ENOTHTA 16: °ÂÓÂÙÈ΋
16.1 ∂π™∞°ø°∏
√ ¿ÓıÚˆÔ˜ ·fi Ù· Ôχ ·ÏÈ¿ ¯ÚfiÓÈ· ¤‰ÂÈÍ ÂӉȷʤÚÔÓ Î·È ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÌfi ÁÈ· ÙȘ ȉÈfiÙËÙ˜ Î·È Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Ô˘ Ê·›ÓÔÓÙ·Ó ÎÔÈÓ¿
Û ÁÔÓ›˜, ÚÔÁfiÓÔ˘˜ Î·È ·ÔÁfiÓÔ˘˜. °È’ ·˘Ùfi ÚÔÛ¿ıËÛ Ì ÙȘ ÙfiÙÂ
ÂÓȯڤ˜ ÁÓÒÛÂȘ ÙÔ˘ Ó· ÂÍËÁ‹ÛÂÈ ÙËÓ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·, ÙË ÌÂÙ·‚›‚·ÛË
‰ËÏ·‰‹ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ ·fi ÙÔ˘˜ ÚÔÁfiÓÔ˘˜ ÛÙÔ˘˜ ·ÔÁfiÓÔ˘˜. ∏ ÚÒÙË
fï˜ ÛÔ‚·Ú‹ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÁÈ· ÙË ÌÂϤÙË Ù˘ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·˜ ¤ÁÈÓ ÛÙ· ̤۷ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ· ·fi ÙÔÓ ∞˘ÛÙÚÈ·Îfi ÌÔÓ·¯fi Gregor
Mendel. ∞˘Ùfi˜ ÌÂÙ¿ ·fi ÌÂÁ¿ÏË Î·È Û˘ÛÙËÌ·ÙÈ΋ ÂÈÚ·Ì·ÙÈ΋ ÂÚÁ·Û›·
¿Óˆ ÛÂ Ê˘Ù¿, Ô˘ Û˘Óԉ¢fiÙ·Ó ·fi ·ÎÚȂ›˜ ÌÂÙÚ‹ÛÂȘ Î·È ÛÙ·ÙÈÛÙÈΤ˜
·Ó·Ï‡ÛÂȘ ·ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ, η٤ÏËÍ ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù·
Ô˘ ‰ËÌÔÛȇıËÎ·Ó ÙÔ 1865. ∆· Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù· ÙÔ˘ Mendel ‰˘ÛÙ˘¯Ò˜ ¤Ú·Û·Ó ··Ú·Ù‹ÚËÙ· (‚Ϥ ¤ÓıÂÙÔ). ∞ÚÎÂÙ¿ ¯ÚfiÓÈ· ÌÂÙ¿, Á‡Úˆ ÛÙÔ 1900,
ÙÚÂȘ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜, Ô √ÏÏ·Ó‰fi˜ Hugo De Vries, Ô °ÂÚÌ·Ófi˜ Carl Cores
Î·È Ô ∞˘ÛÙÚÈ·Îfi˜ Erich Von Tschermak ÂÈÚ·Ì·ÙÈ˙fiÌÂÓÔÈ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· Ô
¤Ó·˜ ·fi ÙÔÓ ¿ÏÏÔ, η٤ÏËÍ·Ó ÛÙ· ›‰È· Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù· Ì ÂΛӷ ÙÔ˘
Mendel Î·È ÚÔ˜ ÙÈÌ‹ ÙÔ˘ Ûη·Ó¤· ·˘ÙÔ‡ Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÂÈÛÙ‹Ì˘ Ù·
Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜ ÔÓÔÌ¿ÛÙËÎ·Ó ÓfiÌÔÈ ÙÔ˘ Mendel. √ Gregor Mendel
‰ÈηÈÒıËΠÌÂÙ¿ ÙÔ ı¿Ó·Ùfi ÙÔ˘ Î·È Û‹ÌÂÚ· ıˆÚÂ›Ù·È Ô ·Ù¤Ú·˜ Ù˘ °ÂÓÂÙÈ΋˜.
°ÂÓÂÙÈ΋ Â›Ó·È Ô ÎÏ¿‰Ô˜ Ù˘ µÈÔÏÔÁ›·˜ Ô˘ ·Û¯ÔÏÂ›Ù·È Ì ÙËÓ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ÌÂϤÙË Ù˘ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·˜.
√ÚÈṲ̂ÓÔÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ ÛÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ ÌÔÚÔ‡Ó Â‡ÎÔÏ· Ó· ·Ú·ÙËÚËıÔ‡Ó, fiˆ˜ ÙÔ ¯ÚÒÌ· ÙÔ˘ ‰¤ÚÌ·ÙÔ˜, ÙÔ Ê‡ÏÔ, ÙÔ ‡„Ô˜, ÌÈ· Ô˘Ï‹ ÛÙÔ ÚfiÛˆÔ ·ÔÌÂÈÓ¿ÚÈ ·ÏÈ¿˜ ÏËÁ‹˜, Ë Ì˘Ò‰Ë˜ ‰È¿Ï·ÛË ÙÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜ ÂÓfi˜
¿ÓÙÚ· Ô˘ ÚÔ‹Ïı ·fi ÂÓÙ·ÙÈ΋ ¿ÛÎËÛË Û ÂȉÈο Á˘ÌÓ·ÛÙ‹ÚÈ· Î.¿. ¶·ÚfiÌÔȘ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Á›ÓÔ˘Ó Î·È Û ¿Ú· ÔÏÏÔ‡˜ ¿ÏÏÔ˘˜
ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜.
ŸÏÔÈ fï˜ ÔÈ ÈÔ ¿Óˆ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ ÎÏËÚÔÓÔÌÔ‡ÓÙ·È;
∏ ·¿ÓÙËÛË Â›Ó·È ¤Ó· ηÙËÁÔÚËÌ·ÙÈÎfi fi¯È.
√È ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ Ô˘ ·ÔÎÙÔ‡ÓÙ·È Î·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÂÓfi˜ ·ÙfiÌÔ˘
¤¯ÂÈ ·Ô‰Âȯı› ¤Ú·Ó ¿Û˘ ·ÌÊÈ‚ÔÏ›·˜ fiÙÈ ‰ÂÓ ÎÏËÚÔÓÔÌÔ‡ÓÙ·È Î·È
ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È Â›ÎÙËÙÔÈ. ∏ Ô˘Ï‹ ÛÙÔ ÚfiÛˆÔ Î·È Ë Ì˘Ò‰Ë˜ ۈ̷ÙÈ΋
·Ó¿Ù˘ÍË Ô˘ ÚÔ‹Ïı ÌÂÙ¿ ·fi ¤ÓÙÔÓË ¿ÛÎËÛË, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ‰ÂÓ
ÎÏËÚÔÓÔÌÔ‡ÓÙ·È ÂÂȉ‹ Â›Ó·È Â›ÎÙËÙÔÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜.
∞ÓÙ›ıÂÙ· ÔÏÏÔ› ¿ÏÏÔÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜, fiˆ˜ Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘ ›‰Ô˘˜,
Ù˘ Ê˘Ï‹˜ Î·È Ù· ȉȷ›ÙÂÚ· ·ÙÔÌÈο ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο, fiˆ˜ ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÙÔ ¯ÚÒÌ· ÙÔ˘ ‰¤ÚÌ·ÙÔ˜, ÙÔ ‡„Ô˜, ÎÏËÚÔÓÔÌÔ‡ÓÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ ·ÔÁfiÓÔ˘˜ Î·È ÁÈ’ ·˘Ùfi ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎÔ›.
¡£
√
ªÂÓ‰ÂÏÈ΋ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·
√ Gregor Mendel (1822-1884) ‹Ù·Ó ÌÔÓ·¯fi˜ Û ÌÔÓ·ÛÙ‹ÚÈ Ù˘ ∆Û¯›·˜, fiÙ·Ó ·Û¯ÔÏ‹ıËΠ̠ÙËÓ Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· Ê˘ÙÒÓ ÁÈ· ÂÈÚ·Ì·ÙÈ΋
ÌÂϤÙË Ù˘ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·˜. √ Mendel ÚÔÛ¿ıËÛ ӷ ‰È·ÈÛÙÒÛÂÈ ÙÔ Ì˯·ÓÈÛÌfi Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙˆÓ ÚÔÁfiÓˆÓ ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ÛÙÔ˘˜ ·ÔÁfiÓÔ˘˜, ηÏÏÈÂÚÁÒÓÙ·˜ ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏ· Û ηٿÏÏËÏÔ ıÂÚÌÔ΋ÈÔ ÙÔ˘ ÌÔÓ·ÛÙËÚÈÔ‡.
√ Mendel ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏ· ÁÈ· ÙȘ ÌÂϤÙ˜ ÙÔ˘, ÂÂȉ‹
161
339
16. °∂¡∂∆π∫∏
ÙÔ Ê˘Ùfi ·˘Ùfi Û˘ÁΤÓÙÚˆÓ ·ÚÎÂÙ¿ ÏÂÔÓÂÎÙ‹Ì·Ù· ÁÈ· ÂÈÚ·Ì·ÙÈ΋
¤Ú¢ӷ, fiˆ˜
ñ Ë Â‡ÎÔÏË Î·ÏÏȤÚÁÂÈ¿ ÙÔ˘
ñ Ë Â‡ÎÔÏË ÌÂϤÙË ÔÏÏÒÓ Â˘‰È¿ÎÚÈÙˆÓ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎÒÓ ÙÔ˘
ñ Ë ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ‡ÎÔÏ˘ Ù¯ÓËÙ‹˜ ÁÔÓÈÌÔÔ›ËÛ˘ (ÂÏÂÁ¯fiÌÂÓ˜ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ)
ñ Ë ÌÂÁ¿ÏË ·Ú·ÁˆÁ‹ ÛÂÚÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰ÒÛÔ˘Ó Ó¤· Ê˘Ù¿,
ÒÛÙ ӷ Â›Ó·È ‰˘Ó·Ù‹ Ë ÛÙ·ÙÈÛÙÈ΋ ·Ó¿Ï˘ÛË ÙˆÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ.
√ Mendel ÌÂϤÙËÛ ÙËÓ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ÂÙ¿ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ
¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ ÙÔ˘ ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ˘ Ô˘ Ê·›ÓÔÓÙ·È ÛÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 16.2.
√ Mendel ¤Ù˘¯Â ÛÙ· ÂÈÚ¿Ì·Ù¿ ÙÔ˘ ÂÂȉ‹:
ñ ÌÂÏÂÙÔ‡Û ¤Ó· ‹ ‰‡Ô ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· οı ÊÔÚ¿ Ô˘ ÂÈÚ·Ì·ÙÈ˙fiÙ·Ó Ì ÙÔ ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ Î·È ·¤Ê¢Á ÙËÓ Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓË ÌÂϤÙË ÙÔ˘ Û˘ÓfiÏÔ˘ ÙˆÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ ÙÔ˘ Ê˘ÙÔ‡
∂ÈÎ. 16.1 √ Gregor Mendel
ñ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û ÛÙ· ÂÈÚ¿Ì·Ù¿ ÙÔ˘ ·ÌÈÁ‹ (ηı·Ú¿) Ê˘Ù¿ ÁÈ· ÙÔ
¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ô˘ ÌÂÏÂÙÔ‡ÛÂ, ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ Î¿ıÂ Ê˘Ùfi Ì ·˘ÙÔÁÔÓÈÌÔÔ›ËÛË ı· ÂΉ‹ÏˆÓ ÁÈ· ÔÏϤ˜ ÁÂÓȤ˜ ÙÔÓ ›‰ÈÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, fiˆ˜,
ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ΛÙÚÈÓÔ˜ ηÚfi˜, ·ÎÚ·›· ¿ÓıË Î.Ù.Ï.
ñ ·Ó¤Ï˘Â Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ ÂÈÚ·Ì¿ÙˆÓ ÙÔ˘ ÛÙ·ÙÈÛÙÈο Î·È ˘ÔÏfiÁÈ˙ ÙË Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÂΉ‹ÏˆÛ˘ ÙÔ˘ οı ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ͯˆÚÈÛÙ¿.
∏ ÂÈÚ·Ì·ÙÈ΋ ÂÚÁ·Û›· ÙÔ˘ Mendel ¿Ú¯ÈÛ Ì ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ·ÌÈÁÒÓ
Ê˘ÙÒÓ ÁÈ· οı ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ô˘ ÌÂÏÂÙÔ‡ÛÂ, fiˆ˜, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÙÔ
¯ÚÒÌ· ÙÔ˘ ¿ÓıÔ˘˜. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ¤Î·Ó Ù¯ÓËÙ‹ ÁÔÓÈÌÔÔ›ËÛË ÌÂٷ͇ ‰‡Ô ·ÌÈÁÒÓ Ê˘ÙÒÓ, Ô˘ ‰È¤ÊÂÚ·Ó ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, fiˆ˜, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÌÂٷ͇ ÂÓfi˜ Ê˘ÙÔ‡ Ì ÈÒ‰Ë Î·È ÂÓfi˜ ÌÂ
ÏÂ˘Î¿ ¿ÓıË. ∆· Ê˘Ù¿ ·˘Ù¿ ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó ÙËÓ ·ÙÚÈ΋ ÁÂÓÈ¿ (ƒ). √È
·fiÁÔÓÔÈ Ô˘ ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·Ó ·fi ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ÛÂÚÌ¿ÙˆÓ Ù˘
·ÙÚÈ΋˜ ÁÂÓÈ¿˜ ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó ÙË ÚÒÙË ı˘Á·ÙÚÈ΋ ÁÂÓÈ¿ (F1). ∆·
¿ÙÔÌ· Ù˘ ÚÒÙ˘ ı˘Á·ÙÚÈ΋˜ ÁÂÓÈ¿˜ ·ÔηÏÔ‡ÓÙ·Ó ˘‚Ú›‰È·, ˆ˜
·fiÁÔÓÔÈ ÁÔÓÈÒÓ Ô˘ ‰È¤ÊÂÚ·Ó ˆ˜ ÚÔ˜ ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·.
√ Mendel ¿ÊËÓ ·ÎÔÏÔ‡ıˆ˜ Ù· ˘‚Ú›‰È· Ó· ·˘ÙÔÁÔÓÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó Î·È
Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó Û¤ÚÌ·Ù· Ù· ÔÔ›· ʇÙ¢Â, ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·˜ ¤ÙÛÈ
ÙË ‰Â‡ÙÂÚË ı˘Á·ÙÚÈ΋ ÁÂÓÈ¿ (F2).
ªÂÙ¿ ·fi Û˘ÛÙËÌ·ÙÈ΋ ÌÂϤÙË ÙˆÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ ÙˆÓ ÂÈÚ·Ì¿ÙˆÓ
∂ÈÎ. 16.2 √È ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ Ô˘
ÌÂϤÙËÛÂ Ô Mendel ÛÙÔ
ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ
340
162
1. µπ√§√°π∞
ÙÔ˘ Ô Mendel ‰È·Ù‡ˆÛ ÙËÓ ¿Ô„Ë fiÙÈ Î¿ı ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfi˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÙˆÓ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ÂϤÁ¯ÂÙ·È ·fi ‰‡Ô ·Ú¿ÁÔÓÙ˜, Ô˘ Ì ٷ
ÛËÌÂÚÈÓ¿ ÂÈÛÙËÌÔÓÈο ‰Â‰Ô̤ӷ ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ‡Ô˘Ó Ù· ÁÔÓ›‰È·. ∂›Û˘, ÚfiÙÂÈÓ fiÙÈ Î·Ù¿ ÙËÓ ·Ó··Ú·ÁˆÁ‹, fiÙ·Ó ·Ú¿ÁÔÓÙ·È ÔÈ Á·Ì¤Ù˜, ÔÈ ÈÔ ¿Óˆ ·Ú¿ÁÔÓÙ˜ Û˘ÌÂÚÈʤÚÔÓÙ·È ˆ˜ ÌÔÓ¿‰Â˜ Î·È ‰È·¯ˆÚ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙÚfiÔÓ, ÒÛÙ οı Á·Ì¤Ù˘ Ó· ÂÚȤ¯ÂÈ ¤Ó· ÌfiÓÔ ·Ú¿ÁÔÓÙ· ·fi ÙÔ Î¿ı ˙‡ÁÔ˜ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ. ¢È¤‚Ï„ ‰ËÏ·‰‹ Ô Mendel
ÙÔ ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi ÙˆÓ ÔÌÔÏfiÁˆÓ ¯ÚˆÌ·ÙÔÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ, Ô ÔÔ›Ô˜ Û‹ÌÂÚ· ͤÚÔ˘Ì fiÙÈ Á›ÓÂÙ·È Î·Ù¿ ÙË
‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ Ì›ˆÛ˘ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ Á·ÌÂÙÒÓ. ∆Ô ÂÎÏËÎÙÈÎfi Â›Ó·È fiÙÈ Ô Mendel ‰È·Ù‡ˆÛ ÙËÓ ¿Ô„Ë ·˘Ù‹ ÌÈ· ÂÔ¯‹ ηٿ ÙËÓ
ÔÔ›· Ë Ì›ÙˆÛË Î·È Ë Ì›ˆÛË ‰ÂÓ Â›¯·Ó ·ÎfiÌË ·Ó·Î·Ï˘Êı›. ∆· Â˘Ú‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘ Ô Mendel Ù· η٤ÁÚ·„ ÛÙË ıˆڛ· ÙÔ˘, ·Ú¯‹ Ù˘ ÂÈÎÚ¿ÙËÛ˘, Ô˘ Û‹ÌÂÚ· ÁÈ· ‰È‰·ÎÙÈÎÔ‡˜ Î·È ÌfiÓÔ ÏfiÁÔ˘˜ Û˘ÓÔ„›˙ÔÓÙ·È ÛÙÔ˘˜ ÙÚÂȘ ÈÔ Î¿Ùˆ ÓfiÌÔ˘˜ Ù˘ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·˜ Ô˘ ÚÔ˜
ÙÈÌ‹ ÙÔ˘ ʤÚÔ˘Ó ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘:
ñ ¡fiÌÔ˜ Ù˘ ÔÌÔÈÔÌÔÚÊ›·˜
ñ ¡fiÌÔ˜ ÙÔ˘ ‰È·¯ˆÚÈÛÌÔ‡
ñ ¡fiÌÔ˜ Ù˘ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜
¶Ò˜ fï˜ ÎÏËÚÔÓÔÌÔ‡ÓÙ·È ÔÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜;
°È· Ó· ··ÓÙ‹ÛÔ˘Ì ÛÙÔ ÈÔ ¿Óˆ ÂÚÒÙËÌ· ÎÚ›ÓÂÙ·È ÛÎfiÈÌÔ Ó· ·Ó·Î·Ï¤ÛÔ˘Ì ÛÙË ÌÓ‹ÌË Ì·˜ ̤ÚÔ˜ Ù˘ ÚÔ¸¿Ú¯Ô˘Û·˜ ÁÓÒÛ˘, Ô˘ ·ÔÎÙ‹ıËΠ·fi ÙË ÌÂϤÙË ÙˆÓ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓˆÓ ÎÂÊ·Ï·›ˆÓ ÙÔ˘ ‚È‚Ï›Ô˘ ·˘ÙÔ‡.
™˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ:
ñ √È ÊÔÚ›˜ ÙˆÓ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎÒÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ Â›Ó·È Ù· ÌfiÚÈ· ÙÔ˘ DNA
ÙˆÓ ¯ÚˆÌ·ÙÔۈ̿وÓ, Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È Û οı ·ÙÙ·ÚÔ ÙˆÓ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. ∆Ô Û‡ÓÔÏÔ ÙÔ˘ DNA ÙˆÓ ¯ÚˆÌ·ÙÔÛˆÌ¿ÙˆÓ ÂÓfi˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡, ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È ÁÔÓȉ›ˆÌ· ‹ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfi ˘ÏÈÎfi.
∂ÈÎ. 16.3 ¢ÔÌ‹ ¯ÚˆÌ·ÙÔÛÒÌ·ÙÔ˜
ñ
ñ
ñ
∫·Ù¿ Ì‹ÎÔ˜ ÙˆÓ ÌÔÚ›ˆÓ ÙÔ˘ DNA ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÔÈ ÎÏËÚÔÓÔÌÈΤ˜ ÌÔÓ¿‰Â˜, Ô˘ Ë Î·ıÂÌÈ¿ ηıÔÚ›˙ÂÈ Û˘Ó‹ıˆ˜ ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·
ÙÔ˘ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ Î·È ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È ÁÔÓ›‰ÈÔ.
∆· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÁÔÓ›‰È· ÚÔÁÚ·ÌÌ·Ù›˙Ô˘Ó Ù· ·ÙÙ·Ú· ÁÈ· Ó· ·Ú¿ÁÔ˘Ó ¤Ó˙˘Ì· ‹ ¿ÏϘ ÚˆÙ½Ó˜. √È ¯ËÌÈΤ˜ ·˘Ù¤˜ Ô˘Û›Â˜ Ì ÙË ÛÂÈÚ¿
ÙÔ˘˜ ÂϤÁ¯Ô˘Ó ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÙˆÓ ‰È·ÊfiÚˆÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ ÛÙÔ˘˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜.
∆Ô Î¿ı ÁÔÓ›‰ÈÔ ˆ˜ ÙÌ‹Ì· ÙÔ˘ DNA ·ÔÙÂÏÂ›Ù·È ·fi Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË
·ÏÏËÏÔ˘¯›· ÓÔ˘ÎÏÂÔÙȉ›ˆÓ ·fi Ù· ÔÔ›· ÙÔ DNA Â›Ó·È ‰ÔÌË̤ÓÔ.
163
341
16. °∂¡∂∆π∫∏
∂ÈÎ. 16.4 ∆Ì‹Ì· ÙÔ˘ DNA ÂÓfi˜
¯ÚˆÌ·ÙÔÛÒÌ·ÙÔ˜ Ô˘ ‰Â›¯ÓÂÈ ÙË
‰ÔÌ‹ ÂÓfi˜ ÁÔÓȉ›Ô˘
ñ
™Â οı ¯ÚˆÌ·Ùfiۈ̷ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÂηÙÔÓÙ¿‰Â˜ ‹ Î·È ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ÁÔÓ›‰È·.
ñ ∏ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ· Û˘Ó‰¤ÂÙ·È ·fiÏ˘Ù· Ì ÙÔÓ ·˘ÙÔ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi
ÙÔ˘ DNA ÙˆÓ ¯ÚˆÌ·ÙÔۈ̿وÓ, ÌÈ· ‰È·‰Èηۛ· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÈÛÙÒÓ ·ÓÙÈÁÚ¿ÊˆÓ ÙÔ˘ ÌÔÚ›Ô˘ ÙÔ˘ DNA ηÈ, ÂÔ̤ӈ˜, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·
ÈÛÙÒÓ ·ÓÙÈÁÚ¿ÊˆÓ Î·È ÙˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ.
ñ ∆· ¯ÚˆÌ·ÙÔÛÒÌ·Ù· οı ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ ÌÂÙ·‚È‚¿˙ÔÓÙ·È ·fi ÙËÓ ·ÙÚÈ΋ ÁÂÓÈ¿ ÛÙË ı˘Á·ÙÚÈ΋ Ì ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· Ù˘ ·Ó··Ú·ÁˆÁ‹˜ ηÈ
Ì·˙› Ì’ ·˘Ù¿ ÌÂÙ·‚È‚¿˙ÔÓÙ·È Î·È Ù· ÁÔÓ›‰È· Ô˘ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙÔ˘˜
ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎÔ‡˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜.
ñ ∫¿ı ˙ˆÓÙ·Ófi˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ ¤¯ÂÈ ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ·ÚÈıÌfi
¯ÚˆÌ·ÙÔÛˆÌ¿ÙˆÓ Ì ٷ ÁÔÓ›‰È· Ô˘ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙÔ Â›‰Ô˜ ÛÙÔ ÔÔ›Ô
·Ó‹ÎÂÈ.
ñ ∞ÏÔÂȉ‹ ·ÙÙ·Ú· Â›Ó·È Î‡ÙÙ·Ú· ÛÙ· ÔÔ›· ÙÔ ÁÔÓȉ›ˆÌ¿ ÙÔ˘˜
˘¿Ú¯ÂÈ Û’ ¤Ó· ÌfiÓÔ ·ÓÙ›ÁÚ·ÊÔ. ∞ÏÔÂȉ‹ ·ÙÙ·Ú· Â›Ó·È Ù· ÚÔηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú·, Ù· ·ÙÙ·Ú· ÔÏÏÒÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Î·È ÔÈ Á·Ì¤Ù˜ ÙˆÓ ‰ÈÏÔÂȉÒÓ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ.
ñ ¢ÈÏÔÂȉ‹ ·ÙÙ·Ú· Â›Ó·È Ù· ·ÙÙ·Ú· Ô˘ ÙÔ ÁÔÓȉ›ˆÌ¿ ÙÔ˘˜ ˘¿Ú¯ÂÈ Û ‰‡Ô ·ÓÙ›ÁÚ·Ê·. ¢ÈÏÔÂȉ‹ ·ÙÙ·Ú· Â›Ó·È Ù· ۈ̷ÙÈο ·ÙÙ·Ú· Î·È ÙÔ ˙˘ÁˆÙfi ÙˆÓ ·ÓÒÙÂÚˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. ™ÙÔÓ
˘Ú‹Ó· ÙˆÓ ‰ÈÏÔÂȉÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È Ù· ˙‡ÁË ÙˆÓ ÔÌÔÏfiÁˆÓ ¯ÚˆÌ·ÙÔۈ̿وÓ.
ñ ™ˆÌ·ÙÈο ·ÙÙ·Ú· Â›Ó·È fiÏ· Ù· ·ÙÙ·Ú· ÂÓfi˜ ‰ÈÏÔÂȉԇ˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ ÂÎÙfi˜ ÙˆÓ ÁÂÓÓËÙÈÎÒÓ ÙÔ˘ ΢ÙÙ¿ÚˆÓ (Á·ÌÂÙÒÓ).
ªÂ ‚¿ÛË Ù· ÈÔ ¿Óˆ, Ë ·¿ÓÙËÛË ÛÙÔ ·Ú¯ÈÎfi ÂÚÒÙËÌ·, Ò˜ ÎÏËÚÔÓÔÌÔ‡ÓÙ·È ÔÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ ›ӷÈ:
√È ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎÔ› ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ fiÏˆÓ ÙˆÓ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ÌÂÙ·‚È‚¿˙ÔÓÙ·È
·fi ÙË ÌÈ· ÁÂÓ¿ ÛÙËÓ ¿ÏÏË Ì ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· Ù˘ ·Ó··Ú·ÁˆÁ‹˜ ̤ۈ ÙÔ˘ ÁÂÓÂÙÈÎÔ‡ ÙÔ˘˜ ˘ÏÈÎÔ‡, ÙÔ˘ DNA, Ô˘ ·˘ÙÔ‰ÈÏ·ÛÈ¿˙ÂÙ·È ÁÈ·
ÙÔ ÛÎÔfi ·˘Ùfi.
∂ÈÎ. 16.5 ¶˘Ú‹Ó·˜ ·ÏÔÂȉԇ˜
΢ÙÙ¿ÚÔ˘ (n)
∂ÈÎ. 16.6 ¶˘Ú‹Ó·˜ ‰ÈÏÔÂȉԇ˜
΢ÙÙ·ÚÔ˘ (2n)
16.2 ∆O °∂¡∂∆π∫√ À§π∫√ ∆ø¡ √ƒ°∞¡π™ªø¡
∆Ô DNA ˆ˜ Ô ÊÔÚ¤·˜ ÙˆÓ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎÒÓ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎÒÓ ¤¯ÂÈ ÙȘ ÈÔ
οو ȉÈfiÙËÙ˜:
ñ ∂›Ó·È ÈηÓfi Ó· ·ÔıË·ÂÈ Îˆ‰ÈÎÔÔÈË̤ӷ ÌËӇ̷ٷ ÛÙÔ ÌfiÚÈfi
ÙÔ˘, Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó ÁÈ· ÙÔÓ ¤ÏÂÁ¯Ô ÙÔ˘ ÌÂÙ·‚ÔÏÈÛÌÔ‡ Î·È Ù˘ ·Ó¿Ù˘Í˘ ÙÔ˘ οı ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡.
ñ ªÔÚ› Ó· ·ÓÙÈÁÚ¿ÊÂÙ·È Î·Ù¿ ÙËÓ Î˘ÙÙ·ÚÈ΋ ‰È·›ÚÂÛË, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· fiÏ· Ù· Έ‰ÈÎÔÔÈË̤ӷ ÌËӇ̷ٷ Ó· ÌÂٷʤÚÔÓÙ·È ·fi ÙËÓ ·ÙÚÈ΋ ÛÙË ı˘Á·ÙÚÈ΋ ÁÂÓÈ¿.
ñ
›Ó·È ÛÙ·ıÂÚfi Î·È ¤ÙÛÈ ÌÂٷʤÚÔÓÙ·È fiÏ· Ù· Έ‰ÈÎÔÔÈË̤ӷ ÌËӇ̷ٷ Û ÔÏϤ˜ ‰È·‰Ô¯ÈΤ˜ ÁÂÓȤ˜.
ñ ªÔÚ› Ó· ˘ÔÛÙ› ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ (·ÏÏ·Á¤˜), Ì ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁËıÔ‡Ó Ó¤ÔÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ Ô˘ ÂÈÙÚ¤Ô˘Ó ÛÙÔ˘˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜ Ó·
342
164
1. µπ√§√°π∞
ÚÔÛ·ÚÌfi˙ÔÓÙ·È Î·Ï‡ÙÂÚ· ÛÙȘ ÌÂÙ·‚·ÏÏfiÌÂÓ˜ Û˘Óı‹Î˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜.
∫¿ı ÁÔÓ›‰ÈÔ Ô˘ ηıÔÚ›˙ÂÈ ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ηٷϷ̂¿ÓÂÈ ÌÈ· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ı¤ÛË ¿Óˆ ÛÙÔ ¯ÚˆÌ·Ùfiۈ̷, Ô˘ ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È ÁÔÓȉȷ΋ ı¤ÛË.
∂ÈÎ. 16.7 °ÔÓȉȷ΋ ı¤ÛË
√È ·ÏÔÂȉ›˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ› ·ÔÙÂÏÔ‡ÓÙ·È ·fi ·ÏÔÂȉ‹ ·ÙÙ·Ú· Ì’ ¤Ó·
ÌfiÓÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ ÁÈ· ÙÔÓ Î·ıÔÚÈÛÌfi ÂÓfi˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·. ∆Ô Î¿ı ÁÔÓ›‰ÈÔ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Û ÌÈ· ηıÔÚÈṲ̂ÓË ı¤ÛË, ¿Óˆ Û’ ¤Ó· Î·È ÌfiÓÔ ¯ÚˆÌ·Ùfiۈ̷. √È
ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ› ·˘ÙÔ› ·Ó··Ú¿ÁÔÓÙ·È Ì ÌÔÓÔÁÔÓ›·. °È’ ·˘Ùfi ÔÈ ·fiÁÔÓÔ›
ÙÔ˘˜ Â›Ó·È ·ÓÔÌÔÈfiÙ˘ÔÈ Ì ÙÔ ÌËÙÚÈÎfi ÔÚÁ·ÓÈÛÌfi, ÂÎÙfi˜ Î·È ·Ó ˘¿ÚÍÔ˘Ó ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ, Ô˘ Û˘Ì‚·›ÓÔ˘Ó ÛÔÚ·‰Èο Î·È Û¿ÓÈ·, ÔfiÙ ÚÔ·ÙÔ˘Ó ‰È·ÊÔÚ¤˜.
√È ‰ÈÏÔÂȉ›˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ› ·ÔÙÂÏÔ‡ÓÙ·È ·fi ‰ÈÏÔÂȉ‹ ·ÙÙ·Ú· Î·È Ô
οı ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÙÔ˘˜ ηıÔÚ›˙ÂÙ·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ·fi ‰‡Ô ÁÔÓ›‰È·. ∆· ÁÔÓ›‰È· ·˘Ù¿ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È Û Í¯ˆÚÈÛÙ¿ ¯ÚˆÌ·ÙÔÛÒÌ·Ù· Ô˘ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ˙‡ÁÔ˜ Î·È ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È ÔÌfiÏÔÁ· ¯ÚˆÌ·ÙÔÛÒÌ·Ù·.
∂ÈÎ. 16.8: ‡ÁÔ˜ ÔÌÔÏfiÁˆÓ
¯ÚˆÌ·ÙÔۈ̿وÓ
∂ÈÎ. 16.10 √ ηڢfiÙ˘Ô˜ Ù˘ Á˘Ó·›Î·˜
∂ÈÎ. 16.9 √ ηڢfiÙ˘Ô˜ ÙÔ˘ ¿Ó‰Ú·
165
343
16. °∂¡∂∆π∫∏
∆· ¯ÚˆÌ·ÙÔÛÒÌ·Ù· ÙÔ˘ οı ˙‡ÁÔ˘˜ ÔÌÔÏfiÁˆÓ ¯ÚˆÌ·ÙÔۈ̿وÓ
¤¯Ô˘Ó ›‰ÈÔ Ì¤ÁÂıÔ˜, ›‰ÈÔ Û¯‹Ì·, ›‰È· ı¤ÛË ÙÔ˘ ÎÂÓÙÚÔÌÂÚȉ›Ô˘ ÙÔ˘˜ ηÈ
ÂϤÁ¯Ô˘Ó ̤ۈ ÙˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ Ô˘ ʤÚÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ›‰ÈÔ˘˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜. ∂Í·›ÚÂÛË ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙ· ‰‡Ô Ê˘ÏÂÙÈο ¯ÚˆÌ·ÙÔÛÒÌ·Ù·, Ô˘ ÛÙÔ ¤Ó· ·fi Ù·
‰‡Ô ʇϷ Ù· ¯ÚˆÌ·ÙÔÛÒÌ·Ù· Â›Ó·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈο. ∆· ˘fiÏÔÈ· ¯ÚˆÌ·ÙÔÛÒÌ·Ù· ÂÓfi˜ ›‰Ô˘˜ Ô˘ ÛÙ· ‰‡Ô ʇϷ Â›Ó·È fiÌÔÈ· ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È ·˘ÙÔۈ̷ÙÈο. √È ÁÂÓÂÙÈÛÙ¤˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó Û˘¯Ó¿ ÙÔÓ fiÚÔ Î·Ú˘fiÙ˘Ô˜ Ô˘
Â›Ó·È Ë ·ÂÈÎfiÓÈÛË Î·Ù¿ ÛÂÈÚ¿ ÂÏ·ÙÙÔ˘Ì¤ÓÔ˘ ÌÂÁ¤ıÔ˘˜ ÙˆÓ ¯ÚˆÌ·ÙÔÛˆÌ¿ÙˆÓ ÂÓfi˜ ·ÙfiÌÔ˘, fiÔ˘ Ê·›ÓÂÙ·È Ô ·ÚÈıÌfi˜, ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜, ηıÒ˜ Î·È Ë
ı¤ÛË ÙˆÓ ÎÂÓÙÚÔÌÂÚȉ›ˆÓ ÙÔ˘˜.
¢‡Ô ÁÔÓ›‰È· Ô˘ ηٷϷ̂¿ÓÔ˘Ó ·ÓÙ›ÛÙÔȯ˜ ÁÔÓȉȷΤ˜ ı¤ÛÂȘ ¿Óˆ ÛÂ
¤Ó· ˙¢ÁÔ˜ ÔÌÔÏfiÁˆÓ ¯ÚˆÌ·ÙÔÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·È Î·ıÔÚ›˙Ô˘Ó ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·
ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊ· ÁÔÓ›‰È·. ∞˘Ù¿ ˆ˜ ÙÌ‹Ì·Ù· ÙÔ˘ DNA (·ÏÏËÏÔ˘¯›Â˜ ÓÔ˘ÎÏÂÔÙȉ›ˆÓ), ÌÔÚ› Ó· ¤¯Ô˘Ó ·ÓÔÌÔÈfiÙ˘Ë ÛÙÂÚÂÔ¯ËÌÈ΋
‰ÔÌ‹ ÔfiÙ ¤¯Ô˘Ó fiÌÔÈ· ‰Ú¿ÛË, ‹ Ó· ¤¯Ô˘Ó ÂÏ·ÊÚ¿ ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ ‰ÔÌ‹
ηÈ, ÂÔ̤ӈ˜, ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË.
∂ÈÎ. 16.11 ¢‡Ô ÙÌ‹Ì·Ù· ÔÌÔÏfiÁˆÓ
¯ÚˆÌ·ÙÔÛˆÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ‰Â›¯ÓÔ˘Ó ÙË
‰ÔÌÈ΋ ‰È·ÊÔÚ¿ Ô˘ ˘¿Ú¯ÂÈ
ÌÂٷ͇ ‰‡Ô ·ÏÏËÏfiÌÔÚʈÓ
ÁÔÓȉ›ˆÓ
∂Âȉ‹ ÔÈ ‰ÈÏÔÂȉ›˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ› ·Ó··Ú¿ÁÔÓÙ·È Î˘Ú›ˆ˜ Ì ·ÌÊÈÁÔÓ›·,
ÙÔ Î¿ı ˙‡ÁÔ˜ ÙˆÓ ÔÌÔÏfiÁˆÓ ¯ÚˆÌ·ÙÔÛˆÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘˜ ·ÔÙÂÏÂ›Ù·È ·fi
¯ÚˆÌ·ÙÔÛÒÌ·Ù· ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋˜ ÚÔ¤Ï¢Û˘, ÌÈ· Î·È ÎÏËÚÔÓÔÌÔ‡Ó ÙÔ ¤Ó·
¯ÚˆÌ·Ùfiۈ̷ ·fi ÙÔ ·ÚÛÂÓÈÎfi ¿ÙÔÌÔ Î·È ÙÔ ¿ÏÏÔ ·fi ÙÔ ıËÏ˘Îfi ¿ÙÔÌÔ. ∂›Ó·È, ÂÔ̤ӈ˜, ·˘ÙÔÓfiËÙÔ fiÙÈ ÛÙÔ˘˜ ‰ÈÏÔÂȉ›˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜ Ô˘
·Ó··Ú¿ÁÔÓÙ·È Ì ·ÌÊÈÁÔÓ›·, Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÂ›Ù·È ·Ó¿ÌÂÈÍË ÙÔ˘ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡ Î·È ÁÈ’ ·˘Ùfi ÚÔ·ÙÂÈ ÔÈÎÈÏÔÌÔÚÊ›· ÛÙÔ˘˜ ·ÔÁfiÓÔ˘˜.
∂ÈÎ. 16.12 √ÌfiÏÔÁ·
¯ÚˆÌ·ÙÔÛÒÌ·Ù· Î·È Èı·ÓÔ›
Û˘Ó‰˘·ÛÌÔ› ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌÔÚʈÓ
ÁÔÓȉ›ˆÓ
344
166
1. µπ√§√°π∞
ŒÓ· ¿ÙÔÌÔ Ì fiÌÔÈ· ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊ· ÁÔÓ›‰È· ÁÈ· ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È ÔÌfi˙˘ÁÔ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ·˘Ùfi. ∆· ‰‡Ô ÁÔÓ›‰È¿
ÙÔ˘ ¤¯Ô˘Ó ·ÓÔÌÔÈfiÙ˘Ë ‰Ú¿ÛË Î·È ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·.
ŒÓ· ¿ÙÔÌÔ Ì ·ÓfiÌÔÈ· ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊ· ÁÔÓ›‰È· ÁÈ· ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È ÂÙÂÚfi˙˘ÁÔ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ·˘Ùfi. ∆· ‰‡Ô ÁÔÓ›‰È¿ ÙÔ˘ ¤¯Ô˘Ó
‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË Î·È ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÔÈΛÏÂÈ. À¿Ú¯Ô˘Ó ÂÚÈÙÒÛÂȘ
Ô˘ Ë ‰Ú¿ÛË ÙÔ˘ ÂÓfi˜ ·ÏÏËÏÔÌfiÚÊÔ˘ ÁÔÓȉ›Ô˘ ηχÙÂÈ ÙË ‰Ú¿ÛË ÙÔ˘
¿ÏÏÔ˘, ÔfiÙ ·˘Ùfi Ô˘ ηχÙÂÈ ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È ÂÈÎÚ·Ù¤˜ Î·È ·˘Ùfi Ô˘ Ë
‰Ú¿ÛË ÙÔ˘ ηχÙÂÙ·È ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ.
∆Ô ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÁÔÓ›‰ÈÔ Û˘Ì‚ÔÏ›˙ÂÙ·È Ì ÎÂÊ·Ï·›Ô ÁÚ¿ÌÌ· (ÙÔ ·Ú¯ÈÎfi Û˘Ó‹ıˆ˜ ÁÚ¿ÌÌ· ÙÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ô˘ ηıÔÚ›˙ÂÈ) Î·È ÙÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ Ì ÙÔ
·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ô ÌÈÎÚfi. ∞Ó ¤Ó· ¿ÙÔÌÔ Â›Ó·È ÔÌfi˙˘ÁÔ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÁÔÓ›‰ÈÔ ÁÈ· ÙÔÓ Î·ıÔÚÈÛÌfi ÂÓfi˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, Û˘Ì‚ÔÏ›˙ÂÙ·È Ì ‰‡Ô ÎÂÊ·Ï·›·
fiÌÔÈ· ÁÚ¿ÌÌ·Ù·, fiˆ˜, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, RR ÁÈ· ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ï›· Û¤ÚÌ·Ù· ÙÔ˘ ÌÈ˙ÂÏÈÔ‡. ∞Ó Â›Ó·È ÔÌfi˙˘ÁÔ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ,
ÁÈ· ÙÔÓ Î·ıÔÚÈÛÌfi ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, Û˘Ì‚ÔÏ›˙ÂÙ·È Ì ٷ ‰‡Ô ·ÓÙ›ÛÙÔȯ· ÌÈÎÚ¿ ÁÚ¿ÌÌ·Ù·, fiˆ˜, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, rr ÁÈ· Ù· Ú˘ÙȉˆÌ¤Ó·
Û¤ÚÌ·Ù· ÙÔ˘ ÌÈ˙ÂÏÈÔ‡. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË Ô˘ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ Â›Ó·È ÂÙÂÚfi˙˘ÁÔ
ˆ˜ ÚÔ˜ ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, ÙfiÙ ÙÔ ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÁÔÓ›‰ÈÔ Û˘Ì‚ÔÏ›˙ÂÙ·È Ì ÎÂÊ·Ï·›Ô ÁÚ¿ÌÌ· Î·È ÙÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ Ì ÙÔ ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ô ÌÈÎÚfi, fiˆ˜, ÁÈ·
·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Rr ÁÈ· ¤Ó· ÂÙÂÚfi˙˘ÁÔ Ê˘Ùfi Ì Ï›· Û¤ÚÌ·Ù·.
∏ Â͈ÙÂÚÈ΋ ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÂÓfi˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ ‰ÂÓ ·ÔηχÙÂÈ ¿ÓÙÔÙ ÙË Ê‡ÛË ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ Ô˘ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ ÙÔ˘.
∆· Ê˘Ù¿ RR Î·È Rr ¤¯Ô˘Ó Î·È Ù· ‰‡Ô Ï›· Û¤ÚÌ·Ù· Ì ÙË ‰È·ÊÔÚ¿ fiÙÈ ÙÔ
ÚÒÙÔ Â›Ó·È ÔÌfi˙˘ÁÔ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÏÂ›Ô Û¤ÚÌ·, ÂÓÒ ÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ Â›Ó·È ÂÙÂÚfi˙˘ÁÔ. °È’ ·˘Ùfi Â‰Ò Ú¤ÂÈ Ó· ÂÈÛ·¯ıÔ‡Ó ‰‡Ô Ó¤ÔÈ fiÚÔÈ, Ô˘
·ÔÙÚ¤Ô˘Ó ÙËÓ ÔÔÈ·‰‹ÔÙ ۇÁ¯˘ÛË, Ô ÁÔÓfiÙ˘Ô˜ Î·È Ô Ê·ÈÓfiÙ˘Ô˜.
∂ÈÎ. 16.13 °ÔÓfiÙ˘Ô˜ ηÈ
Ê·ÈÓfiÙ˘Ô˜ ÂÓfi˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·
°ÔÓfiÙ˘Ô˜ Â›Ó·È ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ ÂÓfi˜ ·ÙfiÌÔ˘ Ô˘ ÂϤÁ¯Ô˘Ó
fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ ÙÔ˘, Î·È ·˘ÙÔ‡˜ Ô˘ ÂΉËÏÒÓÔÓÙ·È Î·È ·˘ÙÔ‡˜
Ô˘ ‰ÂÓ ÂΉËÏÒÓÔÓÙ·È. ™ÙÔ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Ù· RR Î·È Rr ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙÔ ÁÔÓÔÙ˘ÈÎfi ˘fi‚·ıÚÔ ÁÈ· ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÌÔÚÊ‹ Û¤ÚÌ·ÙÔ˜ ÁÈ·
Ù· ‰‡Ô Ê˘Ù¿ Ì Ï›· Û¤ÚÌ·Ù·.
º·ÈÓfiÙ˘Ô˜ Â›Ó·È ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ Ô˘ ÂΉËÏÒÓÔÓÙ·È ÛÙÔ
¿ÙÔÌÔ. ™ÙÔ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Ô ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÏÂ›Ô Û¤ÚÌ· ·ÔÙÂÏ› ÙÔ Ê·ÈÓÔÙ˘ÈÎfi ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Î·È ÛÙ· ‰‡Ô Ê˘Ù¿, ·ÚfiÏÔÓ fiÙÈ ÁÔÓÔÙ˘Èο ‰È·Ê¤ÚÔ˘Ó (RR Î·È Rr).
™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ı· ÌÂÏÂÙ‹ÛÔ˘Ì ‰È¿ÊÔÚ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·˜.
167
345
16. °∂¡∂∆π∫∏
16.3 ª√¡√ µƒπ¢π™ª√™
ªÔÓÔ¸‚ÚȉÈÛÌfi˜ Â›Ó·È Ë ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÌÂٷ͇ ‰‡Ô ·ÙfïÓ, ηٿ ÙËÓ
ÔÔ›· ÌÂÏÂÙ¿Ù·È Ô ÙÚfiÔ˜ ÎÏËÚÔÓfiÌËÛ˘ ÂÓfi˜ ÌfiÓÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ô˘ ÂϤÁ¯ÂÙ·È ·fi ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊ· ÁÔÓ›‰È· ÌÈ·˜ ÌfiÓÔ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ı¤Û˘.
¶ÚÈÓ ÌÂÏÂÙ‹ÛÔ˘Ì ÙȘ ‰È¿ÊÔÚ˜ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ Î·È ÙÔ˘˜ ÓfiÌÔ˘˜ Ô˘ ‰È¤Ô˘Ó ÙÔ ÌÔÓÔ¸‚ÚȉÈÛÌfi Â›Ó·È ÂȂ‚ÏË̤ÓÔ Ó· ÂÍÂÙ¿ÛÔ˘Ì ‰È·ÁÚ·ÌÌ·ÙÈο ÙÔ ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ Ô˘ Á›ÓÂÙ·È Î·Ù¿ ÙË Ì›ˆÛË Û’ ¤Ó· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÂÈÎÚ·ÙÔ‡˜ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·˜.
ÈÎÚ·Ù‹˜ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·
∞Ó ¤Ó· „ËÏfi Ê˘Ùfi Â›Ó·È ÔÌfi˙˘ÁÔ ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ‡„Ô˜,
·˘Ùfi ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ Ô ÁÔÓfiÙ˘fi˜ ÙÔ˘ Â›Ó·È ææ, fiÔ˘ æ ÙÔ ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÁÔÓ›‰ÈÔ. ŒÙÛÈ, ·fi ÙË Ì›ˆÛË Ô˘ Á›ÓÂÙ·È Û ‰ÈÏÔÂȉ‹ ·ÙÙ·Ú· ÙÔ˘ Ê˘ÙÔ‡
·˘ÙÔ‡, ı· ·Ú·¯ıÔ‡Ó Á·Ì¤Ù˜ (Á˘ÚÂfiÎÔÎÎÔÈ, ˆ¿ÚÈ·) Ô˘ ı· ʤÚÔ˘Ó fiÏÔÈ
ÙÔ ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÁÔÓ›‰ÈÔ æ.
∂ÈÎ. 16.14 ¢È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ
·ÏÏËÏfiÌÔÚÊˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ ηٿ ÙË
Ì›ˆÛË Î˘ÙÙ¿ÚÔ˘ ÔÌfi˙˘ÁÔ˘
·ÙfiÌÔ˘ ÁÈ· Ù· ÂÈÎÚ·Ù‹ ÁÔÓ›‰È·
∞Ó ¤Ó· „ËÏfi Ê˘Ùfi Â›Ó·È ÂÙÂÚfi˙˘ÁÔ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ‡„Ô˜, ·˘Ùfi ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ Ô ÁÔÓfiÙ˘fi˜ ÙÔ˘ Â›Ó·È æ„, fiÔ˘ æ ÙÔ ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÁÔÓ›‰ÈÔ Î·È
„ ÙÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ. ∞fi ÙË Ì›ˆÛË ÂÓfi˜ ΢ÙÙ¿ÚÔ˘ ÙÔ˘ Ê˘ÙÔ‡ ·˘ÙÔ‡ ı·
·Ú·¯ıÔ‡Ó Á·Ì¤Ù˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÔÈ ÌÈÛÔ› ı· ʤÚÔ˘Ó ÙÔ ÂÈÎÚ·Ù¤˜
ÁÔÓ›‰ÈÔ æ Î·È ÔÈ ¿ÏÏÔÈ ÌÈÛÔ› ÙÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ „.
∂›Ó·È Ê·ÓÂÚfi ·fi ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ 16.14 Î·È 16.15 ˆ˜, fiÙ·Ó Î·Ù¿ ÙË Ì›ˆÛË
·Ú¿ÁÔÓÙ·È Á·Ì¤Ù˜, Á›ÓÂÙ·È ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ÔÌÔÏfiÁˆÓ ¯ÚˆÌ·ÙÔÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·È Û˘ÓÂÒ˜ ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ Î·È ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ Ô˘
ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜.
346
168
1. µπ√§√°π∞
∂ÈÎ. 16.15 ¢È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ
·ÏÏËÏfiÌÔÚÊˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ ηٿ ÙË
Ì›ˆÛË Î˘ÙÙ¿ÚÔ˘ ÂÙÂÚfi˙˘ÁÔ˘
·ÙfiÌÔ˘
ñ ¡fiÌÔ˜ Ù˘ ÔÌÔÈÔÌÔÚÊ›·˜ (1Ô˜ ÓfiÌÔ˜ ÙÔ˘ Mendel)
¢È·ÛÙ·˘ÚÒÓÔÓÙ·È ‰‡Ô ÔÌfi˙˘Á· Ê˘Ù¿ ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ˘ Ô˘ ‰È·Ê¤ÚÔ˘Ó ˆ˜
ÚÔ˜ ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ‡„Ô˜ Ê˘ÙÔ‡. ™˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ:
√Ìfi˙˘ÁÔ ÎÔÓÙfi Ê˘Ùfi
√Ìfi˙˘ÁÔ „ËÏfi Ê˘Ùfi
¶·ÙÚÈ΋
ÁÂÓ¿
ææ
ƒ
°·Ì¤Ù˜
Ã
æ
„„
„
£˘Á·ÙÚÈ΋ ÁÂÓ¿
F1
æ„
ŸÏ· Ù· Ê˘Ù¿ Â›Ó·È „ËÏ¿
(ÔÌÔÈfiÌÔÚÊ· ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ô˘ ÂÍÂÙ¿˙ÂÙ·È)
169
∂ÈÎ. 16.16 ∫ÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ· ÙÔ˘
¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ‡„Ô˜ ÙÔ˘
ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ˘ ÛÙ· Ê˘Ù¿ Ù˘
ÚÒÙ˘ ı˘Á·ÙÚÈ΋˜ ÁÂÓ¿˜ F1
347
16. °∂¡∂∆π∫∏
∞fi ÙË ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ·Ú·ÙËÚԇ̠fiÙÈ fiÏ· Ù· ¿ÙÔÌ· Ù˘ ÚÒÙ˘ ı˘Á·ÙÚÈ΋˜ ÁÂÓ¿˜ F1 ¤¯Ô˘Ó ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÙÔ˘ ÂÓfi˜ ÁÔÓÈÔ‡, ·ÊÔ‡ fiÏ· ›ӷÈ
Ê·ÈÓÔÙ˘Èο „ËÏ¿ (ÔÌÔÈfiÌÔÚÊ· ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ô˘ ÂÍÂÙ¿˙ÂÙ·È).
°ÔÓÔÙ˘Èο fï˜ ‰È·Ê¤ÚÔ˘Ó (ÂÙÂÚfi˙˘Á· ¿ÙÔÌ·), ·ÊÔ‡ ‹Ú·Ó ÙÔ ¤Ó· ÁÔÓ›‰ÈÔ (æ) Ô˘ Â›Ó·È ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ·fi ÙÔÓ ¤Ó· ÁÔÓÈfi Î·È ÙÔ ¿ÏÏÔ („) Ô˘ Â›Ó·È ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ ·fi ÙÔÓ ¿ÏÏÔ ÁÔÓÈfi.
∏ ÈÔ ¿Óˆ ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ıˆÚÂ›Ù·È ˆ˜ ÂÈÎÚ·Ù‹˜ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·,
·ÊÔ‡ ÙÔ ¤Ó· ÁÔÓ›‰ÈÔ Ô˘ ηıÔÚ›˙ÂÈ ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÙÔ˘ Ê˘ÙÔ‡ ÂÈÎÚ·Ù›
ÙÔ˘ ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊÔ‡ ÙÔ˘.
√ Mendel ‹Ú ٷ ›‰È· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Î·È ·fi ¿ÏϘ ·ÚfiÌÔȘ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÓÔÓÙ·˜ ÔÌfi˙˘Á· Ê˘Ù¿ Ô˘ ›¯·Ó ÈÒ‰Ë ¿ÓıË Ì ÔÌfi˙˘Á· Ê˘Ù¿ Ô˘ ›¯·Ó ÏÂ˘Î¿ ¿ÓıË, ·Ú·Ù‹ÚËÛ fiÙÈ fiÏ· Ù·
Ê˘Ù¿ Ù˘ ÚÒÙ˘ ı˘Á·ÙÚÈ΋˜ ÁÂÓ¿˜ ‹Ù·Ó ÔÌÔÈfiÌÔÚÊ·, ·ÊÔ‡ ¤ÊÂÚ·Ó ÈÒ‰Ë ¿ÓıË. ŒÙÛÈ, ÔÓfiÌ·Û ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÙÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ Ô˘ ηıÔÚ›˙ÂÈ ÙÔ È҉˜
¯ÚÒÌ· ÛÙÔ ¿ÓıÔ˜ Î·È ÙÔ ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊfi ÙÔ˘ Ô˘ ηıÔÚ›˙ÂÈ ÙÔ Ï¢Îfi ¯ÚÒÌ· ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ.
∞fi ÙȘ ÈÔ ¿Óˆ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ ÂÍ¿ÁÂÙ·È ÙÔ Û˘Ì¤Ú·ÛÌ· fiÙÈ ·fi ÙË ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ‰‡Ô ÔÌfi˙˘ÁˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Ô˘ ‰È·Ê¤ÚÔ˘Ó Û’ ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÚÔ·ÙÔ˘Ó ÛÙËÓ ÚÒÙË ı˘Á·ÙÚÈ΋ ÁÂÓ¿, ÂÙÂÚfi˙˘Á· ¿ÙÔÌ· Ô˘ Â›Ó·È fiÏ·
ÔÌÔÈfiÌÔÚÊ· ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜. ∏ ‰È·Ù‡ˆÛË ·˘Ù‹ ·ÔÙÂÏ› ÙÔÓ ÚÒÙÔ ÓfiÌÔ
ÙÔ˘ Mendel (ÓfiÌÔ˜ Ù˘ ÔÌÔÈÔÌÔÚÊ›·˜).
ñ ¡fiÌÔ˜ ÙÔ˘ ‰È·¯ˆÚÈÛÌÔ‡ (2Ô˜ ÓfiÌÔ˜ ÙÔ˘ Mendel)
√ Mendel Û˘Ó¯›˙ÔÓÙ·˜ Ù· ÂÈÚ¿Ì·Ù¿ ÙÔ˘ ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛ ٷ Ê˘Ù¿ Ù˘ ÚÒÙ˘ ı˘Á·ÙÚÈ΋˜ ÁÂÓ¿˜ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜. ŒÙÛÈ, ·Ó Ù· Ê˘Ù¿ Ù˘ ÚÒÙ˘ ı˘Á·ÙÚÈ΋˜ ÁÂÓ¿˜ Ù˘ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓ˘ ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛ˘ ‰È·ÛÙ·˘ÚˆıÔ‡Ó ÌÂٷ͇
ÙÔ˘˜, ı· ¤¯Ô˘Ì ٷ ÂÍ‹˜ ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù·:
∂ÈÎ. 16.17 ∫ÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ· ÙÔ˘
¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ‡„Ô˜ ÙÔ˘
ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ˘ ÛÙ· Ê˘Ù¿ Ù˘
‰Â‡ÙÂÚ˘ ı˘Á·ÙÚÈ΋˜ ÁÂÓ¿˜ F2.
¶·Ú·ÙËÚÂ›Ù·È ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ
¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ Ô˘ ›¯·Ó ·Ó·ÌÂȯı›
ÛÙËÓ F1
¶·Ú·ÙËÚԇ̠fiÙÈ ·fi ÙË ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÚÔ·ÙÔ˘Ó Ê˘Ù¿ Ì ÁÔÓfiÙ˘Ô˘˜
ææ, æ„ Î·È „„.
348
170
1. µπ√§√°π∞
ŒÓ· Ê˘Ùfi ææ ÚÔ·ÙÂÈ, fiÙ·Ó ¤Ó·˜ Á·Ì¤Ù˘ (Á˘ÚÂfiÎÔÎÎÔ˜) Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔ ÂÈÎÚ·Ùo‡Ó ÁÔÓ›‰ÈÔ æ ÁÔÓÈÌÔÔÈ‹ÛÂÈ ¤Ó· Á·Ì¤ÙË (ˆ¿ÚÈÔ) Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ Â›Û˘ ÙÔ ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÁÔÓ›‰ÈÔ æ.
ŒÓ· Ê˘Ùfi æ„ ÚÔ·ÙÂÈ, fiÙ·Ó ¤Ó·˜ Á·Ì¤Ù˘ Ì ÙÔ ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÁÔÓ›‰ÈÔ æ
ÁÔÓÈÌÔÔÈ‹ÛÂÈ ¤Ó· Á·Ì¤ÙË Ì ÙÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ „ Î·È ¤Ó· „„ Ê˘Ùfi ÚÔ·ÙÂÈ ·fi ÙË ÁÔÓÈÌÔÔ›ËÛË ÂÓfi˜ Á·Ì¤ÙË ·fi ¤Ó· ¿ÏÏÔ Á·Ì¤ÙË Ô˘
ʤÚÔ˘Ó Î·È ÔÈ ‰‡Ô ÙÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ „. À¿Ú¯Ô˘Ó, ÂÔ̤ӈ˜, Ù¤ÛÛÂÚȘ ‰˘Ó·ÙÔ› Û˘Ó‰˘·ÛÌÔ› Á·ÌÂÙÒÓ Î·Ù¿ ÙË ÁÔÓÈÌÔÔ›ËÛË ·fi ÙÔ˘˜
ÔÔ›Ô˘˜ ÔÈ ‰‡Ô ·Ú¿ÁÔ˘Ó ÂÙÂÚfi˙˘Á· „ËÏ¿ Ê˘Ù¿ æ„ , ¤Ó·˜ ·Ú¿ÁÂÈ ÔÌfi˙˘Á· „ËÏ¿ Ê˘Ù¿ Î·È Ô Ù¤Ù·ÚÙÔ˜ ÔÌfi˙˘Á· ÎÔÓÙ¿ Ê˘Ù¿.
ÁÔÓÔÙ˘È΋ ·Ó·ÏÔÁ›· ÙˆÓ Ê˘ÙÒÓ Ù˘ F2 Â›Ó·È 1 : 2 : 1 (1 ÔÌfi˙˘ÁÔ ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÚÔ˜ 2 ÂÙÂÚfi˙˘Á· ÚÔ˜ 1 ÔÌfi˙˘ÁÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ).
∏ ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ë Ê·ÈÓÔÙ˘È΋ ·Ó·ÏÔÁ›· Â›Ó·È 3 : 1 (3 „ËÏ¿ Ê˘Ù¿ ÚÔ˜ 1 ÎÔÓÙfi Ê˘Ùfi).
°È· Ó· ÂÍ·¯ıÔ‡Ó ÔÈ ÈÔ ¿Óˆ ·Ó·ÏÔÁ›Â˜ Ú¤ÂÈ Ó· ˘¿Ú¯ÂÈ ¿ÓÙÔÙ ¤Ó·˜
ÌÂÁ¿ÏÔ˜ ·ÚÈıÌfi˜ ·ÔÁfiÓˆÓ ÛÙË ‰Â‡ÙÂÚË ı˘Á·ÙÚÈ΋ ÁÂÓ¿ F2, ÒÛÙ ӷ Â›Ó·È ‰˘Ó·Ù‹ Ë ÛÙ·ÙÈÛÙÈ΋ ·Ó¿Ï˘ÛË ÙˆÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ. °È’ ·˘Ùfi Î·È Ô
Mendel ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ ÛÙ· ÂÈÚ¿Ì·Ù¿ ÙÔ˘ ÙÔ ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ, Ê˘Ùfi Ô˘
ÌÔÚ› Ó· ‰ÒÛÂÈ ¿Ú· ÔÏÏÔ‡˜ ·ÔÁfiÓÔ˘˜ Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· Û ۯÂÙÈο ÌÈÎÚfi
¯ÚÔÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ·.
√ Mendel ‹Ú ٷ ›‰È· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÌÂÏÂÙÒÓÙ·˜ Î·È ¿ÏÏÔ˘˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ ÙÔ˘ ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ˘. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÓÔÓÙ·˜ ÂÙÂÚfi˙˘Á· ˆ˜
ÚÔ˜ ÙÔ ¯ÚÒÌ· ÙÔ˘ ¿ÓıÔ˘˜ ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏ·, ‰È·›ÛÙˆÛ fiÙÈ ÔÈ ÁÔÓÔÙ˘ÈΤ˜
Î·È Ê·ÈÓÔÙ˘ÈΤ˜ ·Ó·ÏÔÁ›Â˜ Ô˘ ÚԤ΢„·Ó ÛÙ· Ê˘Ù¿ Ù˘ ‰Â‡ÙÂÚ˘ ı˘Á·ÙÚÈ΋˜ ÁÂÓ¿˜ ‹Ù·Ó ›‰È˜, fiˆ˜ Î·È ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ÙÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·
‡„Ô˜.
ªÂ ‚¿ÛË Ù· ÈÔ ¿Óˆ ÂÍ¿ÁÂÙ·È ÙÔ Û˘Ì¤Ú·ÛÌ· fiÙÈ ·fi ÙË ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË
·ÙfiÌˆÓ Ù˘ ÚÒÙ˘ ı˘Á·ÙÚÈ΋˜ ÁÂÓ¿˜ F1, ÂÙÂÚfi˙˘ÁˆÓ ˆ˜ ÚÔ˜ ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, ÚÔ·ÙÔ˘Ó ÛÙË ‰Â‡ÙÂÚË ı˘Á·ÙÚÈ΋ ÁÂÓÈ¿ F2, ¿ÙÔÌ· Ì ÂÌÊ·Ó‹ ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi ÙˆÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ Ô˘ ›¯·Ó «·Ó·ÌÂȯı›» ÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜.
‰È·Ù‡ˆÛË ·˘Ù‹ ·ÔÙÂÏ› ÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ ÓfiÌÔ ÙÔ˘ Mendel (ÓfiÌÔ˜ ÙÔ˘
‰È·¯ˆÚÈÛÌÔ‡).
¢È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÂϤÁ¯Ô˘
À¿Ú¯Ô˘Ó ÂÚÈÙÒÛÂȘ Ô˘ Ú¤ÂÈ Ó· ÂÍ·ÎÚÈ‚ˆı› Ô ÁÔÓfiÙ˘Ô˜ ÂÓfi˜
·ÙfiÌÔ˘, ·Ó ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ Â›Ó·È ÔÌfi˙˘ÁÔ ‹ ÂÙÂÚfi˙˘ÁÔ ˆ˜ ÚÔ˜ ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÂÍ·ÎÚÈ‚ˆı› ·Ó ¤Ó· ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ Ì ÈÒ‰Ë ¿ÓıË Â›Ó·È ÔÌfi˙˘ÁÔ ‹ ÂÙÂÚfi˙˘ÁÔ, ¤¯ÂÈ ‰ËÏ·‰‹ ÁÔÓfiÙ˘Ô
ªª ‹ ªÌ, ·˘Ùfi ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÓÂÙ·È Ì ¤Ó· ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ Ì ÏÂ˘Î¿ ¿ÓıË Ô˘
ÔˆÛ‰‹ÔÙÂ Â›Ó·È ÔÌfi˙˘ÁÔ ÌÌ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ Ô˘ ηıÔÚ›˙ÂÈ ÙÔ Ï¢Îfi ¯ÚÒÌ· ÙÔ˘ ¿ÓıÔ˘˜.
171
349
16. °∂¡∂∆π∫∏
∂ÈÎ. 16.18 ¢È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÂϤÁ¯Ô˘
∞Ó ·fi ÙËÓ ÈÔ ¿Óˆ ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË Ô˘ ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÂϤÁ¯Ô˘ fiÏÔÈ ÔÈ ·fiÁÔÓÔÈ ¤¯Ô˘Ó ÈÒ‰Ë ¿ÓıË, ·˘Ùfi ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ Ô ˘fi ÂÍ·ÎÚ›‚ˆÛË ÁÔÓfiÙ˘Ô˜ ÙÔ˘ ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ˘ Â›Ó·È ªª, Â›Ó·È ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ ¿ÙÔÌÔ
ÔÌfi˙˘ÁÔ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÁÔÓ›‰ÈÔ. ∞Ó fï˜ ÔÈ ÌÈÛÔ› ·fiÁÔÓÔÈ ¤¯Ô˘Ó
ÈÒ‰Ë ¿ÓıË Î·È ÔÈ ¿ÏÏÔÈ ÌÈÛÔ› ÏÂ˘Î¿, ÙfiÙÂ Ô ˙ËÙÔ‡ÌÂÓÔ˜ ÁÔÓfiÙ˘Ô˜ ÙÔ˘ ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ˘ Â›Ó·È ªÌ, ‰ËÏ·‰‹ ÂÙÂÚfi˙˘ÁÔ ¿ÙÔÌÔ.
16.4 ¢π µƒπ¢π™ª√™
√ ‰È¸‚ÚȉÈÛÌfi˜ Â›Ó·È Ë ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÌÂٷ͇ ‰‡Ô ·ÙfiÌˆÓ Î·Ù¿ ÙËÓ ÔÔ›·
ÌÂÏÂÙ¿Ù·È Ô ÙÚfiÔ˜ ÎÏËÚÔÓfiÌËÛ˘ ‰‡Ô ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ Ô˘ ÂϤÁ¯ÔÓÙ·È ·fi
·ÏÏËÏfiÌÔÚÊ· ÁÔÓ›‰È· ‰‡Ô ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ı¤ÛˆÓ.
£· ÂÍÂÙ¿ÛÔ˘Ì ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË Ô˘ ÔÈ ‰‡Ô ÁÂÓÂÙÈΤ˜ ı¤ÛÂȘ ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ ‰Â ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÛÙÔ ›‰ÈÔ ˙‡ÁÔ˜ ÔÌÔÏfiÁˆÓ ¯ÚˆÌ·ÙÔۈ̿وÓ, Ù· ÁÔÓ›‰È· ‰ËÏ·‰‹ ‰ÂÓ Â›Ó·È Û˘Ó‰Â‰Â̤ӷ, ‰ÈfiÙÈ ÙfiÙÂ Î·È ÌfiÓÔÓ
ÙfiÙ ÈÛ¯‡ÂÈ Ô ÙÚ›ÙÔ˜ ÓfiÌÔ˜ ÙÔ˘ Mendel. ∞˜ ÂÍÂÙ¿ÛÔ˘Ì fï˜ ÚÒÙ· ÙÔ
‰È·¯ˆÚÈÛÌfi ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ Ô˘ Á›ÓÂÙ·È Î·Ù¿ ÙË Ì›ˆÛË
ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ÙÔ˘ ‰È¸‚ÚȉÈÛÌÔ‡.
350
172