Tại Trung Quốc, nhờ việc thực hiện các biện pháp để ổn định tăng trưởng, như
nới lỏng tỷ lệ bội chi ngân sách từ 2,3% GDP năm 2015 lên 3% trong năm 2016,
cải cách giảm thuế và phí cho doanh nghiệp, tung các gói đầu tư hạ tầng quy
mô lớn, kinh tế Trung Quốc tăng trưởng khá khả quan năm 2016 (đạt mức 6,72%)
và 2017 (6,85%). Tuy nhiên, năm 2018, kinh tế Trung Quốc tiềm ẩn nhiều rủi
ro trong bối cảnh xung đột thương mại với Mỹ trở nên căng thẳng (dự kiến GDP
chỉ ở mức 6,6%). Đầu tư vào tài sản cố định của Trung Quốc đã chậm lại nhiều
hơn so với dự báo, xuống còn 5,3% trong 8 tháng đầu năm 2018, phản ánh nhu
cầu nội địa yếu đi và niềm tin kinh doanh sụt giảm. Đặc biệt, Trung Quốc
không đạt mục tiêu về doanh số bán lẻ, trong tháng 08/2018 chỉ tăng 9% so với
cùng kỳ năm 2017, thấp hơn mức tăng dự đoán 9,1% và chỉ hơn 0,2 điểm % so
với tháng trước đó. Đồng NDT giảm giá liên tiếp. Trong bối cảnh giá trị đồng
USD đang dần mạnh lên vào Quý II.2018, dự trữ ngoại hối của Trung Quốc đã
có những xu hướng giảm nhẹ trong 6 tháng đầu năm, đạt 3.112,1 tỷ USD vào
cuối quý II/2018 so với 3.140 tỷ USD vào cuối tháng 12/2017. Trong bối cảnh
đó, Trung Quốc tiếp tục bơm tiền vốn vào nền kinh tế trong nước nhằm làm dịu
bớt sự lo ngại trên thị trường về cuộc chiến thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ
bằng cách cắt giảm mức dự trữ bắt buộc cho các ngân hàng. Theo Ủy ban Quản
lý Ngân hàng và Bảo hiểm Trung Quốc (CBIRC), các ngân hàng thương mại của
nước này đã bơm khối lượng tín dụng mới bằng đồng NDT lên tới 1.450 tỷ NDT
(210,84 tỷ USD) trong tháng 7/2018, cao hơn mức dự kiến của giới phân tích.
Tháng 10/2014, Trung Quốc đã ký một bản ghi nhớ với 20 quốc gia khác nhằm thiết
lập Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) để cung cấp tài chính cho những
nhu cầu về cơ sở hạ tầng của khu vực. Sự hấp dẫn của sáng kiến này là các đối thủ
cạnh tranh của Trung Quốc trong khu vực và hai nước láng giềng của Trung Quốc
có các tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông là Philippines và Việt Nam cũng nằm trong
số 20 quốc gia đã ký bản ghi nhớ này.
Sáng kiến Con đường Tơ lụa của chính phủ Trung Quốc với nguồn tiền và đầu tư
đáng kể, có thể thúc đẩy nền kinh tế của một vài quốc gia tại Châu Âu và Châu Á các quốc gia sẵn sàng khẳng định mối quan hệ từ xa xưa với vương quốc Trung Hoa
cổ đại. Đối với Trung Quốc, sự thành công của sáng kiến này sẽ mở ra các kênh đầu
tư mới cho nguồn dự trữ tiền tệ khổng lồ của nước này, đánh dấu một bước tiến lớn
trong công cuộc tái thiết trật tự thế giới Trung Quốc thời cổ đại (hay còn được biết
đến dưới cái tên là “thiên hạ - Tianxia”) - một trật tự mà trong đó tất cả mọi khu vực
đươ ̣c biết đến trên thế giới này đề u thuộc về mô ̣t thiên ủy hoàng đế của Trung Hoa.
Trật tự thế giới mới này sẽ không chỉ đơn giản tồn tại trên lý thuyết mà còn đem lại
những hàm ý địa chính trị quan trọng.
THỰC TRẠNG TQ 2017
- Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 6,8% - con số này cũng cao hơn mục tiêu 6,5%
do Chính phủ Trung Quốc đề ra
- Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) nước này tăng trưởng 6,9% so với năm 2016
- Cải thiện được chất lượng tài sản, giảm rủi ro nợ và tạo được động lực mới cho
tăng trưởng dài hạn và bền vững.
- Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng đánh giá dù nền kinh tế lớn thứ hai thế giới
trên đà tăng trưởng nhưng có biểu hiện hụt hơi. Hoạt động xuất nhập khẩu của
Trung Quốc cũng chững lại trong tháng 12/2017 sau khi đã tăng vọt trong tháng
trước đó. Xuất khẩu tháng 12/2017 tăng 10,9% trong khi tháng 11 là 12,3%. Bất
động sản rơi vào tăng trưởng thấp nhất khi chịu sự quản lý chặt chẽ của chính phủ
Trung Quốc.
- Tổ chức Hội nghị cấp cao “Vành đai và con đường”: sáng kiến “Con đường tơ
lụa kỹ thuật số” được công bố lần đầu trong diễn đàn sáng kiến “Vành đai và con
đường” tháng 5.2017, trong đó đưa ra việc lắp đặt tuyến cáp quang dưới biển
cung cấp đường truyền Internet ngắn nhất giữa các quốc gia châu Á - châu Âu và
châu Phi, đồng thời cung cấp “cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin tiên tiến cho các
quốc gia tham gia “Vành đai và con đường”, bao gồm mạng băng thông rộng,
trung tâm thương mại điện tử và thành phố thông minh”.
NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN TÌNH HUỐNG
- Kinh tế toàn cầu tăng tốc được xem là động lực chính cho sự phục hồi tăng
trưởng của kinh tế Trung Quốc, thông qua thúc đẩy nhu cầu gia tăng của các
thị trường nước ngoài đối với hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu của nước này.
- Nền kinh tế Trung Quốc đang trải qua một giai đoạn "đảo lộn mang tính
sáng tạo", khi các ngành mới như thương mại điện tử và dịch vụ tài chính
cùng tồn tại bên cạnh những ngành kinh tế cũ vẫn giữ vai trò thống trị nền
kinh tế
MỤC TIÊU KINH TẾ VĨ MÔ
- Tăng trưởng kinh tế => đã đạt được hơn mức dự kiến đề ra 0,2%
- Chuyển từ tăng trưởng phi mã dựa vào xuất khẩu và đầu tư sang mô hình tăng
trưởng bền vững vào tiêu dùng => quá trình chuyển đổi này đang diễn ra phức
tạp vì làm tăng trưởng chậm lại và giảm giá đồng tiền, đồng thời kéo theo những
lo ngại về nguy cơ "bong bóng" nhà đất và khủng hoảng nợ xấu.
- Lạm phát ở mức 3%, số việc làm mới ở khu đô thị đạt 11 triệu, tăng 1 triệu so
với năm 2016
- Duy trì sự ổn định căn bản trong lưu thông, tiếp tục cải cách tỷ giá hối đoái đồng
Nhân dân tệ (NDT) và duy trì vị trí ổn định của NDT trong hệ thống tiên tệ toàn
cầu.
CHÍNH SÁCH CỦA CHÍNH PHỦ
- Duy trì mức thâm hụt ngân sách ở mức 3% GDP nhằm tạo điều kiện tiếp tục
giảm thuế và phí cho các doanh nghiệp.
- Tiếp tục thực hiện chính sách tài chính chủ động và chính sách tiền tệ thận trọng.
- CSTT thận trọng cũng như chính sách tài khóa chủ động và hiệu quả. Thay vì
điều chỉnh lãi suất hay tỷ lệ dự trữ bắt buộc, Ngân hàng Trung ương (NHTW)
Trung Quốc đã tập trung nhiều hơn vào các hoạt động thị trường mở trong năm
nay để quản lý thanh khoản. Động lực kinh tế mạnh đã giúp dòng chảy vốn ổn
định và cân bằng hơn, nhờ đó dự trữ ngoại hối tăng tháng thứ 10 liên tiếp, đạt
3.119,3 tỷ USD vào cuối tháng 11/2017.
+) Hỗ trợ các DN có quy mô nhỏ thông qua miễn giảm thuế thu nhập DN,
thuế Giá trị gia tăng: miễn thuế doanh thu và thuế GTGT đối với DN nhỏ
và hộ kinh doanh cá thể có thu nhập từ 20.000 - 30.000 NDT. (Áp dụng từ
tháng 10/2014 đến hết năm 2017). Mở rộng diện được hưởng thuế GTGT
0% đối với một số loại hình dịch vụ xuất khẩu; điều chỉnh cơ cấu biểu thuế
GTGT đối với DN ngành nước sạch, thủy điện quy mô nhỏ... từ 4 bậc (3%6%) xuống còn 1 bậc với mức thấp nhất là 3%
+) Tập trung các ưu đãi cho các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ bảo vệ
môi trường: miễn thuế mua xe đối với xe sử dụng năng lượng mới từ tháng
9/2014 – 12/2017.
+) Đẩy nhanh quá trình cải cách thuế thu nhập cá nhân hướng khuyến khích
sự công bằng và tái phân phối thu nhập
ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỀ XUẤT
Đánh giá
- Năm 2017, Trung Quốc một mặt giữ ổn định kinh tế để đảm bảo cho thành công
của Đại hội 19, mặt khác tiếp tục đẩy mạnh cải cách, điều chỉnh kết cấu, tái cơ
cấu chiến lược kinh tế nhà nước.
- Tổng thể trong năm 2017 kinh tế Trung Quốc tương đối ổn định, nhưng ổn định
là mang tính chính sách, vẫn còn những rủi ro tiềm ẩn như đầu tư dân gian phục
hồi không ổn định, nợ địa phương, bong bóng bất động sản ...
- Nền kinh tế Trung Quốc hiện đang ở thời kỳ nước này gọi là giai đoạn then chốt
chuyển đổi phương thức phát triển, tối ưu hóa kết cấu kinh tế, chuyển đổi động
lực tăng trưởng, chuyển từ giai đoạn tăng trưởng cao sang giai đoạn phát triển
chất lượng cao. Trung Quốc đề ra mục tiêu chiến lược cần thực hiện ngay đó là
xây dựng hệ thống kinh tế hiện đại, đề cao chất lượng, ưu tiên hiệu quả và lợi ích.
Trung Quốc đang nỗ lực xây dựng kinh tế thực thể, bền vững với nguồn tài chính,
nguồn nhân lực hiệu quả, sáng tạo, giàu sức cạnh tranh.
Đề xuất
Đẩy mạnh xây dựng hệ thống kinh tế hiện đại: Đi sâu cải cách kết cấu nguồn
cung; đẩy nhanh xây dựng đất nước kiểu sáng tạo; thực thi chiến lược chấn hưng
làng xã; thực thi chiến lược phát triển nhịp nhàng giữa các khu vực; đẩy nhanh
hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa; thúc đẩy hình thành cục
diện mới mở cửa toàn diện