SKOOLWAPEN
Gauteng-Wes
DISTRIK:
SKOOL:
Randfontein High School
DATUM:
VAK:
Afrikaans Eerste Addisionele Taal
GRAAD:
12
TAAK 6
Vraestel 4 Mondeling 2: Voorbereide Lees
2 Keuses (Teks A en B)
20
PUNTE:
2 – 3 minute
TYDSDUUR:
INSTRUKSIES:
Bestudeer en lees die onderstaande TEKSTE en berei EEN voor vir hardop lees.
Let op die volgende as jy die leesstuk voorberei:
● Leesspoed – Jy moet so vloeiend as moontlik probeer lees.
● Uitspraak van die woorde – Jy moet oefen om die woorde reg uit te spreek.
● Leer om met gevoel te lees en stop by by punte en kommas.
● Woorde wat jy nie verstaan nie, se betekenis moet jy opsoek in die woordeboek.
● Maak seker jy verstaan wat jy lees sodat jy die vrae wat daaroor gevra gaan
word, kan beantwoord.
● Let op na die rubriek, wat die kriteria aandui, waarvolgens jy punte sal kry. Die
onderwyser sal dit met jou bespreek.
Bladsy 1 van 9
Pre-lees
● Lees die opskrif en subopskrif. Wat beteken die opskrif? (Sien teks A en B)
● Lees en bepaal die betekenis van onbekende woorde deur kontekstuele leidrade
te gebruik, herlees waar nodig.
● Gebruik ’n woordeboek om onbekende woorde op te soek. Behandel die
woordeskat met die leerlinge:
Woordeskat: TEKS A
digitale koerant
digital newspaper
kenners
experts
verwagtings
expectations
superhelde
superheroes
trefslae
hits
sluipmoord-aanval
assasination attack
moedeloos
geheim
insig
afskrik
ontbrekende
geleenthede
Woordeskat: TEKS B
discouraged
secret
insight
deter
missing
opportunities
DIE ONDERWYSER MAG NOG MOEILIKE WOORDE NEERSKRYF
Tydens lees
● Lees aandagtig sodat jy kan verstaan waaroor die leesstuk gaan.
● Lees en bestudeer die volgende artikel en berei dit voor om hardop te lees vir
formele assessering
Bladsy 2 van 9
AFRIKAANS EAT GRAAD 12/2025
Teks A: Bron: Sterreredenaars.co.za
TYD
1.
2.
Vriende, ons tyd het uiteindelik aangebreek.
Jammer, onderwysers dis nie meer u tyd nie. U tyd is nou iets van die
verlede. Nóú is die tyd van Generasie Z. As jy tussen 1995 en 2010
gebore is, dan is dit jy. Ons ster kom nou op, en ek kan julle maar sê: “Dit
is hoogtyd!”
Ek lees op Netwerk24.com, die digitale koerant, die berig wat deur Vida
Booysen, joernalis vir ekonomiese sake, gepos is op 19 Oktober 2014,
“Omgee geslag sal wêreld verander” waarin kenners dit duidelik stel dat
die aarde tans soos ‘n tydbom is en sien Generasie Z as die superhelde
wat wesenlike verskille gaan maak om dit wat tot dusver alles verkeerd
geloop het, weer reg te ruk.
3.
As dit vir julle na baie hoë verwagtinge klink moenie bekommerd wees
nie want ‘met tyd kom raad’, soos my ouma altyd sê.
4
In die berig reken Bruce Tulgan, ’n skrywer en strateeg wat navorsing oor
die omwenteling van geslagte doen, dat ons generasie se verwagtings is
baie meer realisties en ons wenslys is beskeie. Ons gaan nuwe
oplossing vir baie ou probleme uitdink want ons kan uit die boks dink.
5.. Hy verwys na Logan LaPlante wat op 13 jarige ouderdom ’n aktivis is vir
selfdoen-onderwys en sy Youtube-video, “Hackschooling makes me
happy”, het meer as vyf miljoen trefslae gekry. Ook na Adora Svitak, wat
op 17 drie boeke geskryf het en ’n spreker op wêreldforums is.
6.
7.
8.
5
10
15
20
Maar wat ons generasie so uitstaande maak is dat ons “omgee”.
Ons gee om vir die planeet en vir alle mense ook op die planeet. Malala
Yousafzai, Nobelvredespryswenner op die ouderdom van 17 jaar, is
seker die beste voorbeeld van my generasie. Nie eens die sluipmoordaanval wat amper haar lewe geëis het kan haar stuit om die wêreld vir
kinders en vrouens te verander nie.
25
Logan Lavoie, uitvoerende hoof van ‘n talentwerwingsplatform sê, : “Geld
is nie vir Generasie Z belangrik nie – hulle is maatskaplike entrepreneurs
wat die wêreld wil verander, en hierdie gedrewe en digitale geslag sal
eerder ’n loopbaan volg waaroor hulle passievol voel.”
30
Ek sê weer: “Ons tyd is nou” en, soos ons almal weet, tyd is die
kosbaarste geskenk wat jy vir enige persoon kan gee. Gee dit met
vrymoedigheid want jy is ‘n kind van Generasie Z.
Bron: Sterreredenaars.co.za
Bladsy 3 van 9
AFRIKAANS EAT GRAAD 12/2025
TEKS B: Bron: afrikaanseskoolprojekte.co.za
Wees goed voorbereid vir die eksamen deur
oefenvraestelle te gebruik.
1.
Het jy al ooit hard gestudeer vir 'n toets, maar dan op die dag van die toets
is jou geheue skoon weg? Dit laat ons soms moedeloos voel omdat ons
gedink het ons het al die antwoorde geken. Wel, daar is 'n manier om
seker te wees jy weet presies hoe om 'n vraag te beantwoord - deur
middel van oefen-eksamenvraestelle.
5
2. Selfassessering is die geheim wat 'n verskil in slaag of druip te kan maak,
of in 'n 60% en 80%. Navorsing het keer op keer gewys dat
oefenvraestelle jou kennis van 'n onderwerp sal verbeter, maar ook jou
insig oor hoe om vrae oor ’n bepaalde onderwerp te beantwoord. Om
oefen eksamenvraestelle deur te werk, neem tyd en moeite, maar moenie
dat dit jou afskrik nie.
10
3. Thomas Edison, uitvinder en sakeman het gesê: “Geleenthede word deur
mense misgeloop omdat dit in ’n oorpak aangetrek is en soos werk lyk.”
Moenie die geleentheid om te leer en goeie punte te behaal deur jou
vingers laat glip, net omdat dit na harde werk lyk nie.
15
4. Waarom jy oefenvraestelle moet gebruik om jou studie-sessies te
verbeter:
5. 1. Weet wat belangrik is en wat nie.
Wanneer jy eksamenvraestelle deurgaan, sal jy gou besef watter
onderwerpe en watter soort vrae belangrik is. Jy het dalk al jou aandag op
een onderwerp gefokus, maar gou besef dat daar 'n ander onderwerp is
wat jy nie so belangrik geag het nie. Deur oefenvraestelle sal jy weet op
watter onderwerpe jy moet fokus.
6. 2. Verkry vertroudheid.
Jy raak gewoond aan die styl van die vrae. Normaalweg studeer ons nie
in die vorm van meervoudige keuse of deur kolom A by kolom B te pas
nie, maar dit is juis die tipe vrae wat ons moet kan beantwoord.
Oefenvraestelle help ons om hierdie tipe vrae te beantwoord. Ons word
bekend gestel aan langvrae, kort of- eenantwoordvrae, vul in die
ontbrekende woord, diagramme en sketse, en oefen hoe om die
antwoorde te gee wat punte sal verdien.
20
25
30
7. 3. Beoefen jou konsentrasie.
As jy 'n werklike eksamen skryf, moet jy kan konsentreer vir die hele tyd
wat jy skryf. Ons studeer meestal in sessies van 45 minute met 'n 15
minute breek tussenin. Gedurende 'n eksamen skryf ons nie net 45 minute
en breek dan tussenin nie. Ons moet kan konsentreer vir die volle duur
van die eksamen en dit verg oefening om dit te reg te kry. Deur die
Bladsy 4 van 9
35
AFRIKAANS EAT GRAAD 12/2025
gebruik van oefen eksamenvraestelle raak jy gewoond aan die
hoeveelheid vrae.
.
8. 4. Los wat jy weet en fokus op wat jy nie weet nie.
Nadat jy 'n oefenvraestel voltooi het, is die werk nog nie klaar nie! Jy moet
jouself evalueer. As jy jou antwoorde met 'n rooi pen gemerk het,
identifiseer die gedeelte waar jy die meeste rooi sien, en gaan bestudeer
dit wat jy nie korrek kon beantwoord nie.
40
[Bron:afrikaanseskoolprojekte.co.za]
Post –lees
● Die onderwyser sal aan jou vrae vra, wat jy moet kan beantwoord.
● Ongeveer 5 vrae word gevra waarop leerders mondeling reageer, die res van die
punte is leesvaardighede. (Sien aangehegte rubriek
Vir die onderwyser: Die vrae hieronder is slegs ʼn RIGLYN. Die onderwyser kan eie
vrae ook opstel.
Vir Onderwyser (Vrae en antwoorde)
Toets die leerder se begrip van die gelese gedeelte d.m.v vrae. Hierdie vrae word
nie as ʼn begripstoets geassesseer nie.
Bladsy 5 van 9
AFRIKAANS EAT GRAAD 12/2025
MOONTLIKE VRAE :
TEKS A
VRAAG VRAAG EN ANTWOORD
1 Na wie verwys Generasie Z?
PUNT
(1)
VLAK
1
(1)
3
(2)
3
(1)
3
(2)
1
(2)
5
(1)
2
Almal wat tussen 1995 en 2010 gebore is
2 Hoeveel jaar gelede is Vida Booysen se berig geskryf?
Nege jaar gelede
3 Wat maak Logan Laplante so besonders? Verduidelik
in jou eie woorde.
Hy was op 13 jarige ouderdom ’n aktivis is vir
selfdoen-onderwys en hy het ook ‘n Youtube-video
gemaak wat baie gewild was. Die video het meer as
5miljoen trefslae gehad/ miljoene mense het na sy
video gekyk.
(Leerder kan in eie woorde verduidelik)
4 Hoe weet jy dat Malala Yousafzai iemand is wat haar
nie maklik laat afskrik nie?
Na ‘n sluipmoord aanval op haar lewe het sy steeds
aangehou om kinders en vroue se lewens te
verbeter.
5. Noem TWEE dinge waarvoor Genersie Z omgee.
Mense en die planeet
6. Watter verandering sal jy graag in jou gemeenskap wil
aanbring en hoe sal jy doen? Vertel volledig
Leerders se eie perpektief word gegee, maar daar
moet motivering wees
7.
Wat het Adora Svitak en Malala Yousafzai in gemeen?
Albei het op 17 jaar oud sukses behaal/ was op 17
jaar oud wêreldbekend
[10]
Bladsy 6 van 9
AFRIKAANS EAT GRAAD 12/2025
TEKS B
VRAAG VRAAG EN ANTWOORD
1.
Wat,volgens die tiel is die beste manier om vir
eksamens voor te berei?
2.
Jy moet oefenvraestelle gebruik/ deur vorige
vraestelle werk
Skryf EEN woord neer wat die sin die beste voltooi.
PUNT
(1)
VLAK
1
(1)
3
(1)
2
(1)
1
“Die dag van die toets is jou geheue skoon
weg”,beteken jy het die antwoorde...
vergeet
3.
Hoe weet jy dat oefenvraestelle jou kennis oor ‘n
onderwerp kan verbeter?
Navorsing het dit keer op keer bewys
4.1
Wie was Thomas Edison?
‘n Amerikaanse uitvinder wat baie toestelle
ontwikkel het
4.2
Noem TWEE van sy uitvindings
(2)
3
5.
gloeilamp/fonograaf of gramofoon/rolprent
Waarom is die volgende stelling ONWAAR:
Jy moet nooit langer as 45 minute studeer nie
(1)
3
(1)
2
(2)
5
6.
7.
Dis ONWAAR want jy moet leer om langer te
konsentreer as jy studeer, omdat die eksamen
sessie twee tot 3 ure kan duur
Hoekom moet jy jouself evalueer as jy klaar gestudeer
het?
Jy sal kan sien wat jy verkeerd het en dit weer
bestudeer totdat jy dit ken.
Vertel ons van jou studiemetodes en hoekom dit
effektief is.
Leerder se eie antwoord. Moet voorbeelde kan
noem/ beskryf hoe hy/sy studeer en hoe dit die
punte verbeter
[10]
Bladsy 7 van 9
Afrikaans Eerste Addisionele Taal
Mondeling Assesseringstake Graad 12
2024
EERSTE ADDISIONELE TAAL: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR VOORBEREIDE HARDOPLEES: GRAAD 10-12 [10x2 = 20]
Kriteria
Uitsonderlik
10-8
Verdienstelik
7-6
Lees vlot en aandagtig
volgens doel en taak
Lees vlot en onderhoudend;
uitstekende uitdrukkingsvermoë
Lees vlot; goeie uitdrukkingsvermoë
Uitstekende begrip en interpretasie
van die teks
Aanbieding
Gebruik van toon,
stemprojeksie en tempo
om betekenis te
verhoog
Gebruik van oogkontak,
gesigsuitdrukking en
houding
Matig
5-4
Goeie begrip en interpretasie van die
teks
Elementêr
3-2
Ontoereikend
1-0
Lees vlot; voldoende
uitdrukkingsvermoë
Lees nie baie vlot nie; ’n mate van
uitdrukkingsvermoë
Lees glad nie vlot nie, maar betekenis
kan gevolg word
Genoegsame interpretasie van die
teks om betekenis oor te dra
’n Mate van interpretasie van die
teks; net genoeg om sekere
betekenis oor te dra
Byna geen bewys van interpretasie van
die teks nie; betekenis is verwronge
Swak poging om frasering, pousering
en stembuiging te gebruik om
betekenis te versterk
Swak frasering en onnatuurlike
stembuiging bederf die lees
Uitstekende gebruik van frasering,
pousering en stembuiging om
betekenis op skitterende wyse oor te
dra
Goeie gebruik van frasering,
pousering en stembuiging, wat
betekenis versterk
Die leser poog om frasering,
pousering en stembuiging te gebruik
om betekenis te versterk
Uitstekende stemprojeksie en
artikulasie verhoog betekenis
Goeie stemprojeksie en artikulasie
verhoog betekenis
Lees is meestal duidelik en hoorbaar
en artikulasie verhoog betekenis
Skitterende vermoë om tempo
volgens vereistes van die teks aan te
pas
Goeie vermoë om tempo volgens
vereistes van die teks aan te pas
Die leser poog om tempo af te wissel,
maar lees soms te vinnig of te stadig
Gepaste oogkontak
Goeie oogkontak
Suksesvolle pogings om oogkontak
te maak
Effektiewe en gepaste
gesigsuitdrukkings, gebare en lyftaal
om betekenis te versterk
Gesigsuitdrukkings, gebare en
liggaamstaal word korrek aangewend
om betekenis oor te dra
Gepaste gesigsuitdrukkings, gebare
en liggaamstaal dra betekenis oor
Lees is hoorbaar en uitspraak
affekteer nie betekenis nie
Swak poging om tempo af te wissel;
lees dikwels te vinnig of te stadig
Ongereelde oogkontak
Bladsy 24 of 9
Daar is soms gepaste
gesigsuitdrukkings, gebare en lyftaal
Lees is nie altyd hoorbaar nie en baie
woorde word verkeerd uitgespreek
Lees te vinnig of te stadig
Onsuksesvolle pogings om oogkontak
te maak
Daar is baie min gepaste
gesigsuitdrukkings, gebare en
liggaamstaal
Bylaag H2
MONDELING MODERERING: LEERDER SE INLIGTINGSVORM
(Moet deur elke leerder voltooi word vir gebruik tydens moderering.)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 12
Naam en van:
Skool:
Onderwyser:
1. Onderwerp van voorbereide
toespraak:
2. Titel van voorbereide lees:
3. Titel van Luisterbegrip:
4. Enige boeke/films/
opvoerings wat jy geniet het?
5. Belangstellings en
stokperdjies:
6. Voorgenome beroep:
VERKLARING
Ek verklaar dat al die inligting hierbo korrek is.
____________________________
______________
HANDTKENING: LEERDER
DATUM
LET WEL: Leerders sal ook aan informele besprekings deelneem. Oefen hoe om jouself
voor te stel, vertel iets van jouself (belangstellings en stokperdjies) en vertel van jou
toekomsplanne.
Bladsy 9 van 9