝì-suÚte «þkrË‚ ft{ ÚttÞ Au, ‚u ±…í:-þ† y™u y†tu™tu ËBtqn ÜíU‹Îç„©uc s™tu™u ƒtu÷tðu y™u Œwütu™u hztðu Au. „S²-‚u™t çα:-ËqÞo™t y±ï¯:-«ftþ™e Ý-Ë{t™ „wý,
422
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
f{o y™u Mð¼tð «ftrþ‚ ÚttÞ Au, su yuðt Au „}æì-‚u Sæ‹æÄæ:-W¥tBt ËuÔtt yuxÕtu fu ËßsLttuyu
fhuÕtt WíËtnLtwk S晋yæï-ËuÔtLt fhu Au yLtu yæ}æì-‚u {Ýæç‹æ-Ë{M‚ Ä™™wk Ëuð™ fhu Au, yt he‚u }æLy±æÝìsu ˼tæÞût …tu‚t™e Ëu™t{tk W¥t{ ðehtu ht¾™th §‹Îí:-…h{uïÞoðt™ ‚Útt Ý:-y{the ªyæè-hûtt
ytrŒ ÔÞðnthtu™u {txu Þí™ fhu Au, ‚u y{thtu htò |汄é-ÚttÞ. (13)
¼tðtÚto : ˼tËŒtu, htßÞ f{o[theytu, Ëir™ftu y™u «òytuyu yuðt W¥t{ f{tuo™wk Ëuð™
fhðwk òuEyu, suÚte rðãt, LÞtÞ, Ä{o y™u …wÁ»ttÚto WL™‚ ÚtE™u, ËqÞo™e Ë{t™ «ftrþ‚ ÚttÞ.
yuðt f{tuo rð™t Ëw¾™tu W…¼tu„, Ä™ y™u hûtt ÚtE þf‚t ™Úte, ítuÚte yt «fth™t f{o ˼t
ytrŒ™t yæÞûttuyu fhðt òuEyu. (13)
ÿSÿÊ¡fid¢ ‡Êflfi‚Ê ◊ÊŸfi◊ÈÆÄÕ¢ ¬fiÁ⁄U÷ÈÆ¡º˝ÊŒfi‚Ë Áfl‡flÃfi— ‚Ë◊˜–
‚ ¬ÊfiÁ⁄U·à∑˝§ÃfiÈÁ÷◊¸ãŒ‚ÊŸÊ ◊L§àflÊfiãŸÙ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§14H
…ŒtÚto : ²S²-su ˼t ytrŒ™t yrÄ…r‚™t à汨æ-þtherhf ‚Útt ytÂí{f ƒ¤Úte Þwõ‚ «òs™
}ææÝ}æì-Ëífth, ©vƒ}æì-ðuŒ rðãt ‚Útt ¨è}æì-Ä{o y™u LÞtÞ™e {ÞtoŒt™u ç±E„:-ËðoºtÚte ¥…d}æìr™hk‚h …t÷™ y™u su ÚæïΨè-rðãt™tu «ftþ y™u …]rÚtðe™t htßÞ™u …ý ÐçÚ|æé…„ì-Ëthe he‚u
…t÷™ fhu.
su ÜíU„éç|æ:-W¥t{ ƒwrØ{t™e™t ft{tu™e ËtÚtu }æ‹Î¨æÝ:-«þkËt ytrŒÚte …rh…qýo ÚtÞu÷
Ëw¾tuÚte «òytu™wk ÐæçÚ¯„ì-…t÷™ fhu Au, ¨:-‚u }æLy±æÝì-…tu‚t™e Ëu™t{tk W¥t{ ðehtu™u ht¾™th
§‹Îí:-…h{iïÞoðt™ ˼t…r‚ Ý:-y{tht ª„è-hûtt ytrŒ ÔÞðnthtu™u rËØ fh™th r™hk‚h |汄éÚttÞ. (14)
¼tðtÚto : su Ëí…wÁ»ttu™wk ËL{t™, Œwütu™wk y…{t™, …qýo rðãt ‚Útt Ä{o™e {ÞtoŒt, …wÁ»ttÚto
y™u yt™kŒ yu™u fhðt{tk Ë{Úto ntuÞ, ‚u s ˼t ytrŒ™t yæÞût ytrŒ™t yrÄfth™u ÞtuøÞ
ƒ™e þfu Au. (14)
Ÿ ÿSÿfi ŒflÊ ŒflÃÊ Ÿ ◊ûÊʸ •Ê¬fi‡øŸ ‡Êflfi‚Ê •ãÃfi◊ʬȗ–
‚ ¬˝Á⁄UÄflÊ àflˇÊfi‚Ê ˇ◊Ê ÁŒfl‡øfi ◊L§àflÊfiãŸÙ ÷fl|àflãºfi˝ ™§ÃËH§15H
…ŒtÚto : ²S²-su …h{ yiïÞoðt™ s„Œeïh™t à汨:-ƒ¤™e ¥‹„}æì-yðrÄ™u Îﱄæ-rŒÔÞ
W¥t{s™tu{tk Îï±æ:-rðît™tu Ý-™rn }æœææü:-ËtÄthý {™w»Þ Ý-™rn ™Ý-‚Útt ¥æÐ:-yL‚rhût
y™u «tý …ý ¥æŒæé:-…t{e þf‚t ™Úte, su y±ÿæ¨æ-…tu‚t™t ƒ¤Y… Ët{ÚÞoÚte ÿ}æ:-…]rÚtðe,
çα:-ËqÞo÷tuf ‚Útt ™-y™u ÷tuftu™u ÐíçÚvÃææ-h[e™u ÔÞt ÚtE hnu÷ Au, ¨:-‚u }æLy±æÝì-…tu‚t™e
«ò™u «þkrË‚ fh™th §‹Îí:-…h{uïÞoðt™ …h{uïh Ý:-yBtu ÕttuftuLtt ªyæè-hûtt ytrŒ y{tht
ÔÞðnth™u {txu r™hk‚h WãítT |汄é-Úttytu. (15)
ÉøðuŒ¼t»Þ
423
Ëqõ‚-100
¼tðtÚto : þwk y™L‚ „wý, f{o, Mð¼tððt¤t ‚u …h{tí{t™tu yL‚ ftuE …t{e þfu Au su …tu‚t™e
þÂõ‚Úte s «f]r‚ ™t{f …h{ Ëqû{ Ë™t‚™ (= r™íÞ) fthýÚte Ëðo …ŒtÚttuo™u Ëk½t‚ (MÚtq¤)
Y…{tk fhe™u ‚Útt ‚u™wk Ëkhûtý fhe™u «÷Þft¤{tk ‚u™u rAL™-r¼L™ fhu Au ? ‚u™e Ëðuoyu W…tË™t
þt {txu ™ fhðe òuEyu ? (15)
⁄UÊÁ„ë¿®KÊflÊ ‚ÈÆ◊Œ¯‡ÊÈ∂¸U∂UÊ◊ËlÈƸˇÊÊ ⁄UÊÿ ´§ÖÊ˝Ê‡flfiSÿ–
flηfiáflãâ Á’÷fi˝ÃË œÍƷȸ ⁄UÕ¯ ◊ãº˝Ê Áøfi∑§Ã ŸÊ„Èfi·Ë·È ÁflˇÊÈH§16H
…ŒtÚto : su «…íæES²-}‚w„tr{™e ðu„ðt™ yï ‚u ˼tæÞûtÚte ËkƒkÄ ht¾™th rþÕ…eytu™u
¨é}æ΢àæé:-su™wk W¥t{ ßð÷™ HHæ}æè:-su{tk «þkrË‚ ËtIŒÞo léÿææ-y™u su™tu «ftþ s r™ðtË Au,
‚u Úæïçã„ì-™e[u ÷t÷, à²æ±æ-W…h ft¤e yÂø™™e ßðt¤t {ê¯éü-÷tu¾kz™e ËBÞf ƒ™u÷e f¤tytu{tk
«Þwõ‚ fhu÷e, ±ë¯‡±‹„}æì-ðu„ðt™, Úƒ}æì-rð{t™ ytrŒ Þt™ Ë{qn™u çÏæ|æí„è-Äthý fhe™u, }æ‹Îíæyt™kŒ yt…™the, Ýæãé¯è¯é-{™w»Þtu™t yu ç±ÿæé-Ëk‚t™tu™u r™r{¥t Úæ²ï-Ä™™e «tr™u {txu rðã{t™
Au, ‚u™u su ç™ÜïU„-Ëthe he‚u òýu, ‚u s Ä™ðt™ ƒ™u Au. (16)
¼tðtÚto : ßÞthu rð{t™[t÷™ ytrŒ ftÞtuo{tk ËBÞfT «Þwõ‚ fhu÷ yÂø™, ƒ¤‚ýÚte «ßðr÷‚
ÚttÞ Au, íÞthu ƒu Y…{tk òuðt{tk ytðu Au. yuf [{fŒth y™u ƒeswk ft¤wk. ‚uÚte yÂø™™wk ‘à²æ}æÜU‡ææüÚ±’
yuðwk ™t{ Au. su{ ½tuzt™t rþh …h ƒu ft™ òuðt{tk ytðu Au, ‚u{ yÂø™™e W…h ft¤e fßs÷
= fts÷ ™t{ðt¤e rþ¾t ntuÞ Au. ‚u yu (yÂø™) ftÞtuo{tk Ëthe he‚u «Þwõ‚ fhu÷, ƒnwrðÄ
Ä™™u «t fhtðe™u «òytu™u yt™krŒ‚ fhu Au. (16)
∞ÃûÿûÊfi ßãº˝ flÎcáÊfi ©UÄÕ¢ flÊfi·Ê¸Áª⁄UÊ •Á÷ ªÎfiáÊ|ãà ⁄UÊœfi—–
´§ÖÊ˝Ê‡fl— ¬˝Ác≈fi®Á÷⁄Uê’⁄UË·fi— ‚„ŒfiflÊ ÷ÿfi◊ÊŸ— ‚ÈÆ⁄UÊœÊfi—H§17H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{ rðãt-yiïÞoÞwõ‚ ˼tæÞût ! su ±æ¯æüçxæÚæ:-W¥t{ «þkrË‚ rðît™™e
ðtýeytuÚte «þkrË‚ …wÁ»t »„„ì-yu «íÞût „ï-yt…™t ©vƒ}æì-«þkrË‚ ð[™ ðt ft{™u Ëðo ÷tuftu
¥ç|æxæë‡æç‹„-yt…™e yr¼{w¾ fnu Au ‚u y™u y²„ì-y„úMÚt ðt y™w{tr™f yt…™wk ÚæŠæ:-Ä™, ±ëc‡æïþheh y™u ytí{t™e «ËL™‚t {txu ntuÞ Au. ‚Útt su ¥}ÏæÚè¯:-þçŒ rðãt™t ¿tt‚t ¨ãÎï±:rðît™tu™e ËtÚtu hnu™th |æ²}ææÝ:-yÄ{to[hýÚte zhe™u ‚uÚte …]ÚtfT ð‚toð-ð‚o™ y™u Œwütu™u ¼Þ
…{tz™th ¨éÚæ{æ:-su Ëðtuo¥t{ Ä™Úte Þwõ‚ «…íæE:-su™e Ëh¤ {nt™ hts™er‚ yt…u Au, ŒæíçcÅç|æ:ÃtqAuÕtt «&LttuLtwk ËBttÄtLt ytÃtu Au, ‚u y{thtÚte Ëuð™ ÞtuøÞ fu{ ™ ntuÞ ? (17)
¼tðtÚto : ßÞthu rðît™ W¥t{ he‚u424
W…Œuþ yt…u Au, íÞthu y¿tt™es™ rðïtË «t fhe™u
‚u W…Œuþ™wk ©ðý fhe™u, Ëwrðãt Äthý fhe™u, Ä™tZâ ƒ™e™u yt™krŒ‚ ÚttÞ Au. (17)
ŒSÿÍÆ|Ü¿êÿÍ°Ó®‡ø ¬ÈL§„ÍÆà ∞flÒfi„¸àflÊ ¬ÎfiÁÕ√ÿÊ¢ ‡Êflʸ ÁŸ ’fi„˸Ø–
424
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
‚ŸàˇÊòÊ¢ ‚|πfiÁ÷— |‡flàãÿÁ÷— ‚Ÿà‚ÍÿZ ‚ŸfiŒ¬— ‚ÆÈflÖÊ˝fi—H§18H
…ŒtÚto : nu ¨é±…í:-su™t ©uc þ† y™u y†tu™tu ËBtqn y™u ÐéLãê„:-ƒnw s Ëífth fhu÷
Au ‚u àæ±æü-Ë{M‚ Œw:¾tu™tu rð™tþ fh™th ˼t ytrŒ™t yrÄ…r‚ çEy‹²ïç|æ:-ïu‚ yÚtto‚T MðåA
‚usMðe ¨ç¶ç|æ:-r{ºttu™e ËtÚtu y™u »±ñ:-«þkrË‚ ¿tt™ y™u f{tuo™e ËtÚtu ÎSÄæêÝì-ztfwytu™u ãy±æËthe he‚u {the™u çàæ}ÄæêÝì-þtL‚ ÄtŠ{f Ëßs™tu ™-y™u ™tufh ytrŒ™u ¨Ý„ì-…t¤u, Œw:¾tu™u çÝ,Ïæãèü„ìŒqh fhu, su ÐëçƒÃ²æ}æì-…tu‚t™t htßÞÚte Þwõ‚ ¼qr{{tk ÿæï~æ}æì-…tu‚t™wk r™ðtËMÚtt™ ¨ê²ü}æì-ËqÞo÷tuf,
«tý ¥Œæ:-y™u s¤™u ¨Ý„ì-Ëuðu, ‚u Ëðo™u ¨Ý„ì-ËŒt Ëuð™™u ÞtuøÞ ƒ™u. (18)
¼tðtÚto : su Ëßs™tuÚte Þwõ‚ ÚtÞu÷ {™w»Þ yÄtŠ{f ÔÞðnthtu™tu íÞt„ fhe™u, ÄtŠ{f ÔÞðnthtu™tu
«[th fhe™u ‚Útt rðãt™e ÞwÂõ‚Úte rËØ …ŒtÚttuo™wk Ëuð™ fhe™u, «ò™t Œw:¾tu™tu ™tþ fhu, ‚u™u s
˼t™tu yæÞût Ëðuoyu {t™ðtu òuEyu, yLÞ™u ™rn. (18)
Áfl‡flÊ„ãº˝Êfi •ÁœflÄÃÊ ŸÊfi •Sàfl¬fiÁ⁄U®uÔ®ÎÃÊ— ‚ŸÈÿÊ◊ flÊ¡fi◊˜–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flL§fiáÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§19H
…ŒtÚto : nu §‹Îí:-«þkrË‚ rðãt y™u yiïÞoÞwõ‚ rðît™ Ý:-y{tht {txu ç±Eæãæ-«r‚rŒ™
¥ç{±v„æ-yrÄftrÄf W…Œuþf ¥S„é-Úttytu, ‚uÚte ¥ÐçÚãì ±ë„æ:-Ëðo «fth™e fwrxÕt‚t™tu íÞt„
fhu÷t y™u su ±æ…}æì-rðþu»t ¿tt™ ¨Ýé²æ}æì-yLÞ™u yt…eyu y™u yt… Ëuð™ fhu. Ý:-y{tht
yæyæì-yu rÔt¿ttLtLtu ç}æ~æ:-rBtºt, ÃæL‡æ:-©u»X ËßsLt ¥çÎç„:-yL‚rhût, 程{é:-Ë{wÿ, ™Œe Ðë烱è¼qr{ ©„-y™u læñ:-ËqÞo ytrŒ «ftþ{t™ ÷tuftu™tu «ftþ }ææ}æã‹„æ}æì-{t™-ËífthÚte ð]rØ fheyu.
(19)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u, su ËŒt rðãt yt…™th Au, ‚u™e Ëh¤ ¼tðÚte Ëuðt fhe™u rðãtytu «tÂ
fhe™u ©uc r{ºt, ytftþ, ™Œeytu, ¼qr{ y™u ãw÷tufÚte W…fth „úný fhe™u, Ëðo {™w»Þtu{tk Ëífth™e
ËtÚtu hnuðwk òuEyu. fŒtr… rðãt „w ht¾ðe ™rn, …hk‚w Ëðuoyu ‚u™u «rËØ fhðe òuEyu. (19)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ˼t ytrŒ™t yrÄ…r‚, Eïh y™u yæÞt…ftu™t „wýtu™t ðýo™Úte yt
Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (100)
Ëqõ‚-101
¬˝ ◊|㌟fi Á¬ÃÈÆ◊Œfiø¸ÃÊ fløÊ ÿ— ∑ÎƧcáʪfi÷ʸ ÁŸ⁄U„fiUãŸÆÎÁ¡‡flfiŸÊ–
•flSÿflÊ flηfiáÊ¢ flÖÊ˝fiŒÁˇÊáÊ¢ ◊L§àflfiãâ ‚ÅÿÊÿfi „flÊ◊„H§1H
…ŒtÚto : ‚{u ²:-su W…Œuþftu y™u yæÞt…ftu «ç…EÝæ-yuðt …tXÚte fu su{tk W¥t{ ðtýeytu™e
Äthý þÂõ‚™e y™uf «fthÚte ð]rØ ÚttÞ, ‚uÚte {q¾o‚t™wk çÝ:, ¥ãÝì-r™hk‚h n™™ ÚttÞ, ‚u }æç‹ÎÝï-
ÉøðuŒ¼t»Þ
425
Ëqõ‚-101
yt™krŒ‚ y™u yt™kŒ «Œt‚t™u {txu çЄé}æ„ì-©uc ƒ™tðu÷ yL™ yÚtto‚T …whe, f[tuhe, ÷tzw, ƒt÷wþtne
(yuf {eXtE), s÷uƒe, R{h‚e (s÷uƒe suðe yuf {eXtE) ytrŒ Ëðtuo¥t{ …ŒtÚttuoðt¤wk ¼tus™
‚Útt ±™:-r«Þ ðtýeÚte Ðíæ™ü„-Ëthe he‚u r™ðuŒ™ fhe™u ‚u™tu Ëífth fhtu y™u ¥±S²±:-…tu‚t™t
hûtt ytrŒ ÔÞðnthtu™u [tne™u ÜëUc‡æxæ|ææü:-suytuyu hu¾t„rý‚ ytrŒ rðãtytu™tu {{o™u «fx fhu÷
Au, ‚u y{u ÷tuftu ¨wÄææ-r{ºt™t ft{ ðt r{ºt‚t™u {txu ±ë¯‡æ}æì-rðãt™e ð]rØ fh™tht ±…íÎçÿæ‡æ}æìsuÚte yrðãt™tu rð™tþ fh™the ðt rðãt ytrŒ Ä™ yt…™the Œrûtýt {¤u }æLy±‹„}æì-su™e Ë{e…
«þkrË‚ rðãtðt™ }Âíðs yÚtto‚T yt… Þ¿t fhtu, yLÞtu™u fhtðtu, yuðt ¼ý™tht ntuÞ, ‚u yæÞt…f
yÚtto‚T ©uc ¼ýtð™th™tu ã±æ}æãï-Mðefth fheyu Aeyu, ‚u™tu ‚{u …ý Ëthe he‚u Ëífth™e ËtÚtu
Mðefth fhtu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su™tÚte ‚uytu rðãt „úný fhu ‚uytu™tu {™, ð[™, f{o, Ä™Úte ËŒt
Ëífth fhðtu òuEyu. su ¼ýtððt™u ÞtuøÞ ntuÞ ‚uytuyu «Þí™…qðof W¥t{ rþûtt yt…e™u rðît™
ƒ™tððtu òuEyu. ËŒt ©uctu™e ËtÚtu r{ºt‚t fhe™u W¥t{ f{o fh™thtytu™e hûtt fhðe òuEyu.
(1)
ÿÊ √ÿ¯‚¢ ¡ÊN·ÊáÊŸfi ◊ãÿÈŸÊ ÿ— ‡Êê’fi⁄U¢ ÿÊ •„|㬬˝fiÈ◊fl˝Ã◊˜–
ßãº˝Ê ÿ— ‡ÊÈcáÊfi◊‡ÊÈ·¢ ãÿÊflÎfiáÊ昧◊L§àflfiãâ ‚ÅÿÊÿfi „flÊ◊„H§2H
…ŒtÚto : ²:-su ˼t y™u Ëu™t ytrŒ™t yrÄ…r‚ §‹Îí:-Ë{M‚ yiïh™u «t …æs¯æ‡æïÝËßs™tu™u Ëk‚tu»t yt…™tht }拲éÝæ-…tu‚t™t ¢tuÄÚte Œwü y™u þºtws™tu™u ò¢¨}æì çÝ, ¥ãÝì-yuðt
{thu fu suÚte ykË - ntkËzeÚte - MfkÄ y÷„ ÚtE òÞ ðt ²:-su ~tqhÔtehítt øtwÛttuÚte Gtwõít Ôteh
àæ}ÏæÚ}æì-yÄBtoÚte ËkçtkrÄítLtu yíGtkít Btthu Ôtt ²:-ÄBttoíBtt ËßsLt Ãtwhw»t çŒæŒæíé}æ-su yÄBteo ÃtuxÇthtLtu
Bttxu rLthkíth Btthu yLtu ²:-su yr‚ ƒ¤ðt™ ¥±í„}æì-su™t ftuE r™Þ{ ™rn yÚtto‚T ƒúñ[Þo, ËíÞ…t÷™
ytrŒ ðú‚tu fh‚t ™Úte ‚u™u ¥±ë‡æÜìU-…tu‚tÚte …]ÚtfT fhu, ‚u àæëc‡æ}æì-ƒ¤ðt™, ¥àæé¯}æì-þtufhrn‚ n»toÞwõ‚ }æLy±‹„}æì-ËBÞfT «þkrË‚ ¼ý™th™u ht¾™th Ë{M‚ yiïÞoÞwõ‚ ˼t…r‚™tu ¨w²æ²r{ºttu™t ft{ ðt r{ºt‚t™u {txu y{u ã±æ}æãï-Mðefth fheyu Aeyu. (2)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu «[kz ¢tuÄÚte Œwütu™u {the™u, rðãt™e WL™r‚™u {txu ƒúñ[Þo ytrŒ ðú‚tu™tu
«[th fhe™u ‚Útt yrðãt y™u fwrþûttytu™tu r™»tuÄ fheLtu Ëðo™t Ëw¾ {txu r™íÞ «Þí™ fhu Au,
‚u™e r{ºt‚t fhðe òuEyu. (2)
ÿSÿ lÊflÊfi¬ÎÁÕflË ¬ÊÒ¥Sÿ¯ ◊„lSÿfi fl˝Ã flLfi§áÊÊ ÿSÿ ‚Íÿ¸Ó—–
ÿSÿãºfi˝Sÿ Á‚ãœfifl— ‚‡øfiÁÃ426fl˝Ã¢ ◊L§àflfiãâ ‚ÅÿÊÿfi „flÊ◊„H§3H
…ŒtÚto : y{u ²S²-su §‹ÎíS²-…h{iïÞoðt™ s„Œeïh ðt ˼tæÞût htò™t Ãæíyæï-Ët{ÚÞo ðt
Mð¼tÔtBttk }æã„ì-yíÞk‚ W¥t{ „wý y™u ÐæñS²}æì-…wÁ»ttÚtoÞwõ‚ ƒ¤ Au, ²S²-su™t læ±æÐë烱èËqÞo y™u
™t ±í„Œ}æì¼t»Þ
-Ët{ÚÞo
426¼qr{ Ë{t™ Ën™þe÷‚t y™u ™er‚™tu «ftþ rðã{t™ Au, ²S²-suÉøðu
É
ðt þe÷ = Mð¼tð™u „L‡æ:-[kÿ{t ðt [kÿ{t™e þtÂL‚ ytrŒ „wý Au; ²S²-su™t Ët{ÚÞo y™u
þe÷™u ¨ê²ü:-ËqÞo{kz¤ y™u ‚u™t „wý Sæpç„-«t ÚttÞ Au y™u 程{±:-Ë{wÿ «t ÚttÞ Au,
‚u }æLy±‹„}æì-Ë{M‚ «týeytuÚte ‚Útt Ë{Þ-Ë{Þ …h Þ¿ttrŒ fh™thtytuÚte Þwõ‚ ˼tæÞût™u ¨w²æ²r{ºt™t ft{ ðt r{ºt‚t™u {txu ã±æ}æãï-Mðefth fheyu Aeyu. (3)
¼tðtÚto : su™t Ët{ÚÞo rð™t …]rÚtðe ytrŒ (™t htßÞ)™e ÂMÚtr‚ Ëk¼ð ™Úte, su ˼t ytrŒ™t
yæÞût™e «ftþ™e Ë{t™ rðãt, …]rÚtðe™e Ë{t™ ût{t, [kÿ{t™e Ë{t™ þtÂL‚, ËqÞo™e Ë{t™ ™er‚Y…e
ßÞtur‚ y™u Ë{wÿ™e Ë{t™ „k¼eh‚t Au, ‚u™u Atuze™u {™w»Þu ftuE yLÞ™u r{ºt ™ ƒ™tððtu òuEyu. (3)
ÿÊ •‡flÊfiŸÊ¢ ÿÊ ªflÊ¢ ªÊ¬fiÁÃfl¸‡ÊË ÿ •ÊfiÁ⁄U× ∑§◊¸®fiÁáÊ∑§◊¸®ÁáÊ |SÕ⁄U—–
flË›UÊÁ‡øÁŒãº˝Ê ÿÊ •‚ÈfiãflÃÊ flœÊ ◊L§àflfiãâ ‚ÅÿÊÿfi „flÊ◊„H§4H
…ŒtÚto : ²:-su §‹Îí:-Œwütu™tu rð™tþ fh™th ˼t ytrŒ™t yrÄ…r‚, ¥EæÝæ}æì-½tuzt™t yæÞût,
²:-su xæ±æ}æì-„tÞ ytrŒ …þw ðt …]rÚtðe ytrŒ™e hûtt fh™th, ²:-su xææïÐç„:-…tu‚t™e RrLÿÞtu™tu
Mðt{e yÚtto‚T rs‚urLÿÞ hne™u …tu‚t™e RåAt™wËth ‚u RrLÿÞtu™u [÷tð™th ±àæè-{™Ë, ƒwrØ,
r[¥t y™u ynkfth™u ÞÚttÞtuøÞ ðþ{tk ht¾™th, ¥æçÚ„:-˼t™e yt¿tt™u «t ÚtÞu÷, ÜU}æüç‡æ
ÜU}æüç‡æ-f{o-f{o{tk çSƒÚ:-r™rù‚, ²:-su ¥Sæ鋱„:-Þ¿tf‚toytu™tu rðhtuÄ fh™th ±èfæï-ƒ¤ðt™™u
±{: 癄ì-ð@™e Ë{t™ {th™th ntuÞ, ‚u }æLy±‹„}æì-©uc «þkrË‚ ¼ýtð™th™u ht¾™th ˼t…r‚™u
¨w²æ²-r{ºt‚t ðt r{ºt™t ft{™u {txu ã±æ}æãï-y{u Mðefth fheyu Aeyu. (4)
¼tðtÚto : su Ëðo™t …t÷™f‚to, rs‚urLÿÞ, þtL‚, ßÞtk-ßÞtk ˼t îtht r™ŠŒü fhu÷ ntuÞ
‚u-‚u f{o{tk ÂMÚth ƒwrØÚte «ð]¥t hnu™th y™u Œwü ‚Útt ƒ¤ðt™ þºtwytu …h rðsÞ fh™th Au,
‚u™e ËtÚtu {™w»Þtuyu r™hk‚h r{ºt‚t fhe™u ËŒt Ëw¾tu™tu W…¼tu„ fhðtu òuEyu. (4)
ÿÊ Áfl‡flfiSÿ ¡ªfi× ¬˝ÊáÊÃS¬ÁÃÿʸ ’˝rÊáÊfi ¬˝Õ◊Ê ªÊ •ÁflfiãŒÃ˜–
ßãº˝Ê ÿÊ ŒSÿÍÆ°⁄Uœfi⁄UÊ° •flÊÁÃfi⁄UŸÔ˜ ◊L§àflfiãâ ‚ÅÿÊÿfi „flÊ◊„H§5H
…ŒtÚto : ²:-su W¥t{ Œt™þe÷, Ðíƒ}æ:-Ëðo™t rðÏÞt‚ fh™th, §‹Îí:-RrLÿÞtuÚte Þwõ‚Sð,
Ïæíræ‡æï-[thu ðuŒtu™t ¿tt‚t™u {txu xææ:-…]rÚtðe, RrLÿÞtu y™u «ftþÞwõ‚ ÷tuftu™u ¥ç±‹Îyæì-«t fh‚t,
±æ ²:-su þqh‚t ytrŒ „wýÞwõ‚ ðeh ÎS²ê‹æì-nX…qðof yLÞtu™wk Ä™ nh™thtytu™u ¥{ÚæÝì-™e[‚t
«t fhtð‚t, ¥±æç„Ú„ì-yÄtu„r‚™u …ntU[tz‚t; ðt ²:-su Ëu™trÄ…r‚ ç±ES²-Ë{M‚ …xæ„:sk„{Y… Ðíæ‡æ„:-Srð‚ SðË{qn™t Ðç„:-yrÄ…r‚ = Mðt{e ntuÞ, ‚u }æLy±‹„}æì-…tu‚t™e Ë{e…
¼ýtð™th™u ht¾™th™u ht¾ðtðt¤t ˼tæÞût™u y{u ¨w²æ²-r{ºt‚t™u {txu ã±æ}æãï-Mðefth fheyu
Aeyu. (5)
¼tðtÚto : …wÁ»ttÚto rð™t rðãt, yL™ y™u Ä™™e «tr Út‚e ™Úte y™u þºtw™tu …htsÞ …ý
ÉøðuŒ¼t»Þ
427
Ëqõ‚-101
Út‚tu ™Úte. su ÄtŠ{f Ëu™t…r‚ r{ºt¼tðÚte …tu‚t™t «tý Ë{t™ ËðoÚte «u{ ht¾u Au, ‚u™u fŒe…ý
Œw:¾ Út‚wk ™Úte, ítuÚte yu ftÞtuo ËŒt fhðt òuEyu. (5)
ÿ— ‡ÊÍ⁄fiUÁ÷„¸√ÿÊ ÿ‡øfi ÷ËL§Á÷ÿʸ œÊflfi|j„͸Æÿà ÿ‡øfi Á¡ÇÿÈÁ÷fi—–
ßãº˝¢ ÿ¢ Áfl‡flÊ ÷ÈflfiŸÊÁ÷ ‚¯ãŒœÈ◊¸L§àflfiãâ ‚ÅÿÊÿfi „flÊ◊„H§6H
…ŒtÚto : ²:-su …h{iïÞoðt™ Ëu™t ytrŒ™t yrÄ…r‚ àæêÚïç|æ:-þqhðehtuÚte ãò:-ytbt™ fhðt
yÚtto‚T [tnðt ÞtuøÞ, ²:-òu |æèLç|æ:-zh…tuf ™-y™u r™¼oÞtuÚte ‚Útt ²:-su {æ±çj:-Œtuz‚t {™w»ÞÚte
ðt ²:-su ™-ƒuXu÷t y™u [t÷™tht ‚u™tÚte ç…x²éç|æ:-ðt S‚™tht ÷tuftuÚte ã겄ï-ƒtu÷ðt{tk ytð‚t
ðt ²}æì-su §‹Îí}æì-Wõ‚ Ëu™tæÞût™u ç±Eæ-Ë{M‚ |æé±Ýæ-÷tuf™t «týe ¥ç|æ-ËL{w¾‚tÚte ¨¢Î{é:ËBÞfT Äthý fhu Au, ‚u }æLy±‹„}æì-©uc yæÞt…f™u ht¾™th Ëu™tÄeþ™u ¨w²æ²-r{ºt‚t™u {txu
y{u ã±æ}æãï-Mðefth fheyu Aeyu, ‚u™tu ‚{u …ý Mðefth fhtu. (6)
¼tðtÚto : su …h{tí{t y™u Ëu™t…r‚ Ëðo ÷tuftu™u ‚Útt Ëðo ÷tuftu™u Ëðo ‚hVÚte r{÷™ fhtðu
Au, ‚u Ëðo™t îtht Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ y™u r{ºt¼tðÚte {t™ðt ÞtuøÞ Au. (6)
L§º˝ÊáÊÊfi◊Áà ¬˝ÁŒ‡ÊÊfi ÁfløˇÊáÊÊ L§º˝Á÷ÿʸ·Êfi ßÈà ¬ÆÎÕÈ ÖÊ˝ÿfi—–
ßãº˝¯ ◊ŸË·Ê •èÿfiø¸Áà üÊÈÆâ ◊L§àflfiãâ ‚ÅÿÊÿfi „flÊ◊„H§7H
…ŒtÚto : ç±™ÿæ‡æ:-«þM‚ [t‚wÞo ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ rðît™ LÎíæ‡ææ}æì-«týtu™e Ë{t™ Œwütu
y™u ©uctu™u hztð™th rðît™tu™t ÐíçÎàææ-¿tt™{t„oÚte Ðëƒé:-rðM‚]‚ …í²:-‚us™u = «‚t…™u »ç„«t ÚttÞ Au y™u LÎíïç|æ:-«tý ðt ™t™t rðãtÚteo™e ËtÚtu ²æï¯æ-rðãtÚte {¤e y™u {q¾o‚tÚte …]ÚtfT
ÚtÞu÷e †e ‚u™u „Ýé„ï-rðM‚]‚ fhu Au, ‚uÚte su rð[ûtý rðît™ }æÝè¯æ-«þkrË‚ ƒwrØÚte Ÿæé„}æì-«ÏÞt‚
§‹Îí}æì-þt¤t ytrŒ™t yæÞût™tu ¥|²™üç„-ËðoºtÚte Ëífth fhe™u ‚u }æLy±‹„}æì-…tu‚t™e Ë{e… yæÞt…f™u
ht¾™th™u ¨w²æ²-r{ºt‚t™u {txu y{u ã±æ}æãï-Mðefth fheyu Aeyu. (7)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu îtht «týtÞt{Úte «týtu™u, ËífthÚte ©uctu™u y™u r‚hMfthÚte Œwütu™u S‚e™u,
Ë{M‚ rðãtytu™tu rðM‚th fhe™u, …h{uïh ‚Útt yæÞt…f™e y[o™t fhe™u W…fth™t îtht Ëðo
«týeytu™tu Ëífth fhðt{tk ytðu Au, ‚uytu Ëw¾e ÚttÞ Au. (7)
ÿŒ˜ flÊfi ◊L§àfl— ¬⁄U®R◊ ‚œSÕ ÿmÊfifl◊ flÎÆ¡Ÿfi ◊ÊŒÿÊfi‚–
428 àflÊÿÊ „Áfl‡øfi∑Χ◊Ê ‚àÿ⁄UÊœ—H§8H
•Ã •Ê ÿÊfisäfl⁄U¢ ŸÊ •ë¿®Êfi
…ŒtÚto : nu }æLy±:-«þkrË‚ rðãtÞwõ‚ ¨y²Úæ{:-rðãt ytrŒ ËíÞ Ä™Þwõ‚ rðît™ ! ²„ìsu fthýu yt… ÐÚ}æï-yíÞk‚ Wíf]ü ¨{Sƒï-MÚtt™{tk y™u ²„ì-su fthýu ±æ-W¥t{ ¥±}æï-yÄ{
428
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
±æ-ðt {æÞ{ ÔÞðnth{tk Ïæë…Ýï-su{tk {™w»Þ Œw:¾tu™u íÞt„e }ææβæ¨ï-yt™kŒ yt…u Au, ¥„:yu fthýu Ý:-y{™u ¥Š±Ú}æì-¼ýðt ¼ýtððt™t, y®nË™eÞ yÚtto‚T ™ íÞt„ðt ÞtuøÞ Þ¿t™u
¥ÓÀ-Ëthe he‚u ¥æ, ²æçã-ytðtu, «t Úttytu. y±æ²æ-yt…™e ËtÚtu y{u ãç±:-„úný fhðt ÞtuøÞ
rðþu»t ¿tt™™u ™ÜëU}æì-fheyu yÚtto‚T yu rðãt™u «t fheyu. (8)
¼tðtÚto : su rðît™ Ëðoºt yt™kŒ «Œt‚t, rðãtŒt‚t y™u ËíÞ „wý-f{o-Mð¼tððt¤t Au,
‚uytu™t Ëk„Úte {™w»Þtu™u r™hk‚h Ë{M‚ rðãtytu y™u ©uc rþûttytu «t fhe™u ËðoŒt yt™krŒ‚
hnuðwk òuEyu. (8)
àflÊÿãº˝ ‚Ê◊¯ ‚È·È◊Ê ‚ÈŒˇÊ àflÊÿÊ „Áfl‡øfi∑Χ◊Ê ’˝rÊflÊ„—–
•œÊfi ÁŸÿÈàfl— ‚ªfiáÊÊ ◊L§|jfi⁄U®R|S◊ŸÔ˜ ÿôÊ ’Á„¸Á·fi ◊ÊŒÿSflH§9H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{ rðãtY…e yiïÞoÚte Þwõ‚ rðît™ ! y±æ²æ-yt…™e ËtÚtu y{u ¨æï}æ}æìyiïÞo fh™th ðuŒþt†™t ƒtuÄ™u ¨é¨é}æ-«t ÚtEyu.
nu ¨éÎÿæ-©uc [t‚wÞoÞwõ‚ ƒ¤ y™u Ïæíræ±æã:-y™L‚ Ä™ y™u ðuŒ rðãt™e «tr fhtð™th
rðît™ ! y±æ²æ-yt…™t Ërn‚ y{u ãç±:-r¢Þt-ftiþ÷Þwõ‚ ftÞtuo™wk ™ÜëU}æ-rðÄt™ fheyu.
nu çݲéy±:-Ë{Úto ! ¥{æ:-‚Œ™L‚h }æLçj:-}Âíðs yÚtto‚T yæÞt…f y™u ¨xæ‡æ:-…tu‚t™t
rðãtÚteoytu™t Ë{qn™e ËtÚtu ð‚o{t™ yt… ¥çS}æÝì-yu Ïæ<ãç¯-yíÞk‚ W¥t{ ²¿æï-¼ýðt-¼ýtððt™t
ËífthÚte «t fhu÷ ÔÞðnth{tk }ææβS±-yt™krŒ‚ Úttytu y™u y{™u …ý yt™krŒ‚ fhtu. (9)
¼tðtÚto : rðît™tu™t Ëk„ rð™t ftuE…ý {™w»Þ rðãtY…e yiïÞo y™u yt™kŒ «t fhe þf‚tu
™Úte, ítuÚte Ëðo {™w»Þtu rðît™tu™tu Ëífth fhe™u ‚Útt ‚u™t îtht rðãt y™u Ëwrþûtt Ëðo «fthÚte
ËL{tr™‚ ÚttÞ. (9)
◊ÊŒÿfiSfl „Á⁄fiUÁ÷ÿ¸ Ãfi ßãº˝ Áfl cÿfiSfl Á‡Ê¬˝ Áfl ‚fiΡSfl œŸfi–
•Ê àflÊfi ‚ÈÁ‡Ê¬˝ „⁄fiUÿÊ fl„ãÃÍƇʟԘ „√ÿÊÁŸ ¬˝ÁÃfi ŸÊ ¡È·SflH§10H
…ŒtÚto : nu ¨éçàæÐí-©uc Ëw¾ …ntU[tz™th §‹Îí-…h{iïhÞwõ‚ Ëu™t…r‚ ! ²ï-su „ï-yt…™t
«þkrË‚ ÞwØ{tk yr‚ «ðeý y™u W¥t{‚tÞwõ‚ rþrût‚ ½tuztytu Au, ‚u ãçÚç|æ:-½tuztytuÚte Ý:-y{™u
}ææβS±-yt™krŒ‚ fhtu; çàæÐíï-y™u Ëðo Ëw¾ «tr fhtð™th ‚Útt {ï‹æï-ðtýe™e Ë{t™ Ë{M‚
yt™kŒ hË™t yt…™tht ytftþ y™u ¼qr{ ÷tuf™u ç±c²S±-…tu‚t™tk htßÞÚte r™hk‚h «tr ÚttÞ.
籨ë…S²-y™u íÞt„ yÚtto‚T ð]ØtðMÚtt{tk ‚… fhðt {txu yu htßÞ™tu íÞt„ fhtu. su ãÚ²:-½tuztytu
y±æ}æì-yt…™wk ¥æ, ±ã‹„é-ðn™ fhu Au ðt su™tÚte ©àæÝì-yt… y™uf «fth™e ft{™tytu fhe™u
ãòæç‹æ-„úný fhðt ÞtuøÞ ÞwØ ytrŒ™t ftÞtuo™wk Ëuð™ fhtu Atu, ‚u ftÞtuo™t «íÞu Ý:-y{™u …é¯S±-
ÉøðuŒ¼t»Þ
429
Ëqõ‚-102
«ËL™ fhtu. (10)
¼tðtÚto : Ëu™t…r‚yu Ëu™t™t Ëðo yk„tu™u …qýo ƒ¤Úte Þwõ‚ ‚Útt Ëwhrût‚ fhe™u, Ëðo rðΙtu™u
Œqh fhe™u ‚Útt …tu‚t™t htßÞ™wk …t÷™ fhe™u Ëðo «òytu™u r™hk‚h «ËL™ ht¾ðe òuEyu. (10)
◊L§àSÃÊfiòÊSÿ flÎÆ¡ŸfiSÿ ªÊ¬Ê flÿÁ◊ãº˝fiáÊ ‚ŸÈÿÊ◊ flÊ¡fi◊˜–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§11H
…ŒtÚto : su }æLyS„æï~æS²-ðtÞw ytrŒ™t ðu„trŒ „wýtuÚte «þkËt™u «t ±ë…ÝS²-y™u Œw:¾ðŠs‚
yÚtto‚T su{tk ™ ÚttÞ ‚uðt ÔÞðnth™t xææïÐæ:-ht¾™th Ëu™trÄ…r‚ Au, ‚u §‹Îíï‡æ-yiïÞoŒt‚t Ëu™t…r‚™e
ËtÚtu ð‚o{t™ ±²}æì-y{u su fthýu ±æ…}æì-Ëk„út{™wk ¨Ýé²æ}æì-Ëuð™ fheyu „„ì-yu fthýu ç}æ~æ:r{ºt ±L‡æ:-©uc „wýðt™s™, ¥çÎç„:-Ë{M‚ rðît™ {kz¤e, 程Šæé:-Ë{wÿ, Ðë烱è-¼qr{ ©„y™u læñ:-ËqÞo÷tuf Ý:-y{thtu }ææ}æã‹„æ}æì-Ëífth fhðt™tu nu‚w ÚttÞ. (11)
¼tðtÚto : r™ùÞ s ÞwØ{tk ftuE™t …ý îtht …qýo ƒ¤ðt™ Ëu™t…r‚ rÔt™t þºtwytu™tu …htsÞ
fhe þft‚tu ™Úte. ftuE Ëu™t…r‚ Ëwrþrût‚, …qýo ƒ÷ðt™, yk„tu ‚Útt W…tk„tuÚte Þwõ‚ y™u Óü…wü yu™t rð™t þºtwytu™u S‚ðt ‚Útt htßÞ™wk …t÷™ fhðt{tk Ë{Úto ÚtE þf‚tu ™Úte. yu™t rð™t
r{ºt ytrŒ Ëw¾ŒtÞe ÚtE þf‚t ™Úte. ‚uÚte yu Ëðo {™w»Þtu™u ÞÚttð‚T {t™ðt òuEyu. (11)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, ˼t, Ëu™t y™u þt¤t ytrŒ™t yrÄ…r‚ytu™t „wýtu™wk ðýo™
Au, yuÚte yt Ëqõ‚tÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (101)
Ëqõ‚-102
ß◊Ê¢ à Áœÿ¢ ¬˝ ÷fi®⁄U ◊„Ê ◊„Ê◊Sÿ SÃÊòÊ Áœ·áÊÊ ÿûÊfi •ÊŸ¡–
Ã◊Èfià‚fl øfi ¬˝‚fl øfi ‚Ê‚Á„Á◊ãº˝¯ ŒflÊ‚— ‡Êflfi‚Ê◊ŒãŸŸfiÈH§1H
…ŒtÚto : nu Ëðo rðãtŒt‚t þt¤t ytrŒ™t yrÄ…r‚ ! ÄæÝì-su „ï ¥S²-yu yt…™e ç{¯‡æærðãt y™u W¥t{ rþûtt fhu÷e ðtýe ¥æÝ…ï-Ëðos™tuyu RåAe, «fx fhe y™u Ë{S Au. su „ïyt…™t §}ææ}æì-yu }æã:-{nt™ }æãè}æì-Ëífth fhðt ÞtuøÞ ç{²}æì-ƒwrØ™u S„æï~æï-«þkË™eÞ ÔÞðnth{tk
Ðí|æÚï-yíÞk‚ Ähu yÚtðt Ëífth fhu. ðt ©y¨±ï-WíËð ™-y™u ËtÄthý ft{{tk ðt Ðí¨±ï-…wºt
ytrŒ™t Wí…L™ Út‚t y™u ™-{hý{tk su ¨æ¨çã}æ-yr‚ ût{t…™ fh™th §‹Îí}æ-rðãt y™u yiïÞo™e
«tr fhtð™th yt…™u Îï±æ¨:-rðît™s™tu à汨æ-ƒ¤Úte ¥Ýé, ¥}æÎÝì-yt™kŒ yt…u Au ðt yt™krŒ‚
ÚttÞ Au, „}æì-‚u yt…™u nwk …ý y™w{430
turŒ‚ fhwk. (1)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu Ëðo ÄtŠ{f rðît™tu™e rðãt, ƒwrØ y™u f{tuo™u Äthý fhe™u M‚wr‚™e
ËtÚtu ÔÞðnthtu™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu.
430
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
suytu™u rðãt y™u Ëw¾ «t ÚttÞ Au, ‚uytu Ëðo™t Ëw¾™t y™u Œw:¾™t ÔÞðnthtu{tk ËL{tr™‚
fhe™u ËŒt yt™krŒ‚ fhu. (1)
•Sÿ üÊflÊfi Ÿlfi— ‚åà Á’fi÷˝Áà lÊflÊˇÊÊ◊Êfi ¬ÎÁÕflË Œfi‡Ê¸Ã¢ fl¬fiÈ—–
•S◊ ‚fiÍÿʸøãº˝◊‚ÊfiÁ÷øˇÊfi üÊh ∑§Á◊fiãº˝ ø⁄UÃÊ ÁflÃûÊȸÆ⁄U◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-rðãt y™u yiïÞo«Œ ! ¥S²-r™þu»t rðãtÞwõ‚ s„Œeïh™t ðt Ë{M‚ rðãt
¼ýtð™th yt…s™tu™t Ÿæ±:-Ët{ÚÞo ðt yL™ y™u ¨Œ„-Ët‚ «fth™t MðtŒÞwõ‚ s¤ðt¤e Ýl:™Œe Îàæü„}æì-òuðt y™u ç±yæœæéüÚ}æì-y™uf «fth™e ™tift ytrŒ …ŒtÚttuoÚte ‚hðt ÞtuøÞ {nt™Œe{tk
‚hðt {txu ÜU}æì-Ëw¾fthf ±²é:-Y…™u-þheh™u çÏæ|æíç„-Äthý fh‚e ðt …tu»tý fhtð‚e ‚Útt læ±æÿææ}ææ«ftþ y™u ¼qr{ {¤e™u ðt Ðë烱è-yL‚rhût, ¨êÄææü™‹Îí}æSææ-ËqÞo y™u [kÿ{t ytrŒ ÷tuf Äthý
fhe™u …wrü fhtðtu Atu, yu Ëðo ¥S}æï-y{tht ¥ç|æ™ÿæï-{w¾™e ËL{w¾ òuðt Ÿæhï-y™u ©Øt fhtððt
{txu «ftþ y™u ¼qr{ ðt ËqÞo y™u [kÿ{t ƒu - ƒu ™Ú„:-«t ÚttÞ Au ‚Útt yL‚rhût «tÂ
ÚttÞ Au ‚u{s yLÞ Wõ‚ …ŒtÚttuo «t ÚttÞ Au. (2)
¼tðtÚto : …h{tí{t™t h[ðtÚte …]rÚtðe ytrŒ ytrŒ ÷tuf y™u ‚u{tk hnu÷ …ŒtÚttuo …tu‚-…tu‚t™tk
Y…™u Äthý fhe™u Ëðo «týeytu™u òuðt {txu y™u ©Øt {txu yðÂMÚt‚ ƒ™e™u ‚Útt Ëw¾™u Wí…L™
fhe™u sðt-ytððt ytrŒ ÔÞðnthtu™t r™r{¥t ƒ™u Au.
rðãt rð™t yuÚte (ËtkËtrhf) ftuE «fth™wk …ý Ëw¾ Út‚wk ™Úte. ‚uÚte Eïh™e W…tË™tÚte y™u
rðît™tu™t Ëk„Úte ÷tuf-rðãtytu™u «t fhe™u Ëðuo™u ËŒt Ëw¾e ht¾ðt òuEyu. (2)
â S◊Ê ⁄UÕ¯ ◊ÉÊflŸÔ˜ ¬˝Êflfi ‚ÊÃÿ ¡ÒòÊ¢ ÿ¢ Ãfi •ŸÈÆ◊ŒÊfi◊ ‚¢ª◊–
•Ê¡Ê Ÿfi ßãº˝ ◊Ÿfi‚Ê ¬ÈL§c≈Ȯà àflÊÿjKÊfi ◊ÉÊflÜ¿◊¸®fi ÿë¿ Ÿ—H§3H
…ŒtÚto : nu }æÍæ±Ýì-«þM‚, …qßÞ yu Ä™Þwõ‚ §‹Îí-…h{ yiïÞo«Œ Ëu™t…r‚ ! yt… Ý:y{™u ¨æ„²ï-ƒnw s Ä™ «tr™u {txu …ñ~æ}æì-suÚte Ëk„út{tu{tk S‚u „}æì-‚u S}æ-yŒT¼w‚ „wýtu™u
«ftrþ‚ fh™th Úƒ}æì-rð{t™ ytrŒ hÚtË{qn òuze™u ¥æ…æ-ßÞtk þºtwytu ðeh sE-sE™u {¤u,
‚u ¨¢xæ}æï-Ëk„út{{tk Ðí;¥±-…ntU[tztu yÚtto‚T yt…™t hÚt™u íÞtk ÷E òytu; fÞt hÚt™u ? fu ²}æìsu „ï-yt…™t hÚt™e y™u ¥Ýé, }æÎæ}æ-…tA¤Úte «þkËt fheyu.
nu ÐéLcÅé„-ƒnw s þqhðehtu{tk «þkËt «t }æÍæ±Ýì-«þkrË‚ Ä™Þwõ‚ ! yt… }æݨæ-rðþu»t
¿tt™ y±æÄæÎì|²:-…tu‚t™tÚte yt…™e [tn™t fh‚t Ý:-y{tht {txu yŒT¼w‚ àæ}æü-Ëw¾ ²ÓÀ-«Œt™
fhtu. (3)
¼tðtÚto : ßÞthu þqhðeh Ëir™f y™u Ëu™t…r‚ ÞwØ fhðt òÞ, íÞthu ‚uytuyu yufƒeò™u y™w{tuŒ™
ÉøðuŒ¼t»Þ
431
Ëqõ‚-102
y™u hûtý fhe™u þºtwytu™e ËtÚtu ÞwØ fhtðe™u, ‚u þºtwytu™tu …htsÞ fhe™u, …tu‚™t ÷tuftu™u nŠ»t‚
fhe™u ‚Útt þºtwytu™u …ý Ëk‚wü fhe™u ËŒt ð‚toð fhðtu òuEyu. (3)
flÿ¢ ¡fiÿ◊ àflÿÊfi ÿÈÆ¡Ê flÎÃfi◊S◊Ê∑§◊¢‡Ê◊ÈŒfiflÊ ÷⁄Ufi÷⁄U–
•S◊èÿfiÁ◊ãº˝ flÁ⁄fiUfl— ‚Èƪ¢ ∑fiΧÁœ ¬˝ ‡ÊòÊfiÍáÊÊ¢ ◊ÉÊflŸÔ˜ flÎcáÿfiÊ L§¡H§4H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-þºtw Œ¤ rðŒthf Ëu™t…r‚ ! ‚{u |æÚï|æÚï-«íÞuf Ëk„út{{tk ¥S}ææÜU}æì-y{tht
±ë„}æì-Mðefth fhðt ÞtuøÞ ¥¢àæ}æì-Ëuðt rð¼t„ ¥±-ht¾tu, [tntu, òýtu, «t Úttytu, …tu‚t™t{tk
h{tytu, {tk„tu, «ftrþ‚ fhtu, ‚u™tÚte yt™krŒ‚ Útðt ytrŒ r¢ÞtytuÚte Mðefth fhtu; ðt ¼tus™,
ð†, Ä™, ðtn™, Ä™¼kzth™tu ¼t„ ðnU[tu ‚Útt ¥S}æ|²}æì-y{tht {txu ±çÚ±:-…tu‚t™wk Ëuð™
¨éxæ}æì-ËwøtBt ÜëUçŠæ-Ëh¤ fhtu.
nu }æÍæ±Ýì-«þM‚ ƒ¤ðt™ ! ‚{u ±ëc‡²æ-þ† ð»ttoð™thtytu™e þ†ð]rü™u {txu rn‚Y… …tu‚t™e
Ëu™tÚte àæ~æê‡ææ}æì-þºtwytu™e Ëu™tytu™u Ðí, M…-ËBÞfT ft…tu y™u yuðt ËtÚte y±²æ, ²é…æ-su yt…
‚uytu™e ËtÚtu ±²}æì-ÞwØ fh™tht y{u þºtwytu™t ƒ¤™u ©„ì-…²ï}æ-ËBÞf he‚u S‚eyu. (4)
¼tðtÚto : hts…wÁ»t ßÞthu ßÞthu ÞwØ fhðt «ð]¥t ÚttÞ, íÞthu íÞthu Ä™, þ†, ftuþ (=
Ä™¼kzth) ‚Útt Þt™Y…e Ëu™t™t ËtÄ™tu-W…ËtÄ™tu …qýo fhe™u y™u «þM‚ Ëu™t…r‚Úte hrût‚ ÚtE™u
yLÞ {kºtýt y™u ÞwÂõ‚Úte þºtwytu™e ËtÚtu ÞwØ fhe™u þºtwytu™e Ëu™t™u ËŒt S‚u. yt «fth™t
…wÁ»ttÚto rð™t r™ùÞ s ftuE™e S‚ ÚtE þf‚e ™Úte. ítuÚte yt ftÞo ËŒt fhðt òuEyu. (4)
ŸÊŸÊ Á„ àflÊ „flfi◊ÊŸÊ ¡ŸÊfi ß◊ œŸÊfiŸÊ¢ œûʸ⁄Uflfi‚Ê Áfl¬ãÿflfi—–
•S◊Ê∑¢Ó§ S◊Ê ⁄UÕ◊Ê ÁÃficΔ ‚ÊÃÿ ¡ÒòÊ¢ „Ëfiãº˝ ÁŸ÷fiÎâ ◊ŸSÃflfiH§5H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-ÞÚttÞtuøÞ ðehtu™t hûtf ! yt… {ÝæÝæ}æì-htßÞ™e rð¼qr‚ytu™u ¨æ„²ï-y÷„
rð¼t„-ðnU[ðt {txu S}æ-yt™kŒ…qðof su{tk yæÃæ-‚{the }æÝ:-rð[th fh™the r[¥t™e ð]r¥t çÝ|æë„}æìr™hk‚h Äthý fhu÷e ntuÞ ‚u ¥S}ææÜU}æì-y{tht …ñ~æ}æì-su {nt™ áZ suÚte þºtw S‚e þftÞ Úƒ}æìyuðt rðsÞ fhtð™th rð{t™ ytrŒ Þt™ çã-s ™u ¥æç„cÆ-Ëthe he‚u Mðefthe ÂMÚt‚ Úttytu.
nu {œæü:-Äthý fh™th ! ‚{the yt¿tt{tk …tu‚t™wk ð‚o™ ht¾e™u ¥±¨æ-hûtt ytrŒ yt…™t
„wýtu™e ËtÚtu ð‚o{t™ ÝæÝæ-y™uf «fth ã±}ææÝæ:-[tnu÷-RåAu÷ ç±Ð‹²±:-rðrðÄ ÔÞðnthtu{tk
[‚wh ƒwrØ{t™ …Ýæ:-÷tuftu §}æï-yu «íÞûtÚte …heûtt fhu÷ y{u y±æ}æì-‚{thtu y™wfq¤ çã-s ð‚o™
432
ht¾eyu. (5)
ªÊÁ¡ÃÊfi ’Ê„Í •Á◊fiÃ∑˝§ÃÈ— Á‚◊— ∑§◊¸Óã∑§◊¸Ü¿®Ã◊ÍfiÁ× π¡¢∑§⁄U—–
432
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
•∑§À¬ ßãºfi˝— ¬˝ÁÃ◊ÊŸ◊Ê¡‚ÊÕÊ ¡ŸÊ Áfl ufiÿãà Á‚·Ê‚flfi—H§6H
…ŒtÚto : nu ˼t…r‚ ! su yt…™e xææïç…„æ-…]rÚtðe™u S‚tz™the Ïææãê-yíÞk‚ ƒ¤, …ht¢{Þwõ‚
¼wò ¥ƒ-‚Œ™L‚h su yt… §‹Îí:-y™uf yiïÞoÞwõ‚ ¥æï…¨æ-ƒ¤Úte ÜU}æü‹ÜU}æüÝì-«íÞuf ft{{tk
¥ç}æ„ÜíUyæé:-y‚w÷ ƒwrØðt¤t ¥ÜUËÐ:-y™u yr‚ Ë{Úto s™tuÚte yrÄf ç¨}æ:-ÔÞðMÚttÚte þºtwytu™u
ƒtkÄ™th ‚Útt ¶…VÚ:-Ëk„út{ fh™tht àæ„}æêç„:-suÚte ËUfztu hûtt ytrŒ r¢Þt Au. Ðíç„}ææÝ}æì-su™u
yíÞk‚ Ët{ÚÞoðt™™e W…{t yt…ðt{tk ytðu Au ‚u yt…™u 稯樱:-Ëuð™ fhðt™e RåAt fh™tht
…Ýæ:-rðît™tu ç±, s²‹„ï-[tnu Au. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu; su Ëðo he‚u Ë{Úto, «r‚fth fhðt™t ¿tt‚t, yLÞtu îtht y…htsÞ, Ëðo™u
S‚™th, Ëðo™u [tnðt ÞtuøÞ y™u rî‚eÞ {™w»Þ Au; ‚u™u Ëu™t…r‚ ƒ™tðe™u rðsÞ ytrŒ ftÞtuo
rËØ fhðt òuEyu. (6)
©UûÊfi ‡ÊÃÊã◊fiÉÊflãŸÈìÊ ÷Íÿfi‚ ©Uà‚„dÊfiÁº˝Á⁄Uø ∑ÆΧÁc≈®·ÈÆ üÊflfi—–
•◊ÊòÊ¢ àflÊfi Áœ·áÊÊfi ÁÃ|àfl· ◊sœÊfi flÎÆòÊÊÁáÊfi Á¡ÉŸ‚ ¬È⁄UãŒ⁄UH§7H
…ŒtÚto : nu }æÍæ±Ýì-yËkÏÞ yiïÞoÚte Þwõ‚ Ëu™t…r‚ ! „ï-yt…™t ÜëUçcůé-{™w»Þtu{tk Ÿæ±:fe‚o™, ©ðý y™u Ä™ àæ„æ„ì-ËUfztuÚte ©„ì-W…h çÚçÚ™ï-™ef¤e „Þu÷ ¨ãdæ„ì-nòhtuÚte ©„ì-W…h
™-y™u |æ겨:-yrÄfÚte …ý ©„ì-W…h yÚtto‚T yrÄf‚{ ™ef¤e „Þu÷ ¥{-yu™e …ùt‚T ¥}ææ~æ}æì…rh{týhrn‚ y±æ-yt…™e }æãè-{nt „wýÞwõ‚ ç{¯‡ææ-rðãt y™u Ëwrþûtt «t fhu÷e ðtýe y™u
ƒwrØ ç„çy±¯ï-«ftrþ‚ fhu Au.
nu ÐéÚ‹ÎÚ-þºtwytu™t ™„htu™wk rðŒthý fh™th ! ±ë~ææç‡æ-su{ {u½™t yk„ yÚtto‚T ðtŒ¤tkytu™wk
ËqÞo n™™ fhu Au, ‚u{ yt… þºtwytu™u ç…Íݨï-{thtu Atu. (7)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo ykÄfth yLtu {u½ ytrŒ™u ™ü fhe™u …tu‚t™t y…rhr{‚ ‚us™u «ftrþ‚
fhe™u Ëðo ‚usMðe …ŒtÚttuo{tk yrÄf Au, yu he‚™t rðît™™u ˼t…r‚ {t™e™u {™w»Þtuyu þºtwytu™tu
…htsÞ fhðtu òuEyu. (7)
ÁòÊÁflÁc≈®œÊÃfiÈ ¬˝ÁÃ◊ÊŸ◊Ê¡fi‚|SÃdÊ ÷Í◊ËfiŸÎ¸¬Ã òÊËÁáÊfi ⁄UÊøŸÊ–
•ÃËŒ¢ Áfl‡fl¢ ÷ÈflfiŸ¢ flflÁˇÊÕʇÊòÊÈÁ⁄fiUãº˝ ¡ŸÈ·Êfi ‚ŸÊŒfiÁ‚H§8H
…ŒtÚto : nu ÝëЄï-{™w»Þtu™t Mðt{e Eïh ðt hts™T ! §‹Îí-ƒnw s yiïÞoÞwõ‚ ¥àæ~æé:-þºtwhrn‚
yt… ç~æç±çcÅ{æ„é-su{tk …]Úðe, s¤, ‚us, …ð™, ytftþ™e ÔÞtr yÚtto‚T …rh…qýo‚t Au yu ËkËth™wk
ÉøðuŒ¼t»Þ
433
Ëqõ‚-102
Ðíç„}ææÝ}æì-…rh{tý ðt W…{t™ su{ ntuÞ, ‚u{ ¨Ýæ„ì-Ë™t‚™ fthý ðt ¥æï…¨:-ƒ¤ ðt …Ýé¯æWí…L™ fhu÷ ft{Úte ç„d:-ºtý «fth |æê}æè:-™e[u™e, W…h™e y™u {æÞ{ yÚtto‚T W¥t{, yÄ{
y™u {æÞ{ ¼qr{ ‚Útt ~æèç‡æ-ºtý «fth™t Úæï™Ýæ-«ftþÞwõ‚ rðãt, þçŒ y™u ËqÞo; ‚Útt LÞtÞ
fhðtu, ƒ¤ y™u htßÞ…t÷™ ytrŒ ft{tu{tk ‚{u ƒL™u ÞÚttÞtuøÞ r™ðton fh™tht ¥ç¨-Atu; y™u
Wõ‚ …k[¼q‚{Þ §Î}æì-yt ç±E}æì-Ë{M‚ |æé±Ý}æì-su{tk «týe ntuÞ Au ‚u s„‚™t ¥ç„, ±±çÿæƒyíÞk‚ r™ðton fhðt™e RåAt fhtu Atu yuÚte Eïh W…tË™t fhðt ÞtuøÞ y™u rðît™ yt… Ëífth
fhðt ÞtuøÞ Atu. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su yrî‚eÞ Eïh îtht fthýÚte Ë{M‚ ftÞo s„‚ h[e™u ‚Útt …t÷™
fhe™u Ëknth fhðt{tk ytðu Au, ‚u™u s Rü (Œuð) {t™ðt òuEyu.
su y™w…{ Ët{ÚÞoðt¤t ˼t…r‚ «rËØ LÞtÞ ytrŒ „wýtuÚte Ë{M‚ htßÞ™u Ëk‚wü fhu Au,
‚u™tu Ëífth fhðtu òuEyu. (8)
àflÊ¢ Œfl·Èfi ¬˝Õ◊¢ „fiflÊ◊„ àfl¢ ’fi÷ÍÕ ¬ÎÃfiŸÊ‚È ‚Ê‚Á„—–
‚◊¢ Ÿfi— ∑§ÊL§◊fiȬ◊ãÿÈ◊ÈÆ|jŒÁ◊ãºfi˝— ∑ΧáÊÊÃÈ ¬˝‚fl ⁄UÕÓ¢ ¬ÈÆ⁄U—H§9H
…ŒtÚto : nu Ëu™t…‚u ! su fthýu y±}æì-yt… Ðë„Ýæ¨é-…tu‚t™e ðt þºtwytu™e Ëu™tytu{tk ¨æ¨çã:yíÞk‚ Ën™þe÷ Ïæ|æêƒ-ntuÞ Au, ‚uÚte Îï±ï¯é-rðît™tu{tk Ðíƒ}æ}æì-«Út{ y±æ}æì-Ë{„ú Ëu™t™t yrÄ…r‚
yt…™tu ã±æ}æãï-y{u Mðefth fheyu Aeyu.
su §‹Îí:-Ë{M‚ yiïÞo™u «fx fh™th yt… Ðí¨±ï-su{tk ðeh s™™u «urh‚ fhðt{tk ytðu Au
‚u htßÞ{tk ©çÎì|æÎ}æì-…]rÚtðe™wk rðŒthý fhe™u Wí…L™ Út™th ftc rðþu»tÚte ƒ™tðu÷ Úƒ}æì-rð{t™
ytrŒ hÚt™u ÐéÚ:-…wh:Ëh{ yr„ú{ hnu Au. ¨:-‚u yt… Ý:-y{thu {txu §}æ}æì-yu ©Ð}拲é}æì-Ë{e…{tk
{t™ðt ÞtuøÞ ÜUæL}æì-r¢Þt-ftiþ÷ fh™th s™™u ÜëU‡ææï„é-«rËØ fhu. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su W¥t{ rðît™, Ëu™t™e hûtt fh™th ‚Útt þºtw ËiLÞ™u rAL™-r¼L™ fhðt{tk
r™…wý, rþÕ…¿tt‚t ÷tuftu™t r«Þ y™u ÞwØ{tk y„ú„t{e Útðt™t fthýu yr‚ ÞtuØt Au ‚u™u s Ëu™t…r‚
ƒ™tððtu òuEyu. (9)
àfl¢ Á¡fiªÕ Ÿ œŸÊfi L§⁄UÊÁœÕÊ÷¸®ficflÊ¡Ê ◊fiÉÊflã◊„à‚Èfi ø–
àflÊ◊Èƪ˝◊flfi‚ ‚¢ Á‡Êfi‡ÊË◊SÿÕÊfi Ÿ ßãº˝ „flfiŸ·È øÊŒÿH§10H
434
…ŒtÚto : nu }æÍæ±Ýì-…h{ …qßÞ Ä™trŒ Ët{„úeÞwõ‚ §‹Îí-þºtw rðŒthf Ëu™t…r‚ ! su y±}æìyt… [‚whk„ = [tu‚hV ™tftƒkÄe Ëu™t Ërn‚ ¥|æïü¯é-yÕ… }æãy¨é-{nt™ ™-y™u {æÞ{ ¥æ…æËk„út{tu{tk þºtwytu™u ç…xæïƒ-S‚u÷ Atu y™u Wõ‚ Ëk„út{tu{tk {Ýæ-Ä™ ytrŒ …ŒtÚttuo™u Ý-™ LÚæïç{ƒ-
434
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
htuftu Atu, ‚u ©xæí}æì-þºtwytu™t ƒ¤™u rðŒeýo fhðt{tk yíÞk‚ ƒ÷e y±æ}æì-yt…™tu ¥±¨ï-hûtt ytrŒ™u
{txu Mðefth fhe™u y{u þºtwytu™u ¨¢çàæàææï}æç¨-ËBÞfT r™Btqo¤-™ü fheyu Aeyu, ¥ƒ-‚Œ™L‚h
yt… …ý yu{ fhtu fu ã±Ýï¯é-„úný fhðt ÞtuøÞ ft{tu{tk Ý:-y{™u ™æÎï²-«ð]¥t fhtðtu. (10)
¼tðtÚto : su {™w»Þ yðËh …t{e™u þºtwytu y™u Ä™™tu rðsu‚t, þw¼ f{tuo{tk «urh‚ fh™th
y™u Œwütu™u rAL™-r¼L™ fh™th Au, ‚u s Ëðo™t îtht Ëu™t…r‚ {t™ðt ÞtuøÞ Au. (10)
Áfl‡flÊ„ãº˝Êfi •ÁœflÄÃÊ ŸÊfi •Sàfl¬fiÁ⁄Uu®ÎÃÊ— ‚ŸÈÿÊ◊ flÊ¡fi◊˜–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§11H
…ŒtÚto : ¥ÐçÚãì ±ëyææ:-yt¿tt «t y{ su ç±Eæãæ-Ëðo þºtwytu™u {th™th §‹Îí:-…h{iïhÞwõ‚
˼tæÞût Ý:-y{™u ¥ç{±v„æ-ÞÚttð‚T rþûtt yt…™th ¥S„é-ÚttÞ, ‚u™u {txu ±æ…}æì-ËwËkMf]‚
yL™™u ¨Ýé²æ}æì-yt…eyu. suÚte „„ì-‚u™u Ý:-y{the ç}æ~æ:-r{ºt‚t, ±L‡æ:-W¥t{ „wýðt™, ¥çÎç„:Ë{M‚ rðît™ yL‚rhût, 程{é:-Ë{wÿ, Ðë烱è-…]rÚtðe ©„-y™u læñ:-ËqÞo÷tuf }ææ}æã‹„æ}æì-ð]rØ fhu.
(11)
¼tðtÚto : Ëðo Ëuðftu™e yu he‚ ntuÞ, fu ßÞthu suðe …tu‚t™t Mðt{e yt¿tt fhu ‚u s Ë{Þu
‚u™wk …t÷™ fhðt{tk ytðu. su Ë{M‚ rðãtytu{tk Ëk…L™ ntuÞ, ‚u™t îtht W…Œuþ ©ðý fhðtu
òuEyu. (11)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk þt¤t ytrŒ™t yrÄ…r‚, Eïh, yæÞt…f y™u Ëu™t…r‚™t „wýtu™t
ðýo™Úte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚tÚto™e ËtÚtu Ëk„‚e òýðe òuEyu. (102)
Ëqõ‚-103
ÃûÊfi ß|ãº˝ÿ¢ ¬fi⁄U®R◊¢ ¬fi⁄UÊøÒ⁄UœÊfi⁄Uÿãà ∑§flÿfi— ¬ÈÆ⁄UŒ◊˜–
ˇÊ◊Œ◊ãÿÁg√ÿ1>ãÿŒfiSÿ ‚◊Ëfi ¬Îëÿà ‚◊Ÿflfi ∑§ÃÈ—H§1H
…ŒtÚto : nu s„Œeïh ! su „ï-yt… ðt SðË]rü{tk §Î}æì-‚u «íÞût ðt y«íÞût Ët{ÚÞo ÐÚ}æ}æ쫃¤ Ëðtuo¥t{ §ç‹Îí²}æì-…h{iïÞoÞwõ‚ yt…™wk y™u Sð™wk yuf r[ö su™u ÜU±²:-ƒwrØ{t™ rðît™tu
ÐÚæ™ñ:-W…h™t r[ötu Ërn‚ ÐéÚæ-…qðo ¥{æÚ²‹„-Äthý fhe™u ÿæ}ææ-Ëðo Ën™Þwõ‚ …]rÚtðe. §Î}æìyu ð‚o{t™ r[ö™u Äthý fh‚e su çÎç±-«ftþ{t™ ËqÞo ytrŒ ÷tuf ð‚o{t™ ðt su ¥‹²„ì-‚u™tÚte
r¼L™ fthý{tk ðt ¥S²-ËkËth™t {æÞ{tk Au yu™u §ü-s¤ Äthý fhe™u su ¥‹²„ì-rð÷ûtý ™
Œu¾t‚t ftÞo{tk ÚttÞ Au. „„ì-‚u Ëðo™u ¨}æÝï±-su{ ÞwØ{tk Ëu™t «ð]¥t ÚttÞ, yu{ ÜïU„é:-yt s„‚{tk
¨¢ŒæëÓ²„ï-ËkƒØ ÚttÞ Au. (1)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su-su yt ËkËth{tk h[™t rðþu»tÚte Þwõ‚ W¥t{ ðM‚w Au, ítu-‚u Ëðo
ÉøðuŒ¼t»Þ
435
Ëqõ‚-103
…h{uïh™e h[™tÚte s «rËØ Au, yu{ {t™tu. ytðtu rðr[ºt ËkËth rðÄt‚t rð™t Ëk¼ð ÚtE
þf‚tu ™Úte, ‚uÚte r™ùÞ s yt s„‚™tu h[rÞ‚t Eïh Au y™u Sðhr[‚ Ë]rü™tu f‚to Sð
Au. (1)
‚ œÊfi⁄Uÿà¬ÎÁÕflË¥ ¬¬˝ÕfiìÊ flÖÊ˝fiáÊ „àflÊ ÁŸ⁄U®R¬— ‚fi‚¡¸–
•„ãŸÁ„◊Á÷fiŸº˝ÊÒÁ„áÊ¢ √ÿ„®ã√ÿ¯‚¢ ◊ÉÊflÊ ‡ÊøËfiÁ÷—H§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! }æÍæ±æ-ËqÞo÷tuf àæç™ç|æ:-ft{tuÚte Ðë烱è}æì-…]rÚtðe™u ŠææÚÄæyæì-Äthý fhu
Au, …tuítt™t ‚us ™-y™u rðãwítT ytrŒ™u ŒæÐ탄ì-Vu÷tðu Au, ‚u …tu‚t™t ‚usÚte Ëðo s„‚™u «ftrþ‚
fhu Au, ±…íï‡æ-…tu‚t™t rfhý ËBtqnÚte {u½™u ãy±æ-{the™u ¥Œæ:-s¤tu™u çÝ:, ¨¨…ü-r™hk‚h Wí…L™
fhu Au, Vhe ¥çã}æì-{u½™wk ¥ã‹æì-n™™ fhu Au, Úæñçã‡æ}æì-hturnýe ™ûtºt{tk Wí…L™ ÚtÞuÕtt {u½™wk ¥ç|æÝ„ìrðŒthý fhu Au, ò¢¨}æì-ç±, ¥ãÝì-{tºt ËtÄthý rðŒthý s ™rn …hk‚w frx, ykË, ¼wò ytrŒ™u
su{ yuðt hkz, {wkz, {w[kz, WÆkz ðeh™e Ë{t™ rðþu»t fhe™u {u½tu™wk n™™ fhu Au, ¨:-‚u ËqÞo÷tuf
Eïhu h[u÷ Au, ‚u{ òýtu. (2)
¼tðtÚto : BtLtw»Gttuyu, yu òuÔtwk òuEyu fu «rËØ ËqGtoÕttuf Au, ítu AuŒLt, ytf»toÛt, «ft~tLt ytrŒ
fBttuoÚte Ôt»tto fheLtu, Ãt]rÚtÔteLtu ÄthÛt fheLtu, yÔGtõít [= y«fx] ÃtŒtÚttuoLtu «ftr~tít fheLtu ËÔto «tÛteytuLtu
ÔGtÔtnthBttk åtÕttÔtu Au, ítu ÃthBttíBttLte håtLtt rÔtLtt fŒtrÃt ËkÇtÔt ÚtE ~tfítwk LtÚte. (2)
‚ ¡ÊÃÍ÷fi◊ʸ üÊgœÊfiŸ •Ê¡— ¬È⁄UÊfi ÁflÁ÷ãŒãŸfiø⁄U®RÁm ŒÊ‚Ëfi—–
ÁflmÊãflfiÁÖÊ˝ãŒSÿfifl „ÁÃ◊SÿÊÿZ ‚„Êfi flœ¸ÿÊ lÈÆêŸÁ◊fiãº˝H§3H
…ŒtÚto : nu ±ç…íÝì-«þkrË‚ þ† ËBtqnÞwõ‚ §‹Îí-©uc …ŒtÚttuo™t Œt‚t Ëu™t ytrŒ™t Mðt{e !
su …æ„é|æ}ææü-Wí…L™ ÚtÞu÷ ËtkËtrhf …ŒtÚttuo™u Äthý Ÿæg{æÝ:-y™u Ëtht ftÞtuo{tk «er‚ fh™tht
çÃæmæ‹æì-rðît™ yt… ¥S²-yu Œwüs™™e Îæ¨è:-™tþ …t{™the Ë{t™ ŒtËe «Ät™ ¯éÚ:-™„heytu™t
ÎS²±ï-Œwü ft{ fh‚t s™™u {txu ç±ç|æ‹ÎÝì-rð™tþ fhe™u ò™Ú„ì-rð[hu Au, ¨:-‚u yt… ©uc
Ëßs™tu™u {txu ãïç„}æì-yr‚ ðÄof ð@™u ¥æ²ü}æì-©uc ðt yr‚ ©uc™t yu ¨ã:-ƒ¤ lé}Ý}æì-Ä™
ðt ¥æï…:-…ht¢{™e ±{ü²-ð]rØ fhtu. (2)
¼tðtÚto : su {™w»Þ ŒMÞwytu ([tuh, ztfw, ÷ƒtz, ÷k…x, frsÞt¾tuhtu)™tu rð™tþ fhe™u, ©uctu™u
nŠ»t‚ fhe™u ‚Útt þheh y™u ytí{t™t ƒ¤™e ð]rØ fhe™u Ä™ ytrŒ îtht Ëw¾tu™e ð]rØ fhu Au.
‚uytu Ëðo™t îtht ‘©Øt fhðt ÞtuøÞ Au.’ (3)
436
ÃŒÍÆøÈ· ◊ÊŸÈfi·◊Ê ÿÈƪÊÁŸfi ∑§Ë
ûʸãÿ¯ ◊ÉÊflÊ ŸÊ◊ Á’÷˝fiØ–
©U¬¬˝ÿãŒfiSÿÈÆ„àÿÊfiÿ flÖÊ˝Ë ÿhfi ‚ÆÍŸÈ— üÊflfi‚ ŸÊ◊fi ŒœH§4H
…ŒtÚto : su }æÍæ±æ-…w»f¤ Ä™ðt™ ¨êÝé:-ðeh™tu …wºt ±…íè-«þkrË‚ þ†-y† Äthý
fhu÷Œ¼t»Þ
Ëu™t…r‚Éøðu
436
su{ ËqÞo «ftþ{t™ Au, ‚u{ «ftrþ‚ ÚtE™u ª™é¯ï-fnuðt™e ÞtuøÞ‚t™u {txu ðt ÎS²éãy²æ²-su™u
É
{txu ztfwytu™wk n™™ fhðt{tk ytðu, ‚u Ÿæ±¨ï-Ä™™u {txu §}ææ-yu }ææÝé¯æ-{™w»Þtu{tk Út™th ²éxææçÝð»ttuo™u ‚Útt ÜUèíœæïü‹²}æì-fe‚o™eÞ Ýæ}æ-«rËØ y™u s¤™u çÏæ|æí„ì-Äthý fhe™u ©ÐÐí²Ýì-W¥t{ {ntí{t™e
Ë{e… sE™u ²„ì-su Ýæ}æ-«rËØ ft{™u ÎÍæï-ÄthÛt fhu Au yæyæì-ítu W¥tBt ftGtoLtu ã-r™ùÞÚte y{u
…ý Äthý fheyu. (4)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo (rŒðË-ht‚ ytrŒ:ft¤ yðÞðtu™u ‚Útt s¤™u Äthý fhe™u Ëðo «týeytu™tk
Ëw¾™u {txu ykÄfth™tu ™tþ fhe™u Ëw¾ «Œt™ fhu Au, ‚u{ s Ëu™t…r‚ Ëw¾…qðof ð»ttuo y™u Ëw¾™u
Äthý fhe™u þºtwytu™t ™tþ îtht Ëðo™t Ëw¾™u {txu Ä™ Wí…L™ fhu. (4)
ÿŒfiSÿŒ¢ ¬fi‡ÿÃÊ ÷ÍÁ⁄Ufi ¬ÈÆc≈¢ üÊÁŒãºfi˝Sÿ œûÊŸ flËÿ¸ÓÊÿ–
‚ ªÊ •fiÁflãŒà‚Ê •fiÁfl㌌‡flÊã‚ •Ê·fiœË— ‚Ê •¬— ‚ flŸÊfiÁŸH§5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ¨:-‚u Ëu™t…r‚ ËqÞo™e Ë{t™ xææ:-¼qr{ytu™u ¥ç±‹Îyæì-«t ÚttÞ
Au, ¨:-‚u ¥EæÝì-{nt™ …ŒtÚttuo™u ¥çÃæ‹Îyæì-«t ÚttÞ Au, ¨:-‚u ¥æï¯{è:-yti»trÄytu yÚtto‚T ½ô,
yzŒ, {„, [ýt ytrŒ™u «t ÚttÞ Au; ¨:-‚u ¥Œæ:-ËqÞo su{ s¤™u ‚u{ f{tuo™u «t ÚttÞ Au
¨:-‚Útt ‚u ËqÞo ±ÝæçÝ-su{ ‚u{ ð™tu™u «t ÚttÞ Au, ¥S²-yu §‹ÎíSÄæ-ËuLttçt¤Gtwõít ËuLttÃtrítLtt
yæyæì-ítu fBtoLtu Ôtt §Î}æì-yt |æêçÚ-ƒnw s ÐécÅ}æì-áZ Ÿæéyæì-ËíÞt[hý™u ‚{u Ð಄-swytu y™u ±è²æü²ƒ¤ «tr {txu {œæÝ-Äthý fhtu. (5).
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ‚u™e «tr W¥t{ ËíÞt[hýÚte (ÚttÞ) ‚u™u s Äthý fhðt òuEyu. ‚u™t
rð™t ËíÞ …ht¢{ y™u Ëðo …ŒtÚttuo™tu ÷t¼ Út‚tu ™Úte. (5)
÷ÍÁ⁄Ufi∑§◊¸áÊ flη÷Êÿ flÎcáÊfi ‚àÿ‡ÊfiÈc◊Êÿ ‚ÈŸflÊ◊ ‚Ê◊fi◊˜–
ÿ •ÊºÎàÿfiÊ ¬Á⁄U¬ãÕËfl ‡ÊÍ⁄UÊ˘ÿfiÖflŸÊ Áfl÷¡ãŸÁà flŒfi—H§6H
…ŒtÚto : y{u ²:-su àæêÚ:-r™zh þqhðeh …wÁ»t™tu ¥ægy²-ytŒh Ëífth fhe™u ÐçÚЋƒè±su{ Ëðo «fth™t {t„o{tk [t÷‚t ztfw ƒeòytu™tk Ä™ ytrŒ ËðoMð™u nhe ÷u Au, ‚u{ [tuhtu™t
«tý ‚Útt ‚u™t …ŒtÚttuo™u Ae™ðe™u nhe ÷uðt. ‚u çÃæ|æÁæ‹æì-rð¼t„ yÚtto‚T ©uc y™u Œwü …wÁ»ttu™t
swŒt-swŒt fhe™u ‚u{tkÚte ¥²Á±Ý:-su Þ¿t fh‚t ™Úte. ‚u™t ÃæïÎ-ÄLtLtu »çyæ-AeLtÔte ÕtELtu ítu |æêçÚÜU}æü‡æïçtnw ftBt fhLttht Ãæëcæ|ææÄæ-©uc ±ëc‡æï-Ëw¾ŒtÞf ¨y²àæéc}ææ²-r™íÞ ƒ¤ðt™ Ëu™t…r‚™u {txu su{
¨æï}æ}æì-yiïÞo ËBtqn™u ¨éݱæ}æì-Wí…L™ fhu, ‚u{ ‚{u …ý fhtu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu su ztfw™e Ë{t™ áZ ËtnËe ƒ™e™u [tuhtu™wk ËðoMÔt nhe™u ‚Útt Ëíf{o
fh™thtytu™tu ytŒh fhe™u …wÁ»ttÚteo, ƒ¤ðt™ y™u W¥t{ {™w»Þ ntuÞ, ‚u™u s Ëu™t…r‚ ƒ™tððtu
òuEyu. (6)
ÃÁŒfiãº˝ ¬˝flfi flËÿZ®®fi ø∑§Õ¸ ÿà‚‚ãâ flÖÊ˝áÊÊ’ÊfiœÿÊ˘Á„fi◊˜–
ÉøðuŒ¼t»Þ
437
Ëqõ‚-104
•ŸÈfi àflÊ ¬àŸËfiN¸UÁ·Ã flÿfi‡ø Áfl‡flfi ŒflÊ‚Êfi •◊ŒãŸŸfiÈ àflÊH§7H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-Ëu™t…r‚ ! yt… ¨¨‹„}æì-Ëq‚u÷t ®[‚thrn‚ ¥çã}æì-Ë…o ðt þºtw™u ²„ì-su
±…íï‡æ-‚eûý þ†Úte ¥Ïææï{²:-s„tztu Atu „„ì-‚u ±è²ü}æì-…tu‚t™t ƒ¤™u Ðíï±-«fx su{ ™ÜUƒüfhtu Atu ¥Ýé-…ùt‚T Nçcæ„}æì-Wí…L™ ÚtÞu÷ Au yt™kŒ su™u ‚u y±æ-yt…™u ÐyÝè-yt…™e †es™
y™u ±²:-¿tt™ðt™ ç±Eï-Ë{M‚ Îï±æ¨p-rðît™s™ …ý y±æ-yt…™u ¥‹±}æÎÝì-y™wfq¤‚tÚte «ËL™
fhu Au. (6)
¼tðtÚto : ƒ¤ðt™ Ëu™t…r‚™t îtht Œwü «týe ‚Útt Œwü þºtw-s™ rðrÄ…qðof {the ™t¾ðt{tk
ytðu Au. (7)
‡ÊÈcáÊ¢ Á¬¬˝ÈÆ¢ ∑ȧÿfifl¢ flÎÆòÊÁ◊fiãº˝ ÿŒÊflfiœËÁfl¸ ¬È⁄U®R— ‡Êê’fi⁄USÿ–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœfiÈ— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§8H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-Ëu™t…r‚ ! ²Îæ-ßÞthu ËqÞo àæêc‡æ}æì-ƒ¤ðt™ ÜéU²±}æì-suÚte sð ytrŒ ÚttÞ
Au y™u çÐÐíé}æì-s¤ ytrŒ …ŒtÚttuo™u …rh…qýo fhu Au, ‚u ±ë~æ}æì-{u½ ðt àæ}ÏæÚS²-yíÞk‚ ðhË™th
ƒ¤ðt™ {u½™e ŒæéÚ:-Ëk…qýo ½xtxtu… y™u W¼hu÷e {kz¤eytu-¾tztytu (ðtŒ¤tkytu™t Úth ò{u÷e
hªAzeytu suðe ðtŒ¤eytu zuft Œu‚e ntuÞ ‚u)™wk n™™ fhu Au, ‚u{ þºtwytu™e ™„heytu™u ç±, ¥±{è:{thtu Atu - ™tþ fhtu Atu, „„ì-íGtthu, ç}æ~æ:-rBtºt, ÃæL‡æ:-W¥tBt „wýÞwõ‚, ¥çÎç„:-yL‚rhût, 程{é:Ë{wÿ, Ðë烱è-…]rÚtðe ©„-y™u læñ:-ËqÞo÷tuf, Ý:-y{thtÚte }ææ}æã‹„æ}æì-Ëífth fhtððt™t nu‚w ƒ™tu
Atu. (8)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu suðe he‚™t ËqÞo™t „wýtu Au, ‚u™e W…{t yÚtto‚T y™wËthÚte …tu‚t™t „wýtu™t
îtht Ëuðf ytrŒÚte ‚Útt …]rÚtðe ytrŒÚte W…fthtu ÷E™u ‚Útt þºtwytu™u {the™u r™hk‚h Ëw¾e hnuðwk
òuEyu. (8)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Eïh, ËqÞo y™u Ëu™trÄ…r‚™t „wýtu™t ðýo™Úte yt Ëqõ‚™t yÚto™e
…qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (103)
Ëqõ‚-104
ÿÊÁŸfic≈ ßãº˝ ÁŸ·Œfi •∑§ÊÁ⁄U Ã◊Ê ÁŸ ·ËfiŒ SflÊŸÊ ŸÊfl¸ÓÊ–
Áfl◊ÈëÿÊ flÿÊfi˘fl‚ÊÿʇflÊfiãŒÊ·Ê flSÃÊfl¸„Ëfiÿ‚— ¬˝Á¬àflH§1H
438 çݯÎï-ƒuËðt {txu ²æïçÝ:-su hts ®ËntË™ y{u
…ŒtÚto : nu §‹Îí-LÞtÞtÄeþ ! „ï-yt…™t
¥ÜUæçÚ-fhu÷ Au, „}æ-‚u™t …h yt… ¥æ çݯèÎ-ƒuËtu; y™u S±æÝ:-nýný‚t ¥±æü-½tuzt™e ÝË{t™ ÐíçŒæy±ï-…ntU[ðt ÞtuøÞ MÚtt™{tk ftuE Ë{Þ sðt RåA‚t yt… ±²:-…ûte ðt ytÞw™e ¥±¨æ²-
438
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
hûtt ytrŒ ÔÞðnth™u {txu ¥EæÝì-Œtuz‚t ½tuzt™u ç±}æéÓ²-Atuze™u Îæï¯æ-htrºt ðt ±S„æï:-rŒðËu ±ã貨:ytftþ {t„oÚte þe½ú …ntU[tz™th yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuo™u ËkÞwõ‚ fhtu yÚtto‚T rð{t™ ytrŒ hÚttu™u
yÂø™-s¤ ytrŒ f¤tytuÚte - ÞkºttuÚte Þwõ‚ fhtu. (1)
¼tðtÚto : LÞtÞtÄeþtuyu LÞtÞtË™ …h ƒuËe™u «rËØ þçŒtu{tk ðtŒe y™u «r‚ðtŒe™u ËkƒtuÄ™
fhe™u, «r‚rŒ™ ÞÚttur[‚T LÞtÞ fhe™u ‚Útt ‚uytu™u «ËL™ fhe™u Ëðo™u Ëw¾e fhðt òuEyu.
yr‚ …rh©{Úte ytÞw™e ûteý‚t ÚttÞ Au, yu rð[th fhe™u þe½ú sðt {txu r¢Þt-ftiþ÷Úte
yÂø™ ytrŒ™t îtht rð{t™ ytrŒ Þt™ ƒ™tððt òuEyu. (1)
•Ê àÿ Ÿ⁄U®R ßãº˝fi◊ÍÆÃÿfi ªÈƟ͸ ÁøûÊÊãà‚lÊ •äflfiŸÊ ¡ªêÿÊØ–
ŒflÊ‚Êfi ◊ãÿÈ¢ ŒÊ‚fiSÿ ‡øêŸãà Ÿ •Ê flfiˇÊãà‚ÈÁflÃÊÿ flá¸ÓÊ◊˜H§2H
…ŒtÚto : y²ï-su ÝÚ:-Ëßs™ ª„²ï-hûtt™u {txu §‹Îí}æì-˼t y™u Ëu™t ytrŒ™t yrÄ…r‚™e
¨l:-þe½ú ¥æï, xæé:-ËL{w¾ «t ÚttÞ Au, „æÝì-‚u™u 癄ì-…ý yu ˼t…r‚ ¥Š±Ý:-©uc {t„tuo™u
…xæ}²æ„ì-r™hk‚h …ntU[tzu.
su Îï±æ¨:-rðît™tu Îæ¨S²-…tu‚t™t Ëuðf™t }拲é}æì-¢tuÄ™u à}ÝÝÝì-r™ð]¥t fhu, „ï-‚uytu Ý:y{the ¨é籄æ²-«uhýt™u «t ÚtÞu÷ Ëuðf™u {txu ±‡æü}æì-yt¿tt…t÷™ fhðt™u Ýé-þe½ú ¥æ, ±ÿæÝì…ntU[tzu. (2)
¼tðtÚto : su «òs™ y™u Ëir™f ÷tuftu ËíÞ™e hûtt™u {txu ˼t ytrŒ™t yæÞût ytrŒ™t
þhý{tk …ntU[u, ‚u™e yu ÞÚttð‚T hûtt fhu.
su rðît™tu ðuŒ y™u W¥t{ rþûtt îtht {™w»Þtu™t Œtu»ttu™wk r™ðthý fhe™u þtÂL‚ ytrŒ™wk Ëuð™
fhu, ‚uytu™e Ëðuoyu Ëuðt fhðe òuEyu. (2)
•fl à◊ŸfiÊ ÷⁄Uà ∑§ÃfiflŒÊ •fl à◊ŸÊfi ÷⁄Uà »§Ÿfi◊ÈÆŒŸ˜–
ˇÊË⁄UáÊfi SŸÊ× ∑ȧÿfiflSÿ ÿÊ·fi „®Ã à SÿÊfiÃÊ¢ ¬˝fláÊ Á‡Ê»§ÊfiÿÊH§3H
…ŒtÚto : ÜïU„±ïÎæ:-(ÜïU„: = Ðí¿ææ„é, ±ïÎæï = {Ý¢) suýu Ä™ òýe ÷eÄwk Au, ‚u hts…wÁ»t
y}æÝæ-ò‚u «ò™t Ä™™u ¥±, |æÚ„ï-…tu‚t™wk fhe™u ÷E ÷u Au, yÚtto‚T yLÞtÞ…qðof …ztðe ÷u Au;
y™u su «ò…wÁ»t y}æÝæ-ò‚u s ÈïUÝ}æì-ÔÞts …h ÔÞts = [¢ð‚eo ÔÞts ÷E™u ðÄthu÷ ðt yLÞ
«fthÚte ðÄthu÷ htsÄ™™u ¥± |æÚ„ï-yÄ{oÚte ÷u Au, ‚u ƒL™u ÿæèÚï‡æ-s¤Úte …qýo ¼hu÷ ©ÎÝìs÷tþÞ yÚtto‚T ™Œ-™Œeytu{tk S‹ææ„:-M™t™ fhu Au, ‚uÚte W…hÚte-þhehÚte þwØ ÚttÞ Au …ý su{
ÜéU²±S²-Ä{o y™u yÄ{oÚte {¤u÷t su™tu ÔÞðnth Au, ‚u …wÁ»t™e xææï¯ï-yt„¤-…tA¤™t rððtn™e
…hM…h rðhtuÄ fh‚e (™ðe-sw™e ͽz‚e) †eytu çàæÈUæ²æ:-yr‚ ¼ú{hðt¤e ™Œe™t Ðí±‡æï-«ƒ¤
ÉøðuŒ¼t»Þ
439
Ëqõ‚-104
«ðtn{tk …ze™u ã„ï-™tþ S²æ„æ}æì-…t{u Au, ‚u{ ™tþ ÚttÞ Au. (3)
¼tðtÚto : su «òrðhtuÄe hts…wÁ»t yÚtðt htsrðhtuÄe «òs™ Au, ‚u çtLLtu Ëw¾™e ð]rØ fhe
þf‚t ™Úte.
su hts…wÁ»t …ût…t‚…qðof …tu‚t™t «Þtus™™u {txu «òs™tu™u …erz‚ fhe™u Ä™ Ëkr[‚ fhu
Au y™u su «òs™ [tuhe y™u f…x îtht htsfeÞ Ä™™u ™ü fhu Au, ‚u ƒL™u ‚u{ þe½ú ™ü
ÚttÞ Au, su{ ƒu þtif †eytu …hM…h ͽzt y™u ¢tuÄ™u fthýu ™Œe{tk zqƒe™u «týtu™u íÞt„u Au.
ítuÚte hts…wÁ»t «òs™™e ËtÚtu y™u «òs™ hts…wÁ»t™e ËtÚtu rðhtuÄ Atuze™u …hM…h ËntÞf
ƒ™e™u ËŒt ð‚toð fhu. (3).
ÿÈÆÿʬ ŸÊÁ÷L§¬fi⁄USÿÊÿÊ— ¬˝ ¬Ífl¸ÓÊÁ÷|SÃ⁄Uà ⁄UÊÁc≈— ‡ÊÍ⁄Ufi—–
•Ü¡‚Ë ∑Èfi§Á∂U‡ÊË flË⁄U¬fiàŸË ¬ÿÊfi Á„ãflÊŸÊ ©UŒÁ÷fi÷¸⁄UãÃH§4H
…ŒtÚto : ßÞthu àæêÚ:-r™¼oÞ‚tÚte þºtwytu™u {th™th þqhðeh Ðí; Ðê±æüç|æ:-«òs™tu™e ËtÚtu ç„Ú„ïhtßÞ™tu ÞÚttð‚T LÞtÞ fhe™u …th ÚttÞ Au y™u ÚæçcÅ-‚u htßÞ{tk «ftrþ‚ ÚttÞ Au, íÞthu ¥æ²æï:«t Útðt ÞtuøÞ ©ÐÚS²-{u½™e Ýæç|æ:-ƒkÄ™-[tu‚hVÚte W{xu÷tk ðtŒ¤tu™e ð»tto ²é²æïÐ-Ëðo™u {turn‚
fhu Au. yÚtto‚T htsÄ{oÚte «òËw¾™u {txu s¤ð»tto …ý ÚttÞ Au, ‚u Úttuze ™rn …hk‚w ¥†…¨è«rËØ ÜéUçHàæè-su ËqÞo™t rfhýY…e ð@Úte Ëðo he‚u hnu÷e yÚtto‚T ËqÞo™t «[kz ‚t…Úte ËqftðtÚte
ƒ[u÷e ±èÚÐyÝè-{tuxe-{tuxe ™Œeytu su™tÚte {tuxtu ðeh Ë{wÿ s Au, ‚u в:-s¤™u ç㋱æÝæ:-rn÷tuht
÷u‚e ©Îç|æ:-s¤Úte |æÚ‹„ï-¼htE òÞ Au. (4)
¼tðtÚto : ËwhtßÞ{tk Ëðo «fth™wk Ëw¾ «ò™u ÚttÞ Au. ËwhtßÞ rð™t Œw:¾ ÚttÞ Au y™u Œwft¤
…zu Au. ítuÚte ðeh…wÁ»tu her‚Úte htßÞ™wk …t÷™ fhðwk òuEyu. (4)
¬˝Áà ÿàSÿÊ ŸËÕÊŒfiÁ‡¸Ê ŒSÿÊ⁄UÊ∑§Ê ŸÊë¿®Ê ‚ŒfiŸ¢ ¡ÊŸÃË ªÊfiØ–
•œfi S◊Ê ŸÊ ◊ÉÊflÜø∑θƧÃÊÁŒã◊Ê ŸÊfi ◊ÉÊflfi ÁŸc·¬Ë ¬⁄UÊfi ŒÊ—H§5H
…ŒtÚto : ˼t ytrŒ™t Mðt{eyu ²„ì-su Ýèƒæ-LÞtÞ hûtt™u …ntU[tzu÷e «ò ÎS²æï:-…thfwk
Ä™ nh™tht ztfw™t ¥æïÜU:-½h™e Ý-Ë{t™ …t÷e suðe ¥Î<àæ-Œu¾tÞ Au, S²æ-‚u ¥ÓÀ-Ëthwk …æÝ„èòý‚e ¨ÎÝ}æì-½h™u Ðíç„, xææ„ì-«t ÚtE™u yÚtto‚T ½hÚte …tAe Vhe òÞ Au.
nu }æÍæ±Ýì-˼t ytrŒ™t Mðt{e ! çÝc¯Œæè-†e™e ËtÚtu r™hk‚h ÷t„e hnu÷ ‚wk Ý:-y{™u }æ{ï±su{ Ä™™u ‚u{ }ææ, ÐÚæ, Îæ:-ƒ„tz ™rn ¥{-‚Œ™L‚h Ý:-y{™u ™ÜëüU„æ„ì-r™hk‚h fhðt ÞtuøÞ
440
ft{Úte §„ì-s rðhwØ ÔÞðnth ™ S}æ-ƒ‚tðtu. (5)
¼tðtÚto : su{ ËwáZ y™u Ëwhrût‚ ½h [tuhtuÚte ‚Útt Xkze, „h{e y™u ð»ttoÚte {™w»Þtu™e ‚Útt
Ä™ ytrŒ™e hûtt fhu Au, ‚u{ s ˼tæÞût htòytu îtht Ëkhrût‚ «ò yu™e …t÷™t fhu Au.
440
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
su{ ft{e {™w»Þ …tu‚t™t þheh, Ä{o, rðãt y™u rþüt[thtu™tu ™tþ fhu Au, ‚Útt su{ R»tto
y™u yr¼{t™™t Þtu„Úte {™w»Þ «t fhu÷ …w»f¤ Ä™™u yLÞtÞtu{tk VUfe™u ‚u™u ûteý fhe Œu
Au, ‚u{ (htò ytrŒ) «ò™tu rð™tþ ™ fhu. …hk‚ w«ò îtht r™hk‚h fhu÷t W…fthtu™u æÞt™{tk
ht¾e™u, ™{ú‚t y™u «u{™e ËtÚtu yu («òs™tu)™wk ËŒt …t÷™ fhu. Œwü þºtwytuÚte zhe™u fŒe…ý
…÷tÞ™ ™ fhu. (5)
‚ àfl¢ Ÿfi ßãº˝ ‚Íÿ¸ ‚Ê ˘•åSflfiŸÊªÊSàfl •Ê ÷fi¡ ¡Ëfl‡Ê¢‚–
◊ÊãÃfi⁄UÊ¢ ÷È¡◊Ê ⁄UËfiÁ⁄U·Ê Ÿ— üÊ|hfiâ à ◊„à ˘ßfi|ãº˝ÿÊÿfiH§6H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-˼t™t Mðt{e su „ï-yt…™e }æã„ï-ƒnw s y™u «þkËt fhðt ÞtuøÞ §ç‹Îí²æ²Ä™™u {txu Ý:-y{thtu Ÿæçh„}æì-©Øt¼tð Au, ¨:-‚u y±}æì-yt… Ý:-y{™u |æé…}æì-¼tu„ fhðt
ÞtuøÞ «ò™u ¥‹„Úæ}æì-{æÞ{tk }ææ ¥æÚèçÚ¯:-rhƒtðtu ™rn, {thtu ™rn y™u ¨:-‚u yt… ¨ê²ïü-ËqÞo,
«tý, ¥Œ¨é-s¤ ¥ÝæxææSy±ï-y™u r™»…t…{tk ‚Útt …è±à梨ï-su{tk Sðtu™e «þkËt, M‚wr‚ ÚttÞ yu
ÔÞðnth{tk W…{t™u ¥æ, |æ…-ËBÞfT ¼òu-Ëuðt fhtu. (6)
¼tðtÚto : su «òytu ©Øt…qðof htßÞ ÔÞðnth™e rËrØ {txu …w»f¤ Ä™ «Œt™ fhu Au, ‚u™e
˼t…r‚ytuyu fŒe ®nËt ™ fhðe òuEyu. …hk‚w su ztfw y™u [tuhY… «òytu Au, ‚u™e ËŒt ®nËt
fhðe òuEyu.
su Ëu™t…r‚™tu yrÄfth «t fhu, ‚u ËqÞo™e Ë{t™ LÞtÞ y™u rðãt™t «ftþ™wk, s¤™e Ë{t™
þtÂL‚ y™u ‚]r™wk, yLÞtÞ y™u y…htÄ™t íÞt„™wk ‚Útt «ò™e ËtÚtu «þkË™eÞ ÔÞðnth™wk Ëuð™
fhe™u ht»xÙ™u «ËL™ ht¾u. (6)
•œÊfi ◊ãÿ üÊûÊfi •S◊Ê •œÊÁÿ flηÊfi øÊŒSfl ◊„à œŸÊfiÿ–
◊Ê ŸÊ •∑Îfi§Ã ¬ÈL§„ͮà ÿÊŸÊÁflãº˝ ˇÊÈäÿfijKÙ flÿfi •Ê‚ÈÆÁÃ¥ ŒÊfiH§7H
…ŒtÚto : nu ÐéLãê„-y™uftuÚte Ëífth «t §‹Îí-…h{iïÞoŒt‚t y™u þºtwytu™tu ™tþ fh™th Ëu™t…r‚ !
±ë¯æ-yr‚ Ëw¾ ðhËtð™th yt… ¥ÜëU„ï-rð[th fÞto rð™t ²æïÝæñ-r™r{¥t{tk Ý:-y{tht ±²:y¼eü yL™ y™u ¥æ¨éç„}æì-Ëk‚t™™u }ææ, Îæ:-rAL™-r¼L™ ™ fhtu y™u ÿæ銲Îì|²:-¼qÏÞtytu™u
yL™-s¤ ytrŒ ¥{æç²-Ähtu = yt…tu. y{™u }æã„ï-ƒnw s «fth™t {Ýæ²-Ä™™u {txu ™æïÎSÃæ«uhýt fh. ¥{:-‚Œ™L‚h ¥S}æñ-yu Wõ‚ ft{™u {txu „ï-‚the Ÿæ„ì-©Øt ðt ËíÞ yt[hý{tk
}拲ï-{t™wk Awk. (7)
¼tðtÚto : LÞtÞtÄeþ ytrŒ hts…wÁ»ttu yu r™h…htÄ «òytu™e ®nËt fŒe …ý ™ fhðe òuEyu.
ËŒt ‚u™tÚte ‘fh’ ÷uðtu òuEyu. ‚u™wk …t÷™ fhe™u ‚Útt ‚u™u WL™‚ fhe™u rðãt ‚Útt …wÁ»ttÚto{tk
ÉøðuŒ¼t»Þ
441
Ëqõ‚-105
«ð]¥t fhe™u yt™krŒ‚ fhðt òuEyu. ˼t…r‚ytu™tk yt ËíÞ ft{™wk «òs™tuyu ËŒt {t™ fhðwk
òuEyu. (7)
◊Ê ŸÊfi flœËÁ⁄Uãº˝ ÿÊ ¬⁄UÊfi ŒÊ ◊Ê Ÿfi— Á¬˝ÿÊ ÷Ê¡fiŸÊÁŸ ¬˝ ◊Êfi·Ë—–
•Êá«Ê ÿÊ ŸÊfi ◊ÉÊflÜ¿®∑˝§ ÁŸ÷¸ã◊Ê Ÿ— ¬ÊòÊÊfi ÷à‚„¡ÊfiŸÈ·ÊÁáÊH§8H
…ŒtÚto : nu }æ{±Ýì-«þkrË‚ Ä™Þwõ‚ àæÜíU-Ëðo ÔÞðnth fhðt{tk Ë{Úto §‹Îí-þºtwytu™tu rð™tþ
fh™th ˼t™t Mðt{e ? yt… Ý:-y{u «òMÚt {™w»Þtu™u }ææ, ±{è:-{thtu ™rn, }ææ, ÐÚæ, Îæ:yLÞtÞ…qðof Œkz yt…tu ™rn, Mðt¼trðf ft{ y™u Ý:-y{tht ¨ã…æÝé¯æç‡æ-su sL{Úte rËØ ‚u™t
ð‚o{t™ çÐí²æ-r«Þ |ææï…ÝæçÝ-¼tus™™t …ŒtÚttuo™u }ææ, Ðí, }ææï¯è:-[tuhtu ™rn, Ý:-y{tht ¥æ‡Çæ$zt™t Ë{t™ su „¼o{tk ÂMÚt‚ «týeytu™u }ææ çÝ|æïü„ì-rðŒeýo fhtu ™rn, Ý:-y{tht Ðæ~ææ:-Ëtu™t[tkŒe™t …tºttu™u }ææ, |æï„ì-ƒ„tztu ™rn. (8)
¼tðtÚto : nu ˼t…r‚ ! ‚wk yLÞtÞÚte ftuE™u nuht™ fh‚tu ™rn y™u ftuE ÄtŠ{f Ëßs™Úte
rð{w¾ …ý ƒ™eþ ™rn. [tuhe ytrŒ Œtu»thrn‚ s™tu …h …h{uïh ŒÞt ƒ‚tðu Au, ‚uðe he‚u …tu‚t™t
htßÞ™t ft{ fhðt ÷t„u÷t hnuðwk. ytðt ÔÞðnth rð™t «ò™u htòÚte Ëk‚tu»t Út‚tu ™Úte. (8)
•flʸæ§Á„U ‚Ê◊fi∑§Ê◊¢ àflÊ„È®⁄U®Rÿ¢ ‚ÈÆÃSÃSÿfi Á¬’Ê ◊ŒÊfiÿ–
©UL§√ÿøÊfi ¡Δ⁄U®R •Ê flfiηSfl Á¬Ãflfi Ÿ— ‡ÊÎáÊÈÁ„ „ÍÆÿ◊ÊfiŸ—H§9H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ! suÚte y±æ-yt…™u ¨æï}æÜUæ}æ}æì-fwxu÷t-…eËu÷t …ŒtÚttuo™t hË™e ft{™t
fh™tht ¥æãé:-ƒ‚tðu Au, yuÚte yt… ¥±æüÑì-yk‚hk„ ÔÞðnth{tk ¥æ, §çã-ytðtu. ¥²}æì-yu su
¨é„:-ftZu÷t …ŒtÚttuo™tu hË Au, „S²-‚u™wk }æÎæ²-n»to™u {txu çÐÏæ-…t™ fhtu. ©Lò™æ:-su™wk ƒnw
s y™u y™uf «fth™wk …qs™-Ëífth Au, ‚u yt… …ÆÚï-suÚte Ëðo ÔÞðnth ÚttÞ Au ‚u WŒh{tk ¥æ,
±ë¯S±-ytËu[™ fhtu yÚtto‚T Wõ‚ …ŒtÚto™wk ËBÞfT …t™ fhtu ‚Útt y{thtÚte ãê²}ææÝ:-«tÚto™t™u «tÂ
ÚtÞu÷ yt… çЄï±-su{ «u{ fh‚tu r…‚t …wºt™e ðt‚ Ëtk¼¤u Au, ‚u{ Ý:-y{the ðt‚ Ÿæé‡æéçãËtk¼¤tu. (9)
¼tðtÚto : «òs™tu îtht ˼t…r‚ ytrŒ hts…wÁ»ttu™u yL™, …t™, ð†, Ä™, ðtn™ y™u
{Äwh ¼t»tý ytrŒ îtht ËŒt «ËL™ fhðt òuEyu y™u hts…wÁ»ttu îtht «ò™t «týeytu™wk …wºt
Ë{t™ r™hk‚h …t÷™ fhðwk òuEyu. (9)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ˼t…r‚, htò y™u «òyu fhðt ÞtuøÞ ÔÞðnth{tk ðýo™Úte yt Ëqõ‚™t
yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚
442òýðe òuEyu. (104)
Ëqõ‚-105
442
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
øãº˝◊Êfi •åSfl1>ãÃ⁄UÊ ‚Èfi¬áÊÙ¸ œÊfiflà ÁŒÁfl–
Ÿ flÙfi Á„U⁄UáÿŸ◊ÿ— ¬Œ¢ ÁflfiãŒ|ãà ÁfllÈÃÙ ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÙfiŒ‚ËH§1H
…ŒtÚto : nu ÚæïΨè-ËqÞo«ftþ ðt ¼qr{™e Ë{t™ hts y™u «òs™ Ë{qn }æï-{™u …ŒtÚto rðãt
òýðt™e W¥tus™tÚte su ¥Œ¨é-«týY…e ðtÞw™e ¥‹„:-{æÞ ¨éЇæü:-ËBÞfT „{™ fh™th ðt ™‹Îí}ææyt™kŒŒtÞf [kÿ÷tuf çÎç±-ËqÞo™t «ftþ{tk ¥æ0 {汄ï-yr‚ þe½ú ¼ú{ý fhu Au y™u çãÚ‡²Ýï}æ²:su™e ËwðýoY…e [{f-ŒBtf ͤͤtnx Au, ‚u ç±lé„:-rðãw‚T ÷…x-Í…xÚte Œtuz‚e ±:-‚{the ÐÎ}æìrð[thÞwõ‚ rþÕ… ÔÞðnth™u Ý ç±‹Îç‹„-«t Út‚e ™Úte. yÚtto‚T ‚{u ‚u™u ÞÚttur[‚ ft{{tk ÷u‚t
™Úte. ¥S²-yu …qðtuoõ‚ rð»tÞ™u ‚{u 籜æ}æì-òýtu. (1)
¼tðtÚto : nu hts…wÁ»ttu y™u «òs™tu ! su [kÿ{t™e AtÞt, ytftþ y™u s÷™t ËkÞtu„Úte
þe‚÷‚tÞwõ‚ «ftþ Au, ‚u™u ‚{u òýtu.
su rðãwítT [{fu Au, ‚u ™uºttu îtht „únÛt fhðt ÞtuøÞ ntuÞ Au. su Aq…tÞu÷e ntuÞ Au, ‚u™wk
r[ö ™uºt îtht „úný fhe þft‚wk ™Úte. ‚u Ëðo òýe™u ‚{u Ëw¾ rËØ fhtu. (1)
•Õ¸Á◊mÊ ©fiU •ÁÕ¸Ÿ •Ê ¡ÊÿÊ ÿÈfiflà ¬ÁÃfi◊Ô˜–
ÃÈÆTÊà flÎcáÿ¢ ¬ÿfi— ¬Á⁄UŒÊÿ ⁄U‚¯ ŒÈ„U ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÙfiŒ‚ËH§2H
…ŒtÚto : su{ ¥<ƒ‹æ:-«þkrË‚ «Þtus™ðt¤t s™ ¥ƒü}æì-su «t ÚttÞ Au ‚u™u ±ñ-s Ðç„}æì…r‚™tu …æ²æ-ËkƒkÄ fh™the †e™e Ë{t™ ¥æ, ²é±„ï-ËBÞfT ËkƒkÄ fhu Au, ©-su ‚tu su{ htò
y™u «ò su ±ëc‡²}æì-©uc‚{ в:-yL™ §„ì-y™u Ú¨}æì-MðtrŒü yti»trÄytuÚte ftZu÷ hË™u ÐçÚÎæ²ËðoºtÚte yt…e™u Œw:¾tu™u „é†Áææ„ï-Œqh fhu Au, ‚u{ ‚uytu™e nwk …ý Îéãï-ð]rØ fhwk. þu»t yÚto «Út{
{kºt{tk fnu÷ Ë{t™ òýðt òuEyu. (2)
¼tðtÚto : su{ †e RÂåA‚ …r‚™u ‚Útt …wÁ»t RÂåA‚ †e™u - …í™e™u «t fhe™u yt™krŒ‚
ÚttÞ Au, ‚u{ «Þtus™tu™u rËØ fhðt{tk Ëk÷ø™ rðãw‚T, …]rÚtðe, ËqÞo y™u «ftþ™e rðãt™tu (ËtÚt)
÷E™u ‚Útt …ŒtÚttuo™u «t fhe™u ËŒt Ëw¾ …ntU[tzu Au. ‚u rðãt™t ¿tt‚ts™tu™t Ëk„ rð™t yu
rðãt «t Út‚e ™Úte. ‚Útt Œw:¾™tu rð™tþ …ý Ëk¼ð ™Úte. ítuÚte ‚u™wk Ëðuoyu «Þí™…qðof „úný
fhðwk òuEyu. (2)
◊Ù ·È ŒfiflÊ •Œ— Sfl1>⁄Uflfi ¬ÊÁŒ ÁŒflS¬Á⁄fiU–
◊Ê ‚ÙêÿSÿfi ‡Ê¢÷Èfl— ‡ÊÍŸfi ÷Í◊ ∑§ŒÊfiøŸ ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÙfiŒ‚ËH§3H
…ŒtÚto : nu Îï±æ:-rðît™tu ! ‚{thtÚte çα:-ËqÞo™t «ftþÚte ÐçÚ-W…h ¥Î:-‚u «t Út™th
S±:-Ëw
¾ ŒÜUÎæ,
Éøðu
¼t»Þ™Ý-õÞthuÞ }ææï, ¥±, ÐæçÎ-Wí…L™ ÚtÞu÷ ™Úte.
443
Ëqõ‚-105
y{u ¨æï}²S²-yiïÞo™u ÞtuøÞ àæ¢|æé±:-suÚte Ëw¾ ÚttÞ ‚u ÔÞðnth™e ¨é, àæêÝï-ËwkŒh WL™r‚{tk
rðÁؼtðÚte [t÷™th fŒe }ææ-|æê}æ-ÚtE™u ™rn. yLÞ yÚto «Út{ {kºttuõ‚ Ë{t™ òýðtu
òuEyu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yt ËkËth{tk Ä{o y™u Ëw¾Úte rðÁØ ft{tu ™ fhðt òuEyu. …wÁ»ttÚto
îtht r™hk‚h Ëw¾™e ð]rØ fhðe òuEyu. (3)
ÿôÊ¢ ¬Îfië¿UÊêÿfl◊¢ ‚ ÃŒ˜ ŒÍÆÃÙ Áfl flÙfiøÁÖ
Äflfi ´§Ã¢ ¬ÍÆ√ÿZ ªÃ¢ ∑§SÃÁifi÷Áûʸ ŸÍÃfiŸÙ ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÙfiŒ‚ËH§4H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! nwk yt…™t «íÞu su ¥±}æ}æì-hûtt ytrŒ fh™tht W¥t{ ðt r™f]ü ²¿æ}æìË{M‚ rðãtÚte …rh…qýo Ðêòü}æì-…qðoòuyu rËØ fhu÷ «„}æì-ËíÞ{t„o ðt W¥t{ s÷MÚtt™ vÃæ-õÞtk
xæ„}æì-„Þt ? ÜU:-y™u ftuý Ýê„Ý:-™ðe™ s™ „„ì-‚u™u çÏæ|æ<œæ-Äthý fhu Au, yu ÐëÓÀæç}æ-…qAwk
Awk, ¨:-‚u Îê„:-R‚M‚‚:Úte ðt‚[e‚ ðt …ŒtÚttuo™u òýe™u yt… „„ì-Ëðo rð»tÞ™u ç±±æï™ç„-rððuf…qðof
fntu. 籄¢ }æï-ytrŒ™t yÚto «Út{ {kºttuõ‚ òýðt òuEyu.
¼tðtÚto : rðãt™e RåAt fh™tht rðãtÚteoytu = ƒúñ[theytuyu rðît™tu™e …tËu sE™u y™uf
«fth™t «&™tu fhe™u ‚Útt ‚u™t W¥th «t fhe™u rðãt™e ð]rØ fhðe òuEyu.
nu yæÞt…f rðît™tu ! ‚{u MðÞk htufxtuf rð™t ytðtu y™u {tht îtht yt ËkËth™t …ŒtÚttuo™e
rðãtytu™u òýe™u ‚Útt yLÞ Ëðuo™u yu s he‚u ¼ýtðe™u ËíÞ y™u yËíÞ™u ÞÚttÚtoY…{tk sýtðtu. (4)
•◊Ë ÿ ŒfiflÊ— SÕŸfi ÁòÊcflÊ ⁄UÙfiøŸ ÁŒfl—–
∑§mfi ´§Ã¢ ∑§ŒŸÎfiâ Äflfi ¬˝àŸÊ fl •Ê„ÈfiUÁÃÁfl¸ûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÙfiŒ‚ËH§5H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! ‚{u çα:-«ftþf ËqÞo™t Úæï-«ftþ{tk ç~æ¯é-ºtý yÚtto‚T ™t{, MÚtt™
y™u sL{{tk ¥}æè-«fx y™u y«fx ²ï-su Îï±æ:-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ …]rÚtðe ytrŒ ÷tuf ¥æ-Ëthe SƒÝÂMÚtr‚ fhu Au, ±:-yu™e {æÞ «„}æì-ËíÞfthý ÜU„ì-õÞtk y™u ¥Ýë„}æì-yËíÞ ftÞoY… ÜU„ì-õÞtk
y™u Ãæ:-yuBtLtt Œæíy‹ææ-sqLtt ÃtŒtÚto yLtu yuBtLtt ¥æãéçyæ:-ntuBt yuxÕtu fu rÔtLtt~t ÜU-õÞtk ÚttÞ Au,
‚u Ëðo «&™tu™t W¥th fntu. þu»t …qðoð‚T. (5)
¼tðtÚto : ßÞthu Ëðo ÷tuftu™tu ntu{ yÚtto‚T «÷Þ ÚttÞ Au, íÞthu ftÞos„‚, fthýs„‚ y™u
Sð õÞtk hnu Au ? yu «&™ Au.
W¥th : ËðoÔÞt…f Eïh{tk y™u ytftþ{tk fthýY…{tk Ë{M‚ s„‚ (hnu Au) y™u Ë{M‚
Sð Ëw»twÂð‚T - Ëq‚u÷t Ë{t™ hnu Au444
.
yuf-yuf ËqÞo™t «ftþ y™u ytf»toý™t ûtuºt{tk sux÷t-sux÷t ÷tuftu Au, ‚u-‚u Ëðo Eïh™t
îtht h[e™u ‚Útt Äthý fhe™u ÔÞðÂMÚt‚ fhðt{tk ytðu Au, yu{ òýðwk òuEyu. . «÷Þ yðMÚtt{tk
444
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
s„‚ y™u Sð™e ÂMÚtr‚™t {q¤ þçŒtu Mðt{eS™t ¼tðtÚto{tk r™B™ Au - ¨±üòæÐÜU §üEÚ ¥æÜUæàæï
™ ÜUæÚ‡æMÐï‡æ ¨±ü …xæ„ì, ¨é¯éŒ„±Á…è±æp ±„ü‹„ §ç„-yÚto W…h yt…u÷ Au - y™wðtŒf) (5)
∑§mfi ´§ÃSÿfi œáʸÁ‚ ∑§mLfi§áÊSÿ øˇÊfiáÊ◊˜–
∑§Œfiÿ¸êáÊÊ ◊„S¬ÕÊÁÃfi ∑˝§Ê◊◊ ŒÍÆ…®KÊfi ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÊfiŒ‚ËH§6H
…ŒtÚto : nu rðît™tu ! ±:-yu MÚtq÷ …ŒtÚttuo™t «„S²-ËíÞ fthý™u {‡æüç¨-Äthý fh™th ÜU„ìõÞtk Au ? ±L‡æS²-s¤ ytrŒ ftÞoY… …ŒtÚttuo™wk ™ÿæ‡æ}æì-Œþo™ ÜU„ì-õÞtk Au ? ‚Útt }æã:-{nt™
¥²ü}‡æ:-ËqÞo÷tuf™tu su öÉK:-yr‚ „k¼eh Œw:¾Úte æÞt™{tk ytððt ÞtuøÞ ÔÞðnth Au ‚u™u
ÜU„ì-õÞt ²ƒæ-{t„oÚte y{u ¥ç„, ÜUæ}æï}æ-…th fheyu yÚtto‚T ‚u rðãtÚte …rh…qýo ƒ™eyu. þu»t
yÚto …qðoð‚T (6)
¼tðtÚto : rðãt™t RåAwftuyu rðît™tu™e Ë{e… …ntU[e™u, ftÞo-fthý ytrŒ rðãt™t {t„tuoÚte
ËkƒØ-rð»tÞf «&™tu fhe™u ‚Útt ‚u™t W¥th «t fhe™u, r¢Þt-ftiþ÷Úte ftÞtuo™u rËØ fhe™u ‚Útt
Œw:¾tu™tu ™tþ fhe™u Ëw¾tu™u «t fhðt òuEyu. (6)
•„¢ ‚Ê •fi|S◊ ÿ— ¬ÈÆ⁄UÊ ‚ÈÆà flŒÊfiÁ◊ ∑§ÊÁŸfi ÁøØ–
â ◊Êfi √ÿãàÿÊäÿÊ3> flÎ∑§Ê Ÿ ÃÎÆcáÊ¡¯ ◊Îƪ¢ ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÊfiŒ‚ËH§7H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ²:-su ¥ã}æì-ËkËth™u Wí…L™ fh™th ¨ê„ï-Wí…L™ yt s„‚{tk ÜUæçÝ癄ì-ftuE ÔÞðnthtu™u ÐéÚæ-Ë]rüÚte …qðo ðt nwk rðît™ Wí…L™ ÚtÞu÷ ËkËth{tk ftuE ÔÞðnthtu™u rðãt™e
Wí…r¥tÚte …qðo ±Îæç}æ-fnwk Awk. ¨:-‚u nwk Ëuð™ fhðt ÞtuøÞ ¥çS}æ-Awk, „}æì-‚u }ææ-}æÝï ¥æŠ²:ËBÞfT ®[‚™ fh™tht yt… ÷tuftu su{ ±ëÜU:-[tuh ðt ÔÞt½ú yæëc‡æ…}æì-‚]»tt‚wh }æëxæ}æì-nhý™e ÝË{t™ ò狄-[tntu, þu»t 籄¢ }æï-…qðoð‚T (7)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtu™u Eïh W…Œuþ fhu Au, fu - nu {™w»Þtu ! ‚{u su{ {U Ë]rü h[e™u
ðuŒ îtht suðe he‚u W…Œuþ yt…u÷ Au, ‚u™u ‚uðe s he‚u Mðefth fhtu. {™u W…tMÞ™u Atuze™u yLÞ™e
yt… ÷tuftu fŒe W…tË™t fhtu ™rn.
su{ {]„Þt = rþfth{tk «ð]¥t ÚtÞu÷ [tuh yÚtðt ðt½ nhý™u «t fhðt™e ft{™t = RåAt
fhu Au, ‚u{ Ëðo Œtu»ttu™tu íÞt„ fhe™u ‚{u {the ft{™t fhtu y™u yu s he‚u rðît™™e …ý (ft{™t
fhtu.) (7)
‚¢ ◊Êfi ìãàÿÁ÷Ãfi— ‚¬àŸËfiÁ⁄Ufl ¬‡¸ÓÊfl—– ◊Í·Ê Ÿ Á‡Ê‡ŸÊ–
√ÿfiŒ|ãà ◊Êäÿfi— SÃÊÃÊ⁄U¯ à ‡ÊÃ∑˝§ÃÊ ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÊfiŒ‚ËH§8H
ÉøðuŒ¼t»Þ
445
Ëqõ‚-105
…ŒtÚto : nu àæ„ÜíU„æï-yËkÏÞ W¥t{ rð[thðt™ ðt y™uftu Ëðtuo¥t{ f{o fh™th LÞtÞtÄeþ
! „ï-yt…™e «ò ðt Ëu™t{tk hnu™th ‚Útt S„æïyææÚ}æì-Ä{o™u „t™th nwk Awk, }ææ-‚uytu™u su Ðàæü±:…thft™u-yLÞ™u {th™th ‚Útt …tïoMÚt {™w»Þ ytrŒ «týe ¨ÐyÝèçÚ±, ¥ç|æ„:, ¨}æì, „Ðç‹„-su{
yuf …r‚™u yrÄf †eytu Œw:¾e fhu Au, yu{ Œw:¾ yt…u Au.
su ¥æŠ²:-yLÞtu™t {™{tk ÔÞÚtt Wí…L™ fh™tht }æê¯:-ôŒh su{ çàæÔÝæ-yþwØ Ëqºttu-Œtuhtytu™u
ç±, ¥Îç‹„-ft…e-ft…e™u ¾tÞ Au Ý-‚u{ }ææ-{™u Ëk‚tu»t yt…u Au ‚u yLÞtÞ fh™tht s™tu™u ‚{u
ÞÚttð‚T Œkz yt…tu. 籄¢-þu»t …qðoð‚T. (8)
¼tðtÚto : nu LÞtÞtÄeþ ytrŒ {™w»Þtu ! su{ yrÄf þtif †eytu …tu‚t™t …r‚™u õ÷uþ …ntU[tzu
Au, yÚtðt su{ …tu‚t™t «Þtus™{tk ËV¤ yÚtðt yËV¤ Út‚tk ôŒhtu …thft ÿÔÞtu™u rðr™ü fhu
Au y™u su{ ÔÞr¼[trhýe ðu~Þt ytrŒ †eytu rðãw‚T ™e Ë{t™ [{fŒth (Œu¾t‚e) ft{e {™w»Þ™t
W…MÚturLÿÞ™t htu„ îtht Ä{o-yÚto-ft{-{tuût™t y™wct™{tk yðhtuÄf ntuðt™t fthýu, ‚u (ft{e
{™w»Þ)™u …ezt yt…u Au, ‚u{ su ztfw ytrŒ ÷tuftu yËíÞ r™ùÞ, ftÞo y™u ð[™Úte y{™u õ÷uþ
yt…u Au, ‚u™u ÞÚttur[‚ Œkrz‚ fhe™u ‚uytu™wk ‚Útt y{thwk yt… r™hk‚h …t÷™ fhtu. yu{ fÞto rð™t
r™hk‚h htßÞ™t yiïÞo™tu Þtu„ yrÄf ÚtE þf‚tu ™Úte. (8)
•◊Ë ÿ ‚åà ⁄U®R‡◊ÿSÃòÊÊfi ◊ ŸÊÁ÷⁄UÊÃfiÃÊ–
ÁòÊÃSÃmfiŒÊåàÿ— ‚ ¡ÊfiÁ◊àflÊÿfi ⁄U÷Áà ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÊfiŒ‚ËH§9H
…ŒtÚto : ßÞtk ¥}æè ²ï-su ¨Œ„-Ët‚ Úà}æ²:-rfhýtu™e Ë{t™ ™er‚ «ftþ Au, „~æ-íGttk }æï{the Ýæç|æ:-þheh {æÞMÚtt Ëðo «tý ƒtkÄ™th yk„ ¥æ„„æ-«Ëhu÷ Au su{tk r™hk‚h {the ÂMÚtr‚
Au, „„ì-‚u™u su ¥æŒy²:-Ëßs™tu{tk W¥t{ s™ ç~æ„:-ºtýuÞ yÚtto‚T ¼q‚, ¼rð»Þ y™u ð‚o{t™ft¤Úte
±ïÎ-òýu yÚtto‚T ht‚-rŒðË rð[thu ¨:-‚u …wÁ»t …æç}æy±æ²-htßÞ ¼tu„ððt {txu fLÞt™e Ë{t™
Úï|æç„-«òs™tu™e hûtt, «þkËt y™u [tn™t fhu Au. yLÞ yÚto …qðoð‚T. (9)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™e ËtÚtu rfhýtu™e þtu¼t y™u Ëk„r‚ Au, ‚u{ s hts…wÁ»ttu™e ËtÚtu «òytu™e
þtu¼t y™u Ëk„r‚ ÚttÞ.
su {™w»Þ f{o, W…tË™t y™u ¿tt™ ÞÚttð‚T òýu Au, ‚u «ò…t÷™{tk r…‚t Ë{t™ ƒ™e™u
Ëðo «òytu™u «ËL™ fhe þfu Au, yLÞ ™rn. (9)
•◊Ë ÿ ¬@ÙˇÊáÊÙ ◊äÿfi ÃSÕÈ◊¸„UÙ ÁŒfl—–
ŒflòÊÊ ŸÈ ¬˝flÊëÿ¯ ‚œ˝ËøËŸ446
Ê ÁŸ flÊfiflÎÃÈÁfl¸ûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÙfiŒ‚ËH§10H
…ŒtÚto : nu ˼tæÞût ytrŒ Ëßs™tu ! ‚{™u su{ ¥}æè-«íÞût ðt y«íÞût ©ÿæ‡æ:-s¤ ®Ë[™th
ðt Ëw¾ ®Ë[™th {nt™ Ð@-yÂø™, ðtÞw, rðãw‚T, {u½ y™u ËqÞo{kz¤™tu «ftþ }æã:-{nt™ çα:rŒÔÞ„wý y™u …ŒtÚtoÞwõ‚ ytftþ™e }抲ï-{æÞ{tk „Sƒé:-ÂMÚth Au; y™u su{Éøðu
¨{íè™èÝæ:-yu
Œ¼t»Þfºt
446
É
hnu™th „wý Îï±~ææ-rðît™tu{tk çÝ, ±æ±ë„é:-r™hk‚h ð‚o{t™ Au, ‚u{ ²ï-su r™hk‚h ð‚o{t™ Au,
‚u «ò ‚Útt htòytu™t Ëk„eytu «íÞu rðãt y™u LÞtÞ «ftþ™e ðt‚ Ýé-þe½ú Ðí±æÓ²}æì-fhðe òuEyu.
þu»t {kºttÚto «Út{ {kºt Ë{t™ òýðt òuEyu. (10)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo ytrŒ ½x-…x = ½ztu - ð† ytrŒ …ŒtÚttuo{tk ËkÞwõ‚ ÚtE™u ð»tto ytrŒ
îtht {nt™ Ëw¾™u Wí…L™ fhu Au y™u …]rÚtðe ytrŒ Ëðo …ŒtÚttuo{tk ytf»toý ytrŒ™e ËtÚtu yðÂMÚt‚
hnu Au, ‚u{ s ˼t ytrŒ™t yæÞût (= htò) ytrŒ, {™w»Þtu™u {nt™ Ëw¾e ƒ™tðe™u ‚Útt
‚u™e ËtÚtu LÞtÞ y™u «u{…qðof ð‚toð fhe™u r™hk‚h yu™u Ëw¾e fhu. (10)
‚ÈƬáÊʸ ∞Æà •Êfi‚à ◊äÿfi •Ê⁄UÊœfiŸ ÁŒfl—–
à ‚fiœ|ãà ¬ÕÊ flÎ∑¢§ Ã⁄Ufiãâ ÿuÃËfi⁄U®R¬Ê ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÊfiŒ‚ËH§11H
…ŒtÚto : nu «òs™tu ! yt… su{ »„ï-su ¨éЇææü:-ËqÞo™tk rfhýtu çα:-ËqÞo™t «ftþÚte Þwõ‚
ytftþ™e }抲ï-ðå[u ¥æÚæï{Ýï-yðhtuÄ{tk ¥æ¨„ï-ÂMÚth Au.
su{ „ï-‚u „Ú‹„}æì-…th fh™the ±ëÜU}æì-rðãw‚T ™u …tze™u ²u„è:-{nt™™tu ð‚toð ht¾e™u ¥Ð:s¤ y™u Ѓ:-{t„tuo™u ¨ï{ç‹„-rËØ fhu Au, ‚u{ yt… hts ft{tu™u rËØ fhtu. þu»t {kºttÚto …qðoð‚T. (11)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™tk rfhýtu ytrŒ …ŒtÚttuo Eïh™t r™Þ{{tk ÞÚttð‚T ÂMÚth hnu Au - ð‚uo
Au, ‚u{ ‚{u «òs™tu™u …ý hts™er‚™t r™Þ{tu{tk ÂMÚth ht¾ðt òuEyu.
su{ yu ˼t ytrŒ™t yæÞût ytrŒ, Œwü {™w»Þtu™wk r™ðthý fhe™u «òytu™e hûtt fhu Au,
‚u{ ‚{thu …ý R»tto ytrŒ™wk r™ðthý fhe™u yu™e hûtt fhðe òuEyu. (11)
Ÿ√ÿ¢ ÃŒÈÆÄâÿ¯ Á„â ŒflÊfi‚— ‚Ȭ˝flÊøŸ◊˜–
´§®Ã◊fi·¸®|ãà Á‚ãœfifl— ‚àÿ¢ ÃÊfiÃÊŸ ‚Íÿʸ®fi ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÊfiŒ‚ËH§12H
…ŒtÚto : nu Îï±æ¨:-rðît™tu ! yt… su{ 程{±:-Ë{wÿ ¨y²}æì-s÷™e ¥¯üç‹„-«t fhtðu
Au y™u ¨ê²ü:-ËqÞo{kz¤ „„æÝ-‚u™tu rðM‚th yÚtto‚T ð»tto fhtðu Au, ‚u{ su «„}æì-ðuŒ, Ë]rü¢{,
«íÞûttrŒ «{tý, rðît™tu™wk yt[hý, y™w¼ð yÚtto‚T MðÞk ðt‚ {™{tk Wí…L™ Útðe ‚Útt ytí{t™e
þwØ‚t™u y™wfq¤ Ýò}æì-W¥t{ ™ðe™ ™ðe™ ÔÞðnthtu ‚Útt y™u ©v‰Äæ}æì-«þkË™eÞ ð[™tu{tk Út™th
çã„}æì-Ëðo™tu «u{…qðof …ŒtÚto „„ì-‚u™u ¨éÐí±æ™Ý}æì-Ëthe he‚u ¼ýtððt, W…Œuþ fhðt su{ ƒ™u
‚u{ «t fhtu. þu»t …qðoð‚T yÚto òýðt. (12)
¼tðtÚto : su{ Ë{wÿÚte WXe™u s¤ W…h sE™u ËqÞo™t ‚t…Úte Vu÷tE™u ‚Útt ðhËe™u Ëðo «òs™tu™u
Ëw¾ yt…u Au, ‚u{ rðît™ {™w»Þtuyu r™íÞ ™ðe™ rð[thtu îtht „qZ rðãtytu òýe™u, ‚u™u «ftrþ‚
fhe™u, Ëðo™wk rn‚ rËØ fhe™u ‚Útt ËíÞ Ä{o™tu rðM‚th fhe™u r™hk‚h yt™kŒ fhðtu òuEyu. (12)
ÉøðuŒ¼t»Þ
447
Ëqõ‚-105
•ÇŸ Ãfl àÿŒÈÆÄâÿ¯ ŒflcflSàÿÊåÿfi◊˜–
‚ Ÿfi— ‚ûÊÊ ◊fiŸÈÆcflŒÊ ŒflÊãÿfiÁˇÊ ÁflŒÈc≈fi®⁄UÙ ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÙfiŒ‚ËH§13H
…ŒtÚto : nu ¥xÝï-Ëf¤ rðãt rð¿tt‚ rðît™s™ ! „±-yt…™t y²„ì-‚u su ¥æŒ²}æì-«tÂ
fhðt ÞtuøÞ }æÝéc±„ì-{™w»Þtu{tk suðt ntuÞ ‚uðt ©v‰²}æì-Ëðtuo¥t{ rðãt ð[™ Îï±ï¯é-rðît™tu{tk
¥çS„-Awk, ¨:-‚u ¨œæ:-yrðãt ytrŒ Œtu»t™tþf ç±ÎécÅÚ:-yr‚þÞ rðît™ yt… Ý:-y{™u Îï±æÝìrðît™ ƒ™tð‚t ‚uytu™e ¥æÄæçÿæ-Ëk„r‚{tk …ntU[tztu yÚtto‚T rðît™tu™e …Œðe™u …{tztu. þu»t {kºttÚto
…qðoðítT. (13)
¼tðtÚto : su Ëðo rðãtytu™u ¼ýtðe™u rðît™tu™wk r™{toý fhðt{tk fwþ¤ Au, ‚uytuÚte Ëk…qýo
rðãtytu ‚Útt Ä{tuo…Œuþtu™u Ëðo {™w»Þtu „úný fhu, yLÞÚte ™rn. (13)
‚ûÊÙ „UÙÃÊfi ◊ŸÈÆcflŒÊ ŒflÊ° •ë¿UÊfi ÁflŒÈc≈ÔfiU⁄U—–
•ÁÇŸ„¸√ÿÊ ‚Èfi·ÍŒÁà ŒflÊ Œfl·ÈÆ ◊Áœfi⁄UÊ ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÊfiŒ‚ËH§14H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ¨œæ:-rð¿tt™ðt™, Œw:¾™tþf Îï±æÝì-rðît™ ðt rŒÔÞ-rŒÔÞ r¢ÞtÞtu„tu™u
ãæï„æ-„úný fh™th ç±ÎécÅÚ:-yíÞk‚ ¿tt™e ¥çx‹æ:-©uc rðãt™t ¿tt‚t y™u Ë{òð™tht }æïç{Ú:ƒwrØ{t™ Îï±ï¯é-rðît™tu{tk Îï±:-«þkË™eÞ rðît™ {™w»Þ }æÝéc±„ì-su{ W¥t{ {™w»Þ ©uc f{tuo™wk
y™wct™ fhe …t…tu™tu íÞt„ fhe Ëw¾e ÚttÞ Au, ‚u{ ãòæ-Œuðt-÷uðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u ¥ÓÀ, ¥æ,
¨é¯êÎç„-Ëthe he‚u …w»f¤ yt…u Au, ‚u W¥t{ rðît™Úte rðãt y™u rþûtt „úný fhðt òuEyu. (14)
¼tðtÚto : yuðt ¼tøÞne™ ftuý {™w»Þ nþu su rðît™tuÚte rðãt y™u rþûtt „úný ™ fhe™u
‚u™tu rðhtuÄe ƒ™u ? (14)
’˝rÊÊfi ∑ΧáÊÊÁà flLfi§áÊÊ ªÊÃÈÆÁflŒ¢ Ã◊Ëfi◊„–
√ÿÍfiáÊʸÁà NŒÊ ◊ÁÃ¥ Ÿ√ÿÊfi ¡ÊÿÃÊ◊ÎÆâ ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÊfiŒ‚ËH§15H
…ŒtÚto : y{u su «„}æì-ËíÞMðY… Ïæíræ-…h{uïh ðt ±L‡æ:-Ëðtuo¥t{ rðît™ xææ„éç±Î}æì-ðuŒðtýe™u
òý™th™u ÜëU‡ææïç„-fhu Auu, „}æì-‚uytu™u §ü}æãï-Þt[u Au yÚtðt {t„u Au fu ‚uytu™e f]…tÚte su Ýò:™ðe™ rðît™ NÎæ-ÓŒÞÚte }æç„}æì-rðþu»t¿tt™™u òê‡ææïüç„-Wí…L™ fhu Au yÚtto‚T ©uc‚{ he‚u rð[th
fhu Au, ‚u y{the ðå[u …沄æ}æì-Wí…L™ ÚttÞ. þu»t yÚto …qðoð‚T. (15)
¼tðtÚto : ftuE {™w»Þ™e W…h, …qðo™448
t Ëkr[‚ …wÛÞf{tuo y™u ð‚o{t™{tk fhðt{tk ytð‚t rðþwØ
f{tuo rð™t …h{uïh™tu y™w„ún Út‚tu ™Úte; y™u ‚u™t rð™t ftuE …qýo rðãt™u «t fhe þf‚tu
™Úte. ‚uÚte y{the {æÞ{tk …qýo rðãt «t þw¼ „wý-f{o-Mð¼tððt¤t {™w»Þtu ËŒt ÚttÞ, ytÚte
448
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ëðo ÷tuftuyu …h{uïh™u «tÚto™t fhðe òuEyu. yu he‚u r™íÞ «tÚto™t fhu÷ …h{uïh Ëðo ÔÞt…f‚t™t
fthýu ‚uytu™t ytí{t™u «ftrþ‚ fhu Au, r™rù‚ Au. (15)
•‚ÊÒ ÿ— ¬ãÕÊfi •ÊÁŒàÿÊ ÁŒÁfl ¬˝flÊëÿ¯ ∑ÎƧ×–
Ÿ ‚ ŒfiflÊ •ÁÃ∑˝§◊ â ◊fiÃʸ‚Ê Ÿ ¬fi‡ÿÕ ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÊfiŒ‚ËH§16H
…ŒtÚto : nu Îï±æ:-rðît™tu ! ¥¨æñ-yu ¥æçÎy²:-yrð™tþe ËqÞo Ë{t™ «ftþf ²:-su Ћƒæ:ðuŒ «r‚…trŒ‚ {t„o çÎç±-Ë{M‚ rðãt™t «ftþ{tk Ðí±æÓ²}æì-Ëthe he‚u fnuðt ÞtuøÞ su{ ntuÞ,
‚u{ ÜëU„:-Eïh MÚttr…‚ ¨:-‚u ‚{thu ¥ç„ÜíU}æï-WÕ÷k½™ fhðt ÞtuøÞ Ý-™Úte.
nu }æœææü¨:-fuð÷ {hðt-Sððtðt¤t rð[thhrn‚ {™w»Þtu ! „}æì-‚u …qðtuoõ‚ {t„o™u ‚{u Ý, Ðಃòu‚t ™Úte. þu»t …qðoð‚T (16).
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, ‘su ðuŒtuõ‚ {t„o Au, ‚u s ËíÞ Au,’ ‚u{ òýe™u Ë{M‚ ËíÞ rðãtytu™u
«t fhe™u ËŒt yt™krŒ‚ hnuðwk òuEyu.
yu {t„o™t rðît™tu™wk fŒe ¾kz™ fhðwk ™rn. yu {t„o rðãt rð™t ¿tt™ …ý Út‚wk ™Úte. (16)
ÁòÊ× ∑ͧ¬˘flfiÁ„ÃÊ ŒflÊã„fiflà ™§Ãÿfi–
Ãë¿Èfi®üÊÊfl ’ή„®S¬ÁÃfi— ∑ÎƧáfl㟢Ӯ„Í®⁄U®RáÊÊŒÈÆL§ ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÊfiŒ‚ËH§17H
…ŒtÚto : su ©L-ƒnw s „„ì-‚u rðãt™t …tX™wk ¨éŸææ±-©ðý fhu Au ‚u rð¿tt™™u ÜéU‡±Ýì-«fx
fhe™u ç~æ„:-rðãt, rþûtt y™u ƒúñ[Þo yu ºtý rð»tÞtu™tu rðM‚th fhe™u yÚtto‚T ‚u™e WL™r‚ fhe™u
ÜêUÐï-fqðt™t ytfth™t …tu‚t™t ÓŒÞ{tk ¥±çã„:-ÂMÚth fhe™u ‚Útt ÏæëãSÐç„:-{nt™ ðuŒðtýe™t
…t÷f ¥¢ãêÚ‡ææ„ì-su ÔÞðnth{tk yÄ{o ntuÞ ‚u™tÚte …]Útf ÚtE™u ª„²ï-hûtt, yt™kŒ, ftÂL‚, «u{,
‚]r ytrŒ y™uf Ëw¾tu™u {txu Îï±æÝì-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ rðît™tu ðt rŒÔÞ„wýtu™u 㱄ï-„úný fhu Au.
þu»t {kºttÚto …qðoð‚T (17)
¼tðtÚto : su {™w»Þ-ŒunÄthe Sð …tu‚t™e ƒwrØ y™u «Þí™Úte rðît™tu îtht Ë{M‚ rðãtytu™wk
©ðý fhe™u, {™™ fhe™u, r™ùÞ fhe™u, ‚Útt Ëtûttífth fhe™u Œwü „wýtu ‚Útt Mð¼tðtu™u ‚Útt
…t…tu™tu íÞt„ fhe™u rðît™ ƒ™u Au, ‚u ytí{t y™u þheh™e hûtt ytrŒ «t fhe™u ƒnw s Ëw¾™u
«t fhu Au. (17)
•L§áÊÊ ◊Êfi ‚∑ΧŒ˜ flÎ∑fi§— ¬ÕÊ ÿãï ŒŒ‡Ê¸ Á„–
©U|îÊfi„Ëà ÁŸøʃÿÊ Ãc≈fifl ¬Îc≈®KÊ◊ÿË ÁflûÊ¢ ◊fi •Sÿ ⁄UÊfiŒ‚ËH§18H
…ŒtÚto : su ¥L‡æ:-Ë{M‚ rðãt™u «t fhe™u ðt «ftrþ‚ fh‚t ±ëÜU:-þtÂL‚ ytrŒ „wýÞwõ‚
[kÿÉøðu
{t™e Ë{t™
Œ¼t»Þrðît™ }ææ, ¨ÜëU„ì-{™u yufðth ²ƒæ, ²‹„}æì-©uc {t„oÚte [t÷‚t™u ÎÎàæü-
449
Ëqõ‚-106
Œu¾‚t ðt Wõ‚ „wýÞwõ‚ {rn™t ytrŒ ft¤ rð¼t„tu™u fh™th [kÿ{t™e Ë{t™ rðît™ ©uc {t„oÚte
[t÷™th™u swyu Au, ‚u çÝ™æÄÄæ-ÞÚttÞtuøÞ Ë{tÄt™ yt…e™u ÐëcÅKæ}æ²è-…eX{tk õ÷uþY… htu„ðt™
„cÅï±-rþÕ…e rðît™ su{ rþÕ… ÔÞðnthtu™u Ë{òðu, ‚u{ ©ç…íçã„ï-W¥t{‚tÚte Ë{òðu çã-s Au.
þu»t {kºttÚto …qðoð‚T. (18)
¼tðtÚto : su rðît™ [kÿ{t™e Ë{t™ þtL‚ Mð¼tð™u ‚Útt ËqÞo™e Ë{t™ «ftþ™u «rËØ fhðt™t
Mð¼tð™u Äthý fhe™u Ëðuo{tk Ë{M‚ rðãt™u Vu÷tðu Au, ‚u s ‘ytÂ’ Au. (18)
∞ÆŸÊ昧ªÍÆ·áÊfi flÿÁ◊ãº˝fiflãÃÊ˘Á÷ cÿÊfi◊ flÎÆ¡Ÿ ‚fl¸ÓflË⁄UÊ—–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§19H
…ŒtÚto : su »Ýæ-yu ¥æXå¯ï‡æ-…h{ rðît™Úte ¨±ü±èÚæ:-Ë{M‚ ðehs™ §‹Îí±‹„:-su™tu
…h{iïÞoÞwõ‚ ˼t…r‚ Au y™u ÃæÄæ}æì-y{u ±ë…Ýï-rðãt, Ä{oÞwõ‚ ƒ¤{tk ¥ç|æ, S²æ}æ-yr¼{w¾
ƒ™eyu yÚttoítT Ëðo he‚u ‚u{tk «ð]¥t ÚtE™u Ý:-y{™u „„ì-‚u rð¿tt™™u ç}æ~æ:-«tý, ±L‡æ:-WŒt™
¥çÎç„:-yL‚rhût, 程{é:-Ë{wÿ, Ðë烱è-…]rÚtðe ©„-y™u læñ:-ËqÞo™tu «ftþ ðt rðãt™tu «ftþ
yu Ëðo }ææ}æã‹„æ}æì-WL™‚ fhu. (19)
¼tðtÚto : su™t ¼ýtððtÚte rðãt y™u Ëwrþûtt™e ð]rØ ÚttÞ, ‚u™e Ëk„r‚Úte, {™w»Þtuyu Ë{M‚
rðãtytu{tk Ëðo he‚u r™ùÞ fhðtu òuEyu. (19)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Ë{M‚ rðît™tu™t „wý y™u f{o™t ðýo™Úte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo
Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (105)
Ëqõ‚-106
ßãº˝¯ Á◊òÊ¢ flLfi§áÊ◊ÁÇŸ◊ÍÆÃÿ ◊ÊLfi§Ã¢ ‡Êhʸ •ÁŒfiÁÃ¥ „flÊ◊„–
⁄UÕ¢ Ÿ ŒÈƪʸmfi‚fl— ‚ȌʟflÊ Áfl‡flfiS◊ÊãŸÊ •¢„fi‚Ê ÁŸ|c¬fi¬ûʸŸH§1H
…ŒtÚto : ¨éÎæ‹æ±:-su™t Ëðtuo¥t{ Œt™ ytrŒ ft{ ðt ±¨±:-su rðãtrŒ þw¼ „wýtu{tk ðËu
Au; ‚u nu rðît™tu ! ‚{u Úƒ}æì-rð{t™ ytrŒ Þt™™u Ý-su{ Îéxææü„ì-¼qr{, s¤ y™u yL‚rhût™t
frX™ {t„oÚte ƒ[tðtu Atu, ‚u{ Ý:-y{™u ç±ES}ææ„ì-Ë{M‚ ¥¢ã¨:-…t…™t yt[hýÚte çÝçcÐÐœæü݃[tðtu.
{txu §‹Îí}æì-rðãw‚T ðt …h{ yiïÞoðt™ ˼tæÞût ç}æ~æ}æìy{u ª„²ï-hûtt ytrŒ «Þtus™™u 450
Ëðo™t «týY…e ðtÞw ðt Ëðo r{ºt, ±L‡æ}æì-ft{ fh™th WŒt™ðtÞw ðt ©uc „wýÞwõ‚ rðît™, ¥çxÝ}æìËqÞo ytrŒ Y… yÂø™ ðt ¿tt™ðt™ s™, ¥çÎç„}æì-{t‚t, r…‚t, …wºt Wí…L™ ÚtÞu÷ s„‚™wk fthý
450
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ðt s„‚™e Wí…r¥t, }ææL„}æì-ðtÞwytu ðt {™w»Þtu™tu Ë{qn ‚Útt àæÎì{ü:-ƒ¤™u ã±æ}æãï-…tu‚t™t ftÞo™e
rËrØ™u {txu Mðefth fheyu Aeyu. (1)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þ Ëthe he‚u ƒ™tðu÷ rð{t™ ytrŒ Þt™Úte yíÞk‚ frX™ {t„oÚte …ý
Ëw¾…qðof ytðt„{™ fhe™u, ftÞtuo™u rËØ fhe™u ‚Útt Ë{M‚ Œrhÿ‚t ytrŒ Œw:¾Úte Aqxe™u Sðu
Au, ‚u{ ‚u Eïh™e Ë]rü{tk hnu÷ …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo™u yÚtðt rðît™tu™u òýe™u, W…fth fhe™u
‚Útt ÞÚttð‚T Ëuð™ fhe™u y™w…{ Ëw¾ …t{e þfu Au. (1)
à •ÊfiÁŒàÿÊ •Ê ªfiÃÊ ‚fl¸ÃÊfiÃÿ ÷ÍÆà ŒfiflÊ flÎòÊÃÍÿ¸Ó·È ‡Ê¢÷Èflfi—–
⁄UÕ¢ Ÿ ŒÈƪʸmfi‚fl— ‚ȌʟflÊ Áfl‡flfiS◊ÊãŸÊ •¢„fi‚Ê ÁŸ|c¬fi¬ûʸŸH§2H
…ŒtÚto : nu Îï±æ:-rŒÔÞ „wýÞwõ‚ rðît™tu ! su{ ¥æçÎy²æ:-fthýY…Úte r™íÞ rŒÔÞ„wýðt¤t
su ËqÞo ytrŒ …ŒtÚttuo Au, „ï-‚u ±ë~æ„ê²ïü¯é-{uÎttðÞðtu yÚtto‚T ðtŒ¤tkytu™wk ®nË™-rð™tþ fhðwk su{tk
ntuÞ Au, ‚u Ëk„út{tu{tk àæ¢|æé±:-Ëw¾™e ¼tð™t fhtð™th ntuÞ Au, ‚u{ s yt… y{the Ë{e…
¥æ, xæ„-ytðtu y™u ytðe™u su{tk þºtwytu™wk n™™ ÚttÞ ‚u Ëk„út{tu{tk ¨±üyæ愲ï-Ë{M‚ Ëw¾™u
{txu àæ¢|æé±:-Ëw¾™e ¼tð™t fhtð™th |æê„-Úttytu. þu»t {kºttÚto «Út{ {kºt™e Ë{t™ òýðt òuEyu.
(2)
¼tðtÚto : su{ Eïh îtht h[u÷ …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚto Ë{M‚ «týeytu™t W…fth {txu Au,
‚u{ Ëðo™t W…fth {txu rðît™tuyu r™íÞ «ð]¥t hnuðwk òuEyu.
su{ ËwáZ ðtn™{tk ƒuËe™u ÷tuf ƒeò Œuþ{tk sE™u ðu…th îtht yÚtðt rðsÞ îtht Ä™ y™u
«r‚ct «t fhe™u ‚Útt Œrhÿ‚t y™u y«r‚ctÚte {wõ‚ ƒ™e™u Ëw¾e ÚttÞ Au, ‚u{ rðît™s™
W…Œuþ îtht rðãt «t fhtðe™u Ëðo™u Ëw¾e fhu. (2)
•flfiãÃÈ Ÿ— Á¬Ã⁄Ufi— ‚Ȭ˝flÊøŸÊ ©Uà ŒflË Œfl¬ÈfiòÊ ´§ÃÊflÎœÊfi–
⁄UÕ¢ Ÿ ŒÈƪʸmfi‚fl— ‚ȌʟflÊ Áfl‡flfiS◊ÊãŸÊ •¢„fi‚Ê ÁŸ|c¬fi¬ûʸŸ—H§3H
…ŒtÚto : Îï±Ðé~æï-su™t rŒÔÞ „wý yÚtto‚T Ëðtuo¥t{ rðît™ ðt rŒÔÞ hí™tuÞwõ‚ …ðo‚trŒ …ŒtÚttuo
ðt …wºttu™t …t÷f ðt su «„æ±ë{æ-ËíÞ fthýÚte ðÄu Au; ‚u Îï±è-Ëtht „wýtuÞwõ‚ ¼qr{ y™u ËqÞo™tu
«fth su{ Ý:-y{the hûtt fhu Au, ‚u{ ¨éÐí±æ™Ýæ:-su™t Ëtht yæÞt…™ y™u W…Œuþ Au, ‚u
çЄÚ:-rðþu»t ¿tt™ðt™ {™w»Þtu y{™u ©„-r™ùÞÚte ¥±‹„é-hûtt ytrŒ ÔÞðnthtuÚte …t¤u. þu»t {kºttÚto
«Út{ {kºttÚto Ë{t™ „ýðt òuEyu. (3)
¼tðtÚto : su{ yti»trÄ ytrŒÚte ‚Útt «ftþ ytrŒÚte …]rÚtðe y™u ËqÞo Ëðo™t Ëw¾™e ð]rØ
fhuÉøðu
Au, ‚u{Œ¼t»Þ
yt rðît™ s™ Ëðo {™w»Þtu™u Ëwrþûtt y™u yæÞt…™ îtht rðãt ytrŒ ËŒT„wýtu™e
451
Ëqõ‚-107
ð]rØ fhe™u Ëw¾e fhu Au.
su{ {™w»Þ W¥t{ ðtn™ …h ƒuËe™u Œw„o{ {t„tuo™u …th Ëw¾Úte …ntU[e™u Ë{M‚ õ÷uþÚte
Aqxe™u Ëw¾e ÚttÞ Au, ‚u{ s yu (rðît™tu) y{™u Œwü „wý-f{o-Mð¼tðtuÚte …]ÚtfT fhe™u Ä{to[hý{tk
WL™‚ fhu. (3)
Ÿ⁄Uʇʢ‚¯ flÊÁ¡Ÿ¯ flÊ¡ÿfiÁ㟄 ˇÊÿmËfi⁄U¢ ¬ÍÆ·áʯ ‚ÈÆêŸÒ⁄UËfi◊„–
⁄UÕ¢ Ÿ ŒÈƪʸmfi‚fl— ‚ȌʟflÊ Áfl‡flfiS◊ÊãŸÊ •¢„fi‚Ê ÁŸ|c¬fi¬ûʸŸH§4H
…ŒtÚto : nu rðît™ ! su{ ±æ…²Ýì-Ëðtuo¥t{ …ŒtÚttuo™wk rðþu»t ¿tt™ fhtð™th ðt ÞwØ fhtð™th
y{u §ã- yt Ë]rü{tk ¨é}‹æñ:-Ëw¾tuÚte Þwõ‚ ÝÚæà梨}æì-{™w»Þtuyu «tÚto™t fhðt ÞtuøÞ rðît™™u ‚Útt
±æç…Ý}æì-rð¿tt™ y™u ÞwØ rðãt{tk r™…wý ÿæ²mèÚ}æì-su™t þºtwytu™u ft…™tht ðeh y™u su Ðꯇæ}æìþheh y™u ytí{t™e …wrü fhtð™th Au, ‚u ˼tæÞût™u §ü}æãï-«t ÚtEyu ‚u{ ‚wk þw¼ „wýtu™e
Þt[™t fh. þu»t {kºttÚto …qðoð‚T. (4)
¼tðtÚto : y{u þw¼ „wýtuÚte Þwõ‚ Ëw¾e {™w»Þtu™e r{ºt‚t™u «t fhe™u ©uc ƒ™e™u Þt™Þwõ‚
rþÕ…eytu™e Ë{t™ Œw:¾Úte …th ÚtEyu. (4)
’΄fiS¬Ã ‚ŒÁ◊ãŸfi— ‚Èƪ¢ ∑Îfi§Áœ ‡Ê¢ ÿÊÿ¸ûÊ ◊ŸÈfiÁ„¸Ã¢ ÃŒËfi◊„–
⁄UÕ¢ Ÿ ŒÈƪʸmfi‚fl— ‚ȌʟflÊ Áfl‡flfiS◊ÊãŸÊ •¢„fi‚Ê ÁŸ|c¬fi¬Ã¸ŸH§5H
…ŒtÚto : nu ÏæëãSЄï-…h{ yæÞt…f yÚtto‚T ©uc yæÞt…f ! „ï-yt…™t su }æÝé<ã„}æì-{™™wk
rn‚ fh™th Au, àæ}æì-Ëw¾ ðt ²æï:-Ä{o, yÚto y™u {tuût™e «tr fhtð™th Au, ‚Útt Äæ„ì-su ¨Î}æì,
§„ì-ËŒt ‚{u Ý:-y{thu {txu ¨éxæ}æì-Ëw¾ ÜëUç{-fhtu yÚtto‚T rËØ fhtu „„ì-‚u Wõ‚ Ë{M‚™u y{u
§ü}æãï-{t„eyu Aeyu. þu»t {kºttÚto …qðoð‚T. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, su{ yæÞt…fÚte rðãt «t fhðt{tk ytðu Au, ‚u{ s Ëðo rðît™tuÚte
rðãt Mðefth fhe™u Œw:¾tu™u ™ü fhðt òuEyu. (5)
ßãº˝¢ ∑ȧà‚Êfi flÎòÊ„áÊ¢ ‡ÊøˬÁÃ¥®fi ∑§Ê≈ ÁŸ’Êfi˚„® ´§Á·fi⁄UuŒÍÆÃÿfi–
⁄UÕ¢ Ÿ ŒÈƪʸmfi‚fl— ‚ȌʟflÊ Áfl‡flfiS◊ÊãŸÊ •¢„fi‚Ê ÁŸ|c¬fi¬Ã¸ŸH§6H
…ŒtÚto : ÜéUy¨:-rðãtY…e ð@ ÷E™u ðt …ŒtÚttuo™u rAL™-r¼L™ fhe™u çݱæÉ:-r™hk‚h Ëw¾tu™u
«t fhtð™th «ç¯:-„wÁ y™u rðãtÚteo452
ÜUæÅï-su{tk Ë{M‚ rðãtytu™e ð»tto ÚttÞ Au, ‚u yæÞtÞ™
ÔÞðnth{tk ª„²ï-hûtt ytrŒ™u {txu su ±ë~æã‡æ}æì-þºtwytu™tu rð™tþ fh™th ðt àæÓæèŒæçyæ}æì-ðuŒðtýe™t
…t÷f §‹Îí}æì-…h{iïÞoðt™ þt¤t ytrŒ™t yrÄ…r‚™u ¥u„ì-ƒtu÷tðeyu; y{u …ý ‚uytu™u ƒtu÷tðeyu-
452
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ytbt™ fheyu. (6)
¼tðtÚto : rðãtÚteoyu f…xe yæÞt…f Ë{e… ™ hnuðwk òuEyu, …hL‚w rðît™tu™e Ë{e… hne™u,
rðît™ ƒ™e™u }r»tíð¼tððt™ ƒ™ðwk òuEyu. …tu‚t™t ytí{t™e hûtt™u {txu yÄ{oÚte zhe™u ËŒt
Ä{o{tk ÂMÚt‚ hnuðwk òuEyu. (6)
Œflҟʸ®fi Œ√ÿÁŒfiÁÃÁŸ¸ ¬ÊfiÃÈ ŒflSòÊÊÃÊ òÊÊfiÿÃÊ◊¬˝fiÿÈë¿Ÿ˜–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§7H
…ŒtÚto : su Îï±ñ:-su rðît™ ðt rŒÔÞ „wýtu™e ËtÚtu ð‚o{t™ ¥Ðí²éÓÀÝì-«{tŒ ™ fh‚t ~ææ„æËðo™e hûtt fh™th Îï±:-rðît™ Au, ‚u Ý:-y{the çÝ, Ðæ„é-r™hk‚h hûtt fhu; ‚Útt ÎïÃæè-rŒÔÞ„wý
¼hu÷ Ëðo su ¥çÎçyæ:-«ft~tGtwõít rÔtãt ËÔtoLte ~æ沄æ}æì-hûtt fhu, „„ì-‚u …qðtuoõ‚ Ë{M‚ f{o™u
Ý:-y™u y{™u ç}æ~æ:-r{ºt, ±L‡æ:-©uc rðît™, ¥çÎç„:-y¾krz‚ ™er‚, 程{é:-Ë{wÿ Ðë烱è¼qr{ ©„-y™u læñ:-ËqÞo™tu «ftþ }ææ}æã‹„æ}æì-ð]rØ fhu-WL™r‚ fhu. (7)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu; òu «{tŒhrn‚, rðît™tu{tk rðît™, rðãt™t hûtf y™u rðãtŒt™ îtht
Ëðo™t Ëw¾tu™t ðÄof Au, ‚uytu™tu Ëífth fhe™u rðãt y™u Ä{o™tu ËkËth{tk «Ëth fhðtu òuEyu. (7)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Ë{M‚ rðît™tu™t „wýtu™wk ðýo™ Au, ‚uÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t
yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (106)
Ëqõ‚-107
ÿôÊÊ ŒflÊŸÊ¢ ¬˝àÿfiÁà ‚ÈÆêŸ◊ÊÁŒfiàÿÊ‚Ê ÷flfiÃÊ ◊ΛUÿãÃfi—–
•Ê flÊ˘flʸøËfi ‚È◊ÁÃfl¸ÓflÎàÿÊŒ¢„Ê|‡ølÊ flfiÁ⁄UflÊÁflûÊ⁄UÊ‚fiØH§1H
…ŒtÚto : }æéDz‹„:-nu yt™krŒ‚ fh‚t ¥æçÎy²æ¨:-ËqÞo™e Ë{t™ rðãtÞtu„™t «ftþ™u «tÂ
rðît™tu ! ‚{u su Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™e ²¿æ:-Ëk„r‚Úte rËØ fhu÷ rþÕ…ft{ ¨é}‹æ}æì-Ëw¾™e Ðíç„, »ç„«‚er‚ fhtðu Au, ‚u™u «fx fh™tht |汄-Úttytu.
²æ-su ±:-‚{™u ¥¢ãæï:-rðþu»t ¿tt™ su{ ÚttÞ, ‚u{ ¥±æü™è-‚u Ë{ÞÚte ¨é}æç„:-W¥t{ ƒwrØ
±±ëy²æ„ì-ð‚uo Au, ‚u 癄ì-…ý y{thu {txu ±çÚ±æï籜æÚæ-yuðe ntuÞ fu suÚte W¥th s™tu™e ËBÞfT
Ëw©q»tt ¥æ, ¥¨„ì-ËðoºtÚte ÚttÞ. (1)
¼tðtÚto - yt ËkËth{tk rðît™tuyu su …tu‚t™t …wÁ»ttÚtoÚte rþÕ…r¢Þt «íÞût fhu÷ Au, ‚u™u Ëðo
{™w»Þtu™u {txu «ftrþ‚ fhu, suÚte y™uf {™w»Þtu rþÕ…r¢Þt fhe™u Ëw¾e ÚttÞ. (1)
ÉøðuŒ¼t»Þ
453
Ëqõ‚-108
©U¬fi ŸÊ ŒflÊ •fl‚Ê ªfi◊ãàflÁXfi⁄U‚Ê¢ ‚Ê◊fiÁ÷— SÃÍÆÿ◊ÊfiŸÊ—–
ßãº˝fi ß|ãº˝ÿÒ◊¸L§ÃÊfi ◊L§|jfi⁄UÊÁŒàÿҟʸ •ÁŒfiÁ× ‡Ê◊¸®fi ÿ¢‚ØH§2H
…ŒtÚto : ¨æ}æç|æ:-Ët{ðuŒ™t „t™Úte S„ê²}ææÝæ:-M‚wr‚™e «tr ÚtÞu÷ ¥æçÎy²ñ:-…qýo rðãtðt™
{™w»Þ ðt ƒth {rn™tytu }æLç|Î:-rðît™tu ðt ðtÞwytu y™u §ç‹Îí²ñ:-Ä™ Ërn‚ §‹Îí:-˼tæÞût
}æL„:-ðt ðtÞw ¥çÎ:-rðît™tu™t r…‚t ðt ËqÞo«ftþ y™u Îï±æ:-rðît™tu™t ¥çXÚ¨æ}æì-«tý rðãt™t
òý™th ‹æ:-yBtu ÕttuftuLtu ¥ÃæSææ-hûtt ytrŒ ÔGtÔtnthÚte ©Ð, ¥æ, xæ}æ‹„é-Ë{e…{tk Ëðo he‚u ytðu
y™u Ý:-y{tht {txu àæ}æü-Ëw¾ ²¢¨„ì-«Œt™ fhu. (2)
¼tðtÚto : rs¿ttËws™tu su rðît™tu™e yÚtðt rðît™s™tu su rs¿ttËwytu™e Ë{e… òÞ, ‚uytu
rðãt, Ä{o y™u Ëwrþûtt™t ÔÞðnth™u Atuze™u yLÞ ftuE ftÞo fŒe…ý fhu ™rn. suÚte Œw:¾™t ™tþ
ËtÚtu Ëw¾™e r™hk‚h ð]rØ ÚttÞ. (2)
Ã㟠ßãº˝SÃmLfi§áÊSÃŒÁÇŸSÃŒfiÿ¸◊Ê Ãà‚fiÁflÃÊ øŸÊfi œÊØ–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§3H
…ŒtÚto : su{ ç}æ~æ:-r{ºt, ±L‡æ:-©uc rðît™, ¥çÎç„:-y¾krz‚ ytftþ, 程{é:-Ë{wÿ, Ðë烱è¼qr{ ©„-y™u læñ:-ËqÞo ytrŒ™tu «ftþ Ý:-y{™u }ææ}æã‹„æ}æì-yt™krŒ‚ fhu Au, „„ì-‚u{ §‹Îí:rðãwítT ðt Ä™tZâs™ Ý:-y{tht {txu, „„ì-‚u Ä™ ðt yL™™e yÚtto‚T ‚u™t yt…u÷t Ä™trŒ …ŒtÚttuo™u
±L‡æ:-s¤ ðt „wýtuÚte Wíf]ü, „„ì-‚u þheh Ëw¾™u ¥çx‹æ:-…rðºt yÂø™ ðt LÞtÞ{t„o [÷tð™th
rðît™, „„ì-yu ytí{Ëw¾™u ¥²ü}ææ-r™Þ{f‚to ðtÞw Ôtt LGttGtfítto ËÇttæGtût yæyæì-RrLÿGttuLtt Ëw¾™u
¨ç±„æ-ËqÞo ðt Ä{o ftÞtuo{tk «uhýt fh™th ÄBto¿tsLt yæyæì-ítu ËtBttrsf ËwÏt yLtu ™Ý:-yL™™u {æ„ìÄthý fh‚t ðt Äthý fhu. (3)
¼tðtÚto : su{ ËkËth™t …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo Ëw¾ŒtÞf Au. ‚u{ s rðît™tuyu Ëw¾ŒtÞf ƒ™ðwk
òuEyu. (3)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk Ë{M‚ rðît™tu™t „wý™wk ðýo™ Au, ‚uÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t
yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (107)
Ëqõ‚-108
ÿ ßfiãº˝ÊÇŸË ÁøòÊÃfi◊Ê ⁄UÕÊfi flÊ◊Á÷ Áfl‡flÊfiÁŸ ÷ÈflfiŸÊÁŸ øc≈fi–
ÃŸÊ ÿÊfiâ ‚⁄UÕ¯ Ã|SÕflÊ¢‚ÊÕÊ
454 ‚Ê◊fiSÿ Á¬’â ‚ÈÆÃSÿfiH§1H
…ŒtÚto : ²:-su ç™~æ„}æ:-yr‚þÞ ytùÞo MðY… „wý y™u r¢ÞtÞwõ‚ Úƒ:-rð{t™ ytrŒ Þt™Ë{qn
±æ}æì-yu „çSƒ±æ¢¨æ-ÂMÚt‚ ÚtÞu÷ §‹ÎíæxÝè-ðtÞw y™u yÂø™™u «t ÚtE™u ç±EæçÝ-Ëðo |æé±ÝæçÝ-
454
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼q„tu¤™t MÚtt™tu™u ¥ç|æ; ™cÅï-Ëðo he‚u Œu¾tzu Au ¥ƒ-íÞth …Ae suÚte yu ƒL™u yÚtto‚T ðtÞw
y™u yÂø™ ¨Úƒ}æì-hÚt ytrŒ Ët{„úe Ërn‚ Ëu™t ðt W¥t{ Ët{„úe™u ¥æ, ²æ„}æì-«t ÚtE™u
ËBÞfT RÂåA‚ MÚtt™™u …ntU[tzu Au ‚Útt ¨é„S²-Eïhu Wí…L™ fhu÷ ¨æï}æS²-Ëtu{ ytrŒ™t hË™wk
çÐÏæ„}æì-…t™ fhu Au. „ïÝ-‚uÚte Ë{M‚ rþÕ…e {™w»Þtuyu ËðoMÚtt™tu{tk sðwk-ytððwk òuEyu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, f÷tytu{tk ËBÞfu Þwõ‚ fhe™u Ëk[tr÷‚ fhu÷ ðtÞw-yÂø™Úte Þwõ‚ rð{t™
ytrŒ Þt™tu ytftþ, Ë{wÿ y™u ¼qr{ {t„tuoÚte yLÞ Œuþtu{tk sE™u-ytðe™u, ËŒt …tu‚t™t yr¼«tÞ™e
rËrØ îtht yt™kŒhË™tu W…¼tu„ fhðtu òuEyu. (1)
ÿÊflfiÁŒŒ¢ ÷ÈflfiŸ¢ Áfl‡fl◊SàÿÈfiL§√ÿøÊfi flÁ⁄U◊ÃÊfi ª÷Ë⁄U◊˜–
ÃÊfl°Êfi •ÿ¢ ¬ÊÃfifl ‚Ê◊Êfi •Sàfl⁄UfiÁ◊ãº˝ÊÇŸË ◊Ÿfi‚ ÿÈÆflèÿÊfi◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²æ±„ì-sux÷t ©Lò™æ-ƒnw s ÔÞtr yÚtto‚T Ëk…qýo y™u ±çÚ}æ„æƒnw s MÚtq¤‚t™e ËtÚtu ð‚o{t™ xæ|æèÚ}æì-y„tÄ |æé±Ý}æì-Ëðo ðM‚wytu™u hnuðt™wk MÚtt™ §Î}æì-yu
«fx-y«fx ç±E}æì-s„‚ ¥çS„-Au, „æ±æÝì-‚ux÷t ¥²}æì-yu ¨æï}æ:-Wí…L™ ÚtÞu÷ …ŒtÚttuo™t Ë{qn
Au, ‚u™wk }æݨï-rð¿tt™ fhtððt §‹ÎíæxÝè-ðtÞw y™u yÂø™ ¥Ú}æì-…rh…qýo Au, ‚uÚte ‚u ²é±|²æ}æì‚u ƒL™uÚte Ð愱ï-hûtt ytrŒ™u {txu ‚ux÷tu ƒtuÄ y™u …ŒtÚttuo™tu Mðefth fhtu. (2)
¼tðtÚto : rð[ûtý = yr‚ ƒwrØ{t™ {™w»Þtuyu yu òýe ÷uðwk òuEyu, fu ßÞtk ßÞtk {qŠ‚{t™
(= MÚtq¤) ÷tuf Au, íÞtk íÞtk ðtÞw y™u rðãwítT ÔÞt…f ntuðt™t MðY…Úte rðã{t™ Au. sux÷wk {™w»Þtu™wk
Ët{ÚÞo Au, ‚ux÷t ‚u™t „wýtu™u òýe™u ‚Útt …wÁ»ttÚtoÚte ‚u™tu W…Þtu„ fhe™u …qýo Ëw¾e Útðwk òuEyu. (2)
ø∑˝§ÊÕ Á„ ‚äƒ˝Ê1>昧 ŸÊ◊fi ÷º˝¢ ‚fiœ˝ËøËŸÊ flÎfiòÊ„áÊÊ ©Uà SÕfi—–
ÃÊÁflfiãº˝ÊÇŸË ‚äƒ˝ÊfiÜøÊ ÁŸ·lÊ flÎcáÊ— ‚Ê◊fiSÿ flηáÊÊ flÎfi·ÕÊ◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ¨{íè™èÝæ-yufºt {¤u÷t y™u Ãæë~æã‡ææñ-{u½™u ný™tht ¨{í²@æËn «þkË™eÞ çݯl-r™íÞ ÂMÚth ÚtE™u, ±ëc‡æ:-…wrü fhe™u, ¨æï}æS²-hËðt™ …ŒtÚto ËBtqn™e ±ë¯‡ææ…wrü fh™tht §‹ÎíæxÝè-…qðtuoõ‚ ðtÞw y™u ËqÞo{kz¤ |æÎí}æì-ð]rü ytrŒ ftÞoÚte …h{ Ëw¾fthf ¨{í²ÜUìyuf ËtÚtu «fx ÚtE™u Ýæ}æ-s¤™u ™ÜíUæƒï-fhu Au, ©„-y™u ftÞo rËrØ fh™tht »S‰æ:-ÚtE™u ±ë¯ïƒæ}æì‚Útt Ëw¾Y…e ð»tto fhu Au, „æñ-‚u ƒL™u (ðtÞw + ËqÞo)™u çã-ÃtÛt ¥æ-ËBÞfT òýtu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, yíÞk‚ W…Þtu„e ðtÞw y™u rðãwítT™wk ¿tt™ «t fhe™u (yu™tu) þt {txu
W…Þtu„ ™ fhðtu òuEyu ? (3)
‚Á◊fihcflÁÇŸcflÊfiŸ¡ÊŸÊ ÿÃdÈfiøÊ ’Á„¸Lfi§ ÁÃ|SÃ⁄UÊáÊÊ–
ÃËfl˝Ò— ‚Ê◊Ò— ¬Á⁄UfiÁ·ÄçÁ÷⁄U®Rflʸªãº˝ÊfiÇŸË ‚ÊÒ◊Ÿ‚Êÿfi ÿÊÃ◊˜H§4H
ÉøðuŒ¼t»Þ
455
Ëqõ‚-108
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ‚{u Äæyædé™æ-su{tk Ëúw[ yÚtto‚T ntu{ fhðt™t ft{{tk su Ëúwðtu ntuÞ
Au ‚u™t Ë{t™ f÷tÄh rðã{t™ ç„çS„Úæ‡ææ-ðt su Þkºtf÷trŒÚte Ztkfu÷ ntuÞ Au, ¥æÝ…æÝæ-‚u yt…
«rËØ y™u «rËØ fh™th §‹Îíæx‹æè-ðtÞw y™u rðãwítT „è±íñ:-‚eûý y™u ðu„trŒ „wýÞwõ‚ ¨æï}æñ:hËY… s¤Úte ÐçÚç¯v„ïç|æ:-Ëðo he‚u fhu÷e ®Ë[tEytu Ërn‚ ¨ç}æhï¯é-ËBÞfT «Œe ¥çxݯéf÷t½htu™e yÂø™ytu{tk ÚtE™u ¥±æüÜUì-…Ae Ïæ<ã:-yL‚rhût{tk ²æ„}æì-…ntU[tzu Au ©-y™u ¨æñ}æݨæ²Ëðtuo¥t{ Ëw¾™u {txu ¥æ-Ëthe he‚u ytðu …ý Au. ‚u™e ËBÞfT rþûtt fhe™u ftÞorËrØ™u {txu f÷tytu{tk
- Þkºttu{tk ÷„tððt òuEyu. (4)
¼tðtÚto : ßÞthu rþÕ…eytu îtht ðtÞw y™u rðãwítT ftÞo rËrØ™u {txu ËBÞfT «Þwõ‚ fhðt{tk
ytðu Au, íÞthu yu ƒL™u Ëw¾ ÷t¼ {txu Ë{Úto ƒ™u Au. (4)
ÿÊŸËfiãº˝ÊÇŸË ø∑˝§ÕÈfifl˸ÿ¸ÓÊÁáÊ ÿÊÁŸfi M§¬ÊáÿÈÆà flÎcáÿÊfiÁŸ–
ÿÊ flʯ ¬˝àŸÊÁŸfi ‚ÅÿÊ Á‡ÊflÊÁŸ ÃÁ÷— ‚Ê◊fiSÿ Á¬’â ‚ÈÆÃSÿfiH§5H
…ŒtÚto : §‹ÎíæxÝè-Mðt{e y™u Ëuðf ±æ}æì-‚{tht ²æçÝ-su ±è²æüç‡æ-…ht¢{Þwõ‚ ft{ Au, ²æçÝsu MÐæç‡æ-rþÕ… rðãtÚte rËØ r[ºt-rðr[ºt yŒT¼w‚ Y…ðt™ rð{t™ ytrŒ y™u ±ëc‡²æçÝ-…wÁ»ttÚtoÞwõ‚
ft{ Au; ²æ-s ‚{thu ƒL™u™u ÐíyÝæçÝ-«t[e™ çàæ±æçÝ-{k„¤Þwõ‚ ¨w²æ-r{ºttu™t ft{ Au, „ïç|æ:‚uytuÚte ¨é„S²-ftZðt{tk ytðu÷ ¨æï}æS²-ËkËthe …ŒtÚttuo™t hË™wk çÐÏæ„}æì-…t™ fhtu, ©„-y™u y{tht
{txu ™ÜíUƒé:-‚u™t îtht Ëw¾ nþu. (5)
¼tðtÚto : yt {kºt{tk RLÿ þçŒÚte Ä™tZâ y™u yÂø™Úte rðãtðt™ rþÕ…e™wk „úný fhðt{tk
ytðu Au. rðãt y™u …wÁ»ttÚto rð™t fŒe …ý ftÞo rËrØ Út‚e ™Úte. y™u r{ºt‚t rð™t fŒe ÔÞðnth
rËØ ÚtE þf‚tu ™Úte, ítuÚte yu ftÞtuo ËŒt fhðt òuEyu. (5)
ÿŒ’˝fifl¢ ¬˝Õ◊¢ flʯ flÎáÊÊŸÊ3>˘ ÿ¢ ‚Ê◊Ê •‚Èfi®⁄Uҟʸ Áfl„√ÿfi—–
ÃÊ¢ ‚àÿÊ¢ üÊhÊ◊èÿÊ Á„ ÿÊÃ◊ÕÊ ‚Ê◊fiSÿ Á¬’â ‚ÈÆÃSÿfiH§6H
…ŒtÚto : nu Mðt{e y™u rþÕ…es™tu ! ±æ}æì-‚{tht {txu Ðíƒ}æ}æì-«Út{ ²„ì-su {U ¥Ïæí±}æìfnu÷ ðt ¥¨éÚñ:-rðãtne™ {™w»Þtu™e ±ë‡ææÝ:-M‚wr‚ fhu÷ ç±ãò:-rðrðÄ he‚u „úný fhðt ÞtuøÞ
¥²}æì-yu «íÞût ¨æï}æ:-Wí…L™ …ŒtÚttuo™tu Ë{qn ‚{thtu Au, ‚u™tÚte Ý:-y{the „æ}æì-‚u ¨y²æ}æìËíÞ Ÿæhæ}æì-«er‚™u ¥ç|æ, ²æ, ²æ„}æì-ËBÞfT he‚u «t Úttytu ¥ƒ-‚Œ™L‚h çã-r™ùÞ…qðof
¨é„S²-ftZðt{tk ytðu÷ Sææï}æSÄæ-ËkËthe456
…ŒtÚttuo™t hË™wk çÐÏæ„}æì-…t™ fhtu. (6)
¼tðtÚto : sL{ Ë{Þu Ëðo yrðît™ ntuÞ Au, …ùt‚T rðãtÇÞtË fhe™u rðît™ ƒ™u Au.
ítuÚte rðãtne™ s™ {q¾o, rðãtðt™ ©uc y™u yÕ… rðãtðt™ fr™c „ýðt{tk-{t™ðt{tk ytðu
456
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Au. ftuE…ý ntuÞ, …hk‚w ‚u™t «íÞu ËíÞ s ƒtu÷ðwk òuEyu. ftuE™t «íÞu …ý yËíÞ ™ ƒtu÷ðwk
òuEyu. (6)
ÿÁŒfiãº˝ÊÇŸË ◊ŒfiÕ— Sfl ŒÈfi⁄UÊáÊ ÿŒ˜ ’˝rÊÁáÊ ⁄UÊ¡fiÁŸ flÊ ÿ¡òÊÊ–
•Ã— ¬Á⁄Ufi flηáÊÊflÊ Á„ ÿÊÃ◊ÕÊ ‚Ê◊fiSÿ Á¬’â ‚ÈÆÃSÿfiH§7H
…ŒtÚto : nu ±ë¯‡ææñ-Ëw¾Y…e ð»tto fh™tht ²…~ææ-Ëthe he‚u {¤e™u Ëífth fhðt ÞtuøÞ §‹ÎíæxÝèMðt{e y™u Ëuðftu ! ‚{u ƒL™u ²„ì-su fthýu S±ï-…tu‚t™t ÎéÚæï‡æï-½h{tk ðt ²„ì-su fthýu Ïæíræç‡æƒútñýtu™e ˼t y™u Úæ…çÝ-htòytu™e ˼t ±æ-y™u ˼t{tk }æΉæ:-yt™krŒ‚ Úttytu Atu, ¥„:yuÚte ÐçÚ, ¥æ, ²æ„}æì-Ëðo he‚u ytðtu, ¥ƒ, çã-‚Œ™L‚h yuf r™ùÞ…qðof ¨é„S²-Wí…L™ ÚtÞu÷
¨æï}æS²-ËkËthe …ŒtÚttuo™t hË™wk çÐÏæ„}æì-…t™ fhtu. (7)
¼tðtÚto : ßÞtk - ßÞtk Mðt{e y™u rþÕ…e, yæÞt…f y™u rðãtÚteo ‚Útt hts…wÁ»t y™u «òs™
òÞ yÚtðt ytðu íÞtk-íÞtk yu ƒL™u ËÇÞ‚tÚte ÂMÚt‚ ÚtE™u rðãt y™u þtÂL‚Úte Þwõ‚ ð[™ ƒtu÷e™u
Ëwþe÷‚tÚte ËíÞ ƒtu÷u y™u ËíÞ ©ðý fhu. (7)
ÿÁŒfiãº˝ÊÇŸË ÿŒÈfi·È ÃÈÆfl¸‡Êfi·ÈÆ ÿŒ˜ º˝ÈÆsÈcflŸÈfi·È ¬ÍÆL§·ÈÆ SÕ—–
•Ã— ¬Á⁄Ufi flηáÊÊflÊ Á„ ÿÊÃ◊ÕÊ ‚Ê◊fiSÿ Á¬’â ‚ÈÆÃSÿfiH§8H
…ŒtÚto : nu §‹ÎíæxÝè-Mðt{e y™u rþÕ…e s™tu ! ‚{u ƒL™u ²„ì-su fthýu ²Îé¯é-©uc Þí™ fh™th
{™w»Þtu{tk ðt „é±üàæï¯é-su ®nËf {™w»Þtu™u ðþ{tk fhu ‚u{tk ðt ²„ì-su fthýu ÎìLsé¯é-ÿtunes™tu{tk
ðt ¥Ýé¯é-«tý yÚtðt Sð™ Ëw¾ Œt‚t{tk ‚Útt ÐéL¯é-su ©uc „wý, rðãt y™u ft{tu{tk …rh…qýo
Au ‚u{tk ÞÚttur[‚T yÚtto‚T suÚte suðwk RåAeyu ‚uðt ÔÞðnth ð‚o™ðt¤t Sƒ:-ÚttÞ. ¥„:-yu fthýu
Ëðo {™w»Þtu{tk ±ë¯‡ææñ-Ëw¾Y…e ð»tto fh‚t ¥æ, ²æ„}æì-ËBÞfT he‚u ytðtu çã-r™ùÞ…qðof ¥ƒítŒLtL‚h ¨é„S²-ftZðt{tk ytðu÷ ¨æï}æS²-s„‚™t …ŒtÚttuo™t hË™wk ÐçÚ, çÐÏæ„}æì-Ëthe he‚u …t™
fhtu. (8)
¼tðtÚto : su LÞtÞ y™u Ëu™t™t yrÄfth™u «t {™w»Þtu{tk ÞÚttÞtuøÞ ð‚o{t™ Au; Ëðo {™w»Þtuyu
‚uytu™u s ‚u™t ftÞtuo{tk MÚtt…™ fhe™u-{t™e™u ft{tu™e rËrØ fhðe òuEyu. (8)
ÿÁŒfiãº˝ÊÇŸË •fl◊Sÿʯ ¬ÎÁÕ√ÿÊ¢ ◊fiäÿ◊Sÿʯ ¬⁄U®R◊SÿÊfi◊ÈÆà SÕ—–
•Ã— ¬Á⁄Ufi flηáÊÊflÊ Á„ ÿÊÃ◊ÕÊ ‚Ê◊fiSÿ Á¬’â ‚ÈÆÃSÿfiH§9H
…ŒtÚto : nu §‹ÎíæxÝè-LÞtÞtÄeþ y™u Ëu™tÄeþ ! ²„ì-su ‚{u ƒL™u ¥±}æS²æ}æì-r™f]ü, }抲}æS²æ}æì{æÞ{ ©„-y™u ÐÚ}æS²æ}æì-W¥t{ „wýðt¤e ÐëçƒÃ²æ}æì-…tu‚t™e htßÞ¼qr{{tk yrÄfth …t{u÷ Sƒ:-
ÉøðuŒ¼t»Þ
457
Ëqõ‚-109
Atu, ‚u Ëðo õÞthuf Ëðo™e hûtt fhðt ÞtuøÞ Au. ¥„:-yu fthýu Wõ‚ htßÞ{tk ÐçÚ, ±ë¯‡ææñËðo he‚u Ëw¾Y…e ð»tto fh™th ƒ™e™u ¥æ, ²æ„}æì-ytðtu. çã-r™ùÞ…qðof ¥ƒ-W…htk‚ ‚u htßÞ¼qr{{tk
¨é„S²-Wí…L™ ÚtÞu÷ ¨æï}æS²-ËkËthe …ŒtÚttuo™t hË™wk çÐÏæ„}æì-…t™ fhtu. yt yuf yÚto Au.
(rî‚eÞ yÚto :) ²„ì-su yu §‹ÎíæxÝè-ðtÞw y™u rðãw‚T ¥±}æS²æ}æì-r™f]ü, }抲}æS²æ}æì-{æÞ{
©„-ðt ÐÚ}æS²æ}æì-W¥t{ „wýðt¤e ÐëçƒÃ²æ}æì-…]rÚtðe{tk Sƒ:-Atu, ¥„:-yuÚte ynª ÐçÚ, ±ë¯‡ææñËðo «fthÚte Ëw¾Y…e ð»tto fh™th ƒ™e™u ¥æ, ²æ„}æì-ytðtu y™u ¥ƒ-yu W…htk‚ çã-r™ùÞ…qðof
su ¨é„S²-ftZðt{tk ytðu÷ ¨æï}æS²-…ŒtÚttuo™t hË™wk çÐÏæ„}æì-…t™ fhu Au ‚uytu™u ft{ rËrØ™u {txu
f÷tytu-Þkºttu{tk ËkÞwõ‚ fhe™u {nt™ ÷t¼ rËØ fhðt òuEyu. (9)
¼tðtÚto : W¥t{, {æÞ{, r™f]ü „wý-f{o-Mð¼tðtu™t ¼uŒÚte su-su htßÞtu Au, íÞtk-íÞtk W¥t{,
{æÞ{, fr™ü „wý-f{o-Mð¼tððt¤t {™w»Þtu™u ht¾e™u [¢ð‚eo htßÞ MÚttr…‚ fhe™u Ëðuoyu yt™kŒ
¼tu„ððtu òuEyu.
yu he‚u yt Ë]rü{tk ÂMÚt‚ y™u Ëðo ÷tuftu{tk ð‚o{t™ ðtÞw y™u rðãwítT™u òýe™u ‚Útt ‚u™tu
W¥t{ «Þtu„ fhe™u y™u ftÞtuo™e rËrØ fhe™u Ëðo Œrhÿ‚t ytrŒ Œw:¾tu™u ™ü fhðt òuEyu. (9)
ÿÁŒfiãº˝ÊÇŸË ¬⁄U®R◊Sÿʯ ¬ÎÁÕ√ÿÊ¢ ◊fiäÿ◊SÿÊfi◊fl◊SÿÊfi◊ÈÆà SÕ—–
•Ã— ¬Á⁄Ufi flηáÊÊflÊ Á„ ÿÊÃ◊ÕÊ ‚Ê◊fiSÿ Á¬’â ‚ÈÆÃSÿfiH§10H
…ŒtÚto : yt {kºt™tu yÚto …qðo (9) {kºt y™wËth òýðtu òuEyu. (10)
¼tðtÚto : ƒu «fth™t RLÿ (= ðtÞw) y™u yÂø™ Au. yuf ‚tu ‚u su W¥t{ „wý-f{o-Mð¼tðtu{tk
yÚtðt …rðºt ¼qr{{tk ÂMÚt‚ Au. ‚u W¥t{ (Au.)y™u su y…rðºt „wý-f{o-Mð¼tðtu{tk yÚtðt yþwØ
¼qr{ ytrŒ …ŒtÚttuo{tk hnu Au - ‚u r™»f]ü Au.
yt ƒu «fth™t ðtÞw y™u yÂø™ W…hÚte ™e[u y™u ™e[uÚte W…h ytðu (òÞ) Au ítuÚte ƒL™u
{kºttu{tk «Út{ «Þwõ‚ ‘yð{ y™u …h{’ þçŒtu îtht yu yÚto ƒ‚tððt{tk ytðu÷ Au, yu{ òýðwk
òuEyu. (10)
ÿÁŒfiãº˝ÊÇŸË ÁŒÁfl cΔÔUÙ ÿà¬ÎfiÁÕ√ÿÊ¢ ÿà¬fl¸®fiÃcflÙ·fiœËcflå‚È–
•Ã— ¬Á⁄Ufi flηáÊÊflÊ Á„U ÿÊÃ◊ÕÊ ‚Ù◊fiSÿ Á¬’â ‚ÈÆÃSÿfiH§11H
…ŒtÚto : ²„ì-su fthýu §‹ÎíæxÝè-ðtÞw y™u rðãwítT çÎç±-«ftþ{t™ ytftþ{tk, ²„ì-su fthýu
458
ÐëçƒÃ²æ}æì-…]rÚtðe{tk, ²„ì-su fthýu бü„ï¯é-…ðo‚tu{tk, ¥Œ¨é-s÷tu{tk y™u ¥æï¯{è¯é-yti»trÄytu{tk
Sƒ:-ð‚o{t™Au, ¥„:-yu fthýu ÐçÚ, ±ë¯‡ææñ-Ëðo «fthÚte Ëw¾™e ð»tto fh™tht ‚uytu çã-r™ùÞ…qðof
¥æ, ²æ„}æì-«t ÚttÞ Au. ¥ƒ-‚Œ™L‚h ¨é„S²-ftZðt{tk ytðu÷ ¨æï}æS²-s„‚™t …ŒtÚttuo™t hË™wk
458
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
çÐÏæ„}æì-…t™ fhu Au. (11)
¼tðtÚto : su Ä™ksÞ ðtÞw y™u fthý ™t{f yÂø™, yu Ëðo …ŒtÚttuo{tk ÂMÚt‚ Au. yu ƒL™u
ËBÞfT he‚u òýe™u ‚Útt ËBÞfT «Þwõ‚ fhu÷, y™uf ftÞtuo™u rËØ fhu Au. (11)
ÿÁŒfiãº˝ÊÇŸË U©UÁŒfiÃÊ ‚Íÿ¸Ó®Sÿ ◊äÿfi ÁŒfl— SflœÿÊfi ◊ÊŒÿfiÕ–
•Ã— ¬Á⁄Ufi flηáÊÊflÊ Á„ ÿÊÃ◊ÕÊ ‚Ê◊fiSÿ Á¬’â ‚ÈÆÃSÿfiH§12H
…ŒtÚto : ²„ì-su fthýu §‹ÎíæxÝè-ðtÞw y™u rðãw‚T ©ç΄æ-WŒÞ™u «t ÚtÞu÷ ¨ê²üS²-ËqÞo{kz¤™t
ðt çα:-yk‚rhût™t }抲ï-{æÞ{tk S±{²æ-yL™ y™u s¤Úte Ëðo™u }ææβïƒï-n»to yt…u Au. ¥„:yuÚte ±ëcæ‡ææ-Ëw¾™e ð»tto fh™tht ÐçÚ-Ëðo he‚u ¥æ, ²æ„}æì-ytðu Au yÚtto‚T ƒnth y™u ykŒhÚte
«t ÚttÞ Au ‚Útt çã-r™ùÞ…qðof ¥ƒ-‚Œ™L‚h ¨é„S²-ftZðt{tk ytðu÷ ¨æï}æS²-s„‚™t …ŒtÚttuo™t
hË™wk çÐÏæ„}æì-…t™ fhu Au. (12)
¼tðtÚto : ðtÞw y™u rðãw‚T rð™t ftuE…ý ÷tuf™wk yÚtðt «týe™wk hûtý y™u Sð™ Ëk¼ð
™Úte; ítuÚte yu ƒL™u s„‚™t …t÷™{tk «{w¾ Au. (12)
∞Æflãº˝ÊfiÇŸË ¬Á¬flÊ¢‚Êfi ‚ÈÆÃSÿ Áfl‡flÊS◊èÿ¢ ‚¢ ¡fiÿâ œŸÊfiÁŸ–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË— ©Uà lÊÒ—H§13H
…ŒtÚto : ç}æ~æ:-r{ºt, ±L‡æ:-©u»X „wýÞwõ‚, ¥çÎç„:-W¥t{ rðît™, 程{é:-Ë{wÿ, Ðë烱è…]rÚtðe ©„-y™u læñ:-ËqÞo™tu «ftþ su™u Ý:-y{tht {txu }ææ}æã‹„æ}æì-ð]rØ-WL™‚ fhu, „„ì, »±‚uytu ç±Eæ-Ë{M‚ {Ýæç‹æ-Ä™tu™u ¨é„S²-…ŒtÚttuoÚte ftZðt{tk ytðu÷ hË™wk Ðçб梨æ-…t™ fhu÷
§‹ÎíæxÝè-yr‚ Ä™tZâ ðt ÞwØrðãt{tk fwþ¤ ðehs™ ¥S}æ|²}æì-y{tht {txu ¨¢…²„}æì-Ëthe he‚u
S‚u yÚtto‚T rËØ fhu. (13)
¼tðtÚto : rðît™, ƒ¤ðt™ y™u ÄtŠ{f ftuþtæÞût y™u Ëu™t…r‚ rð™t W¥t{ …wÁ»ttÚteo s™tu™tk
rðãt ytrŒ Ä™ ðÄthe þft‚t ™Úte.
su{ r{ºt ytrŒ …tu‚t™t r{ºttu™u Ëw¾ yt…u Au, ‚u{ ftuþtæÞût y™u Ëu™t…r‚ ytrŒ «ò™t
«týeytu™u Ëw¾ yt…u Au. ítuÚte Ëðuoyu yu ƒL™u™wk ËŒt …t÷™ fhðwk òuEyu. (13)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ðtÞw y™u rðãw‚T ytrŒ™t „wýtu™t ðýo™Úte ‚u™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t
yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (108)
Ëqõ‚-109
Áfl sÅÿ¢ ◊Ÿfi‚Ê flSÿfi ßë¿®ÁãŸãº˝ÊfiÇŸË ôÊÊ‚ ©Uà flÊfi ‚¡ÊÃÊŸ˜–
ÉøðuŒ¼t»Þ
459
Ëqõ‚-109
ŸÊãÿÊ ÿÈÆflà¬˝◊fiÁÃ⁄U|Sà ◊s¢ ‚ flÊ¢ Áœÿ¯ flÊ¡ÿãÃËfi◊ÃˇÊ◊˜H§1H
…ŒtÚto : su{ §‹ÎíæxÝè-rðãw‚T y™u su árü„tu[h yÂø™ Au ‚uytu™u §ÓÀÝì-RåAe™u ±S²:suytuyu [tuðeË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo …t÷™ fhu÷ Au ‚u{tk «þkË™eÞ nwk ‚Útt ¿ææ¨:-¿tt‚ts™ Au.
‚uytu™u ðt òýðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u ¨…æ„æÝì-ðt yuf Ëk„ ÚtÞu÷ …ŒtÚttuo™u ©„-y™u ±æ-rðãtÚteo ðt
¿tt…ftu™u }æݨæ-rðþu»t ¿tt™Úte òýðt™e RåAt fhe™u ²é±„ì-Ëðo ðM‚wytu™u ÞÚttÞtuøÞ ftÞtuo{tk «Þwõ‚
fh™th nwk yu™u çã-r™ùÞ…qðof ç±, ¥w²}æì-yLÞtu™t «íÞu W¥t{‚t™e ËtÚtu fnwk, ‚u{ ‚{u …ý
fntu. su {the Ðí}æç„:-«ƒ¤ {r‚ ¥çS„-Au, ‚u{ ‚{the …ý ÚttÞ, Ý, ¥‹²æ-yLÞ ™ ÚttÞ.
su{ nwk ±æ}æì-‚{u ƒL™u yæÞt…f y™u rðãtÚteoÚte ±æ…²‹„è}æì-Ë{M‚ rðãtytu™u ¿tt…f fhtð™the
ç{²}æì-W¥t{ ƒwrØ™u ¥„ÿæ}æì-Ëqû{ fhwk yÚtto‚T frX™ rð»tÞ™u Ëh¤‚tÚte òýwk, ‚u{ ¨:-‚u yæÞt…f
y™u rðãtÚteo }æs}æì-{tht {txu Ëqû{ fhu. (1)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u Wr[‚ Au fu ËíÞ «er‚ y™u …wÁ»ttÚto™t îtht ËŒT rðãt ytrŒ™tu ƒtuÄ
fhtð‚t, yr‚©uc ƒwrØ™u Wí…L™ fhe™u, ÔÞðnth y™u yæÞtí{™e rËrØ fh™tht ftÞtuo yð~Þ
r
Ë
Ø
fhu. (1)
•üÊfifl¢ Á„ ÷ÍfiÁ⁄UŒÊflfiûÊ⁄UÊ flÊ¢ Áfl¡Êfi◊ÊÃÈL§Ã flÊfi ÉÊÊ SÿÊ∂UÊØ–
•ÕÊ ‚Ê◊fiSÿ ¬˝ÿfiÃË ÿÈÆflèÿÊÁ◊ãº˝ÊfiÇŸË SÃÊ◊¯ ¡ŸÿÊÁ◊ Ÿ√ÿfi◊˜H§2H
…ŒtÚto : su ±æ}æì-yu |æéçÚÎ汜æÚæ-yíÞk‚ ƒnw s Ä™™e «tr fhtð™tht §‹ÎíæxÝè-rðãw‚T y™u
¼tir‚f yÂø™ Au ðt su Wõ‚ RLÿtø™e ç±…æ}ææ„é:-rðhtuÄe s{tE S²æHæ„ì-Ët¤tÚte ©„ì, ±æ-yÚtðt
y™u Íæ-yLÞ s™tuÚte Ä™™u y…tðu Au yu nwk ¥Ÿæ±}æì-Ëtk¼¤e [qõÞtu Awk ¥ƒ, çã-yíÞthu ²é±|²æ}æìyu™tÚte ¨æï}æS²-yiïÞo yÚtto‚T Ä™trŒ …ŒtÚttuo™e «tr fh™tht ÔÞðnth™u Ðí²„è-ËBÞfT he‚u yt…ðt
{txu Ýò}æì-™ðe™ S„æï}æ}æì-„wý™t «ftþ™u nwk …ݲæç}æ-«fx fhwk Awk. (2)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtu (™u {txu yu Wr[‚ Au fu ‚uytuyu) rðãwítT ytrŒ …ŒtÚttuo™t „wý„t™
y™u ËBÞfT «Þtu„™t îtht ™ðe™ ‚Útt ftÞo rËrØ fh™tht f÷tÞkºt ytrŒ™wk r™{toý fhe™u y™uf
ftÞtuo™u Ëk…L™ fhe™u Ä{o, yÚto, ft{™e rËrØ fhðe òuEyu. (2)
◊Ê ë¿fik ⁄U®R‡◊Ë®°Á⁄UÁà ŸÊœfi◊ÊŸÊ— Á¬ÃÏÆáÊÊ¢ ‡ÊÄÃË⁄UfiŸÈÆÿë¿fi◊ÊŸÊ—–
460
ßãº˝ÊÁÇŸèÿÊ¢ ∑¢§ flηfiáÊÊ ◊Œ|ãà ÃÊ sº˝Ëfi Áœ·áÊÊfiÿÊ ©U¬SÕfiH§3H
…ŒtÚto : su{ ±ë¯‡æ:-ƒ¤ðt™ s™ su ¥Îíè-su fŒe rð™tþ™u «t Út™th ™Úte „æ-‚u RLÿ
y™u yÂø™ytu™u ËBÞfT he‚u òýe §‹ÎíæçxÝ|²æ}æì-yuÚte çŠæ¯‡ææ²æ:-yr‚ rð[thÞwõ‚ ƒwrØ™e ©ÐSƒï-
460
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ë{e…{tk ÂMÚth fhðt ÞtuøÞ yÚtto‚T ‚u ƒwrØ™e ËtÚtu™t ÞtuøÞ ÔÞðnth{tk ÜU}æì-Ëw¾™u «t fhe™u
}æÎç‹„-yt™krŒ‚ ÚttÞ Au ðt Ëw¾™e [tn™t fhu Au, ‚u{ çЄë‡ææ}æì-hûtt fh™tht ¿tt™e rðît™tu ðt
hûttÚte y™wÞtu„ «t ÚtÞu÷ ðËk‚ ytrŒ }‚wytu™t Úà}æèÝì-rðãtÞwõ‚ ¿tt™ «ftþe™u Ýæ{}ææÝæ:yiïÞo™e ËtÚtu [tne™u àæv„è:-ðt Ët{ÚÞo™u ¥Ýé ²ÓÀ}ææÝæ:-y™wfq¤‚t™e ËtÚtu r™Þ{Bttk ÷tðe™u
y™u yt™krŒ‚ ÚtEyu çã-s Aeyu y™u §ç„-yu{ òýe™u yu rðãtytu™t {q¤™u y{u }ææ, ÀïÎ}æft…eyu ™rn. (3)
¼tðtÚto : yiïÞo™e ft{™tðt¤t {™w»Þtuyu õÞthuÞ …ý rðît™tu™e Ëuðt y™u Ëk„r‚™tu íÞt„
fhe™u ‚Útt ðËk‚ ytrŒ }‚wytu™wk ÞÚttur[‚ rð¿tt™ y™u Ëuð™™u Atuze™u ð‚toð ™ fhðtu òuEyu.
rðãt ‚Útt ƒwrØ™e WL™r‚ y™u ÔÞðnth™e rËrØ «Þí™…qðof fhðe òuEyu. (3)
ÿÈÆflÊèÿʯ ŒflË Áœ·áÊÊ ◊ŒÊÿãº˝ÊfiÇŸË ‚Ê◊fi◊ȇÊÃË ‚ÈfiŸÊÁÖ
ÃÊflfi|‡flŸÊ ÷º˝„SÃÊ ‚ȬÊáÊË •Ê œÊfiflâ ◊œÈfiŸÊ ¬ÎÆñÔU◊å‚ÈH§4H
…ŒtÚto : su ¨æï}æ}æì-yiïÞo™e ©àæ„è-ftÂL‚ fhtð™the Îï±è-Ëðtuo¥t{ rþûtt y™u þt†rðãt ytrŒÚte
«ftþ{t™ ç{¯‡ææ-ƒwrØ }æÎæ²-yt™kŒ™u {txu ²é±æ|²æ}æì-suÚte ftÞtuo™u ¨éÝæïç„-rËØ fhu Au, ‚u ƒwrØÚte
su §‹ÎíæxÝè-rðãw‚T y™u ¼tir‚f yÂø™ ¥Œ¨é-f÷tÄhtu{tk s¤™tk MÚtt™tu{tk }æ{éÝæ-s¤Úte ÐëÑìv„}æìËk…fo yÚtto‚ ËkƒkÄ fhu Au ðt |æÎíãS„æ-su™tÚte W¥t{ Ëw¾ fh™tht ntÚttu™e Ë{t™ „wý ¨éÐæ‡æèËðtuo¥t{ ÔÞðnth ðt ¥çEÝæ-su Ëðo{tk ÔÞt Út™th Au, „æñ-‚u rðãw‚T y™u ¼tir‚f yÂø™ hÚttu{tk
ËBÞfT «Þwõ‚ fhe™u ‚uytu™u ¥æ, {汄}æì-[÷tðu Au. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtu ßÞtk ËwÄe ƒwrØytuLtu W¥t{ rþûtt, W¥t{ rðãt y™u r¢Þt-ftiþ÷Úte Þwõ‚
fh‚t ™Úte, íÞtk ËwÄe ‚uytu rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuoÚte W…fth „úný fhe þf‚t ™Úte. ítuÚte yu™u Þí™…qðof
rËØ fhðt òuEyu. (4)
ÿÈÆflÊÁ◊fiãº˝ÊÇŸË fl‚ÈfiŸÊ Áfl÷ʪ ÃflSÃfi◊Ê ‡ÊÈüÊfl flÎòÊ„àÿfi–
ÃÊflÊ‚lÊfi ’Á„¸Á·fi ÿôÊ •|S◊ã¬˝ øfi·¸áÊË ◊ÊŒÿÕÊ¢ ‚ÈÆÃSÿfiH§5H
…ŒtÚto : nwk ±¨éÝ:-Ä™™wk ç±|ææxæï-Ëuð™ ÔÞðnth{tk ±ë~æãy²ï-ðt su{tk þºtwytu y™u {u½tu™w n™™
ÚttÞ, ‚u Ëk„út{{tk ²é±æ}æì-‚u ƒL™u §‹ÎíæxÝè-rðãw‚T y™u ËtÄthý yÂø™ yæÃæS„}ææ-yíÞk‚ ƒ¤ðt™
y™u ƒ¤™t yt…™tht yu ¨éŸæ±-©ðý fhwk Awk, yuÚte „æñ-‚u ƒL™u Ð홯ü‡æè-ËBÞfT Ëw¾™u «tÂ
fh™tht ¥çS}æÝì-yu Ïæ<ãç¯-Ë{e… ðÄo{t™ ²¿æï-rþÕ…ÔÞðnth™t r™r{¥t ¨é„S²-Wí…L™ fhu÷ rð{t™
ytrŒ hÚt™u ¥æ¨l-«t ÚtE™u }ææβïƒæ}æì-yt™kŒ «Œt™ fhu Au. (5)
¼tðtÚto : {™w»Þtu su™t îtht Ä™tu™wk rð‚hý fhu Au yÚtðt þºtwytu™u S‚e™u Ëtðo¼ti{
htßÞ fhe þfu Au, ‚u (rðãw‚T y™u yÂø™)™tu ‚uytu ftÞo rËrØ™u {txu þt {txu ËBÞfT «Þtu„
ÉøðuŒ¼t»Þ
461
Ëqõ‚-110
fhu ™rn ? (5)
¬˝ øfi·¸®®ÁáÊèÿfi— ¬Îßʄflfi·ÈÆ ¬˝ ¬ÎfiÁÕ√ÿÊ Á⁄UfiÁ⁄UøÊÕ ÁŒfl‡øfi–
¬˝ Á‚ãœÈfièÿ— ¬˝ ÁªÁ⁄UèÿÊfi ◊Á„àflÊ ¬˝ãº˝ÊfiÇŸË Áfl‡flÊ ÷ÈflŸÊàÿãÿÊH§6H
…ŒtÚto : §‹ÎíæxÝè-ðtÞw y™u rðãw‚T ¥‹²æ-ç±Eæ-|æé±Ýæ-y™u Ë{M‚ ÷tuftu™u }æçãy±æ-«þkrË‚
fhtðe™u Œæë„Ýæã±ï¯é-Ëu™tytuÚte «ð]¥t ÚtE™u ÞwØtu{tk ™¯üç‡æ|²:-{™w»ÞtuÚte Ðí, ÐëçƒÃ²æ:-Ëthe he‚u
…]rÚtðe ðt Ðí, 程{é|²:-Ëthe he‚u Ë{wÿtu ðt Ðí, çxæçÚ|²:-Ëthe he‚u …ðo‚tu ðt Ðí, çαp-y™u
Ëthe he‚u ËqÞoÚte Ðí, ¥ç„-çÚçÚ™æƒï-yíÞk‚ WL™r‚ …t{e™u «‚e‚ ÚttÞ Au. yÚtto‚T f÷tÞkºttu™e
ËntÞÚte WL™r‚ fu ð]rØ …t{e™u ft{ yt…u Au. (6)
¼tðtÚto : ðtÞw y™u rðãwítT™e Ë{t™ {nt™ (yLÞ) ftuE ÷tuf ÚtE þf‚t ™Úte, fthý fu
yu ƒL™u Ëðo ÷tuftu™u ÔÞt fheLtu ÂMÚtít Au. (6)
•Ê ÷fi⁄Uâ Á‡ÊˇÊfiâ flÖÊ˝’Ê„Í •S◊Ê° ßfiãº˝ÊÇŸË •flâ ‡ÊøËfiÁ÷—–
ß◊ ŸÈ à ⁄U®R‡◊ÿ— ‚Íÿ¸Ó®Sÿ ÿÁ÷fi— ‚Á¬àfl¢ Á¬Ã⁄UÊfi Ÿ •Ê‚fiŸ˜H§7H
…ŒtÚto : ±ÁæíÏææãê-su™t ð@™e Ë{t™ ƒ¤ y™u ðeÞo Au, ‚uytu §‹ÎíæxÝè-rðãtÚteo y™u yæÞt…ftu !
‚{u ƒL™u su{ §}æï-yu ¨ê²üS²-ËqÞo™t Úà}æ²:-rfhýtu Au y™u „ï-hûtt ytrŒ fhu Au; y™u su{
çÐyæÚ:-r…‚]s™ ²ïç|æ:-su ft{tuÚte Ý:-y{thu {txu ¨çÐy±}æì-Ë{t™ ÔÞðnthtu™e «tr fh™tht ðt
rð¿tt™™u yt…e™u W…fth fh™tht ¥æ¨Ýì-ÚttÞ Au, ‚u{ àæ™èç|æ:-ËBÞfT ftÞo ðt W¥t{ ƒwrØytuÚte
¥S}ææÝì-y{thtu ¥æ, |æÚ„}æì-Mðefth fhtu, ç¨ÿæ„}æì-rþûtt yt…tu y™u Ýé-þe½ú ¥±„}æì-…t¤tu. (yÚtto‚T
hûtý ytrŒ fhtu.)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su ËwrþûttÚte {™w»Þtu{tk ËqÞo Ë{t™ rðãt™t «ftþf y™u {t‚t-r…‚t
Ë{t™ f]…t…qðof hûtt fh™th yæÞt…f Au ‚Útt ËqÞo Ë{t™ «ftrþ‚ ƒwrØ{t™ rðãtÚteo Au, ‚u ƒL™u™tu
r™íÞ Ëífth fhtu. yt f{o rð™t rðãt™e WL™r‚ fŒe Ëk¼ð ™Úte. (7)
¬È⁄U¢ÓŒ⁄UÊ Á‡ÊˇÊfiâ flÖÊ˝„SÃÊS◊Ê° ßfiãº˝ÊÇŸË •flâ ÷⁄Ufi·È–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§8H
…ŒtÚto : su ÐéÚ‹ÎÚæ-þºtwytu™t ™„htu™462
tu rðæðkË fh™tht ðt ±…íãS„æ-su™t rðãtY…e ð@ ntÚt™e
Ë{t™ Au, ‚uytu §‹ÎíæxÝè-W…Œuþ ©ðý yÚtðt W…ÿüt - fh™the ‚wk su{ ç}æ~æ:-r{ºt, ±L‡æ:W¥t{ „wýÞwõ‚, ¥çÎç„:-yL‚rhût, 程{é:-Ë{wÿ, Ðë烱è-©„-y™u læñ:-ËqÞo™tu «ftþ Ý:-y{the
462
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
}ææ}æã‹„æ}æì-WL™r‚ fhtðu Au, ‚u{ ¥S}ææÝì-y{™u „yæì-‚u Wõ‚ …ŒtÚttuo™t rðþu»t ¿tt™™e çàæÿæ„}æìrþûtt yt…tu y™u |æÚï¯é-Ëk„út{ ytrŒ ÔÞðnthtu{tk ¥±„}æì-hûtt ytrŒ fhtu. (8)
¼tðtÚto : su{ r{ºt ytrŒ r{ºt™e hûtt fhe™u ‚u™e WL™r‚ fhu Au. y™u ‚u™u y™wfq¤ ÔÞðnth
fhu Au, ‚u{ W…Œuþ ÷u™th y™u W…Œuþf …hM…h rðãt™e ð]rØ fhe™u «u{Úte r{ºt‚t{tk «ð]]¥t hnu. (8)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk RLÿ y™u yÂø™ þ猙t yÚto™wk ðýo™ Au, ‚uÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e
…qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (109)
Ëqõ‚-110
Ãâ ◊ •¬SÃŒÈfi ÃÊÿà ¬ÈŸ— SflÊÁŒficΔÊ œËÁÃL§øÕÊfiÿ ‡ÊSÿÖ
•ÿ¢ ‚fi◊Èƺ˝ ß„ Áfl‡flŒfi√ÿ— SflÊ„Êfi∑ΧÃSÿ ‚◊Èfi ÃÎåáÊÈà ´§÷fl—H§1H
…ŒtÚto : nu «|æ±:-ƒwrØ{t™ rðît™tu ! ‚{u su{ §ã-yt ÷tuf{tk ¥²}æì-yu ç±EÎïò:-Ë{M‚
«þM‚ „wýtu™u ÞtuøÞ ¨}æéÎí:-Ë{wÿ Au y™u su{ ‚{tht{tk S±æãæÜëU„S²-ËíÞðtýeÚte Wí…L™ ÚtÞu÷
Ä{o™e ©™ƒæ²-fnuðt ÞtuøÞ S±æçÎcÆæ-yr‚ {Äwh„wýðt¤e {èç„:-ƒwrØ àæS²„ï-«þkË™eÞ ÚttÞ
Au ©-ðt su{ }æï-{tht „„}æì-Vu÷tÞu÷t yÚtto‚T Ëðo™u rðrŒ‚ ¥Ð:-ft{ „æ²yæï-…t÷™ fhu Au, „„ì©, ÐéÝ:-‚u{ Vhe ‚tu y{™u Sæ}æì „ëc‡æé„-ËBÞfT ‚] fhtu. (1)
¼tðtÚto : su{ Ë{M‚ hí™tuÚte Þwõ‚ Ë{wÿ rŒÔÞ„wýÞwõ‚ Au, ‚u{ s ÄtŠ{f yæÞt…ftuyu
{™w»Þtu{tk ËíÞf{tuo y™u ËíÞ ƒwrØ™tu «[th fhe™u rŒÔÞ„wýtu™u «rËØ fhðt òuEyu. (1)
•Ê÷ʪÿ¢ ¬˝ ÿÁŒë¿®ãà ∞ßʬÊfi∑§Ê— ¬˝ÊÜøÊ ◊◊ ∑§ ÁøfiŒÊ¬ÿfi—–
‚ÊÒœfiãflŸÊ‚‡øÁ⁄UÃSÿfi ÷ÍÆ◊ŸÊªfi뿮à ‚ÁflÃȌʸ‡ÊÈ·Êfi ªÎÆ„◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu Ðíæ@:-«t[e™ ¥ÐæÜUæ:-htux÷e ytrŒ™tu MðÞk …tf ‚Útt Þ¿ttrŒ f{o ™ fh™th
ËkLÞtËeytu ! yt… su ÜïU, 癄ì-ftuE s™ }æ}æ-{the ¥æв:-rðãt{tk ËBÞfT ÔÞt Útðt™e ft{™t
fhe ²„ì-su ¥æ |ææïxæ²}æì-ËBÞfT ¼tu„ððt™t …ŒtÚttuo{tk «þkrË‚ ¼tu„™e §ÓÀ‹„:-RåAt fhu Au ‚u™u
‚u ¼tu„™u Ðí »ï„Ý-«t fhtu.
nu ¨æñ{‹±Ýæ¨:-Ä™w»Þ ƒtý™u ƒtkÄ™thtytu{tk yíÞk‚ r™…wýtu ! ßÞthu ‚{u |æê}æÝæ-ƒnw s
™çÚ„S²-fhu÷ ft{™t ¨ç±„é:-yiïÞoÚte Þwõ‚ Îæàæé¯:-Œt‚t™t xæëã}æì-½h ¥xæÓÀ„-ytðtu, íÞthu
rs¿ttËwytu yÚtto‚T W…Œuþ ©ðý fh™th™t «íÞu ËíÞÄ{o „úný fhðt™tu ytŒuþ fhtu. (2)
¼tðtÚto : nu „]nMÚt ytrŒ {™w»Þtu ! ‚{u ËkLÞtËeytuÚte ËíÞ rðãtytu™u «t fhe™u, ftuE
Œt™þe÷ {™w»Þ™e ˼t{tk sE™u íÞtk ÞwÂõ‚Úte ƒuËe™u ‚Útt rð™{ú‚tÚte ð‚toð fhe™u rðãt y™u
rð™Þ™tu «[th fhtu. (2)
ÉøðuŒ¼t»Þ
463
Ëqõ‚-110
Ãà‚fiÁflÃÊ flÊfi˘◊ÎÃàfl◊Ê‚ÈfiflŒªÊfis¢ ÿë¿˛UÆflÿfiãà ∞ÃfiŸ–
àÿ¢ ÁøfiìÊ◊‚◊‚Èfi⁄USÿ ÷ˇÊfiáÊ◊∑§¢ ‚ãÃfi◊∑ΧáÊÈÃÊ øÃÈfifl¸ÿ◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu ƒwrØ{t™tu ! ‚{u su ¨ç±„æ-yiïÞo «Œt‚t rðît™ ±:-‚{thu {txu ²„ì-su ¥}æë„y±}æì{tuût¼tð™u ¥æ, ¥¨é±„ì-Ëthe he‚u yiïÞo™tu Þtu„ fhu, „„ì-‚u™u ¥xææïs}æì-«fx Ÿæ±²‹„:-Ëk¼¤tð‚t
Ëðo r¢Þtytu™u »ï„Ý-Ë{òðtu, ¥¨éÚS²-su «týtu{tk h{e hÌttu Au, ‚u {u½™wk ™}æ¨}æì-su{tk Ëðo
¼tus™ fhu Au yÚtto‚T su™tÚte Wí…L™ ÚtÞu÷ yL™™u Ëðo ythtu„u Au. y²}æì-‚u |æÿæ‡æ}æì-ËqÞo™t «ftþ™u
„¤e sðt 癄ì-Ë{t™, ™„é±ü²}æì-su{tk Ä{o-yÚto-ft{-{tuût Au yuðt »ÜU}æì-yuf ¨‹„}æì-…tu‚t™t
ð‚toð™u ¥ÜëU‡æé„-fhtu. (3)
¼tðtÚto : nu rðît™tu ! su{ ðtŒ¤tkytu «tý …tu»tf yL™ y™u s¤ ytrŒ …ŒtÚttuo™tu Œt‚t ƒ™e™u
Ëw¾ …ntU[tzu Au, ‚u{ s ‚{u …ý rðãt™t Œt‚t ƒ™e™u, rðãtÚteoytu™u rðît™ ƒ™tðe™u ©uc W…fth
fhtu. (3)
Áflc≈˜flË ‡Ê◊Ëfi Ã⁄UÁáÊàflŸfi flÊÉÊÃÊ ◊ûʸÊfi‚— ‚ãÃÊfi •◊ÎÃàfl◊ÊfiŸ‡ÊÈ—–
‚ÊÒœãflŸÊ ´§÷fl— ‚Í⁄UfiøˇÊ‚— ‚¢flà‚⁄U ‚◊fi¬Îëÿãà œËÁÃÁ÷fi—H§4H
…ŒtÚto : su ¨æñ{‹±Ýæ:-©uc ¿tt™ðt™ ¨êÚ™ÿæ¨:-yÚtto‚T su™wk ¿tt™ «ƒ¤ Au ±æÍæ„:-ðt ðtýe™u
Ëthe he‚u fnu™th, Ëtk¼¤™th }æœææü¨:-{hðt y™u Sððtðt¤t «|æ±:-ƒwrØ{t™ s™ ¨¢±y¨Úïð»to{tk {èç„ç|æ:-r™hk‚h …wÁ»ttÚtoÞwõ‚ ft{tuÚte ftÞo rËrØ™tu ¨}æÐëÓ²‹„-ËkƒkÄ ht¾u Au yÚtto‚T ft{™e
he‚ ht¾u Au, ‚uytu „Úç‡æy±ïÝ-þe½ú‚tÚte ç±cÅì±è-ÔÞt Út™th àæ}æè-ft{tu™u ¨‹„:-fh‚t ¥}æë„y±}æì{tuût¼tð™u ¥æ‹æàæé:-«t ÚttÞ Au - fhu Au. (4)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu «r‚ ûtý W¥t{ …wÁ»ttÚto fhu Au, ‚uytu {tuût ËwÄe™t …ŒtÚttuo™u «t fhe™u
Ëw¾e ÚttÞ Au. yt¤Ëw {™w»Þtu fŒtr… Ëw¾ «t fhe þf‚t ™Úte. (4)
ˇÊòÊfiÁ◊fl Áfl ◊fi◊ÈÆSáfiŸŸ° ∞∑§¢ ¬ÊòÊfi◊ÎÆ÷flÊ ¡„fi◊ÊŸ◊˜–
©U¬fiSÃÈÃÊ ©U¬◊¢ ŸÊœfi◊ÊŸÊ •◊fiàÿ¸·ÈÆ üÊflfi ßë¿®◊ÊfiŸÊ—H§5H
…ŒtÚto : su ©ÐS„é„æ:-rf™thu ytð™thtÚte «þkËt™u «t ÚtÞu÷ ÝGæ{}ææÝæ:-yLÞtuÚte …tu‚t™t
r«Þs™Úte Þt[™t fhu÷ ¥}æy²ïü¯é-yrð™tþe …ŒtÚttuo{tk Ÿæ±:-yL™™u §ÓÀ}ææÝæ:-RåAe™u «|æ±:ƒwrØ{t™tu „ï…ÝïÝ-…tu‚t™e W¥tus™tÚte ÿæï~æç}æ±-¾u‚h™e Ë{t™ …ïã}ææÝ}æì-«Þí™tuÚte rËØ fhtð™tht
»ÜU}æì-yuf ©Ð}æ}æì-W…{tY… yÚtto‚T yr‚
464©uc Ðæ~æ}æì-¿tt™tu™t Ë{qn™wk ç±, }æ}æé:-rðþu»t {t™ fhu
Au, ‚uytu Ëw¾™u «t fhu Au. (5)
¼tðtÚto : su{ ÷tuftu ¾u‚h™u ¾uze™u, (‚u{tk) ƒes ðtðe™u, ‚u™e hûtt fhe™u, ‚uÚte yL™ ytrŒ
«t fhe™u ‚Útt ‚u™wk ¼tus™ fhe™u yt™krŒ‚ ÚttÞ Au, ‚u{ ðuŒtuõ‚ f÷t-ftiþ÷Úte «þkË™eÞ Þt™tu™u
464
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
h[e™u, ‚u{tk ƒuËe™u, ‚u™u [÷tðe™u, yLÞ Œuþ{tk sE™u ‚Útt ÔÞðnth îtht yÚtÔtt htßÞ þtË™
îtht Ä™ «t fhe™u ÷tuftu Ëw¾e ÚttÞ Au. (5)
•Ê ◊fiŸË·Ê◊ãÃÁ⁄UfiˇÊSÿ ŸÎèÿfi— dÈÆøflfi ÉÊÎÆâ ¡Èfi„flÊ◊ ÁflkŸÊfi–
Ã⁄U®RÁáÊàflÊ ÿ Á¬ÃÈ⁄UfiSÿ ‚|‡ø⁄U ´§÷flÊ flÊ¡fi◊L§„|ãŒflÊ ⁄U¡fi—H§6H
…ŒtÚto : ²ï-su «|æ±:-ËqÞo™t rfhýtu „Úç‡æy±æ-þe½ú‚tÚte ±æ…}æì-…]rÚtðe ytrŒ yL™ …h ¥LãÝìythtuný fhe™u = [ze™u y™u çα:-«ftþÞwõ‚ ytftþ™e {æÞ{tk Ú…:-÷tufËBtqn™u ¨çpÚï-«tÂ
ÚttÞ Au, y™u ¥S²-yu ¥‹„çÚÿæS²-ytftþ™e {æÞ{tk rðã{t™ ÚtE Ýë|²:-{™w»Þtu™u {txu dé™ï±su{ nð™ fhðt™t …tºtÚte Ît]‚™u ntu{u, ‚u{ Íæë„}æì-s¤ ‚Útt çЄé:-yL™™u «t fhtðu Au, ‚u™t
Ëtr™æÞÚte y{u ç±Îì}æÝæ-suÚte rðît™ Ë‚T-yË‚T ™tu rð[th fhu Au, ‚u ¿tt™Úte }æÝè¯æ}æì-rð[thðt¤e
ƒwrØ™u ¥æ, …éã±æ}æì-„úný fheyu. (6)
¼tðtÚto : su{ yu ËqÞo™tk rfhýtu ÷tuf-÷tuftL‚h …h ythtuný fhe™u þe½ú s¤ ðhËtðe™u ‚Útt
yti»trÄytu™u Wí…L™ Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhu Au, ‚u{ htò ytrŒ s™ «òytu™u Ëw¾e fhu. (6)
´§÷ÈŸ¸ ßãº˝— ‡Êflfi‚Ê ŸflËfiÿÊŸÎÆ÷Èflʸ¡fiÁ÷fl¸‚ÈfiÁ÷fl¸‚Èfi®Œ¸®ÁŒ—–
ÿÈÆc◊Ê∑¢Ó§ ŒflÊ •fl‚Ê„fi®ÁŸ Á¬˝ÿ3>Á÷ ÁÃfi®cΔ®◊ ¬Îà‚ÈÆÃË⁄U‚ÈfiãflÃÊ◊˜H§7H
…ŒtÚto : su ݱè²æÝì-yíÞk‚ ™ðe™ «|æé:-ƒnw s rðãtytu™tu «ftþ fh™th rðît™ su{ §‹Îí:ËqÞo …tu‚t™t «ftþ y™u ytf»toýÚte Ëðo™u yt™kŒ yt…u Au, ‚u{ à汨æ-rðãt y™u Ëwrþûtt™t ƒ÷Úte
Ý:-y{™u Ëw¾ yt…u ðt su «|æé:-Äeh ƒwrØ yt…w y™u ËÇÞ‚t™tu «ftþ fh™th ±æ…ïç|æ:-rð¿tt™,
yL™ y™u Ëk„út{tuÚte ðt ±¨éç|æ:-[¢ð‚eo htßÞ ytrŒ Ä™Úte ±¨é:-yt… Ëw¾{tk ðtË fhðt y™u
ÎçÎ:-yLÞtu™t Ëw¾tu™t Œt‚t Atu, ‚u™tÚte …tu‚t™t htßÞ™t y™u Ëu™ts™tu™t ¥±¨æ-hûtt ytrŒ
ÔÞðnth™e ËtÚtu ð‚o{t™ Îï±æ:-rðãt y™u Ëwrþûtt™u [tn‚t y{u rðît™tu çÐí²ï-«er‚ Wí…L™ fh™tht
¥ãçÝ-rŒðË{tk ¥¨é‹±„æ}æì-©uc yiïÞo™t rðhtuÄe ²éc}ææÜU}æì-‚{u þºtws™tu™e Ðëy¨é„è:-‚u Ëu™tytu™u
su ËkƒkÄ fhtð™thtytu™u yiïÞo …ntU[tz™the Au ¥ç|æ-ËL{w¾ ç„cÆï}æ-ÂMÚt‚ ÚttÞ yÚtto‚T r‚hMfth
fhu. (7)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo …tu‚t™t «ftþÚte ‚usMðe ƒ™e Ëðo [u‚™-y[u‚™ …ŒtÚttuo™tk Sð™™t r™r{¥tÚte
ytFtrŒ‚ fhu Au, ‚u{ rðît™ þqhðehtu y™u rðît™ r™…wý ËntÞftuÚte Þwõ‚ y{u ÷tuftu Ëwrþrût‚
y™u Óü-…wü …tu‚t™e Ëu™tytuÚte, Ëu™tytu Ërn‚, þºtwytu™u nhtðe™u ‚Útt ÄtŠ{f «òytu™wk ËBÞfT
…t÷™ fhe™u [¢ð‚eo htßÞ™wk r™hk‚h Ëuð™ fheyu. (7)
ÁŸ‡ø◊¸Ó®áÊ ´§÷flÊ ªÊ◊fiÁ¬¥‡Êà ‚ flà‚ŸÊfi‚ΡÃÊ ◊ÊÃ⁄U¢ ¬ÈŸfi—–
Éøðu
Œ¼t»Þ
465
Ëqõ‚-111
‚ÊÒœfiãflŸÊ‚— Sfl¬SÿÿÊfi Ÿ⁄UÊ Á¡fl˝Ë ÿÈflÊfiŸÊ Á¬Ã⁄UÊfi∑ΧáÊÊßH§8H
…ŒtÚto : nu «|æ±:-ƒwrØ{t™ {™w»Þtu ! ‚{u ™}æü‡æ:-[thtÚte xææ}æì-„tÞ™u çÝÚôŒæàæ„-r™hk‚h yðÞðe
fhtu yÚtto‚T [thtu ð„uhu™t ¾t™-…t™Úte …wü fhtu ÐéÝ:-…ùt‚T ±y¨ïÝ-‚u™t ðtAhzt™e ËtÚtu }ææ„Ú}æì{t‚t „tÞ™u ¨}æ¨ë…„-Þwõ‚ fhtu.
nu SææñŠæ‹Ãæ‹ææSæ:-Ä™wŠðãtfwþ¤ ÝÚ:-y™u ÔÞðnthtu™u ÞÚttÞtuøÞ ð‚o™tht rðît™tu ! ‚{u S±ÐS²²æsu{tk ËwkŒh ft{ ƒ™u ‚u r™…wý‚tÚte ç…±íè-©uc Sð™Þwõ‚ ð]Ø çЄÚæ-…tu‚t™t {t‚t-r…‚t™u ²é±æÝæÞwðtðMÚttðt¤t Ë{t™ ¥ÜëU‡ææï„Ý-r™hk‚h fhtu. (8)
¼tðtÚto : …qðtuoõ‚ f{o rð™t ftuE…ý htßÞ fhe þf‚t ™Úte, ítuÚte yu™u {™w»Þtuyu ËŒt fhðt
òuEyu. (8)
flÊ¡fiÁ÷ŸÊ¸ flÊ¡fi‚ÊÃÊflÁflb®KÎ÷ÈÆ◊Ê° ßfiãº˝ ÁøòÊ◊Ê ŒfiÁ·¸ ⁄UÊœfi—–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§9H
…ŒtÚto : nu §‹Îí-…h{iïÞoÞwõ‚ Ëu™tæÞût ! «|æé}ææ‹æì-su™t «þkrË‚ ƒwrØ{t™ s™ rðã{t™ Au,
‚u yt… Ý:-y{thu {txu su Úæ{:-Ä™™u ç}æ~æ:-r{ºt, ±L‡æ:-©uc„wýÞwõ‚, ¥çÎç„:-yL‚rhût, 程{é:Ë{wÿ, Ðë烱è-…]rÚtðe ©„-y™u læñ:-ËqÞo™tu «ftþ }ææ}æã‹„æ}æì-WL™‚ ƒ™tðu „„ì-‚u ç™~æ}æì-yŒT¼w‚
Ä™™u ¥ç±Çì çÉ-ÔÞt Úttytu yÚtto‚T Ëðo he‚u Ë{òu y™u Ý:-y{™u ±æ…ïç|æ:-yL™trŒ Ët{„úeytuÚte
±æ…¨æ„æñ-Ëk„út{{tk ¥æÎ<¯-ytŒhÞwõ‚ fhtu. (9)
¼tðtÚto : ftuE…ý Ëu™t…r‚ ƒwrØ{t™tu™t ËnÞtu„ rð™t þºtwytu™u S‚e þf‚t ™Úte. (9)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ƒwrØ{t™tu™tk ftÞtuo y™u „wýtu™wk ðýo™ Au, yuÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e
…qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (110)
Ëqõ‚-111
ÃˇÊŸ˝Õ¯ ‚ÈÆflÎï ÁflkŸÊ¬fi‚SÃˇÊã„⁄UËfi ßãº˝flÊ„Ê flηfiáfl‚Í–
ÃˇÊfi|ã¬ÃÎèÿÊfi◊ÎÆ÷flÊ ÿÈflmÿSÃˇÊfiãflà‚Êÿfi ◊ÊÃ⁄U¯ ‚øÊ÷Èflfi◊˜H§1H
…ŒtÚto : su çЄë|²æ}æì-Mðt{e y™u rþûtt yt…™th™e Þwõ‚ ç±Îì }æÝæШ:-su™t yr‚ rð[thÞwõ‚
f{o Au, ‚uytu «|æÃæ:-r¢Þt{tk [‚wh {u½tðes™ ±ë¯‡±¨ê-su™t{tk rðãt y™u rþÕ…r¢Þt™t ƒ¤Úte
Þwõ‚ {™w»Þ r™ðtË fhu Au - fhtðu Au, ãÚè-‚u
466 yuf MÚtt™Úte ƒeò MÚtt™u þe½ú …ntU[tzu ‚Útt §‹Îí±æãæ…h{iïÞo™u «t fhtð™tht s¤ y™u yÂø™™u „ÿæ‹æì-yr‚ Ëqû{‚t™e ËtÚtu rËØ fhu ðt ¨é±ë„}æì©uc ftuc …h ftucÞwõ‚ Úƒ}æì-rð{t™ ytrŒ hÚt™u „ÿæ‹æì-rðM‚]‚ fhu ‚Útt ±y¨æ²-Ëk‚t™™u {txu
¨™æ|æé±}æì-rðþu»t ¿tt™™e ¼tð™t fhtð‚e }ææ„Ú}æì-{t‚t™wk ²é±„ì-r{÷™ su{ ÚttÞ, ‚u{ „ÿæÝì-‚u™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
466
WL™r‚
fhtðu ‚u yrÄf yiïÞo™u «t ÚttÞ. (1)
É
¼tðtÚto : rðît™tu ßÞtk ËwÄe yt ËkËth{tk ftÞo-„wýtu™tk Œþo™ ‚Útt …heûtt îtht fthý™t «íÞu
«ð]¥t Út‚t ™Úte, íÞtk ËwÄe ‚uytu rþÕ…rðãt™e rËrØ fhe þf‚t ™Úte. (1)
•Ê ŸÊfi ÿôÊÊÿfi ÃˇÊà ´§÷ÈÆ◊mÿ— ∑˝§àfl ŒˇÊÊfiÿ ‚Ȭ˝¡ÊflfiÃËÁ◊·fi◊˜–
ÿÕÊ ˇÊÿÊfi◊ ‚fl¸ÓflË⁄UÿÊ Áfl‡ÊÊ Ã㟗 ‡Êhʸÿ œÊ‚ÕÊ |Sflfi|ãº˝ÿ◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu ƒwrØ{t™tu ! ‚{u Ý:-y{the ²¿ææ²-suÚte …hM…h …ŒtÚto r{© fhðt{tk ytðu Au
‚u rþÕ…r¢Þt™e rËrØ {txu ðt ÜíUyÃæï-W¥t{ ¿tt™ y™u LÞtÞ™wk ft{ y™u Îÿææ²-ƒ¤™u {txu «|æé}æ„ìsu{tk «þkrË‚ {uÄtðe yÚtto‚T ƒwrØ{t™ s™ rðã{t™ Au, ‚u ±²:-Sð™™u ‚Útt ¨éÐí…汄è}æì-su{tk
Ëthe «ò rðã{t™ ntuÞ yÚtto‚T «òs™ «ËL™ ntuÞ §¯}æì-‚u RåAu÷t yL™™u ¥æ„ÿæ„-ËBÞfT
Wí…L™ fhtu, ²ƒæ-su{ y{u ¨±ü±èÚ²æ-Ë{M‚ ðehtuÚte Þwõ‚ ç±àææ-«ò™e ËtÚtu ÿæ²æ}æ-r™ðtË
fheyu, ‚{u …ý «ò™e ËtÚtu r™ðtË fhtu ðt su{ y{u àæÎì{æü²-ƒ¤™u {txu „„ì-‚u ¨é, §ç‹Îí²}æìW¥t{ rð¿tt™ y™u Ä™™u Äthý fheyu, ‚u{ ‚{u …ý Ý:-y{the ƒ¤ «tr {txu W¥t{ ¿tt™
y™u Ä™™u {樉æ-Äthý fhtu. (2)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk rðît™tu™e ËtÚtu yrðît™ y™u yrðît™tu™e ËtÚtu rðît™ r™íÞ «u{…qðof
ÔÞðnth fhu. yu f{o rð™t rþÕ…rðãt™e rËrØ, «ò{tk ƒ¤ y™u W¥t{ «òytu Út‚e ™Úte. (2)
•Ê ÃfiˇÊà ‚ÊÁÃ◊S◊èÿfi◊Î÷fl— ‚ÊÁÃ¥ ⁄UÕÊfiÿ ‚ÊÁÃ◊fl¸®fià Ÿ⁄U—–
‚ÊÁÃ¥ ŸÊ ¡ÒòÊË¥ ‚¢ ◊fi®„à Áfl‡fl„Êfi ¡ÊÁ◊◊¡ÊfiÁ◊¥ ¬ÎÃfiŸÊ‚È ‚ˇÊÁáÊfi◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu «|æÃæ:-rþÕ…rðãt{tk yr‚ r™…wý ÝÚ:-{™w»Þtu ! ‚{u ¥S}æ|²}æì-y{tht {txu ç±Eãæ«r‚rŒ™ Úƒæ²-rð{t™ ytrŒ Þt™ Ë{qn™e rËrØ {txu ¨æç„}æì-y÷„ rð¼t„ fhðt ‚Útt ¥±ü„ïW¥t{ ½tuzt™u {txu ¨æç„}æì-swŒt-swŒt ÎttuztytuLte r~tûttLtu ¥æ, yæÿæyæ-ËÔto heítu rËØ fhtu yLtu Œæëyæ‹ææSæéËuLttytuBttk Sææçyæ}æì-rðãtrŒ Ëðtuo¥t{ …ŒtÚto ðt …æç}æ}æì-«rËØ y™u ¥…æç}æ}æì-y«rËØ ¨ÿæç‡æ}æìËn™þe÷ þºtwytu™u S‚e™u Ý:-y{tht {txu …ñ~æè}æì-S‚ yt…™the ¨æç„}æì-W¥t{ ¼Âõ‚™u ¨}æì,
}æãï„-ËBÞfT «þkrË‚ fhtu. (2)
¼tðtÚto : su rðît™tu y{tht hûtf y™u þºtw™t rðsÞf‚to Au, ‚uytu™tu Ëífth y{u r™hk‚h
fheyu. (3)
´§÷ÈÆˇÊáÊÁ◊ãº˝◊Ê „Èfifl ™§Ãÿfi ´§÷ÍãflÊ¡Êfiã◊L§Ã— ‚Ê◊fi¬ËÃÿ–
©U÷Ê Á◊òÊÊflLfi§áÊÊ ŸÍÆŸ◊|‡flŸÊ à ŸÊfi Á„ãflãÃÈ ‚ÊÃÿfi Áœÿ Á¡·H§4H
…ŒtÚto : nwk ª„²ï-hûtt ytrŒ ÔÞðnth™u {txu «|æéÿæ‡æ}æì-su ƒwrØ{t™tu™u ðËtðu ðt Ë{òðu
Au ‚u §‹Îí}æì-…h{iïÞoÞwõ‚ W¥t{ ƒwrØ{t™™tu ¥æãé±ï-ËBÞfT Mðefth fhwk Awk.
nwk ¨æï}æÐ脲ï-…ŒtÚttuoÚte ftZu÷t hË™u …t™th Þ¿t™u {txu ±æ…æÝì-su yíÞk‚ ¿tt™ðt™ }æL„:-
ÉøðuŒ¼t»Þ
467
Ëqõ‚-112
y™u «íÞuf }‚w{tk yÚtto‚T Ë{Þ Ë{Þ …h Þ¿t fhLtth ðt fhtð™th «|æê‹æì-}Âíðs Au, ‚u ƒwrØ{t™tu™tu
Mðefth fhwk Awk.
nwk ©|ææ-ƒL™u ç}æ~ææ±L‡ææ-Ëðo™t r{ºt, ËðoÚte ©uc, ¥çEÝæ-Ë{M‚ Ëðtuo¥t{ „wýtu{tk hnu™tht,
yæÞt…f y™u rðãtÚteoytu™tu Mðefth fhwk Awk, su ç{²ï-W¥t{ ƒwrØ™e «tr {txu ¨æ„²ï-ðt Ëkrð¼t„™u
{txu ðt ç…¯ï-þºtwytu™u S‚ðt™u Ý:-y{™u Ë{òððt y™u ð]rØ fhðt™u Ë{Úto Au, „ï-rðît™s™
y{™u ÝêÝ}æì-r™ùÞÚte ç㋱‹„é-ð]rØ fhu y™u Ë{òðu. (4)
¼tðtÚto : su ÷tuftu, r¢Þt{tk r™…wý ytÂs™tu™e Ëuðt fhu Au, ‚uytu Ëwrþûtt y™u rðãtÞwõ‚
ƒwrØ™u «t fhe™u ‚Útt þºtwytu™u S‚e™u þt {txu ™ ð]rØ fhu-WL™‚ ƒ™u ? (4)
´§÷È÷¸⁄UÊfiÿ ‚¢ Á‡Êfi‡ÊÊÃÈ ‚ÊÁÃ¥ ‚fi◊ÿ¸®Á¡mÊ¡Êfi •S◊Ê° •fiÁflc≈È–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H§5H
…ŒtÚto : nu {uÄtðe ¨}æ²üç…„ì-Ëk„út{tu{tk S‚™tht «|æé:-«þkrË‚ rðît™ ! ±æ…:-ðu„trŒ„wý
Þwõ‚ yt… |æÚæ²-Ëk„út{ {txu ytðu÷ þºtwytu™tu ¨¢çàæàææ„é-Ëthe he‚u ™tþ fhtu, ¥S}ææÝì-y{the
¥ç±cÅé-hûtt ytrŒ fhtu, su{ Ý:-y{tht {txu su ç}æ~æ:-r{ºt, ±L‡æ:-©uc „wýÞwõ‚ ¥çÎç„:-rðît™
程{é:-Ë{wÿ Ðë烱è-…]rÚtðe ©„-y™u læñ:-ËqÞo™tu «ftþ }ææ}æã‹„æ}æì-rËØ fhu, WL™r‚ fhtðu, ‚u{
s yt… „„ì-‚u ¨æç„}æì-…ŒtÚttuo™u …]ÚtfT-…]ÚtfT fhðt y{tht {txu rËØ fhtu. (5)
¼tðtÚto : rðît™tu™wk yu …ý {wÏÞ ft{ Au fu ‚uytu rs¿ttËw y¿tt™e rðãtÚteo™u Ëwrþûtt y™u
rðãt™tk Œt™Úte WL™r‚ fhtðu. su{ r{ºt ytrŒ yÚtðt «tý ytrŒ Ëðo™e ð]rØ fhe - WL™r‚ fhe
Ëw¾e fhu Au, ‚u{ s rðît™tu …ý ð‚toð fhu. (5)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ƒwrØ{t™tu{tk „wýtu™t ðýo™Úte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e
ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (111)
Ëqõ‚-112
߸›U lÊflÊfi¬ÎÁÕflË ¬ÍÆfl¸ÁøfiûÊÿ˘ÁÇŸ¥ ÉÊ◊Z ‚ÈÆL§ø¢ ÿÊ◊fiÁãŸc≈®ÿfi–
ÿÊÁ÷÷¸®⁄Ufi ∑§Ê⁄U◊¢‡ÊÊfiÿ Á¡ãflfiÕSÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§1H
…ŒtÚto : nu ¥çE‹ææ-rðãtytu{tk ÔÞt Út™th yæÞt…f y™u W…Œuþf ! yt… su{ ²æ}æÝì{t„o{tk Ðê±ü癜æ²ï-…qðo rðît™tuÚte Ëkr[‚ fhu÷ §cŲï-RÂåA‚ Ëw¾™u {txu læ±æÐë烱è-ËqÞo™tu «ftþ
y™u ¼qr{ ²æç|æ:-su™e ªç„ç|æ:-hûttytuÚte Þwõ‚ |æÚï-Ëk„út{{tk Íæ}æü}æì-«‚t…Þwõ‚ ¨éL™}æì-ËBÞfT
468
«Œe y™u Ár[fthf ¥çxÝ}æì-rðãw‚TY… yÂø™™u «t ÚttÞ Au, ‚u{ „æç|æ:-‚u hûttytuÚte ¥¢àææ²¼t„™u {txu ÜUæÚ}æì-su{tk r¢Þt fhu Au ‚u rð»tÞ™u ¨é, ç…y±²:-W¥t{‚tÚte «t ÚttÞ Au ©-‚tu ftÞo
rËrØ fhðt {txu ¥æxæ„}æì-ËŒt ytðu yu nu‚wÚte nwk §fï-yt…™e M‚wr‚ fhwk Awk. (1)
468
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ «ftþÞwõ‚ ËqÞtorŒ y™u «ftþhrn‚ ¼qr{ ytrŒ ÷tuf Ëðo™t ½h
ytrŒ™t [Þ™ y™u ytÄth {txu ntuÞ Au, ‚Útt rðãwítT™e ËtÚtu yu çtLLtu ËkƒkÄ ht¾e™u Ëðo™t Äthýf‚to
Au, ‚u{ ‚{u …ý «òytu{tk ð‚toð fhtu. (1)
ÿÈÆflʌʸŸÊÿfi ‚ÈÆ÷⁄UÊfi •‚‡øÃÊ ⁄UÕ◊Ê ÃfiSÕÈfl¸ø‚¢ Ÿ ◊ãÃfifl–
ÿÊÁ÷Áœ¸ÿÊ˘flfiÕ— ∑§◊¸®fiÁãŸc≈®ÿ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§2H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-yæÞt…f y™u W…Œuþf rðît™tu ! ¨é|æÚæ:-su ËBÞfT Äthý y™u …tu»tý
f‚to y™u yt™kŒ™u rËØ fh™tht Au ðt ¥¨p„:-su ftuE ®™rŒ‚ f{o y™u fwËk„{tk ™ {¤u ‚u
Ëßs™ }æ‹„±ï-rðþu»t òýðt {txu su{ ±™¨¢, Ý-Ëðo™e «þkËt™e ËtÚtu rðÏÞt‚ fhu÷ yíÞk‚
ƒwrØ{t™ rðît™s™™u «t ÚttÞ, ‚u{ ²é±æï:-yt…™t Úƒ}æì-su rð{t™ ytrŒ Þt™™u ¥æ, „Sƒé:ËBÞfT «t ÚtE™u ÂMÚth ÚttÞ Au, ‚u™e ËtÚtu ©-y™u ²æç|æ:-su™tÚte ç{²:-©uc ƒwrØytu™u ÜU}æüÝìft{™e ðå[u §cŲï-RÂåA‚ Ëw¾™u {txu ¥±ƒ:-ht¾u Au, „æç|æ:-‚u ªç„ç|æ:-hûttytu™e ËtÚtu ‚{u
ÎæÝæ²-Ëw¾ yt…ðt {txu y{tht «íÞu ¨é, ¥æ, xæ„}æì-Ëthe he‚u ytðtu. (2)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su ‚{™u ƒwrØ «t fhtðu, ‚uytu™e ‚{u ËðoÚtt Ëwhûtt fhtu. su{ yt…
÷tuftu ‚uytu™e Ëuðt fhu, ‚u{ ‚uytu …ý ‚{™u þw¼ rðãt™tu ƒtuÄ fhtðu. (2)
ÿÈÆfl¢ Ãʂʯ ÁŒ√ÿSÿfi ¬˝‡ÊÊ‚fiŸ Áfl‡ÊÊ¢ ˇÊfiÿÕÊ •◊ÎÃfiSÿ ◊Ö◊ŸÊfi–
ÿÊÁ÷fiœ¸ŸÈ◊Sfl¢1> Á¬ãflfiÕÊ Ÿ⁄UÊ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§3H
…ŒtÚto : nu ÝÚæ-rðãt, ÔÞðnth{tk «Ät™ ¥çEÝæ-yæÞt…f y™u W…Œuþfs™tu ? ²é±}æì-‚{u
ƒL™u çÎòS²-yíÞk‚ þwØ ¥}æë„S²-™tþhrn‚ …h{tí{t™t }æÁ}æÝæ-y™k‚ ƒ¤™e ËtÚtu su …h{tí{t™t
ËkƒkÄ{tk «òs™ Au „æ¨æ}æì-‚uytu™e ç±àææ}æì-«òytu™u Ðíàææ¨Ýï-rþûtt fhðt{tk ÿ沃:-r™ðtË fhtu
Atu; ©-y™u ²æç|æ:-suytu™e ªç„ç|æ:-hûttytuÚte ¥S±}æì-su Œwü ft{™u Wí…L™ fh‚e ™Úte ‚u {ïÝé}æìËðo Ëw¾™e ð»tto fh™the ðtýe™wk çЋÃæƒ:-Ëuð™ fhtu Atu, „æç|æ:-‚u hûttytu™e ËtÚtu ¨é, ¥æ, xæ„}æìy{™u Ëthe he‚u «t Úttytu. (3)
¼tðtÚto : ‚u rðît™tu s ÄLÞ Au, fu su «òs™tu™u rðãt, Ëwrþûtt y™u Ëw¾™e ð]rØ™u {txu
«ËL™ fhu Au ‚Útt ‚uytu™t þheh y™u ytí{t™tk ƒ¤™e r™íÞ Ôt]rØ fhu Au. (3)
ÿÊÁ÷— ¬Á⁄UfiÖ◊Ê ÃŸfiÿSÿ ◊Ö◊ŸÊfi Ám◊ÊÃÊ ÃÍƷȸ Ã⁄UÁáÊfiÁfl¸÷Í·fiÁÖ
ÿÊÁ÷fi|SòÊ◊ãÃÈÆ⁄U÷fiflÁmøˇÊáÊSÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§4H
ÉøðuŒ¼t»Þ
469
Ëqõ‚-112
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-rðãt y™u W…Œuþ™e «tr fhtð™tht rðît™tu ! ²æç|æ:-su™tÚte çm}ææ„æƒL™u yÂø™ y™u s¤™wk «{tý fh™th „ê¯éü-þe½ú fh™thtytu{tk „Úç‡æ:-WA¤ðt Ë{t™ ðu„ðt™
ÐçÚÁ}ææ-Ëðoºt „{™ fh‚tu ðtÞw „ݲS²-…tu‚t™tÚte Wí…L™ yÂø™™t }æÁ}æ‹ææ-ƒ¤Úte ¨é, ç±|æê¯ç„ËBÞfT Ëwþtur¼‚ ÚtE™u ©-‚Útt ²æç|æ:-su™tÚte ç~æ}æ‹„é:-f{o, W…tË™t y™u ¿tt™ rðãt™u {t™™th
ç±™ÿæ‡æ:-rðrðÄ he‚u Ëðo rðãtytu™u «íÞût fhtð™th ¥|汄ì-ÚttÞ Au, „æç|æ:-‚u™e ªç„ç|æ:hûttytu™e ËtÚtu Ëðo y{™u rðãt yt…ðt {txu ¥æ, xæ„}æì-«t Úttytu. (4)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu «týtu™e Ë{t™ «u{¼tðÚte y™u ËkLÞtËe™e Ë{t™ W…fth ¼tðÚte Ëðo™e
rðãt ËkƒkÄe WL™r‚ fhðe òuEyu. (4)
ÿÊ÷Ëfi ⁄U®R÷¢ ÁŸflÎfiâ Á‚Ã◊jK ©UmãŒfiŸ◊Ò⁄Ufiÿâ SflfiºÎ¸Æ‡Ê–
ÿÊÁ÷— ∑§áfl¢ ¬˝ Á‚·Êfi‚ãÃ◊Êflfiâ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§5H
…ŒtÚto : ¥çEÝæ-yæÞt…f y™u W…Œuþftu ! ‚{u ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûttytuÚte 稄}æì-þwØ
Ä{oÞwõ‚ çݱë„}æì-r™hk‚h Mðefth fhu÷ þt† ƒtuÄ™e Úï|æ}æì-M‚wr‚ y™u ±‹ÎÝ}æì-„wý «þkËf™u S±:Ëw¾™u gàæï-òuðt™u {txu ¥Îì |²:-s¤Úte ©„, »ïÚ²„}æì-«uhýt fhtu; y™u ²æç|æ:-suÚte 稯樋„}æìrð¼t„ fhðt™e RåAt fh™th ÜU‡±}æì-ƒwrØ{t™ rðît™ Ðí, ¥æ±„}æì-hûtt fhtu, „æç|æ; ©:-‚uytu™e
hûttytu™e y{tht «íÞu ¨é, ¥æ, xæ„}æì-©uc‚tÚte ytðtu. (5)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu rðît™tu™e Ëwhûtt fhe™u, ‚uytuÚte rðãt «t fhe™u ‚Útt s÷ ytrŒ …ŒtÚttuoÚte
rþÕ…rðãt™u rËØ fhe™u ð]rØÞwõ‚ ƒ™u Au, ‚uytu Ë{M‚ Ëw¾™u «t fhu Au. (5)
ÿÊÁ÷⁄UãÃfi∑¢§ ¡‚fi◊ÊŸ◊Ê⁄UfiáÊ ÷ÈÆÖÿÈ¢ ÿÊÁ÷fi⁄U√ÿÁÕÁ÷fiÁ¡¸Á¡ãflÕÈfi—–
ÿÊÁ÷fi— ∑§∑§¸ãœÈ¯ flƒÿ¯ ø Á¡ãflfiÕSÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§6H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-˼t y™u Ëu™t™t Mðt{e rðît™tu ! yt… ²æç|æ:-su™e ªç„ç|æ:-hûttytuÚte
¥æÚ‡æï-ËðoºtÚte ÞwØ Útðt{tk ¥‹„ÜU}æì-Œw:¾tu™tu ™tþf y™u Áæ¨}ææÝ}æì-þºtwytu™u {the™u …wÁ»t y™u
‚Útt ²æç|æ:-su™e ¥Ã²çƒç|æ:-…ezthrn‚ yt™kŒfthf hûttytuÚte |æéÁ²é}æì-…t÷™ fh™th …wÁ»t™u
ç…ç…‹±ƒé:-«ËL™ fhu Au ™-y™u ²æç|æ:-su™e hûttytuÚte ÜUÜüU‹{é}æì-rþÕ…e-fthe„he fh™tht ±ÄÄæ}æì¿tt‚t …wÁ»t™e ç…‹±ƒ:-«ËLLt‚t fhtu Atu „æç|æ: ©-‚u hûttytu™e ËtÚtu y{tht «íÞu ¨é, ¥æ, xæ„}æìËthe he‚u ytðtu. (6)
470
¼tðtÚto : hûtftu y™u yrÄct‚tytu rð™t r™ùÞÚte ÞtuØt ÷tuftu ÞwØ{tk þºtwytu™e ËtÚtu ÷zðt{tk
y™u «òytu™t …t÷™{tk Ë{Úto ƒ™e þf‚t ™Úte.
su «ƒLÄ…qðof rðît™tu™e hûtt fh‚t ™Úte, ‚uytu …htsÞ™u «t ÚtE™u htßÞ
fhðt{tk
Ë{Úto
Éøðu
Œ¼t»Þ
470
É
ƒ™e þf‚t ™Úte. (6)
ÿÊÁ÷fi— ‡ÊÈø|ãâ œfiŸ‚Ê¢ ‚Èfi·¢‚Œ¯ Ãåâ ÉÊ◊¸◊ÊêÿÊflfiãÃ◊òÊfiÿ–
ÿÊÁ÷— ¬Î|‡ŸfiªÈ¢ ¬ÈL§∑ȧà‚◊Êflfiâ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§7H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-W…Œuþf y™u yæÞt…ftu ! ‚{u ƒL™u ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûttytuÚte ¥~æ²ïsu{tk ytæÞtÂí{f, ytrļtir‚f y™u ytrÄŒirðf Œw:¾ ™Úte ‚uðt ÔÞðnth™u {txu àæé™ç‹„}æì-…rðºtfthf
{ݨæ}æì-Ä™™t rð¼t„f‚to ¨é¯¢¨Î}æì-Ëthe ˼tðt¤t „Œ„}æì- yiïÞoÞwõ‚ {}æü}æì-©uc Þ¿tðt™
¥æï}²æ±‹„}æì-su™t hûtftu™u «t fh™tht …wÁ»t «þkrË‚ Au, ‚uytu™e y™u ²æç|æ:-su™e hûttytuÚte
ÐëçÔÝxæé}æì-rð{t™trŒÚte yL‚rhût{tk sðtðt¤t ÐéLÜéUy¨}æì-ƒnw s þ†y†Þwõ‚ …wÁ»t™e ¥æ±„}æìhûtt fhu „æç|æ:, ©-‚u hûttytuÚte y{™u ¨é, ¥æ, xæ„}æì-©uc‚tÚte «t Úttytu. (7)
¼tðtÚto : rðît™tu{tk ÞtuøÞ Au, fu ÄtŠ{ftu™e hûtt y™u Œwütu™e ‚tz™tÚte ËíÞ rðãtytu™tu «ftþ
fhu. (7)
ÿÊÁ÷— ‡ÊøËfiÁ÷flθ·áÊÊ ¬⁄UÊflΡ¢ ¬˝Ê㜢 üÊÊáÊ¢ øfiˇÊ‚ ∞Ãfifl ∑ÎƧ՗–
ÿÊÁ÷fl¸ÁûʸÓ∑§Ê¢ ª˝Á‚ÃÊ◊◊ÈfiÜøâ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§8H
…ŒtÚto : nu ±ë¯‡ææ-Ëw¾ð»tof ¥çEÝæ-˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ! ‚{u ²æç|æ:-su àæ™èç|æ:-hûtt
ËkƒkÄe ftÞtuo y™u «òytuÚte ÐÚæ±ë…}æì-rðhtuÄ fh™tht ¥‹{}æì-yrðãtLÄfthÞwõ‚ Ÿææï‡æ}æì-ƒnuht Ë{t™
ð‚o{t™ …wÁ»t™u ™ÿæ¨ï-rðãtÞwõ‚ ðtýe™t «ftþ™u {txu »„±ï-þw¼ rðãt «t Útðt™u Ðí, ÜëU‰æ:ËBÞfT ÞtuøÞ fhtu; y™u ²æç|æ:-su hûttytuÚte xæí稄æ}æì-„¤u÷e ±<œæÜUæ}æì-™t™e [f÷e™e Ë{t™
«ò™u Œw:¾tuÚte ¥}æé@„}æì-Atuztðtu, „æç}æL-‚uytu™e ªç„ç|æ:-hûttytuÚte y{™u ¨é, ¥æ, xæ„}æì-Ëthe
he‚u «t Úttytu. (8)
¼tðtÚto : ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚yu …tu‚t™e rðãt y™u Ä{o™t yt©ÞÚte «òytu{tk rðãt
y™u rð™Þ™tu «[th fhe™u yrðãt y™u yÄ{o™t r™ðthý™t îtht Ëðo™u r™hk‚h y¼ÞŒt™
fhðt òuEyu. (8)
ÿÊÁ÷— Á‚ãœÈ¢Æ ◊œÈfi◊ãÃ◊‚fi‡øâ flÁ‚ficΔ¢ ÿÊÁ÷fi⁄U¡⁄UÊflÁ¡fiãflÃ◊˜–
ÿÊÁ÷— ∑È§à‚¯ üÊÈÆÃÿZ Ÿÿ¸◊Êflfiâ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§9H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-yæÞt…ftu y™u W…Œuþftu ¥…Úæñ-ð]ØtðMÚtthrn‚ rðît™tu ! ‚{u ²æç|æ:su ªç„ç|æ:-hûttytuÚte }æ{é}æ‹„}æì-{Äwh „wýÞwõ‚ 程{é}æì-Ë{wÿ™u ¥¨p„}æì-òýtu; ðt ²æç|æ:-su
hûttytuÚte ÃæçSæcÆ}æì-su yíGtLít ÄBttorŒ fBttuo{tk hnuLtth ítuLte ¥çÁæ‹Ãæyæ}æì-«ËLLtítt fhtu Ôtt Äææç|æ:suÚte ÜéUy¨}æì-ð@ ÷E™u Ÿæ鄲ü}æì-©ðýÚte yr‚ ©uc ݲü}æì-{™w»Þtu{tk Ëðtuo¥t{ …wÁ»t™e ¥æ±„}æì-
ÉøðuŒ¼t»Þ
471
Ëqõ‚-112
hûtt fhtu; „æç|æÚ-‚u hûttytu™e ËtÚtu y{the hûtt™u {txu S±æxæ„}æì-Ëthe he‚u ytÔÞt fhtu. (9)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu Þ¿trðrÄ Ëðo …ŒtÚttuo™wk ËBÞfT þtuÄ™ fhe™u y™u ‚u Ëðo™wk Ëuð™ fhe™u
htu„tu™u Œqh fhe™u ËŒt Ëw¾e hnuðwk òuEyu. (9)
ÿÊÁ÷fiÁfl¸‡¬∂Uʯ œŸ‚Ê◊fiÕ√ÿZ®®fi ‚„dfi◊Ë˚˜ Ô„ •Ê¡ÊflÁ¡fiãflÃ◊˜–
ÿÊÁ÷fl¸‡Êfi◊‡√ÿ¢ ¬˝ÁáÊ◊Êflfiâ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§10H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-Ëu™t y™u ÞwØ™t yrÄfthe s™tu ! ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûttytuÚte ¨ãd}æèfìãïyËkÏÞ …ht¢{ ytrŒ Ä™ su{tk Au ‚u ¥æ…æñ-Ëk„út{{tk ç±àŒæHæ}æì-«ò™wk …t÷™ fh™thtytu™u „úný
fh™the {ݨæ}æì-y™u …w»f¤ Ä™ yt…™the ¥ƒÃ²ü}æì-™ü ™ fhðt ÞtuøÞ …tu‚t™e Ëu™t™u ¥ç…‹±„}æì«ËL™ fhtu; ðt ²æç|æ:-su hûttytuÚte ±àæ}æì-{™tunh Ðíïç‡æ}æì-y™u ztfwytuLtt ™tþ™u {txu «uhýt fhðt
ÞtuøÞ ¥àò}æì-½tuztytu ðt yøLÞtrŒ …ŒtÚttuo™t ðu„tu{tk W¥t{™e ¥æ±„}æì-hûtt fhtu; „æç|æL-‚u hûttytu™e
ËtÚtu «ò…t÷™™u {txu S±æxæ„}æì-Ëthe he‚u ytÔÞt fhtu. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu yu yð~Þ òýðwk òuEyu, fu þheh ‚Útt ytí{t™e …wrü y™u Ëwrþrût‚
Ëu™t rð™t ÞwØ{tk (S‚ ÚtE þf‚e ™Úte) y™u ‚u (S‚) rð™t «ò™wk …t÷™, ÷û{e™tu Ëk[Þ
y™u htsfeÞ ð]rØ ÚtE þf‚e ™Úte. (10)
ÿÊÁ÷fi— ‚ÈŒÊŸÍ •ÊÒÁ‡Ê¡Êÿfi flÁáÊ¡fi ŒËÉʸüÊfifl‚ ◊œÈÆ ∑§Ê‡ÊÊ •ˇÊfi⁄UØ–
∑§ˇÊËflfiãâ SÃÊÃÊ⁄U¢ ÿÊÁ÷⁄UÊflfiâ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§®ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§11H
…ŒtÚto : nu ¨éÎæÝê-©uc Œt™ «Œt‚t ¥çEÝæ-yæÞt…f y™u W…Œuþf rðît™tu ! ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:hûttytuÚte ÎèÍæüŸæ±¨ï-su™t {nt™ rðãtrŒ …ŒtÚto, yL™ y™u Ä™ rðã{t™ Au ‚u ±ç‡æ…ï-ÔÞðnth
fh™tht ¥æñçàæ…æ²-W¥t{ ƒwrØ{t™ …wºt™u {txu ÜUæïàæ:-{u½ }æ{é-{Äwh „wýÞwõ‚ s¤™u ¥ÿæÚ„ì-ð»ttoðu
Au, ðt ‚{u ²æç|æ:-su hûttytuÚte ÜUÿæ豋„}æì-W¥t{ ËntÞÚte Þwõ‚ S„æï„æÚ}æì-rðãt™t „wýtu™t «þkËf
s™tu™e ¥æ±„}æì-hûtt fhtu; „æç|æM-‚u hûttytu™e ËtÚtu y{the hûtt fhðt {txu S±æxæ„}æì-Ëthe he‚u
þe½ú ytÔÞt fhtu. (11)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttu™u ÞtuøÞ Au, fu su ÷tuftu îe…-îe…tL‚h{tk yÚtðt Œuþ-ŒuþtL‚h{tk ðu…th
fhðt {txu òÞ y™u ytðu, ‚uytu™e hûtt «Þí™…qðof fhðt{tk ytðu. (11)
ÿÊ÷Ëfi ⁄U®R‚Ê¢ ˇÊÊŒfi‚ÊŒ˜Ÿ— Á¬fi472
Á¬ãflÕÈfi⁄UŸ‡fl¢ ÿÊ÷Ë ⁄UÕ◊Êflfiâ Á¡·–
ÿÊÁ÷fi®|SòʇÊÊ∑fi§ ©U|dÿÊfi ©U®ŒÊ¡fià ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§®ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§12H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-yæÞt…f y™u W…Œuþftu ! yt… ƒL™u ²æç|æ:-su rþÕ… r¢ÞtytuÚte ©Îìxæ:-
472
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
s¤™t ÿææïΨæ-«ðtn™e ËtÚtu Ú¨æ}æì-su{tk «þkrË‚ s¤ rðã{t™ ntuÞ, ‚u ™Œe™u çÐçЋ±‰æé:-…qhe
fhtu yÚtto‚T ™nuhtu ytrŒ «ƒkÄÚte ‚u{tk s¤ …ntU[tztu; ðt ²æç|æ:-su ytððt-sðt™e „r‚Úte ç…¯ïþºtwytu™u S‚ðt {txu ¥ÝE}æì-½tuzthrn‚ Úƒ}æì-rð{t™ ytrŒ hÚtË{qn™u ¥æ±„}æì-ht¾tu; ðt ²æç|æ:su Ëu™tytuÚte ç~æàææïÜU:-su Œwü „wý-f{o-Mð¼tð{tk þtuf Au, ‚u rðît™ ©çd²æ:-rfhýtu{tk ÚtÞu÷
rðãw‚T yÂø™™e r[™„the™u ©Îæ…„-W…h …ntU[tztu, „æç|æL-‚u ªç„ç|æ:-Ëðo hûttY… Wõ‚ ðM‚wytuÚte
S±æxæ„}æì-y{tht «íÞu Ëthe he‚u ytðtu. (12)
¼tðtÚto : su{ Ë{M‚ rþÕ…þt†Úte r™…wý rðît™ rð{t™ ytrŒ Þt™tu{tk f÷tÞkºttu™u h[e™u,
‚u{tk s¤ y™u rðãw‚T ytrŒ™u «Þwõ‚ fhe™u ‚Útt Þkºttu îtht f÷tytu™u Ëk[tr÷‚ fhe™u …tu‚t™t
RÂåA‚ (Œuþ){tk sðwk-ytððwk fhu Au, ‚u{ s ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ fhu. (12)
ÿÊÁ÷— ‚ÍÿZ®®fi ¬Á⁄UÿÊÕ— ¬fi⁄UÊflÁÃfi ◊ãœÊÃÊ⁄U¢ ˇÊÒòÊfi¬àÿcflÊflfiÃ◊˜–
ÿÊÁ÷Áfl¸¬˝¢ ¬˝ ÷⁄UmÊfi¡◊Êflfiâ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§13H
…ŒtÚto - nu ¥çEÝæ-rþÕ… rðãt™t Mðt{e y™u Ëuðftu ! ‚{u ƒL™u ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûttrŒÚte
ÐÚæ±ç„-Œqh Œuþ{tk ¨ê²ü}æì-«ftþ{t™ ËqÞo™e Ë{t™ }æ‹{æ„æÚ}æì-rð{t™ ytrŒ Þt™Úte þe½ú Œqh Œuþ{tk
…ntU[tz™th ƒwrØ{t™™u ŒæÄææü‰æ:-ËðoºtÚte «t Úttytu; ²æç|æ:-su hûttytuÚte ÿæñ~æÐy²ï¯é-{tkzr÷f
htòytu™t ft{{tk ‚uytu™e ¥æ±„}æì-hûtt fhtu; y™u |æÚmæ…}æì-rðãt y™u ËŒT„wýtu™u Äthý fh™thtytu™u
Ë{òð™th ç±Ðí}æì-{uÄtðe …wÁ»t™e Ðí汄}æì-Ëthe he‚u hûtt fhtu; „æç|æ:, ©-‚uytu™e hûttytuÚte y{tht
«íÞu ¨é, ¥æ, xæ„}æì-«t Úttytu. (13)
¼tðtÚto : ÔÞtðntrhf ÷tuftu™t îtht rð{t™ ytrŒ Þt™tu™t îtht Œqh Œuþtu{tk sðwk-ytððwk fhe
þft‚wk ™Úte. (y™u) yux÷t {txu {nt™ ÷t¼ …ý ÚtE þf‚tu ™Úte. ítuÚte yu (rð{t™trŒ Þt™r™{toý ftÞo)™u ËŒt fhðwk òuEyu. (13)
ÿÊÁ÷fi◊¸„Ê◊fiÁÃÁÕÇfl¢ ∑fi§‡ÊÊ¡Èfl¢ ÁŒflÊfiŒÊ‚¢ ‡Êê’⁄U®R„àÿ •ÊflfiÃ◊˜–
ÿÊÁ÷fi— ¬ÍÆÁ÷¸lfi òÊ‚ŒfiSÿÈÆ◊Êflfiâ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§®ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§14H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-htò y™u «ò{tk þqhðeh …wÁ»ttu ! ‚{u ƒL™u àæ}ÏæÚãy²ï-su{tk Ëu™t ðt
ƒeòytu™t ƒ¤ y™u …ht¢{ ntuÞ, ‚u ÞwØ ytrŒ ÔÞðnth{tk ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûttytuÚte }æãæ}æì{nt™ «þkË™eÞ ¥ç„çƒx±}æì-yr‚rÚtytu™u «t Útðt ÜUàææï…é±}æì-s¤™u [÷tððt y™u çαæïÎæ¨}æìrŒÔÞ rðãtY… r¢Þtytu™u yt…™t Ëu™t…r‚™e ¥æ±„}æì-hûtt fhtu; ðt su hûttytuÚte Ðé<|ælï-þºtwytu™t
™„h rðŒeýo ÚttÞ, suÚte ‚u Ëk„út{{tk ~æ¨ÎS²é}æì-ztfwytuÚte ¼Þ …t{u÷ ©ucs™™e ¥æ±„}æì-hûtt
fhtu; „æç|æ:-‚u hûttytuÚte y{the hûtt™u {txu ¨é, ¥æ, xæ„}æì-Ëthe he‚u ytðtu. (14)
¼tðtÚto : «ò y™u Ëu™t™t {™w»Þtuyu Ë{M‚ rðãtðt™ ÄtŠ{f …wÁ»t™u ˼t…r‚ ƒ™tðe™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
473
Ëqõ‚-112
‚Útt ‚uytu™e hûtt fhe™u ‚Útt Ëðo™u ¼Þ¼e‚ fh™tht ztfw-[tuhtu™u {the™u MðÞk Ëw¾ «t fhðwk
òuEyu ‚Útt yLÞtu™u «t fhtððwk òuEyu. (14)
ÿÊÁ÷fifl¸◊˝¢ ÁflfiÁ¬¬ÊŸ◊Èfi¬SÃÈÆâ ∑§Á∂¢U ÿÊÁ÷fiÁfl¸ûÊ¡ÊfiÁŸ¢ ŒÈflSÿÕfi—–
ÿÊÁ÷√ÿ¸Ó‡fl◊ÈÆà ¬ÎÁÕ◊Êflfiâ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§15H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-htò y™u «òs™tu ! ‚{u ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûttytuÚte ç±çÐÐæÝ}æì-rðþu»t‚:
yti»trÄytu™t hËtu™t …t™™t Mð¼tððt¤t ©ÐS„é„}æì-y„ú «‚e‚ ÚtÞu÷ „wýtuÚte «þkËt™u «t ÜUçH}æìËðo Œw:¾ Œqh fh™th ðt ßÞtur‚»t þt†tuõ‚ „rý‚ rðãt™u òý™th 籜æ…æçÝ}æì-‚Útt su™u ӌޙu
r«Þ ËwkŒh …í™e «t fhe Au yu ±}æí}æì-htu„ r™ð]¥t fhðt {txu ð{™ fh‚t …wÁ»t™e Îé±S²ƒ:Ëuðt fhtu. ²æç|æ:-ðt su hûttytuÚte òE}æì-rðrðÄ ½tuztytu ðt yÂø™ ytrŒ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ Ëu™t
ðt Þt™™e Ëuðt fhtu; ©„ì-y™u ²æç|æ:-su hûttytuÚte Ðëçƒ}æì-rðþt¤ ƒwrØÞwõ‚ …wÁ»t™e ¥æ±„}æìhûtt fhtu, „æç|æ:, ©-‚uytuÚte ythtuøÞ™u ¨é, ¥æ, xæ„}æì-Ëthe he‚u ËðoºtÚte «t Úttytu. (15)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, ËŒT ðiãtu îtht yti»tÄtu™wk Ëuð™ fhe™u, htu„tu™wk r™ðthý fhe™u, ƒ¤ y™u
ƒwrØ™e ð]rØ fhe™u ‚Útt Ëu™t…r‚™e, rþÕ…e™e y™u rðM‚]‚ …wÁ»ttÚto fh™th {™w»Þ™e Ëthe he‚u
Ëuðt fhe™u þtherhf y™u ytÂí{fËw¾ r™hk‚h «t fhðwk òuEyu. (15)
ÿÊÁ÷fiŸ¸⁄UÊ ‡Êÿfl ÿÊÁ÷⁄UòÊfiÿ ÿÊÁ÷fi— ¬ÈÆ⁄UÊ ◊Ÿfifl ªÊÃÈ◊Ë·ÕÈfi—–
ÿÊÁ÷— ‡ÊÊ⁄UË⁄UÊ¡fiâ SÿÍ◊fi⁄U‡◊ÿ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§®ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§16H
…ŒtÚto : nu ÝÚæ-W¥t{ ftÞo{tk «ð]¥t fhtð™th ¥çEÝæ-Ë{M‚ rðãt™t yæÞt…f y™u W…Œuþf
rðît™s™tu ! ‚{u ƒL™u ÐéÚæ-«Út{ ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûttytuÚte àæ²±ï-Ëw¾Úte þÞ™ fh™thtytu™u
þtÂL‚ , ðt ²æç|æ:-su hûttytuÚte ¥~æ²ï-þheh, {™ y™u ðtýe™t Œtu»ttuÚte hrn‚ …wÁ»ttu™u {txu Ë{M‚
Ëw¾ y™u ²æç|æ:-su hûttytuÚte }æݱï-{™™þe÷ …wÁ»t™u {txu xææ„é}æì-…]rÚtðe ðt W¥t{ ðtýe™u §ü¯ƒé:«t fhðt™e RåAt fhtu; ²æç|æ:-su hûttytuÚte SÄæê}æÚà}æÄæï-ËqGtoLte suBt ËkGtwõít LGttGt «ft~t fhLtth
Ãtwhw»tLtu Bttxu ËwÏtLte RåAt fhtu Ôtt suÚte þºtwytu™u àææÚè:-ƒtýtu™e „r‚ytu™u ¥æ…„}æì-«t fhtðtu,
„æç|æL-‚u hûttytuÚte …tu‚t™e Ëu™tytu™e hûtt {txu ¨é, ¥æ, xæ„}æì-Ëthe he‚u WíËtn™u «t Úttytu.
¼tðtÚto : yæÞt…f y™u W…Œuþftu™u ÞtuøÞ Au, fu ‚uytu rðãt y™u Ä{o™t W…ŒuþÚte Ëðo {™w»Þtu™u
rðît™ y™u ÄtŠ{f ƒ™tðe™u ‚uytu™u r™hk‚h …wÁ»ttÚteo ƒ™tðu. (16)
ÿÊÁ÷— ¬Δfi®flʸ ¡Δfi®⁄USÿ ◊Ö◊ŸÊÁÇŸŸÊ¸ŒËfiŒ|ìÊà ßhÊ •Ö◊ãŸÊ–
474
ÿÊÁ÷— ‡Êÿ¸ÓÊÃ◊flfiÕÊ ◊„ÊœŸ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§®ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§17H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-˼t y™u Ëu™t™t yrÄ…r‚ ! ‚{u ƒL™u ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûttytuÚte
474
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÐƱæü-rðãtÚteoytu™u su «t ÚttÞ Au, ðt }æÁ}æÝæ-ƒ¤Úte …ÆÚS²-WŒh™t {æÞ{tk 癄:-Ëkr[‚
fhu÷ §m:-«Œe ¥çx‹æ:-yÂø™™e Ý-Ë{t™ ¥Á}æÝì-su{tk þºtwytu™u …‚™ …tzu Au ‚u {nt™ Ä™™e
«tr fhtð™th ÞwØ{tk ¥æ, ¥ÎèÎïyæì-ËBÞfT «Œe ÚttÞ; ðt ²æç|æ:-su hûttytuÚte àæ²æü„}æì-®nËt
fh™thtytu™u «t …wÁ»t™e ¥±ƒ:-hûtt fhtu; „æç|æL-‚u hûttytuÚte «ò y™u Ëu™t™e hûtt {txu
¨é, ¥æ, xæ„}æì-ytÔtt„{™ fhtu. (17)
¼tðtÚto : su{ ftuE ðeh‚t ytrŒ „wýtuÚte Ëwþtur¼‚ htò hûtt ÞtuøÞ™e hûtt fhu y™u ®nËtÞtuøÞ™u {thu ‚Útt yÂø™ su{ ð™™u ƒt¤u, ‚u{ þºtw Ëu™t™u ˤ„tðu ‚Útt þºtwytu™wk rðþt¤ Ä™
(«ò™u) «t fhtðu, ‚u{ s ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚yu fhðwk òuEyu. (17)
ÿÊÁ÷fi⁄UÁX⁄UÊ ◊Ÿfi‚Ê ÁŸ⁄U®RáÿÕÊ˘ª˝¢ ªë¿fi®ÕÊ Áflfl⁄U ªÊ•fiáʸ‚—–
ÿÊÁ÷◊¸ŸÈ¢Æ ‡ÊÍ⁄UfiÁ◊·Ê ‚◊Êflfiâ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§18H
…ŒtÚto : nu ¥çXÚ:-òý™th rðît™T ! ‚wk }æݨæ-rð¿tt™Úte rðãt y™u Ä{o™tu Ëðo™u ƒtuÄ fhtð.
nu ¥çEÝæ-Ëu™t™wk …t÷™ y™u ÞwØ fhtð™th s™ ! ‚{u ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûttytu™e ËtÚtu
xææ磊æüSæ:-…]rÚtðe s¤™t ç±±Úï-yðftþ{tk çÝÚ‡²ƒ:-Ëk„út{ fh‚t y™u ¥xæí}æì-W¥t{ rðsÞ™u
xæÓÀƒ:-«t Úttytu Atu; ðt ²æç|æ:-su hûttytuÚte àæêÚ}æì-þqhðeh }æÝé}æì-{™™þe÷ {™w»Þ™e ¨}æ汄}æìËBÞfT hûtt fhtu. „æç|æL-‚u hûtt y™u §±æ-RåAtÚte y{the hûtt™u {txu ¨é, ¥æ, xæ„}æì-Wr[‚
Ë{Þ …h ytÔÞt fhtu. (18)
¼tðtÚto : su{ rðît™ rð¿tt™ îtht Ë{M‚ Ëw¾tu™u rËØ fhu Au, ‚u{ s Ëðo hts…wÁ»ttuyu
y™uf ËtÄ™tu îtht …]rÚtðe …h ‚Útt ™Œe, Ë{wÿ y™u ytftþ{tk þºtwytu™u S‚e™u ËBÞfT Ëw¾
«t fhðwk òuEyu. (18)
ÿÊÁ÷— ¬àŸËfiÁfl¸◊ŒÊÿfi ãÿÍÆ„ÕÈÆ⁄UÊ ÉÊfi flÊ ÿÊÁ÷fi⁄UL§áÊË⁄UÁ‡ÊfiˇÊÃ◊˜–
ÿÊÁ÷fi— ‚Èƌʂfi ™§„ÕÈfi— ‚ÈŒ√ÿ¢1> ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªÃ◊˜H§19H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-rðãtÚteo y™u yæÞt…f ƒúñ[thes™tu ! ‚{u ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûttytuÚte
ç±}æÎæ²-rðrðÄ yt™kŒ™u {txu ÐyÝè:-…r‚™e ËtÚtu Þ¿t ËkƒkÄ fh™the rðŒw»te †eytu™u ‹²éãƒé:r™ùÞ…qðof „úný fhtu, ±æ-ðt ²æç|æ:-su hûttytuÚte ¥L‡æè:-ƒúñ[theýe fLÞtytu™u Íæ-s ¥æ,
¥çàæÿæyæ}æì-ËBÞfT rþrût‚ fhtu; y™u ²æç|æ:-su hûtt ytrŒ r¢ÞtytuÚte ¨éÎæ¨ï-Ëthe he‚u Œt™ fhðt{tk
¨éÎïò}æì-W¥t{ rðît™tu{tk Wí…L™ ÚtÞu÷ rð¿tt™™u ªãƒé:-«t fhtðtu, „æç|æ:-‚u hûttytuÚte rðãt
©-y™u rð™Þ™u ¨é, ¥æ, xæ„}æì-Ëthe he‚u «t Úttytu. (19)
¼tðtÚto : Ëw¾ «t fhðt™e RåAtðt¤t …wÁ»ttu y™u †eytuyu Ä{o™e ËtÚtu Ëuð™ fhu÷ ƒúñ[ÞoÚte
…qýo rðãt «t fhe™u ÞwðtðMÚtt «t Út‚tk …tu‚t™e Ëá~Þ‚t y™wËth s rððtn fhðt òuEyu
ÉøðuŒ¼t»Þ
475
Ëqõ‚-112
yÚtðt ƒúñ[Þo- yðMÚtt{tk s hne™u r™íÞ †e-…wÁ»ttu™u W¥t{ rþûtt yt…ðe òuEyu.
Ë{t™ „wý-f{o-Mð¼tð rð™t „]nt©{™u Äthý fhe™u ftuE ftkE …ý Ëw¾ yÚtðt W¥t{ Ëk‚t™
«t fhe þf‚t ™Úte, ítuÚte yu he‚u rððtn fhðtu òuEyu. (19)
ÿÊÁ÷— ‡ÊãÃÊfiÃË ÷flfiÕÊ ŒŒÊ‡ÊÈ·fi ÷ÈÆÖÿÈ¢ ÿÊÁ÷⁄UflfiÕÊ ÿÊÁ÷⁄UÁœ˝fiªÈ◊˜–
•ÊêÿÊflfiÃË¥ ‚ÈÆ÷⁄UÊfi◊ÎÃSÃÈ÷¢ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§20H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ! ‚{u ƒL™u ÎÎæàæé¯ï-rðãt y™u Ëw¾Œt‚t™u {txu
²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûtt ytrŒ r¢ÞtytuÚte àæ‹„æ„è-Ëw¾f‚to |汄:-Úttytu Atu; ðt ²æç|æ:-su hûttytuÚte
|æéÁ²é}æì-Ëw¾™t ¼tuõ‚t ðt …t÷™ fh™thtytu™e ¥±ƒ:-hûtt fhtu Atu; ðt ²æç|æ:-su hûttytuÚte ¥ç{íxæé}æì…h{iïÞoÞwõ‚ RLÿ y™u ¥æï}²æ±„è}æì-hûtt fh™tht rðît™tu{tk Wí…L™ su W¥t{ rðãt ‚uÚte Þwõ‚
¨é|æÚæ}æì-suÚte ËBÞfT Ëw¾tu™t «„S„é|æ}æì-y™u ËíÞ Äthý ÚttÞ Au ‚u ™er‚™e hûtt fhtu Atu; „æç|æL‚u hûttytuÚte ËíÞ™u ¨é, ¥æ, xæ„}æì-Ëthe he‚u «t Úttytu. (20)
¼tðtÚto : htò ytrŒ hts…wÁ»ttuyu Ëðo™u Ëw¾ …ntU[tz™th ƒ™ðwk òuEyu. y™u ytÂs™tu™e
rðãt y™u ™er‚™u Äthý fhe™u {k„÷ = fÕÞtý «t fhðwk òuEyu. (20)
ÿÊÁ÷fi— ∑ÎƧ‡ÊÊŸÈÆ◊‚fiŸ ŒÈflSÿÕÊfi ¡fl ÿÊÁ÷ÿ͸ŸÊ •fl¸®fiãÃ◊ÊflfiÃ◊˜–
◊œÈfi Á¬˝ÿ¢ ÷fi⁄UÕÊ ÿà‚⁄U«˜èÿSÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§21H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ! ‚{u ƒL™u ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûttrŒ r¢ÞtytuÚte
¥¨Ýï-VUfðt™t ÜëUàææÝé}æì-Œwƒo¤™e ÎéÃæSÄæ‰æ:-Ëuðt fhtu; ðt ²æç|æ:-su hûttytuÚte …±ï-ðu„{tk ²êÝ:ÞwðtðMÚttÞwõ‚ ðehtu ¥±ü‹„}æì-y™u ½tuztytu™e ¥æÃæyæ}æì-hûtt fhtu; ©-y™u ¨ÚÇì|²:-ÞwØ{tk rðsÞ
fh™tht Ëu™trŒ s™tuÚte ²„ì-su çÐí²}æì-ft{™t ÞtuøÞ ‚u {Äwh yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo™u |æÚƒ:-Äthý
fhtu; „æç|æ:-‚u hûttytuÚte Þwõ‚ ÚtE™u htßÞ…t÷™™u {txu ¨é, ¥æ, xæ„}æì-Ëthe he‚u ytðtu. (21)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttu™u Wr[‚ Au, fu Œw:¾tuÚte Œwƒo¤ ÚtÞu÷t «týeytu™u (Œw:¾tuÚte) y™u ÞwðtðMÚttðt¤t
{™w»Þtu™u ÔÞr¼[thÚte ƒ[tðu.
yï ytrŒ Ëu™tytu™e hûtt {txu Ëðo ytð~Þf ðM‚w …rh…qýo fhu y™u «r‚ûtý r™heûtý îtht
Ëðo™e ð]rØ fhu. (21)
ÿÊÁ÷Ÿ¸⁄U®¯ ªÊ·ÈÆÿÈœ¯ ŸÎÆ·Ês ˇÊòÊfiSÿ ‚ÊÃÊ ÃŸfiÿSÿ Á¡ãflfiÕ—–
ÿÊ÷Ë ⁄UÕÊ° •flfiÕÊ ÿÊÁ÷⁄Ufl476
¸ÓÃSÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§22H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-˼t y™u Ëu™t™t yæÞût ! ‚{u ƒL™u ‹æëcææsï-ðehtu™u Ën™ y™u ¨æ„æËuð™ fhðt ÞtuøÞ Ëk„út{{tk ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûttytuÚte xææï¯é²é{}æì-¼qr{ …h ÞwØ fh™tht ÝÚ}æì-
476
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
™tÞf™u ç…‹±ƒ:-«ËL™ fhtu; ²æç|æ:-ðt su hûttytuÚte ÿæï~æS²-†e y™u „ݲS²-Ëk‚t™™u «ËL™
ht¾tu; ©-y™u ²æç|æ:-su hûttytuÚte ÚƒæÝì-hÚttu ¥±ü„:-y™u ½tuztytu™e ¥±ƒ:-hûtt fhtu; „æç|æ:‚u hûttytuÚte Ëðo «òytu™e hûtt fhðt ¨é, ¥æ, xæ„}æì-Ëthe he‚u «ð]¥t Úttytu. (22)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu ÞwØ{tk þºtwytu™u {the™u ‚Útt …tu‚t™t (Ëir™f ytrŒ) f{o[theytu™e hûtt
fhe™u Ëu™t™t yk„tu™e ð]rØ fhðe òuEyu.
†eytu y™u ƒt¤ftu™u ÞwØ{tk fŒe…ý {thðt ™ òuEyu. ‚Útt ÞwØ ™ fh™thtytu, Œþoftu y™u
Œq‚tu™u …ý ™ {thðt òuEyu. (22)
ÿÊÁ÷— ∑ȧà‚fi◊ʡȸŸÿ¢ ‡ÊfiÃ∑˝§ÃÍÆ ¬˝ ÃÈÆfl˸®ÁÃ¥ ¬˝ øfi Œ÷ËÁÃ◊ÊflfiÃ◊˜–
ÿÊÁ÷fiäfl¸‚Áãï ¬ÈL§·|ãÃ◊Êflfiâ ÃÊÁ÷fiM§ ·È ™§ÁÃÁ÷fi⁄U|‡flŸÊ ªfiÃ◊˜H§23H
…ŒtÚto : nu àæ„ÜíU„ê-yËkÏÞ W¥t{ ƒwrØ, f{oÞwõ‚ ¥çEÝæ-˼t y™u Ëu™t™t …r‚ ! yt…
ƒL™u ²æç|æ:-su ªç„ç|æ:-hûtt ytrŒÚte ËqÞo y™u [kÿ{t™e Ë{t™ «ftþ{t™ ÚtE™u ¥æ…éüÝï²}æìËwkŒh Y…™e ËtÚtu rËØ fhu÷ ÜéUy¨}æì-ð@™wk „úný fhe™u „é±èüç„}æì-®nËf, Î|æèç„}æì-Œk¼e, Š±¨ç‹„}æì™e[ „r‚ s™th …t…e™u Ðí, ¥æ±„}æì-Ëthe he‚u {thtu; ™-y™u ²æç|æ:-su hûttytuÚte ÐéL¯ç‹„}æìy™uftu™u …]ÚtfT ¼t„-ðu[™th™e Ðí, ¥æ±„}æì-hûtt fhtu, „æç|æ:, ©-‚u hûttytuÚte Ä{eo hûtt fhðt
{txu ¨é, ¥æ, xæ„}æì-Ëthe he‚u ‚í…h Úttytu. (23)
¼tðtÚto : htò ytrŒ {™w»Þtuyu þ†-y†tu™t «Þtu„tu™u òýe™u, Œwü þºtwytu™wk r™ðthý fhe™u
yt s„‚{tk sux÷t yÄ{oÞwõ‚ f{tuo Au, ‚u Ëðo™u Ä{tuo…ŒuþÚte Œqh fhe™u, y™uf «fth™e hûttytu
fhe™u ‚Útt «òytu™wk …t÷™ fhe™u …h{ yt™kŒ ¼tu„ððtu òuEyu. (23)
•åŸfiSflÃË◊|‡flŸÊ flÊøfi◊S◊ ∑ÎƧâ ŸÊfi ŒdÊ flηáÊÊ ◊ŸË·Ê◊˜–
•lÍÆàÿ˘flfi‚ ÁŸ ufiÿ flÊ¢ flÎÆœ øfi ŸÊ ÷flâ flÊ¡fi‚ÊÃÊÒH§24H
…ŒtÚto : nu ±dæ-Ëðo™t Œw:¾ r™ðthf, ±ë¯‡ææ-Ëw¾™e ð»tto fh™tht, ¥çEÝæ-yæÞt…f y™u
W…Œuþfs™tu ! ‚{u ƒL™u ¥S}æï-y{tht{tk ¥ŒÝS±„è}æì-ƒnw s …wºt-…tiºt fh™the ±æ™}æì-ðtýe™u
ÜëU„}æì-fhtu, ¥Š²êy²ï-A¤ ytrŒ Œtu»t hrn‚ ÔÞðnth{tk Ý:-y{the ¥±¨ï-hûttrŒ™u {txu }æÝè¯æ}æìÞtu„ rð¿tt™ðt¤e ƒwrØ™u fhtu. ±æ…¨æ„æñ-ÞwØtrŒ ÔÞðnth{tk Ý:-y{the ™-y™u yLÞ ÷tuftu™e
±ë{ï-ð]rØ™u {txu r™hk‚h |汄}æì-«ð]¥t Úttytu, ‚u {txu ±æ}æì-‚{u ƒL™u™u nwk çÝu²ï-r™íÞ ƒtu÷tðwk
Awk. (24)
¼tðtÚto : ftuE…ý {™w»Þ yt rðît™tu™t Ë{t„{ rð™t …qýo rðãtÞwõ‚ ðtýe y™u ƒwrØ
«t fhe þf‚tu ™Úte ‚Útt yu ƒL™u rð™t þºtw rðsÞ y™u ËðoºtÚte ð]rØ (ÚtE þf‚e) ™Úte. (24)
ÉøðuŒ¼t»Þ
477
lÈÁ÷fi⁄U®RÄÃÈÁ÷— ¬Á⁄Ufi ¬ÊÃ◊S◊ÊŸÁ⁄Ufic≈Á÷⁄U|‡flŸÊ ‚ÊÒ÷fiªÁ÷—–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„ãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒH§25H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-yæÞt…f y™u W…Œuþfs™tu ! ‚{u ƒL™u léç|æ:-rŒðË y™u ¥vyæéUç|æ:htrºt ¥çÚcÅïç|æ:-®nËt™u yÞtuøÞ ¨æñ|æxæïç|æ:-ËwkŒh yiïÞtuo™e ËtÚtu ð‚o{t™ ¥S}ææÝì-y{the ËðoŒt
ÐçÚ, Ðæ„}æì-Ëðo he‚u hûtt fhtu, „„ì-‚{tht ‚u ft{™u ç}æ~æ:-r{ºt, ±L‡æ:-Ä{torŒ ftÞtuo{tk ©uc,
¥çÎç„:-{t‚t, 程{é:-Ë{wÿ ðt ™Œe, Ðë烱è-¼qr{ ðt ytftþMÚt ðtÞw ©„-y™u læñ:-rðãw‚T ðt
ËqÞo™tu «ftþ Ý:-y{tht {txu }ææ}æã‹„æ}æì-r™hk‚h ð]rØ fhu. (25)
¼tðtÚto : su{ {t‚t-r…‚t Ëk‚t™tu™u, r{ºt r{ºt™u y™u «tý þheh™u ‚]Â fhu Au, Ë{wÿ „k¼eh‚t
ytrŒ™u, …]rÚtðe ð]ût ytrŒ™u y™u ËqÞo «ftþ™u Äthý fhe™u ‚Útt Ëðo «týeytu™u Ëw¾e fhe™u W…fth
fhu Au, ‚u{ yæÞt…f y™u W…Œuþf Ë{M‚ ËíÞ rðãtytu ‚Útt Ëwrþûttytu «t fhtðe™u yÇte»x
Ëw¾ «t fhtðu. (25)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ËqÞo y™u …]rÚtðe ytrŒ™t „wýtu, ˼t y™u Ëu™t™t yæÞûttu™t f‚oÔÞtu
‚Útt ‚uytu™u {txu …htu…fth ytrŒ f{tuo™wk ðýo™ fhu÷ Au. ítuÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚ …qðo
ËqõíttÚtoLte ËtÚtu òýðe òuEyu. (112)
Ëqõ‚-113
ߌ¢ üÊcΔÔ¢U ÖÿÊÁÃfi·Ê¢ ÖÿÊÁÃ⁄UʪÊfi|ìÊòÊ— ¬˝fi∑§ÃÊ •fi¡ÁŸc≈ÔU ÁflèflÊfi–
ÿÕÊ ¬˝‚ÍfiÃÊ ‚ÁflÃÈ— ‚flÊÿ®fi ∞flÊ ⁄UÊòÿÈÆ·‚ ÿÊÁŸfi◊Ê⁄ÒU∑˜Ô§H 1H
…ŒtÚto : ²ƒæ-su{ Ðí¨ê„æ-Wí…L™ ÚtÞu÷e Úæ~æè-ht‚ ¨ç±„é:-ËqÞo™t ËkƒkÄÚte ¨±æ²-yiïÞo™t
nu‚w ©¯¨ï-«t‚:ft¤™u {txu ²æïçÝ}æì-«íÞuf ½h™u ¥æÚñÜUì-…]ÚtfT - …]ÚtfT «t ÚttÞ Au, ‚u{ s ç™~æ:yŒT¼w‚ „wý-f{o-Mð¼tðÞwõ‚ ŒæíÜïU yæ:ƒwrØ{t™-rðît™ su §Î}æì-yu Á²æï焯æ}æì-«ftþftu™e {æÞ ŸæïcÆ}æìËðtuo¥t{ Á²æïç„:-«ftþ MðY… ƒúñ™u, ¥æ, ¥æxææ„ì-«t ÚttÞ Au »±-‚u ç±}±æ-ÔÞt…f …h{tí{t™e
ËtÚtu Ëw¾-yiïÞo™u {txu ¥…çÝcÅ-Wí…L™ ÚttÞ Au y™u Œw:¾ MÚtt™Úte …]ÚtfT ÚttÞ Au. (1)
¼tðtÚto : su{ ËqÞtuoŒÞ™u …t{e™u ykÄfth ™ü ÚttÞ Au, ‚u{s Eïh™t ¿tt™™u «t fhe™u
Œw:¾ ™ü …t{u Au. ítuÚte Ëðuoyu Eïh™t ¿tt™ («trÂ) {txu «Þí™ fhðtu òuEyu. (1)
L§‡Êfimà‚Ê L§‡ÊfiÃË ‡flàÿʪʌ478
Ê⁄ÒfiUªÈ ∑ΧÆcáÊÊ ‚ŒfiŸÊãÿSÿÊ—–
‚◊ÊŸ’fiãœÍ •◊Îà •ŸÍÆøË lÊflÊ fláZÊfi ø⁄Uà •ÊÁ◊ŸÊŸH 2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su yu Làæmy¨æ-«ftrþ‚ ËqÞoY… ðtAhzt™e ft{™t fh™the ðt Làæ„è-
478
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
hõ‚ðýoÞwõ‚ Eïy²æ-þwõ÷ ðýoÞwõ‚ yÚtto‚T „w÷tƒe ðýo™e «¼t‚ðu¤t ¥æ, ¥xææ„ì-«t ÚttÞ Au.
¥S²æ:-, ©-yu yŒT¼w‚ Q»tt™tk ¨ÎÝæçÝ-MÚtt™tu™u «t ÚtÞu÷e ÜëUc‡ææ-ft¤t ðýoðt¤e ht‚ ¥æÚñÜUìËthe he‚u …]ÚtfT - …]ÚtfT ð‚uo Au, ‚u ƒL™u ¥}æë„ï-«ðtnY…Úte r™íÞ ¥æç}æ‹ææ‹æï-ÃthMÃth yuf çteSLtu
VUfÔtt ËBttLt ¥Ýê™è-ð‚o{t™ læ±æ-…tu‚-…tu‚t™t «ftþÚte «ftþ{t™ ¨}ææݱ‹{ê-ƒu ËntuŒh ðt ƒu
r{ºttu™e Ë{t™ ±‡æü}æì-…tu‚-…tu‚t™t Y…™u ™Ú„:-«t ÚttÞ Au, ‚u ƒL™u™wk ÞwÂõ‚Úte Ëuð™ fhtu. (2)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su MÚtt™{tk ht‚ hnu Au, ‚u MÚtt™{tk Úttuzt Ë{Þ …Ae Q»tt hnu Au.
yu ƒL™uÚte Wí…L™ ËqÞo ƒu {t‚tytuðt¤t (…wºt)™e Ë{t™ Au. yu ht‚ y™u Q»tt ËŒt ƒkÄw Ë{t™
sðt-ytððtðt¤e Au, yu{ ‚{u òýtu. (2)
‚◊ÊŸÊ •äflÊ SfldÊfi⁄UŸãÃSÃ◊ãÿÊãÿÊfi ø⁄UÃÊ ŒflÁ‡Êfic≈ÔU–
Ÿ ◊fiÕà Ÿ ÃfiSÕÃÈ— ‚ÈÆ◊∑§ ŸÄÃÊ·Ê‚Ê ‚◊fiŸ‚Ê ÁflMfi§¬H 3H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su S±dæï:-ƒnu™™e Ë{t™ ð‚o™ ht¾™the htºte y™u Q»tt™t ¥Ý‹„:yÚtto‚T Ëe{thrn‚ ytftþ ¨}ææÝ:-Ë{t™ ¥Š±æ-{t„o Au, su ÎïÃæçàæcÅïï-…h{uïh™t þtË™ yÚtto‚T
ÞÚttð‚T r™Þ{™u «t ç±MÐï-rðhwØY… ¨}æݨæ-‚Útt Ë{t™ r[¥tðt¤t r{ºttu™e Ë{t™ ð‚o{t™
¨é}æïÜïU-y™u r™Þ{{tk Atuzu÷e Ýv„æïcææ¨æ-ht‚ y™u «¼t‚ðu¤t „}æì-‚u …tu‚t™t r™Þ{™u ¥‹²æ‹²æ…]ÚtfT–…]ÚtfT ÓæÚyæ:-«t ÚttÞ Au y™u ‚u fŒtr[‚T Ý-™rn }æïƒï„ï-™ü ÚttÞ Au ‚Útt Ý „Sƒ„é:™ ÂMÚth ÚttÞ Au, ‚u™u ‚{u ÞÚttð‚T òýtu. (3)
¼tðtÚto : su{ rðÁØ Y…ðt¤t ƒu r{ºt Ëe{thrn‚ y™k‚ ytftþ{tk LÞtÞtÄeþ™e r™Þkrºt‚ fhu÷
ËtÚtu s rð[hu Au, ‚u{ htrºt y™u Q»tt …h{uïh™t r™Þ{Úte r™Þkrºt‚ hne™u ð‚o{t™ hnu Au. (3)
÷ÊSflfiÃË ŸòÊË ‚ÍÆŸÎÃÊfiŸÊ◊øfiÁà ÁøòÊÊ Áfl ŒÈ⁄UÊfi Ÿ •Êfl—–
¬˝Êåÿʸ ¡ªmÿÈfi ŸÊ ⁄UÊÿÊ •fiÅÿŒÈÆ·Ê •fi¡Ëª÷ȸflfiŸÊÁŸ Áfl‡flÊfiH 4H
…ŒtÚto : nu rÔtîtLtT {™w»Þtu ! ‚{™u su |ææS±„è-yíÞk‚ W¥t{ «ftþðt¤e ¨éÝë„æÝæ}æì-ðtýe
y™u ò„]‚ ÔÞðnthtu™u Ýï~æè-«t fh™th ‚Útt ç™~ææ-yŒT¼w‚ „wý-f{o-Mð¼tððt¤e ©¯æ:-«¼t‚ðu¤t
Ý:-y{tht {txu ¨¢¨æÚ ÎéÚ:-îthtu™u ç±, ¥æ±:-«fx fh‚e suðe ðt su Ý:-y{tht {txu …xæ„ìËkËth™u Ðí挲ü-ËBÞfT y…oý fhe™u, Úæ²:-Ä™™u ç±, ¥w²„ì-«rËØ fhu Au ©-y™u ç±Eæ-Ë{M‚
|æé±ÝæçÝ-÷tuftu™u ¥…èxæ:-…tu‚t™e ÔÞtrÂÚte „¤e sðt Ë{t™ Au, ‚u™u ¥™ïç„-yð~Þ òýðe Au.
(4)
¼tðtÚto : òu fu Q»tt Ë{M‚ s„‚™u «ftrþ‚ fhe™u, Ëðo «týeytu™u s„tze™u, Ëk…qýo ËkËth™u
ÔÞt fhe™u, Ëðo …ŒtÚttuo™u ð»tto îtht Ë{Úto ƒ™tðe™u, …wÁ»ttÚtoÞwõ‚™u ‚Útt Ä™ ytrŒ «t fhtðe™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
479
{t‚t™e Ë{t™ Ëðo «týeytu™e hûtt fhu Au, ítuÚte ‚u (Q»tt) ðu¤t ÔÞÚto yt¤Ë{tk „w{tððe ™ òuEyu. (4)
Á¡rÊÔ‡ÿ3> øÁ⁄UfiÃfl ◊ÉÊÊãÿÊfi÷ʪÿfi ßc≈ÔUÿfi ⁄UÊÿ ©Ufi àfl◊˜Ô–
Œ÷˝¢ ¬‡ÿfijK ©U*flÿÊ ÁfløˇÊfi ©U·Ê •fi¡Ëª÷ȸflŸÊÁŸ Áfl‡flÊfiH 5H
…ŒtÚto : nu rðît™T ! y±}æì-‚wk su ©<±²æ-y™uf Y…Þwõ‚ }æÍææïçÝ-yrÄf Ä™ «t fhtð™the
©¯æ:-«t‚:ðu¤t ç±Eæ-Ë{M‚ |æé±ÝæçÝ-÷tuftu™u ¥…èxæ:-„¤e s‚e ç…ræà²ï-ðt su ð¢ Ëq™th yÚtto‚T
Ëqðt{tk ð¢‚t™u «t ÚtÞu÷ s™™u {txu ðt ™çÚ„±ï-rð[hðt ç±™ÿæï-rðrðÄ «fx‚t™u {txu ¥æ|ææïxæ²ïsu{tk ËðoºtÚte Ëw¾ ¼tu„ ntuÞ ‚u …wÁ»ttÚtoÚte Þwõ‚ r¢Þt™u {txu §cŲï-ðt su{tk {¤u Au ‚u Þ¿t™u
{txu ðt Úæ²ï-Ä™™u {txu ðt Ðà²Îì|²:-Œu¾‚t {™w»Þtu™u {txu Î|æí}æì-™t™e yuðe ©-ðM‚w™u …ý «ftrþ‚
fhu Au, ‚u Q»tt™u òý. (5)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu htrºt™t [tuÚtt «nh{tk ò„]‚ ÚtE™u (ht‚u) þÞ™ Ë{Þ ËwÄe ÔÞÚto Ë{Þ
„w{tð‚t ™Úte, ‚uytu s Ëw¾e ÚttÞ Au, yLÞ ™rn. (5)
ˇÊòÊÊÿfi àfl¢ üÊflfi‚ àfl¢ ◊„UËÿÊ ßc≈ÔUÿfi àfl◊Õ¸Á◊fl àflÁ◊àÿÒ–
Áfl‚fiŒÎ‡ÊÊ ¡ËÁflÃÊÁ÷fi¬˝øˇÊfi ©U·Ê •fi¡Ëª÷ȸflfiŸÊÁŸ Áfl‡flÊfiH 6H
…ŒtÚto : nu rðîtLtT ˼tæÞût hts™ ! su{ ©¯æ:-«¼t‚ðu¤t …tu‚t™t «ftþÚte ç±Eæ-Ë{M‚
|æé±ÝæçÝ-÷tuftu™u ¥…èxæ:-Ztkfe Œu Au, ‚u{ y±}æì- ítwk ¥ç|æÐíÓæÿæï-ËBÞfT þt† ƒtuÄÚte rËØ ðtýe
ytrŒ ÔÞðnthY… ÿæ~ææ²-htßÞ™u {txu y™u y±}æì-‚wk ŸæÃæSæï-©ÔtÛt yLtu yLLtLtu Bttxu yÃæ}æì-ítwk §cŲïRü Ëw¾ y™u }æãè²ñ-Ëífth™u {txu y™u y±}æì-‚wk §y²ñ-Ëk„ «tr™u {txu 籨Îëàææ-rðrðÄ Ä{oÞwõ‚
ÔÞðnthtu™u y™wfq¤ ¥ƒüç}æ±-ÿÔÞtu™e Ë{t™ …è籄æ-Sð™trŒ™u ËŒt rËØ fÞto fh.(6)
¼tðtÚto : su{ rðãt y™u rð™ÞÚte «ftrþ‚ ÚtÞu÷ Ëí…wÁ»t, Ë{M‚ Ë{e…MÚt …ŒtÚttuo™u «tÂ
fhe™u ‚u™t „wýtu™t «ftþÚte Ëðo™t «Þtus™™u rËØ fh™tht ntuÞ Au, ‚u{ htò ytrŒ s™ rðãt,
LÞtÞ ‚Útt Ä™ ytrŒ™u y…™tðe™u Ëtðo¼ti{ htßÞ™e hûtt îtht Ëk…qýo yt™kŒ™u rËØ fhu. (6)
∞·Ê ÁŒflÊ ŒfiÈÁ„UÃÊ ¬˝àÿfiŒ*‡Ê √ÿÈÆë¿UãÃËfi ÿÈflÁ× ‡ÊÈÆ∑˝§flÊfi‚Ê—–
Áfl‡flSÿ‡ÊÊfiŸÊ ¬Ê*ÕfiflSÿ flSfl ©U·Êfi •l„U ‚Èfi÷ª √ÿÈfië¿UH 7H
…ŒtÚto : su{ àæéÜíU±æ¨æ:-þwØ …ht¢{Þwõ‚, ç±ES²-Ë{M‚ Ðæ<ƒ±S²-…]rÚtðe{tk «rËØ ÚtÞu÷,
±S±:-Ä™™u §üàææÝæ-ËBÞfT rËØ fh™the,480
òéÓÀ‹„è-‚Útt y™uf «fth™t ykÄfthtu™u Œqh fh‚e »¯æyu çα:-ËqÞo™e ²é±„è:-Þwðr‚ yÚtto‚T yíÞk‚ …ht¢{Þwõ‚ Îéçã„æ-…wºte «¼t‚ðu¤t Ðíy²Î<àæ-ðthkðth
òuðt{tk ytðu Au, ‚u{ nu ¨é|æxæï-©uc ¼tøÞð‚e ©¯:-Ëw¾{tk hnu™the rðŒw»te ¥l-yts ‚wk §ã-
480
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ynª òéÓÀ-Œw:¾tu™u Œqh fh. (7)
¼tðtÚto : su ƒúñ[Þo-Ëk…L™ rðît™ Ëßs™ Þwðf™t îtht …tu‚t™e Ë{t™, ƒúñ[Þo Ëk…L™t,
ËwkŒh Y…ðt¤e, …ht¢{Þwõ‚t, Ëh÷ Mð¼tð y™u Ëw¾ŒtrÞ™e, ðeËÚte ÷E™u [tuðeË ð»to ðå[u™e
…qýo Þwð‚e fLÞtÚte rððtn fhu, íÞthu Q»tt™e Ë{t™ W¥t{ «ftþÚte Þwõ‚ ÚtE™u, ‚uytu rððtrn‚
†e-…wÁ»t Ëðo Ëw¾tu™u «t fhe þfu. (7)
¬⁄UÊÿÃËŸÊ◊ãflfiÁà ¬ÊÕfi •ÊÿÃËŸÊ¢ ¬fi˝Õ◊Ê ‡Ê‡flfiÃËŸÊ◊˜Ô–
√ÿÈÆë¿UãÃËfi ¡Ëfl◊ÈfiŒË⁄UÿfiãàÿÈÆ·Ê ◊ÎÆâ ∑¢§ øŸ ’ÊœÿfiãÃËH 8H
…ŒtÚto : nu W¥t{ Ëti¼tøÞðÄof †e ! su{ yu ©¯æ:-«¼t‚ðu¤t àæE„èÝæ}æì-«ðtnÚte y™trŒ
MðY… ÐÚ沄èÝæ}æì-…qðo ÔÞ‚e‚ ÚtÞu÷e «¼t‚ðu¤tyu …Ae ¥æ²„èÝæ}æì-ytð™the ðu¤tytu{tk Ѓ}ææ…nu÷e òéÓÀ‹„è-ykÄfthLttu Ltt~t fhíte yLtu ÁæèÃæ}æì-SÔtLtu ©ÎèÚÄæ‹yæè-ft{tu{tk «ð]¥t fhtð‚e ÜU}æìftuE ™Ý-}æë„}æì-{hu÷ Ë{t™ Ëq‚÷
u s™™u Ïææï{²‹„è-s„tzíte Œææƒ:-ytft~tBttøtoLtu ¥‹Ãæïçyæ-y™wf¤
q ‚tÚte
òÞ Au, ‚u{ ‚wk …ý …r‚ðú‚t ƒ™. (8)
¼tðtÚto : Ëti¼tøÞ™e ft{™t fh™the †eytu Q»ttðu¤t Ë{t™ …qðoft¤™e, ¼rð»Þft¤™e y™u
ð‚o{t™ft¤™e Ëwþe÷ …r‚ðú‚t †eytu™t þtï‚ Ä{o™tu yt©Þ fhe™u …tu‚-…tu‚t™t …r‚ytu™u Ëwþtur¼‚
fh‚e, Ëk‚t™tu™u sL{ yt…e™u ‚Útt ‚uytu™wk ËBÞfT …t÷™ fhe™u, ‚uytu™u rðãt y™u Ëwrþûtt yt…e™u
r™hk‚h yt™krŒ‚ ƒ™u. (8)
©U·Ê ÿŒÁÇŸ¢ ‚Á◊œfi ø∑§Õ¸ Áfl ÿŒÊfl‡øˇÊfifi‚Ê ‚Íÿ¸Sÿ–
ÿã◊ÊŸÈfi·Êãÿ◊ÊfiáÊÊ° •¡ËfiªSÃgfl·Èfi ø∑Χ· ÷º˝◊åŸfi—H 9H
…ŒtÚto : nu ©¯:-«¼t‚ðu¤t™e Ë{t™ ð‚o{t™ rðŒw»te †e ! ²„ì-su ‚wk ¨ê²üS²-ËqÞo™t ™ÿæ¨æ«ftþÚte ¨ç}æ{ï-Ëthe he‚u «ftþ™u {txu ¥çxÝ}æì-rðãw‚T yÂø™™u «Œe ™ÜUƒü-fhu Au; ðt ²„ìsu ‚wk Œw:¾tu™u Œqh ç±, ¥æ±:-fhu Au; ðt ²„ì-su ‚wk ²ÿ²}ææ‡ææÝì-Þ¿t fh™tht }ææÝé¯æÝì-{™w»Þtu™u
¥…èxæ:-«t ÚtE™u «ËL™ fhu Au; „„ì-‚u Îï±ï¯é-rðît™ …r‚ytu{tk ðËe™u |æÎí}æì-fÕÞtýfthf ¥ŒÝ:Ëk‚t™tu™u Wí…L™ ÓæÜëUcæï-fh. (9)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™e ËkƒkrÄ™e Q»ttðu¤t Ëðo «týeytu™e ËtÚtu Ëk„‚ fhe™u Ëðo Sðtu™u Ëw¾
…ntU[tzu Au, ‚u{ Ëwþe÷ rðŒw»te †eytu …r‚ytu™u «ËL™ fhe™u, W¥t{ Ëk‚t™tu™u sL{ yt…e þfu
Au, yLÞ fw¼tÞto = Œwü …í™eytu ™rn. (9)
Á∑§ÿÊàÿÊ ÿà‚◊ÿÊ ÷flÊfiÁà ÿÊ √ÿÍÆ·Èÿʸ‡øfi ŸÍÆŸ¢ √ÿÈÆë¿UÊŸ˜Ô–
ÉøðuŒ¼t»Þ
481
•ŸÈÆ ¬Èfl¸Êfi— ∑Χ¬Ã flÊfl‡ÊÊŸÊ ¬˝ŒËäÿÊfiŸÊ ¡Ê·fi◊ãÿÊÁ÷fi ⁄UÁÃH 10H
…ŒtÚto : nu †e ²„ì-su Äææ:-òu Ðê±æü:-«Út{„‚ «¼tððu¤t Ëðo …ŒtÚttuo™u çÜU²ç„-fux÷tuf ¨}æ²æË{Þ Ã²ê¯é:-«ftþ fh‚e hne ²æ: ™-y™u su òéÓÀæÝì-ÂMÚth …ŒtÚttuo™e ÃææÃæàææ‹ææ-ft{™t su{ fh‚e
ÐíÎ芲æÝæ-y™u «ftþ fh‚e ÜëUЄï-y™w„ún fh‚e ÝêÝ}æì-r™ùÞ…qðof ¥æ, |æ±æç„-Ëthe he‚u hnu‚e
yÚtto‚T «ftþ fh‚e ‚u™e Ë{t™ yu ƒeS rðãtð‚e rðŒw»te ¥‹G²æç|æ:-yLÞ †eytu™e ËtÚtu …æï¯}拱ïç„«er‚Úte y™wfq¤‚tÚte «t ÚttÞ Au, ‚u{ ‚wk {the ËtÚtu …r‚™e ËtÚtu ËŒt ð‚toð fh. (10)
¼tðtÚto : («&™ :) Q»ttft¤ fux÷t Ë{Þ™tu ntuÞ Au ?
(W¥th :) ËqÞtuoŒÞÚte …qðo …tk[ ½ze (ƒu f÷tf)™tu Q»ttft¤ ntuÞ Au.
(«&™ :) ftuý †eytu Ëw¾ «t fhu Au ?
(W¥th :) su yLÞ rðŒw»te †eytu y™u su …tu‚t™t …r‚™tu Ëk„ fhu. ‚u †eytu «þkËt ÞtuøÞ
…ý ƒ™u. su fÁýt Äthý fhu Au, ‚u …r‚ytu™u «ËL™ ht¾u Au. su …r‚ytu™u y™wfq¤ hnu Au,
‚u ËŒt yt™krŒ‚ hnu Au. (10)
߸ÿÈc≈ÔU ÿ ¬Ífl¸Ã⁄UÊ◊¬fi‡ÿã√ÿÈÆë¿UãÃËfi◊ÈÆ·‚¢ ◊àÿ¸Êfi‚—–
•S◊ÊÁ÷fiM§ ŸÈ ¬fi˝ÁÃøˇÿÊfi˘÷ÍÆŒÊ Ã ÿfi|ãà ÿ •fi¬⁄UË·ÈÆ ¬‡ÿÊfiŸ˜ÔH 11H
…ŒtÚto : ²ï-su }æy²æü¨:-{™w»Þtu òéÓÀ‹„è}æì-s„tz‚e Ðê±ü„Úæ}æì-yr‚ «t[e™ ©¯¨}æì-«¼t‚ðu¤t
§ü²Gé:-«t ÚtE™u „ï-‚uytu ¥S}ææç|æ:-y{the ËtÚtu Ëw¾™u ¥Ðà²Ýì-Œu¾u Au, su «¼t‚ðu¤t y{the
ËtÚtu Ðíç„™ÿ²æ-«íÞût òuðt ÞtuøÞ ¥|æê„ì-ntuÞ Au, ‚u Ýé-þe½ú Ëw¾ŒtÞf ntuÞ Au ©-y™u ²ï-su
¥ÐÚè¯é-ytð™the Q»ttytu{tk ÔÞ‚e‚ ÚtÞu÷e Q»tt™u Ðà²æÝì-Œu¾u „ï-‚uytu ¥æï-s Ëw¾™u ²ç‹„-«tÂ
ÚttÞ Au - fhu Au. (11)
¼tðtÚto : su {™w»Þtu Q»ttðu¤tÚte …qðo þGÞtÚte QXe™u ytð~Þf (r™íÞf{o) fhe™u …h{uïh™wk
æÞt™ fhu Au, ‚uytu ƒwrØ{t™ y™u ÄtŠ{f ƒ™e òÞ Au.
su †e-…wÁ»ttu s„Œeïh™wk æÞt™ fhe™u «er‚…qðof (…hM…h) ËkðtŒ fhu Au, ‚uytu y™uf «fth™t
Ëw¾tu™u «t fhu Au. (11)
ÿÊflÿŒ˜Ô mfi·Ê ´§Ã¬Ê ´fi§Ã¡Ê— ‚ÈfiêŸÊfl⁄UË ‚ÍÆŸÎÃÊfi ߸⁄UÿfiãÃË–
‚ÈÆ◊XÔUÀÊË*’÷fi˝ÃË ŒflflËfiÁÃÁ◊„UÊlÊ·— üÊcΔfiÔUÃ◊Ê √ÿÈfië¿UH 12H
482
…ŒtÚto : nu ©¯:-Q»ttð‚T ð‚o{t™ rðŒw»te †e ²æ±²Îì mï¯æ:-suytuyu îu»tGtwõít f{tuo™u Atuze
ŒeÄt, «„²æ:-ËíÞ™e hûtf «„ï…æ:-ËíÞ™t ÔÞðnth{tk «rËØ, ¨é}Ýæ±Úè-su{tk «þkrË‚ Ëw¾ rðã{t™,
ðt ¨é}æXHè:-su{tk ËwkŒh {k„÷ ntuÞ, ‚u ¨êÝë„æ:-ðuŒtrŒ ËíÞ þt†tu™e rËØtL‚ ðtýeytu™tu §üÚ²‹„è-
482
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
þe½ú «uhýt fh‚e, ŸæïcÆ„}ææ-yr‚þÞ W¥t{ „wý, f{o y™u Mð¼tðÚte Þwõ‚, Îï±±èç„}æì-rðît™tu™e
rðþu»t ™er‚™u çÏæ|æí„è-Äthý fhe™u, ‚wk §ã-ynª ¥l-yts òéÓÀ-Œw:¾™u Œqh fh. (12)
¼tðtÚto : su{ Q»tt ykÄfth™wk r™ðthý fhe™u, «ftþ™u «fx fhe™u, ÄtŠ{ftu™u Ëw¾e fhe™u
‚Útt [tuh ytrŒ™u …erz‚ fhe™u Ëðo «týeytu™u «ËL™ fhu Au, ‚u{ s rðãt y™u Ä{oY…e «ftþÚte
Þwõ‚ y™u þ{ ytrŒ „wýtuÚte Ëk…L™ rðŒw»te W¥t{ †eytu …tu‚t™t …r‚ytuÚte-Ëk‚t™tu™u sL{ yt…e™u,
W¥t{ rþûttÚte yrðãtY…e ykÄfth™u Œqh fhe™u ‚Útt rðãtY…e ËqÞo™tu «ftþ «t fhe™u …tu‚t™tk
fw¤™u Ëw¼qr»t‚-y÷kf]‚ fhu. (12)
‡Ê‡flfià¬ÈÆ⁄UÊ·Ê √ÿfiÈflÊ‚ Œ√ÿÕÊfi •lŒ¢ √ÿÊfiflÊ ◊ÉÊÊŸËfi–
•ÕÊ √ÿÈfië¿UÊŒÈûÊfi⁄UÊ° •ŸÈÆ lÍŸ¡⁄UÊ◊ÎÃÊfi ø⁄UÁà SflœÊÁ÷fifi—H 13H
…ŒtÚto : nu †e ! ÐéÚæ-«Út{ Îï±è-yíÞk‚ «ftþ{t™, }æÍææïÝè-«þkrË‚ Ä™ «tr fh™the ¥…Úæ…qýo ÞwðtðMÚttÞwõ‚ ¥}æë„æ:-htu„hrn‚, ©¯æ:-«¼t‚ðu¤t™e Ë{t™ ©±æ¨-ðtË fh; y™u ¥ƒæï‚Œ™L‚h su{ «¼t‚ðu¤t ©œæÚæÝì-ytððt-sðtðt¤t ¥Ýé, lê‹æì-rŒðËtu™u y™wfq¤ S±{æç|æ:-…tu‚t™e
{u¤u Äthý fhu÷ …ŒtÚttuo™e ËtÚtu àæE„ì-r™hk‚h ç±, ™Úç„-rð[h‚e y™u ykÄfth™u ç±, ©ÓÀæ„ìŒqh fh‚e ‚Útt ¥l-ð‚o{t™ rŒðË{tk §Î}æì-yt s„‚™e òæ±:-rðrðÄ «fth™e hûtt fhu Au, ‚u{
‚wk ƒ™. (13)
¼tðtÚto : nu †e ! su{ Q»tt fthý y™u «ðtn Y…Úte r™íÞ ntuðt™t fthýu ºtýuÞ ft¤tu{tk
«ftrþ‚ …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fhe™u ð‚o{t™ hnu Au, ‚u{ ytí{¼tðÚte r™íÞ MðY…ðt¤e ‚wk ºtýuÞ
ft¤tu™tk W¥t{ ÔÞðnthtu™u rðãt y™u ËwrþûttÚte «ftrþ‚ fhe™u ‚Útt Ëti¼tøÞð‚e ƒ™e™u ËŒt
Ëw¾Þwõ‚ Útt-ƒ™. (13)
√ÿ1>|Ü¡Á÷fi*Œfl •ÊÃÊfiSfllÊÒŒ¬fi ∑ΧÆcáÊÊ¢ ÁŸ*áÊ¡¯ Œ√ÿÊfifl—–
¬˝’ÊœÿfiãàÿL§áÊÁ÷⁄U‡flÒ⁄UÊ·Ê ÿÊfiÁà ‚ÈÆÿÈ¡Ê ⁄UÕfiŸH 14H
…ŒtÚto : nu †eytu ! ‚{u su{ ÐíÏææï{²‹„è-Ëq‚u÷t™u s„tze™u Îï±è-rŒÔÞ„wýÞwõ‚ ©¯æ:-«t‚:
Ë{Þ™e ðu¤t ¥ç†…ç|æ:-«fx fh™th „wýtu™e ËtÚtu çα:-ytftþÚte ¥æ„æ¨é-Ëðoºt ÔÞt rŒþtytu{tk
Ë{M‚ …ŒtÚttuo™u òlæñ„ì-rðþu»t «ftrþ‚ fhu Au, çÝ<‡æ…}æì-ðt r™ùÞY… ÜëUc‡ææ}æì-f]»ýðýo htrºt™u
¥Ðæ±:-Œqh fhu Au, ðt ¥L‡æïç|æ:-hõ‚ ytrŒ „wýÞwõ‚ ¥Eñ:-ÔÞt…™þe÷ rfhýtu™e ËtÚtu ð‚o{t™
¨é²é…æ-Ëthe he‚u Þwõ‚ ÚƒïÝ-h{ýeÞ MðY…Úte ¥æ, ²æç„-ytðu Au, ‚u™e Ë{t™ ‚{u …ý ð‚toð
fhtu. (14)
¼tðtÚto : su{ Q»tt rŒþtytu{tk ÔÞt Au, ‚u{ fLÞtytu rðãtytu{tk ÔÞt ÚttÞ. su{ Q»tt
…tu‚t™e ftÂL‚Úte Ëwþtur¼‚ ÚtE™u h{ýeÞ MðY…™e ËtÚtu «ftrþ‚ ÚttÞ Au, ‚u{ s fLÞtytu …tu‚t™t
ÉøðuŒ¼t»Þ
483
þe÷ ytrŒ ‚Útt ËwkŒh Y…Úte þtur¼‚ ÚttÞ. su{ Q»tt ykÄfth™u Œqh fhe™u «ftþ™u Wí…L™ fhu
Au, ‚u{ ‚u fLÞtytu {q¾o‚t™wk r™ðthý-Œqh fhe™u ËwËÇÞ‚t ytrŒ „wýtu™e ËtÚtu «ftrþ‚ ÚttÞ. (14)
•Êflfi„UãÃË ¬ÊcÿÊ flÊÿ¸ÊfiÁáÊ ÁøòÊ¢ ∑§ÃÈ¢ ∑fiΧáÊÈà øÁ∑fi§ÃÊŸÊ–
߸ÿÈ·ËfiáÊÊ◊Ȭ◊Ê ‡Ê‡flfiÃËŸÊ¢ Áfl÷ÊÃËŸÊ¢ ¬fi˝Õ◊Ê·Ê √ÿfifi‡flÒØÔH 15H
…ŒtÚto : nu †eytu ! ‚{u su{ ©¯æ:-«t‚:ðu¤t Ðæïc²æ-…wrü fhtð™th y™u ±æ²æüç‡æ-Mðefth
fhðt ÞtuøÞ Ä™trŒ …ŒtÚttuo™u ¥æ±ã‹„è-«t fhtðu Au; y™u ™ïçÜU„æÝæ-yíÞk‚ [u‚™t fh‚e ç™~æ}æìyŒT¼w‚ ÜïU„é}æì-rfhý™u ÜëU‡æé„ï-fh‚e yÚtto‚T «ftrþ‚ fhu Au; ç±|ææ„èÝæ}æì-rðþu»t fhe™u «ftrþ‚
fh‚e ËqÞo ftÂL‚ytu y™u §ü²é¯è‡ææ}æì-[t÷‚e àæE„èÝæ}æì-y™trŒY… ½zeytuÚte Ðíƒ}ææ-…nu÷e ©Ð}ææáütL‚Y… òEñyæì-ÔÞt ÚttÞ Au, ‚u{s (‚{u) þw¼ „wý-f{tuo{tk ™Ú„-rð[hý fhtu. (15)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u r™rù‚ òýtu, fu su{ Q»tt-ft¤Úte ÷E™u f{tuo™e Wí…r¥t ÚttÞ
Au, ‚u{ †eytuÚte ythk¼ fhe™u s „]nftÞtuo™e Wí…r¥t ÚttÞ Au. (15)
©UŒËfiäflZ ¡ËflÊ •‚ÈfiŸ¸ •ÊªÊŒ¬ ¬˝ÊªÊûÊ◊ •Ê ÖÿÊÁÃfi ⁄UÁÖ
•Ê⁄ÒUĬãÕÊ¢ ÿÊÃfififl ‚Íÿʸÿʪfiã◊ ÿòÊfifi ¬˝ÁÃ⁄Uãà •ÊÿÈfi—H 16H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su Q»tt™e W¥tus™tÚte Ý:-y{tht …è±:-Sð™™t Ä‚to EåAtrŒ „wýÞwõ‚
¥¨é:-«tý ¥æ, ¥xææ„ì-ËðoºtÚte «t ÚtE™u, Á²æïç„:-«ftþ Ðí, ¥xææ„ì-«t ÚtE™u, „}æ:-htrºt
¥Ð, »ç„-Œqh ÚtE òÞ Au; y™u ²æ„±ï-sðt - ytððt™t Ћƒæ}æì-{t„tuo ¥ÚñÜUì-y÷„ «fx ÚttÞ
Au, suÚte y{u ¨ê²æü²-ËqÞo™u ¥æ, ¥xæÝì-Ëthe he‚u «t fhe™u ‚Útt ²~æ-su{tk «týe ¥æ²é:-Sð™™u
Ðíç„Ú‹„ï-«t ÚtE™u yt™kŒÚte rð‚tðu Au, ‚u™u òýe™u ©Î花ï}æì-…wÁ»ttÚto fhðt{tk [uüt fhtu. (16)
¼tðtÚto : «t‚: ft¤™e Q»tt Ëðo™u s„tzu Au y™u ykÄfth™u Œqh fhu Au, su{ yu ËtÞkft¤™e
Q»tt (= ËkæÞt Ë{Þ™e yt¼t) Ëðo «týeytu™u Œir™f ftÞtuoÚte r™ð]¥t fhe™u þÞ™ fhtðu Au y™u
{t‚t™e Ë{t™ Ëðo™wk …t÷™ fhe™u ÔÞðnth-Þwõ‚ fhu Au, ‚u{ s ËíMð¼tð - Ëßs™ rðŒw»te
†e ntuÞ Au. (16)
SÿÍ◊fiŸÊ flÊø ©UÁŒfiÿ*à flÁqÔU— SÃflÊfiŸÊ ⁄UR÷ ©U·‚Êfi Áfl÷ÊÁ×–
•lÊ ÃŒÈfië¿U ªÎáÊà ◊fiÉÊÊãÿS◊ •ÊÿÈÆ*Ÿ ÁŒfiŒËÁ„U ¬˝¡ÊflfiØÔH 17H
…ŒtÚto : nu }æÍææïçÝ-«þkrË‚ Ä™Þwõ‚484
†e ! ‚wk ¥S}æï-y{tht ‚Útt xæë‡æ„ï-«þkËt fh‚t Ðy²ï-…r‚™u
{txu su Ðí…汄ì-ƒnw s «òÞwõ‚ ¥æ²é:-Sð™™tu nu‚w yL™ Au, „„ì-‚u ¥l-yts çÝ, çÎÎèçã-r™hk‚h
«ftrþ‚ fh, su ‚tht Úï|æ:-SyæÃææÝ:-„wý «þkËtf‚to ±çq:-yÂø™ Ë{t™ r™ðton fh™th …r‚ ‚tht
484
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
{txu ç±|ææ„è:-«ftþð‚e ©¯¨:-«¼t‚ðu¤t™u su{ ËqÞo ‚u{ S²ê}æÝæ-Ëf¤ rðãtytuÚte Þwõ‚ r«Þ
±æ™:-ðuŒðtýeytu™u ©yæì, §²<yæ-©uc‚tÚte òýu Au, ‚u™tu ‚wk ©ÓÀ-Ëthe he‚u r™ðtË fhtð. (17)
¼tðtÚto : ßÞthu …r‚ y™u …í™e r{ºt‚t…qðof …hM…h rðãt y™u Ëwrþûtt™tu Ëk„ún fhe™u,
«þkË™eÞ yL™, Ä™ ytrŒ ðM‚wytu™tu Ëk[Þ fhe™u ‚Útt ËqÞo™e Ë{t™ Ä{o y™u LÞtÞ™tu «ftþ
fhe™u Ëw¾…qðof hnu Au, íÞthu ‚u „]nt©{™t …qýo Ëw¾™u «t fhu Au. (17)
ÿÊ ªÊ◊fiÃËL§·‚— ‚fl¸®fiflË⁄UÊ √ÿÈÆë¿U|ãÃfi ŒÊ‡ÊÈ· ◊àÿ¸Êfiÿ–
flÊÿÊÁ⁄fiUfl ‚ÍÆŸÎÃÊfifiŸÊ◊ÈŒ∑¸§ ÃÊ •fi‡flŒÊ •fi‡Ÿflà‚Ê◊‚ÈàflÊfiH 18H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u ²æ:-su ¨é‹æëÎyææ‹ææ}æì-©uc ðtýe y™u yL™trŒ™t ©ÎÜïüU-Wíf]ü‚tÚte
«trÂ{tk ±æ²æïçÚ±-su{ ðtÞwÚte xææï}æ„è:-ƒnw s „tÞtu ðt rfhýtuÞwõ‚ ©¯¨:-«¼t‚ðu¤t ð‚o{t™
Au, ‚u{ rðŒw»te †e Îæàæé¯ï-Ëw¾ yt…™th }æy²æü²-{™w»Þ™u {txu òéÓÀç‹„-Œw:¾ Œqh fh‚e y™u
¥EÎæ:-yï ytrŒ …þwytu™u yt…™the ¨±ü±èÚæ:-su™tÚte Ë{M‚ ðehs™ ÚttÞ Au „æ:-‚u rðŒw»te
†eytu™u ¨æï}æ¨éy±æ-yiïÞo™e rËrØ fh™th s™ ¥à‹æÃæyæì-«t ÚttÞ Au, ‚u{ ‚u™u «t Úttytu.
(18)
¼tðtÚto : ƒúñ[theytu™u Wr[‚ Au, fu ‚uytu Ë{tð‚o™ …ùt‚T …tu‚t™e Ë{t™ rðãt, Ëwþe÷‚t,
Y… y™u ÷tðÛÞ = ËtikŒÞo‚tÚte Þwõ‚ ӌޙu r«Þ ÷„tz™the ‚Útt «¼t‚ðu¤t™e Ë{t™ «þkË™eÞt
ƒúñ[trhýeytuÚte rððtn fhe™u „]nt©{{tk Ëw¾Úte hnu. (18)
◊ÊÃÊ ŒflÊŸÊ◊ÁŒfiÃ⁄UŸËfi∑¢§ ÿôÊSÿfi ∑§ÃÈ’¸Î®fi®„UÃË Áfl÷ÊfiÁ„U–
¬˝‡Ê|SÃ∑ΧŒ˜Ô ’˝rÊfiÔáÊ ŸÊ √ÿÈ1>ë¿UÊ ŸÊ ¡Ÿfi ¡Ÿÿ Áfl‡flflÊ⁄UH 19H
…ŒtÚto : nu ç±E±æÚï-Ë{M‚ fÕÞtý™tu Mðefth fh™the fw{the ! ²¿æS²-„]nt©{ ÔÞðnth{tk
rðît™tu™t Ëífth ytrŒ f{o™u ÜïUyæé:-¿ttÞrÞºte …‚tft Ë{t™ «rËØ ¥çÎyæï:-Wí…L™ ÚtÞu÷ Ëk‚t™™e
hûtt {txu ¥ÝèÜU}æì-Ëu™t™e Ë{t™ ÐíàæçS„ÜëUyæì-«Ëkþt fh™th y™u Ïæëã„è-{nt™ Ëw¾ ðÄth™the
Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™e }ææ„æ-s™™e Ïæíræ‡æï-ðuŒ rðãt ðt …h{uïh™t ¿tt™™u {txu «¼t‚ ðu¤t™e Ë{t™
ç±|ææçã-rðþu»t «ftrþ‚ ÚttÞ. Ý:-y{tht …Ýï-…rhðths™tu{tk «er‚™u ¥æ, …ݲ-Ëthe he‚u Wí…L™
fh y™u Ý:-y{™u Ëw¾{tk òéÓÀ-ÂMÚth fh. (19)
¼tðtÚto : Ëßs™ …wÁ»ttuyu Ëßs™ †e™e ËtÚtu s rððtn fhðtu òuEyu, suÚte W¥t{ Ëk‚t™
y™u yiïÞo™e r™íÞ ð]rØ ÚttÞ. …í™e ËkƒkÄÚte Wí…L™ Œw:¾™e Ë{t™ yt ËkËth{tk yLÞ ftuE
{nt™ fü ™Úte. ítuÚte …wÁ»t™e …heûtt fhe™u W¥t{ ÷ûtýtu Þwõ‚ †e™e ËtÚtu rððtn fhðtu òuEyu
y™u †eyu …ý ӌޙu r«Þ y™u «þkË™eÞ Y… ‚Útt „wýtuÚte Þwõ‚ …wÁ»t™wk s „úný fhðwk òuEyu. (19)
ÉøðuŒ¼t»Þ
485
ÿ|ìÊãŸ◊åŸfi ©U·‚ÊÔ fl„UfiãÃË¡ÊŸÊÿfi ‡Ê‡Ê◊ÊŸÊÿfi ÷º˝◊˜Ô–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flL§fiáÊÊ ◊Ê◊„UãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈ— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H 20H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ©¯¨:-Q»tt™e Ë{t™ †e àæàæ}ææÝæ²-«þkrË‚ „wýÞwõ‚ §ü…æÝæ²
Ëk„þe÷ …wÁ»t™u {txu ‚Útt Ý:-y{thu {txu ²„ì-su ç™~æ}æì-yŒT¼w‚ |æÎí}æì-fÕÞtýfthe ¥ŒÝ:-Ëk‚t™™u
±ãç‹„-«tr fhtð‚e ðt su †eytuÚte ç}æ~æ:-r{ºt, ±L‡æ:-W¥t{ r…‚t, ¥çÎç„:-©uc {t‚t, 程{é:Ë{wÿ ðt ™Œe, Ðë烱è-¼qr{ ©„-y™u læñ:-rðãw‚T ðt ËqÞo ytrŒ «ftþ{t™ …ŒtÚto …t÷™ fhðt
ÞtuøÞ Au, ‚u †eytu ðt „„ì-‚u Ëk‚t™™u r™hk‚h }ææ}æã‹„æ}æì-W…fth{tk «ð]¥t fhtu. (20)
¼tðtÚto : ©uc …krz‚ †eytu s Ëk‚t™tu™u Wí…L™ fhe™u ‚Útt ‚u™e ËBÞfT hûtt fhe™u W¥t{
rþûttÚte ‚u™e WL™rít fhe þfu Au.
su …wÁ»ttu †eytu™tu Ëífth fhu Au y™u su †eytu …wÁ»ttu™tu Ëífth fhu Au, ‚u™t fw¤{tk Ë{M‚
Ëw¾ r™ðtË fhu Au y™u Œw:¾ íÞtkÚte ÐH沋„ï-¼t„e òÞ Au. (20)
(Ëk„r‚ :) yt Ëqõ‚{tk htrºt y™u Q»tt™t „wýtu™wk ðýo™ ‚Útt ‚u™t áütL‚Úte †e-…wÁ»ttu™tk
f‚oÔÞ-f{o™tu W…Œuþ fhu÷ Au, ítuÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe
òuEyu. (113)
Ëqõ‚-114
ß◊Ê L§º˝Êÿfi Ãfl‚fi ∑§¬*ŒŸfi ˇÊÿmËfi⁄UÊÿ ¬˝ ÷fi⁄UÊ◊„U ◊ÃË—–
ÿÕÊ ‡Ê◊‚fiŒ˜Ô Ám¬Œ øÃfiÈc¬Œ Áfl‡fl¯ ¬ÈÆc≈Ô¢U ª˝Ê◊fi •ÁS◊ãŸfiŸÊÃÈÆ⁄U◊˜ÔH 1H
…ŒtÚto : nu yæÞt…f y™u W…Œuþftu ! ²ƒæ-su{ çmÐÎï-{™w»ÞtrŒ ™„écÐÎï-y™u „tÞ ytrŒ™u
{txu àæ}æì-Ëw¾ ¥Sæyæì-ÚttÞ ¥çS}æ‹æì-yu xæíæ}æï-ƒnws ½hðt¤t ™„h ytrŒ „t{tu{tk ç±E}æì-Ë{M‚
[ht[h SðtrŒ ¥Ýæ„éÚ}æì-htu„-…ezthrn‚ ÐécÅ}æì-…wrü™u «t ¥Sæyæì-ÚttÞ; ‚Útt „±¨ï-ƒ¤Þwõ‚
ÿæ²mèÚæ²-su{tk Œtu»ttu™tuu ™tþ fh™tht ðeh…wÁ»ttu rðã{t™ LÎíæ²-‚u [w{t÷eË ð»to ËwÄe ƒúñ[Þo
…t÷™ fh™tht ÜUÐ<ÎÝï-ƒúñ[the …wÁ»t™u {txu §}ææ:-«íÞût ytÂtu™tu W…Œuþ ‚Útt ðuŒtrŒ þt†tu™t
ƒtuÄÚte ËkÞwõ‚ }æ„è:-©uc «¿tt = ƒwrØÚte Ðí, |æÚæ}æãï-Äthý fhu Au. (1)
¼tðtÚto : ßÞthu yt ðuŒ¿tt‚t yæÞt…f y™u W…Œuþf ‚Útt yæÞtr…ftytu y™u W…Œurþftytu,
ƒúñ[theytu y™u ©tu‚tytu™u ‚Útt ƒúñ[trhýeytu ‚Útt ©ðý fh™the †eytu™u rðãt-Ëk…L™ fhu
Au, íÞthu ‚uytu þheh y™u ytí{t™t ƒ¤™u
486 «t fhe™u Ë{M‚ ËkËth™u Ëw¾e ƒ™tðu Au. (1)
◊ÎÆ›UÊ ŸÊfi L§º˝Êà ŸÊ ◊ÿfiS∑ΧÁœ ˇÊÿmËfi⁄UÊÿ Ÿ◊fi‚Ê Áflœ◊ Ö
ÿë¿¢U ø ÿʇø ◊ŸÈfi⁄UÊÿ¡ Á¬ÃÊ ÃŒfifi‡ÿÊ◊ Ãflfi L§º˝ ¬˝áÊËfiÁ÷ÈH 2H
486
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu LÎí-Œwü þºtwytu™u hztð™th hts™T ! su y{u ÿæ²mèÚæ²-rð™tþ fhu÷ þºtwËu™t™t
ðeh su™u ‚u „ï-yt…™u {txu Ý}æ¨æ-yL™ ðt ËífthÚte ç±{ï}æ-rðÄt™ fheyu yÚtto‚T Ëífth fheyu
‚u Ý:-y{™u }æëÇ-Ëw¾e fhtu ‚Útt Ý:-y{tht {txu }æ²:-Ëw¾ ÜëUç{-fhtu.
nu LÎí-LGttGttÄe~t ! }æÝé:-{™™þe÷ çЄæ-r…‚t™e Ë{t™ yt… ²„ì-su htu„tu™wk àæ}æì-r™ðthý
™-¿tt™ ²æï:-Œw:¾tu™u …]Útf fhðt ™ y™u „wýtu™e «tr™tu ¥æ²ï…ï-Ëðo he‚u Ëk„ fhtðtu Atu „„ì‚u™u ¥à²æ}æ-«t ÚtEyu. ©„-‚uytus y{u „±-‚{the Ðí‡æè焯é-W¥t{ ™er‚ytu{tk «ð]¥t ÚtE™u
r™hk‚h Ëw¾e ÚtEyu. (2)
¼tðtÚto : hts…wÁ»t MðÞk Ëw¾e ÚtE™u Ë{M‚ «òytu™u Ëw¾e fhu, yu rð»tÞ{tk yt¤Ë ™
fhu y™u «òs™ hts™er‚™t r™Þ{tu{tk hne™u hts…wÁ»ttu™u ËŒt «ËL™ ht¾u. (2)
•‡ÿÊ◊fi à ‚È◊$à ŒfiflÿÖÿÿÊfi ˇÊÿmËfi⁄USÿ Ãflfi L§º˝ ◊Ë…˜UÔfl—–
‚ÈÆêŸÊÿÁãŸÁm‡ÊÊfi •S◊Ê∑§◊Ê ø⁄UÊÁ⁄Ufic≈UflË⁄UÊ ¡È„UflÊ◊ à „UÁfl—H 3H
…ŒtÚto : nu }æèÉìÃæ:-«ò™u Ëw¾Úte ®Ë[™ fhðt y™u LÎí-ËíÞtu…Œuþ fh™th ˼tæÞût hts™T !
y{u Îï±²Á²²æ-rðît™tu™e Ëk„r‚ y™u Ëífth îtht ÿæ²mèÚS²-ðehtu™tu r™ðtË fhtð™tht „±‚the Sæé}æç„}æì-©uc «¿tt ¥à²æ}æ-«t ÚttÞ.
su Sæé}‹ææÄæ‹æì-Ëw¾ fhtð‚t ‚wk ¥S}ææÜU}æì-y{the ¥çÚcűèÚæ-®nËthrn‚ ðehtuðt¤e ç±àæ:-«òytu™u
¥æ, ™Ú-ËðoºtÚte «t Útt, ‚u „ï-‚the «òytu™u y{u §„ì-…ý «t ÚtEyu y™u „ï-‚tht {txu
ãç±:-yt…ýt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u ÁæéãÃææ}æì-yt…u-«Œt™ fhu. (3)
¼tðtÚto : htò îtht «òytu™u r™hk‚h Ëw¾e fhðe òuEyu y™u «ò …ý htò™u yt™krŒ‚
fhu. su htò «ò …tËuÚte fh ÷E™u ‚u™wk …t÷™ ™ fhu ‚tu htò™u ztfw Ë{t™ òýðtu òuEyu y™u
òu …t÷™ fhu÷e «ò hts¼õ‚ ™ ntuÞ, ‚tu ‚u™u [tuh Ë{t™ òýðe òuEyu. ‚uÚte «òytu htò™u
fh yt…u Au, fu suÚte ‚u y{thwk …t÷™ fhu. htò …ý yu «Þtus™Úte «ò™wk …t÷™ fhu Au, fu ‚uytu
{™u fh yt…u. (3)
àfl·¢ flÿ¢ L§º˝¢ ÿfiôÊ‚Êä¢Êfi fl «˜ . ∑È¢§ VÔ‰U ∑§Áfl◊flfi‚ ÁŸ uÔUfiÿÊ◊„U–
•Ê⁄UR •S◊gÒ√ÿ¢ „U›UÊfi •SÿÃÈ ‚È◊ÁÃÁ◊mÿ◊SÿÊ flÎfiáÊË◊„UH 4H
…ŒtÚto : ±²}æì-y{u ¥±Sæï-hûtt ytrŒ™u {txu su y±ï¯}æì-rðãt, LÞtÞ «ftþðt™ ±Vä}æì-Œwü
þºtwytu «íÞu fwrx÷ ÜUç±}æì-Ë{M‚ þt†tu™u ¢{þ: òu™th y™u ²¿æ¨æ{}æì-«ò …t÷™Y… Þ¿t™u
rËØ fh™tht Îñò}æì-rðît™tu{tk fwþ¤ LÎí}æì-þºtwytu™u htuf™tht™u çÝ, u²æ}æãï-…tu‚t™t Ëw¾-Œw:¾™wk
r™ðuŒ™ fhu ‚Útt ±²}æì-y{u su ¥S²-yu Áÿ™e ¨é}æç„}æì-Ä{to™wfq¤ W¥t{ «ò™u ¥æ, ±ë‡æè}æãï-
ÉøðuŒ¼t»Þ
487
ËðoºtÚte Mðefth fheyu, §„ì-‚u s ˼tæÞût ãïÇ:-ÄtŠ{fs™tu™t y™tŒh fh™tht yÄtŠ{f s™tu™u
¥S}æ„ì-y{thtÚte ¥æÚï-Œqh ¥SÄæyæé-ftZe {qfu. (4)
¼tðtÚto : su{ «òs™ htò™e yt¿tt™tu Mðefth fhu Au, ‚u{ hts…wÁ»t …ý «ò™e yt¿tt
{t™u. (4)
ÁŒflÊ flfi⁄UÊ„U◊fiL§·¢ ∑fi§¬*ŒŸ¢¯ àfl·¢ M§¬¢ Ÿ◊‚Ê ÁŸ ufiÔUÿÊ◊„U–
„USà Á’÷˝fij·¡Ê flÊÿ¸ÊfiÁáÊ ‡Ê◊¸ fl◊¸ ¿U*Œ⁄US◊èÿ¯ ÿ¢‚ØÔH 5H
…ŒtÚto : y{u Ý}æ¨æ-yL™ y™u ËuðtÚte su ãS„ï-ntÚt{tk |æïcæÁææ-htu„ r™ðthf yti»tÄ ±æ²æüç‡æy™u „úný fhðt ÞtuøÞ ËtÄ™tu™u çÏæ|æíyæì-Äthý fhe™u àæ}æü-½h, Ëw¾ ±}æü-fð[ À<Î:-«ftþÞwõ‚
þ†-y†trŒ™u ¥S}æ|²}æì-y{thu {txu ²¢¨„ì-r™Þ{Úte ht¾u ‚u ÜUÐ<ÎÝ}æì-sxtsqx ƒúñ[the ðiã,
rðît™ ðt çα:-rðãt-LÞtÞ «ftrþ‚ ÔÞðnthtu ðt ÃæÚæã}æì-{u½™e Ë{t™ ¥L¯}æì-½tuzt ytrŒ™e y±ï¯}æìðt «ftþ{t™ MÐ}æì-ËwkŒh Y…™e çÝu²æ}æãï-r™íÞ M…Äto fhu. (5)
¼tðtÚto : su {™w»Þ ðiã™tu r{ºt, …ÚÞËuðe, rs‚urLÿÞ y™u Ëwþe÷ ntuÞ Au, ‚u s yt ËkËth{tk
™ehtu„ hne™u ‚Útt htßÞ ytrŒ «t fhe™u Ëw¾…qðof ð]rØ …t{u Au. (WL™‚ ƒ™u Au.) (5)
ߌ¢ Á¬òÊ ◊L§ÃÊfi◊Èëÿà fløfi— Sflʌʗ SflÊŒËfiÿÊ L§º˝Êÿ flœ¸Ÿ◊˜Ô–
⁄UÊSflÊfi ø ŸÊ •◊Îà ◊ûʸ÷Ê¡fiŸ¢ à◊Ÿfi ÃÊ∑§Êÿ ßfiÿÊÿ ◊ΛUH 6H
…ŒtÚto : nu ¥}æë„-{]íÞw Œw:¾ Œqh fh™th ‚Útt ytÞwðÄof ðiãhts ðt W…Œuþf rðît™T ! yt…
Ý:-y{tht y}æÝï-þheh „æïÜUæ²-™t™t ƒt¤-ƒå[t „ݲæ²-Þwðt™ …wºt ™ y™u Ëuðf ði‚r™f ðt
ytÞwrÄf ™tufh-[tfhtu™u {txu S±æÎæï:-MðtrŒüÚte S±æÎè²:-MðtrŒü yÚtto‚T Ëðo he‚u MðtŒÞwõ‚ su
¾tðt{tk ƒnws Ëtht ÷t„u ‚u §Î}æì-yu }æyÄæü|ææïÁæ‹æ}æì-BttÛtËtuLtt ÇttusLt fhÔttLtt ÃtŒtÚttuoLtu ÚæSÃæ-ytÃttu
su }æL„æ}æì-«íÞuf }‚w{tk Þ¿t fh™tht rðît™tu™t ÃæŠæü‹æ}æì-ðÄof ±™:-ð[™ çŒæ~æï-…t÷™ fh™th LÎíæ²y™u Œwütu™u hztð™th ˼tæÞût™u {txu ©Ó²„ï-fnuðt{tk ytðu Au ‚uÚte y{™u }æëÇ-Ëw¾e fhtu. (6)
¼tðtÚto : ðiã y™u W…Œuþf™u ÞtuøÞ Au, fu ‚uytu MðÞk ™ehtu„ y™u ËíÞt[hýþe÷ hne™u
Ëðo {™w»Þtu™u yti»tÄŒt™Úte y™u W…ŒuþÚte W…fth fhe™u, Ëðo™e r™hk‚h hûtt fhu. (6)
◊Ê ŸÊfi ◊„UÊãÃfi◊ÈÆà ◊Ê ŸÊfi •÷¸∑¢§ ◊Ê Ÿ ©UˇÊfiãÃ◊ÈÆà ◊Ê Ÿfi ©UÁˇÊÃ◊˜Ô–
◊Ê ŸÊfi flœË— Á¬Ã⁄¢U ◊Êà ◊ÊÃ⁄¢U ◊Ê Ÿfifi— Á¬˝ÿÊSÃãflÊfi L§º˝ ⁄UËÁ⁄U·—H 7H
488 Ëu™t…r‚ Ý:-y{tht{tkÚte }æãæ‹„}æì-ð]Ø y™u ¼ýu÷t
…ŒtÚto : LÎí-LÞtÞtÄeþ Œwütu™u hztð™th
{™w»Þtu™u }ææ, ±{è:-{thtu ™rn, ©„-y™u Ý:-y{tht ¥|æüÜU}æì-ƒt¤f™u }ææ-{thtu ™rn, Ý:-y{tht
©ÿæ‹„}æì-†e Ëk„ fhðt{tk Ë{Úto ÞwðtðMÚtt …qýo {™w»ÞÚte BttÛtËLtu }ææ-Btthtu Ltrn ©„ì-yLtu ‹æ:-
488
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
yBttht ©çÿæyæ}æì-ÔteGto ®ËåtLtÚte ÂMÚt‚ ÚtÞu÷ „¼o™u }ææ-{thtu ™rn, Ý:-y{tht çЄÚ}æì-…t÷f y™u
s™f r…‚t ðt W…Œuþf™u }ææ-{thtu ™rn ©„-y™u }ææyæÚ}æì-{t™, ËL{t™ ‚Útt s™™e {t‚t ðt rðŒw»te
†e™u }ææ-{thtu ™rn, Ý:-y{the çÐí²æ:-†e ytrŒ™t r«Þ yæ‹Ãæ:-þhehtu™u }ææ-{thtu ™rn y™u
yLÞtÞfthe Œwütu™u ÚèçÚ¯:-{thtu. (7)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ Eïh …ût…t‚ Atuze™u ÄtŠ{ftu™u W¥t{ V¤ «Œt™ îtht Ëw¾
yt…u Au y™u …t…eytu™u …t… (™t Œw:¾Y…) V¤ «Œt™ fhe™u …ezt yt…u Au, ‚u{ ‚{u …ý «Þí™
fhtu. (7)
◊Ê ŸfiSÃÊ∑§ ßfiÿ ◊Ê Ÿfi •ÊÿÊÒ ◊Ê ŸÊ ªÊ·ÈÆ ◊Ê ŸÊ •‡flfi·È ⁄UËÁ⁄U·—–
flË⁄UÊã◊Ê ŸÊfi L§º˝ ÷ÊÁ◊ÃÊ flfiœË„¸UÁflc◊fiã× ‚ŒÁ◊ûflÊfi „UflÊ◊„UH 8H
…ŒtÚto : nu LÎí-Œwütu™u hztð™th ˼t…r‚ ! ãç±c}æ‹„:-su™t «þkËtÞwõ‚ ËkËth™tu W…fth
fhðt™wk ft{tu Au ‚u y{u su fthýu ¨Î}æì-ÂMÚth ð‚o{t™ ¿tt™™u «t y±æ}æì-§„ì-yt…™u s ã±æ}æãïMðeftheyu Aeyu yuÚte |ææç}æ„:-¢tuÄ™u «t yt… Ý:-y{tht „æïÜïU-Ëã Wí…L™ ƒt¤f ðt „ݲïƒt¤tytuÚte su W…h Au ‚u ƒt¤f™tu }ææ-ÚèçÚ¯:-½t‚ fhtu ™rn, Ý:-y{tht ¥æ²æñ-Sð™ rð»tÞ{tk
}ææ-®nËt fhtu ™rn, Ý:-y{tht xææï¯é-„tÞ ytrŒ™t …þwËk½t‚ = Äý™tu }ææ-½t‚ fhtu ™rn, Ý:y{tht ¥Eï¯é-½tuztytu™u }ææ-{thtu ™rn, Ý:-y{tht ±èÚæÝì-ðehtu™u }ææ-±{è:-{thtu ™rn. (8)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu ¢turÄ‚ ÚtE™u fŒe…ý yLÞtÞÚte ftuE™e níÞt fhðe ™rn. „tÞ ytrŒ
…þwytu™e hûtt fhðe òuEyu y™u «òs™tuyu htò™t yt©ÞÚte s ËŒt yt™krŒ‚ hnuðwk òuEyu.
Ëðoyu {¤e™u Eïh™u yt he‚u «tÚto™t fhðe òuEyu, fu nu s„Œeïh ! yt…™e f]…tÚte y{u
ƒtÕÞtðMÚtt{tk rððtn ytrŒ fwf{tuoÚte …wºt ytrŒLttu rð™tþ fŒe ™ fheyu y™u …wºt ytrŒ …ý y{thtÚte
yr«Þ yt[hý ™ fhu; ‚Útt ËkËth™t W…fthf „tÞ ytrŒ …þwytu™e y{u fŒe níÞt ™ fheyu.
(8)
©U¬fi à SÃÊ◊Êfi㬇ÊÈƬÊßflÊ∑fi§⁄¢UR ⁄UÊSflfi Á¬Ã◊¸L§ÃÊ¢ ‚ÈÆêŸ◊S◊–
÷º˝Ê Á„U Ãfi ‚È◊ÁÃ◊¸ÎÔ›UÿûÊ◊ÊÕÊfi flÿ◊fl ßûÊfi flÎáÊË◊„UH 9H
…ŒtÚto : nu }æL„æ}æì-«íÞuf }‚w{tk Þ¿t fhtð™the çЄ:-…t÷™t fhe™u Œwütu™u hztð™th ˼t…r‚ !
çã-su fthýu nwk ÐàæéŒææ §±-su{ …þwytu™t …t÷f [th™tht „tÞ ytrŒ …þwytuÚte ŒqÄ, Œnª, Ît]‚,
AtË ytrŒ ÷E™u …þwytu™t Mðt{e™u yt…u Au, ‚u{ S„ï}ææÝì-«þkË™eÞ hí™trŒ …ŒtÚttuo™u „ï-yt…™u
{txu ©Ð, ¥æ, ¥ÜUÚ}æì-yt„¤ fÁk Awk yu fthýu yt… ¥S}æï-{tht {txu ¨é}Ý}æì-Ëw¾ ÚæS±-«Œt™
fhtu, ¥ƒ-‚Œ™L‚h su „ï-yt…™e }æëDzœæ}ææ-Ëðo «fth™e Ëw¾ fh™the |æÎíæ-fÕÞtýYÃte ¨é}æç„:©uc ƒwrØ y™u su „ï-yt…™e ¥±:-hûtt fh™the ítu {r‚-ƒwrØ y™u hûtt fhðt™e ±²}æì-y{u su{
±ë‡æè}æãï-Mðefth fheyu Aeyu, §„ì-‚u{ yt… …ý y{thtu Mðefth fhtu. (9)
¼tðtÚto
: «òs™ hts…wÁ»ttuÚte hts™er‚™u y™u hts…wÁ»ttu «òs™tuÚte «ò ÔÞðnth™u òýe™u,
Éøðu
Œ¼t»Þ
489
òýðt ÞtuøÞ rð»tÞtuÚte òýfth ƒ™e™u þtï‚ Ä{o™tu yt©Þ fhu. (9)
•Ê⁄U Ãfi ªÊÉŸ◊ÈÆà ¬ÍfiL§·ÉŸ¢ ˇÊÿfimË⁄U ‚ÈÆêŸ◊S◊ Ãfifi •SÃÈ–
◊ÎÆ›UÊ øfi ŸÊ •Áœfifi ø ’˝ÍÁ„U ŒflÊœÊfi ø Ÿ— ‡Ê◊¸ ÿë¿U Ám’„¸UÊfi—H 10H
…ŒtÚto : nu ÿæ²mèÚ-þqhðehs™tu™tu r™ðtË fhtð™th y™u Îï±-rŒÔÞ Ëðtuo¥t{ f{o fhtð™th
rðîtLtT ˼t…r‚ ! ŒæéLcæÍ‹æ}æì-…wÁ»ttu™u {thðt ™-y™u xææïÍÝ}æì-„tÞ ytrŒ W…fthf …þwytu™tu rð™tþ
fh™tht «týe™wk r™ðthý fheLtu „ï-yt…™t ™-y™u ¥S}æï-y{tht {txu ¨é}Ý}æì-Ëw¾ ¥S„é-Úttytu,
¥{æ-‚Œ™L‚h Ý:-y{™u }æëÇ-Ëw¾e fhtu ™-y™u nwk yt…™u Ëw¾ yt…wk yt… y{™u ¥ç{ÏæíêçãyrÄf W…Œuþ yt…tu ™-y™u nwk yt…™u yrÄf W…Œuþ fÁk çmÏæãæü:-ÔÞðnth y™u …h{tÚto™e ð]rØ
fh™th yt… Ý:-y{tht {txu àæ}æü-½h™wk Ëw¾ ²ÓÀ-«Œt™ fhtu ™-y™u yt…™t {txu nwk Ëw¾ yt…wk.
Ëðo y{u Ä{toí{tytu™e ¥æÚï-r™fx y™u Œwht[theytuÚte Œqh hneyu. (10)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu «Þí™-…qðof …þw ½t‚ftuÚte y™u {™w»Þtu™t níÞthtytuÚte Œqh r™ðtË fhðtu
òuEyu ‚Útt …tu‚t™tÚte ‚uytu™tu Œqh r™ðtË fhtððtu òuEyu.
htò y™u hts…wÁ»ttuyu …hM…h W…Œuþ fhe™u, ˼t ƒ™tðe™u ‚Útt hûtt fhe™u ÔÞðnth y™u
…h{tÚto™u rËØ fhðt òuEyu. (10)
•flÊfiøÊ◊ Ÿ◊Êfi •S◊Ê •flSÿflfi— oÎÆáÊÊÃfiÈ ŸÊ „Ufl¯ L§º˝Ê ◊L§àflÊfiŸ˜Ô–
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„UãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H 11H
…ŒtÚto : ¥±S²±:-…tu‚t™e hûtt RåA‚t y{u ¥S}æñ-yu {t™ fhðt ÞtuøÞ Ë¼tæÞût™u {txu
Ý}æ:-‘‘™{M‚u’’ yuðt ðtõÞ™u ¥ÃææïÓææ}æ-ƒtu÷u y™u ‚u }æL±æÝì-ƒ¤ðt™ LÎí:-rðãtðt™ ˼t…r‚
„Ýì-‚u Ý:-y{tht ãÃæ}æì-ƒtu÷ððt Y… «þkËt ðtõÞ™u Ÿæë‡ææï„é-©ðý fhu.
nu {™w»Þtu ! su Ý:-y{tht ‘‘™{M‚u’’ þ猙u ç}æ~æ:-r{ºt, ±L‡æ:-©uc rðît™T, ¥çÎç„:yL‚rhût, 程{é:-Ë{wÿ, Ðë烱è-…]rÚtðe ©„ì-y™u læñ:-«ftþ™e ð]rØ fhu Au yÚtto‚T Wõ‚ …ŒtÚttuo™u
òý™th ˼t…r‚™u ðthkðth ‘‘™{M‚u’’ þçŒ fnu‚t ‚u™u yt… }ææ}æã‹„æ}æì-ðthkðth «þkËtÞwõ‚ fhu.
(11)
¼tðtÚto : «òs™tuyu htòs™tu™u r«Þ yt[hý r™íÞ fhðwk òuEyu y™u htòytuyu «òs™tu™t
ð[™ Ëtk¼¤ðt òuEyu. yt he‚u {¤e™u LÞtÞ™e ð]rØ fhe™u yLÞtÞ™wk r™ðthý fhðwk òuEyu.
(11)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ƒúñ[the, rðîtLtT
, ˼tæÞût y™u ˼tËŒT ytrŒ™t „wýtu™wk ðýo™ ntuðtÚte
490
yt Ëqõ‚™t yÚtoLte …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (114)
Ëqõ‚-115
490
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÁøòÊ¢ ŒflÊŸÊ◊ÈŒªÊŒfiŸË∑¢§ øˇÊfiÈ*◊òÊSÿ flLfi§áÊSÿÊÇŸ—–
•Ê¬˝Ê lÊflÊfi¬ÎÁÕflË •ãÃÁ⁄UfiˇÊ¢ ‚Íÿ¸ •Êà◊Ê ¡ªfiÃSÃSÕÈ·fi‡øH 1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su ¥ÝèÜU}æì-™uºtÚte òuðt{tk ytð‚tu ™Úte ‚Útt Îï±æÝæ}æì-rðît™tu y™u
Ëðtuo¥t{ …ŒtÚttuo ðt ç}æ~æS²-r{ºt™e Ë{t™ ð‚o{t™ ËqÞo ðt ±L‡æS²-yt™kŒŒtÞf s¤, [kÿ÷tuf
y™u …tu‚t™e ÔÞtr ytrŒ …ŒtÚttuo ðt ¥xÝï:-rðãw‚T ytrŒ yÂø™ ðt yLÞ Ëðo …ŒtÚttuo™u ç™~æ}æìyŒT¼w‚ ™ÿæé:-Œþof Au, ‚u ƒúñ ©Îìxææ„ì-Wíf»to‚tÚte «t Au.
su s„Œeïh ¨ê²ü:-ËqÞo™e Ë{t™ ¿tt™™tu «ftþ fh™th, rð¿tt™Úte …rh…qýo …xæ„:-sk„{ ™y™u „Sƒécæ:-yLítÞto{e yÚtto‚T suýu s„‚™t ¥æy}ææ-yLítÞto{e yÚtto‚T suýu ¥‹„çÚÿæ}æì-ytftþ,
læ±æÐë烱è-«ftþ y™u ¼qr{ ÷tuf™u ¥æ, ¥Ðíæ:-ËBÞfT he‚u …rh…qýo fhu÷ Au yÚtto‚T su™u MðÞk
…qýo ¼hu÷ Au, ‚u …h{tí{t™e ‚{u W…tË™t fhtu. (1)
¼tðtÚto : su …rh{týðt¤tu …ŒtÚto Au, ‚u …h{tí{t ™ ntuE þfu. ‚u yÔÞõ‚, ËðoþÂõ‚{t™
…h{uïh rËðtÞ Ë{M‚ s„‚™u Wí…L™ fhe þf‚tu ™Úte y™u ËðoÔÞt…f, ËÂå[Œt™kŒ MðY…, y™k‚,
yLítÞto{e, [ht[h s„‚™t ytí{t …h{uïh rð™t yLÞ ftuE ËkËth™u Äthý fh™th, Sðtu™t
…t…-…wÛÞtu™t Ëtûte y™u ‚u y™wËth Sðtu™u Ëw¾-Œw:¾ V¤ ytÃtLtth yLÞ ftuE ™Úte. yuðt …h{uïh™e
W…tË™t rð™t Ä{o - yÚto - ft{ - {tuût «t fhðt ftuE Sð = {™w»Þ Ë{Úto ™Úte. ‚uÚte yu
…h{uïh W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Ë{Úto ™Úte. ‚uÚte yu …h{uïh W…tË™t fhðt ÞtuøÞ Rü Œuð Au,
‚u{ Ëðuoyu {t™ðwk òuEyu. (1)
‚Íÿʸ ŒflË◊ÈÆ·‚¢ ⁄UÊøfi◊ÊŸÊ¢ ◊ÿʸ Ÿ ÿÊ·Êfi◊èÿfiÁà ¬‡øÊØԖ
ÿòÊÊ Ÿ⁄UÊfi ŒflÿãÃÊfi ÿȪÊÁŸfi ÁflÃãflà ¬˝ÁÃfi ÷º˝Êÿfi ÷º˝◊˜ÔH 2H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! su Eïhu Wí…L™ fheLtu ÜUÿææ-r™Þ{{tk MÚttr…‚ fhu÷ yu ¨ê²ü:-ËqÞo{kz¤
Úæï™}ææÝæ}æì-hwr[ fhtð™th Îï±è}æì-y™u Ëðo …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fh™the ©¯¨}æì-«t‚:ft÷™e ðu¤t™u
‚u™t Útðt™t Ðpæ„ì-…Ae su{ }æ²ü:-…r‚ ²æï¯æ}æì-…tu‚t™e †e™u «t ÚttÞ Au, Ý-‚u{ ¥|²ïç„ËðoºtÚte Œtuze hÌttu Au. ²~æ-su rðã{t™ ËqÞo{tk ÎïÃæÄæ‹yæ:-{™tunh „r‚Úte ËwkŒh „rý‚ rðãt™u òý‚tsýtð‚t ÝÚ:-ßÞtur‚»t rðãt™t ¼tðtu™u yLÞtu™e Ë{s{tk …ntU[tz™th ßÞtur‚»tes™ ²éxææçÝ-…tk[…tk[ ËkðíËhtu-ð»ttuo™e „ý™tÚte ßÞtur‚»t{tk Þw„ ðt ËíÞÞw„, ºtu‚tÞw„, ît…hÞw„ y™u fr÷Þw„™u
òýe™u |æÎíæ²-©uc Ëw¾™u {txu |æÎí}æì-‚u ©uc Ëw¾™t Ðíç„, 籄‹±„ï-«íÞu rðM‚th fhu Au, ‚u
…h{uïh Ëðo™u Wí…L™ fh™th Au, ‚u{ ‚{u òýtu. (2)
¼tðtÚto : nu rðît™tu ! su Rïhu ËqÞo h[e™u «íÞuf ƒúñtkz™e {æÞ{tk MÚttr…‚ fhu÷ Au, su™t
ÉøðuŒ¼t»Þ
491
yt©ÞÚte „rý‚ ytrŒ Ëðo ÔÞðnth rËØ ÚttÞ Au, ‚u™wk Ëuð™ yt… ÷tuftu îtht fu{ ™ fhðt{tk
ytðu ? (2)
÷º˝Ê •‡flÊfi „UÁ⁄U× ‚Íÿ¸®fiSÿ ÁøòÊÊ ∞ÃfiÇflÊ •ŸÈÆ◊ÊlÊfi‚—–
Ÿ◊SÿãÃÊfi ÁŒfl •Ê¬ÎÆcΔÔU◊fiSÕÈÆ— ¬Á⁄U lÊflÊfi¬ÎÁÕflË ÿfi|ãà ‚l—H 3H
…ŒtÚto : |æÎíæ:-Ëw¾fthf ¥‹æé}æælæ¨: yt™kŒŒtÞf „wýÚte «þkËt ÞtuøÞ Ý}æS²‹„:-Ëífth fhe™u
rðît™s™ su SæêÄæüSÄæ-ËqÞo÷tuf™e ç™~ææ:-yŒT¼w‚ y™uf ðýo »„x±æ:-yu «íÞût …ŒtÚttuo™e «t ÚtE™u
¥Eæ:-ƒnw s ÔÞt Út™tht rfhýtu ãçÚ„:-rŒþt y™u læ±æÐë烱è-ytftþ y™u ¼qr{™u ¨l:þe½ú ÐçÚ, ²ç‹„-ËðoºtÚte «t ÚttÞ Au. çα:-‚Útt «ftrþ‚ fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™t ÐëcÆ}æì-…tA¤™t
¼t„ …h ¥æ, ¥Sƒé:-ËBÞfT ÂMÚth ÚttÞ Au, ‚u™e rðãt™u W…fth{tk ÷tðtu. (3)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ÞtuøÞ Au, fu ©uc yt yæÞt…ftu™e …tËu …ntU[e™u ‚Útt ‚uytu™u ™{Mfth
fhe™u, ‚uytuÚte „rý‚ ytrŒ r¢Þt-ftiþ÷™u „úný fhe™u, ËqÞo ËkƒkÄe ÔÞðnth™t y™wct™Úte ftÞo™e
rËrØ fhu. (3)
Ãà‚Íÿ¸®fiSÿ Œflàfl¢ Ãã◊fiÁ„Uàfl¢ ◊äÿÊ ∑§Ãʸ*flÃfiâ ‚¢ ¡fi÷Ê⁄U–
ÿŒŒÿfiÈÄà „UÁ⁄UÃfi— ‚œSÕʌʺ˝ÊòÊË flÊ‚fiSßÈà Á‚◊S◊ÒfiH 4H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ²Îæ-ßÞthu „„ì-‚u «Út{ {kºttuõ‚ ¨ê²üS²-ËqÞo{kz¤™e }抲æ-{æÞ{tk
籄„}æì-ÔÞt ƒúñ yu ËqÞo™tu Îï±y±}æì-«ftþ™e }æçãy±}æì-{nt™‚t™u ÜUœææïü:-y™u ft{™u ¨¢…|ææÚËknth fhe™u - yÚtto‚T «÷Þ Ë{Þ{tk ËqÞo™t Ë{M‚ ÔÞðnth™u nhe ÷u Au ¥æ„ì-y™u Vhe ßÞthu
Ë]rü™u Wí…L™ fhu Au, íÞthu ËqÞo™u ¥²év„-Þwõ‚ yÚtto‚T Wí…L™ fhe™u r™Þ{ fûtt{tk MÚtt…™ fhu Au.
ËqÞo ¨{Sƒæyæì-yuf MÚtt™Úte ãçÚ„:-rŒþtytu™u …tu‚t™t rfhýtuÚte ÔÞt ÚtE™u ç¨}æS}æñ-Ë{M‚
÷tuf™u {txu ±æ¨:-…tu‚t™t r™ðtË™tu „Ýé„ï-rðM‚th fhe™u ‚Útt su ƒúñ™t ‚¥ðÚte Úæ~æè-htrºt ÚttÞ
Au, „„ì, §„ì-‚u ƒúñ™e W…tË™t ‚{u fhtu y™u ‚u™u s„‚™t f‚to òýtu. (4)
¼tðtÚto : nu Ëßs™tu ! òu fu ËqÞo ytf»toý îtht …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo™u Äthý fhu Au, …]rÚtðe
ytrŒÚte {nt™-{tuxtu …ý Au y™u Ëðo™u «ftrþ‚ fhe™u ÔÞðnth Þwõ‚ fhu Au, ‚u{ A‚tk yu (ËqÞo)
…h{uïh îtht fhu÷ Wí…tŒ™, Äthý y™u ytf»toý rð™t Wí…L™ ÚtE þf‚tu ™Úte, xfe þf‚tu ™Úte
492
y™u ytf»toý fhe þf‚tu ™Úte. yu Eïh rð™t yuðt ÕttufÕttuftLíthtuLtwk r™{toý, Äthý y™u «÷Þ
fhðt{tk ftuE Ë{Úto ƒ™e þf‚t ™Úte. (4)
492
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
Ã|ã◊òÊSÿ flLfi§áÊSÿÊÁ÷øˇÊ ‚ÍÿʸӮ M§¬¢ ∑Îfi§áÊÈà lÊL§¬SÕfi–
•ŸãÃ◊ãÿº˝È‡ÊfiŒSÿ ¬Ê¡fi— ∑ΧÆcáÊ◊ãÿhÁ⁄U× ‚¢ ÷fi⁄U|ãÃH 5H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u su™t Ët{ÚÞoÚte ç}æ~æS²-«tý y™u ±L‡æS²-WŒt™™t ¥ç|æ™ÿæïËL{w¾ Œþo™ fhðt {txu læñ:-«ftþ™e ©ÐSƒï-Ë{e…{tk hnu÷ ¨ê²ü:-ËqÞo÷tuf y™uf «fth™t MÐ}æì«íÞût òuðt ÞtuøÞ Y…™u ÜëU‡æé„ï-«fx fhu Au.
¥S²-yu ËqÞo™t ¥‹²„ì-ËðoÚte swŒt Làæ„ì-÷t÷ yÂø™ Ë{t™ ˤ„‚t Ðæ…:-ƒ¤ ‚Útt htrºt™t
¥‹²„ì-swŒt ÜëUc‡æ}æì-ft¤t-ft¤t ykÄfth Y…™u ãçÚ„:-rŒþt rðrŒþt ¨¢, |æÚç‹„-Äthý fhu Au „„ì‚u ¥Ý‹yæ}æì-Œuþ, ft¤ y™u ðM‚w™t rð¼t„Úte þqLÞ-hrn‚ …hƒúñ™wk Ëuð™ fhtu. (5)
¼tðtÚto : su™t Ët{ÚÞoÚte Y…, rŒðË, htrºt™e «tr™t r™r{¥t¼q‚ ËqÞo ïu‚ y™u ft¤t Y…™tu
rð¼t„ f‚to ÚtE™u rŒðË y™u htrºt™u Wí…L™ fhu Au, ‚u y™L‚ ƒúñ™u Atuze™u ftuE yLÞ™e W…tË™t
{™w»Þ ™ fhu, yu{ rðît™tuyu r™hk‚h W…Œuþ fhðtu òuEyu. (5)
•lÊ ŒfiflÊ ©UÁŒfiÃÊ ‚Íÿ¸®fiSÿ ÁŸ⁄¢U„fiU‚— Á¬¬ÎÆÃÊ ÁŸ⁄fiUfllÊØԖ
ÃãŸÊfi Á◊òÊÊ flLfi§áÊÊ ◊Ê◊„UãÃÊ◊ÁŒfiÁ× Á‚ãœÈfi— ¬ÎÁÕflË ©Uà lÊÒ—H 6H
…ŒtÚto : nu Îï±æ:-rðît™tu ! ¨ê²üS²-Ë{M‚ s„ítT™t Wí…tŒf s„Œeïh™e W…tË™tÚte ©ç΄æWŒÞ yÚtto‚T Ëðo he‚u Wíf»to™e «trÂ{tk «ftþ{t™ ÚtÞu÷t ‚{u çÝ:-r™hk‚h ¥±læ„-r™ÂLŒ‚ ¥¢ã¨:…t… ytrŒ f{tuoÚte çÝçcÐŒæë„-r™„o‚ Úttytu yÚtto‚T …tu‚t™t ytí{t, {™ y™u þheh ytrŒ™u Œqh
ht¾tu ‚Útt su™u ç}æ~æ:-«tý, ±L‡æ:-WŒt™, ¥çÎç„:-yL‚rhût, 程{é:-Ë{wÿ, Ðë烱è-…]rÚtðe ©„y™u læñ:-«ftþ ytrŒ …ŒtÚto rËØ fhu Au „„ì-‚u ðM‚w ðt f{o Ý:-y{™u Ëw¾ yt…u Au, ‚u™u ‚{u
¥l-yts }ææ}æã‹„æ}æì-ðthkðth «þkÂM‚ fhtu. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu …t…Úte Œqh hne™u, Ä{o™wk yt[hý fhe™u ‚Útt Eïh™e W…tË™t fhe™u
þtÂL‚…qðof Ä{o-yÚto-ft{-{tuût™e …qŠ‚ fhðe òuEyu. (6)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk ËqÞo þçŒÚte Eïh y™u ËqÞo÷tuf™t yÚto™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚™t
yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (115)
Ëqõ‚-116
ŸÊ‚fiàÿÊèÿÊ¢ ’*„UÁ⁄fiUfl ¬˝ flfiÎÜ¡ SÃÊ◊°Êfi ßÿêÿ¸Á÷˝ÿfifl flÊÃfi—–
ÿÊfl÷¸ªÊÿ Áfl◊ŒÊÿfi ¡ÊÿÊ¢ ‚fiŸÊ¡ÈflÊfi ãÿÍÆ„UÃÍÆ ⁄UÕfiŸH 1H
…ŒtÚto : nu {™w»Þtu ! Ýæ¨y²æ|²æ}æì-Ët[t …wÛÞtí{t rþÕ…e = fthe„hu òuzu÷ ÚƒïÝ-rð{t™trŒ
ÉøðuŒ¼t»Þ
493
hÚtÚte ²æñ-su ¨ïÝæ…é±æ-ðu„…qðof Ëu™t™u [÷tð™tht ƒu Ëu™t…r‚ ¥|æüxææ²-™t™t ƒt¤f ðt ç±}æÎæ²suÚte rðþu»t yt™kŒ ÚttÞ ‚u Þwðt™™u {txu …æ²æ}æì-†e™e Ë{t™ …ŒtÚttuo™u ‹²êã„é:-r™hk‚h yuf ŒuþÚte
ƒeò Œuþ{tk …ntU[tzu Au, ‚u{ ËBGtfT Þí™ fh‚t nwk S„æï}ææÝì-{t„o™u …th fhðt {txu {tuxt {tuxt
…]rÚtðe, …ðo‚tu ytrŒ™u Ïæ<ãçÚ±-su{ ð]rØ …t{u÷t s¤™u ‚u{ Ðí, Ãæ놅ï-rAL™-r¼L™ fh‚t ‚Útt
±æ„:-ðtÞw su{ ¥ç|æí²ï±-ðtŒ¤tu™u «t ÚttÞ, ‚u{ yuf Œuþ{tk §²<}æ-sÔtwk Awk. (1)
¼tðtÚto : Þt™tu-ðtn™tu{tk «Þwõ‚ …]rÚtðeÚte ƒ™u÷t …ŒtÚttuo ‚Útt s¤ y™u yÂø™ ytrŒ (…ŒtÚttuo)
þwk þwk yŒT¼w‚T ftÞo rËØ ™Úte fhe þf‚t ? (1)
flË›ÈUƬà◊fiÁ÷⁄UʇÊÈÆ„U◊fiÁ÷flʸ Œflʟʯ flÊ ¡ÍÆÁÃÁ÷— ‡ÊʇÊfiŒÊŸÊ–
ú˝Ê‚fi÷Ê ŸÊ‚àÿÊ ‚„Udfi◊Ê¡Ê ÿ◊Sÿfi ¬˝œŸfi Á¡ªÊÿH 2H
…ŒtÚto : nu àææàæÎæÝæ-…ŒtÚttuo™u ÞÚttÞtu„ rAL™-r¼L™ fh™tht Ýæ¨y²æ-ËíÞ Mð¼tÔt™t ˼t…r‚
y™u Ëu™t…r‚ ? yt… su{ ±èÇéÐy}æç|æ: ƒ¤…qðof …z‚t y™u ¥æàæéãï}æç|æ:-þe½ú …ntU[tz‚t …ŒtÚttuoÚte
±æ-yÚtðt Îï±æÝæ}æì-rðît™tu™e …êç„ç|æ:-su™u …tu‚t™e RåAt™wfq¤ {¤u÷ ftÞo rËØ ÚttÞ ‚u ÞwØ™e
r¢ÞtytuÚte ±æ-r™ùÞ…qðof …tu‚t™t ftÞtuo™u r™hk‚h ‚fo-rð‚foÚte rËØ fhtu Atu, ‚u{ „„ì-‚u yt[hý
fh‚t Úæ¨|æ:-fnu÷ W…Þtu„™u su «t ‚u …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚto Ë{qn™e Ë{t™ …wÁ»t Ðí{Ýï-Ëðtuo¥t{
„wý su{tk «t ÚttÞ ‚u ¥æ…æ-Ëk„út{{tk ²}æS²-Ë{e… ytðu÷ {]íÞw™e Ë{t™ þºtwytu™t ¨ãd}æìyËkÏÞ ðehtu™u ç…xææ²-S‚u. (2)
¼tðtÚto : su{ yÂø™ y™u s¤ ð™{tk yÚtðt …]rÚtðe{tk «rðü ÚtE™u, ‚u™u ƒt¤e ™t¾u Au
yÚtðt ft…e ™t¾u Au, ‚u{ yíÞk‚ ðu„Úte Wí…L™ fh™tht rðãw‚T ytrŒ (…ŒtÚttuo) rËØ fhu÷t þ†t†tuÚte
þºtwytu™u S‚ðt òuEyu. (2)
ÃȪ˝Êfi „U ÷ÈÆÖÿÈ◊fi|‡flŸÊŒ◊ÉÊ ⁄U$ÿ Ÿ ∑§Á‡øfiã◊◊ÎÆflÊ° •flÊfi„UÊ—–
Ã◊Ífi„ÕÈŸÊÒ¸Á÷⁄UÊfià◊ãflÃËfiÁ÷⁄UãÃÁ⁄UˇÊ¬˝È|j⁄U¬ÊfiŒ∑§ÊÁ÷—H 3H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-ðtÞw y™u rðãw‚T Ë{t™ ƒ¤ðt™ Ëu™t…r‚ytu ! ‚{u „éxæí:-þºtwytu™u {th™th
Ëu™t…r‚ þºtws™™u {thðt {txu su |æéÁ²é}æì-htßÞ™e …t÷™t fh™th ðt Ëw¾ ¼tu„™th …wÁ»t™u ©Î}æïÍæïsu™t s¤tuÚte ËkËth ®Ë[ðt{tk ytðu Au yu Ë{wÿ{tk su{ ÜUçp„ì-ftuE }æ}æë±æÝì-{h‚t Úç²}æì-Ä™™u
Atuztu, Ý-‚u{ ¥±æãæ:-Atuzu Au. „}æì-ã-‚u™u ¥ÐæïÎÜUæç|æ:-su{tk s¤ ytðu - òÞ Au. ¥‹„çÚÿæŒæíéç|Î:yðftþ{tk [t÷‚e ¥æy}拱„èç|æ:-y™u «k494
þËtÞwõ‚ rð[thðt¤t r¢Þt fhðt{tk r™…wý su{tk rðã{t™
Au, ‚u ‹ææñç|æ:-™tiftytuÚte ªãƒé:-yuf MÚtt™Úte ƒeò MÚtt™{tk …ntU[tztu. (3)
¼tðtÚto : su{ ftuE {hýtËL™ {™w»Þ Ä™, …wºt ytrŒ™t {tunÚte rðhõ‚ ÚtE™u þhehÚte ™ef¤e
494
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
òÞ Au, ‚u{ ÞwØ™t RåAwf ðehtuyu y™w¼ð fhðtu òuEyu.
ßÞthu {™w»Þ ƒeò îe…tu{tk Ë{wÿ™u …th fhe™u þºtw rðsÞ {txu sðt RåAu, íÞthu áZ, rðþt¤
ykŒh s¤ «ðuþ ytrŒ Œtu»ttuÚte hrn‚, ytí{eÞs™tu ËtÚtu rðhtrs‚-ƒuËe y™u þ†t† ytrŒ ËtÄ™
Ët{„úeÚte Ëwþtur¼‚ ™tiftytu™e ËtÚtu òÞ. (3)
ÁÃd— ˇÊ¬|SòÊ⁄U„UÊfiÁÃfl˝¡fi|jŸÊ¸‚fiàÿÊ ÷ÈÆÖÿÈ◊fiÍ„UÕÈ— ¬ÃXÔÒU—–
‚◊Èƺ˝Sÿ œãflfiãŸÊŒ¸Sÿfi ¬Ê⁄U ÁòÊ÷Ë ⁄UÕfiÒ— ‡Êìfi|j— ·›Ufi‡flÒ—H 4H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-ËíÞÚte …rh…qýo ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ! ‚{u ƒL™u ç„d:-ºtý ÿæŒæ:htrºt ¥ãæ-ºtý rŒðË ¥ç„±í…ç|Î:-yíÞk‚ [t÷‚t …ŒtÚto ЄXñ:-su ½tuzt Ë{t™ ðu„ðt™ Au ‚u™e
ËtÚtu ð‚o{t™ ¯ÇEñ:-su{tk þe½ú ÷E s™tht A ft¤™t ½h rðã{t™ Au, ‚u àæ„ÐçÎì|æ:-ËUfztu …„tu™e
Ë{t™ ðu„Þwõ‚ ç~æç|æ:-¼qr{, yL‚rhût y™u s¤{tk [t÷™tht Úƒñ:-h{ýeÞ, ËwkŒh, {™tunh rð{t™
ytrŒ hÚttuÚte |æéÁ²é}æì-htßÞ™wk …t÷™ fh™thtytuyu ¨}æéÎíS²-su{tk Ëthe he‚u …h{týwY… s¤ òÞ
Au, ‚u yL‚rhût ðt {‹±Ýì-su{tk ƒnws hu‚e Au ‚u ¼qr{ ðt ¥æÎíüS²-ftŒðÞwõ‚ su Ë{wÿ ‚uytu™e
ÐæÚï-…th ç~æ:-ºtýðth ª¤ƒé:-…ntU[tztu. (4)
¼tðtÚto : yntu ! {™w»Þ ßÞthu ºtý rŒðË-ht‚{tk Ë{wÿ ytrŒ™u …u÷u …th sþu y™u ytðþu,
íÞthu ftuE …ý Œw:¾ hnuþu ¾hwk ? ftuE …ý ™rn. (4)
•ŸÊ⁄Uê÷áÊ ÃŒfiflË⁄UÿÕÊ◊ŸÊSÕÊŸ •ª˝÷áÊ ‚fi◊Èƺ˝–
ÿŒfi|‡flŸÊ ™§„UÕÈfi÷ȸÆÖÿÈ◊Sï ‡ÊÃÊÁ⁄UòÊÊ¢ ŸÊflfi◊ÊÃ|SÕflÊ¢‚◊˜ÔH 5H
…ŒtÚto : ¥çEÝæñ-rðãt{tk ÔÞt Út™tht Ëu™t…r‚ y™u ˼t…r‚ ! ²„ì-su ‚{u ƒL™u ¥ÝæÚ}|æ‡æïsu{tk ytððt-sðt™tu ythk¼, ¥ÝæSƒæÝï-hnuðt™wk MÚtt™ y™u ¥xæí|æ‡æï-„úný - ÃtfzÔttLtwk ™Úte, ‚u
¨}æéÎíï-yL‚rhût ðt Ët„h{tk àæ„æçÚ~ææ}æì-su{tk s¤™tu ‚t„ ÷uðt Ëtu n÷uËtk ðt Ëtu Úttk¼÷tytu ÷t„u÷t
hnu Au y™u Ýæ±}æì-su™u ƒt¤‚t ðt …tXð‚t-{tuf÷‚t ‚u ™tð™u rðãw‚T y™u ðtÞw™t ðu„™e Ë{t™
ªãƒé:-ðntðtu y™u ¥S„}æì-su{tk Œw:¾tu™u Œqh fhu ‚uðt ½h{tk ¥æ„çSƒ±æ¢¨}æì-Ähu÷-ht¾u÷ |æéÁ²}æì¾tðt-…eðt™t …ŒtÚto ËBtqnLtu ¥±èÚ²ïƒæ}æì-yuf Œu~tÚte ƒeò Œuþ{tk ÷E òytu, „„ì-‚u ‚{thtu y{u
ËŒt Ëífth fheyu. (5)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu ytÄth hrn‚ {t„o{tk rð{t™ ytrŒÚte sðwk òuEyu. ßÞtk ÞtuØtytu™u
ÞÚttð‚T Ëkhrût‚ fhðt{tk ytð‚t ™Úte, íÞtk ËwÄe þºtw™u S‚e þft‚t ™Úte.
su{tk Ëtu yrhºt = n÷uËtk ntuÞ Au, yuðe yr‚ rðþt¤ ™tift ƒ™tðe þftÞ Au. yt {kºt{tk
‘þ‚’ þçŒ yËkÏÞtðt[e …ý ÷E þftÞ Au. ítuÚte yr‚ rðþt¤ ™tift™wk rðÄt™ ynª «‚e‚ ÚttÞ
ÉøðuŒ¼t»Þ
495
Au. {™w»Þ suðze ({tuxe) ™tift ƒ™tðe þfu yuðze ({tuxe) ™tift ƒ™tððe òuEyu. yt he‚u þe½ú
sðt™t Mð¼tððt¤t {™w»Þ ¼qr{ y™u yL‚rhût{tk sðt-ytððt ÞtuøÞ yLÞ Þt™ …ý ƒ™tðu. (5)
ÿ◊fi|‡flŸÊ ŒŒÕÈfi— ‡flÃ◊‡flfi◊ÉÊʇflÊfiÿ ‡Ê‡flÁŒàSfl|SÖ
Ãmʯ ŒÊòÊ¢ ◊Á„fiU ∑§Ëûʸãÿ¯ ÷Íà¬ÒmÊ flÊ¡Ë ‚ŒÁ◊h√ÿÊfi •ÿ¸—H 6H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-s¤ y™u …]rÚtðe™e Ë{t™ þe½ú Ëw¾ŒtÞf ˼t-Ëu™t…r‚ ! ‚{u ƒL™u
¥{æEæ²-su ™ {thðt ÞtuøÞ y™u þe½ú …ntU[tz™th Au, ‚u ði~Þ™u {txu ²}æì-su Eï„}æì-Ëthe he‚u
ðÄu÷ ¥E}æì-{t„o{tk ÔÞt «ftþ{t™ rÔtãwítTYÃt yÂø™™u Î΃é:-yt…tu Atu ‚Útt suÚte àæE„ì-r™hk‚h
S±çS„-Ëw¾™u «t fhe™u ±æ}æì-‚{u ƒL™u™e ÜUèœæïü‹Äæ}æì-feŠ‚™u {txu }æçã-{tuxt hts…Œ Îæ~æ}æì-y™u
yt…ðt ÞtuøÞ §„ì-s …ŒtÚto™u „úný fhe Œæñh:-Ëw¾Úte ÷E s™th ±æ…è-ËBÞfT ¿tt™ðt™ …wÁ»t
‚u ¨Î}æì-su{tk ƒuËu Au ‚u hÚt™u h[e™u ¥²ü:-ðrýfs™ (ðtýeÞt) ãò:-…ŒtÚttuo™u ÷uðt ÞtuøÞ |æê„ìÚttÞ Au. „„ì, §„ì-‚u …qðtuoõ‚ rð{t™ ytrŒ™u ƒ™tðtu. (6)
¼tðtÚto : su ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ðu…theytu™e hûtt fhe™u ‚Útt ‚u™u Þt™tu-ðtn™tu …h ƒuËtze™u
îe…-îe…tL‚h{tk {tuf÷u, ‚u ƒL™u ÷û{e Ëk…L™ ƒ™e™u Ëw¾e ÚttÞ Au. (6)
ÿÈÆfl¢ Ÿfi⁄UÊ SÃÈflà ¬fiÁÖÊ˝ÿÊÿfi ∑§ˇÊËflfià •⁄UŒÃ¢ ¬È⁄fiU|ãœ◊˜Ô–
∑§Ê⁄UÊÃ⁄UÊë¿U»§ÊŒ‡flfiSÿ flÎcáÊfi— ‡Êâ ∑ȧÆê÷Ê° •fiÁ‚Üøâ ‚È⁄UÊfiÿÊ—H 7H
…ŒtÚto : nu ÝÚæ-rð™Þ™u «t ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u Ðç…í²æ²-…Œtu{tk
«rËØ Út™tht ÜUÿæ豄ï-«þM‚ þtË™Þwõ‚ y™u S„鱄ï-M‚wr‚ fh‚t rðãtÚteo™u {txu ŒæéÚç‹Šæ}æì-ƒnw
s «fth™e ƒwrØ y™u Ëtht {t„o™u ¥Ú΄}æì-®[‚tytu ‚Útt ±ëc‡æ:-ƒ¤ðt™ ¥ES²-½tuzt™e Ë{t™
yÂø™ ËkƒkÄe f÷t ½h™t ÜUæÚæïyæÚæ„ì-suÚte ÔÞðnthtu™u fhe™u rþÕ…es™tu ‚fo™e ËtÚtu …th ÚttÞ Au,
‚u àæÈUæ„ì-¾he™e Ë{t™ s¤ ®Ë[ðt™t MÚtt™Úte ¨éÚæ²æ:-¾U[u÷t hËÚte ¼hu÷ àæ„}æì-Ëtu ÜéU}|ææ‹æì½ztytu ÷E™u ¥ç¨@„}æì-®Ë[™ fhtu. (7)
¼tðtÚto : yt yæÞt…f …wÁ»t-Þw„÷ su þtÂL‚ ytrŒ „wýtuÚte Þwõ‚ Ëßs™ rðãtÚteo™u {txu,
rþÕ…ftÞo-nu‚w nM‚r¢ÞtÚte Þwõ‚ ƒwrØ™u Wí…L™ fhu Au, ‚u (rðãtÚteo) W¥t{ rþÕ…e ƒ™e™u Þt™tu™e
h[™t fhe þfu Au.
rþÕ…es™ su Þt™{tk s¤ ËkMÚttr…‚ fhe™u y™u ‚u™e ™e[u yÂø™ «ßðr÷‚ fhe™u (s¤)
ðht¤Úte Þt™ [÷tðu Au ‚u (Þt™)Úte ‚uytu - su{ ftuE ½tuztytuÚte ‚u{ - rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚttuoÚte
þe½ú yLÞ Œuþ{tk sE þfu Au. (7) 496
Á„U◊ŸÊÁÇŸ¢ ÉÊ˝¢‚◊fiflÊ⁄UÿÕÊ¢ Á¬ÃÈÆ◊ÃË◊Í¡¸◊S◊Ê •œûÊ◊˜Ô–
496
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
´§’Ë‚ •ÁòÊfi◊Ê|‡flŸÊflfiŸËÃ◊ÈÁããÊfiãÿÕÈÆ— ‚fl¸®fiªáÊ¢ Sfl|SÃH 8H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-Þ¿tt™wct™ fh™tht …wÁ»ttu ! ‚{u ƒL™u çã}æïÝ-þe‚÷ s¤Úte ¥çxÝ}æì-yÂø™
y™u Íæí¢Sæ}æì-htrºt™e ËtÚtu rŒðË™u ¥±æÚ²ïƒæ}æì-r™ðtohtu yÚtto‚T rð™tðtu ¥S}æñ-yu {txu çЄé}æ„è}æì«þkrË‚ yL™Þwõ‚ ª…ü}æì-ƒ¤ Y…e ™er‚™u ¥{œæ}æì-…wü fhtu y™u «Ïæè¨ï-Œw:¾Úte su™e yt¼t
s‚e hne ‚u ÔÞðnth{tk ¥ç~æ}æì-¼tu„ð™tht ¥±Ýè„}æì-…ùt‚T «t fhe™u ¨±üxæ‡æ}æì-su{tk Ë{M‚
W¥t{ …ŒtÚttuo™tu Ë{qn Au, ‚u S±çS„-Ëw¾™e ©ç‹Ý‹Äæ‰æé:-WL™r‚ fhtu. (8)
¼tðtÚto : rðît™tuyu yt ËkËth™t W…fth {txu Þ¿t þturÄ‚ s¤Úte ‚Útt ð™tu™t ËkhûtýÚte
…rh‚t… = W»ý‚t™wk r™ðthý fhðwk òuEyu. Ëthe he‚u ‚iÞth fhu÷ yL™Úte ƒ¤ Wí…L™ fhðwk
òuEyu y™u Þ¿t™t y™wct™Úte ºtýu «fth™t Œw:¾tu™wk r™ðthý fhe™u Ëw¾™e ð]rØ fhðe òuEyu.
(8)
¬⁄UÊfiflâ ŸÊfi‚àÿÊŒÕÊ◊ÈÆìÊÊ’ÈfiÆ䟢 ø∑˝§ÕÈ*¡rÊÔ’Êfi⁄U◊˜Ô–
ˇÊ⁄UãŸÊ¬Ê Ÿ ¬ÊÿŸÊfiÿ ⁄UÊÿ ‚„UdÊfiÿ ÃÎcÿà ªÊÃfi◊SÿH 9H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-yÂø™ y™u ðtÞw Ë{t™ ð‚o{t™ ˼t…r‚ y™u Ëu™trÄ…r‚ ! ‚{u ƒL™u
ç…q±æÚ}æì-su™e fwrx÷ ðhý y™u ©Ó™æÏæéŠÝ}æì-‚uÚte su{tk Ÿ[wk yL‚rhût yÚtto‚T yðftþ Au ‚u hÚt
ytrŒ™u ¥±„}æì-ht¾tu y™u y™uf ft{tu™e rËrØ ™ÜíUƒé:-fhtu y™u ‚u™u ÞÚttÞtuøÞ ÔÞðnth{tk ÐÚæ,
¥ÝéÎïƒæ}æì-«urh‚ fhtu, su xææï„}æS²-yíÞk‚ M‚wr‚ fh™thtytu™t hÚt ytrŒ W…h „ëc²„ï-‚hMÞt™u
{txu Œææ²Ýæ²-…eðt {txu ¥æÐ:-ðht¤ Y… s™ su{ ÿæÚÝì-…zu Au, Ý-‚u{ ¨ãdæ²-yËkÏÞ Úæ²ïÄ™™u {txu yÚtto‚T Ä™ yt…ðt {txu «rËØ ÚttÞ Au, ‚uðt hÚt ytrŒ™u ƒ™tðtu. (9)
¼tðtÚto : rþÕ…eytu rð{t™ ytrŒ Þt™tu{tk «[wh {tºtt{tk {Äwh s¤ ht¾ðt {txu fwkz ƒ™tðe™u
yÂø™Úte Ëk[tr÷‚ fhe™u, ‚u{tk W…fhý y™u Ët{„úe ¼he™u, yLÞ Œuþ{tk sE™u ‚Útt yËkÏÞ
Ä™ «t fhe™u …htu…fth fhðtu òuEyu. (9)
¡ÈÆ¡ÈÆLU·Êfi ŸÊ‚àÿÊà flÁfl˝¢ ¬˝Ê◊ÈfiÜøâ º˝ÊÁ¬Á◊fifl ëÿflÊfiŸÊØԖ
¬˝ÊÁÃfi⁄Uâ ¡Á„UÃSÿÊÿÈfiŒ¸dÊÁŒà¬ÁÃfi◊∑ΧáÊÈâ ∑§ŸËŸÊfi◊˜ÔH 10H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-hts˼t y™u Ä{o˼t™t …r‚ ! ‚{u ƒL™u Ó²±æÝæ„ì-…÷tÞ{t™™t ÎíæçÐç}æ±fð[™e Ë{t™ ±ç±í}æì-ËBÞfT rð¼t„ fh™tht™u Ðíæ}æé@„}æì-Ëthe he‚u Œw:¾Úte …]ÚtfT fhtu, ©„-y™u
…é…éL¯:-ð]Ø rðãtðt™ þt†¿t yæÞt…fÚte ÜUÝèÝæ}æì-Þwðt™eÚte ‚us Ätrhýe ƒúñ[trhýe fLÞtytu™u
rþûtt ¥ÜëU‡æé„}æì-fhtu, ¥æ„ì-‚Œ™L‚h r™Þít Ë{Þ™e «tÂÃítBttk ítuBttkÚte yuf-yuf §yæì-s Ltt yuf
yuf Ðç„}æì-hûtf …r‚ fhtu.
nu Îdæ-ðiãtu™e Ë{t™ «tý yt…™tht ! …çã„S²-íÞt„e™e ¥æ²é:-Sð™™u Ðíæç„Ú„}æì-Ëthe
he‚u …th fhe™u …ntU[tztu. (10)
ÉøðuŒ¼t»Þ
497
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttu y™u W…Œuþftuyu Œt‚tytu™wk Œw:¾ ™ü fhðwk òuEyu, rðãt{tk «ð]¥t fw{th
y™u fw{theytu™e hûtt fhe™u, ‚uytu™u rðãt y™u Ëwrþûtt y…tððe òuEyu. ƒtÕÞtðMÚtt yÚtto‚T
…å[eË{tk ð»to …qðo …wÁ»t™tk y™u Ëtu¤{tk ð»to …qðo †eytu™t rððtn™wk r™ðthý fhe™u - htufe™u,
íÞth …Ae yz‚t÷eË{tk ð»to ËwÄe …wÁ»t™tu ‚Útt [tuðeË{tk ð»to ËwÄe †e™tu MðÞkðh rððtn fhtðe™u
Ëðo™t ytí{t y™u þheh™tk ƒ¤™e ð]rØ fhðe òuEyu. (10)
Ãmʯ Ÿ⁄UÊ ‡Ê¢Sÿ¢ ⁄UÊäÿ¯ øÊÁ÷Ác≈ÔU◊ãŸÊfi‚àÿÊ flMfi§Õ◊˜Ô–
ÿÁmmÊ¢‚Êfi ÁŸÁœÁ◊flʬfiªÍ… ◊Ègfi‡Ê¸ÃÊŒÍƬÕÈÆfl¸ãŒfiŸÊÿH 11H
…ŒtÚto : nu ÝÚæ:-Ä{o™e «trÂ, Ýæ¨y²æ-y™u ËŒt ËíÞ™wk …t÷™ ‚Útt ç±m梨æ-Ë{M‚ rðãt™t
¿tt‚t Ä{ohts, ˼t…r‚ rðît™tu ! ±æ}æì-‚{tht ƒL™u™t ²„ì-su àæ¢S²}æì-«þkË™eÞ ™-y™u Ú抲}æìrËØ fhðt ÞtuøÞ, ¥ç|æçcÅ}æ„ì-su{tk RÂåA‚ Ëw¾ Au, ±Mƒ}æì-su Mðefth fhðt ÞtuøÞ, ¥ÐxæêÉ}æìsu{tk „wÂ-Ä™ y÷„ ÚtE „Þwk yuðwk su …qðtuoõ‚ „]nt©{ ËkƒkÄe f{o Au. „„ì-‚u™u çÝç{ç}æ±-Ä™™t
¼kzth ™e Ë{t™ Îàæüyææ„ì-Œu¾tðt Y…Úte ±‹ÎÝæ²-ËðoºtÚte Ëífth fhðt ÞtuøÞ Ëk‚t™ y™u «þkËt™u
{txu ©yæì, ªÐƒé:-Ÿå[ ©uýe™u …ntU[tztu yÚtto‚T WL™r‚ fhtu. (11)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu rðãtY…e ¼kzthÚte ðÄe™u Ëw¾ŒtÞf Ä™ ‚{u ƒeò ftuE™u òýtu ™rn.
yu f{o rð™t RÂåA‚ Ëk‚t™ y™u Ëw¾ «t fhe þf‚t ™Úte y™u Ë{eûtt (ËíÞtËíÞ™t rð[th)
rð™t rðãt™e ð]rØ ÚtE þf‚e ™Úte, yu{ òýtu. (11)
Ãmʯ Ÿ⁄UÊ ‚Ÿÿ Œ¢‚fi ©Uª˝◊ÊÁflc∑Îfi§áÊÊÁ◊ ÃãÿÃÈŸ¸ flÎÆÁc≈U◊˜Ô–
Œäÿæ˜UÔ®„U ÿã◊äflÊfiÕfl¸áÊÊ flÊ◊flfiSÿ ‡ÊËcáÊʸ ¬˝ ÿŒË◊ÈÆflÊøfiH 12H
…ŒtÚto : nu ÝÚæ-Ëw™er‚Þwõ‚ ËÇttÃtrít yLtu ËuLttÃtrít ! Ãææ}æì-ítBtu çtLLtuÚte Ί²Ñì-rðãt Ä{o™u
Äthý fh™thtytu™tu ytŒh fh™th ¥æ‰æÃæü‡æ:-hûtt fh™th™wk Ëk‚t™ nwk ¨Ý²ï-Ëw¾™wk ËBÞfT Ëuð™
fhðt {txu su{ „‹²„é:-rðãw‚T ±ëçcÅ}æì-ð»tto™u, Ý-‚u{ ²„ì-su ©xæí}æì-Wíf]ü ΢¨:-f{o™u ¥æç±cÜëU‡ææïç}æ«fx fÁk Awk, su ²„ì-rðît™ ±æ}æì-‚{tht ƒL™u™u {txu y™u {tht {txu ¥ES²-þe½ú „{™fthf
…ŒtÚto™t àæèc‡ææü-rþh™e Ë{t™ W¥t{ ft{Úte }æ{é-{Äwh §ü}æì-þt†™t ƒtuÄ™u ã-Ðíæï±æ™-fnu „„ì‚u™u ‚{u ƒL™u ÷tuf{tk r™hk‚h «fx fhtu. (12)
¼tðtÚto : su{ ð»tto rð™t ftuE™u Ëw¾ Út‚wk ™Úte, ‚u{ rðît™ y™u rðãt rð™t Ëw¾ ‚Útt ƒwrØ™e
ð]rØ y™u ‚u™t rð™t Ä{o ytrŒ …ŒtÚto rËØ Út‚t ™Úte. ítuÚte yu f{tuo {™w»Þtuyu ËŒt fhðt òuEyu. (12)
•¡Êfi„flËàŸÊ‚àÿÊ ∑§⁄UÊfi flʯ 498
◊„U ÿÊ◊fiã¬ÈL§÷È¡Ê ¬È⁄fiU|㜗–
üÊÈÆâ Ãë¿UÊ‚ÈfiÁ⁄Ufl flÁœ˝◊àÿÊ Á„U⁄fiUáÿ„USÃ◊|‡flŸÊflŒûÊ◊˜ÔH 13H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-yËíÞ y¿tt™™t rð™tþÚte ËíÞ™tu «ftþ fh™th, ÐéL|æé…æ-çtnws yt™kŒtu™u
498
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¼tu„ððt ‚Útt ¥çEÝæñ-þw¼„wý y™u rðãt{tk ÔÞt Út™tht yæÞt…ftu ! su ÐéÚç‹{:-ƒnw rðãtÞwõ‚
rðît™ ±ç{í}æy²æ:-su™e «þkrË‚ ð]rØ Au, ‚u W¥t{ †e™t ÜUÚæ-f{o fh‚t ƒu …wºttu™u }æãï-yíÞk‚
Äææ}æ‹æì- Ëw¾ ¼tu„ððt {txu ¥ÁææïãÃæèyæì-r™hk‚h „úný fhu; y™u ±æ}æì-‚{tht ƒL™u™t su Ÿæé„}æìËtk¼¤u÷t „„ì-‚u™t àææ¨éçÚ±-su{ …qýo rðãt ¼ýtð™thÚte rþ»Þ „úný fhu, ‚u{ r™hk‚h „úný
fhu, ‚uytu ‚{u ƒL™u rðãt RåAwf Ëðo s™tu™u {txu su yu{ Au fu çãÚ‡²ãS„}æì-su™t ntÚt{tk Ëwðýo
ytðu Au ‚u ¼ýu÷t, þe¾u÷t ƒtuÄ™u ¥Îœæ}æì-r™hk‚h yt…tu. (13)
¼tðtÚto : nu rðît™tu ! su{ rðît™ …wÁ»t rðŒw»te †e™wk …trý„úný-rððtn fhe™u „]nt©{{tk
ÔÞðnth™u rËØ fhu Au, ‚u{ yt… ƒwrØ{t™ rðãtÚteoytu™tu Ëk„ún fhe™u, rðãt™tu …qýo «[th fhtu
y™u su{ ¼ý™th-rðãtÚteo, yæÞt…fÚte rðãt™tu Ëk„ún fhe™u yt™krŒ‚ ÚttÞ Au, ‚u{ rðît™ †e…wÁ»t …tu‚t™tk ‚Útt yLÞtu™tk Ëk‚t™tu™u Ëwrþûtt…qðof rðãt «Œt™ fhe™u «ËL™ ÚttÞ. (13)
•ÊSŸÊ flÎ∑fi§Sÿ fl*Ãfi∑§Ê◊÷Ë∑fi§ ÿÈÆfl¢ Ÿfi⁄UÊ ŸÊ‚àÿÊ◊È◊ÈÄÃ◊˜Ô–
©UÃÊ ∑§Áfl¢ ¬fifiÈL§÷È¡Ê ÿÈÆfl¢ „U ∑Χ¬◊ÊáÊ◊∑ΧáÊÈâ ÁfløˇÊfiH 14H
…ŒtÚto : ÐéL|æé…æ-ƒnws™tu™u Ëw¾™tu ¼tu„ fhtð™th Ýæ¨y²æ-yËíÞÚte …]ÚtfT hnu™th ÝÚæ-y™u
Ëw¾tu™u …ntU[tz™tht ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ytu ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u ¥|æèÜïU-RÂåA‚ ÔÞðnth{tk
±ëÜUS²-ðÁ™t ¥æF:-{w¾Úte ±<„ÜUæ}æì-ƒxuh …ûte™e Ë{t™ Ëðo {™w»Þtu™u yrðãtsLÞ Œw:¾Úte
¥}æé}æév„}æì-Atuztðtu; ©„æï-y™u ã-…ý ÄæéÃæ}æì-‚{u ƒL™u Ëðo rðãtytu™u ç±™ÿæï-rðÏÞt‚ fhðt {txu
ÜëUÐ}ææ‡æ}æì-f]…t fh™tht ÜUç±}æì-rðãt™t …thk„‚ …wÁ»t™u ¥ÜëU‡æé„}æì-rËØ fhtu. (14)
¼tðtÚto : {™w»Þtuyu, Ëw¾ …rhýt{ðt¤t y™u Ëðo™t yr¼÷tr»t‚ rðãt „úný ™t{f ÔÞðnth{tk
Ëðo s™tu™u «ð]¥t fhe™u, Œw:¾ Y…e V¤ yt…™th yLÞtÞÞwõ‚ f{oÚte ‚u™u Œqh fhe™u ‚Útt Ëðo
«týeytu™e W…h ŒÞt fhe™u ‚uytu™u Ëw¾e fhðt òuEyu. (14)
øÁ⁄òÊ¢§ Á„U flÁ⁄UflÊë¿fiUÁŒ ¬áʸ◊Ê¡Ê πÀÊSÿ ¬Á⁄UfiÃÄêÿÊÿÊ◊˜Ô–
‚lÊ ¡YÔUÆÊÆ◊Êÿ‚Ë¥ Áfl‡¬ÀÊÊÿÒ œŸ Á„Uà ‚ûʸfl ¬˝àÿœûÊ◊˜ÔH 15H
…ŒtÚto : nu ˼t…r‚ yLtu Ëu™t…r‚ ! ‚{u ƒL™uÚte ¥æ…æ-Ëk„út{{tk ÐçÚ„v}ÄææÄææ}æì-htrºt{tk
¶ïHS²-þºtw™t ¾kz™t ™çÚ~æ}æì-Mðt¼trðf [rhºt yÚtto‚T þºtws™tu™e swŒe-swŒe ƒ™u÷e xwfzeytu™e
[t÷tfeytu ÃæïçÚÃæ-Wz‚t …k¾e™e su{ Їæü}æì-…k¾tu ft…ðt{tk ytðu, ‚u{ ¨l:-þe½ú ¥ÓÀïçÎ-rAL™r¼L™ fhðt{tk ytðu ‚Útt ‚{u çã„ï-Ëw¾ðÄof {Ýï-Ëwðýo ytrŒ Ä™™u r™r{¥t ç±àŒæHæ²ñ-«òs™tu™u
Ëw¾ŒtÞf ™er‚™u {txu ¥æ²¨è}æì-÷tu¾kz™t rðfthÚte ƒ™u÷e …Yæ}æì-suÚte {thu Au ‚u™e ¾t÷™u ¨œæü±ïþºtwytu …h sðt yÚtto‚T [ztE fhðt {txu çã-su Ðíy²Šæœæ}æì-«íÞût Äthý fhtu. (15)
¼tðtÚto : «ò…t÷™{tk Ëk÷ø™ ©uc htò ytrŒ s™tuyu …ûte™e …tk¾tu™e Ë{t™ Œwütu™t ÃtøttuLtu
ÞwØ{tk ft…e ™t¾ðt òuEyu. þ†t†tu™u Äthý fhe™u «òytu™wk …t÷™ fhðwk òuEyu. fthý fu «òÚte
ÉøðuŒ¼t»Þ
499
su ‘fh’ ÷uðt{tk ytðu Au, ‚u™tu «íÞw…fth ‘‚uytu™e hûtt fhðe’ yu s Au. yu{ Ë{sðwk òuEyu. (15)
‡Êâ ◊·ÊãflÎÆÄÿfi øˇÊŒÊŸ◊ÎÆ¡˝Ê‡fl¢ â Á¬ÃÊ㜢 øfi∑§Ê⁄U–
ÃS◊Êfi •ˇÊË ŸÊfi‚àÿÊ ÁfløˇÊ •ÊœfiûÊ¢ ŒdÊ Á÷·¡ÊflŸfl¸Ÿ˜ÔH 16H
…ŒtÚto : su ±ëv²ï-ð]fe yÚtto‚T [tuh™e †e™u {txu àæ„}æì-ËUfztu }æï¯æÝì-R»tto fh™tht™u yt…ðt
ðt su yuðtu W…Œuþ fhðtu y™u su [tuhtu{tk Ëh¤ ½tuztðt¤t Au „}æì-‚u ™ÿæÎæÝ}æì-M…ü W…Œuþ
fh™th ðt «…íæE}æì-Ëh¤ ½tuztðt¤t™u çÐ„æ «òs™tu™wk …t÷™ fh™th htò su{ ¥‹Šæ}æì-ytkĤtu
Œw:¾e ÚttÞ, ‚u{ Œw:¾e ™ÜUæÚ-fhu.
nu Ýæ¨y²æ-ËíÞ™e ËtÚtu ð‚toð ht¾™th y™u Îdæ-htu„™tþf Ä{o hts y™u ˼t…r‚ ç|毅æñðiãs™tu™e Ë{t™ ð‚toð ht¾™tht ! ‚{u ƒL™u su yt¿tt™e, fw{t„o„t{e, ÔÞr¼[the y™u htu„e
Au, „S}æñ-‚u ¥Ý±üÝì-y¿tt™e™u {txu ç±™ÿæï-y™uf rðÄ òuðt™u ¥ÿæè-ÔÞðnth y™u …h{tÚto rðãtY…e
™uºttu™u ¥æ, ¥Šæœæ}æì-Ëthe he‚u …tuZe (= …wü) fhtu. (16)
¼tðtÚto : ˼t…r‚ Ërn‚ htò ®nËf, åttuh y™u ÷k…x {™w»Þtu™u ftht„]n{tk ykÄ Ë{t™
ƒ™tðe™u ‚Útt W…Œuþ y™u ÔÞtðntrhf rþûtt îtht ‚u™u ÄtŠ{f ƒ™tðe™u, Ä{o y™u rðãt™tu «u{e
ƒ™tðu ‚Útt …ÚÞ y™u yti»trÄ «Œt™ îtht ™ehtuøte fhu. (16)
•Ê flÊ¢ ⁄UÕ¯ ŒÈÁ„UÃÊ ‚Íÿ¸Sÿ ∑§Êc◊¸flÊÁÃcΔÔUŒfl¸®fiÃÊ ¡ÿfiãÃË–
Áfl‡flfi ŒflÊ •ãflfi◊ãÿãà NU|j— ‚◊Èfi ÁüÊÿÊ ŸÊfi‚àÿÊ ‚øÕH 17H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-ËBÞfT rð¿tt™™tu «ftþ fh™tht ˼t y™u Ëu™t…r‚s™tu ! ¨ê²üS²-ËqÞo™e
Îéçã„æ-su W…Œuþ{tk rn‚ fh™the fLÞt suðe ftÂL‚ «¼t‚ðu¤t y™u ÜUæc}æñü±-ftc ytrŒ …ŒtÚttuo™e
Ë{t™ ±æ}æì-‚{the …²‹„è-þºtwytu™u S‚™the Ëu™t ¥Ãæü„æ-½tuzt òuzu÷t Úƒ}æì-hÚt™u ¥æ, ¥ç„cÆ„ìÂMÚt‚ ÚttÞ yÚtto‚T hÚt …h ÂMÚt‚ ÚttÞ ðt su™u ç±Eï-Ë{M‚ Îï±æ:-rðît™tu Nç|Î:-…tu‚t™tk r[¥tÚte
¥Ýé, ¥}拲‹„-y™w{t™ fhu ‚u™u ©-òu çŸæ²æ-þw¼ ÷ûtýÞwõ‚ ÷û{e yÚtto‚T ©uc Ä™Úte Þwõ‚
Ëu™t™u ‚{u ¨¢, ¨™ïƒï-ËBÞfT yufºt fhtu. (1)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! Ë{M‚ rðît™tu îtht «þkrË‚ y™u þ†t†, ðtn™ ‚Útt W…fhý ytrŒÚte
Þwõ‚ ÷û{e Ëk…L™ Ä{oÞwõ‚ LÞtÞ™u «ftrþ‚ fhtu. (17)
ÿŒÿÊfiâ ÁŒflÊfiŒÊ‚Êÿ fl*ûÊ÷¸⁄UmÊfi¡ÊÿÊ|‡flŸÊ „UÿfiãÃÊ–
⁄URflŒÈfiflÊ„U ‚øŸÊ ⁄UÕÊfi flÊ¢ flÎ500
·÷‡øfi Á‡Ê¢‡ÊÈÆ◊Ê⁄Ufi‡ø ÿÈÆÄÃÊH 18H
…ŒtÚto : nu 㲋„æ-[t÷™th, ²év„æ-Þtu„tÇÞtË fh™th y™u ¥çEÝæ-þºtwËu™t ÔÞt Út™th
˼t y™u Ëu™t™t …r‚ytu ! ‚{u ƒL™u çαæïÎæ¨æ²-LÞtÞ y™u rðãt «ftþ™t Œt‚t |æÚmæ…æ²-
500
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
su™t …wü ÚtE™u …wrü{t™ ðu„ðt¤t ÞtuØt Au, ‚u™u {txu ²„ì-su ±<œæ:-ð‚o{t™ Úﱄì-yíÞk‚ Ä™Þwõ‚
„]n ytrŒ ðM‚w™u ¥²æ„æ}æì-«t Úttytu ™-y™u su ±æ}æì-‚{tht ƒL™u™t ±ë¯|æ:-rðsÞ™e ð»tto
fh™th ôàæàæé}ææÚ:-suÚte Ä{o™wk WÕ÷k½™ fh™th™tu rð™tþ fhu Au, su ¨™Ý:-Ë{M‚ …tu‚t™e Ëu™t™t
yk„tuÚte Þwõ‚ Úƒ:-{™tunh rð{t™trŒ hÚt ‚u{™u RÂåA‚ MÚtt™{tk ©±æã-…ntU[tzu Au, ‚u™e ™‚Útt Wõ‚ „]n ytrŒ™e hûtt fhtu. (18)
¼tðtÚto : htò ytrŒ hts…wÁ»ttuyu Ëðo …tu‚t™e Ët{„úe LÞtÞ…qðof htßÞ…t÷™™t {txu s
Ëk„úrn‚ fhðe òuEyu. (18)
⁄U$ÿ ‚ÈfiˇÊòÊ¢ Sflfi¬àÿ◊ÊÿÈfi— ‚ÈÆflËÿZ ŸÊ‚àÿÊ fl„fiUãÃÊ–
•Ê ¡qÔUÊflË¥ ‚◊fiŸ‚ʬ flÊ¡Ò|SòÊ⁄UqÔUÊfi ÷ʪ¢ ŒœfiÃË◊ÿÊÃ◊˜ÔH 19H
…ŒtÚto : nu ¨}æݨæ-Ë{t™ rð¿tt™Þwõ‚, ±ã‹„æ-©uc Ëw¾™u «t ÚtÞu÷, Ýæ¨y²æ-ËíÞ Ä{o…t÷f
Ëu™t…r‚ y™u ˼t…r‚ ! ‚{u ƒL™u Ë™t‚™ LÞtÞ™t Ëuð™Úte Úç²}æì-Ä™ Ë{qn, ¨éÿæ~æ}æì-©uc
htßÞ, S±Ðy²}æì-©uc Ëk‚t™, ¥æ²é:-Œe½toGtw SæéÃæèÄæü-©uc …ht¢{™u ‚Útt ±æ…ñ:-¿tt™ ðt ðu„Þwõ‚
™tufhtu™e ËtÚtu ð‚o{t™ …uæ±è}æì-Atuzðt ÞtuøÞ þºtwytu™e Ëu™t™e rðhtuÄe yu Ëu™t™u ‚Útt ¥q:rŒðË™t |ææxæ}æì-Ëuð™ ÞtuøÞ rð¼t„ yÚtto‚T Ë{Þ™u ‚Útt ç~æ:-ºtýðth Î{„è}æì-Äthý fh‚e Ëu™t™e
©Ð, ¥æ, ¥æ²æ„}æì-Ë{e… ËBÞfT «t Úttytu. (19)
¼tðtÚto : rðãt, ËíÞ y™u LÞtÞ™t Ëuð™ rð™t ftuE…ý {™w»Þ yu Ä™ ytrŒ™u «t fhe™u
‚Útt ht¾e™u Ëw¾ «t fhe þf‚tu ™Úte, ítuÚte Ä{o™tk Ëuð™Úte s htßÞ ytrŒ «t fhe þftÞ
Au. (19)
¬Á⁄fiUÁflc≈¢ ¡Ê„ÈUÆ·¢ Áfl‡flÃfi—‚Ë¥ ‚ÈƪÁ÷Ÿ¸ÄÃfi◊Í„UÕÍÆ ⁄U¡ÊfiÁ÷—–
ÁflÁ÷ãŒÈŸÊfi ŸÊ‚àÿÊ ⁄UÕfiŸ Áfl ¬fl¸ÃÊ° •¡⁄UÿÍ •fiÿÊÃ◊˜ÔH 20H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-ËíÞ Ä{o™wk …t÷™ fh™tht ˼t y™u Ëu™tÄeþtu ! ‚{u ƒL™u su{ ¥…Ú²êSýo‚t ytrŒ Œtu»ttuÚte hrn‚ ËqÞo y™u [kÿ{t ¨éxæïç|æ:-Ëw¾ „{™ {t„o y™u Ú…æïç|æ:-÷tuftu™e ËtÚtu
Ýv„}æì-htrºt y™u бü„æÝì-{u½ ðt …ntztu™u ÞÚttÞtuøÞ ÔÞðnthtu{tk ÷tðu Au, ‚u{ ç±ç|æ‹ÎéÝæ-rðrðÄ
he‚u rAL™-r¼L™ fh™tht Ú‰æï‹æ-hÚtÚte Ëu™t™u ÞÚttÞtuøÞ ftÞo{tk ªãƒé:-…ntU[tztu, ç±E„:-ËðoºtÚte
¨è}æì-{ÞtoŒt™u ÐçÚçÃæcÅ}æì-ÔÞtÃít Úttytu, …æãé¯}æì-«t Útðt ÞtuøGt ™„h ytrŒ™t htßÞ™u «t fhe™u
…ðo‚™e Ë{t™ þºtwytu™u ç±, ¥²æ„}æì-rð¼uŒ fhe™u «t Úttytu. (20)
¼tðtÚto : su{ hts˼t™t ËŒMÞtu Ä{oÞwõ‚ {t„tuoÚte (W…tÞtuÚte) htßÞ «t fhe™u rf÷tytu
‚Útt …ðo‚ ytrŒ{tk …ý hnu™tht þºtwytu™u ðþ{tk fhe™u …tu‚t™t «¼tð™u «ftrþ‚ fhu Au, ‚u{
ËqÞo y™u [kÿ{t …]rÚtðe …h ÂMÚt‚ …ŒtÚttuo™u «ftrþ‚ fhu Au. su{ yu (ËqÞo y™u [kÿ{t) W…ÂMÚt‚
ÉøðuŒ¼t»Þ
501
™ hnu‚t ykÄfth ÔÞt…e òÞ Au, ‚u{ yu (hts˼tËŒtu)™t y¼tð{tk yLÞtÞ Y… ykÄfth «ð]¥t
ÚtE òÞ Au. (20)
∞∑fi§SÿÊ flSÃÊfi⁄UÊflâ ⁄UáÊÊfiÿ fl‡Êfi◊|‡flŸÊ ‚Ÿÿfi ‚„UdÊfi–
ÁŸ⁄Ufi„Uâ ŒÈÆë¿UŸÊ ßãºfi˝flãÃÊ ¬ÎÕÈÆüÊflfi‚Ê flηáÊÊfl⁄UÊfiÃË—H 21H
…ŒtÚto : nu ±ë¯‡ææñ-þ†t†™e ð»tto fh™tht, §‹Îí±‹„æ-ƒnw s yiïÞoÞwõ‚, ¥çEÝæ-ËqÞo y™u
[kÿ{t™e Ë{t™ ˼t y™u Ëu™t™t yÄeþtu ÎéÓÀéÝæ:-suÚte Ëw¾ ™ef¤e „Þu÷ ‚u þºtw Ëu™tytu™u
su{ ykÄfth y™u {u½tu™e ËqÞo S‚u Au, ‚u{ »ÜUS²æ:-yuf Ëu™t™t Ú‡ææ²-Ëk„út{™u {txu su {tuf÷ðe
Au ‚uÚte ±Syææï:-yuf rŒðË™e ðå[u ¥æ±„}æì-…tu‚t™e Ëu™t™tu rðsÞ™u RåAtu y™u ‚u Ëu™tytu™u
…tu‚t™t ±àæ}æì-ðþ{tk fhe™u ¨ãdæ-¨Ý²ï nòhtu Ä™trŒ …ŒtÚttuo ¼tu„ððt {txu ÐëƒéŸæ±¨:-su™t
…w»f¤ yL™ ytrŒ …ŒtÚto Au y™u ¥Úæ„è:-su ftuE™u Ëw¾ ™ yt…‚e ‚u þºtw Ëu™tytu™u çÝÚã„}æìr™hk‚h {thtu. (21)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo y™u [kÿ{t™t WŒÞÚte ykÄfth Œqh Út‚tk Ëðo «týeytu yt™krŒ‚ ÚttÞ Au,
‚u{ Ä{oÞwõ‚ ÔÞðnth™t fthýu þºtwytu yLtu yÄ{o Œqh Út‚tk ÄtŠ{fs™tu ËwhtßÞ{tk Ëw¾e
ÚttÞ Au. (21)
‡Ê⁄USÿfi ÁøŒÊø¸à∑§SÿÊfiflÃÊŒÊ ŸËøÊŒÈÆìÊÊ øfi∑˝§ÕÈÆ— ¬ÊÃfifl flÊ—–
‡Êÿflfi ÁøãŸÊ‚àÿÊ ‡ÊøËfiÁ÷¡¸‚Èfi⁄Uÿ SÃÿZ Á¬åÿÕÈƪʸ◊˜ÔH 22H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-ËíÞ rð¿tt™Gtwõít ˼t y™u Ëu™tÄeþtu ! ‚{u ƒL™u àæ™èç|æ:-…tu‚t™e
ƒwrØytuÚte àæÚS²-{th™th™e ‚hVÚte ytðu÷ Ýè™æ„ì-™e[ ft{tu™wk Ëuð™ fhe™u ¥±„æ„ì-®nËt fh™thtÚte
癄ì-y™u ¥æ™üyÜUS²-yLÞtu™e «þkËt fh™th ðt Ëífth fhe™u rþüs™™e ‚hVÚte ytðu÷ ©Ó™æW¥t{ f{o™wk Ëuð™ fhe™u hûtt fh™thtytuÚte «òs™tu™t Ð愱ï-…t÷™ fhe™u hûtt fh™thtytuÚte
«òs™tu™t Ð愱ï-…t÷™ {txu ƒ¤™u ¥æ, ÓæÜíU‰æé:-Ëthe he‚u fhtu; 癄ì-y™u àæ²±ï-Ëq‚u÷t y™u
…¨éÚ²ï-®nËf s™tu™u {txu S„²ü}æì-su ™tift ytrŒ{tk Ëthe Au, ‚u ±æ:-s¤ y™u xææ}æì-…]rÚtðe™u çŒæŒÄæSæé:ðÄthtu. (22)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! ‚{u þºtwytu™t ™tþf y™u r{ºttu™t …qsf (= «þkËf) {™w»Þtu™tu
Ëífth fhtu y™u ‚uytu™u ¼qr{ «Œt™ fhtu.
su{ ðtÞw y™u ËqÞo ¼qr{ y™u ð]ûttuÚte s¤ ¾U[e™u ‚Útt ‚u™u ðhËtðe™u Ëðo™e ð]rØ fhu Au,
‚u{ ‚{u ©uc f{tuoÚte ËkËth™e ð]rØ fhtu
. (22)
502
•flSÿà SÃfiÈflà ∑Îfi§|cáÊÿÊÿfi ´§¡Íÿà ŸÊfi‚àÿÊ ‡ÊøËfiÁ÷—–
502
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¬‡ÊÈ¢ Ÿ Ÿc≈ÔUÁ◊fifl Œ‡¸ÊfiŸÊÿ ÁflcáÊÊåfl¯ ŒŒÕÈÆ*fl‡flfi∑§ÊÿH 23H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-yËíÞ™tu íÞt„ y™u ËíÞ™wk „úný fh™tht yæÞt…ftu y™u W…Œuþftu
! ‚{u ƒL™u àæ™èç|æ:-Ëthe rþûtt fh™the ðtýeytuÚte ¥±S²„ï-…tu‚t™e hûtt y™u S„鱄ï-Ä{o™u
RåAe™u «…鲄ï-Ëh¤ Mð¼tðÚte ð‚o™th ÜëUçc‡æ²æ²-ytf»toý™u ÞtuøÞ yÚtto‚T ƒwrØ su™u [tnu Au
‚u ç±EÜUæ²-ËkËth …h ŒÞt fh™tht ÎàæüÝæ²-Ä{o-yÄ{o™u òu™tht {™w»Þ™u {txu Ðàæé}æì, ‹æ-su{
…þwytu™u «íÞût ƒ‚tðu ‚u{ y™u su{ ÝcÅç}æ±-¾tuðtÞu÷e ðM‚w™u þtuÄe™u ƒ‚tðu, ‚u{ ç±c‡æ挱}æìrðãt{tk h{ý fh‚t rðît™tu™u su ƒtuÄ «t ÚttÞ Au, ‚u™u Î΃é:-yt…tu. (23)
¼tðtÚto : yt… W…Œuþf y™u yæÞt…fs™-su{ (ftuE) «íÞût „tÞ ytrŒ™u yÚtðt yÿ»x
ðM‚w™u ƒ‚tðe™u ‚u™tu Ëtûtt‚T fhtðu Au - ‚u{ þ{trŒ „wýtuÚte Þwõ‚ ƒwrØ{t™ ©tu‚tytu y™u yæÞu‚tytu
(= ¼ý™thtytu) ™u …]rÚtðeÚte ÷E™u …h{uïh ËwÄe™e, yk„tu y™u W…tk„tu Ërn‚ rðãtytu Ëtûtt‚T
fhtððe. yu rð»tÞ{tk ‚uytu f…x, yt¤Ë ytrŒ ®™rŒ‚ f{o fŒe …ý fhu ™rn. (23)
Œ‡Ê ⁄UÊòÊË⁄UÁ‡ÊfiflŸÊ Ÿfl lÍŸflfiŸh¢ ‡ŸÁÕÃ◊åSfl1>ã×–
Áfl¬˝Èfiâ ⁄UR÷◊ÈÆŒÁŸ ¬˝flfiÎÄÃ◊ÈÁãŸãÿÕÈÆ— ‚Ê◊fiÁ◊fl dÈÆfláÊfiH 24H
…ŒtÚto : Ýæ¨y²æ-yËíÞ™tu íÞt„ y™u ËíÞ™wk „úný fh™th yæÞt…ftu y™u W…Œuþftu ! ‚{u
ƒL™u su{ àæ™èç|æ:-Ëthe rþûtt fh™the ðtýeytuÚte ¥çàæ±ïÝ-y{k„÷ fh™tht ÞwØ™e ËtÚtu ð‚o{t™
rþÕ…es™ ¥±Ýh}æì-™eåtuÚte ƒtkÄu÷e, à‹æç‰æyæ}æì-Ze÷e fhu÷e, ©ÎçÝ-s¤{tk ç±Ðíé„}æì-[÷tðu÷e ŒæíÃæëvyæ}æìy™u „{u íÞtk s‚e htufe™u ™tift ytrŒ™u Îàæ-Œþ Úæ~æè:-htrºt ݱ-™ð lê‹æì-rŒðËtu ËwÄe ¥Œ¨és¤{tk ¥‹„:-ykŒh ÂMÚth fhe™u …Ae W…h …ntU[tzðe yu he‚u y™u su{ dé±ï‡æ-½e ð„uhu™u WXtððt™wk
ËtÄ™ ËúwðtÚte ¨æï}æç}æ±-Ëtu{÷‚trŒ yti»trÄytu™u WXtðu Au, ‚u{ Úï|æ}æì-Ëðo™t «þkËftu ©uc Ëßs™tu™e
©ç‹Ý‹²ƒé:-WL™r‚ fhtu. (24)
¼tðtÚto : .....nu {™w»Þtu ! su{ s¤™e ykŒh ™tift ytrŒ{tk ƒuXu÷e Ëu™tytu þºtwytu îtht
{the þft‚e ™Úte, ‚u{ rðãt, ËíÞ y™u Ä{tuou…Œuþ{tk MÚttr…‚ s™tu yrðãtÚte Wí…L™ Œw:¾Úte
…erz‚ Út‚tk ™Úte.
su{ Wr[‚ Ë{Þ rþÕ…es™ ™tift ytrŒ™u s¤{tk R‚M‚‚: yt{-‚u{ ÷E sE™u þºtwytu™u
S‚u Au, ‚u{ rðãtŒt™Úte ‚{u yrðãt™u S‚tu.
su{ Þ¿t{tk ntu{u÷ ÿÔÞ ðtÞw y™u s¤™e þwrØ fh™th ntuÞ Au, ‚u{ W¥t{ W…Œuþ ytí{t™u
þwØ fh™th ntuÞ Au. (24)
¬˝ flÊ¢ Œ¢‚ʯSÿ|‡flŸÊflflÊø◊Sÿ ¬ÁÃfi— SÿÊ¢ ‚Èƪflfi— ‚ÈÆflË⁄Ufi—–
©Uà ¬‡ÿfi㟇ŸÈÆflãŒËÉʸ◊ÊÿÈÆ⁄USÃfiÁ◊flîÊÁ⁄U◊Êáʯ ¡ªêÿÊ◊˜ÔH 25H
ÉøðuŒ¼t»Þ
503
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæñ-Ëðo þw¼ f{o y™u rðãt ÔÞtr…™ Ëßs™tu ! nwk ±æ}æì-‚{u ƒL™u W…Œuþftu
y™u yæÞt…ftu™t ΢¨æ¢ç¨-W…Œuþ y™u yæÞt…™ ytrŒ f{tuo™u Ðí,-¥±æï™}æì-fnwk ‚uÚte ¨éxæ±:-Ëðtuo¥t{
„tÞtu y™u Ëðtuo¥t{ ðtýe ytrŒ …ŒtÚttuoðt¤t ¨é±èÚ:-…wºt, …tiºt ytrŒ ™tufh Þwõ‚ Ðà²Ýì-ËíÞyËíÞ™u òuE™u ©„-y™u ÎèÍæü}æì-Œe½o ¥æ²é:-Sð™™u ¥ÔA鱄ì-Ëw¾Úte ÔÞt fhe™u ¥S²-yu htßÞ
ðt ÔÞðnth™u Ðç„:-…t÷™ fh™th S²æ}æì-ƒ™wk ‚Útt ËkLÞtËe {ntí{t su{ ¥S„ç}æ±-½h™u …t{e™u
r™÷tuo¼‚tÚte íÞt„e Œu Au, ‚u{ …çÚ}ææ‡æ}æì-ð]rØ þheh™tu íÞt„ fhe™u Ëw¾…qðof §yæì-s …xæ|²æ}æìþe½ú [tÕÞtu òô. (25)
¼tðtÚto : {™w»Þ ËŒt ÄtŠ{f ytÂs™tu™t f{tuo™wk ËBÞfT Ëuð™ fhe™u, Ä{o y™u rs‚urLÿÞ‚t
îtht rðãtytu «t fhe™u ‚Útt ytÞw™e ð]rØ fhe™u W¥t{ ËntÞftuÚte Þwõ‚ ƒ™e™u ËkËth™wk …t÷™
fhu. Þtu„tÇÞtË îtht Sýo þheh™tu íÞt„ fhe™u rð¿tt™Úte {wÂõ‚™u «t fhu. (25)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk …]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo™t „wýtu™t áütL‚ ‚Útt y™wfq¤‚tÚte ˼t y™u
Ëu™t™t yrÄ…r‚ ytrŒ™t „wý-f{tuo™t ðýo™Úte yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚
òýðe òuEyu. (116)
Ëqõ‚-117
◊äfl— ‚Ê◊fiSÿÊ|‡flŸÊ ◊ŒÊfiÿ ¬˝àŸÊ „UÊÃÊ ÁflfiflÊ‚Ã flÊ◊˜Ô–
’*„Uc◊fiÃË ⁄UÊÁÃ*flÁüÊfiÃÊ ªËÁ⁄U·Ê ÿÊfiâ ŸÊ‚àÿʬ flÊ¡Òfi—H 1H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-rðãt{tk h{ý fh‚t Ýæ¨y²æ-yËíÞÚte …]ÚtfT hnu™tht ˼t…r‚ y™u
Ëu™t…r‚ ! ‚{u ƒL™u §¯æ-…tu‚t™e RåAtÚte ÐíyÝ:-«t[e™ rðãt yæÞu‚t = ¼ý™th ãæï„æ-Ëw¾Œt‚t
su{ ±æ…ñ:-rð¿tt™ ytrŒ „wýtu™e ËtÚtu }æÎæ²-htu„ r™ð]r¥t™t yt™kŒ™u {txu ±æ}æì-‚{u ƒL™u™e }抱:{Äwh ¨æï}æS²-Ëtu{÷‚t ytrŒ yti»trÄ™e su Ïæ<ãc}æ„è-«þkrË‚ ð]rØÞwõ‚t Úæç„:-Œt™ r¢Þt y™u
ç±çŸæ„æ-rðrðÄ «fth™t þt†ðõ‚t rðît™tuyu Ëuð™ fhu÷e xæè:-ðtýe Au ‚u™wk su ¥æ, 籱樄ïËBÞfT Ëuð™ fhu Au. ‚u™e Ë{t™ ©Ð, ²æ„}æì-Ë{e… ytðe™u hntu yÚtto‚T Wõ‚ …tu‚t™e r¢Þt y™u
ðtýe™tu ‚uðe he‚u «[th fh‚t hntu. (1)
¼tðtÚto : nu ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ! yt… ƒL™u ytÂs™tu™t „wýtu y™u f{tuo™t Ëuð™
îtht rð¿tt™ ytrŒ™u «t fhe™u ‚Útt þheh™t htu„tu™t r™ðthý™u {txu Ëtu{ ytrŒ yti»trÄytu
y™u yrðãt{tk r™ðthý™u {txu rðãtytu
™wk Ëuð™ fhe™u y¼eü Ëw¾™e rËrØ fhtu. (1)
504
ÿÊ flÊfi◊|‡flŸÊ ◊Ÿfi‚Ê ¡flËfiÿÊŸ˝Õ— Sfl‡flÊ Áfl‡Êfi •ÊÁ¡ªÊfiÁÖ
ÿŸ ªë¿fiUÕ— ‚ÈÆ∑ΧÃÊfi ŒÈ⁄UÊáÊ¢ ßfi Ÿ⁄UÊ fl*Ã⁄US◊èÿ¯ ÿÊÃ◊˜ÔH 2H
504
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
…ŒtÚto : nu ÝÚæ-LÞtÞ™e «tr fhtð™thtytu ¥çEÝæ-rð[thþe÷ ˼t y™u Ëu™tÄeþtu ! ²:su ¨éÜëU„:-©uc ËtÄ™tuÚte ƒ™tðu÷ S±E:-su{tk ©uc ðu„ðt™ rðãw‚T ytrŒ …ŒtÚto ðt ½tuztytu ÷t„u÷tòuztÞu÷t Au, ‚u }æݨ:-rð[thþe÷ yíÞk‚ ðu„ðt™ {™Úte …ý …±è²æÝì-yrÄf ðu„Þwõ‚ y™u
Úƒ:-ÞwØ™e yíÞk‚ h{‚ fh™th hÚt Au, ‚u ç±àæ:-«òs™tu™e ¥æç…xææç„-Ëthe he‚u «þkËt fhtð‚t
y™u ±æ}æì-‚{u ƒL™u ²ïÝ-su hÚt{tk ±<œæ:-ð‚o{t™ ÎéÚæï‡æ}æì-½hu xæÓÀƒ:-òytu Atu, „ïÝ-‚uÚte ¥S}æ|Äæ}æìy{™u ²æ„}æì-«t Úttytu. (2)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu {™™e Ë{t™ ðu„ðt™ y™u rðãw‚T ytrŒÚte Þwõ‚ y™uf «fth™t Þt™tu
…h ytYZ ÚtE™u «òytu™u Ëk‚wü fhðe òuEyu. su-su ftÞoÚte «þkËt ÚttÞ, ‚u™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu,
yLÞ™wk ™rn. (2)
´§Á·¢ Ÿ⁄UÊfl¢„fiU‚— ¬ÊÜøfi¡ãÿ◊Î’Ë‚ÊŒ$òÊÓ ◊ÈÜøÕÊ ªáÊŸfi–
Á◊ŸãÃÊ ŒSÿÊ⁄UÁ‡ÊfiflSÿ ◊ÊÿÊ •fiŸÈ¬ÍÆflZ flÎfi·áÊÊ øÊŒÿfiãÃÊH 3H
…ŒtÚto : nu ÝÚæñ-rðãt «tr fhtð™tht, ±ë¯‡ææ-Ëw¾ ð»ttoð™tht, ™æïβ‹„æ-rðãt ytrŒ þw¼
„wýtu{tk «uhýt fh™tht ‚Útt ¥çàæÃæSÄæ-Ëðo™u Œw:¾ yt…™tht ÎS²æï:-ŒMÞwytu™e }ææ²æ:-f…x r¢Þtytu™u
ç}æ‹æ‹„æ-ftÃt™tht ˼t y™u Ëu™tÄeþtu ! ‚{u ƒL™u ¥ÝéÐê±ü}æì-y™wfq¤ ðuŒtu{tk fnu÷ y™u ©uc
rðît™tuyu {t™u÷ rËØtL‚ su™t ‚u Ðæ@…‹²}æì-«tý, y…t™, WŒt™, ÔÞt™ y™u Ë{t™{tk rËØ
fhu÷ Þtu„ rËrØ™u ‚Útt su™t ËkƒkÄ{tk ¥ç~æ}æì-ytí{t, {™ y™u þheh™t Œw:¾tu ™tþ …t{u Au,
‚u xæ‡æïÝ-¼ýðt ¼ýtð™thtytu™e ËtÚtu ð‚o{t™ «ç¯}æì-ðuŒtu™t …thk„‚ yæÞt…ftu™u «Ïæè¨æ„ì-su{tk
rðãt™tu «ftþ ™tþ …t{u÷ Au ‚u yrðãtY… ykÄfth ¥¢ã¨:-y™u rðãt ¼ýðtÚte htuf™th Y…
yíÞk‚ …t…Úte }æé@ƒ:-…]ÚtfT ht¾tu Atu. (3)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttu™wk yu Ëðtuo¥t{ ftÞo Au, fu rðãt «[th fh™thtytu™e Œw:¾Úte hûtt fhðe
y™u ‚uytu™u Ëw¾{tk MÚttr…‚ fh‚t ‚Útt [tuh ytrŒ™wk r™ðthý fhðwk (‚uytu) MðÞk rðãt y™u Ä{oÚte
Þwõ‚ ƒ™e™u rðît™tu™u rðãt y™u Ä{o «[th{tk «urh‚ fhe™u Ä{o, yÚto, ft{ y™u {tuût™u Ëthe
he‚u rËØ fhu. (3)
•‡fl¢ Ÿ ªÍÆ«„U◊fi|‡flŸÊ ŒÈÆ⁄UflÒ´¸§ÁcÊ¢ Ÿ⁄UÊ flηáÊÊ ⁄UR÷◊å‚È–
‚¢ â Á⁄fiUáÊËÕÊ Áfl¬fi˝Èâ Œ¢‚ÊfiÁ÷Ÿ¸ flʯ ¡Íÿ¸|ãà ¬ÍÆ√ÿʸ ∑ΧÆÃÊÁŸfiH 4H
…ŒtÚto : nu ÝÚæ-Ëw¾™e «tr ±ë¯‡ææ-y™u rðãt™e ð]rØ fh™tht ¥çEÝæ-˼t y™u Ëu™t…r‚ytu !
‚{u ƒL™u ÎéÚïÃæñ:-Œw:¾ Œu™th Œwü {™w»Þ ytrŒ «týeytu ΢¨æïç|æ:-y™u ©uc rðît™tuyu yt[hý
fhu÷ f{tuoÚte ‚tz™t™u «t ¥E}æì-yr‚ „r‚{t™ rðãwítTLte Ë{t™ 籌æíéyæ}æì-rðrðÄ he‚u ©uc ÔÞðnthtu™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
505
òý™th Úï|æ}æì-Ë{M‚ rðãt „wýtu™e «þkËt fh™th ¥Œ¨é-rðãt{tk ÔÞt Útðt y™u ðuŒtrŒ þt†tu{tk
r™ùÞ ht¾™tht „}æì-‚u …qðo {kºttuõ‚ «çcæ}æì-ðuŒ …thk„‚ rðît™™e Ý-Ë{t™ xæêÉ}æì-…tu‚t™t ytþÞ™u
„w ht¾™th Ëßs™ …wÁ»t™u Ëw¾Úte ¨¢, çÚ‡æè²:-ËBÞfT Þwõ‚ fhtu, suÚte ±æ}æì, Ðêòæü, ÜëU„æçÝ‚{tht …qðoòuyu fhu÷ rðãt «[thY… ftÞo ‚uytu Ý-™rn …ê²üç‹„-Sýo ÚttÞ yÚtto‚T ™tþ™u «tÂ
ÚttÞ ™rn. (4)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttu îtht, su{ [tuhtu îtht [tuhu÷ y™u „w MÚtt™{tk ht¾u÷ …erz‚ ½tuzt™u
÷E™u ‚u™e Ëw¾…qðof hûtt fhe þftÞ Au, ‚u{ {q¾o y™u Œwüf{o fh™thtÚte y…{tr™‚ rðãt
«[thfs™tu™u Ë{M‚ …eztytuÚte ƒ[tðe™u ‚u™e …qò = Ëífth ‚Útt Ëk„r‚ fhe™u ‚uytu™e Ëuðt
fhe þftÞ Au, ‚uytu™t su rðãw‚T rðãt™t «[th ËkƒkÄe ftÞtuo Au, ‚u ysh y™u y{h Au, yu{
òýðwk òuEyu. (4)
‚ÈÆ·ÈÆåflÊ¢‚¢ Ÿ ÁŸ´¸§ÃL§¬SÕ ‚ÍÿZ Ÿ ŒfidÊ Ã◊fiÁ‚ ÁˇÊÿãÃfi◊˜Ô–
‡ÊÈÆ÷ L§Ä◊¢ Ÿ Œfi‡Ê¸Ã¢ ÁŸπÊfiÃ◊ÈŒÍfi¬ÕÈ⁄U|‡flŸÊ flãŒfiŸÊÿH 5H
…ŒtÚto : nu Îd-Œw:¾ rð™tþf ¥çEÝæ-¾u‚e ftÞo™e rðãt{tk …rh…qýo ˼t y™u Ëu™t™t yÄeþtu !
‚{u ƒL™u ±‹ÎÝæ²-«þkËt fhðt {txu çÝ«ü„ï:-¼qr{™t ©ÐSƒï-W…h „}æç¨-htrºt{tk çÿ沋„}æì-r™ðtË
fhtu Atu y™u ¨é¯éŒ±æ¢¨}æì-Ëw¾Úte Ëq‚u÷t™e Ý-Ë{t™ ðt ¨ê²ü}æì-ËqÞo™e Ý-Ë{t™ y™u àæé|æï-þtu¼t
{txu Mv}æ}æì-Ëwðýo™e Ý-Ë{t™ Îàæü„}æì-òuðt ÞtuøÞ Y… çݶæ„}æì-n¤™e ftuËÚte ¾uzu÷ ¾u‚h{tk
©ÎêЃé:-W…hÚte ðtðtu. (5)
¼tðtÚto : su{ «ò™t Ë{M‚ «týeytu ËwhtßÞ™u …t{e™u, ht‚u Ëw¾Úte ËqE™u, rŒðËu …tu‚t™t
RÂåA‚ f{tuo™u fhu Au, W¥t{ þtu¼t {txu Ëwðýo ytrŒ™u «t fhu Au y™u ¾u‚e ytrŒ f{tuo fhu
Au, ‚u{ W¥t{ «òytu™u «t fhe™u hts…wÁ»t {nt™ ƒ™e òÞ Au. (5)
Ãmʯ Ÿ⁄UÊ ‡Ê¢Sÿ¯ ¬ÁÖÊ˝ÿáÊ ∑§ˇÊËflfiÃÊ ŸÊ‚àÿÊ ¬Á⁄fiUÖ◊Ÿ˜Ô–
‡Ê»§ÊŒ‡flfiSÿ flÊÁ¡ŸÊ ¡ŸÊfiÿ ‡Êâ ∑ȧÆê÷Ê° •fiÁ‚Üøâ ◊œÍfiŸÊ◊˜ÔH 6H
…ŒtÚto : nu Ðç…í²ï‡æ-«t Útðt ÞtuøÞ{tk «rËØ ÚtÞu÷ ÜUÿæ豄æ-rþûtf rðît™™e ËtÚtu ð‚o{t™
Ýæ¨y²æ-ËíÞ ÔÞðnth fh™tht ÝÚæ-{™w»Þtu{tk ©uc Ëðo™u …tu‚…tu‚t™e he‚u Ëk÷ø™ fh™tht ˼t
™u Ëu™tÄeþtu ! ‚{u ƒL™u su ÐçÚÁ}æÝì-su{tk Ëðo he‚u òÞ Au, ‚u {t„o™u ±æç…Ý:-ðu„ðt™ ¥ES²½tuzt™e àæÈUæ„ì-¾he fu ‚ut Ë{t™ rðãw‚T ðu„Úte …Ýæ²-©uc „wýtu y™u W¥t{ rðãtytu{tk «rËØ
ztu ÜéU}|ææÝì-½ztytu™u ¥ç¨@„}æì-Ëw¾Úte ®Ë[tu yÚtto‚T ¼htu
rðît™™u {txu }æ{êÝæ}æì-s¤™t àæ„}æì-ËUf506
„„ì-‚u ±æ}æì-‚{the àæ¢SÄæ}æì-«þkËt fhðt ÞtuøÞ ftÞo™u y{u òýeyu Aeyu. (5)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu {™w»Þ ytrŒ™t Ëw¾™u {txu {t„o{tk y™uf ½tuztytu™t s¤Úte «r‚rŒ™
506
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
®ËåtLt fhtððwk òuEyu, suÚte ½tuzt™e ¾he-ztƒ÷tÚte Äq¤ ™ Wzu, suÚte …tu‚t™e Ëu™t™t ÷tuftu ËwÏtÃtqÔtof
„{™t„{™ fhe þfu. yuðe he‚u yuðt «þkË™eÞ f{o fhe™u «òytu™u r™hk‚h «ËL™ ht¾ðe
òuEyu. (6)
ÿÈÆfl¢ Ÿfi⁄UÊ SÃÈflà ∑Îfi§|cáÊÿÊÿfi ÁflcáÊÊåfl¯ ŒŒÕÈ*fl‡flfi∑§Êÿ–
ÉÊÊ·ÊfiÿÒ Áø|à¬ÃÎÆ·Œfi ŒÈ⁄UÊáÊ ¬$à ¡Íÿ¸ãàÿÊ •|‡flŸÊflŒûÊ◊˜ÔH 7H
…ŒtÚto : nu ÝÚæ-Ëðo ftÞtuo{tk «Ät™ y™u ¥çEÝæñ-Ëðo rðãtytu{tk ÔÞt ˼t y™u Ëu™tÄeþtu !
²é±}æì-‚{u ƒL™u ÜëUçc‡æ²æ²-¾u‚e™t ft{™e ÞtuøÞ‚t ht¾™th y™u S„鱄ï-ËíÞðtŒe çЄë¯Îï-su™e
Ë{e… rðãt rð¿tt™Œt‚t ÂMÚt‚ ntuÞ çÃæEÜUæÄæ-y™u su Ëðo …h ŒÞt fhu Au, ‚u htò™u {txu ÎéÚæï‡æï½h{tk çÃæc‡ææŒÃæ}æì-ÏtuíteBttk ÔÞt ftÞtuo{tk «t ÚtE™u ¾u‚e fh™th {™w»Þ™u Î΃é:-yt…tu 癄ìy™u …ê²ü‹yÄæñ-ð]Øíð™u fh™the Íææï¯æÄæñ-su{tk «þkrË‚ þçŒ ðt „tÞ hnuðt™t rðþu»t MÚtt™ Au, ‚u
¾u‚e™u {txu Ðç„}æì-Mðt{e yÚtto‚T ‚u™e hûtt fh™thtytu™u ¥Îœæ}æ-yt…tu. (7)
¼tðtÚto : htò ytrŒ LÞtÞtÄeþs™ ¾u‚e ytrŒ f{o fh™tht {™w»Þtu™u {txu Ëðo ËtÄ™tu ‚Útt
hûtf …wÁ»t y™u «òytu™u {txu ËíÞ LÞtÞ yt…e™u ‚uytu™u …wÁ»ttÚto{tk «ð]¥t fhu. ‚Útt ftÞo rËrØ™u
«t ÚtÞu÷ ‚u «òytu™u Ä{to™wËth …tu‚t™tu ¼t„ ÞÚttur[‚T Y…Úte „úný fhu. (7)
ÿÈÆfl¢ ‡ÿÊflÊfiÿ L§‡ÊfiÃË◊ŒûÊ¢ ◊„U— ˇÊÊáÊSÿÊfi|‡flŸÊ ∑§áflÊfiÿ–
¬˝flÊëÿ¢ ÃŒ˜Ô flfiηáÊÊ ∑ΧÆâ flÊ¢ ÿãŸÊfi·¸ŒÊÿ üÊflÊfi •äÿœfiûÊ◊˜ÔH 8H
…ŒtÚto : nu ±ë¯‡ææ-ƒ¤ðt™ ¥çEÝæ-ƒnws ¿tt™-rð¿tt™e ðt‚tu, ©ðý y™u òýu÷ ˼t y™u
Ëu™tÄeþtu ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u }æã:-{nt™ ÿææï‡æS²-yæÞt…fÚte à²æ±æ²-¿tt™e ÜU‡ÃææÄæ-çtwrØBttLtLtu
Bttxu Làæyæè}æì-«ft~t fh™the rðãt™u ¥Îœæ}æì-«Œt™ fhtu ‚Útt ²„ì-su ±æ}æì-‚{u ƒL™u™t Ðí±æÓ²}æìÞÚttur[‚T fnuðt ÞtuøÞ þt† ÜëU„}æì-fhðt ÞtuøÞ ft{ Ÿæ±:-©ðý fhðt Au, „„ì-‚u™u ‚Útt Ýæ¯üÎæ²Ëðtuo¥t{ ÔÞðnthtu{tk {™w»Þ ytrŒ™u …ntU[tz™tht s™tu{tk ÂMÚt‚ ÚtE™u ƒt¤f™u ¥Š²{œæ}æì-…tu‚t™t
…h Äthý fhtu. (8)
¼tðtÚto : ˼tæÞût îtht suðtu W…Œuþ ƒwrØ{t™tu™u fhðt{tk ytðu, ‚uðtu s W…Œuþ Ëðo ÷tuftu™t
Mðt{e™u {txu …ý fhðt{tk ytðu. yu he‚u {™w»Þtu «íÞu ð‚toð fhðtu òuEyu. (8)
¬ÈÆM§ flcʸÊfiSÿ|‡flŸÊ ŒœÊfiŸÊ ÁŸ ¬Œflfi ™§„UÕÈ⁄UʇÊÈ◊‡flfi◊˜Ô–
‚„Ud‚Ê¢ flÊÁ¡Ÿ◊¬˝fiÃËÃ◊Á„U„UŸ¯ üÊflSÿ¢1> ÃfiL§òÊ◊˜ÔH 9H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-rþÕ…es™tu ! ÐéL-ƒnw s ±¯æüç¨-Y…tu™u Î{æÝæ-Äthý fhu÷ ‚{u ƒ™u
Ðïαï-þe½ú„{™ {txu Ÿæ±S²}æì-…]rÚtðe ytrŒ …ŒtÚttuo{tk ÚtÞu÷ ¥Ðí„è„}æì-„wÂ, ±æç…Ý}æì-ðu„ðt™,
ÉøðuŒ¼t»Þ
507
¥çããÝ}æì-{u½™u {thLtth, ¨ãd¨æ}æì-nòhtu f{tuo™wk Ëuð™ fh™th, ¥æàæé}æì-þe½ú …ntU[tz™th „L~æ}æìy™u Ë{wÿ ytrŒ …th W‚th™tht ¥E}æì-rðãw‚T Y… …th yÂø™™u ‹²êãƒé:-[÷tðtu. (9)
¼tðtÚto : yu he‚u þe½ú „r‚ yt…™th rðãw‚T yÂø™ ytrŒ rð™t yLÞ Œuþ{tk Ëw¾…qðof sðtytððt{tk y™u þe½ú Ë{t[thtu™u „úný fhðt{tk ftuE …ý Ë{Úto ÚtE þf‚t ™Úte. (9)
∞ÃÊÁŸfi flÊ¢ üÊflSÿÊfi ‚ȌʟÍÆ ’˝rÊÔÊfiæ˜UÔ®ªÍÆ·¢ ‚ŒfiŸ¢ ⁄UÊŒfiSÿÊ—–
ÿmʯ ¬ÖÊ˝Ê‚Êfi •|‡flŸÊ „Uflfiãà ÿÊÃÁ◊·Ê øfi ÁflŒÈ·fi ø flÊ¡fi◊˜ÔH 10H
…ŒtÚto : nu ¨éÎæÝì-ËwkŒh Œt™þe÷ ¥çEÝæñ-˼t Ëu™tÄeþtu ! ±æ}æì-‚{u ƒL™u™t »„æçÝ-yu
Ÿæ±S²æ-yL™ ytrŒ …ŒtÚttuo{tk W¥t{ «þkËt ÞtuøÞ f{o Au yu fthýu ±æ}æì-‚{u ƒL™u Œæ…íæ¨:-rðþu»t
¿tt™Œt‚t, r{ºt s™, ²„ì-su ÚæïÎS²æï:-…]rÚtðe y™u ËqÞo™t ¨ÎÝ}æì-ytÄth Y…, ¥æXå¯}æì-rðãtytu™t
¿tt™Œt‚t Ïæíræ-Ëðo¿t …h{uïh™u 㱋„ï-æÞt™ {t„oÚte „úný fhe™u ™-y™u su™u ‚{u ÷tuftu ²æ„}æì«t Úttytu Atu ‚uytu™t ÃææÁæ}æì-rð¿tt™™u §¯-RåAt y™u ™-ËBÞfT Þí™ ‚Útt Þtu„tÇÞtËÚte ç±Îé¯ïrðît™™u {txu ÞÚttur[‚T …ntU[tztu. (10)
¼tðtÚto : Ëðo {™w»Þtuyu, Ëðo™t ytÄth MÚtt™, Ëðo™t îtht W…tË™t fhðt ÞtuøÞ y™u Ëðo™t
h[rÞ‚t …h{uïh su W…tÞtuÚte òýe þftÞ Au, ‚u W…tÞtuÚte ‚u™u òýe™u ‚Útt yLÞtu™u …ý yuðe
he‚u sýtðe™u Ëk…qýo yt™kŒ «t fhðtu òuEyu. (10)
‚ÍÆŸÊ◊ʸŸfiŸÊ|‡flŸÊ ªÎáÊÊŸÊ flÊ¡¢ Áfl¬˝Êfiÿ ÷È⁄UáÊÊ ⁄UŒfiãÃÊ–
•ªSàÿ ’˝rÊfiÔáÊÊ flÊflÎœÊŸÊ ‚¢ Áfl‡¬ÀÊʯ ŸÊ‚àÿÊÁ⁄UáÊËÃ◊˜ÔH 11H
…ŒtÚto : nu Ú΋„æ-Ëthe he‚u ÷¾™th ! ¨êÝæï:-…tu‚t™t Ëk‚t™™e Ë{t™ }ææÝïÝ-ËífthÚte ç±Ðíæ²{u½tðes™™u {txu ±æ…}æì-ËíÞ ƒtuÄ™u xæë‡ææÝæ-W…Œuþ y™u |æéÚ‡ææ-Ëw¾ Äthý fhe™u Ýæ¨y²æ-ËíÞÚte
…rh…qýo ±æ±ë{æÝæ-ƒwrØ™u «t y™u Ïæíræ‡ææ-ðuŒÚte ¥xæSy²ï-òýðt ÞtuøÞ ÔÞðnthtu{tk ©uc ft{™t
fthýu ç±àÐHæ}æì-«òs™tu™e …t÷f rðãt™uu ¥çEÝæ-«t ÚtE™u ˼t-Ëu™tÄeþtu ! ‚{u ƒL™u r{ºt‚tÚte
«ò™e ËtÚtu ¨}æçÚ‡æè„}æì-{¤tu. (11)
¼tðtÚto : su{ {t‚t-r…‚t Ëk‚t™tu™u y™u Ëk‚t™tu {t‚t-r…‚t™u, yæÞt…f rþ»Þtu™u y™u rþ»Þ
yæÞt…ftu™u, …r‚s™tu …í™eytu™u y™u …í™eytu …r‚ytu™u ‚Útt r{ºt r{ºttu™u …hM…h «ËL™ ht¾u
Au, ‚u{ s htòytuyu «òs™tu™u y™u «òytu htòytu™u «ËL™ ht¾u. (11)
∑ȧ„U ÿÊãÃÊfi ‚Èc≈ÔÈÆ$à ∑§Ê√ÿSÿ
508ÁŒflÊfi Ÿ¬ÊÃÊ flηáÊÊ ‡ÊÿÈÆòÊÊ–
Á„U⁄UfiáÿSÿfl ∑§Àʇʢ ÁŸπÊfiÃ◊ÈŒfiͬÕÈŒ¸‡Ê◊ •fi|‡flŸÊ„fiUŸ˜ÔH 12H
…ŒtÚto : ²æ‹„æ-„{™ fh™th, ÝÐæ„æ-™ …z™th, ±ë¯‡ææ-©uc ft{™tytu™e ð»tto fhtð™th
508
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
‚Útt àæ²é~ææ-Ëq‚u÷t «týeytu™e hûtt fh™tht ¥çEÝæ-˼t-Ëu™tÄeþtu ! ‚{u ƒL™u Îàæ}æï-ŒþBttk
¥ãÝì-rŒðËu çãÚ‡²S²ïÃæ-ËwhÛtoLtt çݶæ„}æì-ðå[u …tu÷t ÜUHàæ}æì-½zt™e Ë{t™ çα:-rð¿tt™Þwõ‚
ÜUæòS²-frð‚tytu™e ¨écÅéç„}æì-«þM‚ M‚wr‚™u ÜéUã-õÞtk ©ÎêЃé:-Wíf»toÚte ðtðtu Atu ? (12)
¼tðtÚto : su{ Ä™tZâs™ Ëwðýo ytrŒ™t (Ät‚wytu™t) …tºttu{tk ŒqÄ ytrŒ ht¾e™u ‚Útt …ftðe™u
¾tE™u, «þkrË‚ ÚttÞ Au, ‚u{ ƒL™u rþÕ…es™ yu rðãt™t ‚Útt LÞtÞ™t {t„o{tk «ò™u «ð]¥t
fhe™u Ä{o ‚Útt LÞtÞ™t W…ŒuþtuÚte ‚uytu™u …rh…õ𠃙tðe™u htßÞ ÷û{e™wk Ëw¾ ¼tu„ð‚t õÞtk
«þkrË‚ ÚtE þfu Au ? (yu «&™™tu) ‘ÄtŠ{f rðît™tu{tk’ W¥th Au. (12)
ÿÈÆfl¢ ëÿflÊfiŸ◊|‡flŸÊ ¡⁄Ufiã⠬ȟÿ¸ÈflÊfiŸ¢ ø∑˝§ÕÈÆ— ‡ÊøËfiÁ÷—–
ÿÈÆflÊ ⁄UÕ¯ ŒÈÁ„UÃÊ ‚Íÿ¸®fiSÿ ‚„U ÁüÊÿÊ ŸÊfi‚àÿÊflÎáÊËÃH 13H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-ËíÞt[hýÞwõ‚ ¥çEÝæ-þheh y™u ytí{t™t ƒ¤Úte Þwõ‚ ˼t-Ëu™tÄeþtu !
²é±}æì-‚{u ƒL™u àæ™èç|æ:-©uc ƒwrØ y™u f{tuo™e ËtÚtu ð‚o{t™ …tu‚t™t Ëk‚t™tu™e ÞÚttur[‚T Ëuðt
fhe™u Þwðt™ ™ÜíUƒé:-fhtu. ÐéÝ:-…Ae ÄæéÃææï:-‚{u ƒL™u™e Þwðr‚ yÚtto‚T Þtið™tðMÚtt™u «t ¨ê²üS²ËqÞo™e fhu÷e W»ttðu÷t™e Ë{t™ Îéçã„æ-fLÞt çŸæ²æ-Ä™, þtu¼t, rðãt ðt Ëuðt™e ¨ã-ËtÚtu ð‚o{t™
Ó²±æÝ}æì-„{™ y™u …Ú‹„}æì-«þkrË‚ ²é±æÝ}æì-Þwðt™eÚte …rh…qýo Úƒ}æì-h{ý fhðt ÞtuøÞ {™tunh
…r‚™u ¥±ë‡æè„-ðhu y™u …wºt …ý yuðtu Þwðt™ Út‚tk Þwð‚e †e™u ðhu - rððtn fhu. (13)
¼tðtÚto : {t‚t-r…‚t ytrŒ™u yíÞk‚ Wr[‚ Au, fu ‚uytu …tu‚t™t Ëk‚t™tu™u W…Œuþ yt…u fu
- ßÞthu yu …qýo Ëwrþûtt, rðãt, þheh y™u ytí{t™wk ƒ¤, ËwkŒh Y…, ËtikŒÞo, ËŒt[th, MðtMÚÞ,
Ä{o y™u Eïh ËkƒkÄe rð¿tt™ y™u þw¼ „wýtuÚte Þwõ‚ ƒ™u, íÞthu …tu‚t™e RÂåA‚ y™u …heûtt
îtht MðÞkðh rðrÄÚte Ë{t™ „wý, f{o, Mð¼tðÞwõ‚, …qýo ÞwðtðMÚtt{tk …ntU[u÷ y™u ƒ¤ðt™
fw{th y™u fw{theytu rððtn fhe™u }‚w„t{e ƒ™e™u ‚Útt Ä{o…qðof ð‚eo™u ©uc he‚u Ëk‚t™tu™u Wí…L™
fhu. ‚u™t rð™t fŒtr… fw¤™e WL™r‚ ÚtE þf‚e ™Úte. ítuÚte Ëßs™tuyu yu he‚u ËŒt fhðwk òuEyu.
(13)
ÿÈÆfl¢ ÃȪ˝fiÊÿ ¬ÍÆ√ÿ¸Á÷⁄UflÒfi— ¬ÈŸ◊¸ãÿÊfl÷flfiâ ÿÈflÊŸÊ–
ÿÈÆfl¢ ÷ÈÆÖÿÈ◊á¸Êfi‚Ê ÁŸ— ‚fi◊Èƺ˝ÊÁmÁ÷fiM§„UÕÈ´¸§ÖÊ˝Á÷⁄U‡flÒfi—H 14H
…ŒtÚto : nu ÐéÝ}æü‹²æñ-ðthkðth òý™tht, ²é±æÝæ-ÞwðtðMÚtt™u «t rðãt ¼ýu÷t †e-…wÁ»ttu !
²é±}æì-‚{u ƒL™u „éxæíæ²-ƒ¤™u {txu ŒæêÃæïüç|æ:-…qðo Ëßs™tuyu fhu÷ »±ñ:-rð¿tt™ ytrŒ W¥t{ ÔÞðnthtuÚte
Ëw¾e ¥|汄}æì-Úttytu, ²é±}æì-‚{u ƒL™u ç±ç|æ:-ytftþ{tk Wz™tht …ûteytu™e Ë{t™ ƒL™u «…íïç|æ:su™e òý …ý ™ ÚttÞ ‚uðt òuzu÷t Ëh¤ „r‚Úte [÷tð™th y™u ¥Eñ:-þe½ú „{™þe÷ rðãwítT
ÉøðuŒ¼t»Þ
509
ytrŒ …ŒtÚttuoÚte r™Š{‚ rð{t™trŒ Þt™tuÚte ¥‡æü¨:-y„tÄ s¤ ¼hu÷ ¨}æéÎíæ„ì-Ë{wÿÚte …th |æéÁ²é}æìþheh y™u ytí{t™wk …t÷™ fh™tht …ŒtÚttuo™u çÝLãƒé:-r™ðtontu yÚtto‚T r™hk‚h …ntU[tztu. (14)
¼tðtÚto : †e y™u …wÁ»t …qðoft÷{tk ytÂs™tu îtht fhu÷ f{tuo™u fhe™u - yt[hý fhe™u,
Ä{oÞwõ‚ ƒúñ[ÞoÚte Ëk…qýo rðãtytu™u «t fhe™u, r¢Þt-ftiþ÷Úte rð{t™trŒ Þt™tu™wk r™{toý fhe™u
‚Útt ¼q„tu¤{tk Ëðoºt rð[hý fhe™u r™íÞ yt™krŒ‚ ÚttÞ. (14)
•¡Êfi„UflËŒ|‡flŸÊ ÃÊÒ≥ÿÊ flÊ¢ ¬˝Ê…U— ‚◊Èƺ˝◊fi√ÿÁÕ¡¸®fiªãflÊŸ˜Ô–
ÁŸc≈ÔU◊fiÍ„UÕÈ— ‚ÈÆÿÈ¡Ê ⁄UÕfiŸ ◊ŸÊfi¡fl‚Ê flηáÊÊ Sfl|SÃH 15H
…ŒtÚto : nu ±ë¯‡ææ-©uc ƒ¤ðt™, ¥çEÝæ-rðãt y™u W¥t{ þe÷{tk ÔÞt †e-…wÁ»ttu ! ‚{u
ƒL™u ±æ}æì-‚{tht „æñxí²:-ƒ¤Úte rËØ fhu÷ ÐíæïÉ:-W¥t{‚tÚte «t ¥ÃÄæç‰æ:-ÔÞÚtt-fü hrn‚ …x拱æÝìsu r™hk‚h „{™þe÷ Ëu™t™tu Ë{qn Au, ‚u ¨}æéÎí}æì-Ë{wÿ™tu ¥…æïã±è„ì-ðthkðth r‚hMfth fhu yÚtto‚T
‚u™tÚte …th Útíttk ‚u™e „k¼eh‚t ™ {t™u, „}æì-‚u Wõ‚ Ëu™t Ë{qn™u ¨é²é…æ-ËwkŒh‚tÚte òuzu÷ }æÝæï…±¨æ{™ Ë{t™ ðu„Úte „{™ fh‚t ÚƒïÝ-h{ýeÞ rð{t™ ytrŒ Þt™ Ë{wŒtÞÚte S±çS„-Ëw¾…qðof çÝMãƒé:r™ðton yÚtto‚T ŒuþtL‚h{tk …ntU[tztu. (15)
¼tðtÚto : ßÞthu ƒúñ[Þo …t÷™ fhu÷ Ãtwhw»t þºtwrðßÞ™u {txu Ë{wÿ …th sðt RåAu, íÞthu
‚u …í™eËrn‚ y™u Ëu™t Ërn‚ s ðu„ðt™ Þt™tuÚte òÞ y™u ytðu. (15)
•¡Êfi„UflËŒ|‡flŸÊ fl*ûÊfi∑§Ê flÊ◊ÊSŸÊ ÿà‚Ë◊◊ÈfiÜøâ flÎ∑fi§Sÿ–
Áfl ¡ÿÈ·Êfi ÿÿÕÈÆ— ‚Êãflºfi˝¡Ê¸Ã¢ ÁflcflÊøÊfi •„Uâ Áfl·áÊfiH 16H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-þe½ú s™tht ˼t-Ëu™tÄeþtu ! Ãæ<œæÜUæ-Ëk„út{{tk ð‚o{t™ Ëu™t ²y¨è}æìsu Ë{Þ ±æ}æì-‚{u ƒL™u™u ¥…æïã±èyæì-r™hk‚h ƒtu÷tðu, íÞthu ‚u™u ±ëÜUS²-su{ ðÁ™t ¥æS‹æ:-{w¾{tkÚte
‚u{ þºtw{kz¤Úte ¥}æé@„}æì-Atuztðtu yÚtto‚T ‚uytu™u S‚tu y™u …tu‚t™e Ëu™t™u ƒ[tðtu.
‚{u ƒL™u …²é¯æ-sÞ yt…™th …tu‚t™t hÚtÚte ¥Îíï:-…ðo‚™t ¨æÝé-rþ¾hu ç±, ²²ƒé:-rðrðÄ
he‚u òytu y™u ç±c±æ™:-rðrðÄ „r‚ðt¤t þºtw{kz¤™t …æ„}æì-Wí…L™ ƒ¤™u 籯ï‡æ-‚uÚte rð…he‚
fh™th rð»tY… …tu‚t™t ƒ¤Úte ¥ãyæ}æì-rð™tþ – ™ü fhtu. (16)
¼tðtÚto : su{ ƒ¤ðt™, ŒÞt¤w, þqhðeh {™w»Þ ðt½™t {w¾{tkÚte ƒfhe™u Atuztðu Au, ‚u{
hts…wÁ»t ztfwytuLtt ¼ÞÚte «òytu™u …]510
ÚtfT-Ëwhrût‚ ht¾u.
ßÞthu þºtwytu …ðo‚tu{tk ntuðt™t fthýu {the ™ þftÞ, íÞthu ‚uytu™t yL™-s¤ ytrŒ Œqr»t‚
fhe™u ‚uytu™u ðþ{tk ÷tððt òuEyu. (16)
510
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
‡Êâ ◊·ÊãflÎÆÄÿfi ◊Ê◊„UÊŸ¢ Ã◊— ¬˝áÊËfiÃ◊Á‡ÊfiflŸ Á¬òÊÊ–
•ÊˇÊË ´§ÖÊ˝Ê‡flfi •|‡flŸÊflœûÊ¢ ÖÿÊÁÃfi⁄UãœÊÿfi ø∑˝§ÕÈ*fløˇÊfiH 17H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæñ-˼t-Ëu™tÄeþtu ! ‚{u ƒL™u su ¥çàæ±ïÝ-y{k„¤fthe çÐ~ææ-«ò…t÷f
LÞtÞtÄeþtu „}æ:-Œw:¾ Y… ykÄfth Ðí‡æè„}æì-ÞÚttur[ítT …ntU[tzât ‚u ±ëv²ï-ðÁ™e {tŒt™u {txu àæ„}æìËUfztu }æï¯æÝì-½Uxtytu™u }ææ}æãæÝ}æì-yt…ðt Ë{t™ «òs™tu™u …ezt yt…‚t htßÞtrÄfthe™u Atuztðtu…]ÚtfT fhtu.
«ÁæíæEï-Ëwrþrût‚ ½tuzt ytrŒ …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ Ëu™t{tk ¥ÿæè-™uºttu™wk ¥æ, ¥Šæœæ}æì-yt½t‚ fhtu
yÚtto‚T árü fhtu íÞtk™t ƒ™u÷t-ƒ„tzu÷t ÔÞðnth™u rð[thtu y™u ¥‹{æ²-ykÄ™e Ë{t™ y¿tt™e™u
{txu ç±™ÿæï-rð¿tt™…qðof r™nt¤ðt Á²æïç„:-rðãt «ftþ™u ™ÜíUƒé:-«ftrþ‚ fhtu. (16)
¼tðtÚto : nu ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ytrŒ hts…wÁ»ttu ! ‚{u ÷tuftu, ðÁ {tŒt = †e MðtÚto
rËrØ {txu su{ ½Uxtytu …h «ð]¥t ÚttÞ Au, ‚u{ «ò{tk yLÞtÞÚte «ð]¥t Út™th …tu‚t™t f{o[theytu™u
ËBÞfT Œkz yt…e™u, su{ ™uºttuðt¤tu-Œu¾‚tu {™w»Þ fqðtÚte, ykÄ {™w»Þ™u Œqh ht¾e™u ‚u™u Ëw¾e fhu
Au, ‚u{ yLÞtÞfthe f{o[theytuÚte …erz‚ «òytu™u …]Útf ht¾tu. (17)
‡ÊÈÆŸ◊ãœÊÿ ÷⁄fiU◊uÔUÿà‚Ê flÎÆ∑§Ë⁄Ufi|‡flŸÊ flηáÊÊ Ÿ⁄UÁÃfi–
¡Ê⁄U— ∑§ŸËŸfißfl øˇÊŒÊŸ ´§¡˝Ê‡flfi— ‡ÊÃ◊∑¯§ ø ◊·ÊŸ˜ÔH 18H
…ŒtÚto : nu ±ë¯‡ææ-Ëw¾ð»tof y™u ÝÚæ-Ä{o y™u yÄ{o™tu rððuf fh™tht ¥çEÝæ-˼t-Ëu™tÄeþtu !
¨æ-‚u ±ëÜUè:-[tuh™e †e àæ„}æì-yufËtu ™-y™u »ÜU}æì-yuf }æï¯æÝì-½Uxtytu™u ¥u²„ì-ntf÷ fhe™u
su{ ƒtu÷tðu §ç„-yu he‚u ðt «…íæE:-Ëh¤ „r‚ [t÷™th ½tuztðt¤tu ™ÿæÎæÝ:-suÚte rðãt ð[™
yt…ðt{tk ytðu Au ‚u …æÚ:-ð]Ø ðt òh f{o fh™tht [t÷f ÜUÝèݧ±-«ftþ{t™ {™w»Þ™e Ë{t™
‚{u ¥‹{æ²-ykÄ™u {txu |æÚ}æ-…tu»tý yÚtto‚T ‚u™wk …t÷™ y™u àæéÝ}æì-Ëw¾ Äthý fhtu. (18)
¼tðtÚto : hts…wÁ»t yrðãt™t fthýu ykÄ (= y¿tt™e) {™w»Gttu™u yLÞtÞ fh™thtytuÚte y™u
Ë[rhºtt †eytu™u ÔÞr¼[theytu™t Ëk…foÚte, su{ ðÁytuÚte ½uxtk-ƒfhtkytu™u Atuztðu, ‚u{ Atuztðe™u
‚uytu™wk r™hk‚h …t÷™ fhu. (18)
◊„UË flÊfi◊ÍÆÁÃ⁄Ufi|‡flŸÊ ◊ÿÊ÷ÍL§Ã dÊ◊¢ ÁœficáÿÊ ‚¢ Á⁄UfiáÊËÕ—–
•ÕÊfi ÿÈÆflÊÁ◊ŒfiuÔUÿà¬È⁄UfiÁãœ⁄Uʪfië¿Uâ ‚Ë¥ flηáÊÊflÊfiÁ÷—H 19H
…ŒtÚto : nu ±ë¯‡ææñ-Ëw¾ð»toftu, ç{c‡²æ-ƒwrØ{t™ ¥çEÝæ-˼t y™u Ëu™t™t yrÄfth «tÂ
s™tu ! ±æ}æì-‚{tht ƒL™u™e su }æãè-{nt™ ©„-y™u }æ²æï|æê:-Wí…L™ fhtð™the ªç„:-hûtt ytrŒ
ÉøðuŒ¼t»Þ
511
Þwõ‚ ™er‚ Au, ‚uÚte dæ}æ}æì-Œw:¾ yt…™th Ëw¾ yLÞtÞ™u ²é±æ}æì-‚{u ƒL™u ¨¢, çÚ‡æèƒ:-Ëthe
he‚u Œqh fhtu, ¥ƒ-‚Œ™L‚h su ÐéÚç‹{:-yíÞk‚ ƒwrØ{t™ Þtið™Úte …qýo Þwð‚e-†e™u ¥u²„ì-ƒtu÷tðu
§„ì-‚u™e ËBttLt ¥Ãææïç|æ:-hûtt ytrŒ ËtÚtu Sæè}æì-s ¥æ, ¥xæÓÀ„}æì-ytðtu. (19)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu LÞtÞÚte yLÞtÞ™u …]ÚtfT fhe™u ‚Útt Ä{o{tk «ð]¥t y™u þhýt„‚ ÷tuftu™e
hûtt fhe™u Ëðo he‚u f]‚f]íÞ Útðwk òuEyu. (19)
•œfiŸÈ¢ ŒdÊ SÃÿZ1> Áfl·ÄÃÊ◊Á¬fiãflâ ‡Êÿflfi •|‡flŸÊ ªÊ◊˜Ô–
ÿÈfl¢ ‡ÊøËfiÁ÷*fl◊ŒÊÿfi ¡ÊÿÊ¢ ãÿÍ„fiUÕÈ— ¬ÈL§Á◊òÊSÿ ÿÊ·Êfi◊˜ÔH 20H
…ŒtÚto : nu Îdæ:-Œw:¾ fh™tht ¥çEÝæ-¼q„¼o rðãt™u òý‚t †e-…wÁ»ttu ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u
àæ™èç|æ:-f{tuo™e ËtÚtu 籯v„æ}æì-rðrðÄ «fth™t …ŒtÚttuoÚte Þwõ‚ S„²ü}æì-Ëw¾tu™u Ztkf™the ™tift ðt
¥{ïÝé}æì-™ Œtuðt™the xææ}æì-„tÞ™u ¥çЋ±„}æì-s¤Úte ®Ë[tu ç±}æÎæ²-rðþu»t {ŒÞwõ‚ yÚtto‚T …qýo
Þwðt™ àæ²±ï-Ëq‚u÷ …wÁ»t™u {txu ÐéLç}æ~æS²-ƒnw r{ºtðt¤t™e ²æï¯æ}æì-Þwðr‚ fLÞt™u …æ²æ}æì-…í™e
Y…{tk ‹²êãƒé:-r™hk‚h «t fhtðtu. (20)
¼tðtÚto : nu hts…wÁ»ttu ! su{ ‚{u Ëðo™t r{ºt ƒ™u÷ {™w»Þ™e W¥t{ ÷ûtýtuÞwõ‚, ӌޙu
r«Þ, ƒúñ[trhýe, rðŒw»te, Ëwþe÷, Ëw¾ŒtrÞ™e y™u ÄtŠ{f fwkðthe fLÞt™u …í™e™t Y…{tk rððtn
fhe™u ‚u™e Ëwhûtt fhtu Atu, ‚u{ s Ët{ (Œt{-Œkz) ytrŒ htsf{tuoÚte Ëðo ¼qr{™tk htßÞ™u «tÂ
fhe™u ‚u™wk ËŒt Ä{o…qðof …t÷™ fhtu. (20)
ÿfl¢ flÎ∑fi§áÊÊ|‡flŸÊ fl¬ã÷¯ ŒÈÆ„ãÃÊ ◊ŸÈfi·Êÿ ŒdÊ–
•Á÷ ŒSÿ颮 ’∑Èfi§⁄UáÊÊ œ◊fiãÃÊL§ ÖÿÊÁÃfi‡ø∑˝§ÕÈÆ⁄UÊÿ¸ÊfiÿH 21H
…ŒtÚto : Îdæ-Œw:¾ Œqh fh™tht ¥çEÝæ-Ëw¾{tk h{ý fh‚t ˼t-Ëu™tÄeþtu ! ‚{u ƒL™u
}æÝé¯æ²-rð[thðt™ {™w»Þ™u {txu ±ëÜïU‡æ-rAL™-r¼L™ fh™th n¤ ytrŒ þ† y†Úte ²±}æì-Þð
ytrŒ yL™™e Ë{t™ ±Ð‹„æ-ðtðíttk y™u §¯}æì-yL™™u Îéã‹„æ-…qýo fhíttk ‚Útt ¥æ²æü²-Eïh™t
…wºt™e Ë{t™ ð‚o{t™ ÄtŠ{f {™w»Þ™u {txu ±ÜéUÚï‡æ-«ftþBtt™ ËqÞuo fhu÷ Á²æïç„:-«ftþ su{ ykÄfth™u
‚u{ ÎS²é}æì-ztfw Œwü «týeytu™u ¥ç|æ-{}æ‹„æ-yÂø™Úte ƒt¤‚t ©L-yíÞk‚ {nt™ htßÞ™u ™ÜíUƒé:fhtu. (21)
¼tðtÚto : hts…wÁ»ttuyu «ò™u {txu ftkxt Ë{t™, ÔÞr¼[the, [tuh, yËíÞt¼t»te y™u fXtuh
512
ðtýeðt¤t Œwütu™u r™Þkrºt‚ fhe™u y™u ¾u
‚e ytrŒ ft{tu{tk «ð]¥t «ò™t ði~Þtu™e hûtt fhe™u ‚Útt
¾u‚e ytrŒ ft{tu™e WL™r‚ fhe™u rðM‚]‚ htßÞ™wk Ëuð™ fhðwk òuEyu. (21)
•ÊÕfl¸áÊÊÿÊfi|‡flŸÊ ŒœËø˘‡√ÿ¢ Á‡Ê⁄U— ¬˝àÿfiÒ⁄UÿÃ◊˜Ô–
512
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
‚¢ flÊ¢ ◊œÈÆ ¬˝ flÊfiøŒÎÃÊÿãàflÊc≈Ô¢˛U ÿgfidÊflÁ¬∑§ˇÿ¯ flÊ◊˜ÔH 22H
…ŒtÚto : nu Îdæñ-Œw:¾™e r™ð]r¥t fh™tht y™u ¥çEÝæ-©uc f{tuo{tk «ð]¥t fhtð™tht ˼tËu™tÄeþtu ! ±æ}æì-‚{u ƒL™u ²„ì-su ¥æƒ±ü‡ææ²-su™t Ëkfx x¤e „Þu÷ ‚u™t …wºt™u {txu ‚Útt Î{è™ïrðãt y™u Ä{o™u Äthý fhu÷ {™w»Þtu™e «þkËt fh™thtytu™u {txu ¥àò}æì-½tuztytu{tk ÚtÞu÷ çàæÚ:W¥t{ yk„™u Ðíy²ñÚÄæ„}æì-«t fhtu. ¨:-‚u «„æ²Ýì-…tu‚t™t ËíÞ ÔÞðnth™u RåA‚t ±æ}æì-‚{tht
ƒL™u™u {txu ¥çÐÜUÿ²}æì-rðãt™e fûttytu{tk ÚtÞu÷ ƒtuÄ™t «íÞu su ð‚o{t™ ‚u y±æcÅî}æì-þe½ú Ë{M‚
rðãtytu{tk ÔÞt Út™tht rðît™™t }æ{é-{Äw rð¿tt™™tu Ðí, ±æì-W…Œuþ fhu. (22)
¼tðtÚto : ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ytrŒ hts…wÁ»ttu …h ©Øt ht¾e y™u þw¼ f{tuo{tk «urh‚
fh‚t hnu ‚Útt ‚u rðît™tu ‚u{™u ËíÞ™tu W…Œuþ yt…e™u «{tŒ y™u yÄ{oÚte r™ð]¥t fhu. (22)
‚ŒÊfi ∑§flË ‚È◊ÁÃ◊Ê øfi∑§ flÊ¢ Áfl‡flÊ ÁœÿÊfi •|‡flŸÊ ¬˝Êflfiâ ◊–
•S◊ ⁄U$ÿ ŸÊfi‚àÿÊ ’ÎÆ„UãÃfi◊¬àÿ‚Êø¢ üÊÈàÿ¯ ⁄U⁄UÊÕÊ◊˜ÔH 23H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-ËíÞ ÔÞðnthÞwõ‚ ÜU±è-Ëðo …ŒtÚttuo{tk ƒwrØ™tu W…Þtu„ fh™tht y™u
¥çEÝæ-rðãt™e «tr fhtð™tht ˼t-Ëu™tÄeþtu ! ±æ}æì-‚{the ¨é}æç„}æì-Ä{oÞwõ‚ ©uc ƒwrØ™u
nwk ¥æ, ™ÜïU-ËBÞfT ©ðý fÁk. ‚{u ƒL™u }æï-{tht {txu ç±ÔÃææ:-Ë{M‚ ç{²:-Äthýtð‚e ƒwrØytu™u
¨Îæ-ËŒt Ðí, ¥±„}æì-«ðuþ fhtðtu ‚Útt ¥S}æï-y{tht {txu Ïæëã‹„}æì-yr‚ «ð]Ø ¥Ðy²¨æ™}æì…wºt-…tiºttrŒ Þwõ‚ Ÿæéy²}æì-©ðý ÞtuøÞ Úç²}æì-Ä™™u ÚÚæ‰ææ}æì-«Œt™ fhtu. (23)
¼tðtÚto : rðãtÚteoytu y™u htò ytrŒ „]nMÚttuyu yt rðît™tu™e Ë{e…Úte W¥t{ ƒwrØytu™u
«t fhðe òuEyu y™u yu rðît™tu ‚uytu™u rðãt ytrŒ Ä™ «Œt™ fhe™u r™hk‚h Ëwrþrût‚ y™u
ÄtŠ{f rðît™ ƒ™tðu. (23)
Á„U⁄fiUáÿ„USÃ◊|‡flŸÊ ⁄U⁄UÊfiáÊÊ ¬ÈÆòÊ¢ Ÿfi⁄UÊ flÁœ˝◊àÿÊ •fiŒûÊ◊˜Ô–
ÁòÊœÊfi „U ‡ÿÊflfi◊|‡flŸÊ Áfl∑fi§SÃ◊ÈîÊËfl‚fi ∞⁄Uÿâ ‚ȌʟÍH 24H
…ŒtÚto : nu ÚÚæ‡ææ-W¥t{ „wýtu™t yt…™tht, ÝÚæ-©uc …ŒtÚttuo™e «tr fhtð™tht ‚Útt ¥çEÝæhûtt ytrŒ f{tuo{tk ÔÞt Út™tht yæÞt…ftu ! ‚{u ƒL™u çãÚ‡²ãS„}æì-su™t ntÚt{tk Ëwðýo ytrŒ
Ä™ ðt ntÚt™e Ë{t™, rðãt y™u ‚us ytrŒ …ŒtÚttuo Au, ‚u ±ç{í}æy²æ:-ð]rØ yt…™the rðãt™e
Ðé~æ}æì-hûtfs™™u {tht {txu ¥Îœæ}æì-yt…tu.
nu ¨éÎæ‹æê-ËwkŒh Œt™þe÷ Ëßs™tu™e Ë{t™ ð‚o{t™ ¥çEÝæ-yiïÞoðt™ yæÞt…ftu ! ‚{u
ƒL™u àÄææ±}æì-rðãt «t ç±ÜUS„}æì-y™uf he‚u rðãt «Œt™ fh™tht {™w»Þ™u …豨ï-Sð™™u {txu
ã-s ç~æ{æ-ºtý «fth yÚtto‚T {™, ðtýe y™u þheh™e rþûtt ytrŒ™e ËtÚtu ©Î, »ïïÚ²„}æì-«urh‚
fhtuÉøðu
yÚtto‚ŒT ¼t»Þ
Ë{òðtu. (24)
513
¼tðtÚto : yæÞt…ftu …wºttu™u y™u yæÞtr…ftytu …wºteytu™u ƒúñ[ÞoÚte Þwõ‚ fhe™u, ‚uytu™t rî‚eÞ
rðãtY…e sL{™u Ëk…L™ fhe™u y™u ‚u™u rsrðft-ËtÄ™tu™u ~te¾ðe™u Ë{Þ …h ‚uytu™t {t‚t-r…‚t™u
ËtU…e Œu y™u ‚uytu ½hu …ntU[e™u …ý …tu‚t™e rþûtt™u ¼q÷u ™rn. (24)
∞ÃÊÁŸfi flÊ◊|‡flŸÊ flËÿ¸ÊfiÁáÊ ¬˝ ¬Í√ÿʸáÿÊÿflÊfi˘flÊøŸ˜Ô–
’˝rÊÔfi ∑ÎƧáflãÃÊfi flηáÊÊ ÿÈÆflèÿʯ ‚ÈÆflË⁄UÊfi‚Ê ÁflŒÕ◊Ê flfiŒ◊H 25H
…ŒtÚto : nu ±ë¯‡ææ-rðãt™u ð»ttoð™tht y™u ¥çEÝæñ-«þkrË‚ f{tuo{tk ÔÞt †e-…wÁ»ttu ! ±æ}æì‚{u ƒL™u™t su »„æçÝ-yu «þkrË‚ Ðêòæüç‡æ-…qðo rðît™tuÚte r™Þ‚ fhu÷ ±è²æüç‡æ-…ht¢{Þwõ‚ ft{
Au ‚u™u ¥æÄæÃæ:-{™w»Þ ŒæíæÃææïÓæ‹æì- Ëthe heítu fnu, ²é±|²æ}æì-‚Áý yðMÚttÞwõ‚ ‚{u ƒL™u ÏæíræyL™ y™u Ä™™u ÜëU‡±‹„-rËØ fhe™u ¨é±èÚæ¨:-su™e W¥t{ rþûtt y™u W¥t{ rðãtÞwõ‚ ðeh …wºt…tiºt y™u Ëuðfðt¤t y{u ç±Îƒ}æì-rð¿tt™ fhtð™th ¼ýðt-¼ýtððt Y… Þ¿t™tu ¥æ, ±Îï}æ-W…Œuþ
fheyu. (25)
¼tðtÚto : su rðît™tu îtht ÷tuftu…fth fh™tht rðãt y™u Ä{tuo…Œuþ ‚Útt «[thY…e ftÞo fhu÷ Au
yÚtðt fhe hÌtt Au, ‚uytu™e «þkËt y™u yL™ ytrŒÚte yÚtðt Ä™Úte ‚uytu™e Ëuðt {™w»Þ fhu.
ftuE…ý {™w»Þ rðãt™tu™t Ëk„ rð™t rðãt ytrŒ hí™tu™u «t fhe þf‚t ™Úte. ftuE f…x
ytrŒ Œtu»ttuÚte hrn‚ yt rðît™tu™t Ëk„ rð™t ‚Útt ‚uytu îtht yæÞÞ™ fÞto rð™t ftuE Ëwþe÷‚t
y™u rðãt™e ð]rØ fhðt{tk Ë{Úto ƒ™e þf‚t ™Úte. (25)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk htò, «ò y™u rðãt ¼ýðt-¼ýtððt ytrŒ ftGttuo™t ðýo™Úte …qðo Ëqõ‚tÚto™e
ËtÚtu yt Ëqõ‚™t yÚto™e Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (117)
Ëqõ‚-118
•Ê flÊ¢ ⁄UÕÊfi •|‡flŸÊ ‡ÿŸ¬fiàflÊ ‚È◊ΛUË∑§— Sflfl°Êfi ÿÊàflflʸæ˜UÔ®–
ÿÊ ◊àÿ¸®fiSÿ ◊Ÿfi‚Ê ¡flËfiÿÊÁãòÊ’ãœÈÆ⁄UÊ flfiηáÊÊ flÊÃfi⁄¢U„UÊ—H 1H
…ŒtÚto : nu ±ë¯‡ææ-ƒ¤ðt™ ¥çEÝæ-rþÕ… ftÞtuo™t ¿tt‚t †e-…wÁ»ttu ! ±æ}æì-‚{u ƒL™u™u ²:su ç~æÏæ‹{éÚ:-su{tk ™e[u, ðå[u yLtu W…h ƒkÄ™ ntuÞ à²ïÝÐy±æ-ƒts …ûte™e Ë{t™ s™th ±æ„Ú¢ãæ:su™tu ðtÞw Ë{t™ ðu„ }æy²üS²-{™w»Þ™t }æݨ:-{™Úte …ý …±è²æÝì-yíÞk‚ „r‚{t™ y™u ¨é}æëÇèÜU:©uc Ëw¾Œt‚t S±±æÝì-su{tk «þkrË‚ ™tufh ðt …tu‚t™t …ŒtÚttuo rðã{t™ Au yuðtu Úƒ:-hÚt Au, ‚u
¥±æüÑì-™eåtu ¥æ, ²æ„é-ytðu. (1)
514
¼tðtÚto : †e-…wÁ»t ßÞthu yu he‚u ¿tt™™u «t fhe™u ‚u™tu W…Þtu„ fhu, íÞthu fÞwk yuðwk Ëw¾
Au, su™u rËØ ™ fhe þfu ? (1)
514
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ÁòÊ’ãœÈÆ⁄UáÊfi ÁòÊflÎÃÊ ⁄UÕfiŸ ÁòÊø∑˝§áÊfi ‚ÈÆflÎÃÊ ÿÊfiÃ◊flʸ∑˜Ô§–
Á¬ãflfiâ ªÊ Á¡ãflfiÃ◊fl¸ÃÊ ŸÊ flœ¸ÿfiÃ◊|‡flŸÊ flË⁄U◊S◊H 2H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-˼t-Ëu™tÄeþtu ! ‚{u ƒL™u ç~æÏæ‹{éÚï‡æ-su ºtý «fth™t ƒkÄ™tuÚte Þwõ‚,
ç~æ™ÜíïU‡æ-su{tk f÷™t ºtý [¢ ÷t„u÷ ç~æ±ë„-y™u ºtý ytuZðt™t ð†tuÚte Þwõ‚ su ¨é±ë„æ-ËÔttuo¥t{
{™w»Þ ðt ©uc þ]k„thtu™e ËtÚtu ð‚o{t™ ÚƒïÝ-hÚt Au, ‚uÚte ¥±æüÜUì-¼qr{™e ™e[u ¥æ, ²æ„}æìytðtu, Ý:-y{the xææ:-…]rÚtðe{tk su ¼qr{ Au ‚u™wk çЋÃæ„}æì-Ëuð™ fhtu, ¥±ü„:-htßÞ «t fhu÷
{™w»Þ ðt ½tuztytu™u ç…‹±„}æì-Sðtztu-Ëw¾ yt…tu, ¥S}æï-y{™u ‚Útt y{tht ±èÚ}æì-þqhðeh …wÁ»ttu™e
±Îì{ü²„}æì-ð]rØ fhtu - WL™r‚ fhtu. (2)
¼tðtÚto : hts…wÁ»t W¥t{ ËtÄ™tuðt¤t ‚Útt yt ËntÞftuðt¤t ÚtE™u y™u Ëðo †e-…wÁ»ttu™u
Ë{]rØÞwõ‚ fhe™u «þkrË‚ ÚttÞ. (2)
¬˝fllÊfi◊ŸÊ ‚ÈÆflÎÃÊ ⁄UÕfiŸ ŒdÊfiÁfl◊¢ oÎfiáÊÈâ ‡ÀÊÊ∑§◊ºfi˝—–
Á∑§◊XÔU flÊ¢ ¬˝àÿfifl&ûÊ ªÁ◊ficΔÔUÊ„ÈU*fl¬˝Êfi‚Ê •|‡flŸÊ ¬È⁄UÊ¡Ê—H 3H
…ŒtÚto : nu Ðí±læ}æÝæ-Ëthe he‚u [t÷™th, ¨é±ë„æ-ËtÄ™tuÚte Þwõ‚, ÚƒïÝ-rð{t™trŒ hÚtÚte
¥Îíï:-…ðo‚ …h sðt y™u Îdæñ-Œt™ ytrŒ ©uc f{tuo fh™tht ¥çEÝæ-˼t-Ëu™tÄeþtu ðt †e…wÁ»ttu ! ±æ}æì-‚{u ƒL™u §}æ}æì-yu ÔHæïÜU}æì-ðtýe™u Ÿæë‡æé„}æì-Ëtk¼¤tu fu ¥X-nu Wõ‚ Ëßs™tu !
ÐéÚæ…æ:-…qðo ð]Ø ç±Ðíæ¨:-©uc ƒwrØ{t™ rðît™tu xæç}æcÆæ-yr‚ [t÷‚t ‚{u ƒL™u™t Ðíç„-«íÞu çÜU}æìftuý ¥Ãæ<œæ}æì-™ ð‚o™th ™ fnuðt ÞtuøÞ ®™rŒ‚ ÔÞðnth™tu ¥æãé: W…Œuþ fhu Au ? yÚtto‚T ftuE
™rn. (3)
¼tðtÚto : nu htò ytrŒ †e-…wÁ»ttu ! ‚{u ÷tuftu, su-su ytÂs™ W…Œuþ fhu, ‚u™tu s Mðefth
fhtu. Ëßs™tu™t W…Œuþ rð™t ËkËth{tk {™w»Þtu™e WL™r‚ Út‚e ™Úte.
ßÞtk ytÃíts™tu™tu W…Œuþ Út‚tu ™Úte, íÞtk ({™w»Þ y¿tt™Y…e) ykÄfth{tk zqƒu÷ …þwytu™e
Ë{t™ ð‚toð fhe™u, Œw:¾™tu Ëk[Þ fhu Au. (3)
•Ê flʯ ‡ÿŸÊ‚Êfi •|‡flŸÊ fl„UãÃÈÆ ⁄UÕfi ÿÈÆÄÃÊ‚fi •Ê‡Êflfi— ¬ÃXÔUÊ—–
ÿ •åÃÈ⁄UÊfi ÁŒ√ÿÊ‚Ê Ÿ ªÎäÊ˝Êfi •Á÷ ¬˝ÿÊfi ŸÊ‚àÿÊ fl„fiU|ãÃH 4H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-ËíÞ™e ËtÚtu ð‚o{t™ ¥çEÝæ-Ëðo rðãtytu{tk ÔÞt †e-…wÁ»ttu ! ²ïsu ¥Œ„éÚ:-yL‚rhût{tk þe½ú‚t fh™th çÎòæ¨:-y™u Ëthe he‚u h{™th xæëŠæíæ:-„eÄ …k¾eytu™e ÝË{t™ Ðí²:-«er‚Þwõ‚ yÚtto‚T RÂåA‚ MÚtt™™u ¥ç|æ, ±ãç‹„-ËðoºtÚte …ntU[tzu Au ‚u àÄæïÝæ¨:-
ÉøðuŒ¼t»Þ
515
ƒts …ûte™e Ë{t™ [t÷™th ЄXæ:-ËqÞo™e Ë{t™ r™hk‚h «ftþ{t™ ¥æàæ±:-y™u þe½ú‚t Þwõ‚
½tuztytu™e Ë{t™ yÂø™ ytrŒ …ŒtÚto Úƒï-rð{t™trŒ hÚt{tk ²év„æ¨:-Gtwõít fhuÕt ±æ}æì-‚{™u ƒL™u™u
¥æ, ±ãç‹„-…ntU[tzu Au. (4)
¼tðtÚto : nu †e-…wÁ»ttu ! su{ ytftþ{tk …tu‚t™e …tk¾tuÚte Wz‚t „eÄ ytrŒ …ûteytu Ëw¾…qðof
ytðu-òÞ Au, ‚u{ ‚{u ËwËtrÄ‚ rð{t™ ytrŒ [Þt™tuÚte yL‚rhût{tk ytðtu-òytu. (4)
•Ê flÊ¢ ⁄UÕ¯ ÿÈflÁÃ|SÃcΔÔUŒòÊfi ¡ÈÆc≈˜ÔflË Ÿfi⁄UÊ ŒÈÁ„UÃÊ ‚Íÿ¸®fiSÿ–
¬Á⁄U flÊ◊‡flÊ fl¬fiÈ·— ¬ÃXÔUÊ flÿÊfi fl„UãàflL§·Ê •÷Ë∑fi§H 5H
…ŒtÚto : nu ÝÚæ-Ëðo™t ™u‚t ˼t-Ëu™tÄeþtu ! ±Œæé¯:-ËwkŒh Y…™e …écÅì±è-«er‚™u …t{e™u ðt
ËwkŒh Y…™wk Ëuð™ fh‚e ËwkŒhe ²é±çyæ:-™ðÞtið™t Îéçã„æ-fLÞt ¨ê²üS²-ËqÞo™tk rfhýtu™u «t‚: ft¤™e
ðu¤t su{ Ãt]rÚtÔte Ãth ÂMÚtít, ítuBt ±æ}æì-‚{u ƒL™u™t Úƒ}æì-hÚt …h ¥æ, ç„cÆ„ì-ytðe™u ƒuËu ¥~æyu ¥|æèÜïU-Ëk„út{{tk ЄXæ:-„{™ fhe™u ¥L¯æ-÷t÷ hk„ðt¤t ±²:-…ûteytu™e Ë{t™ ¥Eæ:þe½ú„t{e yÂø™ ytrŒ …ŒtÚto ±æ}æì-‚{u ƒL™u™u ÐçÚ, ±ã‹„é-Ëðoºt …ntU[tzu. (5)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo™tk rfhýtu Ëðoºt rð[hu Au, su{ …r‚ðú‚t †e …r‚™u Ëw¾ …ntU[tzu Au y™u
su{ …ûte W…h-™e[u „r‚ fhu Au, ‚u{ ÞwØ{tk ©uc Þt™ y™u W¥t{ ðeh RÂåA‚ (ftÞtuo) rËØ
fhu Au. (5)
©UmãŒfiŸ◊Ò⁄Uâ Œ¢‚ŸÊfiÁ÷L§Œ˝÷¢ ŒfidÊ flηáÊÊ ‡ÊøËfiÁ÷—–
ÁŸc≈ÊÒ≥ÿ¢ ¬Êfi⁄UÿÕ— ‚◊Èƺ˝ÊÃ˜Ô ¬ÈŸ‡ëÿflÊfiŸ¢ ø∑˝§ÕÈÆÿ¸ÈflÊfiŸ◊˜ÔH 6H
…ŒtÚto : nu Îdæ-Œw:¾ Œqh fh™tht y™u ±ë¯‡ææ-Ëw¾ð»tof ˼t-Ëu™tÄeþtu ! ‚{u ƒL™u àæ™èç|æ:f{o y™u ƒwrØytu ðt ΢¨‹ææç|æ:-ð[™tu™e ËtÚtu su{ „æñxæí²}æì-ƒ¤ðt™ {th™th htò™tu …wºt Ó²±æÝ}æìsu „{™f‚to ƒ÷e ²é±æÝ}æì-Þwðt™ Au, ‚u™u ¨}æéÎíæ„ì-Ët„hÚte çÝ:, ÐæÚ²ƒ:-r™hk‚h …th fhe™u
ÐéÝ:-Vhe yt …th ytðu÷ ™u ©„ì, ™ÜíUƒé:-íÞtk …ntU[tztu Atu, ‚u{ s ±‹ÎÝ}æì-«þkrË‚ Þt™ y™u
Úï|æ}æì-«þkrË‚ {™w»Þ™u ©ÎñÚyæ}æì-ynª - íÞtk …ntU[tztu. (6)
¼tðtÚto : su{ snts [t÷f {™w»Þ™u Ë{wÿ …th fhtðe™u Ëw¾e fhu Au, ‚u{ hts˼t rþÕ…efthtu
y™u W…Œuþftu™u Œw:¾Úte …th fhe™u r™hk‚h yt™krŒ‚ fhu. (6)
ÿÈÆfl◊òÊÿ˘flfiŸËÃÊÿ ÃåÃ◊Í¡¸◊Ê◊ÊŸfi◊|‡flŸÊflœûÊ◊˜Ô–
516
ÿÈÆfl¢ ∑§áflÊÿÊÁ¬fiÁ⁄UåÃÊÿ øˇÊÈÆ— ¬˝àÿfiœûÊ¢ ‚Èc≈ÔÈU$à ¡fiÈ¡È·ÊáÊÊH 7H
…ŒtÚto : nu …é…é¯æ‡ææ-Ëuðt y™u «er‚™u «t ¥EÝæñ-Ë{M‚ „wýtu{tk ÔÞt †e-…wÁ»ttu ! ²é±}æì-
516
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
‚{u ƒL™u ¥±Ýè„æ²-yrðãt-y¿tt™ Œqh fhðt y™u ¥çŒæçÚŒ„æ²-Ë{M‚ rðãtytuÚte ð]rØ™u {txu
¥~æ²ï-su™u ºtý «fth™wk Œw:¾ ™Úte ‚u ÜU‡±æ²-ƒwrØ{t™™u {txu „Œ„}æì-‚…MÞtÚte Wí…L™ ¥æï}ææÝ}æìhûtt ytrŒ ©uc ft{tu™t …t÷™ fh™tht ª…ü}æì-…ht¢{™u ¥{œæ}æì-Äthý fhtu y™u ²é±}æì-‚{u ƒL™u
‚uÚte ™ÿæé:-Ë{M‚ ÔÞðnth™wk Œþof W¥t{ ¿tt™ y™u ¨écÅéç„}æì-ËwkŒh «þkËt™e Ðíç„, ¥{œæ}æì-«‚er‚
ËtÚtu Äthý fhtu. (7)
¼tðtÚto : ˼tæÞût y™u Ëu™tæÞût ytrŒ hts…wÁ»ttuyu ðuŒ ytrŒ™e rðãt™t «[th™u {txu
«Þí™þe÷ ÄtŠ{f rðît™tu™e hûtt fhe™u ‚Útt ‚uytuÚte rð™Þ «t fhe™u «òytu™wk …t÷™ fhðwk
òuEyu. (7)
ÿÈÆfl¢ œŸÈ¢ ‡Êÿflfi ŸÊÁœÃÊÿÊÁ¬fiãflÃ◊|‡flŸÊ ¬ÍÆ√ÿʸÿfi–
•◊ÈÆfiÜøâ fl*ûÊ∑§Ê◊¢„fiU‚Ê ÁŸ— ¬˝Áà ¡YUʯ Áfl‡¬ÀÊÊfiÿÊ •œûÊ◊˜ÔH 8H
…ŒtÚto : nu ¥çE‹ææ-Ëwrþrût‚ Ë{M‚ rðãtytu{tk h{ý fh‚t †e-…wÁ»ttu ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u
Ýæç{„æ²-yiïÞoÞwõ‚ Œæêòæü²-…qðo rÔtîtLttuyu fhuÕt àæÄæÃæï-fu su ËwÏtÃtqÔtof ËqÔtu Au ítu rðît™™u {txu
{ïÝé}æì-Ëwrþrût‚ ðtýe™wk ¥çЋ±„}æì-Ëuð™ fhtu, su™u ¥¢ã¨æ-yÄ{o™t yt[hýÚte çÝÚ}æé@„}æì-r™hk‚h
Atuztðtu, ‚uÚte ç±àÐHæ²æ:-«òs™tu™tk …t÷™ {txu …Yæ}æì-Ë{M‚ Ëw¾ Wí…tŒf ±<„ÜUæ}æì-rð™Þ,
™{ú‚t ytrŒ „wýtuÞwõ‚ ©uc ™er‚™u Ðíy²{œæ}æì-«er‚Úte Äthý fhtu. (8)
¼tðtÚto : nu hts…wÁ»ttu ! …hM…h™t ÔÞðnthÚte yiïÞo-Ëk…L™ y™u Ä™ðt™ fw¤{tk Wí…L™
Ëðo «òs™tu ËíÞ LÞtÞÚte Ëk‚wü fhe™u, ƒúñ[Þo…qðof rðãt-„úný™u {txu ‚{u ÷tuftu «ð]¥t fhtu.
suÚte ftuE™tu …ý …wºt y™u …wºte rðãt y™u ËwrþûttÚte ðkr[‚ hnu ™rn. (8)
ÿÈÆfl¢ ‡flâ ¬Œfl ßãº˝fi¡ÍÃ◊Á„„UŸfi◊|‡flŸÊŒûÊ◊‡flfi◊˜Ô–
¡Ê„ÍUòÊfi◊ÿʸ •Á÷÷ÍfiÁÃ◊Èƪ˝¢ ‚fi„Ud‚Ê¢ flηfiáÊ¢ flËæ˜UÔ®®flfiXÔU◊˜ÔH 9H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-Þ¿ttrŒ f{o fhtð™the †e y™u Ë{M‚ ÷tuftu™t yrÄ…r‚ …wÁ»t ! ²é±}æì‚{u ƒL™u Ðïαï-sðt-ytððt™u {txu su ¥²ü:-Ëðo™t Mðt{e Ëðo ˼tytu™t «Ät™ htò §‹Îí…ê„}æì˼tæÞût htò™u «uhýt {txu …æïãê~æ}æì-yíÞk‚ E»tto fh‚t ðt þºtwytu™e M…Äto fh‚t ±ë¯‡æ}æì-þºtwytu™e
Ëu™t …h þ†t†™e ð»tto fhtð™th ±èÑì±X}æì-ƒ¤ðt™ áZ yk„tuÚte Þwõ‚ ©xæí}æì-Œwü þºtwytuÚte yËn™eÞ
¥ç|æ|æêíçyæ}æì-y™u þºtwytu™tu r‚hMfth fh™th ¨ãd¨æ}æì-ðt nòhtu ft{tu™wk Ëuð™ fh™th Eï„}æìËVuŒ ¥E}æì-Ëðo{tk ÔÞt rðãwítTY… yÂø™™u ¥çããÝ}æì-{u½™u rAL™-r¼L™ fh™th ËqÞo™e Ë{t™
‚{tht ƒL™u {txu yt…u Au, ‚u™u {txu r™hk‚h Ëw¾ ¥Îœæ}æì-yt…tu. (9)
¼tðtÚto : su{ ËqÞo {u½™u ðhËtðe™u Ëðo «ò™u Ëw¾ yt…u Au, ‚u{ rþÕ…rðãt™t ¿tt‚t †e-
ÉøðuŒ¼t»Þ
517
…wÁ»t Ëk…qýo «ò™u Ëw¾ «Œt™ fhu y™u …tu‚t™e {æÞ{tk su ©uc hÚte ðeh †e-…wÁ»t ntuÞ, ‚uytu™tu
ËŒt Ëífth fhu. (9)
ÃÊ flʯ Ÿ⁄UÊ Sflflfi‚ ‚È¡ÊÃÊ „UflÊfi◊„U •|‡flŸÊ ŸÊœfi◊ÊŸÊ—–
•Ê Ÿ ©U¬ fl‚fiÈ◊ÃÊ ⁄UÕfiŸ Áª⁄UÊfi ¡È·ÊáÊÊ ‚ÈfiÁflÃÊÿfi ÿÊÃ◊˜ÔH 10H
…ŒtÚto : nu ¨é…æ„æ-©uc rðãt „úný fhðt ytrŒ{tk W¥t{ f{tuo{tk «rËØ ÚtÞu÷ çxæÚ:-þw¼
ðtýe™wk …é¯æ‡ææ-Ëuð™ y™u ¥çEÝæ-«ò™t yk„tu™wk …t÷™ fh™tht ÝÚæ-LÞtÞ{tk «ð]¥t †e-…wÁ»ttu !
Ýæ{}ææ‹ææ:-su™u ƒnw s yiïÞo «t Au ‚u y{u su ±æ}æì-‚{the ¥±¨ï-hûtt ytrŒ™u {txu ¨é, ã±æ}æãïËwkŒh‚tÚte ƒtu÷tðu „æ-‚u ‚{u ±¨é}æ„æ-su{tk «þkrË‚ Ëwðýo ytrŒ Ä™ rðã{t™ Au ‚u ÚƒïÝ-{™tunh
rð{t™ ytrŒ Þt™Úte Ý:-y{™u ¨é籄æ²-yiïÞo™u {txu ©Ð, ¥æ, ²æ„}æì-ytðe™u {¤tu. (10)
¼tðtÚto : «ò™t †e-…wÁ»ttu su hts…wÁ»ttu™u «ËL™ fhu, ‚uytu «òs™tu™u r™hk‚h «ËL™ ht¾u,
suÚte …hM…h™e hûtt îtht yiïÞo-Ë{qn™e r™íÞ ð]rØ ÚttÞ. (10)
•Ê ‡ÿŸSÿ ¡flfi‚Ê ŸÍÃfiŸŸÊS◊ ÿÊfiâ ŸÊ‚àÿÊ ‚¡Ê·Êfi—–
„Ufl Á„U flÊfi◊|‡flŸÊ ⁄UÊÄUfi√ÿ— ‡Ê‡flûÊ◊ÊÿÊfi ©U·‚Ê √ÿfiÈc≈ÔUÊÒH 11H
…ŒtÚto : nu Ýæ¨y²æ-ËíÞÞwõ‚ ¥çEÝæ-Ë{M‚ „wýtuÞwõ‚ †e-…wÁ»ttu ðt ˼t-Ëu™tÄeþtu ! ¨…æï¯æ:su™tu yuf‚t«u{ Úæ„ãò:-ðt su™u ËBÞfTntu{™e ¨æ}æxæíè-yt…e ‚u nwk àæEœæ}ææ²æ:-yíÞk‚ y™trŒY…
©cæ¨:-«¼t‚ðu¤t™u òécÅæñ-rðþu»t RåA‚t Ë{Þ{tk su ±æ}æì-‚{™u ã±ï-M‚wr‚ îtht ytnTðt™ fÁk
‚u ‚{u çã-r™ùÞ…qðof à²ïÝS²-ƒts …ûte™t …±¨æ-ðu„™e Ë{t™ Ýê„ÝïÝ-™ðe™ hÚtÚte ¥S}æï-y{™u
¥æ, ²æ„}æì-ytðe™u {¤tu. (11)
¼tðtÚto : †e-…wÁ»t htrºt™t [tuÚtt «nh{tk WXe™u ytð~Þf r™íÞ f{o fhe™u, s„Œeïh™e
W…tË™t y™u Þtu„tÇÞtË fhe™u, htsftÞo y™u «òftÞo fhðt{tk «ð]¥t ÚttÞ.
htò ytrŒyu «þkË™eÞ «òs™tu™tu Ëífth fhðtu òuEyu y™u «òs™tuyu …ý M‚wr‚ ÞtuøÞ
hts…wÁ»ttu™e M‚wr‚ fhðe òuEyu. ftuE …ý yÄ{o™wk yt[hý fh™thtytu™e ®™Œt fhðe Wr[‚
™Úte. ítuÚte Ëðo Ä{o ÔÞðMÚtt y™wËth yt[hý fhu. (11)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk †e-…wÁ»t y™u htò-«ò™t Ä{o™wk ðýo™ ntuðtÚte yt Ëqõ‚™t yÚto™e
…qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (118)
518
Ëqõ‚-119
•Ê flÊ¢ ⁄Uâʯ ¬ÈL§◊Êÿ¢ ◊fiŸÊ¡Èfl¯ ¡Ë⁄Uʇfl¯ ÿÁôÊÿ¯ ¡Ëfl‚fi „ÈUfl–
518
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
‚„Udfi∑§ÃÈ¢ flÁŸŸ¯ ‡ÊÃm‚È¢ üÊÈc≈ÔUËflÊŸ¯ flÁ⁄UflÊœÊ◊Á÷ ¬˝ÿfi—H 1H
…ŒtÚto : nu Ë{M‚ „wýtu{tk ÔÞt †e-…wÁ»ttu ! Ðí²:-«er‚ fh™th{tk …豨ï-Sð™™u {txu
±æ}æì-‚{u ƒL™u™e ÐéL}ææ²}æì-ƒnws ƒwrØÚte ƒ‚tðu÷, …èÚæE}æì-suÚte «týÄthe Sðtu™u «t ÚttÞ ðt
‚uytu™u yufºt fhíttk, ²ç¿æ²}æì-su Þ¿t™t Œuþ{tk sðt ÞtuøÞ, ¨ãdÜïU„é}æì-su{tk nòhtu …‚tftytu
÷t„u÷e ntuÞ, àæ„m¨é}æì-Ëufkztu «fth™wk Ä™ ntuÞ, ±çÝÝ}æì-y™u …w»f¤ s¤ rðã{t™ ntuÞ, ŸæécÅè±æÝ}æìsu þe½ú „r‚Úte [t÷™th, }æÝæï…é±}æì-{™ Ë{t™ ðu„ðt™, ±çÚ±æï{æ}æì-suÚte {™w»Þ Ëw¾ Ëuð™™u
Äthý fhe™u Úƒ}æì-‚u {™tunh rð{t™ ytrŒ Þt™™e ¥|²æãé±ï-Ëðo he‚u «þkËt fhwk Awk. (1)
¼tðtÚto : ...... «Þí™þe÷ rðît™ rþÕ…e ÷tuftu òu EåAu, ‚tu ‚uytu™t îtht (ƒwrØ{¥tt…qðof
r™Š{‚, y™uf «týeytu™t ðtnf, Þ¿teÞ Œuþ™u «t fhtð™th, ËnËútu …‚tftytu Þwõ‚, Ä™Úte
…rh…qýo, s¤ «ƒkÄÞwõ‚ y™uf þe½ú „r‚ytuÞwõ‚, {™ Ë{t™ ðu„ðt™ y™u Ëk…qýo Ëw¾ ŒtÞf)
ƒ™tðe þftÞ Au. (1)
™§äflʸ œËÁ× ¬˝àÿfiSÿ ¬˝ÿÊfi◊ãÿœÊfiÁÿ ‡ÊS◊ãà‚◊fiÿãà •Ê ÁŒ‡Êfi—–
SflŒÊfiÁ◊ ÉÊ◊Z ¬˝ÁÃfi ÿãàÿÍÆÃÿ •Ê flÊfi◊ÍơʸŸË ⁄UÕfi◊|‡flŸÊL§„UØÔH 2H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-˼t-Ëu™tÄeþtu ! ±æ}æì-‚{the ƒL™u àæS}æÝì-«þkËt™u ÞtuøÞ Ðí²æ}æçÝ-yr‚
W¥t{ Þtºtt{tk su ªÁææüÝè-…ht¢{Þwõ‚ ™er‚ y™u ªŠ±æü:, {èçyæ:-WL™r‚Þwõ‚ Äthý ðt Ÿå[
Äthý su {™w»Þtuyu ¥{æç²-Äthý fhe Au ‚uytu çÎàæ:-Œt™ ytrŒ W¥t{ f{o fh™tht {™w»Þtu ¨}æ,
¥æ, ¥²‹„ï-Ëthe he‚u ytðu Au.
su Úƒ}æì-{™tunh rð{t™ ytrŒ Þt™{tk rþÕ…efth s™ ¥æ, ¥Lã„ì-ythtuný fhu Au. ‚u™t
…h ‚{u …ý ythtuný fhtu-[ztu.
su {}æü}æì-Wßsð¤ Ëk„wÄeÞwõ‚ ¼tus™ fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u ª„²:-{™tunh hûttrŒ ÔÞðnth
y{thu {txu ²ç‹„-«t fhu Au, ‚uytu™u Ðíç„-‚{u «t Úttytu. y™u su Wßsð¤ Ëw„krÄÞwõ‚ ¼tus™
fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™tu nwk S±Îæç}æ-MðtŒ [t¾wk ¥S²-‚u MðtŒ™u ‚{u Ðíç„-«‚er‚Úte «t Úttytu. (2)
rðãtuŒÞ : nu {™w»Þtu ! ‚{u ËwËkMf]‚, htu„ r™ðthf y™u ƒ÷fthf yL™tu™wk ¼tus™ fhtu.
Þtºtt{tk Ëk…qýo Ët{„úe ÷E™u …hM…h «u{ y™u hûtt fhe™u Œu~t-ŒuþtL‚h{tk òytu (…hk‚w) õÞtkf
…ý ™er‚™tu íÞt„ fhtu ™rn. (2)
‚¢ ÿ|ã◊Õ— ¬fiS¬ÎœÊŸÊ‚Ê •Ç◊fià ‡ÊÈÆ÷ ◊πÊ •Á◊fiÃÊ ¡ÊÿflÊ ⁄UáÊfi–
ÿÈÆflÊ⁄U„fiU ¬˝fláÊ øfiÁ∑§Ã ⁄UÕÊ ÿŒfi|‡flŸÊ fl„fiUÕ— ‚ÍÆÁ⁄U◊Ê fl⁄Ufi◊˜ÔH 3H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-†e-…wÁ»ttu ! ²„ì-su rðît™ ™ïçÜU„ï-ÞwØ fhðt™u òýu Au ðt su ²é±æï:-
ÉøðuŒ¼t»Þ
519
‚{u ƒL™u™t Úƒ:-yr‚ ËwkŒh hÚt ç}æƒ:-…hM…h GtwØLte Ôtååtu ÕtztE fhLtth Au Ôtt su ÃæÚ}æì-yr‚©uc
¨êçÚ}æì-ÞwØ rðãt™t ¿tt‚t ÄtŠ{f rðît™™u ‚{u ±ãƒ:-«t Út‚t ‚u™e ËtÚtu ð‚o{t™ ¥ã-þºtwytu™u
ƒtkÄðt ðt ‚uytu™u nhtððt{tk ²Ýì-su àæé|æï-þw¼ „wý «t fhðt {txu Ðí±‡æï-su{tk ðeh òÞ Au
‚u Ú‡æï-Ëk„út{{tk ÐSÐë{æÝæ¨:-R»ttoÚte yuf-ƒeò™u ƒtu÷Ôtíttk }æ¶æ:-Þ¿t Ë{t™ W…fthf ¥ç}æ„æ:…tzu÷ ™rn …æ²±:-þºtwytu™u S‚™th ðeh …wÁ»t ¨}æx}æ„ì-Ëthe he‚u òÞ, ‚u™u {txu ¥æ-W¥t{
Þí™ …ý fhtu. (3)
¼tðtÚto : hts…wÁ»t ßÞthu þºtwytu™u S‚ðt {txu …tu‚t™e Ëu™tytu™u {tuf÷u, íÞthu ÷û{e-Ëk…L™,
f]‚¿t, ÞwØ fwþ¤ y™u ÞwØ fhtðe þfu ‚uðt rðît™tu Ëu™tytu™e ËtÚtu yð~Þ òÞ. Ë{M‚ Ëu™t
‚uytu™u y™w{‚eÚte s ÞwØ fhu, suÚte r™rù‚T rðsÞ ÚttÞ.
ßÞthu ÞwØ Ë{t ÚtE òÞ y™u ðeh ÷tuftu …tu‚-…tu‚t™t MÚtt™tu …h ÂMÚt‚ ÚtE òÞ, íÞthu
‚uytu™u yufrºt‚ fhe™u yr‚ n»to y™u rðsÞ-¼tð™t Wí…L™ fh™th ÔÞtÏÞt™ (rðît™tu) yt…u.
suÚte ‚uytu Ëðo ÞwØ {txu WíËtrn‚ ÚtE™u þºtwytu™u yð~Þ S‚u. (3)
ÿÈÆfl¢ ÷ÈÆÖÿ¢È ÷ÈÆ⁄U◊ÊfiáÊ¢ ÁflÁ÷fiª¸Ã¢ SflÿÈfiÁÄÃÁ÷*Ÿfl„UfiãÃÊ Á¬ÃÎèÿ •Ê–
ÿÊÁ‚c≈Ô¢U fl*ÃÓ®flηáÊÊ Áfl¡ãÿ¢1> ÁŒflÊfiŒÊ‚Êÿ ◊Á„fiU øÁà flÊ◊flfi—H 4H
…ŒtÚto : ±ë¯‡ææ-Ëw¾ð»tof y™u Ëðo „wýtu{tk h{ý fh™tht ˼t-Ëu™tÄeþtu ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u
±æ}æì-…tu‚t™e |æéÚ}ææ‡æ}æì-…wrüfthf |æÁ²é}æì-¼tus™ fhðt ÞtuøÞ …ŒtÚttuo™u ç±ç|æ:-…ûteytuyu xæ„}æì«t fhu÷ Ë{t™ S±²éçv„ç|æ:-…tu‚t™e he‚u çЄë|²:-htßÞ™wk …t÷™ fh™tht ðehtu™u {txu çݱ㋄ær™hk‚h …ntU[tz‚t }æçã-yíÞk‚ ¥±:-hûtf …ŒtÚttuo y™u ±<œæ:-su Ëu™t Ë{qn ™ïç„-òýe þftÞ
‚u™u …ý ÷E™u çαæïÎæ¨æ²-rðãt™t «ftþf Ëu™tæÞût™u {txu 籅}æì-S‚ðt ÞtuøÞ þºtwËu™t Ë{qn™u
¥æ, ²æç¨cÅ}æì-Úttytu. (4)
¼tðtÚto : Ëu™t…r‚ytu su Ëu™t™u Óü-…wü yÚtto‚T ËhË ¾t™-…t™Úte …wü ƒ™u÷ y™u …tu‚t™t
[tn™th Ëu™t™u Ëthe he‚u ¾t™-…t™ yt…e, Ëwrþûtt yt…e y™u ‚uytu™u yuðt …ŒtÚttuo yt…u su™tÚte
yt„¤ ÷t¼ Útðt™tu ntuÞ ‚uðe «ð]r¥tytu fhe™u, ‚u Ëu™tÚte þºtwytu™u S‚e þfu. (4)
ÿÈÆflÊ⁄fiU|‡flŸÊ fl¬Èfi· ÿÈflÊÿÈ¡¢ ⁄UÕ¢ flÊáÊËfi ÿ◊ÃÈ⁄USÿ ‡Êäÿ¸®fi◊˜Ô–
•Ê flʯ ¬ÁÃàfl¢ ‚ÅÿÊÿfi ¡Ç◊È·Ë ÿÊ·ÊfiflÎáÊËà ¡ãÿÊfi ÿÈÆflÊ¢ ¬ÃËfiH 5H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-˼t-Ëu™tÄeþtu520
! ²é±æï: ‚{u …tu‚t™t à抲ü}æì-ƒ¤Úte Þwõ‚ ²é±æ²é…}æì‚{u òuzu÷ Úƒ}æì-{™tunh Ëu™t ytrŒ Þwõ‚ Þt™™u ¥S²-yu htsftÞo™e ðå[u ÂMÚth ÚtÞu÷ ±æ‡æèW…Œuþ fh™tht™e Ë{t™ ±²é¯ï-©uc Y… Útðt {txu ²ï}æ„é:-r™Þ{{tk ht¾tu Atu. ±æ}æì-‚{tht ƒL™u™t
520
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
¨w²æ²-r{ºt¼tð yÚtto‚T yíÞk‚ «er‚™u {txu …æ-r™Þ{ …t÷™ fh™tht{tk ©uc Єè-…t÷™
fh™th ²é±æ}æì-‚{the ËtÚtu Ðçyæy±}æì-…r‚¼tð™u …x}æécæè-«t Út™the ²æï¯æ-Gttið™Úte …rh…qýo
ƒúñ[trhýe Þwð‚e †e ‚{tht{tkÚte …tu‚t™t {™Úte RÂåA‚ yuf …r‚™u ¥æ ¥±ë‡æè„-Ëthe he‚u
ðhu-rððtn fhu. (5)
¼tðtÚto : su{ ƒúñ[Þo …t÷™…qðof ÞwðtðMÚtt™u «t rðŒw»te fw{the …tu‚t™u r«Þ …r‚™u …t{e™u
r™hk‚h ‚u™e Ëuðt fhu Au y™u su{ ƒúñ[Þo …t÷™ fhu÷ Þwðf …tu‚t™e RÂåA‚ †e …t{e™u yt™krŒ‚
ÚttÞ Au, ‚uðt s ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ËŒt ÚttÞ. (5)
ÿÈÆfl¢ ⁄UR÷¢ ¬Á⁄fiU·ÍÃL§L§cÿÕÊ Á„U◊Ÿfi ÉÊ◊Z ¬Á⁄fiUÃåÃ◊òÊfiÿ–
ÿÈÆfl¢ ‡ÊÿÊ⁄fiUfl‚¢ Á¬fiåÿÕÈƪ¸Áfl ¬˝ ŒËÉʸáÊ flãŒfiŸSÃÊÿʸÿfiÈ·ÊH 6H
…ŒtÚto : Ëðo rðãtytu{tk ÔÞt †e-…wÁ»ttu ! su{ ²é±}æì-‚{u ƒL™u ¥~æ²ï-ytæÞtÂí{f, ytrÄ
¼tir‚f y™u ytrÄ Œirðf yu ºtý «fth™tk Œw:¾Úte hrn‚ su W¥t{ Ëw¾™u {txu ÐçÚ¨ê„ï:-ËðoºtÚte
ƒeò rðãt sL{{tk «rËØ ÚtÞu÷ rðît™Úte rðãt™u «t fhu÷ ÐçÚ„Œ„}æì-Ëðo «fth Ëkrf÷ü =
õ÷uþ™u «t Úï|æ}æì-Ë{M‚ rðãt™e «þkËt fh™th rðît™ {™w»Þ™u çã}æïÝ-þe‚Úte Íæ}æü}æì-W»ý‚t
Ë{t™ ©Lc²ƒ:-hûtt fhtu. yÚtto‚T þe‚ îtht „h{eÚte su{ ƒ[e þftÞ, ‚u{ hûtt fhtu. ²é±}æì‚{u ƒL™u xæç±-…]rÚtðe{tk àæ²æï:-þÞ™ fhu÷t™e ¥±¨}æì-hûtt ytrŒ™e çÐŒ²ƒé:-ð]rØ fhtu, ±‹ÎÝ:«þkËt ÞtuøÞ ÔÞðnth, ÎèÍæïü‡æ-«÷krƒ‚- ŒeÎto - ¥æ²é¯æ-ytÞw™u su{ ‚{u ƒL™uyu „æçÚ-…th fhe,
‚u{ y{u …ý Ðí-«Þí™ fheyu. (6)
¼tðtÚto : nu rððtrn‚ †e …wÁ»ttu ! su{ þe‚Úte W»ý‚t™tu ™tþ fhðt{tk ytðu Au, ‚u{ ‚{u
rðãtÚte yrðãt™tu ™tþ fhtu. suÚte ytæÞtÂí{f, ytrļtir‚f y™u ytrŒŒirðf Œw:¾ ™ü …t{u.
su{ ÄtŠ{f hts…wÁ»t [tuh ytrŒ™wk r™ðthý fhe™u Ëq‚u÷tk «òs™tu™e hûtt fhu Au y™u su{
ËqÞo y™u [kÿ{t Ë{M‚ ËkËth™u …wü fhe™u Sð™Œt‚t Au, ‚u{ ‚{u yt ËkËth{tk «ð]¥t Úttytu. (6)
ÿÈÆfl¢ flãŒfiŸ¢ ÁŸ´¸Ó§Ã¢ ¡⁄UáÿÿÊ ⁄UÕ¢ Ÿ ŒfidÊ ∑§⁄UáÊÊ ‚Á◊fiãflÕ—–
ˇÊòÊÊŒÊ Áfl¬˝¯ ¡ŸÕÊ Áfl¬ãÿÿÊ ¬˝ flÊ◊òÊfi ÁflœÃ Œ¢‚ŸÊfi ÷ÈflØÔH 7H
…ŒtÚto : nu ÜUÚ‡ææ-W¥t{ f{o fh™th ðt Îdæ-Œw:¾ Œqh fh™th †e-…wÁ»ttu ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u
…Ú‡²²æ-rðãt ð]rØ yÚtto‚T yíÞk‚ rðãt ¼ýu÷ rðît™tu™u ÞtuøÞ rðãtÚte Þwõ‚ çÝ«ü„}æì-su{tk r™hk‚h
ËíÞ rðã{t™, ±‹ÎÝ}æì-«þkËt fhðt ÞtuøÞ, ç±Ðí}æì-rðãt y™u Ëwrþûtt™t Þtu„Úte ©uc ƒwrØ{t™
rðît™™u Úƒ}æì-rð{t™ ytrŒ Þt™Úte Ý-Ë{t™ ¨ç}拱ƒ:-ËBÞfT «t Úttytu. ÿæï~ææ„ì-„ÇttoþÞ WŒh r™ðtË MÚtt™Úte yÚtto‚T „¼toþÞÚte Wí…L™ Ëk‚t™™e Ë{t™ …tu‚t™t r™ðtËÚte W¥t{ ft{™u
ÉøðuŒ¼t»Þ
521
¥æ, …݃:-ËBÞfT «fx fhtu, su ¥~æ-yt ËkËth{tk ±æ}æì-‚{tht ƒL™u™t „]nt-©{™e {æÞ™t ËkƒkÄ
Ðí,|æ鱄ì-«ƒ¤ ÚttÞ, ‚u{tk ç±Ð‹²²æ-«þkrË‚ Ä{oÚte ™er‚Úte Þwõ‚ ΢SæÝæ-ft{tu™u ç±{„ï-rðÄt™
fhðt «ð]¥t ÚtÞu÷ {™w»Þ™u {txu W¥t{ htßÞ™t yrÄfthtu™u yt…tu. (7)
¼tðtÚto : {™™þe÷ †e-…wÁ»t sL{Úte ÷E™u ßÞtk ËwÄe ƒúñ[Þo…qðof Ë{M‚ rðãtytu «tÂ
fhu, íÞtk ËwÄe Ëk‚t™tu™u Ëwrþûtt yt…e™u ÞÚttÞtuøÞ ÔÞðnthtu{tk r™hk‚h r™Þwõ‚ fhu. (7)
•ªfië¿Uâ ∑Χ¬fi◊ÊáÊ¢ ¬⁄UÊflÁÃfi Á¬ÃÈ— SflSÿ àÿ¡fi‚Ê ÁŸ’ÊfiÁœÃ◊˜Ô–
Sflfifl¸ÃËÁ⁄Uà ™§ÃËÿȸÆflÊ⁄U„fiU ÁøòÊÊ •÷Ë∑fi§ •÷flãŸÁ÷c≈ÔfiUÿ—H 8H
…ŒtÚto : nu rðãt™t rð[thtu{tk h{ý fh‚t †e-…wÁ»ttu ! yt… S±S²-…tu‚t™t çŒæyæé:-r…‚t Ë{t™
ð‚o{t™ yæÞt…fÚte ÐÚæ±ç„-Œqh Œuþ{tk ÂMÚt‚ y™u y²…¨æ-ËkËth™t Ëw¾™t íÞt„Úte, çÝÏææç{„}æìfü Ën™ fh‚t, ÜëUÐ-}ææ‡æ}æì-f]…tfthf Mð¼tðÞwõ‚ ËkLÞtËe™u r™íÞ ¥xæÓÀ„}æì-«t Úttytu; §„:yu Þr‚Úte ²é±æï:-‚{tht ƒL™u™t ¥|æèÜïU-Ë{e…{tk ¥ã-r™ùÞ…qðof, ç™~ææ:-yŒT¼w‚, ¥ç|æcŲ:RÂåA‚, S±Ãæüyæè:-«þkrË‚ Ëw¾ su{tk rðã{t™ Au, ª„è:-‚u hûtt ytrŒ ft{™t ¥|汄ì-rËØ ÚttÞ. (8)
¼tðtÚto : ßÞthu {™w»Þtu …qýo rðãtðt™, ytÂ, ht„-îu»t ‚Útt …ût…t‚ hrn‚, Ëðo™e …h f]…t
fh™th, ËðoÚtt ËíÞ{Þ, yËíÞ™tu íÞt„ fh™th, rs‚urLÿÞ, Þtu„ rËØtL‚™u «t fhu÷ …h ‚Útt
yðh™t ¿tt‚t Sð™{wõ‚, ËkLÞtË yt©{{tk rðã{t™ W…Œuþ yt…ðt {txu ¼ú{ýþe÷ y™u ðuŒtu™t
¿tt‚t {™w»Þ™u «t fhe™u Ä{o-yÚto-ft{-{tuût™e rðrÄ-Ërn‚ rËrØytu «t fhu. yuðt «fth™t
{™w»Þtu™tu Ëk„ y™u W…Œuþ-©ðý rð™t ftuE…ý ÞÚttÚto¿tt™ «t fhe þf‚t ™Úte. (8)
©Uà SÿÊ flÊ¢ ◊œfiÈ◊ã◊ÁˇÊfi∑§Ê⁄U¬ã◊Œ ‚Ê◊fiSÿÊÒÁ‡Ê¡Ê „ÈfiUflãÿÁÖ
ÿÈÆfl¢ ŒfiœËøÊ ◊Ÿ •Ê ÁflfiflÊ‚ÕÊ˘ÕÊ Á‡Ê⁄U— ¬˝ÁÃfi flÊ◊‡√ÿ¯ flŒÃ˜ÔH 9H
…ŒtÚto : nu {k„÷Þwõ‚ htò y™u «òs™tu ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u su ¥æñçàæ…:-{™tunh W¥t{
…wÁ»t™t …wºt ËkLÞtËe }æÎï-n»to™u r™r{¥t «ð‚oBtt™ S²æ-‚u }æçÿæÜUæ-þçŒ fh™the {t¾e su{ ¥ÚÐyæì„qksu Au, ‚u{ ±æ}æì-‚{u ƒL™u™u }æ{é}æ„ì-su{tk «þkrË‚ „wý Au, ‚u ÔÞðnth™e Ë{t™ ã鱋²ç„-…tu‚t™t
yt…ðt-÷uðt RåAu Au, ‚u ¨æï}æS²-Ä{o™e «uhýt fh™th y™u Î{è™:-rðãt Ä{o™e Äthýt fh™th™t
‚ehÚte }æÝ:-rð¿tt™™wk ¥æ, 籱樃:-Ëthe he‚u Ëuð™ fhtu. ¥ƒ-‚Œ™L‚h ©„-‚fo-rð‚foÚte ‚u ±æ}æì‚{tht ƒL™u™t «íÞu «er‚…qðof yu ¿tt™™u ‚Útt ¥àò}æì-rðãt{tk ÔÞt ÚtÞu÷ rðît™tu{tk W¥t{ çàæÚ:rþh™e Ë{t™ «þkrË‚ ÔÞtÏÞt™ Ðíç„,522
±Î„ì-fntu. (9)
¼tðtÚto : nu {™w»Þtu ! su{ {Ä{t¾eytu …tŠÚtð (…w»… ytrŒ)Úte hË [qËe™u {Ä…qzt{tk Ëk[Þ
fhe™u yt™krŒ‚ hnu Au, ‚u{ s Þtu„rðãtY…e yiïÞoÚte Ëk…L™, ËíÞtu…ŒuþÚte Ëw¾ W…òð™th,
522
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
ƒúñ- r™c rðît™ ËkLÞtËeÚte ËíÞ rþûtt ©ðý fhe™u, {t™e™u y™u æÞt™{tk ÷tðe™u ‚{u ËŒt
Ëw¾e Úttytu. (9)
ÿÈÆfl¢ ¬Œflfi ¬ÈL§flÊ⁄fiU◊|‡flŸÊ S¬ÎƜʢ ‡flâ ÃfiL§ÃÊ⁄U¯ ŒÈflSÿÕ—–
‡ÊÿÒ¸®fi⁄UÁ÷l颮 ¬ÎÃfiŸÊ‚È ŒÈÆc≈ÔU⁄U¯ ø∑¸Î§àÿÁ◊ãºfi˝Á◊fl ø·¸áÊË‚„fiU◊˜ÔH 10H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-Ë{M‚ rðãtytu{tk ÔÞt ˼t - Ëu™tÄeþtu ! ²é±}æì-‚{u ƒL™u Ðïαï…ntU[tzðt ðt sðt {txu SÐë{æ}æì-þºtwytu™u R»ttoÚte ƒtu÷tð™th™e Ðë„Ýæ¨é-Ëu™tytu{tk ™ÜëUüy²}æìr™hk‚h fhðt ÞtuøÞ Eï„}æì-yíÞk‚ „{™ fhðt ð]rØ …t{u÷ ÐéL±æÚ}æì-su™tÚte ƒnws ÷uðt ÞtuøÞ
ft{tu ÚttÞ Au, ÎécÅÚ}æì-su þºtwytu™wk Œw:¾ ËtÚtu WÕ÷k½™ fhe þftÞ Au, ™¯ü‡æè¨ã}æì-suÚte {™w»Þtu
þºtwytu™u Ën™ fhu Au, su àæ²ñü:-‚tuzðt - Vtuzðt ÞtuøÞ ÞkºttuÚte ƒtkÄu÷ ðt ¥ç|ælé}æì-su Ëðoºt rðãw‚T™e
yÂø™ [{f‚e yu §‹Îíç}æ±-ËqÞo™t «ftþ™e Ë{t™ ð‚o{t™ „L„æÚ}æì-ËkŒuþt™t ‚th™tu yÚtto‚T „{u
íÞtk …ntU[tz™th ‚th Þkºt™wk Îé±S²ƒ:-Ëuð™ fhtu. (10)
¼tðtÚto : su{ {™w»Þtu îtht rðãw‚T (‚th) rðãtÚte RÂåA‚ ftÞtuo rËØ fhe þftÞ Au, ‚u{
…rhðth™t Ëk„Úte Ë{M‚ rðãtytu™u «t fhe™u Ä{o ytrŒ ftÞtuo rËØ fhe þftÞ Au. yu ƒL™u
îtht s ËtkËtrhf y™u …t{tŠÚtf ftÞtuo™e rËrØ fhe þftÞ Au, ítuÚte «Þí™…qðof rðãw‚T (‚th) rðãt
yð~Þ rËØ fhðe òuEyu. (10)
Ëk„r‚ : yt Ëqõ‚{tk htò-«ò, ËkLÞtËe-{ntí{tytu™e rðãt™t rð[th™wk yt[hý fnuðtÚte
yt Ëqõ‚™t yÚto™e …qðo Ëqõ‚™t yÚto™e ËtÚtu Ëk„r‚ òýðe òuEyu. (119)
Ëqf‚-120
∑§Ê ⁄UÊfiœhÊòÊÊfi|‡flŸÊ flÊ¢ ∑§Ê flÊ¢ ¡Ê·fi ©UèÊÿÊfi—– ∑§ÕÊ ÁflfiœÊàÿ¬˝fiøÃÊ—H 1H
…ŒtÚto : nu ¥çEÝæ-„]nt©{ Ä{o{tk ÔÞt †e-…wÁ»ttu ! ±æ}æì-‚{u ©|æ²æï:-ƒL™u™e ÜUæ-ftuý
ãæï~ææ-Ëu™t þºtwytu™t ƒ¤™u Ae™ðe™u ‚Útt W¥t{ S‚ yt…ðt™e Úæ{„ì-rËrØ fhu ? ±æ}æì-‚{tht
ƒL™u™t …æï¯ï-«er‚ Wí…L™ fh™th ÔÞðnth{tk ÜUƒæ-fuðe he‚u ÜU:-ftuý ¥Ðí™ï„æ:-rðãt, rð¿tt™
hrn‚ yÚtto‚T {qZ þºtw …htsÞ™wk ç±{æç„ rðÄt™ fhu ? (1)
¼tðtÚto : ˼t…r‚ y™u Ëu™t…r‚ ðehtu y™u rðît™tu™t ÔÞðnthtu™t ¿tt‚t ÷tuftu™e ËtÚtu ÔÞðnth
fhu, ‚tu …Ae ‚u ƒL™u™tu …htsÞ fh™th y™u ‚uytu™t rðsÞ™u htufðt{tk ftuE Ë{Úto ƒ™e þfu
™rn.
õÞthuÞ …ý ftuE™wk «Þtus™ {q¾tuo™e ËntÞ‚tÚte rËØ Út‚wk ™Úte, ítuÚte ËŒt rðît™tu™e r{ºt‚t™wk
Ëuð™ fhtu. (1)
ÉøðuŒ¼t»Þ
523
ÁflmÊ¢‚ÊÁflgÈ⁄fiU— ¬Îë¿UŒÁflfimÊÁŸàÕʬfi⁄UÊ •øÃÊ—– ŸÍ |ø㟠◊ûʸ •∑˝§ÊfiÒH 2H
…ŒtÚto : su{ ¥™ï„æ:-y¿tt™ ¥ç±mæÝì-{q¾o ç±m梨æñ-ƒu rðãtðt™ …krz‚tu™u ÎéÚ:-þºtwytu™u {thðt
ðt {™{tk yíÞk‚ õ÷uþ fh™the ðt‚tu™u ÐëÓÀï„ì-…qAu, §yƒæ-yu{ ¥ÐÚ:-y™u rðît™ {ntí{t …tu‚t™e
he‚u §„ì-su Ýé-þe½ú …qAu, ¥ÜUæñ-™ fh™tht }æœæïü-{™w»Þ™t r™r{¥t 癄ì-…ý Ýé-þe½ú …qAu suÚte
yu yt¤Ë Atuze™u …wÁ»ttÚto{tk «ð]¥t ÚttÞ. (2)
¼tðtÚto : su{ rðît™s™ rðît™tu™e Ëk{r‚Úte ð‚toð fhu, ‚u{ yLÞ …ý ð‚toð fhu. ËŒt rðît™tu™u
…qAe™u ‚Útt ËíÞ-yËíÞ™tu r™ýoÞ fhe™u ËíÞ™wk yt[hý fhu y™u yËíÞ™tu íÞt„ fhu. yt rð»tÞ{tk
ftuEyu fŒtr… yt¤Ë fhðe ™rn, fthý fu, ‘…qAât rð™t ftuE…ý òýe þf‚t ™Úte’ ftuEyu …ý
{q¾tuo™t W…Œuþ …h rðïtË fhðtu ™rn. (2)
ÃÊ ÁflmÊ¢‚Êfi „UflÊ◊„U flÊ¢ ÃÊ ŸÊfi ÁflmÊ¢‚Ê ◊ã◊fi flÊøÃ◊l–
¬˝Êø¸gÿfi◊ÊŸÊ ÿÈÆflÊ∑Èfi§—H 3H
…ŒtÚto : su ç±m梨æ-Ëk…qýo rðãt ¼ýu÷ ©uc yt yæÞt…f ‚Útt W…Œuþf rðît™ ¥l-yt
Ë{Þ{tk Ý:-y{tht {txu }æ‹}æ-{t™ðt ÞtuøÞ W¥t{ ðuŒtu{tk fnu÷ ¿tt™™tu ±æï™ï„}æì-W…Œuþ fhu.
„æ-‚u Ë{M‚ rðãtÚte Wí…L™ «&™tu™tu W¥th ytÃtÔtt yLtu çÃæmæ¢Sææ-ËÔto rðãt™t rð¿tt…ftu ±æ}æì‚{u ƒL™u rðît™tu™tu y{u ã±æ}æãï-Mðefth fheyu Aeyu, su β}ææÝ:-Ëðo™e W…h ŒÞt fh‚t ²é±æÜéU:{™w»Þtu™u Ë{M‚ rðãtytu™e ËtÚtu ËkÞtu„ fhtð™th {™w»Þ „æ-‚u ‚{u ƒL™u rðît™tu™tu Ðí, ¥æ™ü„ìËífth fhu, ‚u™tu ‚{u …ý Ëífth fhtu. (3)
¼tðtÚto : yt ËkËth{tk su su™u ËíÞ rðãtytu «Œt™ fhu, ‚u™e ‚u {™-ð[™-þhehÚte Ëuðt
fhu. su f…xÚte rðãt™u „w ht¾u ‚u™tu r™hk‚h r‚hMfth fhu.
yt he‚u Ëðuo {¤e™u rðît™tu™wk ËL{t™ y™u {q¾tuo™wk y…{t™ r™hk‚h fhu, suÚte Ëífth fhu÷
rðît™, rðãt™tu «[th fhðt{tk «Þí™ fhu y™u Ëífth ™ fhu÷ {q¾o …ý rðãt{tk «Þí™ fhu.
(3)
Áfl ¬Îfië¿UÊÁ◊ ¬ÊÄÿÊ3> Ÿ ŒflÊãflcÊfi≈˜UÔ∑ΧÃSÿÊŒ˜Ô÷ÈÆÃSÿfi ŒdÊ–
¬Êâ ø ‚sÔfi‚Ê ÿÈÆfl¢ ø ⁄Uèÿfi‚Ê Ÿ—H 4H
…ŒtÚto : nu Îdæ-Œw:¾ Œqh fh™th yæÞt…f y™u W…Œuþf rðît™tu ! nwk ²Gé±}æì-‚{™u ƒL™u™u
¨s¨:-yr‚þÞ rðãt ƒ¤Úte …qýo, Ú|ÄæSæ:-yíÞk‚ W¥t{ …wÁ»ttÚtoÞwõ‚, Ðæv²æ-rðãt y™u Þtu„™t
524
yÇÞtËÚte …rh…õð ƒwrØÞwõ‚ ‚u Îï±æÝì-rðît™tu™e Ý-Ë{t™ ±¯ÅìÜëU„S²-r¢ÞtÚte rËØ fhu÷ rþÕ…
rðãtÚte Wí…L™ Út™th ¥Îì|æê„S²-ytùÞoY… ft{™t rð¿tt™™u {txu «&™tu™u ç±, ÐëÓÀæç}æ-…qAwk Awk
™-y™u ‚{u ƒL™u ‚u™t W¥th yt…tu suÚte nwk ‚{the Ëuðt fÁk Awk ™-y™u ‚{u Ý:-y{the Ðæ„}æì-
524
ÉøðuŒ¼t»Þ
É
hûtt fhtu. (4)
¼tðtÚto : rÔtîtLts™ r™íÞ ƒt¤fÚte ÷E™u ð]Ø ËwÄe Ëðo™u rËØtL‚ rðãtytu™tu W…Œuþ fhu,
suÚte ‚uytu™e hûtt y™u WL™r‚ ÚtE þfu y™u ‚u (©tu‚ts™) ‚uytu™e Ëuðt fhe™u Ëwþe÷‚t…qðof
…qAe™u Ë{tÄt™ «t fhu. yt he‚u …hM…h™t W…fthÚte Ëðo Ëw¾e ÚttÞ. (4)
¬˝ ÿÊ ÉÊÊ· ÷ΪfiflÊáÊ Ÿ ‡ÊÊ÷ ÿÿÊfi flÊøÊ ÿ¡fiÁà ¬ÁÖÊ˝ÿÊ flÊfi◊˜Ô–
¬˝Ò·ÿÈŸ¸ ÁflmÊŸ˜ÔH 5H
…ŒtÚto : nu Ë{M‚ rðãtytu{tk h{ý fh™tht yæÞt…ftu y™u W…Œuþftu ! Ðç…í²:-«t fhðt
ÞtuøÞ ƒtuÄtu™u «t §¯²é:-Ëðo s™tu™t RÂåA‚ Ëw¾™u «t Út™th {™w»Þ ç±mæÝì-rðãtðt™ Ëßs™™e
Ý-Ë{t™ ²²æ-su ±æ™æ-ðtýeÚte ±æ}æì-‚{thtu Ðí, ²…ç„-ËwkŒh Ëífth fhu Au, ‚u ðtýeÚte nwk àææï|æïþtu¼t …t{wk Ðí-su rðŒw»te †e |æëxæ±æ‡æï-©uc „wýtuÚte …rh…õð ƒwrØ{t™ rÔtîtLttuLte ËBttLt ytåthÛt
fhLtth Íææïcæï-W¥tBt ðtýe™u r™r{¥t Ëífth fh‚e Ý-suðe Œu¾tÞ Au, ‚u ðtýeÚte nwk Wõ‚ †e™tu ÐíËífth fÁk. (5)
¼tðtÚto : nu yæÞt…f y™u W…Œuþf {nt™w¼tðtu ! yt… ƒL™u yt™e Ë{t™ Ëðo™t fÕÞtý
{txu ËŒt «ð]¥t hntu. yus he‚u rðŒw»te †e …ý (hnu.)
Ëðo {™w»Þtu rðãt, Ä{o, Ëwþe÷‚t ytrŒÚte Þwõ‚ ÚtE™u r™hk‚h Ëwþtur¼‚ ƒ™u.
ftuE …ý rðît™ {qÏto †e™e ËtÚtu rððtn ™ fhu y™u ftuE…ý rðŒw»te (†e) {q¾o™e ËtÚtu rððtn
™ fhu. …hk‚w {q¾o {q¾tuo™e ËtÚtu y™u rðît™ rðŒw»te™e ËtÚtu ËkƒkÄ fhu. (5)
üÊÈÆâ ªÊfiÿòÊ¢ Ã∑fi§flÊŸSÿÊ„¢U |ø|h Á⁄U⁄U÷Êfi|‡flŸÊ flÊ◊˜Ô–
•ÊˇÊË ‡ÊfiÈ÷S¬ÃË ŒŸ˜ÔH 6H
…ŒtÚto : nu ¥ÿææñ-Y… «ftþf ™uºttu™e Ë{t™ ð‚o{t™ àæé|æSЄè-Ä{o™wk …t÷™ y™u ¥çEÝærðãt™e «tr fhtð™tht ðt W…Œuþ fh™tht rðît™tu ±æ}æì-‚{tht …tËuÚte „ÜU±æÝS²-rðãt «tÂ
rðît™™t 癄ì-…ý xææ²~æ}æì-‚u ¿tt™™u su „t™th™e hûtt fhu Au ðt Ÿæé„}æì-Ëtk¼¤u÷ W¥t{ ÔÞðnth™u
¥æ, ÎÝì-„úný fh‚t ¥ã}æì-nwk çã-s çÚÚï|æ-W…Œuþ fÁk. (6)
¼tðtÚto : {™w»Þtu™u ytÂtu îtht su-su ¼ýtðt{tk y™u ©ðý fhðt{tk ytðu Au, ‚u™u ƒeòytu™u
r™íÞ ¼ýtððt òuEyu y™u W…Œuþ fhðtu òuEyu. su{ ƒeòytuÚte MðÞk rðãt „úný fhu, ‚u{
‚u ƒeòytu™u yt…ðe òuEyu. r™ùÞ s ç±læ-Œt™Úte Ë{t™ (©uc) ƒeswk ftuE {nt™ Œt™ ™Úte. (6)
ÿÈÆfl¢ sÔÊSï ◊„UÊ ⁄UŸ˜Ô ÿÈÆfl¢ flÊ ÿÁãŸ⁄UÃfiâ‚Ã◊˜Ô–
ÃÊ ŸÊfi fl‚Í ‚ÈªÊ¬Ê SÿÊfiâ ¬Êâ ŸÊ
0
advertisement
Download
advertisement
Add this document to collection(s)
You can add this document to your study collection(s)
Sign in Available only to authorized usersAdd this document to saved
You can add this document to your saved list
Sign in Available only to authorized users