BIOBRANDSTOF
Profielwerkstuk
Maart 2023
Door: Miguel Kuiper
Klas: 10M
Profiel: natuur
Waarom is biobrandstof beter dan fossiele brandstof?
1
2
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ....................................................................................................................................... 3
Inleiding................................................................................................................................................... 4
Hoofdstukken.......................................................................................................................................... 5
Wat is biobrandstof? .......................................................................................................................... 5
Soorten biobrandstof ..................................................................................................................... 5
Drie generaties ................................................................................................................................ 6
Wat zijn fossiele brandstoffen? ......................................................................................................... 7
Hoe ontstond aardolie? .................................................................................................................. 8
Effect op het milieu............................................................................................................................. 8
Hoe wordt Biobrandstof gemaakt? .................................................................................................. 10
Fermentatie................................................................................................................................... 10
Pyrolyse ......................................................................................................................................... 10
Uit vetten ...................................................................................................................................... 10
Biogas ............................................................................................................................................ 11
Wat zijn de prijzen? .......................................................................................................................... 11
Biobrandstof in de luchtvaart .......................................................................................................... 12
Geschiedenis ..................................................................................................................................... 13
Biobrandstof in Brazilië ................................................................................................................ 13
Interview ............................................................................................................................................... 14
Conclusies.............................................................................................................................................. 15
Evaluatie formulier ............................................................................................................................... 16
Bronvermelding .................................................................................................................................... 18
Online bronnen: ................................................................................................................................ 18
Papieren bronnen: ............................................................................................................................ 18
Logboek ................................................................................................................................................. 19
3
Inleiding
Ik ga mijn profiel werkstuk doen over Biobrandstoffen. Ik focus me dan wat meer op vloeibaar
biobrandstof. In dit profielwerkstuk (PWS) ga je lezen over hoe Biobrandstof wordt gemaakt en waar
het vandaan komt. En is Biobrandstof nou echt zo veel beter dan fossiele brandstof? Dat is mijn
hoofdvraag. En wat is het verschil tussen die twee? Dat ga je allemaal hier in dit PWS te weten
komen. Ik ga hier nog niet heel veel verklappen over wat ik allemaal heb onderzocht maar ik kan je
wel vertellen waarom ik voor dit onderwerp koos. Ik heb voor dit onderwerp gekozen omdat ik nog
niet heel veel van wist. Soms praten we aan tafel over biobrandstof en dan krijg ik wat dingen mee
maar ik denk er dan niet zo erg bij na wat er eigenlijk wordt gezegd aan tafel. Mijn moeder weet heel
veel van dit onderwerp want zij onderzoekt het voor haar baan dus als ik vragen heb of als ik niet
zeker weet of het wel klopt vraag ik het aan mijn moeder. Ik vind het ook een interessant onderwerp,
omdat het voor mij nog een grijs gebied is in de wetenschap. Bijvoorbeeld voor later weet ik wat
beter voor mijn auto is.
Ik ga meerdere onderwerpen behandelen: Wat is biobrandstof en wat zijn de verschillende soorten,
wat is het verschil met fossiele brandstof, wat is het effect op het milieu, hoe wordt het eindproduct
gemaakt, wat zijn de prijzen en ik beschrijf een stukje geschiedenis.
4
Hoofdstukken
Wat is biobrandstof?
Biobrandstof is een hernieuwbare brandstof dat wordt gemaakt uit biomassa. Hernieuwbaar is
eigenlijk een ander woord voor recyclebaar, dus de CO2 die vrijkomt bij de verbranding wordt weer
opgeslagen door planten waar later weer nieuwe biobrandstof van gemaakt kan worden. Meer
hierover lees in je het hoofdstuk over milieu. Biomassa is organisch materiaal van planten en bomen,
denk aan Groente-Fruit en Tuinafval (GFT). De biobrandstoffen in vaste, vloeibare en gasvormige
toestand krijgen steeds meer aandacht van het grote publiek en door de wetenschappers. Vaak zijn
de biobrandstoffen en goede vervanging van fossiele brandstoffen (wat dat zijn lees je in het
hoofdstuk: Wat zijn fossiele brandstoffen), doordat de voorraad van fossiele brandstof kan eindigen
is het niet herbruikbaar. In 2013 reed ongeveer 5% van het transport dat op brandstof reed op
biobrandstof. Tegenwoordig is dat nu zo’n 10%.
De EU-landen hebben samen afgesproken dat in 2020 minimaal 10% van de brandstof uit
alternatieve brandstoffen bestaat zoals biobrandstof. Voor een groot deel is het wel gelukt maar er
zijn nog steeds mengsels onder de 10%.
Soorten biobrandstof
Vloeibare biobrandstoffen worden gemaakt om de fossiele brandstoffen, zoals benzine, diesel en
kerosine te vervangen.
Als een vervanging van benzine worden deze stoffen gebruikt: Bio-Ethanol, Biobutanol, Biomethanol, Ethyl-tert-butylether (Bio-ETBE), Methyl-tert-butylether (Bio-MTBE) en synthetische biobenzine. En als vervangers van diesel gebruiken we: Biodiesel, Biodimethylether (oftewel DME),
synthetische Biodiesel en puur plantaardig olie (PPO).
Veel biobrandstoffen zijn mengbrandstoffen. Hierbij komt fossiele brandstof en biobrandstof samen
in een bepaalde verhouding. Bijna altijd is er veel meer van de fossiele brandstof dan van de
biobrandstof. Deze brandstoffen worden soms ook wel flexifuel genoemd. De biobrandstoffen op
basis van palmolie is heel nadelig. Het maken van die palmolie kost meer energie en dus meer CO2 en
teveel daarvan is niet goed voor het milieu. Voorbeelden van mengbrandstoffen zijn: hE15, dat
bestaat voor 15% uit natte ethanol (C2H5OH) en 85% uit Euro-95 benzine. Natte ethanol is ethanol
waar het water er niet van uitgehaald is, daardoor liggen de kosten van het produceren van natte
ethanol dicht bij de kosten van het produceren van Euro-95. En E85, dat is een alcoholbrandstofmix
dat bestaat uit 85% gedenatureerde ethanol en 15% benzine, maar naast deze stoffen zit er ook nog
een heel klein beetje isobutanol en MTBE. Je hebt ook nog E10, E5 en E15. De E staat voor het
ethanol gehalte en het cijfer daarna voor het percentage, dus als er minder dan 5 procent bioethanol in zit dan noem je het E5 en bij E10 zit er maximaal 10% bio-ethanol. E15 is de droge versie
van hE15, want die h staat voor Hydro (water).
Wat biodiesel betreft, het is vergelijkbaar met bio benzine. Het wordt gemaakt uit plantaardig olie of
dierlijk vet, bijvoorbeeld: mais (maisolie), palmolie, koolzaad (koolzaadolie) en uit soja (sojaolie). En
bio-ethanol wordt verkregen uit suikerbiet, suikerriet, suikerpalm en uit graan (zoals mais en tarwe).
Biodiesel bestaat ook in pure form: dat noem je B100. De mengsels heten B5 dus daar zit 5%
biodiesel in en de rest is gewoon normale diesel. En B20, de naam zegt het al, daar zit 20% biodiesel
in en 80% normale diesel.
5
Van biodiesel zijn twee soorten: FAME en HVO:
•
•
FAME staat voor Fatty Acid Methyl Ester. Dit wordt gemaakt van dierlijke vetten en
plantaardige oliën. De esters in FAME trekken vocht en vuil aan. Dit is wel een nadeel omdat
de filters in de diesel motor verstopt kunnen raken.
HVO staat voor Hydrotreated Vegetable Oil. Hierbij wordt waterstof gebruikt om zuurstof uit
de brandstof te onttrekken. Dat geeft een schonere brandstof.
Biobrandstof voor luchtvaart (bio-kerosine) is SAF (Sustainable Aviation Fuel). Onder SAF vallen
verschillende types brandstof, zoals alcohol-gebaseerde brandstoffen (alcohol-to-jet), HEFA
(hydrotreated esters and fatty acids, lijkt op HVO) en FischerTropsch (FT) brandstoffen gemaakt van
syngas uit biomassa. De CO2 uitstoot van SAF is in totaal 75% minder dan de uitstoot van normale
fossiele kerosine. De uitstoot die SAF uitbrengt tijdens het vliegen is minder slecht voor de lucht
kwaliteit dan fossiele brandstof. Met een volle tank gevuld met SAF vlieg je 1.5 tot 3% verder mee.
Gasvormige biobrandstoffen bestaan ook, maar veel minder. Biogas wordt meestal gemaakt uit afval,
zoals koeienpoep of rioolwater. Net zoals bij aardgassen bestaat biogas voor een groot deel uit
methaan (CH4).
Drie generaties
Er zijn verschillende generaties biobrandstof: 1e, 2e en 3e generatie.
•
•
•
6
De eerste generatie biobrandstoffen worden geproduceerd uit suikers, zetmeel, plantaardige
olie of dierlijk vet wat ook als voedsel gebruikt had kunnen worden. Dit wordt met
conventionele chemische processen of vergisting omgezet tot brandstof, en is relatief
makkelijk te realiseren. Deze vorm is controversieel omdat het ten kosten gaat van de
voedselproductie.
De tweede generatie biobrandstoffen gebruikt afvalresten, zoals GFT of frituurvet. Deze
processen zijn vaak moeilijker maar gaan niet ten koste van de voedselproductie.
De derde generatie bevat nieuwe ontwikkelingen op het gebied van biobrandstof, zoals het
gebruik van algen. Deze zijn nog niet commercieel toepasbaar.
Tabel 1 soorten brandstoffen en biobrandstoffen
Naam
Soort
Euro-95 (E5)
Vloeibaar
Diesel
Vloeibaar
Mengsels
hE15
Vloeibaar
E85
Vloeibaar
E15
Vloeibaar
E10
Vloeibaar
B100
Vloeibaar
B20
Vloeibaar
B5
Vloeibaar
Sustainable Aviation Fuel (SAF)
HEFA
Vloeibaar
Samenstelling
95% Octaan
5% heptaan
75% verzadigde
koolwaterstoffen
25% aromatische
koolwaterstoffen
Toepassing
Voertuigen met
benzine motor
Voertuigen met
diesel motor
15% natte Ethanol
85% euro-95
85%
gedenatureerde
ethanol
15% benzine
<1% isobutanol
<1% MTBE
15% droge ethanol
85% euro-95
90% benzine
Maximaal
10% ethanol
100% biodiesel
Voertuigen met
benzine motor
Voertuigen met
benzine motor
20% biodiesel
80% diesel
5% biodiesel
95% diesel
bio kerosine
Voertuigen met
benzine motor
Voertuigen met
benzine motor
Voertuigen met
diesel motor
Voertuigen met
diesel motor
Voertuigen met
diesel motor
Vliegtuigen
Vliegtuigen
Wat zijn fossiele brandstoffen?
Fossiele brandstoffen zijn koolwaterstofverbindingen, dat zijn organische verbindingen waar dus
koolstof (C) en waterstof (H) in zit, zoals methaan (CH4), ethaan (C2H6), propaan (C3H8) en nog veel
meer. Die zijn ontstaan uit resten van plantaardig en dierlijk leven van heel lang geleden in het
geologische verleden van onze aarde. Vooral in het carboon, dat 358 tot 299 miljoen jaar geleden
was. Deze plantaardige resten hebben zich door de tijd tot aardolie, aardgas, bruinkool, steenkool of
turf gevormd. Turf wordt gewonnen in hoogveen en laagveen. De aardolie wordt voor benzine
gebruikt. Maar ook naast alle koolwaterstoffen, bevatten de fossiele brandstoffen soms ook
zwavelverbindingen.
7
Hoe ontstond aardolie?
Fossiele brandstoffen zijn
gevormd door een onvolledige,
(zuurstofarm) afbraak van
overblijfselen van de levende
wezens lang geleden. De
bekendste zijn fytoplankton en
zoöplankton, die naar de bodem
van de zee zijn gezonken. Het
afbrekingsproces werd toen in
gang gezet door bacteriën in
zuurstofarme omstandigheden,
honderden miljoenen jaren
geleden. Daarom “fossiele”
brandstof, omdat in de olie en in
de gassen en in het kool zitten
allemaal kleine beestjes die al
miljoenen jaren dood zijn. Door
Figuur 1. Schema van de origine van petroleum waarvan
al die miljoenen jaren zijn er heel
fossiele brandstoffen en veel chemicaliën gemaakt worden.
veel lagen overheen gegaan, dus
kunnen die pompen heel diep
gaan (3 kilometer). Het is geen herbruikbare brandstof omdat het maar één keer gebruikt kan
worden totdat alles op is wat in en onder de bodem zit.
Effect op het milieu
Bij biobrandstof denk je gelijk aan minder CO2 uitstoot.
Dat is niet helemaal waar, want bij het gebruik of bij de
productie is de CO2 uitstoot hetzelfde. Maar het grootte
verschil is dat bij fossiele brandstof het uit de grond
wordt gehaald en bij de biobrandstof niet, dus door alles
uit de grond te pompen, komt er gewoon alleen maar CO2
bij in de lucht, maar bij biobrandstof wordt het uit de
planten, gehaald en die planten hebben CO2 nodig gehad
om te kunnen groeien. Alle CO2 die wordt uitgestoten bij
de verbranding van biobrandstof was kort daarvoor
opgenomen door de planten. Het gaat dus eigenlijk in een
soort cirkeltje: het is circulair. Daarom is het dus niet per
se slecht voor het milieu. Figuur 2 laat zien de circulariteit
van het gebruik van biobrandstoffen uit biomassa. Er
staat in heel veel bladen of artikels dat biobrandstof
zoveel procent minder uitstoot dan fossiele brandstoffen.
Maar dat is dus helemaal niet waar. Als je kijkt naar de
hele cyclus, dan is het wel waar.
Figuur 2. Circulariteit van het gebruik
van biobrandstof.
Door het verbranden van fossiele brandstoffen neemt het CO2 gehalte toe in de atmosfeer en dat
zorgt voor de opwarming van de aarde. Dit heet ook wel het versterkt broeikaseffect. Een paar
nadelen hiervan zijn:
•
•
•
8
Zeespiegelstijging
Misoogsten
Veranderend neerslagpatroon
•
•
•
Uitsterving van flora en fauna
Veranderende bodemgesteldheid
Klimaatextremen zoals overstromingen, branden en orkanen
Bij de verbranding van biobrandstof heb je deze nadelen niet, omdat het totale CO2 gehalte (ten
gevolge van de biobrandstof) in de atmosfeer hetzelfde blijven.
9
Hoe wordt Biobrandstof gemaakt?
Fermentatie
Eén van de meest bekende manieren hoe bioethanol wordt gemaakt is fermentatie.
Fermenteren is het proces waarbij je GFT afval
of andere stoffen waarmee het ook kan gaat
vergisten. Je maakt dan van GFT of andere
stoffen een soort papje of je mengt het met een
bepaalde vloeistof en voegt er gist aan toe. Gist
zijn hele kleine beestjes, oftewel één-cellige
micro-organismen. Je kan ze vergelijken qua
grootte met bacteriën. De gist leeft van suiker
(glucose), vetten en eiwitten. Als het gist wordt
toegevoegd bij het papje eet hij suikers en
poept ethanol uit en die ethanol noem je dan
Figuur 3. De één-cellige gist.
Bio-ethanol, en dat wordt dan gebuikt voor
biobrandstoffen zoals de E10 biobrandstof. Maar het vergisten wordt niet alleen gebruikt op
biomassa om er dan biobrandstof van te maken, het wordt ook gebruikt voor bier en wijn, door bij
het druivensap de suikers om te zetten in Ethanol wordt het wijn. Ethanol is ook wel een ander
woord voor alcohol.
Pyrolyse
Pyrolyse komt van uit Oudgrieks en betekent letterlijk ‘ontleding met vuur’, wordt ook wel kraken of
droge destillatie genoemd. Het is een endotherm proces dat betekent dat er veel energie voor nodig
is in de form van warmte. Bij dit endotherm proces wordt koolstof houdend materiaal ontleed door
het te verhitten tot hoge temperaturen (200-900 graden) zonder dat er zuurstof bij wordt
toegevoegd. Bij deze onvolledige ontledingsreactie worden grote organische moleculen (dat is dus
dat koolstof houdend materiaal) afgebroken tot wat kleinere moleculen. Bij het proces moet
constant warmte worden toegevoegd.
Vroeger in de 2e wereldoorlog werd het toegepast bij auto’s. Heel veel auto’s reden toen op hout (zaagsel). Het hout werd blootgesteld aan hoge temperaturen zonder dat er zuurstof werd
toegevoegd. Daardoor komen gassen vrij die als brandstof worden gebruikt. Pyrolyse op relatief lage
temperatuur (200-400 graden Celsius) wordt torrefactie genoemd, dat wordt het meest toegepast op
biomassa.
Deze methode wordt nog niet op grote schaal toegepast.
Uit vetten
Het maken van SAF (lees ook het interview) uit frituurvet is heel vergelijkbaar met het proces voor
het maken van renewable diesel uit frituurvet:
Het afgewerkte frituurvet bestaat uit vetzuurketens, zoals triglyceride, deze moleculen lijken al best
veel op kerosine/diesel maar bevatten zuurstof. De vetzuren worden in een reactor onder
toevoeging van waterstof door katalysatoren opgeknipt, waarbij de zuurstof er uitgesplitst wordt als
CO2 en water, en er voornamelijk lange koolwaterstof ketens over blijven. Deze koolstofketen
worden vervolgens onder toevoeging van waterstof hervormd en opgeknipt in de juiste lengte voor
kerosine.
10
Biogas
Biogas wordt gemaakt door natte biomassa te vergisten, in een anaeroob proces. Dat betekent dat er
geen zuurstof bij komt. Afval reststromen zoals rioolslib of koeienmest worden hiervoor gebruik.
Biogas wordt voornamelijk gebruikt om er elektriciteit van op te wekken.
Op sommige boerderijen wordt met koeienmest biogas gemaakt, en In het schema hieronder wordt
toegelicht hoe dit proces werkt bij een rioolzuiveringsinstallatie:
Figuur 4. biogas uit riool water.
Stap 1 (RWZI):
Via het riool komt het vieze water terecht in een zuiveringsinstallatie. Een rooster haalt al het grof
afval weg zoals: takken, bladeren of plastic. Dat afval gaat naar de vuilstort.
Stap 2 (Voorbezinktank):
Hier halen ze de vuildeeltjes eruit zoals slib. Het gefilterde slib gaat naar de slibgistingstank. Daar
wordt het 20 dagen verwarmd zodat de bacteriën daar biogas van kunnen maken. Met dat biogas
wordt elektriciteit opgewekt.
Stap 3 (Beluchtingstank):
De bacteriën eten hier de afvalstoffen op. De bacteriën hebben zuurstof nodig, dat wordt in de tank
gepompt.
Stap 4 (Nabezinktank):
De bacteriën vormen nog slib en dat gaat weer naar de slibgistingstank. Het gezuiverde water wordt
daarna weer fris in een meer of sloot geloosd.
Wat overblijft in de slibgistingstank wordt gedroogd en verbrand in een eindverwerkingsbedrijf.
Wat zijn de prijzen?
In Nederland is fossiele brandstof nog wel goedkoper dan biobrandstof. Het licht dan wel aan de
leverancier en aan wat voor soort biobrandstof het nou eigenlijk is. Biodiesel is gemiddeld zo’n 20-25
cent duurder per liter dan gewone diesel, dat is omdat de productie voor biobrandstof duurder is. De
accijns voor biobrandstof en voor normale brandstof is wel nog hetzelfde, maar in Duitsland zijn de
mengbrandstoffen een stuk goedkoper. Wat ze kunnen doen is de accijns voor biobrandstof
goedkoper maken maar voor fossiele brandstof juist duurder. Dan is er toch nog balans.
11
Biobrandstof in de luchtvaart
In de luchtvaart wordt SAF gebruikt als biobrandstof. Zie het interview voor meer uitleg over SAF. Als
voorbeeld, Transavia gebruikt nu al SAF om duurzamer te vliegen en heeft als beleid om voor 2030
minimaal 14% SAF te gebruiken. In onderstaand plaatje wordt duidelijk gemaakt hoe dit werkt.
1. Verzamelen van biomassa
zoals plantaardige en dierlijke
vetten en frituurvet
2. In een fabriek wordt hiervan
SAF gemaakt. Transavia kiest
hierbij bewust voor het
gebruik van grondstoffen met
weinig impact op de planeet.
Zo kiest Transavia niet voor
soja- of palmolie omdat
daarvoor bomen gekapt
moeten worden.
3. De SAF wordt gemend met
normale kerosine. Nu is
slechts 0,5% SAF, maar dat
percentage wil Transavia
jaarlijks verhogen.
Figuur 5. Stap voor stap aan de slag met SAF bij
4. De gemengde brandstof
Transavia.
wordt op Schiphol gebruikt om alle vliegtuigen mee te tanken, ook van andere
vliegmaatschappijen. Dat is niet erg, want het maakt niet uit welk vliegtuig de SAF gebruikt.
5. Nu wordt slechts 0,5% SAF gebruikt. SAF is nog steeds duurder 2 tot 3x duurder dan normale
kerosine. Transavia hoopt dat in de toekomst SAF goedkoper wordt als het meer
geproduceerd gaat worden.
In de begeleidende tekst van Transavia wordt de claim
gelegd dat een vliegtuig dat op SAF vliegt tot 75%
minder CO2 uitstoot, maar dat is niet helemaal juist.
Een vliegtuig dat op SAF vliegt stoot nog steeds
evenveel CO2 uit, alleen het verschil met fossiele
kerosine is dat de CO2-uitstoot van SAF eerder is
onttrokken uit de atmosfeer bij de groei van de planten
die daarvoor gebruikt worden. Zie ook de paragraaf
over het Effect op het Milieu.
Figuur 6. Claim van Transavia
12
Geschiedenis
Voor dat fossiele brandstof ontdekt werd, gebruikte men alleen maar biobrandstof zoals hout,
plantaardige olie of dierlijke vetten. In de oorlog gebruikten de mensen met auto’s hout als
biobrandstof. Pyrolyse speelde daar een grote rol in.
Eind 19e eeuw vond Rudolf Diesel de dieselmotor uit. Die reed op pindaolie, dat is een olie dat deel
uitmaakt van Pure Plantaardige Olies (PPO). De eerste auto’s van Henry Ford werden ook gemaakt
zodat ze op ethanol konden rijden. Daarna zijn ze overgestapt naar fossiele brandstof omdat dat toch
nou eenmaal goedkoper is.
Biobrandstof in Brazilië
Suikerriet bestond al heel lang in Brazilië. Sinds 1532 begon Brazilië met het verbouwen en het
exporteren van suiker, want uit suikerriet kan je suiker halen. Ethyl alcohol oftewel ethanol werd
verkregen als bijproduct bij het produceren van suiker uit suikerriet in een suikermolen. Daarvan
maakten ze alcoholische dranken, ontsmettingsmiddelen, alcohol en uiteindelijk ethanol brandstof.
Het eerste gebruik van suikerriet ethanol als brandstof was rond 1930, met de opkomst van de auto.
Na de eerste wereldoorlog (1919) zijn er plannen gemaakt om alle voertuigen op ethanol te laten
rijden. Uiteindelijk is de eerste ethanol brandstof productie fabriek gebouwd in 1927, Usina Serra
Grande Alagoas (USGA). De fabriek staat in Alagoas. Daar produceerden ze brandstof dat 75% uit
ethanol bestaat en 25% uit ethyl ether. Later produceerde andere fabrieken ook ethanol brandstof.
Twee jaar later reden er 500 auto’s op die brandstof in die staat.
Nu is Brazilië de op een naar grootste ethanol brandstofproducent. Met op nummer 1, de Verenigde
Staten. Samen hadden ze 85 procent van alle ethanol brandstof productie in 2017. Brazilië
produceerde 26.72 miljard liter. Dat is 26,1 procent van al het gebruikte ethanol brandstof in 2017.
Nog steeds rijden er veel auto’s rond in Brazilië die ‘flexs cars’ worden genoemd, dat zijn auto’s die
rijden op ‘hydrous ethanol’ (E100) en op bio benzine (E20 tot E25).
13
Interview
SkyNRG is een bedrijf die zich bezighoudt met biobrandstoffen voor luchtvaart. Ze ontwerpen een
biobrandstof voor vliegtuigen genaamd SAF (Sustainable aviation fuel). SAF wordt gemaakt van
organisch en dierlijk afvalstoffen net als bij de andere biobrandstoffen. SAF wordt nu voor maximaal
50% gemengd worden met de fossiele brandstof (kerosine).
Ik ga het interview houden met mevr. Eva van Matbergen van het bedrijf SkyNRG.
Vragen:
Hoe wordt SAF gemaakt? En heb je ook meerdere types?
SAF wordt voornamelijk gemaakt van afgewerkte vetten en oliën, zoals frituurvet. Deze worden
verzameld en naar een fabriek gebracht die er kerosine van maakt. Doordat we niet eindeloos veel
frituren, is de hoeveelheid hiervan beperkt en zijn er veel nieuwe ontwikkelingen gaande om ook SAF
te maken van andere grondstoffen, zoals van suikers of hout reststromen of zelfs afgevangen CO2. Dit
zijn verschillende zeer complexe processen om van zulke diverse grondstoffen tot uiteindelijk
hetzelfde product te komen.
Wanneer, of over hoe veel jaar zou het mogelijk zijn dat elk vliegtuig op SAF vliegt? En is SAF dan
misschien eindelijk goedkoper dan de fossiele brandstof (kerosine)?
Doordat SAF geleverd wordt aan luchthavens waar alle brandstoffen (dus ook de fossiele) bij elkaar
komen in een hele grote opslag, krijgt ieder vliegtuig dat opstijgt al een klein beetje SAF mee in zijn
tank. Voordat ieder vliegtuig volledig 100% of SAF vliegt moeten we nog wat obstakels overbruggen,
zoals het verder ontwikkelen van technologische processen om alle verschillende grondstoffen te
kunnen benutten, en het bouwen van grote fabrieken om genoeg SAF te produceren.
De komende tientallen jaren zullen al deze ontwikkelingen in rap tempo elkaar opvolgen, en
daarmee zal te prijs van SAF ook naar beneden gaan. Maar het gebruik van een milieubelastend
fossiel kerosine product zal altijd een goedkoper alternatief zijn dan SAF, tenzij we afspraken maken
om het gebruik van fossiele brandstoffen zwaarder te belasten.
Wat is de grootste uitdaging om ervoor te zorgen dat elk vliegtuig op SAF vliegt?
Om elk vliegtuig op SAF te laten vliegen moet er heel erg veel SAF gemaakt worden, overal ter
wereld. Daarvoor hebben we heel veel volume aan grondstoffen nodig, die geen andere waardevolle
toepassing hebben. Om van dit afval kerosine te kunnen maken hebben we meer complexe
technologieën nodig en veel duurzaam geproduceerde elektriciteit. Uiteindelijk moeten er dus
allerlei verschillende industrieën instaan om dit van de grond te laten komen, iemand moet immers
al het afval verzamelen op een centrale plek, en er ander zal zich bezighouden met het verkrijgen van
duurzame elektriciteit om de fabrieken te laten draaien. Al die verschillende aspecten vragen om
kennis, ervaring, veel geld, en tijd terwijl het ook gemakkelijker wordt om onze doelen te behalen als
we minder vliegen. Uiteindelijk is het belangrijk dat iedereen zich beter bewust is van de impact op
de natuur die onze (vlieg)keuzes teweegbrengen, en moet iedereen met elkaar samenwerken en zijn
steentje bijdragen om duurzaam te kunnen en blijven vliegen.
14
Conclusies
Uit dit verslag heb ik meerdere conclusies getrokken:
•
•
•
•
•
De uitstoot van biobrandstoffen zijn hetzelfde maar doordat het gebruik van biobrandstof
een circulair proces is stoot het in totaal minder CO2 uit.
Biobrandstof is dus niet één brandstof, je hebt heel veel verschillende soorten met
verschillende eigenschappen die op verschillende manieren geproduceerd worden.
Biobrandstof is niet iets nieuws. Het bestaat al heel lang, nog langer dan fossiele brandstof.
De overheid zou biobrandstof kunnen stimuleren door accijns op biobrandstof lager te
maken dan de accijns op fossiele brandstof.
Bio kerosine in de luchtvaart heet SAF. Dit wordt veel gebruikt en ook KLM en Transavia
vliegen hiermee.
De hoofdvraag was: Waarom is biobrandstof beter dan fossiele brandstof?
Biobrandstof is beter dan fossiele brandstof omdat biobrandstof veel minder CO2 uitstoot, dus het
draagt niet bij aan de opwarming van de aarde. En ook omdat biobrandstof niet kan opraken. Het is
hernieuwbaar.
15
Evaluatie formulier
Planning
•
•
Ging alles volgens de planning, zo niet wat ging er fout?
Niet alles ging volgens de planning. Dat komt omdat er toets weken tussen zaten en de
datum is heel vaak verplaatst maar het is gewoon goed gekomen.
Wat zou je qua planning volgende keer anders doen?
Iets eerder beginnen.
Zelfstandigheid
•
•
•
Wat is er fijn aan zelfstandig werken?
Ik vind het niet perse altijd even fijn om zelfstandig te werken maar ik vond het wel fijn dat ik
niet op iemand anders hoefde te letten.
Hoe verliep het zelfstandig werken?
Het ging wel goed maar soms liep ik wel even vast. Ik zat vaak ook te stressen of ik het wel op
tijd af zou krijgen want de deadline kwam steeds dichterbij. Gelukkig werd de deadline heel
vaak verplaatst.
Wat heb je gedaan om jezelf aan je afspraken te houden?
Ik zat gewoon de hele tijd tegen mezelf te zeggen dat ik het voor mezelf doe, dus dat ik het
wel echt af moet gaan krijgen, anders krijg ik misschien helemaal geen voldoende.
Resultaat
•
•
•
Ben je tevreden over het resultaat?
Heel vaak zat ik te twijfelen of een stukje tekst er wel bij past of dat ik het misschien op een
andere plek moest plaatsen. Maar ik ben over het algemeen wel tevreden met het
eindresultaat.
Waar ben je het meest trots op?
Ik ben het meest trots op de lange teksten die ik zelf heb getypt.
Wat zal je de volgende keer anders aanpakken?
Ik zou de volgende keer denk ik iets eerder beginnen en het beter inplannen.
Ervaring
•
•
•
16
Wat vind je van onderzoek doen?
Ik vond het leuk maar ook lastig want je moet vaak meerdere websites bezoeken om er
achter te komen of het nou wel echt klopt.
Hoe vind je het om een verslag te schrijven?
Het is voor mij zeker een nieuwe ervaring om zo een groot verslag te schrijven maar ik vond
het wel leuk.
Hoe vind je het om mensen te interviewen?
Ik waardeerde het dat zij voor mij de tijd nam om mij uitvoerig antwoorden te geven.
Begeleiding
•
•
•
•
Was het duidelijk wat er van je verwacht werd?
Ik heb los van het PWS formulier geen specifieke instructies gekregen. Ik deed wat ik dacht
dat ik moest doen.
Had je voldoende informatie om mee aan de slag te kunnen?
Ja denk het wel.
Hoe vond je de begeleiding?
De begeleiding was wel goed maar we kregen pas heel laat daar informatie over. Ik had dus
uiteindelijk zelf een begeleider gezocht. Maar als ik had moeten wachten kan ik niet met
zekerheid zeggen of ik nu wel feedback zou hebben gekregen.
Heb je veel aan je begeleider gehad?
Ja, ik heb al zijn feedback toegepast en het was heel erg nuttig.
Beoordeling:
•
17
Wat voor een cijfer zou je jezelf geven en waarom?
Ik zou mezelf denk ik een 7/7,5 geven. Ik vind mijn PWS niet heel slecht maar ook niet
uitmuntend
Bronvermelding
Online bronnen:
Biobrandstof - Wikipedia
Biobrandstoffen | Milieuvriendelijke brandstoffen voor vervoer | Rijksoverheid.nl
E10 benzine - THP Vti | Peugeot Citroën Opel Renault | JWA Autoservice Oud-Beijerland (inwendigemotorreiniging.nl)
Wat is het verschil tussen E95 en E98? | Suzuki
Waar wordt aardolie voor gebruikt? - Advragen.nl
Biobrandstoffen (biodiesel & bio-ethanol) - Stimular - De werkplaats voor duurzaam ondernemen
Energie uit biomassa – verbranding, biobrandstoffen en biogas – Bioconomy
Renewable Biodiesel - Verlaging uitstoot met HVO biodiesel (denhartogbv.com)
History of ethanol fuel in Brazil - Wikipedia
Ethanol fuel in Brazil - Wikipedia
Papieren bronnen:
Volkskrant 11 maart 2023
Transavia Magazine – Winter 2022/2023
18
Logboek
Datum
08-10-22
12-12-22
10-01-23
11-01-23
15-01-23
20-01-23
21-01-23
22-01-23
30-01-23
01-03-23
06-03-23
07-03-23
10-03-23
11-03-23
12-03-23
13-03-23
14-03-23
19
Wat heb je gedaan
Uitleg PWS
Lay-out
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Inleiding
Hoofdstuk 1
Bijwerken
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 5
Bijwerken
Evaluatie formulier
bijwerken
Laatste puntjes
Tijd
50 min
1 uur
2 uur
2 uur
2,5 uur
3 uur
2 uur
2 uur
2 uur
3 uur
3 uur
4 uur
4 uur
4 uur
3 uur
3 uur
2 uur