TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TÀI CHÍNH
Tổng quan
❖Giả sử bạn muốn bắt đầu kinh doanh sản xuất
robot lau nhà nhưng không có vốn.
❖Đồng thời, Walter có số tiền mà ông muốn đầu tư
cho thời kỳ nghỉ hưu của mình.
❖Nếu cả hai kết nối với nhau thì nhu cầu của cả
hai đều có thể được đáp ứng. Nhưng làm thế nào
mà điều đó xảy ra?
Tổng quan
❖Ví dụ đơn giản này làm nổi bật tầm quan trọng
của thị trường tài chính và các trung gian tài
chính trong nền kinh tế của chúng ta.
❖Chúng ta cần hiểu biết về cấu trúc và hoạt động
chung của chúng trước khi có thể đánh giá được
vai trò của chúng trong nền kinh tế của chúng ta.
Tổng quan
▪ Chức năng của thị trường tài chính
▪ Cấu trúc của thị trường tài chính
▪ Quốc tế hóa thị trường tài chính
▪ Chức năng của các trung gian tài chính: Tài trợ
gián tiếp
▪ Các loại trung gian tài chính
▪ Điều tiết hệ thống tài chính
Chức năng của thị trường tài chính
❖Chuyển tiền từ cá nhân (người tiết kiệm) hoặc
doanh nghiệp không có cơ hội đầu tư (người cho
vay) cho người có cơ hội đầu tư (người chi tiêu,
người đi vay)
❖Nâng cao hiệu quả kinh tế.
TTTC – Chuyển giao các nguồn quỹ
Người cho vay - Người
tiết kiệm
1. Hộ gia đình
2. Doanh nghiệp
3. Chính phủ
4. Người nước ngoài
Người đi vay – Người
chi tiêu
1. Doanh nghiệp
2. Chính phủ
3. Hộ gia đình
4. Người nước ngoài
Các phân nhóm của TTTC
1. Tài trợ trực tiếp
▪ Người đi vay vay trực tiếp từ người cho vay
trên thị trường tài chính bằng cách bán các
công cụ tài chính được xác nhận quyền sở
hữu đối với thu nhập hoặc tài sản trong tương
lai của người đi vay
2. Tài trợ gián tiếp
▪ Người đi vay vay gián tiếp từ người cho vay
thông qua các trung gian tài chính (được
thành lập để cung cấp cả nguồn vốn có thể
cho vay và cơ hội cho vay) bằng cách phát
hành các công cụ tài chính được được xác
nhận quyền sở hữu đối với thu nhập hoặc tài
sản trong tương lai của người đi vay
Hình 2.1 Dòng tiền thông qua hệ thống tài chính
Tầm quan trọng của TTTC
❖Nếu bạn tiết kiệm được 1.000 đô la, nhưng không
có thị trường tài chính, thì bạn không thể kiếm
được lợi nhuận từ việc này – như hành động “đặt
tiền dưới nệm của mình - put the money under
your mattress”.
❖Tuy nhiên, nếu một người thợ mộc có thể dùng
số tiền đó để mua một chiếc cưa mới (giúp tăng
năng suất của họ), thì họ sẵn sàng trả cho bạn
một số tiền lãi để sử dụng số tiền đó.
Tầm quan trọng của TTTC
❖Thị trường tài chính rất quan trọng để tạo ra sự
phân bổ vốn hiệu quả, cho phép tiền chuyển từ
những người thiếu cơ hội đầu tư hiệu quả sang
những người có chúng.
❖Thị trường tài chính cũng cải thiện lợi ích của
người tiêu dùng, cho phép họ xác định thời gian
mua hàng tốt hơn.
Cấu trúc thị trường tài chính
1. Thị trường nợ
▪ Ngắn hạn (kỳ hạn <1 năm)
▪ Dài hạn (kỳ hạn> 10 năm)
▪ Kỳ hạn trung gian (kỳ hạn ở giữa 1 và 10 năm)
2. Thị trường vốn cổ phần
▪ Trả cổ tức, về lý thuyết thời hạn là vĩnh viễn
▪ Đại diện về quyền sở hữu trong công ty
Cấu trúc thị trường tài chính
1. Thị trường sơ cấp
▪ Phát hành chứng khoán mới và bán cho người
mua ban đầu
▪ Thường liên quan đến một ngân hàng đầu tư
bảo lãnh việc chào bán
2. Thị trường thứ cấp
▪ Chứng khoán đã phát hành trước đó được mua
và bán lại
▪ Bao gồm cả nhà môi giới và nhà kinh doanh
(brokers and dealers)
Cấu trúc thị trường tài chính
Công ty không thu được bất kỳ khoản tiền nào từ
thị trường thứ cấp, nhưng thị trường này vẫn giữ
hai chức năng quan trọng:
❖Cung cấp tính thanh khoản, giúp dễ dàng mua và
bán chứng khoán của các công ty
❖Thiết lập giá chứng khoán (hữu ích cho việc định
giá công ty)
Cấu trúc thị trường tài chính
Chúng ta có thể phân loại thêm thị trường thứ cấp
như sau:
1. Sở giao dịch
▪ Các giao dịch được thực hiện ở các địa điểm tập
trung (ví dụ: Sở giao dịch chứng khoán New
York)
2. Thị trường phi tập trung
▪ Các nhà kinh doanh mua và bán ở các địa điểm
khác nhau
▪ Ví dụ điển hình nhất là thị trường chứng khoán
Kho bạc (trái phiếu chính phủ)
Phân loại thị trường tài chính
Cũng có thể phân loại thị trường theo thời gian đáo
hạn của chứng khoán:
1. Thị trường tiền tệ: Ngắn hạn (kỳ hạn <1 năm)
2. Thị trường vốn: Dài hạn (kỳ hạn > 1 năm) và cổ
phiếu (không đáo hạn)
Quốc tế hóa thị trường tài chính
Quốc tế hóa thị trường là một xu hướng quan trọng, Hoa
Kỳ không còn thống trị thị trường tài chính thế giới.
❖Thị trường trái phiếu quốc tế & Eurobonds
▪ Trái phiếu nước ngoài
▪ Định danh bằng ngoại tệ
▪ Hướng tới mục tiêu ra thị trường nước ngoài
▪ Trái phiếu châu Âu (Eurobonds)
▪ Định danh bằng tiền tệ một nước nhưng được
bán ở một thị trường nước khác
▪ Hiện có quy mô lớn hơn thị trường trái phiếu
doanh nghiệp Mỹ
▪ Hơn 80% trái phiếu mới là Eurobonds
Quốc tế hóa thị trường tài chính
❖Thị trường tiền tệ châu Âu (Eurocurrency market)
▪ Ngoại tệ gửi ở nước ngoài
▪ Eurodollars là đô la Mỹ được ký gửi, chẳng
hạn, ở London.
▪ Cung cấp cho nhu cầu vay của Hoa Kỳ một
nguồn vốn thay thế cho đô la.
❖Thị trường chứng khoán thế giới
▪ Thị trường chứng khoán của Hoa Kỳ không còn
là thị trường luôn có quy mô lớn nhất nữa —
tại một số thời điểm, thị trường chứng khoán
của Nhật Bản còn lớn hơn
Quốc tế hóa thị trường tài chính
Số lượng các chỉ số thị trường chứng khoán quốc tế
là khá lớn. Đối với nhiều người trong chúng ta, chỉ
số Dow hay S&P 500 đều được biết đến. Còn Nikkei
225 thì sao? Hoặc FTSE 100? Bạn có biết những chỉ
số này đại diện thị trường chứng khoán ở những
quốc gia nào không?
Quốc tế hóa thị trường tài chính
Foreign Stock Market Indexes
Foreign stock market indexes are
published daily in newspapers and
Internet sites such as
http://www.finance.yahoo.com/ .
The most important of these stock market
indices are:
Dow Jones Industrial Average (DJIA)
An index of the 30 largest publicly traded
corporations in the United States
maintained by the Dow Jones
Corporation.
S&P 500 An index of 500 of the largest
companies traded in the United States
maintained by Standard & Poor’s.
Nasdaq Composite An index for all the
stocks that trade on the Nasdaq stock
market, where most of the technology
stocks in the United States are traded.
FTSE 100 An index of the 100 most
highly capitalized UK companies listed
on the London Stock Exchange.
DAX An index of the 30 largest
German companies trading on the
Frankfurt Stock Exchange.
CAC 40 An index of the largest 40
French companies traded on Euronext
Paris.
Hang Seng An index of the largest
companies traded on the Hong Kong
stock markets.
Strait Times An index of the largest
30 companies traded on the Singapore
Exchange.
Hình 2.1 - Tài trợ gián tiếp
Các mũi tên chỉ ra rằng tiền luân chuyển từ người tiết kiệm - cho vay đến
người chi tiêu - đi vay thông qua hai hướng: tài trợ trực tiếp , trong đó
người đi vay vay vốn trực tiếp từ thị trường tài chính bằng cách bán chứng
khoán và tài trợ gián tiếp, trong đó một trung gian tài chính vay tiền từ
người cho vay và sau đó sử dụng các khoản tiền này để thực hiện các khoản
vay cho những người chi tiêu - đi vay.
Chức năng của các trung gian tài chính
❖ Thay vì người tiết kiệm thực hiện giao dịch cho
vay/đầu tư trực tiếp với người đi vay, một trung
gian tài chính - financial intermediary (chẳng hạn
như ngân hàng) đóng vai trò là bên trung gian:
▪ bên trung gian nhận nguồn quỹ từ những
người tiết kiệm
▪ bên trung gian sau đó thực hiện các khoản
vay/đầu tư với người đi vay
Chức năng của các trung gian tài chính
❖Quá trình này, được gọi là giao dịch trung gian tài
chính, thực sự là phương thức chính để chuyển
nguồn quỹ từ người cho vay sang người đi vay.
❖Nguồn tài trợ quan trọng hơn thị trường chứng
khoán (chẳng hạn như cổ phiếu)
❖Cần thiết vì yếu tố chi phí giao dịch, chia sẻ rủi ro
và thông tin bất cân xứng
Chức năng của các trung gian tài chính
❖Chi phí giao dịch
1. Các trung gian tài chính tạo ra lợi nhuận bằng
cách giảm chi phí giao dịch
2. Giảm chi phí giao dịch bằng cách phát triển
chuyên môn và tận dụng lợi thế kinh tế theo
quy mô (economies of scale)
Chức năng của các trung gian tài chính
❖Chi phí giao dịch thấp của một trung gian tài
chính có nghĩa là nó có thể cung cấp cho khách
hàng các dịch vụ thanh khoản (liquidity
services), các dịch vụ giúp khách hàng thực
hiện các giao dịch dễ dàng hơn
1. Các ngân hàng cung cấp cho người gửi tiền
các tài khoản thanh toán (checking accounts)
cho phép họ thanh toán hóa đơn dễ dàng
2. Người gửi tiền có thể nhận lãi đối với số tiền
trên tài khoản thanh toán và tài khoản tiết
kiệm cho đến khi chuyển đổi chúng thành
hàng hóa và dịch vụ bất cứ khi nào cần thiết
Toàn cầu: Tầm quan trọng của các trung gian tài
chính so với TTCK
❖Các nghiên cứu chỉ ra rằng các công ty ở Mỹ,
Canada, Anh và các quốc gia phát triển khác
thường nhận vốn từ các trung gian tài chính, chứ
không phải trực tiếp từ thị trường vốn.
❖Ở Đức và Nhật Bản, tài trợ từ các trung gian tài
chính vượt quá tài trợ thị trường vốn gấp 10 lần.
❖Tuy nhiên, việc sử dụng trái phiếu so với vốn cổ
phần có sự khác biệt giữa các quốc gia.
Chức năng của các trung gian tài chính
❖Chi phí giao dịch thấp của TGTC là có thể giúp
giảm mức độ rủi ro của các nhà đầu tư, thông
qua một quá trình được gọi là chia sẻ rủi ro
▪ TGTC tạo ra và bán tài sản có ít rủi ro hơn
cho một bên để mua tài sản có rủi ro cao hơn
từ một bên khác
▪ Quá trình này được gọi là chuyển đổi tài
sản, bởi vì theo nghĩa nào đó, tài sản rủi ro
được biến thành tài sản an toàn hơn cho các
nhà đầu tư
Chức năng của các trung gian tài chính
❖Các trung gian tài chính cũng trợ giúp bằng cách
cung cấp các phương thức cho các cá nhân và
doanh nghiệp để đa dạng hóa việc nắm giữ tài
sản của họ.
❖Chi phí giao dịch thấp cho phép họ mua nhiều
loại tài sản, gộp chúng lại và sau đó bán quyền
sở hữu đối với nhóm tài sản đã được đa dạng
hóa cho các cá nhân.
Chức năng của các trung gian tài chính
❖Một lý do khác khiến TGTC tồn tại là để giảm tác
động của thông tin bất cân xứng.
❖Một bên thiếu thông tin quan trọng về bên khác,
ảnh hưởng đến việc ra quyết định.
❖Chúng ta thường thảo luận vấn đề này theo hai
khía cạnh: lựa chọn đối nghịch (adverse
selection) và rủi ro đạo đức (moral hazard).
Thông tin bất cân xứng: Lựa chọn đối nghịch
và Rủi ro đạo đức
❖Lựa chọn đối nghịch
1. Trước khi giao dịch xảy ra
2. Những người đi vay tiềm năng có rủi ro cao
nhất là những người có nhiều khả năng tìm
kiếm một khoản vay nhất
3. Các vấn đề tương tự xảy ra với bảo hiểm khi
những người không khỏe mạnh muốn mua bảo
hiểm cho các vấn đề y tế hiện hữu của họ
Thông tin bất cân xứng: Lựa chọn đối nghịch
và Rủi ro đạo đức
❖Rủi ro về đạo đức
1. Sau khi giao dịch xảy ra
2. Nguy cơ rằng người đi vay có động cơ để
tham gia vào các hoạt động không mong muốn
(trái đạo đức) khiến nhiều khả năng không trả
lại được khoản vay
3. Với bảo hiểm, mọi người có thể tham gia vào
các hoạt động rủi ro chỉ sau khi được bảo hiểm
4. Một quan điểm khác là xung đột lợi ích
Thông tin bất cân xứng: Lựa chọn đối nghịch
và Rủi ro đạo đức
Các trung gian tài chính giảm bớt sự lựa chọn đối
nghịch và các vấn đề rủi ro đạo đức, tạo điều kiện
cho họ thu lợi nhuận. Làm thế nào họ thực hiện
được điều này được đề cập trong nhiều chương tiếp
theo.
Tính kinh tế theo quy mô và xung đột lợi ích
❖TGTC có thể giảm chi phí thu thập thông tin bằng
cách sử dụng thông tin cho nhiều dịch vụ: tài
khoản ngân hàng, khoản vay, bảo hiểm ô tô, tiết
kiệm hưu trí,... Đây được gọi là tính kinh tế
theo phạm vi (economies of scope).
❖Tuy nhiên, việc cung cấp nhiều dịch vụ có thể
dẫn đến xung đột lợi ích, có thể khiến một bộ
phận của TGTC che giấu thông tin với một bộ
phận khác (hoặc toàn bộ nền kinh tế). Điều này
thực sự có thể làm cho thị trường tài chính kém
hiệu quả hơn!
Bảng 2.1 Các khoản mục chính trong Tài sản
và Nợ phải trả của các TGTC
Các định chế nhận tiền gửi - Depository institutions
Loại hình TGTC
Nợ phải trả chính
(Huy động nguồn)
Tài sản chính (Sử dụng
nguồn)
Ngân hàng thương mại
Tiền gửi
Các khoản cho vay kinh
doanh và tiêu dùng, thế
chấp, trái phiếu chính phủ
Hoa Kỳ và trái phiếu đô thị
Hiệp hội S&L (tiết kiệm
& cho vay)
Tiền gửi
Thế chấp
Ngân hàng tiết kiệm
tương hỗ
Tiền gửi
Thế chấp
Hiệp hội tín dụng
Tiền gửi
Cho vay tiêu dùng
Bảng 2.1 Các khoản mục chính trong Tài sản
và Nợ phải trả của các TGTC
Các định chế tiết kiệm theo hợp đồng - Contractual savings
institutions
Loại hình TGTC
Nợ phải trả chính
(Huy động nguồn)
Tài sản chính (Sử dụng
nguồn)
Công ty bảo hiểm
nhân thọ
Phí bảo hiểm từ các
hợp đồng
Trái phiếu công ty và
các khoản thế chấp
Công ty bảo hiểm hỏa
hoạn và thương vong
Phí bảo hiểm từ các
hợp đồng
Trái phiếu đô thị, trái
phiếu công ty, cổ phiếu,
và trái phiếu chính phủ
Hoa Kỳ
Quỹ hưu trí, quỹ
lương hưu của chính
phủ
Đóng góp của người
sử dụng lao động và
người lao động
Trái phiếu công ty và cổ
phiếu
Bảng 2.1 Các khoản mục chính trong Tài sản
và Nợ phải trả của các TGTC
Trung gian đầu tư - Investment intermediaries
Nợ phải trả chính
(Huy động nguồn)
Tài sản chính (Sử dụng
nguồn)
Công ty tài chính
Thương phiếu, cổ
phiếu, trái phiếu
Cho vay tiêu dùng và
kinh doanh
Quỹ tương hỗ
Chứng chỉ quỹ
Cổ phiếu, trái phiếu
Quỹ tương hỗ thị
trường tiền tệ
Chứng chỉ quỹ
Các công cụ thị trường
tiền tệ
Quỹ phòng hộ
Góp vốn của các đối
tác
Cổ phiếu, trái phiếu,
khoản vay, ngoại tệ, và
nhiều tài sản khác
Loại hình TGTC
Bảng 2.2 Giá trị tài sản của các định chế TGTC (tỷ đô la)
Định chế nhận tiền gửi
Loại hình TGTC
1990
2000
2010
2015
Ngân hàng thương mại,
tổ chức tiết kiệm và cho
vay, và ngân hàng tiết
kiệm tương hỗ
4.779
7.687
15.580
17.368
215
441
912
1.146
Hiệp hội tín dụng
Bảng 2.2 Giá trị tài sản của các định chế TGTC (tỷ đô la)
Các định chế tiết kiệm theo hợp đồng
Loại hình TGTC
1990
2000
2010
2015
Công ty bảo hiểm nhân
thọ
1.367
3.136
5.176
6.350
Công ty bảo hiểm hỏa
hoạn và thương vong
533
862
1.242
1.591
Quỹ hưu trí (tư nhân)
1.629
4.355
4,527
8.517
Quỹ hưu trí chính quyền
bang và địa phương
737
2.293
2.661
5.641
Bảng 2.2 Giá trị tài sản của các định chế TGTC (tỷ đô la)
Trung gian đầu tư
Loại hình TGTC
1990
2000
2010
2015
Công ty tài chính
610
1.140
1,439
1.474
Quỹ tương hỗ
654
4,435
7.935
12.843
Quỹ tương hỗ thị trường
tiền tệ
498
1.812
2.755
2.716
Các loại hình trung gian tài chính
❖Các định chế nhận tiền gửi: chấp nhận tiền gửi và
cho vay, bao gồm các ngân hàng thương mại và các
định chế nhận tiền gửi phi ngân hàng (thrifts).
❖Các ngân hàng thương mại
▪ Gây quỹ chủ yếu bằng cách phát hành tiền gửi
thanh toán, tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi có kỳ hạn
được sử dụng để cho vay thương mại, tiêu dùng và
thế chấp
▪ Các ngân hàng này bao gồm trung gian tài chính
lớn nhất và có danh mục tài sản đa dạng nhất
Các loại hình trung gian tài chính
❖Các định chế nhận tiền gửi phi ngân hàng: Tổ chức
S&L, ngân hàng tiết kiệm và các hiệp hội tín dụng
▪ Gây quỹ chủ yếu bằng cách phát tiền gửi thanh
toán, tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi có kỳ hạn được
sử dụng để cho vay tiêu dùng và thế chấp, với
các khoản vay thương mại cũng trở nên phổ biến
hơn tại các tổ chức S&L và ngân hàng tiết kiệm
▪ Các ngân hàng tiết kiệm và hiệp hội tín dụng
phát hành tiền gửi dưới dạng cổ phần và được sở
hữu bởi những người gửi tiền, hầu hết cổ phẩn tại
các hiệp hội tín dụng thuộc về một nhóm đối
tượng cụ thể, như công nhân của một công ty
Các loại hình trung gian tài chính
❖CSI nhận tiền từ khách hàng trong khoảng thời gian
định kỳ trên cơ sở hợp đồng và có các yêu cầu thanh
toán trong tương lai khá dễ dự đoán.
▪ Các công ty bảo hiểm nhân thọ nhận được tiền
từ phí hợp đồng bảo hiểm, có thể đầu tư vào chứng
khoán doanh nghiệp và các khoản thế chấp ít
thanh khoản hơn, vì các khoản thực tế chi trả gần
với số tiền được dự đoán bởi phân tích tính toán
▪ Các công ty bảo hiểm hỏa hoạn và thương
vong nhận được tiền từ phí hợp đồng bảo hiểm,
phải đầu tư hầu hết vào chứng khoán của chính
phủ và công ty có tính thanh khoản, vì các sự kiện
tổn thất khó dự đoán hơn
Các loại hình trung gian tài chính
❖CSI nhận được tiền từ khách hàng trong khoảng thời
gian định kỳ trên cơ sở hợp đồng và có các yêu cầu
thanh toán trong tương lai khá dễ dự đoán.
▪ Quỹ hưu trí và Quỹ lương hưu của chính phủ
do các tập đoàn, chính quyền tiểu bang và địa
phương thành lập, huy động nguồn quỹ thông qua
đóng góp của nhân viên và người sử dụng lao
động, đầu tư vào chứng khoán doanh nghiệp và
cung cấp thu nhập hưu trí thông qua các khoản
niên kim
Các loại hình trung gian tài chính
❖Công ty tài chính bán thương phiếu (một công
cụ nợ ngắn hạn), phát hành trái phiếu và cổ
phiếu nhằm tạo nguồn quỹ cho người tiêu dùng
vay để mua hàng lâu bền và cho các doanh
nghiệp nhỏ vay kinh doanh.
❖Quỹ tương hỗ (mutual funds) thu được nguồn
quỹ bằng cách bán cổ phiếu cho các nhà đầu tư
cá nhân (nhiều người trong số họ có cổ phiếu
được giữ trong tài khoản hưu trí) và sử dụng số
tiền thu được để mua các danh mục cổ phiếu và
trái phiếu có quy mô lớn và được đa dạng hóa.
Các loại hình trung gian tài chính
❖Quỹ tương hỗ thị trường tiền tệ tạo nguồn
bằng cách bán cổ phiếu giống như tiền gửi thanh
toán cho các nhà đầu tư cá nhân và sử dụng số
tiền thu được để mua các công cụ thị trường tiền
tệ ngắn hạn có tính thanh khoản cao và an toàn.
❖Quỹ phòng hộ (hedge funds) là một loại quỹ
tương hỗ yêu cầu đầu tư lớn (100.000 đô la trở
lên), thời gian nắm giữ lâu và tuân theo một số
quy định. Các quỹ này đầu tư vào hầu hết các
loại tài sản.
Các loại hình trung gian tài chính
❖Ngân hàng đầu tư tư vấn cho các công ty về
việc phát hành chứng khoán, bảo lãnh phát hành
chứng khoán, cung cấp dịch vụ hỗ trợ giao dịch
M&A, và hoạt động như những người kinh doanh
trên thị trường chứng khoán.
Bảng 2.3 Các cơ quan quản lý chính của Hệ thống tài chính
Hoa Kỳ
Cơ quan quản lý
Đối tượng điều tiết
Nội dung điều tiết chính
Ủy ban Chứng khoán và
Sàn giao dịch (Securities
and Exchange
Commission - SEC)
Các sở giao dịch có tổ
chức và thị trường tài
chính
Yêu cầu về công bố thông
tin; hạn chế giao dịch nội
gián
Ủy ban giao dịch hàng
hóa tương lai
(Commodities Futures
Trading Commission
- CFTC)
Sàn giao dịch thị
trường giao sau
Quy định các thủ tục giao
dịch trên thị trường giao
sau
Văn phòng kiểm soát
tiền tệ (Office of the
Comptroller of the
Currency - OCC)
Ngân hàng thương mại
và các định chế nhận
tiền gửi liên bang
Quy định điều lệ và kiểm
tra sổ sách của các ngân
hàng thương mại liên bang
và các định chế nhận tiền
gửi khác; áp đặt các hạn
chế đối với tài sản mà họ
có thể nắm giữ
Bảng 2.3 Các cơ quan quản lý chính của Hệ thống tài chính
Hoa Kỳ
Cơ quan quản lý
Đối tượng điều tiết
Nội dung điều tiết chính
Cơ quan quản lý hiệp hội
tín dụng quốc gia
(National Credit Union
Administration - NCUA)
Hiệp hội tín dụng liên
bang
Quy định điều lệ và kiểm
tra sổ sách của các hiệp
hội tín dụng liên bang và
áp đặt các hạn chế đối với
tài sản mà họ có thể nắm
giữ
Ủy ban ngân hàng và
bảo hiểm cấp bang
Các định chế nhận tiền
gửi cấp bang
Quy định điều lệ và kiểm
tra sổ sách của các ngân
hàng cấp bang và công ty
bảo hiểm; áp đặt các hạn
chế đối với tài sản mà họ
có thể nắm giữ; và áp đặt
các hạn chế đối với việc
mở rộng chi nhánh
Bảng 2.3 Các cơ quan quản lý chính của Hệ thống tài chính
Hoa Kỳ
Cơ quan quản lý
Đối tượng điều tiết
Nội dung điều tiết chính
Công ty bảo hiểm tiền
gửi liên bang (Federal
Deposit Insurance
Corporation - FDIC)
Ngân hàng thương mại,
ngân hàng tiết kiệm,
hiệp hội tiết kiệm và
cho vay
Cung cấp bảo hiểm lên
đến $250.000 cho mỗi
người gửi tiền tại một
ngân hàng; kiểm tra sổ
sách của các ngân hàng
được bảo hiểm; và áp đặt
hạn chế đối với tài sản mà
họ có thể nắm giữ
Cục dự trữ liên bang
(Federal Reserve System
– FED)
Tất cả các định chế
nhận tiền gửi
Kiểm tra sổ sách của các
ngân hàng thương mại là
thành viên của hệ thống;
đặt ra yêu cầu dự trữ cho
tất cả các ngân hàng
Điều tiết thị trường tài chính
Những lý do chính cho yêu cầu điều tiết
1. Tăng cường thông tin cho các nhà đầu tư
2. Đảm bảo tính đúng đắn trong hoạt động của các
trung gian tài chính
Tăng cường thông tin cho các nhà đầu tư
❖Thông tin bất cân xứng trên thị trường tài chính
khiến nhà đầu tư có thể phải đối mặt với các vấn
đề về lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức, làm
cản trở hoạt động hiệu quả của thị trường tài
chính và cũng có thể khiến nhà đầu tư không tiếp
cận được thị trường tài chính.
❖Ủy ban Chứng khoán và Sàn giao dịch (SEC) yêu
cầu các công ty phát hành chứng khoán phải
công bố một số thông tin cụ thể về doanh số, tài
sản, thu nhập của họ cho công chúng và hạn chế
giao dịch của những cổ đông lớn nhất (nội gián)
trong công ty.
Tăng cường thông tin cho các nhà đầu tư
❖Các quy định này của chính phủ có thể làm giảm
các vấn đề lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức
trên thị trường tài chính, tăng hiệu quả thị trường
bằng cách tăng lượng thông tin có sẵn cho các
nhà đầu tư.
❖SEC gần đây đặc biệt tích cực trong việc kiểm
soát các giao dịch nội gián bất hợp pháp.
Đảm bảo tính đúng đắn trong hoạt động của các
trung gian tài chính
❖Những người cấp vốn (người gửi tiền) cho các
trung gian tài chính có thể không đánh giá được
liệu các định chế nắm giữ tiền của họ có hoạt
động tốt hay không.
❖Nếu họ nghi ngờ về hiệu quả hoạt động của các
trung gian tài chính, họ có thể muốn rút tiền của
mình ra khỏi các định chế không có uy tín cũng
như định chế lành mạnh, điều này dẫn đến tình
trạng hoảng loạn tài chính.
❖Những cuộc hoảng loạn như vậy gây ra tổn thất
lớn cho công chúng và gây thiệt hại nghiêm trọng
cho nền kinh tế.
Đảm bảo tính đúng đắn trong hoạt động của các
trung gian tài chính
❖Để bảo vệ công chúng và nền kinh tế khỏi hoảng
loạn tài chính, chính phủ đã thực hiện sáu nhóm
quy định:
▪ Hạn chế đối với việc thành lập
▪ Công bố thông tin
▪ Hạn chế đối với tài sản và hoạt động
▪ Bảo hiểm tiền gửi
▪ Giới hạn về cạnh tranh
▪ Hạn chế đối với lãi suất
Quy định: Hạn chế thành lập
❖Hạn chế thành lập
▪ Các nhà quản lý đưa ra các quy định chặt chẽ
về việc ai được phép thành lập một trung gian
tài chính
▪ Các cá nhân hoặc tổ chức muốn thành lập
trung gian tài chính, chẳng hạn như ngân
hàng hoặc công ty bảo hiểm, phải xin cấp
phép từ tiểu bang hoặc chính phủ liên bang
▪ Chỉ khi họ là những đối tượng nổi bật, đáp
ứng hoàn hảo các yêu cầu và nguồn quỹ ban
đầu lớn thì họ mới được cấp phép
Quy định: Công bố thông tin
❖Có các yêu cầu báo cáo nghiêm ngặt đối với các
trung gian tài chính
▪ Việc ghi chép sổ kế toán của họ phải tuân theo
những nguyên tắc nghiêm ngặt nhất định
▪ Sổ sách của họ phải được kiểm tra định kỳ
▪ Phải cung cấp
công chúng
thông
tin
nhất
định
cho
Quy định: Hạn chế đối với tài sản và hoạt động
❖Có những hạn chế về những gì các trung gian
tài chính được phép làm và những tài sản mà họ
có thể nắm giữ
❖Trước khi gửi tiền vào ngân hàng hoặc một số
định chế tương tự khác, bạn muốn biết rằng tiền
của mình an toàn và trung gian tài chính sẽ có
thể đáp ứng các nghĩa vụ của họ đối với bạn
Quy định: Hạn chế đối với tài sản và hoạt động
❖Một cách để làm điều này là hạn chế trung gian
tài chính tham gia vào các hoạt động rủi ro nhất
định
❖Một cách khác là hạn chế các trung gian tài chính
nắm giữ một số tài sản rủi ro nhất định, hoặc là
hạn chế nắm giữ một số lượng lớn các tài sản rủi
ro này hơn mức phù hợp
Quy định: Bảo hiểm tiền gửi
❖Chính phủ có thể bảo đảm tiền gửi của người dân
trong một trung gian tài chính khỏi bất kỳ tổn
thất tài chính nào nếu trung gian tài chính đó phá
sản
❖Công ty bảo hiểm tiền gửi liên bang (FDIC) bảo
hiểm cho mỗi người gửi tiền tại một ngân hàng
thương mại hoặc ngân hàng tiết kiệm lên đến
250.000 đô la cho mỗi tài khoản
Quy định: Bảo hiểm tiền gửi
❖Cũng có các cơ quan chính phủ tương tự cho các
tổ chức nhận tiền gửi khác:
▪ Quỹ bảo hiểm cổ phần hiệp hội tín dụng quốc
gia (National Credit Union Share Insurance
Fund - NCUSIF) cung cấp bảo hiểm cho các
hiệp hội tín dụng
Quy định: Giới hạn về cạnh tranh
❖Cho dù chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy sự
cạnh tranh giữa các trung gian tài chính dẫn đến
việc phá sản sẽ gây hại cho công chúng. Tuy
nhiên, những bằng chứng đó đã không ngăn được
chính phủ tiểu bang và liên bang áp đặt nhiều
quy định hạn chế.
❖Trước đây, các ngân hàng không được phép mở
chi nhánh ở các bang khác, và ở một số bang,
các ngân hàng bị hạn chế mở thêm địa điểm.
Quy định: Hạn chế về lãi suất
❖Cạnh tranh cũng bị hạn chế bởi các quy định áp
đặt các giới hạn về lãi suất có thể được trả cho
các khoản tiền gửi
❖Các quy định này được thiết lập vì niềm tin phổ
biến rằng việc không hạn chế cạnh tranh lãi suất
đã giúp thúc đẩy việc phá sản của các ngân hàng
trong thời kỳ Đại suy thoái
❖Các bằng chứng sau đó không ủng hộ quan điểm
này và các hạn chế về lãi suất đã được bãi bỏ
Lý do điều tiết: Cải thiện việc kiểm soát tiền tệ
❖Do các ngân hàng đóng một vai trò rất quan
trọng trong việc xác định lượng cung tiền (từ đó
ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của nền kinh tế),
điều tiết các trung gian tài chính nhằm nâng cao
khả năng kiểm soát cung tiền
❖Một ví dụ là yêu cầu về dự trữ bắt buộc, khiến
tất cả các tổ chức nhận tiền gửi bắt buộc phải giữ
một phần nhất định tiền gửi của họ trong tài
khoản ở Cục dự trữ liên bang (Fed) - ngân hàng
trung ương của Hoa Kỳ
❖Các yêu cầu về dự trữ giúp Fed kiểm soát chính
xác hơn nguồn cung tiền
Điều tiết tài chính ở thị trường các nước
❖Những quốc gia có hệ thống kinh tế tương tự
cũng thực hiện điều tiết tài chính như mô hình
của Hoa Kỳ là Nhật Bản, Canada và các nước Tây
Âu.
▪ Báo cáo tài chính của các tập đoàn là bắt buộc
▪ Các trung gian tài chính được quản lý chặt chẽ
❖Tuy nhiên, các ngân hàng Hoa Kỳ được quản lý
nhiều hơn theo các khía cạnh về thành lập chi
nhánh và dịch vụ so với các đối tác nước ngoài
của họ