Bản tin
FDVN LAW FIRM
Số 33 - 01.2021
ĐÀO TẠO CỬ NHÂN LUẬT KINH NGHIỆM TỪ
MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI
03. ĐÀO TẠO CỬ NHÂN LUẬT KINH NGHIỆM TỪ MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN
THẾ GIỚI 12. CHẶT CÂY NHÀ HÀNG XÓM ĐỔ NGHIÊNG SANG NHÀ MÌNH
CÓ PHẢI BỒI THƯỜNG KHÔNG? 13. THỜI GIAN KHÔNG TÍNH VÀO THỜI
HIỆU KHỞI KIỆN? 15. VISA DT HẾT HẠN CÓ CHUYỂN ĐỔI MỤC ĐÍCH VISA
ĐỂ Ở VIỆT NAM MÀ KHÔNG CẦN PHẢI XUẤT CẢNH CÓ ĐƯỢC KHÔNG?
17. KHI THIẾT LẬP TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CẦN CHÚ Ý NHỮNG GÌ?
1
Bản tin
FDVN LAW FIRM
Số 33 - 01.2021
ĐÀO TẠO CỬ NHÂN LUẬT KINH NGHIỆM TỪ
MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI
03. ĐÀO TẠO CỬ NHÂN LUẬT KINH NGHIỆM TỪ MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN
THẾ GIỚI 12. CHẶT CÂY NHÀ HÀNG XÓM ĐỔ NGHIÊNG SANG NHÀ MÌNH
CÓ PHẢI BỒI THƯỜNG KHÔNG? 13. THỜI GIAN KHÔNG TÍNH VÀO THỜI
HIỆU KHỞI KIỆN? 15. VISA DT HẾT HẠN CÓ CHUYỂN ĐỔI MỤC ĐÍCH VISA
ĐỂ Ở VIỆT NAM MÀ KHÔNG CẦN PHẢI XUẤT CẢNH CÓ ĐƯỢC KHÔNG?
17. KHI THIẾT LẬP TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CẦN CHÚ Ý NHỮNG GÌ?
3. Đào tạo cử nhân luật, kinh nghiệm
từ một số Quốc gia trên thế giới
“Hiện nay, yêu cầu và nhiệm vụ xây dựng nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đang ngày một
cấp bách trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường
và xóa mờ biên giới các quốc gia trong lĩnh vực kinh
tế, chính trị và văn hóa. Một trong những nhiệm vụ
bức thiết đặt ra nhằm củng cố các chính sách xây
dựng nhà nước pháp quyền chính là hoàn thiện quy
chế đào tạo cử nhân luật, đặt nền tảng vững chắc
để bồi dưỡng một đội ngũ cán bộ, người hành nghề
luật có kiến thức chuyên môn sâu, rộng, giàu kinh
nghiệm thực tiễn. Tuy nhiên, việc đào tạo cử nhân
luật tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế và vẫn cần phải học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia
trên thế giới.
12. Chặt cây của hàng xóm đổ nghiêng sang nhà mình có phải bồi thường không?
13. Thời gian không tính vào thời hiệu khởi kiện?
Tôi cho bạn vay tiền từ năm 2015 và hạn trả theo hợp đồng là đầu năm 2016, vì nhiều lần
đòi nhưng vẫn không được nên tôi đã viết đơn yêu cầu Công an huyện giải quyết, sau đó Công
an huyện có thông báo không khởi tố vụ án hình sự vì cho rằng đây là tranh chấp dân sự.
Nay tôi lại viết đơn để yêu cầu Tòa giải quyết nhưng có người bảo rằng vụ việc đã lâu và đã
quá thời hiệu khởi kiện rồi, nếu tôi khởi kiện chỉ mất thêm tiền án phí.
Nếu tôi lấy lý do trở ngại là Công an giải quyết lâu nên tôi không thể nộp đơn khởi kiện có
được không? Thời hiệu khởi kiện của tôi có được tính lại từ ngày Công an huyện thông báo
không khởi tố vụ án hình sự hay không?
15. Visa DT hết hạn, có chuyển đổi được mục đích sử dụng Visa để ở Việt Nam mà
không cần xuất cảnh có được không?
17. Khi thiết lập trang thông tin điện tử cần chú ý những gì?
2
ĐÀO TẠO CỬ NHÂN LUẬT KINH NGHIỆM TỪ
MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI
Bùi Trần Thùy Vy - Công ty luật FDVN
Hiện nay, yêu cầu và nhiệm vụ xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
đang ngày một cấp bách trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường và xóa mờ biên
giới các quốc gia trong lĩnh vực kinh tế, chính trị và văn hóa. Một trong những nhiệm
vụ bức thiết đặt ra nhằm củng cố các chính sách xây dựng nhà nước pháp quyền chính
là hoàn thiện quy chế đào tạo cử nhân luật, đặt nền tảng vững chắc để bồi dưỡng một
đội ngũ cán bộ, người hành nghề luật có kiến thức chuyên môn sâu, rộng, giàu kinh
nghiệm thực tiễn. Tuy nhiên, việc đào tạo cử nhân luật tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn
chế và vẫn cần phải học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia trên thế giới.
Đ
ào tạo cử nhân luật là một trong
những vấn đề bức thiết hiện nay
trong bối cảnh Đảng và Nhà nước
đang không ngừng đẩy mạnh công cuộc
xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa. Việc đổi mới tư duy trong đào tạo cử
nhân luật sẽ thúc đẩy rút ngắn thời gian thực
hiện nhiệm vụ đổi mới và củng cố nền lập
pháp, hành pháp, tư pháp, nhờ nguồn nhân
lực được đào tạo bài bản, chuyên sâu, trang
bị các kỹ năng, kinh nghiệm cần thiết để
đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ ngay sau khi
ra trường. Hiện nay, việc đào tạo cử nhân
luật ở Việt Nam vẫn còn nhiều mặt hạn chế,
vẫn còn khá chú trọng lý thuyết, dẫn đến
thời lượng thực hành không nhiều. Vì vậy,
nhiều cử nhân luật ra trường không có đủ
khả năng để hành nghề, phải học việc trong
thời gian dài, không đáp ứng được nhu cầu
công việc. Từ kinh nghiệm của một số quốc
gia trên thế giới trong việc đào tạo cử nhân
luật, thiết nghĩ chúng ta cần phải thay đổi và
cải cách phương thức và mô hình đào tạo để
đáp ứng yêu cầu của các nghề nghiệp, chức
vụ liên quan đến pháp luật trong xã hội hiện
đại.
3
Từ khóa: “cử nhân luật”, “đào tạo cử
nhân luật”, “kinh nghiệm”
1. Vai trò và ý nghĩa của việc đào tạo
cử nhân luật
Tính đến năm 2020, cả nước ta có đến 60
cơ sở đào tạo ngành luật1, tăng gần gấp 6 lần
so với năm 20052, cho thấy nhu cầu dạy và
học luật luôn không ngừng tăng cao. Điều
này phản ánh nhu cầu tuyển dụng cử nhân
luật trong các ngành, nghề liên quan đến
ngành luật. Các cơ sở đào tạo luật cũng dần
xây dựng các chương trình đào tạo đa dạng,
với mong muốn đáp ứng nhu cầu không
ngừng tăng cao của xã hội.
Với phương hướng được Đại hội Đảng
đặt ra trong nhiệm kỳ 2020 – 2025, cụ thể:
“Tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã
hội chủ nghĩa kiến tạo phát triển, liêm chính,
hành động; đẩy mạnh phòng, chống tham
1
Mai Trâm (2019), “Danh sách các trường đào
tạo ngành Luật ở Việt Nam”, https://edu2review.com/reviews/danh-sach-cac-truong-dao-tao-nganh-luat-o-vietnam-10544.html, tham khảo ngày 26/12/2020
2
Lê Tiến Châu (2005), “Thực trạng đào tạo cử
nhân luật hiện nay của nước ta”, Tạp chí khoa học pháp
lý, sô 4/2005.
nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí,
tạo đột phá trong cải cách hành chính”3, có
thể thấy trong nhiều năm liền, Đảng và Nhà
nước luôn đặt nhiệm vụ xây dựng Nhà nước
pháp quyền xã hội chủ nghĩa lên hàng đầu.
Trong bối cảnh đó, việc đào tạo cử nhân luật
càng cần được chú trọng, bởi nguồn nhân
lực chính là yếu tố quan trọng góp phần đẩy
mạnh các mục tiêu xây dựng thể chế chính
trị, hệ thống pháp luật hoàn chỉnh. Một đội
ngũ cán bộ có nền tảng lý luận sâu, kinh nghiệm thực tiễn phong phú, phẩm chất trong
sạch sẽ góp phần thực hiện nghiêm chỉnh
các chính sách, phương hướng theo chỉ đạo
của Đảng và Nhà nước. Vì vậy, việc đào tạo
một thế hệ cử nhân luật với những phẩm
chất trí tuệ và đạo đức tốt sẽ là nền tảng để
hướng tới xây dựng Nhà nước pháp quyền
xã hội chủ nghĩa.
Bên cạnh đó, sự phát triển không ngừng
của nền kinh tế - xã hội ngày nay kéo theo
xu thế hội nhập kinh tế quốc tế. Như một kết
quả tất yếu, quan hệ hợp tác của các doanh
nghiệp trong nước với các tập đoàn, doanh
nghiệp đa quốc gia, các nhà đầu tư nước
ngoài… ngày càng phát triển mạnh mẽ để
đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh và
thương mại quốc tế. Điều này đòi hỏi những
hành lang pháp lý mạnh mẽ và chặt chẽ để
bảo vệ quyền và lợi ích của các các tổ chức
3
Xem “Dự Thảo Báo Cáo Tổng Kết Thực Hiện
Chiến Lược Phát Triển Kinh Tế - Xã Hội 10 Năm 2011
- 2020, Xây Dựng Chiến Lược Phát Triển Kinh Tế - Xã
Hội 10 Năm 2021 – 2030” Của Ban Chấp Hành Trung
Ương Khóa XII.
4
kinh tế và cá nhân kinh doanh Việt Nam
trước sự biến động không ngừng của nền
kinh tế thị trường. Muốn xây dựng, thực thi
và áp dụng tốt những chính sách pháp luật
đó, cần đào tạo và bồi dưỡng một thế hệ cử
nhân luật được đào tạo bài bản cả về kiến
thức lý luận lẫn kỹ năng hành nghề trong
thực tiễn.
Như vậy, việc đào tạo cử nhân luật hiện
nay đang là nhu cầu bức thiết, và chất lượng
đào tạo cần được đặt lên hàng đầu để đáp
ứng những yêu cầu ngày càng khắt khe của
xã hôi. Tuy nhiên, cử nhân luật hiện nay tại
Việt Nam vẫn còn khá yếu kém trong kỹ
năng hành nghề thực tiễn, nền tảng kiến thức
chưa thực sự vững chắc, kỹ năng mềm như
ngoại ngữ, tin học còn rất nhiều hạn chế,
gây khó khăn cho các cử nhân khi xin việc
làm. Đây có thể là hậu quả của những quy
chế đào tạo chưa thực sự bài bản và bám sát
yêu cầu nghề nghiệp trong thực tế. Trong
bối cảnh hội nhập, việc học hỏi kinh nghiệm
từ các quốc gia trên thế giới trong lĩnh vực
đào tạo, đặc biệt là đào tạo cử nhân luật sẽ
đem lại những lợi ích nhất định để xây dựng
các chiến lược đào tạo bài bản và phù hợp
xu thế chung của thế giới.
2. Một số mô hình đào tạo cử nhân luật
từ các quốc gia trên thế giới
2.1. Đào tạo cử nhân luật tại Hoa Kỳ
Quy chế đào tạo cử nhân luật lại Hoa Kỳ
có rất nhiều điểm khác biệt so với Việt Nam
về khung chương trình đào tạo, chất lượng
giảng viên , chuẩn đầu vào và chuẩn đầu ra.
Bằng cử nhân luật ở Hoa Kỳ là bằng sau đại
học (bằng J. D – Juris Doctorate), có nghĩa
là, muốn được học chương trình cử nhân
luật, người học phải có sẵn một tấm bằng
đại học ở bất kỳ chuyên ngành nào. Chương
trình J.D kéo dài tối thiểu ba năm, vì vậy,
người học phải mất ít nhất bảy năm mới có
thể ra trường với tấm bằng cử nhân luật trên
tay4. Chính vì là chương trình sau đại học,
4
Gs.Ts. Pamela Katz – Học Giả Chương Trình
tấm bằng cử nhân luật ở Hoa Kỳ được xem là
ngang với bằng tiến sĩ các ngành học khác5.
Thông thường, các trường đào tạo ngành
luật tại Hoa Kỳ không có sự phân ngành đối
với ngành luật, trừ trường hợp các trường
đại học lâu đời và có đủ uy tín, nguồn nhân
lực để đào tạo riêng biệt một ngành học. Như
vậy, trong năm đầu tiên, các trường luật đều
dạy chung một khung chương trình với các
học phần liên quan đến tài sản, hợp đồng,
các vụ án dân sự, hình sự, tố tụng. Các môn
học sẽ được giảng dạy bằng việc kết hợp hai
phương pháp là giảng bài, đối thoại với sinh
viên và nghiên cứu tình huống (case study).
luật sư tương lai cho người học 6. Tất cả các
chương trình học tại Hoa Kỳ đều được giám
sát bởi Liên Đoàn Luật sư Hoa Kỳ để đảm
bảo chất lượng giảng viên, chương trình học
khoa học, chặt chẽ và điều kiện vật chất của
trường học7.
2.2. Đào tạo cử nhân luật tại Pháp
Pháp là quốc gia có nền luật pháp lâu đời
và phát triển nhất trong hệ thống dân luật.
Vì vậy, quy chế đào tạo cử nhân luật ở Pháp
có rất nhiều điểm mà Việt Nam ta đang tích
cực học hỏi.
Về chương trình đào tạo, tương tự như
Hoa Kỳ, chương trình đào tạo cử nhân luật
ở Pháp có sự kết hợp giữa kiến thức lý luận
và nghiên cứu các tình huống thực tiễn. Số
tiết học sẽ được phân chia theo tỷ lệ 70%
lý thuyết tại các giảng đường lớn (cours
magistraux) và 30% nghiên cứu thực hành
(travaux dirigés)8. Các chương trình đào tạo
cử nhân luật của Pháp sẽ tập trung đào tạo
kiến thức nền tảng và cơ bản cho sinh viên.
Theo đó, việc học theo nhóm và thực hành Sau đại học, cử nhân luật ở Pháp có thể lựa
dưới sự dẫn dắt của giảng viên luôn được chọn chương trình thạc sĩ hoặc đào tạo nghề
9
chú trọng và trở thành phương pháp học luật sư, công chứng viên…
phổ biến nhất trong các trường luật tại Hoa
6
Ts. Lê Thu Hà – Ts. Ngô Hoàng Oanh – Ts.
Kỳ để đảm bảo chất lượng đầu ra là những Phạm Trí Hùng (2006), “đào tạo luật sư ở một số nước
cử nhân luật có khả năng tư duy và đàm trên thế giới và những kinh nghiệm để hoàn thiện công
phán độc lập, hướng đến nghề luật sư. Hầu tác đào tạo luật sư ở Việt Nam”, Tạp Chí Nghề Luật
hết các chương trình đào tạo cử nhân luật Số 3, Năm 2006.
Gs.Ts. Pamela Katz – Học Giả
ở Hoa Kỳ đều hướng đến việc trang bị các 7
Chương Trình Fulbright Tại Việt Nam, 2012kiến thức, kỹ năng và phẩm chất của một
2013, Ths. Lê Nguyễn Gia Thiện – Giảng
Viên Khoa Luật, Trường Đại Học Kinh Tế
Fulbright Tại Việt Nam, 2012-2013, Ths. Lê Nguyễn – Luật (2013), “Khái Quát Về Đào Tạo Luật
Gia Thiện – Giảng Viên Khoa Luật, Trường Đại Học Tại Hoa Kỳ”, Tạp Chí Nghiên Cứu Lập Pháp,
Kinh Tế – Luật (2013), “Khái Quát Về Đào Tạo Luật Số 23, Tháng 12/2013.
Tại Hoa Kỳ”, Tạp Chí Nghiên Cứu Lập Pháp, Số 23, 8
TS. Nguyễn Văn Quân - Khoa Luật, Đại học
Tháng 12/2013.
5
Gs.Ts. Pamela Katz – Học Giả
Chương Trình Fulbright Tại Việt Nam, 20122013, Ths. Lê Nguyễn Gia Thiện – Giảng
Viên Khoa Luật, Trường Đại Học Kinh Tế
– Luật (2013), “Khái Quát Về Đào Tạo Luật
Tại Hoa Kỳ”, Tạp Chí Nghiên Cứu Lập Pháp,
Số 23, Tháng 12/2013.
5
Quốc gia Hà Nội, “Sơ lược về đào tạo Luật ở Pháp và một
số gợi mở cho Việt Nam”, tại Hội thảo về đổi mới đào tạo
và nghiên cứu Luật, tham khảo ngày 26/12/2020.
9
TS. Nguyễn Văn Quân - Khoa
Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, “Sơ lược về
đào tạo Luật ở Pháp và một số gợi mở cho
Việt Nam”, tại Hội thảo về đổi mới đào tạo và
nghiên cứu Luật, tham khảo ngày 26/12/2020.
Về thời lượng đào tạo, các trường đại học
ở Pháp đều có thời gian đào tạo chung cho
hệ cử nhân là 4 năm, khá tương đồng với
Việt Nam ta hiện nay. Bên cạnh đó, tại Pháp,
không có trường đại học chuyên ngành đào
tạo luật mà chỉ có các khoa luật trực thuộc
các trường đại học lớn 10.
Về chuẩn đầu vào, khác với Hoa Kỳ, các
sinh viên ở Pháp chỉ cần có bằng baccalauréat (tương tự như tốt nghiệp trung học phổ
thông tại Việt Nam) và ghi danh vào các
trường đại học có đào tạo ngành luật thì có
thể tiếp cận chương trình đào tạo cử nhân
luật11. Cách thức thi đầu vào này tối giản
hơn so với quy chế thi tại Việt Nam hiện
nay. Về chuẩn đầu ra và đào tạo nghề sau
đại học, chương trình đào tạo luật ở Pháp
chú trọng công tác nghiên cứu, hướng đến
việc hình thành các kiến thức nền tảng vững
chắc để cử nhân luật trở thành giảng viên,
nhà nghiên cứu trong tương lai. Sau khi kết
thúc chương trình đại học, cử nhân luật ở
Pháp sẽ tiếp tục học các chương trình đào
tạo luật sư, thẩm phán, công chứng viên12.
thi tuyển đầu vào các trường đại học đào tạo
luật. Thời lượng đào tạo luật ở Trung Quốc
là 4 năm.
Việc đào tạo luật ở Trung Quốc cũng trải
qua rất nhiều “thăng trầm”, cử nhân luật
mới ra trường ở Trung Quốc cũng từng đối
mặt với nạn thất nghiệp do chuẩn đầu ra
chưa thực sự đạt được yêu cầu nghề nghiệp,
và sự ảnh hưởng tiêu cực của các thể chế
chính trị và sự cải cách văn hóa trong những
năm 60 đến 80 của thế kỷ XX đã khiến việc
đào tạo cử nhân luật ở Trung Quốc gặp rất
nhiều khó khăn13. Tuy nhiên, người Trung
Quốc đã khắc phục những khó khăn này
2.3. Đào tạo cử nhân luật tại Trung bằng những cải cách tiến chương trình và
quy chế đào tạo luật từ những năm 1990 cho
Quốc
đến nay. Chương trình đào tạo luật ở Trung
Tương tự với chương trình đào tạo ở Quốc hiện tại có điểm nổi bật hơn hẳn so
Pháp, Trung Quốc – một quốc gia theo hệ với Việt Nam, đặc biệt là sự chú trọng hợp
thống pháp luật dân luật – cũng mở rộng tác quốc tế trong việc đào tạo14. Các trường
chương trình đào tạo cử nhân luật cho học đại học danh tiếng của Trung Quốc thường
sinh đã tốt nghiệp trung học phổ thông và mời các giáo sư từ Anh, Pháp và Mỹ đến
10
TS. Nguyễn Văn Quân - Khoa Luật, Đại học thỉnh giảng, tạo ra môi trường đại học khá
Quốc gia Hà Nội, “Sơ lược về đào tạo Luật ở Pháp và một rộng mở, giúp sinh viên tiếp thu kiến thức
số gợi mở cho Việt Nam”, tại Hội thảo về đổi mới đào tạo luật pháp từ nhiều quốc gia khác nhau, làm
và nghiên cứu Luật, tham khảo ngày 26/12/2020.
phong phú chương trình học đồng thời nâng
11
TS. Nguyễn Văn Quân - Khoa
cao kỹ năng ngoại ngữ.
Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, “Sơ lược về
đào tạo Luật ở Pháp và một số gợi mở cho
Việt Nam”, tại Hội thảo về đổi mới đào tạo và
nghiên cứu Luật, tham khảo ngày 26/12/2020.
12
TS. Nguyễn Văn Quân - Khoa
Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, “Sơ lược về
đào tạo Luật ở Pháp và một số gợi mở cho
Việt Nam”, tại Hội thảo về đổi mới đào tạo và
nghiên cứu Luật, tham khảo ngày 26/12/2020.
6
2.4. Đào tạo cử nhân luật tại Đức
Cũng giống như Pháp, Cộng Hòa Liên
13
Carl Minzner (2013), “The Rise and Fall of
Chinese Legal Education”, Tạp chí “Fordham International Law Journal”, Số 2, Tập 36.
14
Zhizhou Wang, Sida Liu & Xueyao Li, “Internationalizing Chinese Legal Education in the Early Twenty-First Century”, trang 238
Bang Đức là một quốc gia điển hình cho hệ
thống pháp luật dân luật. Các chương trình
đào tạo luật tại Đức được phân chia làm hai
phần riêng biệt, ít nhất 3,5 năm đào tạo kiến
thức nền tảng, lý luận, và 2 năm đào tạo
thực hành để bổ trợ kiến thức, kỹ năng nghề
nghiệp15.
Xu hướng đào tạo luật hiện nay ở Đức là
đào tạo xen kẽ giữa lý thuyết và thực hành,
thay vì chú trọng lý thuyết như trước đây. Ở
bậc đại học, các trường đại học có chuyên
ngành luật ở Đức sẽ tập trung xây dựng kiến
thức pháp luật cơ bản, khái quát, và khá toàn
diện với các môn học bắt buộc và tự chọn.
Các luật sư và các thẩm phán danh tiếng
cũng được mời thỉnh giảng để tăng cường
các bài học kinh nghiệm thực tiễn cho sinh
viên16.
được giám sát chặt chẽ bởi Bộ Tư pháp mỗi
bang. Vì vậy, chuẩn đầu ra của cử nhân luật
ở Đức được đánh giá rất cao so với các quốc
gia khác ở Châu Âu17.
3. Đào tạo cử nhân luật tại Việt Nam
hiện nay
3.1. Thực trạng về quy chế đào tạo cử
nhân luật tại Việt Nam
Hiện nay, ở Việt Nam có khoảng 60
trường đại học đào tạo ngành luật, với các
chuyên ngành được phân định rõ ngay từ
khi thi tuyển: Luật học, Luật dân sự, Luật
kinh doanh, Luật quốc tế, Luật thương mại,
Luật thương mại quốc tế, Luật tài chính…
Về thời gian đào tạo, các trường đại học
đào tạo luật tại Việt Nam đều áp dụng khung
thời gian đào tạo 4 năm cho hệ cử nhân.
Điểm mạnh của quy chế đào tạo cử nhân
Về chương trình đào tạo, hiện nay Việt
luật tại Cộng Hòa Liên Bang Đức chính là Nam áp dụng chương trình đào tạo khá
tiêu chuẩn xét đầu ra khắt khe, đảm bảo đào tương đồng cho các trường luật với lượng
kiến thức hàn lâm khá nặng. Chương trình
học nhìn chung thường bắt đầu với các môn
học mang tính lý luận nền tảng như Triết
học, Lý luận về Nhà nước và Pháp luật, Lịch
sử các học thuyết pháp lý, Những vấn đề
chung về Luật dân sự… đến các môn học
mang tính chuyên ngành sâu hơn như Hiến
pháp Việt Nam, Luật dân sự, Luật hình sự,
Luật kinh doanh, Luật quốc tế, Luật so sánh,
Tư pháp quốc tế, Luật hành chính, Luật hợp
đồng, Luật hợp đồng thương mại quốc tế,
Luật thương mại quốc tế… Các môn học
tạo được những thế hệ cử nhân luật chất nói trên không có sự đồng đều giữa các cơ
lượng. Hệ thống câu hỏi và thể lệ thi tốt sở đào tạo luật do đặc thù về việc phân chia
nghiệp ngành luật ở Đức khá khắt khe đối chuyên ngành ngay từ đầu. Chương trình
với cử nhân luật, với thời gian thi kéo dài, học của cử nhân luật Việt Nam hiện nay
15
ThS. Nguyễn Văn Nam – Khoa Luật Học viện nặng về lý thuyết, chiếm khoảng 7 học kỳ
An Ninh (2005), “Đào tạo luật và nghề luật ở Cộng trong suốt 4 năm học. Theo đó, sinh viên chỉ
Hòa Liên Bang Đức”, Tạp chí Nghiên Cứu Lập Pháp số dành ra một học kỳ cuối cùng cho việc thực
8/2005.
16
ThS. Nguyễn Văn Nam – Khoa Luật
Học viện An Ninh (2005), “Đào tạo luật và
nghề luật ở Cộng Hòa Liên Bang Đức”, Tạp
chí Nghiên Cứu Lập Pháp số 8/2005.
7
17
ThS. Nguyễn Văn Nam – Khoa Luật
Học viện An Ninh (2005), “Đào tạo luật và
nghề luật ở Cộng Hòa Liên Bang Đức”, Tạp
chí Nghiên Cứu Lập Pháp số 8/2005.
3.2. Đánh giá một số ưu điểm và nhược
tập tại các cơ quan, tổ chức để tiếp xúc với
các kiến thức thực tiễn. Việc quá chú trọng điểm của quy chế đào tạo cử nhân luật
lý thuyết và không có sự đầu tư hợp lý cho hiện nay ở nước ta
các học phần thực hành là yếu điểm của quy
Về ưu điểm:
chế đào tạo luật hiện nay ở Việt Nam.
Về thời gian đào tạo, so với Hoa Kỳ, thời
Về chuẩn đầu vào, muốn trở thành sinh gian đào tạo cử nhân luật ở Việt Nam ngắn
viên ngành luật ở Việt Nam, các học sinh hơn ba năm. Điều này giúp sinh viên rút
đã tốt nghiệp trung học phổ thông cần trải ngắn thời gian học cử nhân để có thể tham
qua kỳ thi tuyển sinh khá gắt gao với điểm gia làm việc tại các tổ chức, doanh nghiệp,
đầu vào dao động từ 15,50 đến 27,50 tùy đồng thời tạo điều kiện để sinh viên lựa chọn
theo từng trường18. Ngoài ra, một số trường các chức nghiệp phù hợp sau khi ra trường
cũng áp dụng quy chế xét tuyển thẳng, ví dụ và học tiếp chương trình đào tạo nghề trong
Trường Đại học Kinh tế - Luật thuộc Đại một khoảng thời gian ngắn.
học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh xét
Bên cạnh đó, về chuẩn đầu vào, các
tuyển thẳng vào ngành luật với chỉ tiêu 2030%, dành cho học sinh các trường trung trường đại học có ngành luật hiện nay áp
học phổ thông chuyên, năng khiếu, đạt học dụng quy chế thi hoặc xét tuyển đầu vào khá
quy củ và chặt chẽ, với điểm số dao động từ
15,50 đến 27,50 tùy theo từng trường, giúp
thí sinh chọn lựa được ngành học, trường
học phù hợp với khả năng của mình. Đồng
thời, quy chế khảo thí đầu vào cũng đánh
giá được phần nào khả năng của thí sinh
trong việc tiếp thu các kiến thức trung học
phổ thông, chuẩn bị cho bốn năm đào tạo
luật ở trường đại học.
sinh giỏi và hạnh kiểm tốt trong ba năm
trung học phổ thông, đồng thời là thành viên
đội tuyển học sinh giỏi quốc gia.
Về chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo
luật Việt Nam chú trọng xây dựng kiến thức
nền tảng cho sinh viên, chưa thực sự hướng
đến đào tạo một ngành nghề cụ thể, để sinh
viên chủ động lựa chọn một chức nghiệp
nhất định sau khi ra trường như luật sư,
thẩm phán, công chứng viên…
18
Quỳnh Ny (2020), “Tổng hợp điểm chuẩn ngành
Luật của các trường Đại học trên khắp cả nước trong kỳ
thi THPT Quốc gia năm 2020”, https://nhanlucnganhluat.vn/tin-tuc/tong-hop-diem-chuan-cua-nganh-luat-trenkhap-ca-nuoc-trong-ky-thi-thpt-quoc-gia-nam-2020.
html, xem ngày 26/12/2020.
8
Về chương trình đào tạo, chương trình
đào tạo luật hiện nay phần nào đặt nền tảng
kiến thức pháp luật tổng quát cho sinh viên,
giúp sinh viên tiếp cận các kiến thức lý luận
theo từng môn học cụ thể. Quy chế thi cử
được các trường đào tạo luật áp dụng hiện
nay khá truyền thống, đều là những bài thi
lý thuyết dưới dạng thi viết hoặc vấn đáp,
vì vậy, kiến thức lý luận cho sinh viên cũng
được củng cố qua từng học kỳ.
Về nhược điểm:
Bên cạnh các ưu điểm, quy chế đào tạo
cử nhân luật hiện nay ở Việt Nam vẫn còn
rất nhiều hạn chế và cần phải học hỏi kinh
nghiệm từ các quốc gia trên thế giới.
Chương trình học quá chú trọng lý thuyết,
nặng nề về tính hàn lâm và chưa đi sâu thực
hành khiến cho cử nhân luật gặp khá nhiều
bỡ ngỡ và khó khăn sau khi ra trường. Trong
quá trình học tập, tính chủ động nghiên cứu
và trải nghiệm nghề nghiệp của sinh viên bị
hạn chế rất nhiều. Môi trường học tập khép
kín, không có nhiều cơ hội để kiến tập và
học hỏi từ các công việc thực tiễn liên quan
đến luật cũng khiến cử nhân luật không có
sự hình dung, định hướng rõ ràng trong việc
chọn lựa nghề nghiệp. Cử nhân luật hiện
nay đều dành ra vài năm đầu sau khi tốt
nghiệp đại học để học việc tại các tổ chức
hành nghề luật sư, hoặc phòng ban pháp chế
trong các doanh nghiệp. Điều này cho thấy
phần nào tình trạng không đáp ứng yêu cầu
công việc của cử nhân luật tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, chất lượng và cách tuyển chọn
giảng viên cũng là yếu tố quan trọng ảnh
hưởng đến chương trình giảng dạy cử nhân
luật hiện nay.
Bên cạnh đó, chương trình đào tạo cử
nhân luật hiện nay chưa chú trọng phát triển
kỹ năng mềm cần thiết cho việc hành nghề
luật sau khi ra trường. Việc đào tạo tin học,
ngoại ngữ ở trường đại học hiện nay còn
khá miễn cưỡng và chưa được đầu tư hợp
lý, nặng nề lý thuyết và chưa chú trọng thực
hành, dẫn đến nhiều cử nhân luật sau khi ra
trường không đáp ứng được tiêu chuẩn về
kỹ năng tin học văn phòng và ngoại ngữ của
một số doanh nghiệp.
Một nhược điểm khá lớn của quy chế
đào tạo cử nhân luật hiện nay ở Việt Nam là
chuẩn đầu ra chưa thực sự hiệu quả. Không
giống như ở Hoa Kỳ hay ở Pháp, các cơ sở
đào tạo cử nhân luật ở Việt Nam chưa vạch
ra được chiến lược đào tạo để hướng đến
việc định hình tác phong nhất định cho sinh
viên đang theo học tại cơ sở của mình, dẫn
đến nhiều sinh viên luật ra trường vẫn chưa
định hướng được chức nghiệp phù hợp với
mình. Bên cạnh đó, quy chế thi đầu ra của
ngành luật vẫn chưa có sự đồng nhất giữa
các trường đại học, dẫn đến sự chênh lệch
9
về kiến thức giữa các cử nhân luật ở các
trường khác nhau. Điều này phần nào gây
khó khăn cho cử nhân luật khi tìm kiếm việc
làm trong môi trường cạnh tranh công việc
khá khắt nghiệt hiện nay.
4. Một số kinh nghiệm rút ra từ các mô
hình đào tạo cử nhân luật tại các nước
trên thế giới
4.1. Về chương trình đào tạo
Từ thực trạng và bất cập trong chương
trình đào tạo, có thể thấy việc cân bằng cả lý
thuyết lẫn thực tiễn là yếu tố quan trọng để
thúc đẩy sự hoàn thiện kiến thức và kỹ năng
cho cử nhân luật sau khi ra trường. Hiện
nay, việc đào tạo cử nhân luật còn thiếu các
giáo cụ từ thực tiễn như các bản án, các loại
hợp đồng, các bước thực hiện thủ tục hành
chính… Để tạo sự hứng khởi cho người học,
đồng thời giúp người học hình dung được
những kiến thức sách vở sẽ được áp dụng
như thế nào trong thực tế, giảng viên cần
lồng ghép các vụ án, các hồ sơ thực tiễn liên
quan đến môn học để giới thiệu với các sinh
viên, và chia sẻ những kinh nghiệm thực
tiễn của bản thân trong quá trình làm việc.
Bên cạnh đó, ngoài những tiết học lý thuyết,
cần sắp xếp thêm những tiết học ngoại khóa
để sinh viên thực hành diễn án, nghiên cứu
bản án, soạn thảo hợp đồng, văn bản… với
số tiết học hợp lý, bám sát thực tế hoạt động
nghề nghiệp để người học dần làm quen với
những công việc thực tiễn của một người
hành nghề luật và các nghề cần kiến thức
về pháp luật sau khi ra trường. Đây cũng là
kinh nghiệm quý báu từ quy chế đào tạo luật
của Hoa Kỳ và Pháp - hai quốc gia đào tạo
cử nhân luật hàng đầu hiện nay trên thế giới.
Ngoài ra, đào tạo ngành luật cũng cần
sự chuyên môn hóa và tập trung vào những
môn chuyên ngành mà sinh viên đang theo
học. Các trường đại học đào tạo cử nhân
luật cần chú trọng xây dựng các chiến lược
tuyển dụng giảng viên theo chuyên ngành
đào tạo, tránh trường hợp mất cân bằng chất
lượng giảng viên ở các chuyên ngành. Nhiều
trường đại học hiện nay vẫn chưa có các
chiến lược thu hút nhân tài, đào tạo nguồn
nhân lực, dẫn đến một số ngành học vẫn còn
thiếu những giảng viên có trình độ cao19. Để
khắc phục tình trạng này, mỗi trường đại
học cần đề ra các định biên nhân và tiêu chí
tuyển dụng giảng viên sự phù hợp với mục
tiêu giảng dạy tại trường, tham vấn ý kiến từ
Liên Đoàn luật sư, Hội đồng Thẩm phán…
để xây dựng chương trình học vừa có tính
lý luận, vừa bám sát thực tiễn hành nghề.
Bên cạnh đó, nên khuyến khích tuyển dụng
những luật sư có thâm niên trong hoạt động
nghề nghiệp để giảng dạy một số bộ môn
yêu cầu tính thực tiễn cao như tố tụng dân
sự, tố tụng hình sự, hợp đồng, kinh doanh,
thương mại, đầu tư…
liên kết đào tạo cũng giúp sinh viên trau dồi
kỹ năng mềm, sẵn sàng tham gia các khóa
học ngoại khóa nhằm củng cố kiến thức và
rèn luyện phẩm chất của người học luật.
4.2. Về khung thời gian đào tạo
Để đạt được mục tiêu lồng ghép và cân
bằng thực tiễn và lý luận, khung thời gian
đào tạo cần được cải thiện để đảm bảo thời
gian được phân chia một cách phù hợp, đảm
bảo chất lượng giảng dạy và khả năng tiếp
thu của người học. Trong năm học đầu tiên,
các môn học với kiến thức nền tảng cần
được chú trọng đào tạo bài bản, làm cơ sở để
người học tiếp thu các kiến thức và lý luận
Ngoài việc cải tiến chương trình đào tạo,
các trường đại học luật cần đẩy mạnh công
tác nghiên cứu khoa học của sinh viên các
ngành luật, tạo sân chơi bổ ích để thúc đẩy
người học chủ động khám phá kiến thức
lý luận kết hợp với việc tìm tòi, góp nhặt
những kinh nghiệm thực tiễn, nâng cao kỹ
năng soạn thảo văn bản, trình bày vấn đề…
để hoàn thiện đề tài nghiên cứu của mình.
Từ kinh nghiệm của Hoa Kỳ, thiết nghĩ
các công tác nghiên cứu khoa học, và các
chương trình giảng dạy của các trường đại
học luật trên cả nước cần được tham vấn bởi
những luật sư có thâm niên hành nghề để
đảm bảo việc đào tạo cần bằng cả kiến thức
lý luận lẫn thực tiễn.
chuyên sâu trong ba năm tiếp theo. Bên cạnh
đó, cần phân bổ thời gian để người học được
tiếp cận đồng thời lý thuyết, kiến thức lý luận
có tính phương pháp và năng lực thực tiễn,
kỹ năng, phẩm chất nghề nghiệp20. Việc
đào tạo thực tiễn cần được lồng ghép vào
chương trình lý thuyết, chứ không chỉ tập
trung hoàn toàn vào học kỳ cuối cùng (thực
tập) như đại đa số các chương trình đào tạo
cử nhân luật hiện nay. Thời gian đào tạo có
Một kinh nghiệm quý báu mà Việt Nam thể được phân chia theo tỷ lệ 70% lý thuyết,
nên học hỏi từ chương trình đào tạo của 30% thực hành với các bài tập lớn, như kinh
Trung Quốc chính là sự hợp tác quốc tế nghiệm đào tạo cử nhân luật từ Pháp.
trong việc đào tạo luật, giúp sinh viên khám
4.3. Chuẩn đầu vào và chuẩn đầu ra
phá những kiến thức luật phong phú trên thế
Quy định tuyển sinh và xét tuyển mà các
giới và tạo hứng khởi cho người học. Việc
19
Ts. Đinh Ngọc Thắng; Ts. Nguyễn Văn Đại (Gv
Khoa Luật – Trường Đại Học Vinh) (2020) – “Tư Duy
Về Đào Tạo Cử Nhân Luật: Thực Trạng Và Tiếp Tục
Đổi Mới”, Tạp Chí Khoa Học Trường Đại Học Vinh, Số
1b/2020.
10
20
Ts. Đinh Ngọc Thắng; Ts. Nguyễn Văn
Đại (Gv Khoa Luật – Trường Đại Học Vinh)
(2020) – “Tư Duy Về Đào Tạo Cử Nhân Luật:
Thực Trạng Và Tiếp Tục Đổi Mới”, Tạp Chí
Khoa Học Trường Đại Học Vinh, Số 1b/2020.
trường đào tạo luật đang áp dụng hiện nay
vẫn phù hợp để tuyển chọn sinh viên vào
ngành luật. Theo tác giả, điểm số thi đầu vào
của các trường luật vẫn cần được chú trọng,
bởi nó phần nào phản ánh được tư duy và
mức độ tiếp thu kiến thức, tính kỹ lưỡng khi
làm bài thi của thí sinh trong những năm
trung học. Đây là một trong những phẩm
chất cần có của người hành nghề luật. Bên
cạnh đó, cần áp dụng chuẩn đầu ra chặt chẽ
và đồng nhất giữa các trường đại học, dưới
sự giám sát chung của Bộ Giáo dục và Bộ
Tư pháp, nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra
đồng đều hơn. Chuẩn đầu ra cũng cần bổ
sung thêm các tiêu chí về ngoại ngữ, tin học,
các kỹ năng bổ trợ nghề nghiệp để đánh giá
mức độ mà các cử nhân luật có thể đáp ứng,
khi yêu cầu nghề nghiệp liên quan đến luật
đang ngày càng đa dạng và khắt khe.
Trong bối cảnh hội nhập văn hóa và kinh
tế hiện nay, không thể phủ nhận những ảnh
hưởng tích cực của các nền giáo dục trên
thế giới đối với Việt Nam. Đặc biệt, đối với
ngành luật, với thời lượng 4 năm học, việc
đào tạo một thế hệ cử nhân chất lượng cao,
có kiến thức lý luận sâu và kỹ năng linh
hoạt, với các phẩm chất phù hợp với yêu cầu
nghề nghiệp trong tương lai đang là một bài
toán khó với nền giáo dục đại học hiện nay
ở nước ta. Vì vậy, trên cơ sở tiếp thu và học
hỏi kinh nghiệm đào tạo cử nhân luật của
các quốc gia trên thế giới, mỗi trường đại
học cần xây dựng những chiến lược đào tạo
và thu hút nhân tài phù hợp. Bên cạnh đó,
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1.
“Dự Thảo Báo Cáo Tổng Kết Thực Hiện Chiến Lược Phát Triển Kinh Tế - Xã Hội 10 Năm
2011 - 2020, Xây Dựng Chiến Lược Phát Triển Kinh Tế - Xã Hội 10 Năm 2021 – 2030” Của Ban
Chấp Hành Trung Ương Khóa XII.
2.
Gs.Ts. Pamela Katz,, Ths. Lê Nguyễn Gia Thiện, (2013), “Khái Quát Về Đào Tạo Luật Tại
Hoa Kỳ”, Tạp Chí Nghiên Cứu Lập Pháp, số 23, Tháng 12/2013.
3.
Ts. Lê Thu Hà – Ts. Ngô Hoàng Oanh – Ts. Phạm Trí Hùng (2006), “đào tạo luật sư ở một
số nước trên thế giới và những kinh nghiệm để hoàn thiện công tác đào tạo luật sư ở Việt Nam”,
Tạp Chí Nghề Luật, số 3, Năm 2006.
4.
TS. Nguyễn Văn Quân - Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, “Sơ lược về đào tạo Luật ở
Pháp và một số gợi mở cho Việt Nam”, tại Hội thảo về đổi mới đào tạo và nghiên cứu Luật, tham
khảo ngày 26/12/2020.
5.
Ts. Đinh Ngọc Thắng; Ts. Nguyễn Văn Đại (Gv Khoa Luật – Trường Đại Học Vinh) (2020)
– “Tư Duy Về Đào Tạo Cử Nhân Luật: Thực Trạng Và Tiếp Tục Đổi Mới”, Tạp Chí Khoa Học
Trường Đại Học Vinh, số 1b/2020.
6.
Quỳnh Ny (2020), “Tổng hợp điểm chuẩn ngành Luật của các trường Đại học trên khắp cả
nước trong kỳ thi THPT Quốc gia năm 2020”, https://nhanlucnganhluat.vn/tin-tuc/tong-hop-diemchuan-cua-nganh-luat-tren-khap-ca-nuoc-trong-ky-thi-thpt-quoc-gia-nam-2020.html, xem ngày
26/12/2020.
7.
Zhizhou Wang, Sida Liu & Xueyao Li, “Internationalizing Chinese Legal Education in the
Early Twenty-First Century”, trang 238.
8.
Carl Minzner (2013), “The Rise and Fall of Chinese Legal Education”, Tạp chí “Fordham
International Law Journal”, Số 2, Tập 36.
9.
ThS. Nguyễn Văn Nam – Khoa Luật Học viện An Ninh (2005), “Đào tạo luật và nghề luật
ở Cộng Hòa Liên Bang Đức”, Tạp chí Nghiên Cứu Lập Pháp, số 8/2005.
10.
Mai Trâm (2019), “Danh sách các trường đào tạo ngành Luật ở Việt Nam”, https://edu2review.com/reviews/danh-sach-cac-truong-dao-tao-nganh-luat-o-viet-nam-10544.html, tham khảo
ngày 26/12/2020
11.
Lê Tiến Châu (2005), “Thực trạng đào tạo cử nhân luật hiện nay của nước ta”, Tạp chí khoa
học pháp lý, sô 4/2005.
11
Tình huống pháp luật: Chặt cây của của họ khi lấn sang phần đất của bạn. Ngoài
hàng xóm đổ nghiêng sang nhà mình có ra theo khoản 1 Điều 177 Bộ luật dân sự
phải bồi thường không?
2015 nêu rõ: “Điều 177. Bảo đảm an toàn
trong trường hợp cây cối, công trình có
Trong đợt mưa bão vừa qua, cây nhà nguy cơ gây thiệt hại
hàng xóm trồng có đổ sang phần đất của nhà
em. Nhà em đã nhiều lần yêu cầu nhà hàng
1. Trường hợp cây cối, công trình xây
xóm chặt nhưng nhà hàng xóm không đồng dựng có nguy cơ sập đổ xuống bất động sản
ý và bảo nhà em muốn chặt thì tự chặt. Sau liền kề và xung quanh thì chủ sở hữu tài sản
đó nhà em đã tự ý chặt cây. Tuy nhiên khi thực hiện ngay các biện pháp khắc phục,
chặt xong rồi thì nhà hàng xóm gây chuyện, chặt cây, sửa chữa hoặc dỡ bỏ công trình
hăm doạ sẽ báo lên UBND xã yêu cầu nhà xây dựng đó theo yêu cầu của chủ sở hữu
em bồi thường, đồng thời hăm doạ sẽ phá bất động sản liền kề và xung quanh hoặc
vật nuôi nhà em. Vậy nhà em có phải bồi theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm
thường không và nên làm gì bây giờ ạ ?
quyền; nếu không tự nguyện thực hiện thì
chủ sở hữu bất động sản liền kề và xung
Trả lời:
quanh có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước
có thẩm quyền cho chặt cây, phá dỡ. Chi
Cảm ơn quý khách đã tin tưởng và gửi phí chặt cây, phá dỡ do chủ sở hữu cây cối,
vấn đề cần tư vấn đến Công ty Luật FDVN công trình xây dựng chịu....”
(“FDVN”). Đối với yêu cầu của Quý khách,
sau khi tìm hiểu các quy định pháp luật,
chúng tôi có những thông tin trao đổi như
sau:
Thứ nhất, về vấn đề chặt cây
Căn cứ vào khoản 2 Điều 175 Bộ luật
Dân sự 2015 quy định:
“2. Người sử dụng đất được sử dụng
không gian và lòng đất theo chiều thẳng
đứng từ ranh giới của thửa đất phù hợp với
quy định của pháp luật và không được làm
ảnh hưởng đến việc sử dụng đất của người
khác.
Người sử dụng đất chỉ được trồng cây
và làm các việc khác trong khuôn viên đất
thuộc quyền sử dụng của mình và theo ranh
giới đã được xác định; nếu rễ cây, cành cây
vượt quá ranh giới thì phải xén rễ, cắt, tỉa
cành phần vượt quá, trừ trường hợp có thỏa
thuận khác”.
Theo như bạn trình bày thì khi cây đổ
sang phần sân nhà bạn, cả hai gia đình đã có
thỏa thuận cho phép phía bên gia đình bạn
chặt bỏ cái cây này. Tuy nhiên, sau đó gia
đình phía hàng xóm lại nói rằng họ không
cho phép gia đình bạn chặt. Đối chiếu với
quy định trên thì gia đình bạn không được
tự ý chặt bỏ cây cối của họ mà cần phải có
sự can thiệp và cho phép của phía cơ quan
nhà nước, nếu chứng minh được rằng hai
bên đã có thỏa thuận về vấn đề chặt cây thì
gia đình bạn tiến hành hành vi trên là hoàn
toàn hợp pháp.
Theo quy định trên thì hàng xóm của bạn
Thứ hai, hàng xóm đe dọa phá hoại tài
phải có trách nhiệm phải tỉa, chặt cây cối sản vật nuôi của gia đình bạn
12
Nếu hàng xóm của bạn có hành vi phá hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến
hoại tài sản của gia đình, tùy vào mức độ có 05 năm”.
thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử
- Về xử phạt hành chính:
phạt hành chính, cụ thể:
Hành vi hàng xóm của bạn nếu không đủ
- Về trách nhiệm hình sự:
căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự thì
Điều 178 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đối chiếu với khoản 2 Điều 15 Nghị định
đổi bổ sung 2017 quy định về Tội hủy hoại 167/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm
hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự,
hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản như sau:
an toàn xã hội, phòng chống tệ nạn xã hội;
«1. Người nào hủy hoại hoặc cố ý làm phòng và chữa cháy; phòng, chống bạo lực
hư hỏng tài sản của người khác trị giá từ gia đình nêu rõ: “2. Phạt tiền từ 2.000.000
2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong
hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một những hành vi sau đây: a) Hủy hoại hoặc
trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác;”
tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000
Trên đây là ý kiến tư vấn của FDVN liên
đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03
quan
đến yêu cầu tư vấn của Qúy Khách trên
năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
cơ sở nghiên cứu các quy định pháp luật. Hy
a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về vọng ý kiến tư vấn của FDVN sẽ hữu ích
một trong các hành vi quy định tại Điều này cho Qúy Khách.
mà còn vi phạm;
Theo Duyên Trần – Công ty Luật
b) Đã bị kết án về tội này, chưa được xóa FDVN
án tích mà còn vi phạm;
2. Phạm tội thuộc một trong các trường
Tình huống pháp lý: Thời gian không
hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 tính vào thời hiệu khởi kiện?
năm:
Tôi cho bạn vay tiền từ năm 2015 và hạn
trả theo hợp đồng là đầu năm 2016, vì nhiều
a) Có tổ chức;
lần đòi nhưng vẫn không được nên tôi đã
b) Gây thiệt hại cho tài sản trị giá từ viết đơn yêu cầu Công an huyện giải quyết,
50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 sau đó Công an huyện có thông báo không
đồng;
khởi tố vụ án hình sự vì cho rằng đây là tranh chấp dân sự.
...
Nay tôi lại viết đơn để yêu cầu Tòa giải
3. Phạm tội gây thiệt hại cho tài sản trị giá quyết nhưng có người bảo rằng vụ việc đã
từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 lâu và đã quá thời hiệu khởi kiện rồi, nếu tôi
đồng, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm. khởi kiện chỉ mất thêm tiền án phí.
...
Nếu tôi lấy lý do trở ngại là Công an giải
quyết lâu nên tôi không thể nộp đơn khởi
5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền kiện có được không? Thời hiệu khởi kiện
từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, của tôi có được tính lại từ ngày Công an
cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề
13
huyện thông báo không khởi tố vụ án hình mình bị xâm phạm hoặc không thể thực hiện
được quyền, nghĩa vụ dân sự của mình;
sự hay không?
Trả lời:
Cảm ơn quý khách đã tin tưởng và gửi
vấn đề cần tư vấn đến Công ty Luật FDVN
(“FDVN”). Đối với yêu cầu của Quý khách,
sau khi tìm hiểu các quy định pháp luật,
chúng tôi có những thông tin trao đổi như
sau:
Về việc áp dụng thời hiệu khởi kiện, tại
khoản 2 Điều 184 Bộ luật Tố tụng Dân sự
2015 có quy định: “2. Tòa án chỉ áp dụng
quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng
thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều
kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi
Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định
giải quyết vụ việc.” Như vậy thời hiệu khởi
kiện không đương nhiên áp dụng, trường
hợp người nợ (bị đơn) yêu cầu áp dụng thời
hiệu thì phải thực hiện quyền này trước khi
Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án/quyết định
giải quyết vụ việc.
Theo quy định tại Điều 156 Bộ luật dân
sự 2015 thì thời gian không tính vào thời
hiệu khởi kiện vụ án dân sự, thời hiệu yêu
cầu giải quyết việc dân sự là khoảng thời
gian xảy ra một trong các sự kiện sau đây:
2. Chưa có người đại diện trong trường
hợp người có quyền khởi kiện, người có
quyền yêu cầu là người chưa thành niên,
mất năng lực hành vi dân sự, có khó khăn
trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc bị
hạn chế năng lực hành vi dân sự;
3. Người chưa thành niên, người mất
năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn
trong nhận thức, làm chủ hành vi, người bị
hạn chế năng lực hành vi dân sự chưa có
người đại diện khác thay thế trong trường
hợp sau đây:
a) Người đại diện chết nếu là cá nhân,
“1. Sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại
khách quan làm cho chủ thể có quyền khởi chấm dứt tồn tại nếu là pháp nhân;
kiện, quyền yêu cầu không thể khởi kiện,
b) Người đại diện vì lý do chính đáng mà
yêu cầu trong phạm vi thời hiệu.
không thể tiếp tục đại diện được.”
Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra
Đồng thời, hiện nay cũng không có quy
một cách khách quan không thể lường trước
định pháp luật nào đòi hỏi với tranh chấp
được và không thể khắc phục được mặc dù
như trường hợp của bạn phải được xem xét
đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả
trước về hình sự rồi mới được khởi kiện
năng cho phép.
dân sự. Do vậy, khoảng thời gian chờ đợi
Trở ngại khách quan là những trở ngại kết quả giải quyết của cơ quan Công an vẫn
do hoàn cảnh khách quan tác động làm cho được tính vào thời hiệu khởi kiện vì không
người có quyền, nghĩa vụ dân sự không thể thuộc các trường hợp nêu trên.
biết về việc quyền, lợi ích hợp pháp của
14
Tuy nhiên đối với thời hiệu khởi kiện yêu
a) Bên có nghĩa vụ đã thừa nhận một
cầu hoàn trả nợ vay cần lưu ý như sau:
phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình đối
với người khởi kiện;
- Đối với khoản nợ gốc: Số tiền nợ gốc là
tài sản thuộc quyền sở hữu của bạn, do vậy
b) Bên có nghĩa vụ thừa nhận hoặc thực
theo quy định tại khoản 2 Điều 155 Bộ luật hiện xong một phần nghĩa vụ của mình đối
Dân sự 2015
với người khởi kiện;
Tuy nhiên, đối với yêu cầu trả nợ vay thì
việc xác định thời hiệu khởi kiện như sau:
- Đối với khoản nợ gốc: Đây là tài sản
thuộc quyền sở hữu của bạn, do vậy nếu
yêu cầu thanh toán nợ gốc là yêu cầu bảo
vệ quyền sở hữu, thuộc trường hợp không
áp dụng thời hiệu khởi kiện theo khoản 2
Điều 155 Bộ luật Dân sự 2015: “Thời hiệu
khởi kiện không áp dụng trong trường hợp
sau đây: …2. Yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu,
trừ trường hợp Bộ luật nay, luật khác có liên
quan”.
c) Các bên đã tự hòa giải với nhau.
2. Thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự bắt
đầu lại kể từ ngày tiếp theo sau ngày xảy ra
sự kiện quy định tại khoản 1 Điều này”.
Trên đây là ý kiến tư vấn của FDVN liên
quan đến yêu cầu tư vấn của Qúy Khách trên
cơ sở nghiên cứu các quy định pháp luật. Hy
vọng ý kiến tư vấn của FDVN sẽ hữu ích
cho Qúy Khách.
Theo Nguyễn Thị Sương – Công ty Luật
FDVN
- Đối với khoản tiền lãi thì áp dụng thời
hiệu: Thời hiệu đối với khoản tiền lãi được
Tình huống pháp lý: Visa DT hết hạn,
xác định theo Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015
là“03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu có chuyển đổi được mục đích sử dụng
cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích của Visa để ở Việt Nam mà không cần xuất
cảnh có được không?
mình bị xâm phạm”.
Sếp em là người Đức ở Việt Nam bằng
Như vậy nếu bạn không chứng minh Visa DT. Nay bà ấy muốn bán công ty cho
được có xảy ra các sự kiện, tình tiết khác người khác. Vậy đến khi Visa DT của bà ấy
thuộc trường hợp không tính vào thời hiệu hết hạn thì bà ấy có thể chuyển mục đích sử
khởi kiện vụ án dân sự như nêu trên thì đối dụng visa để ở Việt Nam mà không cần phải
với khoản nợ gốc bạn vẫn có quyền yêu cầu
xuất cảnh không ?
Tòa án giải quyết mà không tính đến thời
hiệu khởi kiện. Đối với khoản tiền lãi, bạn
Trả lời:
có thể thu thập các tài liệu, chứng cứ để áp
dụng quy định bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện
Cảm ơn quý khách đã tin tưởng và gửi
vụ án dân sự theo Điều 157 Bộ luật Dân sự vấn đề cần tư vấn đến Công ty Luật FDVN
2015:
(“FDVN”). Đối với yêu cầu của Quý khách,
sau khi tìm hiểu các quy định pháp luật,
“Điều 157. Bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện
chúng tôi có những thông tin trao đổi như
vụ án dân sự
sau:
1. Thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự bắt
Theo quy định tại Điều 7 Luật Nhập cảnh,
đầu lại trong trường hợp sau đây:
xuất cảnh, quả cảnh, cư trú của người nước
15
ngoài tại Việt Nam 2014, sửa đổi bổ sung
Theo quy định tại Điều 19 Luật Nhập
2019: “Thị thực không được chuyển đổi mục cảnh, xuất cảnh, quả cảnh, cư trú của người
đích, trừ các trường hợp sau đây:
nước ngoài tại Việt Nam 2014 thì:
a) Có giấy tờ chứng minh là nhà đầu tư
“Điều 19. Cấp thị thực tại cơ quan quản
lý xuất nhập cảnh, cơ quan có thẩm quyền
của Bộ Ngoại giao
1. Người nước ngoài đang tạm trú tại
Việt Nam có nhu cầu cấp thị thực mới phải
đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân mời, bảo
lãnh để làm thủ tục tại cơ quan quản lý xuất
nhập cảnh hoặc cơ quan có thẩm quyền của
Bộ Ngoại giao.
hoặc người đại diện cho tổ chức nước ngoài
đầu tư tại Việt Nam theo quy định của pháp
luật Việt Nam;
b) Có giấy tờ chứng minh quan hệ là cha,
mẹ, vợ, chồng, con với cá nhân mời, bảo
lãnh;
2. Cơ quan, tổ chức, cá nhân mời, bảo
lãnh quy định tại khoản 1 Điều này trực tiếp
gửi văn bản đề nghị cấp thị thực kèm theo
hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc
tế của người nước ngoài tại cơ quan quản
lý xuất nhập cảnh hoặc cơ quan có thẩm
quyền của Bộ Ngoại giao.
3. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ
c) Được cơ quan, tổ chức mời, bảo lãnh
ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan quản lý xuất
vào làm việc và có giấy phép lao động hoặc
nhập cảnh hoặc cơ quan có thẩm quyền của
xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép
Bộ Ngoại giao xem xét cấp thị thực.”
lao động theo quy định của pháp luật về lao
Như vậy, việc thực hiện các thủ tục để cấp
động;
lại Thị thực không có quy định bắt buộc sếp
d) Nhập cảnh bằng thị thực điện tử và có
của bạn phải xuất cảnh. Do vậy, sếp của bạn
giấy phép lao động hoặc xác nhận không
có thể tiến hành thủ tục tại cơ quan quản lý
thuộc diện cấp giấy phép lao động theo quy
xuất nhập cảnh hoặc cơ quan có thẩm quyền
định của pháp luật về lao động.”
của Bộ Ngoại giao.
Như vậy, Thị thực không được chuyển
Theo quy định tại điểm e, khoản 2 Điều
đổi mục đích, tuy nhiên có những trường
17 Nghị định 167/2013/NĐ-CP: Phạt tiền từ
hợp loại trừ đó là có giấy tờ chứng minh là
500.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với
nhà đầu tư hoặc người đại diện cho tổ chức
hành vi: “Người nước ngoài không khai báo
nước ngoài đầu tư tại Việt Nam; có giấy tờ
tạm trú theo quy định hoặc sử dụng chứng
chứng minh quan hệ là cha, mẹ, vợ, chồng,
nhận tạm trú, thẻ tạm trú, thẻ thường trú ở
con với cá nhân mời, bảo lãnh,….
Việt Nam quá thời hạn từ 15 ngày trở xuống
Trở lại với sự việc của bạn, nếu sếp bạn mà không được cơ quan có thẩm quyền cho
thuộc một trong các trường hợp trích dẫn phép”.
nêu trên thì được phép chuyển đổi mục đích
Theo quy định tại điểm đ, khoản 3 Điều
của Thị thực (Visa).
17 Nghị định 167/2013/NĐ-CP: Phạt tiền từ
16
3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với
hành vi: “Người nước ngoài không khai báo
tạm trú theo quy định hoặc sử dụng chứng
nhận tạm trú, thẻ tạm trú, thẻ thường trú ở
Việt Nam quá thời hạn từ 16 ngày trở lên
mà không được cơ quan có thẩm quyền cho
phép.”
Như vậy, người nước ngoài sử dụng
chứng nhận tạm trú, thẻ tạm trú, thẻ thường
trú ở Việt Nam quá hạn thì tùy thuộc vào
thời gian quá hạn mà có thể bị phát tiền từ
500.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
Ngoài việc bị phạt tiền, tùy theo mức độ
vi phạm mà người vi phạm có thể bị áp dụng
hình thức xử phạt trục xuất khỏi nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Do vậy, bạn nên thông tin để sếp bạn
được biết, tiến hành các thủ tục để trách việc
bị xử phạt hành chính, trục xuất khỏi nước.
Trên đây là ý kiến tư vấn của FDVN liên
quan đến yêu cầu tư vấn của Qúy Khách trên
cơ sở nghiên cứu các quy định pháp luật. Hy
vọng ý kiến tư vấn của FDVN sẽ hữu ích
cho Qúy Khách.
Hoàng Thúy Quỳnh – Công ty luật
FDVN
* Ảnh minh họa: Nguồn internet
17
18
19
20
21
22
DIỄN ĐÀN NGHỀ LUẬT
Bản tin số 33 - tháng 01.2021
FDVN LAW FIRM
Feel free to go with the truth
Giấy phép xuất bản số 986/GP-STTTT do sở Thông tin và truyền thông thành phố
Đà nẵng cấp ngày 07/10/2020
Kỳ hạn xuất bản: 96 kỳ/năm | Số lượng: 100 bản/kỳ | Nơi in: Đà Nẵng
Chịu trách nhiệm xuất bản: Luật sư Lê Cao
23