EDUKASYON SA PAGPAPAKATAO GRADE 9
(UNANG MARKAHAN)
MODYUL 1: LAYUNIN NG LIPUNAN: KABUTIHANG PANLAHAT
Ang ating pagiging kasama-ng-kapwa ay isang pagpapahalaga na nagbibigay ng tunay na
kaganapan sa ating pagkatao. Makakamit lamang ito kung makikilahok at makikipamuhay ka sa
kapwa.
Ano nga ba ang lipunan?
Ang salitang lipunan ay nagmula sa salitang ugat na ‘lipon’ na nangangahulugang
pangkat. Ang mga tao ay mayoong kinabibilangang pangkat na mayroong iisang tunguhin o
layunin. Halimbawa, ang pangkat ng mga guro ay may iisang layuning magbigay ng
kaalaman/edukasyon sa mga mag-aaral. Ang lipunan o pangkat ng mga indibidwal ay patungo sa
iisang layunin o tunguhin. Kolektibo ang pagtingin sa bawat kasapi nito ngunit hindi naman nito
binubura ang indibidwalidad o pagiging katang-tangi ng mga kasapi.
Sa kabilang dako, madalas na ginagamit ang salitang komunidad upang tukuyin ang
lipunan. Ang salitang komunidad ay galing sa salitang Latin na communis na nangangahulugang
common o nagkakapareho. Ang isang komunidad ay binubuo ng mga indibidwal na
nagkakapareho ng mga interes, ugali o pagpapahalagang bahagi ng isang partikular na lugar. Sa
isang komunidad, mas nabibigyang-halaga ang natatanging katangian ng mga kasapi o kabahagi.
Ang bawat indibidwal ay mayroong kanikaniyang mga layunin o tunguhin sa buhay.
Mulat tayo sa isang mundo na KApatid, KAmag-anak, KAklase, KAbabayan at marami pang ibang
kasama na naaayon sa lipunang ating ginagalawan. Maging sa media may mga estasyon sa
telebisyon na nagtuturing sa kanilang manonood bilang KApuso, KApamilya, KApatid at iba pa. Ayon
kay Jacques Maritain, manunulat ng aklat na “The Person and the Common Good” (1996), hahanapin
talaga ng taong mamuhay sa lipunan sa dalawang mahalagang dahilan. Una, dahil hindi nilikhang
perpekto o ganap ang tao at dahil likas para sa kanya ang magbahagi sa kaniyang kapwa ng
kaalaman at pagmamahal. Binigyan ang tao ng kakayahang magwika o magsalita dahil likas na
nilikha ng Diyos ang tao na sumalipunan. Ayon kay Dr. Manuel Dy, hindi gawa ng dalawang tao ang
wika; galing ito sa lipunan. Ang kaalaman at pagmamahal ay kapwa maibabahagi lamang sa
pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa kapwa. Pangalawa, hinahanap ng taong mamuhay sa
lipunan dahil sa kaniyang pangangailangan o kakulangan mula sa materyal na kalikasan. Mahalaga
ring makipag-ugnayan siya sa kaniyang kapwa upang matugunan ang pangangailangang ito at
mapunuan ang kaniyang kakulangan. Hindi lamang ito materyal na pangangailangan kundi mas
higit ang tulong na maaaring maibigay ng lipunan upang magamit natin ang ating isip at kilos-loob at
mahubog ang mga birtud. Halimbawa, upang mapagyaman natin ang ating kaalaman, kailangan
ng tao ng edukasyon na naibibigay sa tulong ng mga guro.
Ayon kay Santo Thomas Aquinas, may akda ng aklat na Summa
Theologica, sa pamamagitan lamang ng lipunan makakamit ng tao ang
layunin ng kaniyang
pagkakalikha. Mahalaga sa pagkakataon ang pagkilala ng tao na kailangan
niya ang lipunan dahil binubuo siya ng lipunan at binbuo niya ang lipunan
(Dy, M. 1994). Malaki ang magagawa ng lipunan sa paghubog ng iyong
pagkatao. Mayroon itong impluwensiya sa paraan ng iyong pag- iiisip at
pagkilos.
KABUTIHANG PANLAHAT
- ito ay kabutihan para sa bawat isang indibidwal na nasa lipunan.
Isang pagpapahalagang naiiba sa pansariling kapakanan.
Ang tunay na tunguhin ng lipunan ay ang kabutihan ng komunidad
na nararapat na bumalik sa lahat ng indibidwal na kasapi nito. Kaya
sinasabing may kaugnayan ang tao at ang kabutihang panlahat dahil ang
kabutihang panlahat ay tinatanggap ng bawat indibidwal na sumasalamin
sa kabuuan. Dito naiiba ang kabutihan ng nakararami sa kabutihang
panlahat. Ang pag-iral ng nakararami ay nananatiling nag-iiwan ng ilang
kasaping hindi makatatanggap ng kabutihan.
Ipinaliwanag ni Sto. Thomas Aquinas na ang tunguhin ng lipunan ay
kailangang pareho sa tunguhin ng bawat indibidwal. Hindi dapat ihiwalay
ng mga tao ang kanikanilang sarili sa paghanap ng makabubuti sa bawat
isa, kailangang magtipon upang hanapin ang kabutihang panlahat na
magkakasama. Makakamit ng bawat isa ang personal na kabutihan sa
pakikibahagi niya sa lipunan.
Ayon naman kay John Rawls, isang mamimilosopiyang Amerikano,
na ang kabutihang panlahat ay ang pangkalahatang kondisyong pantay na
ibinabahagi para sa kapakinabangan ng lahat ng kasapi ng isang lipunan.
Katulad ng adhikain ni Mathama Gandhi para sa India, nakita niyang hindi
magiging madali kung hindi niya sisimulan sa pamamagitan ng pagtatalaga
sa kaniyang sarili bilang halimbawa at ang paunang pakikibaka para sa
makatarungang pagbabahagi ng lahat ng bagay na nararapat para sa mga
tao (ang paksang ito ay tatalakayin sa Modyul 3).
MGA ELEMENTO NG KABUTIHANG PANLAHAT
(Compendium of the Social Doctrine of the Church)
1. Ang paggalang sa indibidwal na tao – Dahil ang kabutihang
panlahat ay nagpapahalaga sa kalikasan ng tao, hindi ito lubos na iiral
kung hindi kilalanin at pahahalagahan ang kaniyang dignidad.
2. Ang tawag ng katarungan o kapakanang panlipunan- Ang
pag-unlad ang kabuuang pokus ng panlipunang tungkuling kailangan
maibigay sa mga tao. Karaniwang sinusukat ito halimbawa sa mga
pampublikong sistema ng pangangalaga sa kalusugan; epektibong
pampublikong pangkaligtasan at seguridad; kapayapaang namamagitan sa
bawat bansa sa mundo; makatarungang sistemang legal at pampulitika;
malinis na kapaligiran at umuunlad na sistemang pang-ekonomiya.
3. Ang Kapayapaan- Ang pagkakaroon ng katahimikan,
kapanatagan o kawalan ng kaguluhan sa lahat ng aspekto ng buhay tulad
ng isip, kalooban, pamilya, lipunang ginagalawan at iba pa, subalit ang
kapayapaan ay resulta ng pagkakaroon ng katahimikan, kapanatagan at
kawalan ng kaguluhan. Ang kapayapaan ay indikasyon ng pagkakaroon ng
ng kabutihang panlahat
Mga Hadlang sa Pagkamit ng Kabutihang Panlahat
1. Nakikinabang lamang sa benepisyong hatid ng
kabutihang panlahat, subalit tinatanggihan ang bahaging
dapat gampanan upang mag-ambag sa pagkamit nito.
2. Ang indibidwalismo, ibig sabihin ang paggawa ng tao ng kaniyang
personal na naisin.
3. Ang pakiramdam na siya ay nalalamangan o mas malaki ang
naiaambag niya kaysa sa nagagawa ng iba.
Mga Kondisyon sa Pagkamit ng Kabutihang Panlahat ayon kay Joseph
de Torre (1987) sa kaniyang aklat na Social Morals.
1. Ang lahat ng tao ay dapat na mabigyan ng pagkakataong
makakilos nang malaya gabay ang diyalogo, pagmamahal at
katarungan.
2. Ang pangunahing karapatang pantao ay nararapat na
mapangalagaan.
3. Ang bawat indibidwal ay nararapat na mapaunlad patungo sa
kaniyang kaganapan.
Kaya mahalaga ring matiyak na ang integridad at katatagan ng pamilya ay
mapangalagaan dahil ang pamilya ang pangunahing yunit para sa
paghubog ng mapanagutang mamamayang mulat sa tunay na kahulugan
ng kabutihang panlahat. Ang lahat ng tao ay nararapat na magmalasakit
upang lumikha o sumuporta sa mga institusyong panlipunan at paunlarin
ang kalagayan ng buhay ng bawat indibidwal na sumasalamin sa lipunan.
Alam kong mahirap pa itong isipin at ganap na yakapin sa kasalukuyan
ngunit lahat ng bagay, gaano man ito kahirap ay magagawa kung talagang
nais. Sabi nga, “Kung gusto, may paraan; kung ayaw, palaging may
dahilan.” Kung gusto mong matanggap ang kabutihan mula sa lipunan,
paano ka naman tutugon sa hamon ng kabutihang panlahat?
Gawain 1
Naaalala mo pa ba ang napag- aralan sa asignaturang Araling
Panlipunan patungkol sa iba’t ibang institusyong panlipunan? Sa
pagkakataong ito ituon ang pansin sa panuto: Bilugan o kulayan ang mga
salita na iyong makita sa kanang bahagi at isulat ang mga ito sa patlang sa
loob ng kahon na nasa kaliwang bahagi.