1
Aralin
1
Filipino 9-Q2-W1
Mga Tulang Hapon at Suprasegmental
Mga Inaasahan
Sa araling ito, ating masasaksihan ang mga panitikan na nagmula sa bansang
Hapon na tinatawag na Tanka at Haiku. Suriin mong mabuti ang kaibahan ng panitikan
Hapon sa ating panitikan. Pag-aaralan mo rin ang tamang paggamit ng suprasegmental.
Inaasahan na sa pagtatapos ng aralin ay malilinang sa iyo ang sumusunod na
kasanayan :
1. Nasusuri ang tono ng pagbigkas ng napakinggang tanka at haiku
(F9PN-Ila-b-45)
2. Nasusuri ang pagkakaiba at pagkakatulad ng estilo ng pagbuo ng tanka at
haiku (F9PB-Ila-b-45)
3. Nabibigyang kahulugan ang matatalinghagang mahahalagang salitang ginamit
sa tanka at haiku (F9PT-Ila-b-45)
4. Naisusulat ang payak na tanka at haiku sa tamang anyo at sukat
(F9PU-Ila-b-47)
5. Nagagamit ang suprasegmental na antala/hinto, diin at tono sa pagbigkas ng
tanka at haiku (F9WG-Ila-b-47)
Tayo na’t simulan ang ating gawain sagutan ang paunang pagsubok.
Paunang Pagsubok
A. Basahin ang nilalaman ng tula at sagutin ang kasunod na mga tanong. Piliin ang
letra ng tamang sagot at isulat sa sagutang papel.
Kalikasan
Ang kalikasan ay pag-ingatan,
Huwag pabayaan.
Parang relasyon kung kalimutan,
Tuluyang magmaliw.
1. Ang panitikan na iyong binasa ay isang ____________.
A. tula
B. awit
C. dula
D. elehiya
2. Ang akdang iyong binasa ay tungkol sa _____________.
A. relasyon B. kalikasan
C. pag-iingat
D pamamaalam
3. Ano ang damdaming inihahayag ng tula?
A. pagmamahal
B. kalungkutan
C. kasiyahan D. pagkabalisa
4. Saan inihambing ng tula ang kalikasan?
A. tao B. pag-ibig
C. relasyon
D. nararamdaman
5. Ang ibig sabihin ng magmaliw ay _______
A. lilipas
B. lalayo
C. titibay
D. tatalima
6. Kanino humihingi ng pagkalinga ang kalikasan?
A. sa kaniyang minamahal
C. sa kaniyang kapwa
Modyul sa Filipino 9
Ikalawang Markahan: Unang Linggo
2
B. sa mga tao
D. sa poong Maylikha
7. Ano ang bilang ng pantig ng tulang iyong binasa
A. 9 6 9 6 B. 8 7 8 7
C. 10 6 10 6
D. 7 6 7 6
8. Ano ang nais iparating ng tula sa atin?
A. Ang kalikasan ay pabaya sa relasyon.
B. Ang kalikasan ay nagmamahal pero iniiwan.
C. Ang kalikasan ay may puso ding nagmamahal.
D. Ang kalikasan ay kailangan din ng aruga at pagmamahal.
9. Alin sa mga sumusunod ang hindi katangian ng tula?
A. matimpi ang paksa
B. may tugmaan ng pantig at tono
C. karaniwanang paksa ay pag-ibig at kalikasan
D. karaniwang maikli lamang at puno ng saloobin
10. Sang-ayon sa tulang iyong binasa nais ng sumulat na
A. ating pag ingatan ang ating mga mahal sa buhay
B. ating mahalin at pangalagaan ang kalikasan
C. magtanim ng mga puno sa kagubatan
D. magturo ng kabutihan sa kapwa
Nalaman mo na ang isang uri ng panitikan na tula. Atin naman bigyang-pansin
ang isang panitikang nagmula sa bansang hapon na Haiku at Tanka.
Balik-tanaw
Sagutin ang mga tanong sa pagbabalik-tanaw. Gawin sa sagutang papel.
Ano ang Sarbey?
Ano-ano ang mga
layunin sa pagbuo
ng Sarbey?
Rubrik sa Pagwawasto:
Mga katangian ng sagot :
Kumpleto ang ibinigay na sagot.
Kaalaman sa paksa.
Maayos at malinaw ang paglalahad.
Magbigay ng dalawang
dapat tandaan sa pagbuo
ng sarbey
Bibigyan ka ng sumusunod na puntos:
5 – taglay ang 3 pamantayan
3 – dalawang pamantayan lamang
1 – isang pamantayan lamang
Pagpapakilala ng Aralin
Sa araling ito, tuklasin mo ang tungkol sa kultura at panitikan ng bansang Hapon
na nagbigay ningning sa kanilang panitikan.
A. Ang Haiku at Tanka Bilang Isang Anyo ng Sinaunang Panitikan ng mga
Hapon
Modyul sa Filipino 9
Ikalawang Markahan: Unang Linggo
3
Ang bansang Hapon ay makikita sa Silangang Asya ito ay nasa Pacific Ring of Fire,
kung saan natatala ang pinakamaraming lindol at pagputok ng bulkan. Tokyo ang kabisera
nito.
Nihonggo ang karaniwang wika ng mga Hapon at ang kanilang mga relihiyon ay
Shintoismo at Buddhismo. Malaki ang naging impluwensya ng dalawang relihiyon sa
pamumuhay at kaisipan ng mga Hapones. Ang Shintoismo ang nagbigay ng kaisipang sila
ay anak ng diyos at magiging mga diyos kapag sila ay namatay at ang kodigo ng Bushido
naman ang nagtuturo sa kahalagahan ng dangal ng isang tao na kung saan mas mabuti
pang mamatay kaysa mawalan ng dangal.
TANKA AT HAIKU
Sa bansang hapon, tinitipon ang mga tulang isinulat ng mga kilalang tao mula pa
noong ika-8 siglo hanggang sa kasalukuyan. Isang koleksiyon ng mga sinaunang tula ay
ang manyoshu na ang ibig sabihin sa wikang Ingles ay Collection of Ten Thousand Leaves.
Ang Manyoshu ay naglalaman ng 4,500 na tula, siyamnapung bahagdan ng mga tulang ito
ay tanka.
Ang tanka ay maikling tulang binubuo lamang ng 31 pantig, nahahati ito sa limang taludtod
na may sukat na 5-7-5-7-7. Katulad ng tanka, ang haiku ay isa ring maikling tula, binubuo
ito ng tatlong taludtod at may sukat na 5-7-5. Kadalasanang tema ng haiku ay tungkol sa
kalikasan. Ang tanka ay nagsimula noong ikawalong siglo samantalang ang haiku ay ika
labing limang siglo. Ito ay may layuning pagsama-samahin ang mga ideya sa pamamagitan
ng kakaunting salita lamang.
Ito ay halimbawa ng tanka na isinulat ni Oshikochi Mitsune na isinalin sa Filipino ni M.O.
Jocson at ni Princess Nukata na inihandog niya sa kanyang asawa na si Prinsipe Oama.
Napakalayo pa nga
Wakas ng paglalakbay
Sa ilalim ng puno
Tag-init noon
Gulo ang isip
Sa Murasaki
Ang bukid ng palasyo
Pag pumunta ka
Wag ka sanang Makita
Na kumakaway sa ‘kin
Ito ay halimbawa ng haiku na isinulat ni Matsuo Basho na isinalin sa Filipino ni C.
Ambat.
Mundong ‘sang kulay
Nag-iisa sa lamig
Huni ng hangin
Ambong kaylamig
Maging matsing ay nais
Ng kapang damo
Makikita naman sa ibaba ang iba’t ibang uri ng tulang taglay ng panitikan Pilipino
gayundin ng panitikan ng ibang bansa.
Tanka
Haiku
Sa piling mo masaya
Kahit malayo ka man
Ikaw pa din mahal ko
Laman ng puso
Huwag mabigo
Nasilayan ka
Layo daw ako
Pero ako’y nahulog
Sa ngiti mong di sadya
Tignan ang ganda
Kalikasan sa’tin lang
Ako at ikaw
Kaibigan ka
Kahit saan mapunta
Mag-iingat ka
Ngayong natuklasan mo na ang panitikan ng hapon na tanka at haiku.
Ngayon naman ay pag-aralan mo ang iba’t ibang gamit ng Ponemang
Suprasegmental.
Ponemang Suprasegmental
Ang mga ponemang suprasegmental ay nakatuon sa diin (stress), tono o intonasyon
(pitch), at hinto o antala (juncture).
Modyul sa Filipino 9
Ikalawang Markahan: Unang Linggo
4
1.
Ang diin ay ang bigat ng pagbigkas ng pantig na maaaring makapag-iba sa kahulugan
ng mga salita maging ang mga ito man ay magkapareho ng baybay.
Halimbawa:
HaPON-bigkas mabilis at may diin sa ikalawang pantig (Japanese)
HApon-bigkas malumay at may diin sa unang pantig (afternoon)
BUhay-bigkas malumay at may diin sa unang pantig (life)
buHAY-bigkas mabilis at may diin sa ikalawang pangtig (alive)
2.
Ang tono o intonasyon ay tumutukoy sa pagtaas o pagbaba ng tinig sa pagbigkas ng
pantig ng isang salita, parirala, o pangungusap upang higit na maging malinaw ang
pagsasalita at nang magkaunawaan ang nag-uusap. Ang pagbigkas ng salita ay
maihahalintulad sa musika, may tono o intonasyon- may bahaging mababa, katamtaman,
at mataas. Maaaring makapagpahayag ng iba’t ibang damdamin o makapagbigay ng bagong
kahulugan ang pagbabago ng tono o intonasyon.
Halimbawa:
Nagpapahayag:
Ang ganda mo.
Nagtatanong:
Ang ganda mo?
Nagbubunyi:
Ang ganda mo!
3.
Ang hinto o antala ay tumutukoy sa saglit na pagtigil ng pagsasalita upang higit na
maging malinaw ang mensaheng ipinahahayag. May hinto bago magsimula ang isang
pangungusap at may hinto din pagkatapos nito. May hinto rin sa loob ng pangungusap
kung may kailangang ihiwalay na mga ideya upang higit na maunawaang nais nitong
ipahayag. Kuwit (,) ang ginagamit sa hinto.
Halimbawa:
Hindi ito ang aso ko.
Nasa dulo ang hinto at nagsasaad na hindi iyon ang aso na pinag-uusapan.
Hindi, ito ang aso ko.
Ipinahahayag ng hinto pagkatapos ng “hindi” na ito ang aso na pinaguusapan.
Hindi ito, ang aso ko.
Ipinahihiwatig ng hinto pagkatapos ng “siya” na hindi ibang aso ang nasa isip kundi ang
aso niya mismo.
Inaasahan ko na naunawaan mo ang ating mga tinalakay. Kung may bahaging
hindi mo lubos na naunawaan ay huwag kang mag-atubiling magtanong sa iyong guro.
Maaari mo nang sagutin ang mga gawain sa kasunod na bahagi.
Mga Gawain
Panuto: Sagutan ang mga pagsasanay. Isulat ang iyong sagot sa sagutang
papel.
Gawain 1
Pagpapalawak ng Talasalitaan
Piliin at bilugan ang kasalungat ng nakasalungguhit na salita mula sa iba pang
salita sa tula. Pagkatapos ay isulat ang kasingkahulugan nito sa patlang. Piliin sa
kahon ang iyong sagot.
a. ginaw
e. mahal
b. paglalayag
Modyul sa Filipino 9
Ikalawang Markahan: Unang Linggo
c. tagtuyot
d. dilat
5
Gawain 2 Panoorin at pakinggan ang pagbigkas ng mga tulang Tanka at Haiku. Suriin
ito batay sa kanilang pagkakabigkas. Sagutan ang mga tanong sa ibaba.
Ito ang link ng papanoorin (https://www.youtube.com/watch?v=MBxCU0abDTs)
Tanong:
•
•
•
Anong tono ng pagbigkas
ang ginamit ng mga magaaral sa iyong pinanood?
Bakit sa palagay mo
ganito ang kanilang
pagkakabigkas?
Tama ba ang kanilang
pagbigkas sa tula?
Sagot:
Gawain 3 Pagsagot sa mga Tanong
Suriin ang pagkakaiba at pagkakatulad ng estilo sa pagbuo ng tanka at haiku
gamit ang graphic organizer.
PAGKAKATULAD
HAIKU
TANKA
PAGKAKAIBA
Sagutin ang sumusunod na tanong.
1. Ano-ano ang iyong napansin sa tulang tanka at haiku ng bansang Hapon?
2. Ano ang pagkakaiba at pagkakatulad ng tulang Hapon sa tulang Pilipino?
3. Paano makikilala ang kultura ng isang bansa sa pamamagitan ng kanilang mga
tula?
4. Bakit mahalaga na pag-aralan ang kultura at panitikan ng iba’t ibang bansa?
5. Ano ang kabisaan ng tulang tanka at haiku bilang isang napapanahong akda?
Modyul sa Filipino 9
Ikalawang Markahan: Unang Linggo
6
Rubrik sa Pagwawasto:
Mga katangian ng sagot :
✓ Naaangkop ang ibinigay na
kasagutan
✓ Maayos naipaliwanag ang kasagutan
✓ Nasagutan ng tama ang tanong
Bibigyan ka ng sumusunod na puntos:
5 – taglay ang 3 pamantayan
3 – dalawang pamantayan lamang
1 – isang pamantayan lamang
Gawain 1.4 Pagsasanay Panggramatika
A. Nagagamit ang Suprasegmental na antala, diin at tono sa pagbigkas ng mga
pahayag.
A. Tukuyin ang tamang salitang binibigyang-kahulugan ng bawat pahayag. Isulat ang
letra sa patlang.
A. tasa
B. taSA
____1. Tulis ng lapis
____2. Isang uri ng bagay na iniinuman
A. kita
____3. sweldo
B. kiTA
____4. nasilayan
A. basa
____5. natapunan ng tubig
B. baSA
B. Ipaliwanag kung ano ang ibig sabihin ng mga pahayag batay sa paggamit ng
suprasegmental.
Halimbawa: Ito ang alaga ko. Paliwanag: Pagmamay-ari niya ang aso.
1. Ikaw ang naghugas?______________________________________________________
2. Hindi, si Sonny ito. ______________________________________________________
3. Dito ka na! _______________________________________________________________
4. Kuya, ako ang guro. _____________________________________________________
5. Masaya ako ngayon?______________________________________________________
Rubrik sa Pagwawasto:
Mga katangian ng sagot :
✓ Naaangkop ang ibinigay na
kasagutan
✓ Maayos naipaliwanag ang
kasagutan
✓ Nasagutan ng tama ang tanong
Bibigyan ka ng sumusunod na
puntos:
5 – taglay ang 3 pamantayan
3 – dalawang pamantayan lamang
1 – isang pamantayan lamang
Magaling! Natapos mo ang mga gawain. Pag-ibayuhin mo pa ang iyong
kaalaman.
Tandaan
Matapos mong pag-aralan ang tanka at haiku at iba’t ibang paggamit ng ponemang
suprasegmental, ito naman ang dapat mong tandaan.
1. Ang Tanka at Haiku ay isang panitikang Hapon.
2. Ang Tanka at Haiku ay kabilang sa koleksiyon ng mga sinaunang tula noong
ika-8 siglo na Manyoshu.
Modyul sa Filipino 9
Ikalawang Markahan: Unang Linggo
7
3. Ang Manyoshu ay naglalaman ng 4500 na tula na tinatawag na Collection of
Ten Thousand Leaves.
4. Tanka at Haiku ay may layuning pagsama-samahin ang mga ideya sa
pamamagitan ng kakaunting salita lamang.
5. Ang mga ponemang suprasegmental ay nakatuon sa diin (stress), tono o
intonasyon (pitch), at hinto o antala (juncture).
Isang gawain pa ang inilaan ko para sa iyo upang mailapat mo ang iyong mga
natutuhan
Pag-alam sa mga Natutuhan
A. Sumulat ng iyong sariling tulang Haiku at Tanka. Maaari kang pumili sa kahit
anong paksang iyong naibigan. Gawin sa sagutang papel.
Ito ay halimbawa na maaari mong sundan sa pagbuo ng sarili mong tula.
Minsan lang nakadama
Ligaya’t saya
Pa’no pag wala kana
Luha’t pighati
Kailangan bang madama
Kapayapaan
Lagi kong hinahangad
Para sa atin
https://bit.ly/3kWhLPm
Rubriks sa Pagwawasto:
Mga katangian ng sagot :
✓ Nagamit ng maayos ang mga pamantayan
sa pagbuo ng tanka at haiku.
✓ May tamang sukat ang bawat tula
✓ Maayos ang pagbuo ng tula
Bibigyan ka ng sumusunod na puntos:
5 – taglay ang 3 pamantayan
3 – dalawang pamantayan lamang
1 – isang pamantayan lamang
B. Pagbigkas ng tulang Tanka at Haiku.
Sa gawaing ito iyong bigkasin ang isinulat mong tula gamit ang ponemang
suprasegmental. Kuhanan mo ang iyong sarili habang binibigkas ang iyong
tula. Ilagay ito sa inyong facebook page.
Rubriks sa Pagwawasto:
Mga katangian ng sagot :
✓ Nagamit ng maayos ang mga pamantayan
sa pagbigkas ng tula.
✓ Nagamit
ng
tama
ang
ponemang
suprasegmental
✓ Maayos ang pagkakabigkas ng tula
Bibigyan ka ng sumusunod na puntos:
5 – taglay ang 3 pamantayan
3 – dalawang pamantayan lamang
1– isang pamantayan lamang
Pangwakas na Pagsusulit
Basahin at unawain ang mga tanong. Isulat ang iyong sagot sa sagutang papel.
1. Anong tula ang may sukat na 5-7-5-7-7?
Modyul sa Filipino 9
Ikalawang Markahan: Unang Linggo
8
A.Tanka
B. Awit
C. Haiku
D. Elehiya
2. Anong tula ang may sukat na 5-7-5?
A.Tanka
B. Awit
C. Haiku
D. Elehiya
3. Ano ang karaniwang paksa ang ginagamit sa pagbuo ng haiku at tanka?
A. Diyos
B. Kaibigan
C. Magulang
D. Kalikasan
4. Ano ang pinakamahalagang dapat tandaan sa pagsulat ng tulang hapon?
A. angkop na paksa
C. tamang sukat ng tula
B. sariling istilo
D. wastong pagbasa ng tula
5. Ano ang layunin ng Haiku at Tanka?
A. Maipakita ang mahusay na pagbasa ng tula.
B. Maging bihasa sa pagbuo ng tula gamit ang sariling istilo.
C. Pagsama-samahin ang ideya sa kakaunting salita lamang.
D. Makilala ang ambag ng bansang Hapon sa ating panitikan.
6. Ano-ano ang mga dapat isaalang-alang sa pagbasa ng tula?
A. Tamang bilis, istilo at lakas
B. Tamang bilis, antala, tono.
C. Taman diin, antala at tono
D. Tamang diin, istilo at lakas
Basahin ang tula at sagutin ang tanong sa ibaba.
Pamilya mahalaga
Huwag mong kalimutan
At laging mamahalin
para sa atin
para sayo rin
7. Tungkol saan ang tulang binasa?
A. pamilya
B. pagmamahal
C. pagpapahalaga
D. pagkalimot
8. Ano ang bilang ng pantig ng tulang iyong binasa?
A. 7 5 7 5 5
B. 5 5 7 7 7
C. 7 7 7 5 5
D. 5 7 5 7 7
9. Ano ang nais iparating ng tula sa atin?
A. Pahalagahan mo ang iyo sarili
C. Huwag kalilimutan ang pamilya
B. Pahalagahan ang pamilya
D. Ang pamilya mo ay iyong mahalin
10. Ang tulang binasa ay isang halimbawa ng _____.
A. Tanka
B. Awit
C. Haiku
D. Elehiya
Pagninilay
Sagutin sa kahon ang katanungan sa ibaba.
Bilang isang kabataang Asyano paano mo mapapangalagaan at
maipagmamalaki ang iyong kultura?
Rubrik sa Pagwawasto:
Mga katangian ng sagot :
✓ Naaangkop ang ibinigay na
kasagutan
✓ Maayos naipaliwanag ang
kasagutan
Modyul sa Filipino 9
Ikalawang Markahan: Unang Linggo
Bibigyan
puntos:
ka
ng
sumusunod
5 – taglay ang 3 pamantayan
3 – dalawang pamantayan lamang
1 – isang pamantayan lamang
na
9
✓ Nasagutan ng tama ang tanong
Binabati kita sa ipinakita mong pagtitiyaga at kahusayan. Kung mayroong bahagi sa
modyul na ito na hindi mo naunawaan mangyaring makipag-ugnayan ka sa iyong guro.
FILIPINO 9
SAGUTANG PAPEL
Markahan: Ikalawa
Pangalan: ____________________________________
Baitang at Seksyon: __________________________
Linggo: Una
Guro: ____________________
Iskor: ____________________
Paunang Pagsubok
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
Balik-tanaw
Ano ang Sarbey?
Ano-ano ang mga layunin sa
pagbuo ng Sarbey?
Gawain 1
1.
2.
3,
4.
5.
Gawain 2
Gawain 3
1.
2.
3.
4.
Modyul sa Filipino 9
Ikalawang Markahan: Unang Linggo
Magbigay ng dalawang dapat
tandaan sa pagbuo ng sarbey
10
5.
Gawain 1.4.A.
Gawain 1.4.B
1.
1.
2.
2.
3.
3.
4.
4.
5.
5.
Pag-alam sa Natutuhan
Pangwakas na Pagsusulit
1.
6.
2.
7.
3.
8.
4
9.
5.
10
Pagninilay
Modyul sa Filipino 9
Ikalawang Markahan: Unang Linggo