1
1
1
ΑΠΟ
-5
™
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ
Κώστας Γκοτζαμάνης
ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ
[
f]
ιατρικές εκδόσεις Λίτσας
First Published in the United States by American Psychiatric Publishing,
Α Division of American Psychiatric Association, Arlington, VA. Copyright ©
2013. ΑΙΙ rights reserved.
First Published in Greece by Litsas Medical Books and Publications in
Greek. Litsas Medical Books and Publications is the exclusive publisher of
Desk Reference to the Diagnostic Criteria from DSM-5, ©2013 in Greek for
distribution Worldwide.
Permission for use of any material in the translated work must be authorized
in writing by Litsas Medical Books and Pub\ications.
The American Psychiatric Association played no role in the translation of
this publication from English to the Greek language and is not responsible
for any errors, omissions, or other possible defects in the translation of the
publication.
Εκδόθηκε για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες από την Αμερικάνικη
Ψυχιατρική Εκδοτική, η οποία είναι τμήμα της Αμερικανικής Ψυχιατρικής
Εταιρείας, Arlington, VA. Πνευματικά Δικαιώματα 2013. Όλα τα δικαιώματα
είναι κατοχυρωμένα.
Εκδόθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα από τις Ιατρικές Εκδόσεις Λίτσας.
Οι Ιατρικές Εκδόσεις Λίτσας είναι ο αποκλειστικός εκδότης του βιβλίου ΔΙΑ­
ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ από DMS-5 ΤΜ 2013 στα Ελληνικά για την παγκόσμια
διανομή.
Άδεια για χρήση οποιουδήποτε υλικού στο μεταφρασμένο έργο πρέπει να
επιτραπεί εγγράφως από τις Ιατρικές Εκδόσεις Λίτσας.
Η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία δεν έπαιξε κανένα ρόλο στη μετάφραση
αυτής της έκδοσης από τα αγγλικά στα ελληνικά και δεν ευθύνεται για τυχόν
λάθη, παραλείψεις, ή άλλες πιθανές ατέλειες στη μετάφραση.
ISBN 978-960-372-207-6
Copyright © 2015 ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΛΙΤΣΑΣ
ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ 70- ΓΟΥΔΗ
11527 ΑΘΗΝΑ- 210 7789753- 210 7706549
Τα δικαιώματα της ελληνικής έκδοσης του παρόντος βιβλίου ανήκουν στον εκδοτικό
οίκο «Λίτσας». ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική
ή περιληπτική, η κατά παράφραση, ή διασκευή, απόδοση του περιεχομένου του
βιβλίου με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης
ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη. Νόμοι 238/1970, 4301 /1979,
Ν. 100/1975, Ν.Δ. 3565/1956 και 4254/1962 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.
esk
eference
to the
iagnostic riteria
From
™
1111111
Washington, DC
London, England
CopyΓigl1t © 2013 A111eΓican Psycl1iatΓic Association
DSM and DSM-5 aΓe tΓadeιηaΓks of tl1e AιηeΓican PsychiatΓic Associa­
tion. Use of these teΓ111s is pωhibited ,vithout penηission of the AιneΓican
PsychiatΓic Association.
ALL RIGHTS RESERVED. Unless autl10rized ίη wΓiting by the Aιηel'i­
can Psychiat!'ίc Association, 110 pal't of tl1is book ιηay be Γepωduced
ΟΓ used ίη a ιηaηηeΓ inconsistent ,vith tl1e Aιnerican Psychiatl'ic As­
sociation's copyl'ight. ΤΙΊίs pωl1ibition applies to unaιιthoΓized uses οι·
!'epωductions in any fonn,including electωnic applications.
Coιτespondence ΓegaΓding copyΓigl1t pennissions should be directed
to DSM Penηissions, AιneΓican Psychiatl'ic Publishing,1000 Wilson
Boιιleva!'d,Suite 1825,AΓlington,VA 22209-390\.
Manufactιπed in the United States of Aιnel'ica οη acid-fl'ee papeι-. ISBN
978-0-89042-556-5
AιneΓican Psychiatl'ic Association
1000 Wilson Boιιlevard
AI'lington,VA 22209-3901
www.psych.oτg
T11e coιτect citation fοΓ tl1is book is AιneΓican Psychiatric Association:
Desk RefeΓence to the Diagnostic Ct-iteΓia Fω111 DSM-5. Arlington,VA,
A111eΓican Psychiatι-ic Association,2013.
Libι·ary of Congι·ess Cataloging-in-Pιιblication Data
Desk l'efeΓence to tl1e diagnostic σiteΓia fωιη DSM-5 / Aιnerican
Psychiatl'ic Association,
ρ.; C\11.
Includes index.
ISBN 978-0-89042-556-5 (pbk.: alk. pape!')
Ι. A111e!'ican Psychiatι·ic Association.
[DNLM: 1. Diagnostic and statistical ιnanual of ιnental disoι·deΓs. 5tl1
ed. 2. Mental DisoΓdeΓs--diagnosis. 3. Mental DisoΓdeι·s-classification.
WM 141]
RC470
616.89Ό75--dc23
2013011060
British LibraιΎ Catalogιιing ίη Pιιblication Data
Α CIP recol'd is available fω111 tl1 e Bl'itisl1 Libl'aι-y.
Text Design-Taιnιny J. Co!'dova
Περιεχόμενα
Πρόλογος ................................................................................................ νίί
Ταξινόμηση DSM-5 .................................................................................. ίχ
Μέροςl
Βασικές Αρχές DSM-5
Χρήση του Εγχειριδίου ............................................................................ 3
Προειδοποιητική Δήλωση για Ιατροδικαστική
Χρήση του DSM-5............................................................................... 13
Μέρος 11
Διαγνωστικά Κριτήρια και Κωδικοί
Νεuροαvαπτuξιακές Διαταραχές ........................................................... 17
Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές.................... 45
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές ............................................... 65
Καταθλιπτικές Διαταραχές..................................................................... 93
Αγχώδεις Διαταραχές........................................................................... 115
Ιδεοψuχαναγκαστικές και ΣυνδεόμενεςΔιαταραχές......................... 129
Διαταραχές Συνδεόμενες με Τραύμα και Στρεσογόνοuς
Παράγοντες ...................................................................................... 141
Αποσυνδετικές Διαταραχές ................................................................. 155
Διαταραχές Σωματικών Συμπτωμάτων και Συνδεόμενες Διαταραχές. 161
Διαταραχές Σίτισης και Πρόσληψης Τροφής..................................... 169
Διαταραχές της Απέκκρισης................................................................ 177
νί
Περιεχόμενα
Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης ......................................................... 181
Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες ............................................................... 201
Δυσφορία Γένους ................................................................................ 215
Διασπαστικές Διαταραχές, Διαταραχές Ελέγχου των
Παρορμήσεων και της Διαγωγής ................................................... 219
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές ....... 227
Νευρογνωστικές Διαταραχές ............................................................... 285
Διαταραχές της Προσωπικότητας ....................................................... 321
Παραφιλικές Διαταραχές .................................................................... 333
Άλλες Ψυχικές Διαταραχές .................................................................. 341
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές και Άλλες
Παρενέργειες των Φαρμάκων ............................................................. 345
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν
Εστία Κλινικής Προσοχής ............................................................... 355
Ευρετήριο .............................................................................................. 377
Πρόλογος Ελληνικής Έκδοσης
Σχεδόν είκοσι χρόνια μετά την προηγούμενη έκδοση, η παρούσα
έκδοση του DSM είναι φυσικό να περιλαμβάνει μερικές καινοτομίες στην
ταξινόμηση, την ορολογία και, κυρίως, στις ομάδες των κριτηρίων. Άλλωστε,
η διάθεση των εκδοτών να καινοτομήσουν φαίνεται ήδη από τον τίτλο, όπου
εγκαταλείπεται η αρίθμηση με λατινικούς αριθμούς.
Στην ταξινόμηση παύει να υπάρχει το σύστημα πολυαξονικής εκτίμησης,
οπότε καταργείται ο Άξονας 11 της προηγούμενης έκδοσης χωρίς να αλλάζει
τίποτε ουσιαστικό στις διαταραχές που τον αποτελούσαν. Μια άλλη σημα­
ντική αλλαγή είναι η δημιουργία τριών νέων ενοτήτων με τις διαταραχές που
προηγουμένως περιλαμβάνονταν στην ενότητα «Αγχώδεις Διαταραχές». Η
ενότητα «Διαταραχές της Διάθεσης» του DSM-IV καταργείται και στη θέση
της εμφανίζονται δύο νέες ενότητες, οι διπολικές και συνδεόμενες διαταραχές
και οι'καταθλιπτικές διαταραχές. Επίσης, κατα είται ενότ τα «Σε ουαλικές
Διατα α ές» και αυτονομούνται σ� τρειςξεχωριστές ενότητες οι σεξουαλικές
•;@σλειτουργίες, η δυσφορία γένους (πρώην διαταραχή της ταυτότητας του
γένους) και οι τταραφιλικές διαταραχές (πρώην παραφιλίες). Η νέα ενότητα
της δυσφορίας γένους και η επιλογή της νέας ονομασίας υποδηλώνουν και
μια αλλαγή στη στάση της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας που θυμίζει
ανάλογες αλλαγές σε σχέση με την ομοφυλοφιλία παλιότερα.
Στην ορολογία υπάρχουν αρκετές και σημαντικές καινοτομίες. Μια από
αυτές είναι εισα ω · του ό ου «αδυνα ία» στ θέσ του ό ου «καθυστέ­
...Ρ!lQ.!1>�- Στο εξής, λοιπόν,JJ.α. μιλάμε για νοητική αδυναμία και όχι για νοητική
καθυστέρηση. Επίσης, στη θέση του (ελληνικής καταγωγής) όρου «υποχον­
δρίασή» επιλέγεται η ονομασία «διαταραχή άγχους ασθένειας».
Μετά από πολλή σκέψη αποφασίσαμε στην ελληνική μετάφραση να αντι­
καταστ · σου ε ,τον όρο «Παθολο ικ · Χα τοπαι ία» ε τον ό ο «Διατα α ·
Τζόyου».yια δυο κυρίως λόγους. Πρώτον γιατί η συγκεκριμένη διαταραχή δεν
αφορά μόνο στη χαρτοπαιξία και δεύτερον γιατί η λέξη «τζόγος» καλύπτει
όλο το φάσμα των σχετικών συμπεριφορών και χρησιμοποιείται ήδη ευρέως
από δομές που έχουν σαν στόχο τη θεραπεία της διαταραχής, όπως, για
παράδειγμα. οι Ανώνυμοι Τζογαδόροι.
Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους εργαζόμενους στις Ιατρικές
Εκδόσεις Λίτσας για την εξαιρετική συνεργασία και την καλή διάθεση σε όλα
τα στάδια προετοιμασίας αυτής της έκδοσης.
Κώστας Γκοτζαμάνης.
Ψυχίατρος
Πρόλογος
Η έκδοση TOU DSM-5 φέρνει καινοτομίες στην κωδικοποίηση, την
ταξινόμηση και τη διάγνωση των ψυχικών διαταραχών που έχουν εκτεταμένες
επιπτώσεις σε πολλούς επιστημονικούς κλάδους. Για γρήγορη αναφορά,
οι κλινικοί μπορεί να θεωρούν χρήσιμο ένα μικρό και κατάλληλο εγχειρίδιο
το οποίο περιέχει μόνο την Ταξινόμηση DSM-5 (π.χ., τον κατάλογο των
διαταραχών, τους υπότυπους, τους προσδιοριστές και τους διαγνωστικούς
κωδικούς), και τις ενότητες που περιγράφουν τη χρήση του Εγχειριδίου και τα
σύνολα των διαγνωστικών κριτηρίων. Τα Διαγνωστικά Κριτήρια από το DSM-5
προορίζονται για να χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό με το πλήρες DSM-5.
Η ορθή χρήση τους απαιτεί εξοικείωση με τις περιγραφές του κειμένου για
κάθε διαταραχή που συνοδεύει τα σύνολα των κριτηρίων.
Αυτή η εύχρηστη αναφορά παρέχει όλους τους κωδικούς ICD-9-CM και
ICD-10-CM, τις σημειώσεις κωδικοποίησης και τις διαδικασίες καταγραφής
που περιλαμβάνονται στο DSM-5. Οι κλινικοί θα βρουν πρόσθετες πληροφο­
ρίες αναφοράς στο DSM-5, όπου συμπεριλαμβάνεται η Ενότητα 111: Αναδει­
κνυόμενα Μέτρα και Μοντέλα (όπου περιλαμβάνονται τα μέτρα αξιολόγησης,
η πολιτισμική διατύπωση και οι συνεντεύξεις, καθώς και ένα εναλλακτικό
μοντέλο DSM-5 για διαταραχές της προσωπικότητας και καταστάσεις για
περαιτέρω μελέτη) και το Παράρτημα DSM-5 (όπου περιλαμβάνονται οι
κυριότερες αλλαγές από το DSM-IV, τα γλωσσάρια των τεχνικών και των
πολιτισμικών όρων, αλλά και οι αλφαβητικοί και αριθμητικοί κατάλογοι των
διαγνώσεων DSM-5 και των κωδικών). Τα μέτρα αξιολόγησης καθώς και οι
πρόσθετες πληροφορίες είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο στην ηλεκτρονική
διεύθυνση www.psychiatry.org/dsm5.
Ταξινόμηση DSM-5
Πριν από κάθε ονομασία διαταραχής, παρέχονται οι κωδικοί ICD-9-CM, που
ακολουθούνται από τους κωδικούς ICD-10-CM στις παρενθέσεις. Τα κενά
διαστήματα δείχνουν ότι είτε ο κωδικός ΙCD-9-CM ή ο κωδικός ICD-10-CM
δεν ισχύει. Για μερικές διαταραχές, ο κωδικός μπορεί να αναφέρεται μόνο
σύμφωνα με τον υπότυπο ή τον προσδιοριστή.
Οι κωδικοί ICD-9-CM θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για σκοπούς κω­
δικοποίησης στις ΗΠΑ έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2014. Οι κωδικοί ICD-10-CM
θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μετά την 1η Οκτωβρίου 2014.
Ακολουθώντας τους τίτλους των κεφαλαίων και τις ονομασίες των δι­
αταραχών, οι αριθμοί των σελίδων για το αντίστοιχο κείμενο ή τα κριτήρια
παραθέτονται σε παρενθέσεις.
Σημείωση για όλες τις ψυχικές διαταραχές που οφείλονται σε άλλη
γενική σωματική κατάσταση: Να αναφέρεται η ονομασία της άλλης γενικής
σωματικής κατάστασης στην ονομασία της ψυχικής διαταραχής που οφείλεται
στη [γενική σωματική κατάσταση]. Ο κωδικός και η ονομασία για την άλλη
σωματική κατάσταση θα πρέπει να παρατίθεται πρώτος, αμέσως πριν από
την ψυχική διαταραχή που οφείλεται στη σωματική κατάσταση.
Νευροαναπτυξιακές διαταραχές (17)
Νοητική Αδυναμία (17)
317
Νοητική Αδυναμία (Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή) Ήπια
318.0
Νοητική Αδυναμία (Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή) Μέτρια
318.1
Νοητική Αδυναμία (Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή) Βαριά
318.2
Νοητική Αδυναμία (Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή) Βαθιά
315.8
Καθολική Αναπτυξιακή Καθυστέρηση (23)
319
Απροσδιόριστη Νοητική Αδυναμία (Νοητική Αναπτυξιακή
Διαταραχή) (23)
ίχ
Ταξινόμηση DSM-5
χ
Διαταραχές της Επικοινωνίας (24)
315.32 (F80.2) Διαταραχή της Γλωσσικής Έκφρασης (24)
315.39 (F80.0) Φωνολογική Διαταραχή (24)
315.35 (F80.81) Διαταραχή της Ροής της Ομιλίας με Έναρξη στην Παιδική
Ηλικία (Τραυλισμός) (25)
Σημείωση: Οι περιπτώσεις με μεταγενέστερη έναρξη διαγιγνώ­
σκονται ως 307.0 (F98.5) Διαταραχή της Ροής της Ομιλίας με
Έναρξη στην Ενήλικη Ζωή.
315.39 (F80.89) Κοινωνική (Πραγματιστική) Διαταραχή της Επικοινωνίας
307.9
(F80.9)
(26)
Απροσδιόριστη Διαταραχή της Επικοινωνίας (27)
Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (27)
299.00 (F84.0) Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (27)
Προσδιορίστε αν: Σχετίζεται με γνωστή ιατρική ή γενετική
σωματική κατάσταση ή περιβαλλοντικό παράγοντα· Με
άλλη νευροαναπτυξιακή, ψυχική ή διαταραχή συμπερι­
φοράς
Προσδιορίστε την τρέχουσα βαρύτητα του Κριτηρίου Α
και του Κριτηρίου Β: Απαιτείται πολύ ουσιαστική υπο­
στήριξη, Απαιτείται ουσιαστική υποστήριξη, Απαιτείται
υποστήριξη
Προσδιορίστε αν: Με ή χωρίς συνοδό νοητική διαταραχή,
Με ή χωρίς συνοδό διαταραχή της γραπτής έκφρασης,
Με κατατονία (χρησιμοποιήστε τον πρόσθετο κωδικό
293.89 [F06.1])
Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας (31)
__
(_._)
314.01 (F90.2)
314.00 (F90.0)
314.01 (F90.1)
314.01 (F90.8)
314.01 (F90.9)
Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας
(31)
Προσδιορίστε αν:
Συνδυασμένος τύπος
Με προεξάρχοντα τον απρόσεκτο τύπο
Με προεξάρχοντα τον υπερκινητικό/παρο ρμητικό
τύπο
Προσδιορίστε αν: Σε μερική ύφεση
Προσδιορίστε την τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βαριά
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/
Υπερκινητικότητας (35)
Απροσδιόριστη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/
Υπερκινητικότητας (35)
Ταξινόμηση DSM-5
χί
Ειδική Μαθησιακή Διαταραχή (36)
Ειδική Μαθησιακή Διαταραχή (36)
(_._)
--
Προσδιορίστε αν:
Με διαταραχή της ανάγνωσης (προσδιορίστε αν με
ακρίβεια ανάγνωσης λέξεων, ρυθμό ανάγνωσης ή
ευχέρεια λόγου, κατανόηση γραπτού λόγου)
(F81.81)
Με διαταραχή της γραπτής έκφρασης (προσδιορίστε
αν με ακρίβεια συλλαβισμού, στίξης και γραμματι­
κής, σαφήνεια ή οργάνωση της γραπτής έκφρασης)
(F81.2)
Με μαθηματική διαταραχή (προσδιορίστε αν με αίσθηση των αριθμών, απομνημόνευση αριθμητικών
δεδομένων, ακριβή ή ευχερή υπολογισμό, ακριβή
μαθηματικό λογισμό)
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βαριά
315.00 (F81.0)
315.2
315.1
Κινητικές Διαταραχές (39)
315.4 (F82)
307.3 (F98.4)
Αναπτυξιακή Διαταραχή του Συντονισμού των Κινήσεων
(39)
Διαταραχή Στερεοτυπικών Κινήσεων (40)
Προσδιορίστε αν: Με αυτοτραυματική συμπεριφορά, Χωρίς
αυτοτραυματική συμπεριφορά
Προσδιορίστε αν: Σχετίζεται με γνωστή ιατρική ή γενετική
σωματική κατάσταση, νευροαναπτυξιακή διαταραχή, ή
περιβαλλοντικό παράγοντα
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βαριά
Διαταραχές Μυοσπασμάτων (Τικ)
307.23 (F95.2) Διαταραχή Tourette (41)
307.22 (F95.1} Επίμονη (Χρόνια) Διαταραχή Κινητικών ή Φωνητικών Μυο­
σπασμάτων (41)
Προσδιορίστε αν: Μόνο με κινητικά μυοσπάσματα, Μόνο με
φωνητικά μυοσπάσματα
307.21 (F95.0) Παροδική Διαταραχή Μυοσπασμάτων (42)
307.20 (F95.8) Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Μυοσπασμάτων (Τικ)
(42)
307.20 (F95.9) Απροσδιόριστη Διαταραχή Μυοσπασμάτων (Τικ) (42)
χίί
Ταξινόμηση DSM-5
χ (43)
έ
Άλλες Νευροαναπτυξιακ ς Διαταρα ές
315.8 (F88) Άλλη Προσδιορισμένη Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή (43)
315.8 (F89) Απροσδιόριστη Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή (44)
Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες
Ψυχωτικές Διαταραχές (45)
Οι ακόλουθοι προσδιοριστές εφαρμόζονται για το Φάσμα Σχιζοφρένειας και
Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές όπου υποδεικνύεται:
aπροσδιορίστε αν: Οι ακόλουθοι προσδιοριστές πορείας πρέπει να χρησιμο­
ποιούνται μόνο μετά από διαταραχή διάρκειας ενός έτους: Πρώτο επεισόδιο,
επί του παρόντος σε οξύ επεισόδιο: Πρώτο επεισόδιο, επί του παρόντος σε
μερική ύφεση· Πρώτο επεισόδιο, επί του παρόντος σε πλήρη ύφεση· Πολ­
λαπλά επεισόδια, επί του παρόντος σε οξύ επεισόδιο· Πολλαπλά επεισόδια,
επί του παρόντος σε μερική ύφεση· Πολλαπλά επεισόδια, επί του παρόντος
σε πλήρη ύφεση· Συνεχές Απροσδιόριστο
bΠροσδιορίστε αν: Με κατατονία (χρησιμοποιήστε πρόσθετο κωδικό 293.89
[F06.1])
cπροσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα των παραληρητικών ιδεών, των ψευδαι­
σθήσεων, του αποδιοργανωμένου λόγου, της ανώμαλης ψυχοκινητικής
συμπεριφοράς, των αρνητικών συμπτωμάτων, του ντελίριου, της κατάθλιψης
και των μανιακών συμπτωμάτων
301.2 (F21)
Σχιζότυπη Διαταραχή (Προσωπικότητας) (45)
Παραληρητική Διαταραχή a,c (45)
297.1 (F22)
Προσδιορίστε αν: Ερωτομανιακός τύπος, Μεγαλειώδης
τύπος, Ζηλοτυπικός τύπος, Διωκτικός τύπος, Σωματικός
τύπος, Μικτός τύπος, Απροσδιόριστος τύπος
Προσδιορίστε αν: Με αλλόκοτο περιεχόμενο
Βραχεία Ψυχωτική Διαταραχήb c (47)
298.8 (F23)
Προσδιορίστε αν: Με σαφή(είς) στρεσογόνο(ους) παρά­
γοντα(ες), Χωρίς σαφή(είς) στρεσογόνο(ους) παράγο­
ντα(ες), Με έναρξη πριν ή μετά το τοκετό
295.40 (F20.81) Σχιζοφρενικόμορφη Διαταραχήb ,c (49)
Προσδιορίστε αν: Με καλά προγνωστικά στοιχεία, Χωρίς
καλά προγνωστικά στοιχεία
295.90 (F20.9) Σχιζοφρένεια a,b ,c (50)
Σχιζοσυναισθηματική Διαταραχή a ,b ,c (53)
(__._)
__
Προσδιορίστε αν:
295.70 (F20.5)
Διπολικός τύπος
295.70 (F25.1)
Καταθλιπτικός τύπος
Ταξινόμηση DSM-5
χίίί
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχωτική Διαταρα­
χήc (55)
Σημείωση: Βλέπε το σύνολο των κριτηρίων και τις αντίστοι­
χες διαδικασίες καταγραφής για κωδικούς συγκεκριμένης
ουσίας και για κωδικοποίηση ICD-9-CM και ICD-10-CM.
Προσδιορίστε αν: Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
Με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης
Ψυχωτική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική Κα­
τάστασηc (59)
Προσδιορίστε αν:
Με παραληρητικές ιδέες
Με ψευδαισθήσεις
Κατατονία Σχετιζόμενη με Άλλη Ψυχική Διαταραχή (Προσ­
διοριστής Κατατονίας) (60)
293.89 (F06.1) Κατατονική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική Κα­
τάσταση (61)
298.89 (F06.1) Απροσδιόριστη Κατατονία (62)
Σημείωση: Κωδικοποιήστε πρώτα 781.99 (R29.818) τα
άλλα συμπτώματα που αφορούν το νευρικό και το μυο­
σκελετικό σύστημα.
298.8 (F28)
Άλλο Προσδιορισμένο Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλη Ψυ­
χωτική Διαταραχή (63)
298.9 (F29)
Απροσδιόριστο Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλη Ψυχωτική
Διαταραχή (64)
293.81 (F06.2)
293.82 (F06.0)
293.89 (F06.1)
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές (65)
Οι ακόλουθοι προσδιοριστές εφαρμόζονται για τις Διπολικές και τις Συνδεό­
μενες Διαταραχές όπου υποδεικνύεται:
'Προσδιορίστε: Με αγχώδη διαταραχή (προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
ήπια, μέτρια, μέτρια-βαριά, βαριά)· Με μικτά στοιχεία· Ταχυφασική· Με με­
λαγχολικά στοιχεία· Με άτυπα στοιχεία· Με συμβατά με τη διάθεση ψυχωτικά
στοιχεία· Με ασύμβατα με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία· Με κατατονικά
στοιχεία (χρησιμοποιήστε πρόσθετο κωδικό 293.89 [F06.1])· Με έναρξη πριν
ή μετά τον τοκετό· Με εποχική εμφάνιση.
Ταξινόμηση DSM-5
χίν
296.41
296.42
296.43
296.44
296.45
296.46
296.40
296.40
296.45
296.46
296.40
296.51
296.52
296.53
296.54
296.55
296.56
296.50
296.7
296.89
301.13
Διπολική I Διαταραχή2 (65)
Τρέχον ή τελευταίο μανιακό επεισόδιο
Ήπιο
(F31.11)
Μέτριο
(F31.12)
Βαρύ
(F31.13)
Με ψυχωτικά στοιχεία
(F31.2)
Σε μερική ύφεση
(F31.71)
Σε πλήρη ύφεση
(F31.74)
Απροσδιόριστο
(F31.9)
(F31.0) Τρέχον ή τελευταίο υπομανιακό επεισόδιο
(F31.71)
Σε μερική ύφεση
(F31.72)
Σε πλήρη ύφεση
Απροσδιόριστο
(F31.9)
(_._)
Τρέχον ή τελευταίο καταθλιπτικό επεισόδιο
(F31.31)
Ήπιο
(F31.32)
Μέτριο
Βαρύ
(F31.4)
Με ψυχωτικά στοιχεία
(F31.5)
(F31.75)
Σε μερική ύφεση
(F31.76)
Σε πλήρη ύφεση
(F31.9)
Απροσδιόριστο
(F31.9) Τρέχον ή τελευταίο απροσδιόριστο επεισόδιο
(F31.81) Διπολική 11 Διαταραχήa (71)
Προσδιορίστε τρέχον ή τελευταίο επεισόδιο: Υπομανιακό,
Καταθλιπτικό
Προσδιορίστε πορεία εάν τα κριτήρια για ένα επεισόδιο της
διάθεσης δεν πληρούνται επί του παρόντος: Σε μερική
ύφεση, σε πλήρη ύφεση.
Προσδιορίστε βαρύτητα εάν τα κριτήρια για ένα επεισό­
διο της διάθεσης πληρούνται επί του παρόντος: Ήπιο,
Μέτριο, Βαρύ
(F34.0) Κυκλοθυμική Διαταραχή (76)
Προσδιορίστε αν: Με αγχώδη διαταραχή
(_._)
L-_)
Ταξινόμηση DSM-5
XV
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή (76)
Σημείωση: Βλέπε το σύνολο των κριτηρίων και τις αντί­
στοιχες διαδικασίες καταγραφής για κωδικοποίηση
ανάλογα με την ουσία και την κωδικοποίηση ICD-9-CM
και ICD-10-CM.
Προσδιορίστε αν: Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
Με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης
Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη
293.83 (__ ._)
Σωματική Κατάσταση (80)
Προσδιορίστε αν:
Με μανιακά στοιχεία
(F06.33)
(F06.33)
Με μανιακόμορφο ή υπομανιακόμορφο επεισόδιο
(F06.34)
Με μικτά στοιχεία
296.89 (F31.89) Άλλη Προσδιορισμένη Διπολική και Συνδεόμενη Διατα­
ραχή (81)
296.80 (F31.9)
Απροσδιόριστη Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή
(83)
(__.__)
Καταθλιπτικές Διαταραχές (93)
Οι ακόλουθοι προσδιοριστές εφαρμόζονται για τις Καταθλιπτικές Διαταραχές
όπου υποδεικνύεται:
aπροσδιορίστε: Με αγχώδη διαταραχή (προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
ήπια, μέτρια, μέτρια-βαριά, βαριά)· Με μικτά στοιχεία· Με μελαγχολικά στοι­
χεία· Με άτυπα στοιχεία· Με συμβατά με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία· Με
ασύμβατα με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία· Με κατατονία (χρησιμοποιήστε
πρόσθετο κωδικό 293.89 [F06.1])· Με έναρξη πριν ή μετά τον τοκετό· Με
εποχική εμφάνιση.
296.99 (F34.8) Διασπαστική Διαταραχή Απορρύθμισης της Διάθεσης
(93)
-- (_._) Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχήa (94)
-- (_._) Μοναδικό επεισόδιο
296.21 (F32.0)
Ήπιο
296.22 (F32.1)
Μέτριο
Βαρύ.
296.23 (F32.2)
296.24 (F32.3)
Με ψυχωτικά στοιχεία
296.25 (F32.4)
Σε μερική ύφεση
296.26 (F32.5)
Σε πλήρη ύφεση
296.20 (F32.9)
Απροσδιόριστο
χνί
--
Ταξινόμηση DSM-5
Υποτροπιάζον επεισόδιο
Ήπιο
296.32 (F33.1)
Μέτριο
296.33 (F33.2)
Βαρύ
296.34 (F33.3)
Με ψυχωτικά στοιχεία
296.35 (F33.41)
Σε μερική ύφεση
296.36 (F33.42)
Σε πλήρη ύφεση
296.30 (F33.9)
Απροσδιόριστο
300.4 (F34.1) Επιμένουσα Καταθλιπτική Διαταραχή (Δυσθυμία)a (97)
Προσδιορίστε αν: Σε μερική ύφεση, Σε πλήρη ύφεση
Προσδιορίστε αν: Πρώιμη έναρξη, Όψιμη έναρξη
Προσδιορίστε αν: Με αμιγές δυσθυμικό σύνδρομο· Με
επίμονο μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο· Με διαλείποντα
μείζονα καταθλιπτικά επεισόδια, με τρέχον επεισόδιο·
Με διαλείποντα μείζονα καταθλιπτικά επεισόδια, χωρίς
τρέχον επεισόδιο.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βαριά
625.4 (F94.3) Προεμμηνορρυσιακή Δυσφορική Διαταραχή (100)
(___._)
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Καταθλιπτική Δια­
ταραχή (101)
Σημείωση: Βλέπε το σύνολο των κριτηρίων και τις αντί­
στοιχες διαδικασίες καταγραφής για κωδικοποίηση
ανάλογα με την ουσία και για κωδικοποίηση ICD-9-CM
και ICD-10.
Προσδιορίστε αν: Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
Με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης
298.83 (_.__)
Καταθλιπτική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική
Κατάσταση (105)
Προσδιορίστε αν:
(F06.3'1)
Με καταθλιπτικά στοιχεία
(F06.32)
Με επεισόδιο τύπου μείζονος καταθλιπτικού
(F06.34)
Με μικτά στοιχεία
(_._)
296.31 (F33.0)
311
(F32.8)
311
(F32.9)
Άλλη Προσδιορισμένη Καταθλιπτική Διαταραχή (106)
Απροσδιόριστη Καταθλιπτική Διαταραχή (107)
Ταξινόμηση DSM-5
χνίί
Αγχώδεις Διαταραχές (115)
Διαταραχή Άγχους Αποχωρισμού (115)
Επιλεκτική Βωβότητα (116)
Ειδική Φοβία (116)
300.29 (_._)
Προσδιορίστε αν:
(F40.218) Ζωοφοβία
(F40.228) Φοβία φυσικού περιβάλλοντος
(_._)
Φοβία σχετική με αίμα-ένεση-τραύμα
(F40.230)
Φόβος αίματος
(F40.231)
Φόβος ενέσεων και μεταγγίσεων
(F40.232)
Φόβος άλλης ιατρικής φροντίδας
(F40.233)
Φόβος τραυματισμού
(F40.248) Καταστασιακός τύπος
(F40.298) Άλλος τύπος
300.23 (F40.10) Κοινωνική Αγχώδης Διαταραχή (Κοινωνική Φοβία) (118)
Προσδιορίστε αν: Μόνο στη δημόσια εμφάνιση
300.01 (F41.0)
Διαταραχή Πανικού (119)
Προσδιοριστής Προσβολής Πανικού (120)
-- (_._)
300.22 (F40.00) Αγοραφοβία (121)
Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή (122)
300.02 (F41.1)
(
)
Προκαλούμενη
από Ουσίες/Φάρμακα Αγχώδης Διαταραχή
-____ ._
(123)
Σημείωση: Βλέπε το σύνολο των κριτηρίων και τις αντί­
στοιχες διαδικασίες καταγραφής για κωδικοποίηση
ανάλογα με την ουσία και για κωδικοποίηση ICD-9-CM
και ICD-10.
Προσδιορίστε αν: Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
Με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης, Με έναρξη μετά
τη χρήση φαρμάκων
Αγχώδης Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική Κα293.84 (F06.4)
τάσταση (127)
Άλλη Προσδιορισμένη Αγχώδης Διαταραχή (128)
300.09 (F41.8)
Απροσδιόριστη Αγχώδης Διαταραχή (128)
300.00 (F41.9)
309.21 (F93.0)
313.23 (F94.0)
Ταξινόμηση DSM-5
χνίίί
Ιδεοψuχαναγκαστικές και
Συνδεόμενες Διαταραχές (129)
Ο ακόλουθος προσδιοριστής εφαρμόζεται για τις Ιδεοψυχαναγκαστικές και
Συνδεόμενες Διαταραχές όπου υποδεικνύεται:
aπροσδιορίστε αν: Με καλή ή μέτρια εναισθησία, Με πτωχή εναισθησία, Με
απουσία εναισθησία ς/παραληρητικές πεποιθήσεις
Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχήa (129)
Προσδιορίστε αν: Συνδεόμενη με μυοσπάσματα (τικ)
300.7 (F.45.22) Σωματοδυσμορφική Διαταραχήa (131)
Προσδιορίστε αν: Με μυϊκή δυσμορφία
Διαταραχή Αποθησαύρισηςa (132)
300.3 (F.42)
Προσδιορίστε αν: Με υπερβολικά αποκτήματα
312.39 (F63.3) Τριχοτιλλομανία (Διαταραχή Τραβήγματος Τριχών) (133)
698.4 (L.98.1} Διαταραχή Εκδορών (Τσίμπημα στο Δέρμα) (133)
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Ιδεοψυχαναγκαστική
(_._)
και Συνδεόμενη Διαταραχή (134)
Σημείωση: Βλέπε το σύνολο των κριτηρίων και τις αντί­
στοιχες διαδικασίες καταγραφής για κωδικοποίηση
ανάλογα με την ουσία και για κωδικοποίηση ICD-9-CM
και ICD-10-CM.
Προσδιορίστε αν: Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
Με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης, Με έναρξη μετά
τη χρήση φαρμάκων
294.8 (F06.8) Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική Κατάσταση (137)
Προσδιορίστε αν: Με συμπτώματα τύπου ιδεοψυχαναγκα­
στικής διαταραχής, Με ανησυχίες για την εμφάνιση, Με
συμπτώματα αποθησαύρισης, Με συμπτώματα τραβήγ­
ματος τριχών, Με συμπτώματα τσιμπήματος στο δέρμα
300.3 (F42)
Άλλη Προσδιορισμένη Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη
Διαταραχή (138)
300.3 (F42)
Απροσδιόριστη Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη
Διαταραχή (140)
300.3
(F.42)
Ταξινόμηση DSM-5
χίχ
Διαταραχές Συνδεόμενες με Τραύμα και Στρεσογόνους
Παράγοντες (141)
Διαταραχή Αντιδραστικής Προσκόλλησης (141)
Προσδιορίστε αν: Επιμένουσα
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Βαριά
313.89 (F94.2) Διαταραχή Ασύδοτης Κοινωνικής Εμπλοκής (142)
Προσδιορίστε αν: Επιμένουσα
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Βαριά
309.81 (F43.10) Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (περιλαμβάνει τη Δια­
ταραχή Μετατραυματικού Στρες για Παιδιά 6 Ετών και
Νεότερα) (143)
Προσδιορίστε αν: Με αποσυνδετικά συμπτώματα
Προσδιορίστε αν: Με καθυστερημένη έκφραση
308.3 (F43.0) Διαταραχή Οξέος Στρες (149)
-- (___._) Διαταραχές της Προσαρμογής (151)
Προσδιορίστε αν:
309.0 (F43.21)
Με καταθλιπτική διάθεση
309.24 (F43.22)
Με άγχος
309.28 (F43.23)
Μικτή, με άγχος και καταθλιπτική διάθεση
309.3 (F43.24)
Με διαταραχή της διαγωγής
309.4 (F43.25)
Με μικτή διαταραχή των συγκινήσεων και της διαγωγής
309.9 (F43.20) Απροσδιόριστη
309.89 (F43.8) Άλλη Προσδιορισμένη Συνδεόμενη με Τραύμα και Στρεσο­
γόνο Παράγοντα Διαταραχή (152)
309.9 (F43.9) Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Τ ραύμα και Στρεσογόνο
Παράγοντα Διαταραχή (153)
313.89 (F94.1)
Αποσυνδετικές Διαταραχές (155)
300.14
300.12
300.13
(F44.81) Αποσυνδετική Διαταραχή της Ταυτότητας (155)
(F44.0) Αποσυνδετική Αμνησία (156)
(F44.1)
Προσδιορίστε αν:
Με αποσυνδετική φυγή
χχ
Ταξινόμηση DSM-5
Διαταραχή Αποπροσωποποίησης/Αποπραγματοποίησης
(157)
300.15 (F44.89) Άλλη Προσδιορισμένη Αποσυνδετική Διαταραχή (158)
300.15 (F44.9) Απροσδιόριστη Αποσυνδετική Διαταραχή (159)
300.6
(F48.1)
Διαταραχές Σωματικών Συμπτωμάτων και Συνδεόμενες
Διαταραχές (161)
Διαταραχή Σωματικών Συμπτωμάτων (161)
Προσδιορίστε αν: Με κυρίαρχο πόνο
Προσδιορίστε αν: Επιμένουσα
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βαριά
300.7 (F45.21) Διαταραχή Άγχους Ασθένειας (Υποχονδρίαση) (162)
Προσδιορίστε αν: Τύπος επιδίωξης λήψης φροντίδας,
Τύπος αποφυγής λήψης φροντίδας
Διαταραχή Μετατροπής (Διαταραχή Λειτουργικού Νευρο­
300.11 (_._)
λογικού Συμπτώματος) (163)
Προσδιορίστε τύπο συμπτώματος:
Με αδυναμία ή παράλυση
(F44.4)
Με ανώμαλη κίνηση
(F44.4)
)
Με συμπτώματα δυσκολίας κατάποσης
(F44.4
Με συμπτώματα από την ομιλία
(F44.4)
Με επιληπτικές κρίσεις
(F44.5)
Με
αναισθησία ή αισθητηριακή απώλεια
(F44.6)
Με
ειδικό
αισθητηριακό σύμπτωμα
(F44.6)
Με
μικτά
συμπτώματα
(F44.7)
Προσδιορίστε αν: Οξύ επεισόδιο, Επίμονο
Προσδιορίστε αν: Με ψυχολογικό στρεσογόνο παράγοντα
(προσδιορίστε στρεσογόνο παράγοντα), Χωρίς ψυχολο­
γικό στρεσογόνο παράγοντα
316
(F54)
Ψυχολογικοί Παράγοντες που Επηρεάζουν Άλλες Σωματι­
κές Καταστάσεις (164)
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βαριά,
Εξαιρετικά βαριά
300.19 (F68.10) Προσποιητή Διαταραχή [περιλαμβάνει Προσποιητή Δια­
ταραχή που Επιβάλλεται στον Εαυτό του (Αυτοεπιβαλ­
λόμενη), Προσποιητή Διαταραχή που Επιβάλλεται σε
Άλλον)] (165)
Προσδιορίστε Μοναδικό επεισόδιο, Επαναλαμβανόμενα
επεισόδια
300.82 (F45.1)
Ταξινόμηση DSM-5
300.89 (F45.8)
300.82 (F45.9)
χχί
Άλλη ΠροσδιορισμένηΔιαταραχή Σωματικών Συμπτωμά­
των και ΣυνδεόμενηΔιαταραχή (166)
ΑπροσδιόριστηΔιαταραχή Σωματικών Συμπτωμάτων και
Συνδεόμενη Διαταραχή (167)
Διαταραχές Σίτισης και Πρόσληψης Τροφής (169)
Οι ακόλουθοι προσδιοριστές εφαρμόζονται για τις Διαταραχές Σίτισης και
Πρόσληψης Τροφής όπου υποδεικνύεται:
aπροσδιορίστε αν: Σε ύφεση
bΠροσδιορίστε αν: Σε μερική ύφεση, Σε πλήρη ύφεση
cπροσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βαριά, Εξαιρετικά βαριά
307.52 (_._)
Πίκαa (169)
300.11 (F98.3)
Σε παιδιά
Σε ενήλικες
(FS0.8)
307.53 (F98.21) ΜηρυκαστικήΔιαταραχήa (169)
307.59 (F50.8) Αποφευκτική/ΠεριοριστικήΔιαταραχή Πρόσληψης Τροφήςa
(170)
307.1 (_. __ )
Ψυχογενής Ανορεξία b,c (171)
Προσδιορίστε αν:
(F50.01)
Περιορισμένος τύπος
(FS0.02)
Υπερφαγία/καθαρτικός τύπος
307.51 (F50.2) Ψυχογενής Βουλιμία b,c (172)
307.51 (F50.8) Διαταραχή Υπερφαγίας b,c (174)
307.59 (FS0.8) Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Σίτισης ή Πρόσληψης
Τροφής (175)
307.50 (FS0.9) ΑπροσδιόριστηΔιαταραχή Σίτισης ή Πρόσληψης Τροφής
(176)
Διαταραχές της Απέκκρισης (177)
307.6
(F98.0)
307.7
(F98:I)
Ενούρηση (177)
Προσδιορίστε αν: Μόνο Νυκτερινή, Μόνο Ημερήσια, Νυ­
κτερινή και ημερήσια
Εγκόπριση (178)
Προσδιορίστε αν: Με δυσκοιλιότητα και ακράτεια από
υπερπλήρωση, Χωρίς δυσκοιλιότητα και ακράτεια από
υπερπλήρωση
Ταξινόμηση DSM-5
χχίί
__
(_._)
788.39 (Ν39.498)
787.60 (R15.9)
__
(__ ._)
788.30 (R32)
787.60 (R15.9)
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Απέκκρισης (178)
Με συμπτώματα από το ουροποιητικό
Με συμπτώματα κατά την αφόδευση
Απροσδιόριστη Διαταραχή Απέκκρισης (179)
Με συμπτώματα από το ουροποιητικό
Με συμπτώματα κατά την αφόδευση
Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης (181)
Οι ακόλουθοι προσδιοριστές εφαρμόζονται για τη Διαταραχή Ύπνου­
Αφύπνισης όπου υποδεικνύεται:
aπροσδιορίστε αν: Επεισοδιακή, Επίμονη, Επαναλαμβανόμενη
bΠροσδιορίστε αν: Οξεία, Υποξεία, Επίμονη
0
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βαριά
Διαταραχή Αϋπνίαςa (181)
Προσδιορίστε αν: Με συνυπάρχουσα μη υπνική ψυχική
διαταραχή, Με άλλη συνυπάρχουσα σωματική κατά­
σταση, Με άλλη διαταραχή του ύπνου
307.44 (F51.11) Διαταραχή Υπερυπνίας b,c (182)
Προσδιορίστε αν: Με ψυχική διαταραχή, Με σωματική
κατάσταση, Με άλλη διαταραχή του ύπνου
Ναρκοληψία0 (184)
Προσδιορίστε αν:
347.00 (G47.4·19)
Ναρκοληψία χωρίς καταπληξία αλλά με ανεπάρκεια
υποκρετίνης
Ναρκοληψία
με καταπληξία αλλά χωρίς ανεπάρκεια
347.01 (G47.411)
υποκρετίνης
Αυτόσωμη επικρατούσα παρεγκεφαλιδική αταξία, κώ347.00 (G47.419)
φωση και ναρκοληψία
347.00 (G47.4'19)
Αυτόσωμη επικρατούσα ναρκοληψία, παχυσαρκία και
διαβήτης τύπου 2
347.10 (G47.429)
Ναρκοληψία δευτεροπαθής σε άλλη σωματική κατάσταση
307.42 (F51.01)
Συνδεόμενες με την Αναπνοή Διαταραχές του Ύπνου (186)
327.23 (G47.33)
__
(_._)
Αποφρακτική Υπνική Άπνοια-Υπόπνοια0 (186)
Κεντρική Υπνική Άπνοια (186)
Ταξινόμηση DSM-5
χχίίί
Προσδιορίστε αν:
Ιδιοπαθής κεντρική υπνική άπνοια
Αναπνοή Cheyne-Stokes
Κεντρική υπνική άπνοια συνυπάρχουσα με χρήση
απιοειδών
Σημείωση: Κωδικοποιήστε πρώτα τη διαταραχή χρήσης
απιοειδών, αν υπάρχει.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα
( _._)
Συνδεόμενος με τον Ύπνο Υποαερισμός (187)
Προσδιορίστε αν:
327.24 (G47.34)
Ιδιοπαθής υποαερισμός
327.25 (G47.35)
Συγγενής κεντρικός κυψελιδικός υποαερισμός
327.26 (G47.36)
Συνυπάρχων συνδεόμενος με ύπνο υποαερισμός
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα
Διαταραχή του Κιρκαδιανού Ρυθμού Ύπνου-Αφύπνισηςa
(__._)
(188)
Προσδιορίστε αν:
307.45 (G47.21)
Τύπος καθυστερημένης υπνικής φάσης (189)
Προσδιορίστε αν: Οικογενής, Επικαλυπτόμενη με μη
24ωρο τύπο ύπνου-αφύπνισης
307.45 (G47.22)
Τύπος Προωθημένης Υπνικής Φάσης (189)
Προσδιορίστε αν: Οικογενής
307.45 (G47.23)
Τύπος ακανόνιστου ύπνου-αφύπνισης (189)
307.45 (G47 .24)
Μη 24ωρος τύπος ύπνου-αφύπνισης (189)
307.45 (G47.26)
Τύπος εργασιακού εναλλασσόμενου ωραρίου ( 189)
307.45 (G47.20)
Απροσδιόριστος τύπος
327.21 (G47.31)
786.04 (R06.3)
780.57 (G47.37)
Παραϋπνίες (190)
__
(_._)
307.46 (F51.3)
307.46 (FS'l .4)
307.47 (F5'I.5)
Διαταραχές Ύπνου-Εγρήγορσης στο Στάδιο της Βραδείας
Κίνησης των Οφθαλμών (190)
Προσδιορίστε αν:
Τύπος Υπνοβασίας
Προσδιορίστε αν: Με συνδεόμενη με τον ύπνο πρόσλη­
ψη τροφής, Με συνδεόμενη με τον ύπνο σεξουαλική
συμπεριφορά (αϋπνία συνδεόμενη με το σεξ)
Τύπος ενύπνιου τρόμου
Διαταραχή Εφιαλτών b,c (191)
Προσδιορίστε αν: Κατά την έναρξη ύπνου
Προσδιορίστε αν: Σχετιζόμενη με μη υπνική διαταραχή,
Σχετιζόμενη με άλλη σωματική κατάσταση, Σχετιζόμενη
με άλλη διαταραχή του ύπνου
Ταξινόμηση DSM-5
χχίν
327.42 (G47.52) Διαταραχή Υπνικής Συμπεριφοράς στο Στάδιο της Ταχείας
Κίνησης των Οφθαλμών (192)
333.94 (G25.81) Σύνδρομο Ανήσυχων Ποδιών (193)
__
(_._)
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Διαταραχή του
Ύπνου (193)
Σημείωση: Βλέπε το σύνολο των κριτηρίων και τις αντί­
στοιχες διαδικασίες καταγραφής για κωδικοποίηση
ανάλογα με την ουσία και για κωδικοποίηση ICD-9-CM
και ICD-10-CM.
Προσδιορίστε αν: Τύπος αϋπνίας, Τύπος ημερήσιας υπνη­
λίας, Τύπος παραϋπνίας, Μικτός τύπος
Προσδιορίστε αν: Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
Με έναρξη στη διάρκεια της διακοπής/στέρησης
780.52 (G47.09) Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Αϋπνίας (197)
780.52 (G47.00) Απροσδιόριστη Διαταραχή Αϋπνίας (198)
780.54 (G47.19) Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Υπερυπνίας (198)
780.54 (G47.1Ο) Απροσδιόριστη Διαταραχή Υπερυπνίας (199)
780.59 ( G47 .8) Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Ύπνου-Αφύπνισης (199)
780.59 (G47.9) Απροσδιόριστη Διαταραχή Ύπνου-Αφύπνισης (200)
Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες (201)
Οι ακόλουθοι προσδιοριστές εφαρμόζονται στις Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες
όπου υποδεικνύεται:
aπροσδιορίστε αν: Ισόβια, Επίκτητη
bΠροσδιορίστε αν: Γενικευμένη, Καταστασιακή
cπροσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βαριά
302.74 (F52.32) Καθυστερημένη Εκσπερμάτιση a,b,c (201)
302.72 (F52.2'I) Στυτική Διαταραχήab,c (202)
302.73 (F52.31) Γυναικεία Οργασμική Διαταραχήa,b,c (203)
Προσδιορίστε αν: Καμία εμπειρία οργασμού υπό οποιαδή­
ποτε κατάσταση
302.72 (F52.22) Διαταραχή Γυναικείου Σεξουαλικού Ενδιαφέροντος/Διέγερ­
σηςa,b,c (204)
302.76 (F52.6) Άλγος Πυέλου/Γεννητικών Οργάνων/Διαταραχή Διείσδυ­
σηςa,b,c (205)
302.71 (F52.0) Ανδρική Διαταραχή Υποτονικής Σεξουαλικής Επιθυμίαςa,b,c
(206)
302.75 (F52.4) Πρόωρη (Πρώιμη) Εκσπερμάτισηa,b,c (207)
Ταξινόμηση DSM-5
XXV
(_._)
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Σεξουαλική Δυσλει­
τουργία 0 (208)
Σημείωση: Βλέπε το σύνολο των κριτηρίων και τις αντίστοι­
χες διαδικασίες καταγραφής για κωδικοποίηση ανάλογα
με την ουσία και για κωδικοποίηση ICD-9-CM και ICD10-CM.
Προσδιορίστε αν: Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
Με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης, Με έναρξη μετά
τη χρήση φαρμάκου
302.79 (F52.8) Άλλη Προσδιορισμένη Σεξουαλική Δυσλειτουργία (212)
302.70 (F52.9) Απροσδιόριστη Σεξουαλική Δυσλειτουργία (213)
Δυσφορία Γένους (215)
__
( __._)
302.6
(F64.2)
Δυσφορία Γένους (215)
Δυσφορία Γένους σε Παιδιά
Προσδιορίστε αν: Με διαταραχή της ανάπτυξης του
φύλου
302.85 (F64.1)
Δυσφορία Γένους σε Εφήβους και Ενήλικες
Προσδιορίστε αν: Με διαταραχή της ανάπτυξης του
φύλου
Προσδιορίστε αν: Μετά τη μετάβαση
Σημείωση: Κωδικοποιήστε τη διαταραχή της σεξουαλικής
ανάπτυξης αν υπάρχει, εκτός από τη δυσφορία γένους.
302.6 (F64.8) Άλλη Προσδιορισμένη Δυσφορία Γένους (217)
302.6 (F64.9) Απροσδιόριστη Δυσφορία Γένους (218)
Διασπαστικές Διαταραχές, Διαταραχές
Ελέγχου των Παρορμήσεων και της Διαγωγής (219)
313.81 (F91.3)
Εναντιωτική Προκλητική Διαταραχή (219)
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βαριά
312.34 (F63.81) Διαλείπουσα Εκρηκτική Διαταραχή (220)
_ _ ι__ ._) Διαταραχή της Διαγωγής (221)
Προσδιορίστε αν:
312.81 (F91.1)
Τύπος παιδικής έναρξης
312.82 (F91.2)
Τύπος εφηβικής έναρξης
χχνί
Ταξινόμηση DSM-5
Απροσδιόριστη έναρξη
Προσδιορίστε αν: Με περιορισμένες προκοινωνικές συ­
γκινήσεις
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βαριά
301.7 (F60.2) Αντικοινωνική Διαταραχή της Προσωπικότητας (224)
312.33 (F63.1) Πυρομανία (224)
312.32 (F63.2) Κλεπτομανία (225)
312.89 (F91.8) Άλλη Προσδιορισμένη Διασπαστική Διαταραχή, Διαταραχή
Ελέγχου των Παρορμήσεων και της Διαγωγής (225)
312.9 (F91.9) Απροσδιόριστη Διασπαστική Διαταραχή, Διαταραχή Ελέγ­
χου των Παρορμήσεων και της Διαγωγής (226)
312.89 (F91.9)
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και
Εθιστικές Διαταραχές (227)
Οι ακόλουθοι προσδιοριστές και σημειώσεις εφαρμόζονται για τις Συνδεόμενες
με Ουσίες Διαταραχές και τις Εθιστικές Διαταραχές όπου υποδεικνύεται:
aπροσδιορίστε αν: Σε πρώιμη ύφεση, Σε παρατεταμένη ύφεση
bΠροσδιορίστε αν: Σε ελεγχόμενο περιβάλλον
cπροσδιορίστε αν: Με αντιληπτικές διαταραχές
dO κωδικός του ICD-10-CM δείχνει τη συνυπάρχουσα μέτρια ή βαριά διαταραχή
χρήσης ουσίας, η οποία θα πρέπει να είναι παρούσα ώστε να εφαρμόζεται
ο κωδικός για τη στέρηση της ουσίας.
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές (230)
Συνδεόμενες με Αλκοόλ Διαταραχές (233)
Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ8,b (233)
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
305.00 (F10.10)
Ήπια
303.90 (F10.20)
Μέτρια
Βαριά
303.90 (F10.20)
303.00 (_.__)
Τοξίκωση από Αλκοόλ (235)
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
(F10.129)
(F10.229)
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
Χωρίς διαταραχή χρήσης
(F'I0.929)
(__._)
Ταξινόμηση DSM-5
χχνίί
291.81 (_._)
(F10.239)
Στέρηση Αλκοόλc,d (235)
Χωρίς αντιληπτικές διαταραχές
Με αντιληπτικές διαταραχές
Άλλες Προκαλούμενες από Αλκοόλ Διαταραχές (236)
Απροσδιόριστη Σ υνδεόμενη με Αλκοόλ Διαταραχή
(237)
--
{F10.232)
(_._)
291.9 (F10.99)
Συνδεόμενες με Καφέί\rη Διαταραχές (237)
305.90 (F15.929)
292.0
(F15.93)
__
(_._)
292.9
(F15.99)
Τοξίκωση από ΚαφεΤνη (237)
Στέρηση ΚαφεΤνης (238)
Άλλες Προκαλούμενες από ΚαφεΤνη Διαταραχές (236)
Απροσδιόριστη Σ υνδεόμενη με ΚαφεΤνη Διαταραχή
(239)
Συνδεόμενες με Κάνναβη Διαταραχές (239)
__
(_._.)
305.20 (F12.1Ο)
304.30 (F12.20)
304.30 (F12.20)
292.89 (_._)
(F12.129)
(F12.229)
(F12.929)
(F12.122)
(F12.222)
(F12.922)
292.0
(F12.288)
(_.__)
292.9
(F12.99)
Διαταραχή Χρήσης Κάνναβηςa,b (239)
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια
Μέτρια
Βαριά
Τοξίκωση από Κάνναβη0 (241)
Χωρίς αντιληπτικές διαταραχές
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
Χωρίς διαταραχή χρήσης
Με αντιληπτικές διαταραχές
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
Χωρίς διαταραχή χρήσης
Στέρηση Κάνναβηςd (242)
Άλλες Προκαλούμενες από Κάνναβη Διαταραχές
(243)
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Κάνναβη Διαταραχή
(244)
Συνδεόμενες με Ψευδαισθησιογόνα Διαταραχές (244)
__
(_._)
Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης a,b (244).
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
χχνίίί
Ταξινόμηση DSM-5
305.90 (F16.10)
304.60 (F16.20)
304.60 (F'l6.20)
-- (_._)
305.30 (F16.10)
305.90 (F16.20)
304.50 (F16.20)
292.89 (_._)
(F16.129)
(F16.229)
(F16.929)
292.89 (_._)
(F16.129)
(F'l6.229)
(F16.929)
292.89 (F16.983)
292.9
(F'l6.99)
292.9
(F16.99)
Ήπια
Μέτρια
Βαριά
Διαταραχή Χρήσης Άλλων Ψευδαισθησιογόνων2 ,b (246)
Προσδιορίστε το συγκεκριμένο ψευδαισθησιογόνο
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια
Μέτρια
Βαριά
Τοξίκωση από Φαινκυκλιδίνη (248)
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
Χωρίς διαταραχή χρήσης
Τοξίκωση από Άλλο Ψευδαισθησιογόνο (249)
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
Χωρίς διαταραχή χρήσης
Επιμένουσα Αντιληπτική Διαταραχή από Ψευδαισθησιο­
γόνα (Eπavaβιώσεις/«Flashbacks») (250)
Άλλες Προκαλούμενες από Φαινκυκλιδίνη Διαταραχές
(251)
Άλλες Προκαλούμενες από Ψευδαισθησιογόνα Διατα­
ραχές (251)
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Φαινκυκλιδίνη Διαταραχή
(252)
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Ψευδαισθησιογόνα Διαταραχή (252)
Συνδεόμενες με Εισπνεόμενες Ουσίες Διαταραχές (252)
__
( __._)
305.90 (F18.10)
304.60 (F'lθ.20)
304.60 (F18.20)
292.89 (__._)
(F18.129)
(F18.229)
(F18.929)
Διαταραχή Χρήσης Εισπνεόμενων Ουσιώva,b (252)
Προσδιορίστε τη συγκεκριμένη εισπνεόμενη ουσία
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα
Ήπια
Μέτρια
Βαριά
Τοξίκωση από Εισπνεόμενες Ουσίες (254)
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
Χωρίς διαταραχή χρήσης
Ταξινόμηση DSM-5
(_._)
292.9
(F18.99)
χχίχ
Άλλες Προκαλούμενες από Εισπνεόμενες Ουσίες Δια­
ταραχές (255)
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Εισπνεόμενη Ουσία
Διαταραχή (256)
Συνδεόμενες με Οπιοειδή Διαταραχές (256)
(
__._)
305.50 (F11:I0)
304.00 (F11.20)
304.00 (F11.20)
292.89 (_._)
(F11.129)
(F11.229)
(F11.929)
292.0
292.9
(F11.121)
(F11.222)
(F11.922)
(F11.23)
(_._)
(F11.99)
Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδώva (256)
Προσδιορίστε αν: Σε θεραπεία συντήρησης, Σε ελεγχό­
μενο περιβάλλον
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια
Μέτρια
Βαριά
Τοξίκωση από Οπιοειδή0 (258)
Χωρίς αντιληπτικές διαταραχές
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
Χωρίς διαταραχή χρήσης
Με αντιληπτικές διαταραχές
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
Χωρίς διαταραχή χρήσης
Στέρηση Οπιοειδώνd (259)
Άλλες Προκαλούμενες από Οπιοειδή Διαταραχές (260)
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Οπιοειδή Διαταραχή
(261)
Συνδεόμενες με Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Διαταραχές (261)
(__._)
305.40 (F13.1 Ο)
304.10 (F13.20)
304.1Ο (F13.20)
292.89 (_._)
(F13.129)
(F13.229)
(F13.929)
Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή
Αγχολυτικώva ,b (261)
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια
Μέτρια
Βαριά
Τοξίκωση από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά (264)
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
Χωρίς διαταραχή χρήσης
Ταξινόμηση DSM-5
χχχ
292.0
Στέρηση Ηρεμιστικών, Υπνωτικών, ή Αγχολυτικώvc , d
(265)
(F13.239)
Χωρίς αντιληπτικές διαταραχές
(_._)
(F13.232)
--
(_._)
292.9
(F13.99)
Με αντιληπτικές διαταραχές
Άλλες Προκαλούμενες από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγ­
χολυτικά Διαταραχές (266)
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή
Αγχολυτικά Διαταραχή (267)
Συνδεόμενες με Διεγερτικά Διαταραχές (267)
(___ ._)
(_._)
305.70 (F15.10)
305.60 (F14.1Ο)
305.70 (F15.10}
--
(_._)
304.40 (F'•15.20)
Διαταραχή Χρήσης Διεγερτικούa ,b (267)
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια
Ουσία τύπου αμφεταμίνης
Κοκdϊνη
Άλλο ή Απροσδιόριστο Διεγερτικό
Μέτρια
Ουσία τύπου αμφεταμίνης
304.20 (F·14.20)
Κοκdί'νη
304.40 (F'l 5.20)
Άλλο ή Απροσδιόριστο Διεγερτικό
--
ι__._)
304.40 (F15.20)
Βαριά
Ουσία τύπου αμφεταμίνης
304.20 (F14.20)
Κοκαϊ\ιη
304.40 (F15.20)
Άλλο ή Απροσδιόριστο Διεγερτικό
292.89 (__._)
292.89 (_. __.)
Τοξίκωση από Διεγερτικά c (270)
Προσδιορίστε την ειδική τοξική ουσία
Αμφεταμίνη ή άλλο διεγερτικό, Χωρίς αντιληπτικές
διαταραχές
(F15.129)
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
(F15.229)
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
(F15.929)
Χωρίς διαταραχή χρήσης
Ταξινόμηση DSM-5
292.89 (_._)
(F'l4:129)
(F14.229)
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
Χωρίς διαταραχή χρήσης
Αμφεταμίνη ή άλλα διεγερτικά, Με αντιληπτικές δια­
ταραχές
(F15.122)
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
(F'l5.222)
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
(F15.922)
292.89 (_._)
Χωρίς διαταραχή χρήσης
ΚοκαΊνη, Με αντιληπτικές διαταραχές
(F14.122)
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
(F14.222)
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
(F14.922)
(_._)
(F15.23)
(F14.23)
292.9
Κοκdί\ιη, Χωρίς αντιληπτικές διαταραχές
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
(F14.929)
292.89 (_._)
292.0
χχχί
Χωρίς διαταραχή χρήσης
Στέρηση Διεγερτικούd (272)
Προσδιορίστε τη συγκεκριμένη ουσία που προκαλεί το
σύνδρομο στέρησης
Αμφεταμίνη ή άλλο διεγερτικό
Κοκdί\ιη
(_.__)
Άλλες Προκαλούμενες από Διεγερτικά Διαταραχές (273)
(__._)
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Διεγερτικά Διαταραχή
(273)
(F15.99)
Αμφεταμίνη ή άλλο διεγερτικό
(F14.99)
ΚοκαΊνη
Συνδεόμενες με Νικοτίνη Διαταραχές (274)
__
(____ ._)
305.1
(Ζ72.Ο)
Διαταραχή Χρήσης Νικοτίνης (274)
Προσδιορίστε αν: Σε θεραπεία συντήρησης, Σε ελεγχόμενο
περιβάλλον
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια
305.1
(F17.200)
Μέτρια
305.1
(F17.200)
Βαριά
292.0
(F17.203) Στέρηση Νικοτίνης (276)
Ταξινόμηση DSM-5
χχχίί
292.9
(
__._)
(F17.209)
Άλλες Προκαλούμενες από Νικοτίνη Διαταραχές (277)
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Νικοτίνη Διαταραχή
(277)
Συνδεόμενες με Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Διαταραχές (277)
Διαταραχή Χρήσης Άλλων (ή Αγνώστων) Ουσιώva , b
(277)
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
(_._)
304.90 (F19.20)
Ήπια
Μέτρια
304.90 (F19.20)
Βαριά
305.90 (F19.10)
Τοξίκωση από Άλλη (ή Άγνωστη) Ουσία (280)
292.89 .(-.-)
292.0
292.9
(F19.129)
Με διαταραχή χρήσης, ήπια
(F19.229)
(F19.929)
Με διαταραχή χρήσης, μέτρια ή βαριά
Χωρίς διαταραχή χρήσης
(F19.239)
Στέρηση Άλλης (ή Άγνωστης) Ουσίαςd (280)
(__._)
Προκαλούμενες από Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Διαταραχές (281)
(F19.99)
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Άλλη (ή Άγνωστη) Ουσία
Διαταραχή (282)
Μη Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές (282)
312.31 (F63.0)
Διαταραχή Τζόγου" (282)
Προσδιορίστε αν: Επεισοδιακή, Επίμονη
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βα­
ριά
Νευρογνωστικές Διαταραχές (285)
(_._)
(_._)
(_._)
Ντελίριο (292)
"Σημείωση: Βλέπε το σύνολο των κριτηρίων και τις
αντίστοιχες διαδικασίες καταγραφής για κωδικοποίηση
ανάλογα με την ουσία και για κωδικοποίηση ICD-9-CM
και ICD-10-CM.
Προσδιορίστε αν:
Ντελίριο τοξίκωσης από ουσίες
Ντελίριο στέρησης ουσιών"
Ταξινόμηση DSM-5
292.81 (_.-_)
293.0
(F0S)
293.0
(F0S)
780.9
(R41.0)
780.9
(R41.0)
χχχίίί
Ντελίριο προκαλούμενο από φάρμακαa
Ντελίριο οφειλόμενο σε άλλη σωματική κατάσταση
Ντελίριο οφειλόμενο σε πολλαπλές αιτιολογίες
Προσδιορίστε αν: Οξύ, Επίμονο
Προσδιορίστε αν: Υπερκινητικό, Μειωμένης κινητικότητας,
Μικτού επιπέδου δραστηριότητας
Άλλο Προσδιορισμένο Ντελίριο (298)
Απροσδιόριστο Ντελίριο (298)
Μείζονες και Ήπιες Νευρογνωστικές Διαταραχές (299)
Προσδιορίστε αν οφείλονται σε: Νόσο του Alzheimer, Μετωποκροταφική Λο­
βώδη Εκφύλιση Μικτού Επιπέδου, Άνοια με σωμάτια Lewy, Αγγειακή νόσο,
Τ ραυματική εγκεφαλική βλάβη, Χρήση ουσίας/φαρμάκου, Λοίμωξη HIV,
Νόσο Prion, Νόσο του Parkinson, Νόσο του Huntington, Άλλη σωματική
κατάσταση, Πολλαπλές αιτιολογίες, Απροσδιόριστη
a Προσδιορίστε Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς, Με διαταραχή της
συμπεριφοράς. Για πιθανή μείζονα νευρογνωστική διαταραχή και για ήπια
νευρογνωστική διαταραχή, η διαταραχή συμπεριφοράς δεν μπορεί να κωδι­
ιωποιηθεί αλλά θα πρέπει να εξακολουθεί να υποδεικνύεται γραπτώς.
b
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα: Ήπια, Μέτρια, Βαριά. Αυτός ο προσδιο­
ριστής εφαρμόζεται μόνο στις μείζονες νευρογνωστικές διαταραχές (συμπε­
ριλαμβάνονται οι ενδεχόμενες και οι πιθανές).
Σημείωση: Όπως υποδεικνύεται για κάθε υπότυπο, για πιθανή μείζονα
νευρογνωστική διαταραχή ή μείζονα νευρογνωστική διαταραχή απαιτείται
ένας πρόσθετος ιατρικός κωδικός. Για ενδεχόμενη μείζονα νευρογνωστική
διαταραχή ή ήπια νευρογνωστική διαταραχή δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται
πρόσθετος ιατρικός κωδικός.
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Νόσο του
Alzheimer (305)
--
(_.__)
294.11 (F02.81)
294.1Ο (F02.80)
331.9 (G3·Ι .9)
331.83 (G31.84)
Πιθανή Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε
Νόσο του Alzheimer b
Σημείωση: Κωδικοποιήστε πρώτα 331.0 (G30.9) Νόσος
του Alzheimer
Με διαταραχή της συμπεριφοράς
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς
Ενδεχόμενη Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλό­
μενη σε Νόσο του Alzheimer a,b
Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Νόσο
του Alzheimer b
Ταξινόμηση DSM-5
χχχίν
Μείζων ή Ήπια Μετωποκροταφική Νευρογνωστική Διαταραχή (306)
(_._)
294.11 (F02.81)
294.1 Ο (F02.80)
331.9 (G31.9)
331.83 (G31.84)
Πιθανή Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε
Μετωποκροταφική Εκφύλιση Λοβούb
Σημείωση: Κωδικοποιήστε πρώτα 331.19 (G31.09)
Μετωποκροταφική νόσος.
Με διαταραχή της συμπεριφοράς
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς
Ενδεχόμενη Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλό­
μενη σε Μετωποκροταφική Εκφύλιση Λοβούb
Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Μετω­
ποκροταφική Εκφύλιση Λοβούb
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Άνοιας με Σωμάτια Lewy
(308)
(_._)
294.11 (F02.81)
294.1 Ο (F02.80)
331.9 (G31.9)
331.83 (G31.84)
Πιθανή Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή με Σωμάτια
Lewyb
Σημείωση: Κωδικοποιήστε πρώτα 331.82 (G31.83) άνοια
με σωμάτια Lewy
Με διαταραχή της συμπεριφοράς
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς
Ενδεχόμενη Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Άνοιας με
Σωμάτια Lewya,b
Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Άνοιας με Σωμάτια
Lewya
Μείζων ή Ήπια Αγγειακή Νευρογνωστική Διαταραχή (309)
(_._)
290.40 (F01.51)
290.40 (F01.50)
331.9 (G31.9)
331.83 (G31.84)
Πιθανή Μείζων Αγγειακή Νευρογνωστική Διαταραχήb
Σημείωση: Κανένας πρόσθετος ιατρικός κωδικός για την
αγγειακή νόσο.
Με διαταραχή της συμπεριφοράς
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς
Ενδεχόμενη Μείζων Αγγειακή Νευρογνωστική Διαταραχήa,b
Ήπια Αγγειακή Νευρογνωστική Διαταραχήa
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Τραυματική
Εγκεφαλική Βλάβη (310)
__
(_._)
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Τραυματική Εγκεφαλική Βλάβηb
Σημείωση: Για το ICD-9-CM, κωδικοποιήστε πρώτα 907.0
την καθυστερημένη επίδραση της ενδοκρανιακής κάκω­
σης χωρίς κάταγμα κρανίου. Για το ICD-10-CM, κωδικο-
Ταξινόμηση DSM-5
XXXV
ποιήστε πρώτα με τον κωδικό S06.2X9S Διάχυτη
τραυματική εγκεφαλική βλάβη με απώλεια συνείδησης
απροσδιόριστης διάρκειας, επακόλουθη
294.11 (F02.81)
Με διαταραχή της συμπεριφοράς
294.1 Ο (F02.80)
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς
331.83 (G31.84) Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Τραυματική Εγκεφαλική Βλάβηa
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική
Διαταραχήb (311)
Σημείωση: Κανένας πρόσθετος ιατρικός κωδικός. Βλέπε το σύνολο των κρι­
τηρίων και τις αντίστοιχες διαδικασίες καταγραφής για κωδικοποίηση ανάλογα
με την ουσία και την κωδικοποίηση ICD-9-CM and ICD-10-CM.
Προσδιορίστε αν: Επίμονη
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Λοίμωξη
HIV (315)
__
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σεΛοίμωξη
(_._)
HIVb
Σημείωση: Κωδικοποιήστε πρώτα 042. (Β20)Λοίμωξη HIV
294.11 (F02.81)
Με διαταραχή της συμπεριφοράς
294.10 (F02.80)
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς
331.83 (G31.84) Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Λοίμωξη
HIV3
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Νόσο Prion
(316)
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Νόσο
Prionb
Σημείωση: Κωδικοποιήστε πρώτα 046.79 (Α81.9) Νόσος
Prion
Με διαταραχή της συμπεριφοράς
294.11 (F02.81)
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς
294.10 (F02.80)
331.83 (G31.84) Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Νόσο
Priona
(__._.)
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Νόσο του
Parkinson (316)
ι_._)
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη Ενδεχομέ­
νως σε Νόσο του Parkinsonb
Σημείωση: Κωδικοποιήστε πρώτα 332.0 (G20) Νόσος
του Parkinson
Ταξινόμηση DSM-5
χχχνί
294.11 (F02.81)
Με διαταραχή της συμπεριφοράς
294.1 Ο (F02.80)
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς
331.9 (G31.9) Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη Πιθανόν σε
Νόσο του Parkίnsona ,b
331.83 (G31.84) Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Νόσο του
Parkίnsona
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Νόσο του
Huntington (317)
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Νόσο
του Huntίngtonb
Σημείωση: Κωδικοποιήστε πρώτα 333.4 (G1 Ο) Νόσος του
Huntίngton.
Με διαταραχή της συμπεριφοράς
294.11 (F02.8'1)
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς
294.1 Ο (F02.80)
331.83 (G3'I.84) Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Νόσο του
Huntίngtona
(_._)
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη
Σωματική Κατάσταση (318)
__
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη
Σωματική Κατάστασηb
Σημείωση: Κωδικοποιήστε πρώτα την άλλη σωματική
κατάσταση.
Με διαταραχή της συμπεριφοράς
294.11 (F02.81)
294.1 Ο (F02.80)
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς
331.83 (G3'1.84) Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη
Σωματική Κατάσταση
(, ._)
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Πολλαπλές
Αιτιολογίες (319)
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Πολλα­
πλές Αιτιολογίες
Σημείωση: Κωδικοποιήστε πρώτα όλες τις αιτιολογικές σω­
ματικές καταστάσεις (με εξαίρεση την αγγειακή νόσο).
294.11 (F02.81)
Με διαταραχή της συμπεριφοράς
294.1 Ο (F02.80)
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς
Ταξινόμηση DSM-5
χχχνίί
331.83 (G31.84) Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Πολλαπλές
Αιτιολογίεςa
Απροσδιόριστη Νευρογνωστική Διαταραχή (320)
799.59 (R4·Ι .9)
Απροσδιόριστη Νευρογνωστική Διαταραχήa
Διαταραχές της Προσωπικότητας (321)
Ομάδα Α' Διαταραχών της Προσωπικότητας
301.0 (F60.0)
301.20 (F60.'I)
301.22 (F21)
Παρανοειδής Διαταραχή της Προσωπικότητας (322)
Σχιζοειδής Διαταραχή της Προσωπικότητας (323)
Σχιζότυπη Διαταραχή της Προσωπικότητας (323)
Ομάδα Β' Διαταραχών της Προσωπικότητας
301. 7 (F60.2)
301.83 (F60.3)
Αντικοινωνική Διαταραχή της Προσωπικότητας (324)
Οριακή (Μεταιχμιακή) Διαταραχή της Προσωπικότητας
(325)
301.50 (F60.4) Ιστριονική Διαταραχή της Προσωπικότητας (326)
301.81 (F60.81) Ναρκισσιστική Διαταραχή της Προσωπικότητας (327)
Ομάδα Γ Διαταραχών της Προσωπικότητας
301.82 (F60.6)
301.6 (F60.7)
301.4 (F60.5)
Αποφευκτική Διαταραχή της Προσωπικότητας (328)
Εξαρτητική Διαταραχή της Προσωπικότητας (328)
Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή της Προσωπικότητας
(329)
Άλλες Διαταραχές της Προσωπικότητας
310.1
(F07.0)
Διαταραχή της Προσωπικότητας Οφειλόμενη σε Άλλη Σω­
ματική Κατάσταση (330)
Προσδιορίστε αν: Ασταθής τύπος, Τ ύπος χωρίς αναστολές,
Επιθετικός τύπος, Απαθής τύπος, Παρανοειδής τύπος,
Άλλος τύπος, Συνδυασμένος τύπος, Απροσδιόριστος
τύπος
301.89 (F60.89) Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή της Προσωπικότητας
(331)
301.9 (F60.9) Απροσδιόριστη Διαταραχή της Προσωπικότητας (332)
Ταξινόμηση DSM-5
χχχνίίί
Παραφιλικές Διαταραχές (333)
Ο ακόλουθος προσδιοριστής εφαρμόζεται στις Παραφιλικές Διαταραχές όπου
υποδεικνύεται:
"Προσδιορίστε αν: Σε ελεγχόμενο περιβάλλον, Σε πλήρη ύφεση
302.82 (F65.3) Διαταραχή Ηδονοβλεψίας" (333)
302.4 (F65.2) Διαταραχή Επιδειξιομανίας" (333)
Προσδιορίστε αν: Διεγείρεται σεξουαλικά εκθέτοντας τα
γεννητικά του όργανα σε παιδιά προεφηβικής ηλικίας,
Διεγείρεται σεξουαλικά εκθέτοντας τα γεννητικά του όρ­
γανα σε σεξουαλικά ώριμα άτομα, Διεγείρεται σεξουαλικά
εκθέτοντας τα γεννητικά του όργανα σε παιδιά προεφη­
βικής ηλικίας και σε σεξουαλικά ώριμα άτομα
302.89 (F65.81) Διαταραχή Εφαψιομανίας" (334)
302.83 (F65.51) Διαταραχή Σεξουαλικού Μαζοχισμού" (335)
Προσδιορίστε αν: Με ασφυξιοφιλία
302.84 (F65.52) Διαταραχή Σεξουαλικού Σαδισμού" (335)
Διαταραχή Παιδοφιλίας (336)
Προσδιορίστε αν: Αποκλειστικός τύπος, Μη αποκλειστικός
τύπος
Προσδιορίστε αν: Με σεξουαλική έλξη προς αγόρια, Με
σεξουαλική έλξη προς κορίτσια, Με σεξουαλική έλξη προς
αμφότερα τα φύλα
Προσδιορίστε αν: Περιορισμένη σε αιμομιξία
302.81 (F65.0) Φετιχισμόύ" (337)
Προσδιορίστε: Μέρος(η) του σώματος, Άψυχο(α) αντικεί­
μενο(α), Άλλο
302.3 (F65.1) Παρενδυσιακή Διαταραχή" (337)
Προσδιορίστε αν: Με διαταραχή φετιχισμού, Με αυτογυ­
ναικοφιλία
302.89 (F65.89) Άλλη Προσδιορισμένη Παραφιλική Διαταραχή (338)
302.9 (F65.9) Απροσδιόριστη Παραφιλική Διαταραχή (339)
302.2
(F65.4)
Ταξινόμηση DSM-5
χχχίχ
Άλλες Ψυχικές Διαταραχές (341)
294.8 (F06.8)
294.9
(F09)
300.9
300.9
(F99)
(F99)
Άλλη Προσδιορισμένη Ψυχική Διαταραχή Οφειλόμενη σε
Άλλη Σωματική Κατάσταση (341)
Απροσδιόριστη Ψυχική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη
Σωματική Κατάσταση (342)
Άλλη Προσδιορισμένη Ψυχική Διαταραχή (343)
Απροσδιόριστη Ψυχική Διαταραχή (343)
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές και
Άλλες Παρενέργειες των Φαρμάκων (345)
332.1
(G21.11)
332.1
(G21.19)
333.92 (G21.0)
333.72 (G24.02)
333.99 (G25.71)
Προκαλούμενος από Νευροληπτικά Παρκινσονισμός
(346)
Προκαλούμενος από Άλλα Φάρμακα Παρκινσονισμός
(346)
Κακόηθες Σύνδρομο από Νευροληπτικά (346)
Προκαλούμενη από Φάρμακα Οξεία Δυστονία (349)
Προκαλούμενη από Φάρμακα Οξεία Ακαθισία (349)
Όψιμη Δυσκινησία (349)
Όψιμη Δυστονία (350)
Όψιμη Ακαθισία (350)
Προκαλούμενος από Φάρμακα Τρόμος Στάσης (350)
Προκαλούμενη από Άλλα Φάρμακα Κινητική Διαταραχή
(350)
Σύνδρομο Διακοπής Αντικαταθλιπτικών (351)
-- (__._)
995.29 (Τ43.205Α)
Αρχική αντιμετώπιση
995.29 (T43.205D)
Μεταγενέστερη αντιμετώπιση
995.29 (T43.205S)
Επακόλουθο
(
)
Άλλη Ανεπιθύμητη Ενέργεια της Φαρμακευτικής Αγωγής
-- _._
(353)
333.85 (G24.01)
333.72 (G24.09)
333.99 (G25.71)
333.1 (G25.1)
333.99 (G25.79)
995.20 (Τ50.905Α)
Αρχική αντιμετώπιση
995.20 (T50.905D)
Μεταγενέστερη αντιμετώπιση
Επακόλουθο
995.20 (T50.905S)
χι
Ταξινόμηση DSM-5
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν
Εστία Κλινικής Προσοχής (355}
Προβλήματα Σχέσεων (355)
Προβλήματα Συνδεόμενα με Ανατροφή α π ό την Οικογένεια (356)
V61.20 (Ζ62.820)
V61.8 (Ζ62.891)
V61.8 (Ζ62.29)
Πρόβλημα Σχέσης Γονέα-Παιδιού (356)
Πρόβλημα Σχέσης με Αδελφό (356)
Ανατροφή Μακριά από τους Γονείς (356)
V61.29 (Ζ62.898)
Παιδί Επηρεαζόμενο από Δυσχέρεια Σχέσης των Γονέων
(357)
Άλλα Προβλήματα Συνδεόμενα με Πρωτοβάθμια Ομάδα Υποστήριξης
(357)
Πρόβλημα Σχέσης με Σύζυγο ή Σύντροφο (357)
V61.1 Ο (Ζ63.Ο)
Διάλυση της Οικογένειας με Διάσταση ή Διαζύγιο (357)
V61.03 (Ζ63.5)
Υψηλό Επίπεδο Έκφρασης Συναισθημάτων εντός της
V61.8 (Ζ63.8)
Οικογένειας (357)
Μη Επιπλεγμένο Πένθος (358)
V62.82 (Ζ63.4)
Κακοποίηση και Παραμέληση (358)
Κακοποίηση Παιδιού και Προβλήματα Παραμέλησης (359)
Σωματική Κακοποίηση Παιδιού (359)
Σωματική Κακοποίηση Παιδιού, Επιβεβαιωμένη (359)
995.54 (Τ74.12ΧΑ) Πρώτη επαφή με ΤΟ θύμα
995.54 (T74.12XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Σωματική Κακοποίηση Παιδιού, Υπόνοια (359)
995.54 (Τ76.12ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.54 (T76.12XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Σωματική Κακοποίηση Παιδιού (359)
V61.21 (Ζ69.010)
V61.21 (Ζ69.020)
Συνάντηση του παιδιού θύματος γονεϊκής κακοποίησης
με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Συνάντηση του παιδιού θύματος μη γονεϊκής κακοποίη­
σης με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Ταξινόμηση DSM-5
V15.41 {Ζ62.810)
V61.22 (Ζ69.011)
V62.83 (Ζ69.021)
xli
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) σωματικής
κακοποίησης στην παιδική ηλικία
Συνάντηση του δράστη γονεϊκής κακοποίησης παιδιού
με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Συνάντηση του δράστη μη γονεϊκής κακοποίησης παιδιού με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Σεξουαλική Κακοποίηση Παιδιού (360}
Σεξουαλική Κακοποίηση Παιδιού, Επιβεβαιωμένη {360)
995.53 {Τ74.22ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.53 {T74.22XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Σεξουαλική Κακοποίηση Παιδιού, Υπόνοια {360)
995.53 {Τ76.22ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.53 {T76.22XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Σεξουαλική Κακοποίηση Παιδιού (360)
V61.21 (Ζ69.0'I Ο)
V61.21 (Ζ69.020)
V15.41 (Ζ62.810)
V61.22 {Ζ69.0'I1)
V62.83 {Ζ69.021)
Συνάντηση του παιδιού θύματος γονεϊκής σεξουαλικής
κακοποίησης με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Συνάντηση του παιδιού θύματος μη γονεϊκής σεξουαλικής κακοποίησης με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) σεξουαλικής
κακοποίησης στην παιδική ηλικία
Συνάντηση του δράστη γονεϊκής σεξουαλικής κακοποίησης παιδιού με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Συνάντηση του δράστη μη γονεϊκής σεξουαλικής
κακοποίησης παιδιού με τις υπηρεσίες ψυχικής
υγείας
Παραμέληση Παιδιού (361)
Παραμέληση Παιδιού, Επιβεβαιωμένη {361)
995.52 {Τ74.02ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.52 (Π4.02ΧD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Παραμέληση Παιδιού, Υπόνοια (361)
995.52 (Τ76.02ΧΑ) Πρώτη επαφή με ΤΟ θύμα
995.52 (T76.02XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Παραμέληση Παιδιού (361)
V61.21 Ζ69.010)
Συνάντηση του παιδιού θύματος γονεϊκής παραμέλησης
με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
xlii
V61.21 (Ζ62.81Ο)
V15.42 (Ζ62.812)
V61.22 (Ζ69.011)
V62.83 (Ζ69.02'1)
Ταξινόμηση DSM-5
Συνάντηση του παιδιού θύματος μη γονεϊκής παραμέλη­
σης με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) παραμέλησης
στην παιδική ηλικία
Συνάντηση του δράστη γονεϊκής παραμέλησης παιδιού
με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Συνάντηση του δράστη μη γονεϊκής παραμέλησης παιδιού με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Ψυχολογική Κακοποίηση Παιδιού (362)
Ψυχολογική Κακοποίηση Παιδιού, Επιβεβαιωμένη (362)
995.51 (Τ74.32ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.51 (T74.32XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Ψυχολογική Κακοποίηση Παιδιού, Υπόνοια (362)
995.51 (Τ76.32ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.51 (T76.32XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Ψυχολογική Κακοποίηση Παιδιού (362)
V61.21 (Ζ69.01 Ο)
V61.21 (Ζ69.020)
V15.42 (Ζ62.811)
V61.22 (Ζ69.011)
V62.83 (Ζ69.021)
Συνάντηση του παιδιού θύματος γονεϊκής ψυχολογικής
κακοποίησης με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Συνάντηση του παιδιού θύματος μη γονεϊκής ψυχολογι­
κής κακοποίησης με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) ψυχολογικής
κακοποίησης στην παιδική ηλικία
Συνάντηση του δράστη γονεϊκής κακοποίησης παιδιού
με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Συνάντηση του δράστη μη γονεϊκής κακοποίησης παιδιού
με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Κακοποίηση Ενηλίκου και Προβλήματα Παραμέλησης (363)
Σωματική Βία Συζύγου ή Συντρόφου (363)
Σωματική Βία Συζύγου ή Συντρόφου, Επιβεβαιωμένη (363)
995.81 (Τ74.11ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.81 (T74.11XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Ταξινόμηση DSM-5
χlίίί
Σωματική Βία Συζύγου ή Συντρόφου, Υπόνοια (363)
995.81 (Τ76.11 ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.81 (T76.11XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Σωματική Βία Συζύγου ή Συντρόφου
(363)
Συνάντηση του θύματος σωματικής βίας συζύγου ή συV61.11 (Ζ69.11)
ντρόφου, με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V15.41 (Ζ91.41Ο)
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) σωματικής βίας
συζύγου ή συντρόφου
V61.12 (Ζ69.12)
Συνάντηση του δράστη σωματικής βίας συζύγου ή συντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Σεξουαλική Βία Συζύγου ή Συντρόφου (363)
Σεξουαλική Βία Συζύγου ή Συντρόφου, Επιβεβαιωμένη (364)
995.83 (Τ74.21ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.83 (T74.21XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Σεξουαλική Βία Συζύγου ή Συντρόφου, Υπόνοια (364)
995.83 (Τ76.21ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.83 (T76.21XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Σεξουαλική Βία Συζύγου ή Συντρόφου
(364)
V61.11 (Ζ69.81)
Συνάντηση του θύματος σεξουαλικής βίας συζύγου ή
συντρόφου, με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V15.41 (Ζ91.410)
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) σεξουαλικής
βίας συζύγου ή συντρόφου
V61.12 (Ζ69.12)
Συνάντηση του δράστη σεξουαλικής βίας συζύγου ή
συντρόφου, με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Παραμέληση Συζύγου ή Συντρόφου (364)
Παραμέληση Συζύγου ή Συντρόφου, Επιβεβαιωμένη (364)
995.85 (Τ74.01ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.85 (T74.01XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
xliv
Ταξινόμηση DSM-5
Παραμέληση Συζύγου ή Συντρόφου, Υπόνοια (364)
995.85 (T76.0'IXA) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.85 (T76.01XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Παραμέληση Συζύγου ή Συντρόφου
(365)
V61.11 (269.11)
Συνάντηση του θύματος παραμέλησης συζύγου ή συ-
ντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V15.42 (291.412)
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) παραμέλησης
συζύγου ή συντρόφου
V61.12 (269. ·Ι 2)
Συνάντηση του δράστη παραμέλησης συζύγου ή συντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Ψυχολογική Κακοποίηση Συζύγου ή Συντρόφου (365)
Ψυχολογική Κακοποίηση Συζύγου ή Συντρόφου, Επιβεβαιωμένη (365)
995.82 (Τ74.31ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.82 (T74.31XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Ψυχολογική Κακοποίηση Συζύγου ή Συντρόφου, Υπόνοια (365)
995.82 (Τ76.31ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.82 (T76.31XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Ψυχολογική Κακοποίηση Συζύγου ή Συ­
ντρόφου (365)
V61.11 (269.11)
Συνάντηση του θύματος ψυχολογικής κακοποίησης συζύγου ή συντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V15.42 (291.411)
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) ψυχολογικής
κακοποίησης συζύγου ή συντρόφου
V61.12 (269.12)
Συνάντηση του δράστη ψυχολογικής κακοποίησης συζύγου ή συντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο (366)
Σωματική Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο,
Επιβεβαιωμένη (366)
995.81 (Τ74.11 ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.81 (T74.1'IXD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Σωματική Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο, Υπόνοια
(366)
995.81 (Τ76.11 ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.81 (T76.11XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
χlν
Ταξινόμηση DSM-5
Σεξουαλική Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο,
Επιβεβαιωμένη (366)
995.83 (Τ74.2'1ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.83 (Τ74.21XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Σεξουαλική Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο,
Υπόνοια (366)
995.83 (Τ74.21ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.83 (T74.21XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Ψυχολογική Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο,
Επιβεβαιωμένη (367)
995.82 (Τ74.31ΧΑ) Πρώτη επαφή με ΤΟ θύμα
995.82 (T74.31XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Ψυχολογική Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο,
Υπόνοια (367)
995.82 (Τ76.31ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.82 (T76.31XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή
μη Σύντροφο (367)
V65.49 (Ζ69.81)
Συνάντηση του ενηλίκου θύματος κακοποίησης από μη
σύντροφο ή μη σύζυγο με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V62.83 (Ζ69.82)
Συνάντηση του δράστη κακοποίησης ενηλίκου μη συντρόφου ή μη συζύγου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Εκπαιδευτικά και Εργασιακά Προβλήματα (367)
Εκπαιδευτικά Προβλήματα (367)
V62.3 (Ζ55.9)
Ακαδημαϊκό ή Εκπαιδευτικό Πρόβλημα (367)
Εργασιακά Προβλήματα (368)
V62.21 (Ζ56.82)
Πρόβλημα Συνδεόμενο με την Τρέχουσα Κατάσταση
Ανάπτυξης του Στρατού σε Πολεμικές Επιχειρήσεις
(368)
V62.29 (Ζ56.9)
Άλλο Πρόβλημα Συνδεόμενο με την Εργασία (368)
Στεγαστικά και Οικονομικά Προβλήματα (368)
Στεγαστικά Προβλήματα (368)
V60.0 (Ζ59.Ο)
Έλλειψη Στέγης (368)
V60.1
Ακατάλληλες Συνθήκες Στέγασης (368)
(Ζ59.1)
xlvi
Ταξινόμηση DSM-5
V60.89 (Ζ59.2)
Διαμάχη με Γείτονα, Ενοικιαστή ή Σπιτονοικοκύρη (369)
V60.6 (Ζ59.3}
Πρόβλημα Συνδεόμενο με τη Ζωή σε Οικοτροφείο (369}
Οικονομικά Προβλήματα (369)
V60.2 (Ζ59.4}
Έλλειψη Επαρκούς Τ ροφής ή Ασφαλούς Πόσιμου Νερού
(369}
V60.2 (Ζ59.5)
Υπερβολική Φτώχεια (369}
V60.2 (Ζ59.6}
Χαμηλό Εισόδημα (369)
V60.2 (Ζ59. 7)
Ανεπαρκής Κοινωνική Ασφάλιση ή Υποστήριξη Κοινωνικής
Πρόνοιας (369)
V60.9 (Ζ59.9)
Απροσδιόριστο Πρόβλημα Στέγασης ή Οικονομικό Πρόβλημα (369}
Άλλα Προβλήματα Συνδεόμενα με το Κοινωνικό Περιβάλλον
(370}
V62.89 (Ζ60.Ο}
Πρόβλημα Φάσης Ζωής (370)
V60.3 (Ζ60.2)
Πρόβλημα Συνδεόμενο με Άτομα που Ζουν Μόνα (370}
V62.4 (Ζ60.3)
Δυσκολία Πολιτισμικής Προσαρμογής (370)
V62.4 (Ζ60.4}
Κοινωνικός Αποκλεισμός ή Απόρριψη (370}
V62.4 (Ζ60.5}
Στόχος (Αντιληπτής} Δυσμενούς Διάκρισης ή Καταδίωξης
(370)
Απροσδιόριστο Πρόβλημα Συνδεόμενο με το Κοινωνικό
Περιβάλλον (371)
V62.9 (Ζ60.9}
Προβλήματα Συνδεόμενα με Έγκλημα ή Αλληλεπίδραση με το
Νομικό Σύστημα (371}
V62.89 (Ζ65.4)
Θύμα Εγκλήματος (371)
V62.5 (Ζ65.Ο)
Καταδίκη σε Αστικές ή Ποινικές Διώξεις Χωρίς Φυλάκιση
(371)
V62.5 (Ζ65.1)
Φυλάκιση ή Άλλη Κάθειρξη (371)
V62.5 (Ζ65.2}
Προβλήματα Συνδεόμενα με Αποφυλάκιση (371)
V62.5 (Ζ65.3)
Προβλήματα Συνδεόμενα με Άλλες Νομικές Καταστάσεις
(371)
xlvii
Ταξινόμηση DSM-5
Άλλες Συναντήσεις με τις Υπηρεσίες Υγείας για Συμβουλευτική
και Ιατρικές Συμβουλές (371)
V65.49 (Ζ70.9)
Συμβουλευτική Σεξ (371)
V65.40 (Ζ71.9)
Άλλη Συμβουλευτική ή Γνωμάτευση (371)
Προβλήματα Συνδεόμενα με Άλλες Ψυχοκοινωνικές, Προσωπικές
και Περιβαλλοντικές Συνθήκες (371)
V62.89 (Ζ65.8)
Θρησκευτικό ή Πνευματικό Πρόβλημα (371)
V61.7 (Ζ64.Ο)
Προβλήματα Συνδεόμενα με Ανεπιθύμητη Εγκυμοσύνη
(372)
V61.5 (Ζ64.1)
Προβλήματα Συνδεόμενα με Πολυτοκία (372)
V62.89 (Ζ64.4)
Διαμάχη με Πάροχο Κοινωνικών Υπηρεσιών, Συμπε­
ριλαμβανομένου του Δικαστικού Επιμελητή, του Δια­
χειριστή της Υπόθεσης ή του Κοινωνικού Λειτουργού
(372)
V62.89 (Ζ65.4)
Θύμα Τρομοκρατίας ή Βασανισμού (372)
V62.22 (Ζ65.5)
Έκθεση σε Καταστροφή, Πόλεμο ή Άλλες Επιθέσεις
(372)
V62.89 (Ζ65.8)
Άλλο Πρόβλημα Συνδεόμενο με Ψυχοκοινωνικές Συν­
θήκες (372)
V62.9 (Ζ65.9)
Απροσδιόριστο Πρόβλημα Συνδεόμενο με Απροσδιόριστες Ψυχοκοινωνικές Συνθήκες (372)
Άλλες Καταστάσεις Ατομικού Ιστορικού (372)
V15.49 (Ζ91.49)
Άλλο Ατομικό Ιστορικό Ψυχολογικού Τραύματος (372)
V15.59 (Ζ91.5)
Ατομικό Ιστορικό Αυτοτραυματισμών (372)
V62.22 (Ζ91.82)
Ατομικό Ιστορικό Συμμετοχής σε Πολεμικές Επιχειρήσεις
(372)
V15.89 (Ζ91.89)
Άλλοι Ατομικοί Παράγοντες Κινδύνου (372)
V69.9 (Ζ72.9)
Πρόβλημα Συνδεόμενο με τον Τρόπο Ζωής (372)
V71.01 (Ζ72.811)
Αντικοινωνική Συμπεριφορά Ενηλίκου (372)
V71.02 (Ζ72.810)
Αντικοινωνική Συμπεριφορά Παιδιού ή Εφήβου (373)
Ταξινόμηση DSM-5
χlνίίί
Προβλήματα Συνδεόμενα με Πρόσβαση σε Ιατρική και Άλλη
Υγειονομική Περίθαλψη (373)
V63.9 (Ζ75.3)
Μη Διαθεσιμότητα ή μη Προσβασιμότητα σε Εγκαταστά­
σεις Υγειονομικής Περίθαλψης (373)
V63.8 (Ζ75.4)
Μη Διαθεσιμότητα ή μη Προσβασιμότητα σε Άλλους
Οργανισμούς Παροχής Βοήθειας (373)
Μη Συμμόρφωση με τη Θεραπεία (373)
V15.81 (Ζ91.19)
Μη Συμμόρφωση με τη Θεραπεία (373)
278.Ο
Υπέρβαρος ή Παχύσαρκος (373)
(Ε66.9)
V65.2 (Ζ76.5)
Υπόκριση (373)
V40.31 (Ζ91.83)
Περιπλάνηση Συνδεόμενη με Ψυχική Διαταραχή (374)
V62.89 (R41.83)
Οριακή Νοητική Λειτουργικότητα (375)
1
Χρήση του Εγχειριδίου ............................................................................... 3
Προειδοποιητική Δήλωση για Ιατροδικαστική Χρήση του DSM-5 ............. 13
Ο πρωταρχικός σκοπός του DSM-5 είναι να βοηθήσει τους εκπαι­
δευμένους κλινικούς στη διάγνωση των ψυχικών διαταραχών των ασθενών
του ς, ως μέρος της αξιολόγησης του περιστατικού, που οδηγεί σε ένα
πλήρως ενημερωμένο σχέδιο θεραπείας για κάθε άτομο. Τα συμπτώματα
που αναφέρονται στα αντίστοιχα σύνολα των διαγνωστικών κριτηρίων
δεν συνιστούν ολοκληρωμένους ορισμούς των υποκείμενων διαταραχών,
οι οποίες περιλαμβάνουν γνωστικές, συναισθηματικές, ψυχολογικές και
συμπεριφορικές διαδικασίες που είναι πολύ πιο περίπλοκες από ότι μπο­
ρούν να περιγραφούν σε αυτές τις σύντομες περιλήψεις. Σε κάποιο βαθμό,
προορίζονται να συνοψίσουν τα χαρακτηριστικά σύνδρομα των σημείων και
συμπτωμάτων που καταδεικνύουν μια υποκείμενη διαταραχή με χαρακτηρι­
στικό αναπτυξιακό ιστορικό, βιολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες
κινδύνου, συσχετισμούς νευροφυσιολογικών και φυσιολογικών παραμέτρων
και χαρακτηριστική κλινική πορεία.
Προσέγγιση στη Διαχείριση Κλινικού Περιστατικού
Η διαχείριση του περιστατικού για οποιονδήποτε δεδομένο ασθενή θα πρέπει
να περιλαμβάνει ένα προσεκτικό κλινικό ιστορικό και συνοπτική ανάλυση
των κοινωνικών, ψυχολογικών και βιολογικών παραγόντων που μπορεί να
συνέβαλαν στην ανάπτυξη μιας δεδομένης ψυχικής διαταραχής. Συνεπώς,
δεν αρκεί απλά να ελέγξετε τα συμπτώματα στα διαγνωστικά κριτήρια ώστε να
προβείτε στη διάγνωση μιας Ψυχικής Διαταραχής. Παρά το γεγονός ότι ένας
συστηματικός έλεγχος για την παρουσία αυτών των κριτηρίων, όπως ισχύουν
για κάθε ασθενή, θα εξασφάλιζε μια πιο αξιόπιστη εκτίμηση, η σχετική βαρύ­
τητα και αξία των ατομικών κριτηρίων και η συμβολή τους στη διάγνωση απαι­
τούν κλινική κρίση. Τα συμπτώματα στα διαγνωστικά μας κριτήρια συνιστούν
τμήμα του σχετικά περιορισμένου φάσματος συγκινησιακών απαντήσεων του
ανθρώπου σε εσωτερικό και εξωτερικό στρες, οι οποίες γενικά διατηρούνται
σε μια ομοιοστατική ισορροπία χωρίς διακοπή της φυσιολογικής λειτουργίας.
Απαιτείται κλινική εκπαίδευση για να αναγνωρίζεται εάν ο συνδυασμός των
παραγόντων προδιάθεσης, έκλυσης, παράτασης, και των προστατευτικών πα­
ραγόντων είχαν ως αποτέλεσμα μια ψυχοπαθολογική κατάσταση στην οποία
τα σωματικά σημεία και συμπτώματα υπερβαίνουν το φυσιολογικό εύρος. Ο
τελικός στόχος της διαχείρισης ενός κλινικού περιστατικού είναι η χρήση των
διαθέσιμων συναφών και διαγνωστικών πληροφοριών για την ανάπτυξη ενός
ολοκληρωμένου σχεδίου θεραπείας, το οποίο παίρνει υπόψη το πολιτισμικό
και κοινωνικό πλαίσιο του ατόμου. Ωστόσο, οι συστάσεις για την επιλογή και
τη χρήση των πιο κατάλληλων επιλογών τεκμηριωμένης θεραπείας για κάθε
διαταραχή είναι πέρα από τους σκοπούς αυτού του εγχειριδίου.
3
4
Χρήση του Εγχειριδίου
Παρά το γεγονός ότι δεκαετίες επιστημονικών προσπαθειών έχουν
στραφεί προς την ανάπτυξη των ομάδων των διαγνωστικών κριτηρίων
για τις διαταραχές που περιλαμβάνονται στην Ενότητα 11, έχει γενικά γίνει
αποδεκτό ότι αυτή η ομάδα των κατηγορικών διαγνώσεων δεν περιγράφει
πλήρως όλο το φάσμα των Ψυχικών Διαταραχών που βιώνονται από τα
άτομα και παρουσιάζονται στους κλινικούς σε καθημερινή βάση ανά τον
κόσμο. Το φάσμα των γενετικών/περιβαλλοντικών αλληλεπιδράσεων που
επηρεάζει τη γνωστική, συναισθηματική και συμπεριφορική λειτουργία κατά
την πορεία της ανθρώπινης ανάπτυξης είναι ουσιαστικά απεριόριστο. Ως
αποτέλεσμα, είναι αδύνατο να συλληφθεί το πλήρες φάσμα της ψυχοπα­
θολογίας στις κατηγορικές διαγνωστικές κατηγορίες που χρησιμοποιούμε
τώρα. Ως εκ τούτου, είναι επίσης απαραίτητο να συμπεριληφθούν «άλλες
προσδιορισμένες/απροσδιόριστες» επιλογές διαταραχών για κλινικές εμφα­
νίσεις που δεν ταιριάζουν ακριβώς με τα διαγνωστικά όρια των διαταραχών
σε κάθε κεφάλαιο. Σε περιβάλλον επειγόντων περιστατικών, μπορεί να είναι
δυνατόν να ταυτοποιηθούν μόνο οι εκφράσεις των πιο προεξαρχόντων συ­
μπτωμάτων που συνδέονται με ένα συγκεκριμένο κεφάλαιο - για παράδειγμα,
παραληρητικές ιδέες, ψευδαισθήσεις, μανία, κατάθλιψη, άγχος, τοξίκωση
από ουσίες, ή νευρογνωστικά συμπτώματα - έτσι ώστε να ταυτοποιείται μια
«απροσδιόριστη» διαταραχή σε αυτήν την κατηγορία μέχρις ότου καταστεί
εφικτή μια πιο πλήρης διαφορικ11 διάγνωση.
Ορισμός της Ψυχικής Διαταραχής
Κάθε διαταραχή που ταυτοποιήθηκε στην Ενότητα 11 του ανά χείρας συγ­
γράμματος (εξαιρούνται αυτές στα κεφαλαία που με τίτλο «Προκαλούμενες
από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές και Άλλες Παρενέργειες των Φαρμάκων»
και «Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία Κλινικής Προ­
σοχής») θα πρέπει να πληροί τον ορισμό της Ψυχικής Διαταραχής. Παρά το
γεγονός ότι κανένας ορισμός δεν μπορεί να συμπεριλάβει όλες τις πτυχές
όλων των διαταραχών στο εύρος που περιέχονται στο DSM-5, απαιτούνται
τα ακόλουθα στοιχεία:
Μια ψυχική διαταραχή είναι ένα σύνδρομο που χαρακτηρίζεται
από κλινικά σημαντική διαταραχή της γνωστικής λειτουργίας του
ατόμου, της ρύθμισης των συναισθημάτων, ή της συμπεριφοράς
που αντικατοπτρίζει δυσλειτουργία στις ψυχολογικές, βιολογικές ή
αναπτυξιακές διαδικασίες που διέπουν την ψυχική λειτουργικότητα.
Οι ψυχικές διαταραχές συνήθως συνδέονται με σημαντική ενόχληση
ή ανικανότητα στις κοινωνικές, επαγγελματικές ή άλλες σημαντικές
δραστηριότητες. Μια αναμενόμενη ή πολιτισμικά εγκεκριμένη αντί­
δραση σε έναν κοινό στρεσογόνο παράγοντα ή απώλεια, όπως ο
Χρήση του Εγχειριδίου
5
θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου, δεν είναι ψυχική διαταραχή.
Η κοινωνικά αποκλίνουσα συμπεριφορά (π.χ., πολιτική, θρησκευ­
τική ή σεξουαλική) και οι συγκρούσεις κατά κύριο λόγο μεταξύ του
ατόμου και της κοινωνίας δεν είναι ψυχικές διαταραχές εκτός και εάν
η απόκλιση ή η σύγκρουση προέρχεται από μια δυσλειτουργία του
ατόμου, όπως περιγράφεται παραπάνω.
Η διάγνωση μιας ψυχικής διαταραχής θα πρέπει να έχει κλινική χρησι­
μότητα: θα πρέπει να βοηθά τους κλινικούς να καθορίσουν την πρόγνωση,
τα σχέδια θεραπείας, και τα πιθανά αποτελέσματα της θεραπείας για τους
ασθενείς τους. Ωστόσο, η διάγνωση μιας ψυχικής διαταραχής δεν είναι
ισοδύναμη με την ανάγκη για θεραπεία. Η ανάγκη για θεραπεία είναι μια
πολύπλοκη κλινική απόφαση, η οποία λαμβάνει υπόψη τη βαρύτητα των συ­
μπτωμάτων, τα προεξάρχοντα συμπτώματα (π.χ. την παρουσία αυτοκτονικού
ιδεασμού), τη δυσφορία του ασθενούς (ψυχικός πόνος) που συνδέεται με
το(τα) σύμπτωμα(τα), την ανικανότητα που συνδέεται με το(τα) σύμπτωμα(τα)
του ασθενούς, τους κινδύνους και τα οφέλη των διαθέσιμων θεραπειών, και
άλλους παράγοντες (π.χ., ψυχιατρικά συμπτώματα που επιπλέκουν άλλη
ασθένεια). Οι κλινικοί μπορούν με αυτόν τον τρόπο να αντιμετωπίσουν άτομα
των οποίων τα συμπτώματα δεν πληρούν τα κριτήρια για ψυχικές διαταραχές,
αλλά καταδεικνύουν μια σαφή ανάγκη για θεραπεία ή φροντίδα. Το γεγονός ότι
ορισμένοι άνθρωποι δεν εμφανίζουν όλα τα συμπτώματα που είναι ενδεικτικά
μιας διάγνωσης δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει την
περιορισμένη πρόσβασή τους στην κατάλληλη φροντίδα.
Οι προσεγγίσεις για την τεκμηρίωση διαγνωστικών κριτηρίων για διακρι­
τές κατηγορικές ψυχικές διαταραχές έχουν συμπεριλάβει τους ακόλουθους
τύπους απόδειξης: προγενέστερη επικύρωση (παρόμοιοι γενετικοί δείκτες,
οικογενειακά χαρακτηριστικά, ιδιοσυγκρασία, και έκθεση στο περιβάλλον),
ταυτόχρονη επικύρωση (παρόμοια νευρικά υποστρώματα, βιοδείκτες,
συναισθηματική και γνωστική διαδικασία, και ομοιότητα συμπτώματος)
και προγνωστική επικύρωση (παρόμοια κλινική πορεία και ανταπόκριση
στη θεραπεία). Στο DSM-5, αναγνωρίζουμε ότι τα τρέχοντα διαγνωστικά
κριτήρια για κάθε μεμονωμένη διαταραχή δεν θα καταδείξουν απαραίτητα
μια ομοιογενή ομάδα ασθενών που μπορούν να χαρακτηριστούν αξιόπιστα
με όλες αυτές τις επικυρώσεις. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι αυτές οι
επικυρώσεις ξεπερνούν τα υπάρχοντα διαγνωστικά όρια, αλλά έχουν την
τάση να συγκεντρώνονται πιο συχνά τόσο εντός όσο και στις παρακείμενες
ομάδες κεφαλαίων του DSM-5. Μέχρις ότου αναγνωριστούν αναμφισβήτη­
τοι αιτιολογικοί ή παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί, οι οποίοι θα επικυρώνουν
πλήρως τις ειδικές διαταραχές ή το φάσμα διαταραχών, το πιο σημαντικό
πρότυπο για τα κριτήρια διαταραχής του DSM-5 θα είναι η κλινική τους
χρησιμότητα για την εκτίμηση της κλινικής πορείας και την ανταπόκριση
6
Χρήση του Εγχειριδίου
στη θεραπεία των ατόμων που ομαδοποιούνται με βάση ένα συγκεκριμένο
σύνολο διαγνωστικών κριτηρίων.
Αυτός ο ορισμός της ψυχικής διαταραχής αναπτύχθηκε για κλινικούς σκο­
πούς, για σκοπούς δημόσιας υγείας και για ερευνητικούς σκοπούς. Συνήθως
απαιτούνται πρόσθετες πληροφορίες πέρα από αυτές που περιέχονται στα
διαγνωστικά κριτήρια DSM-5, προκειμένου να ληφθούν νομικές αποφάσεις
σε ζητήματα όπως η ποινική ευθύνη, οι προϋποθέσεις για αποζημίωση ανι­
κανότητας, και η ικανότητα του ατόμου (βλ. «Προειδοποιητική Δήλωση για
Ιατροδικαστική Χρήση του DSM-5» στο επόμενο κεφάλαιο του ανά χείρας
συγγράμματος ).
Κριτήριο για την Κλινική Σημασία
Υπήρξαν σημαντικές προσπάθειες από την Ειδική Ομάδα του DSM-5 και
τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) να διαχωριστούν οι έννοιες της
ψυχικής διαταραχής και της ανικανότητας (έκπτωση στην κοινωνική, την
επαγγελματική ή άλλες σημαντικές περιοχές λειτουργικότητας). Στο σύστημα
WHO, η Διεθνής Ταξινόμηση των Νόσων (ICD) καλύπτει όλες τις νόσους και
τις διαταραχές, ενώ η Διεθνής Ταξινόμηση της Λειτουργικότητας, της Ανικα­
νότητας και της Υγείας (ICF) παρέχει μια ξεχωριστή ταξινόμηση της γενικής
ανικανότητας. Το Πρόγραμμα Εκτίμησης Ανικανότητας του WHO (WHODAS)
είναι βασισμένο στο ICF και έχει αποδειχθεί χρήσιμο ως τυποποιημένο μέτρο
της ανικανότητας για τις ψυχικές διαταραχές. Ωστόσο, λόγω της απουσίας
σαφών βιολογικών δεικτών ή κλινικά χρήσιμων μετρήσεων βαρύτητας για
πολλές ψυχικές διαταραχές, δεν κατέστη δυνατόν να διαχωριστούν τελείως
οι φυσιολογικές και οι παθολογικές εκδηλώσεις συμπτωμάτων που περιέ­
χονται στα διαγνωστικά κριτήρια. Αυτό το κενό στην πληροφόρηση είναι
ιδιαίτερα προβληματικό σε κλινικές καταστάσεις στις οποίες η εμφάνιση του
συμπτώματος του ασθενούς από μόνη της (ιδιαίτερα σε ήπιες μορφές) δεν
είναι εγγενώς παθολογική και μπορεί να το συναντήσουμε σε άτομα για τα
οποία μια διάγνωση «Ψυχικής Διαταραχής» θα ήταν αδόκιμη. Συνεπώς, έχει
χρησιμοποιηθεί ένα γενικό διαγνωστικό κριτήριο που απαιτεί έντονη θλίψη
ή ανικανότητα για να καθορίζει τους ουδούς των διαταραχών, που συνήθως
διατυπώνεται ως εξής: «η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή
έκπτωση της κοινωνικής, της επαγγελματικής ή άλλων σημαντικών περιοχών
της λειτουργικότητας». Το κείμενο που ακολουθεί τον αναθεωρημένο ορισμό
της ψυχικής διαταραχής αναγνωρίζει ότι αυτό το κριτήριο μπορεί να είναι ιδιαί­
τερα χρήσιμο στον προσδιορισμό της ανάγκης του ασθενούς για θεραπεία.
Η χρήση των πληροφοριών από τα μέλη της οικογένειας και άλλους τρίτους
(εκτός από το συγκεκριμένο άτομο) όσον αφορά την επίδοση του ατόμου
συνιστάται όταν κρίνεται απαραίτητη.
Χρήση του Εγχειριδίου
7
Στοιχεία μιας Διάγνωσης
Διαγνωστικά Κριτήρια και Περιγραφικές Παράμετροι
Τα διαγνωστικά κριτήρια προσφέρονται ως κατευθυντήριες γραμμές για τη δια­
γνωστική διαδικασία, και η χρήση τους θα πρέπει να παίρνει υπόψη την κλινική
κρίση. Οι περιγραφές του κειμένου στο DSM-5, συμπεριλαμβανομένων των
εισαγωγικών τμημάτων κάθε διαγνωστικού κεφαλαίου, μπορεί να βοηθήσουν
στην υποστήριξη της διάγνωσης (π.χ., παρέχοντας διαφορικές διαγνώσεις
ή περιγράφοντας τα κριτήρια με μεγαλύτερη πληρότητα στα «Διαγνωστικά
Χαρακτηριστικά»).
Μετά την εκτίμηση των διαγνωστικών κριτηρίων, οι κλινικοί θα πρέπει να
εξετάσουν τη χρήση των υπότυπων της διαταραχής ή/και τους προσδιοριστές
ανάλογα με την περίπτωση. Οι προσδιοριστές βαρύτητας και πορείας θα
πρέπει να χρησιμοποιούνται για να υποδηλώσουν την παρούσα κατάσταση
του ατόμου, αλλά μόνο όταν πληρούνται τα κριτήρια. Όταν δεν πληρούνται τα
κριτήρια, οι κλινικοί θα πρέπει να εξετάσουν εάν η εμφάνιση των συμπτωμά­
των πληροί τα κριτήρια για μια «άλλη προσδιορισμένη» ή «απροσδιόριστη»
ονομασία. Ανάλογα με την περίπτωση, τα ειδικά κριτήρια για τον προσδιο­
ρισμό της βαρύτητας της διαταραχής (π.χ., ήπια, μέτρια, βαριά, εξαιρετικά
βαριά), τα περιγραφικά χαρακτηριστικά (π.χ., με καλή έως μέτρια εναισθησία,
σε ελεγχόμενο περιβάλλον) και την πορεία (π.χ., σε μερική ύφεση, σε πλήρη
ύφεση, υποτροπιάζουσα) παρέχονται με κάθε διάγνωση. Η τελική διάγνωση
γίνεται βάσει της κλινικής συνέντευξης, των περιγραφών των κειμένων, των
κριτηρίων και της κλινικής κρίσης.
Ο γενικός κανόνας στο DSM-5 είναι να επιτρέπει πολλαπλές διαγνώσεις,
που θα διατίθενται για αυτές τις εμφανίσεις οι οποίες πληρούν τα κριτήρια
για περισσότερες από μια διαταραχή του DSM-5.
Υπότuποι και Προσδιοριστές
Οι υπότυποι και οι προσδιοριστές (μερικοί από τους οποίους κωδικοποιούνται
στο τέταρτο, πέμπτο ή έκτο ψηφίο) χρησιμοποιούνται για επιπλέον εξειδί­
κευση. Οι υπότυποι ορίζουν αλληλοαποκλειόμενες και συμπληρωματικές
φαινομενολογικές υποομάδες μέσα σε μια διάγνωση και υποδεικνύονται με
την οδηγία «Προσδιορίστε αν» στην ομάδα κριτηρίων. Αντίθετα, οι προσδιο­
ριστές δεν προορίζονται να είναι αλληλοαποκλειόμενοι ή συμπληρωματικοί,
και ως εκ τούτου μπορούν να προβλέπονται περισσότεροι από ένας προσ­
διοριστές. Οι προσδιοριστές υποδεικνύονται με την οδηγία «Προσδιορίστε»
ή ((Προσδιορίστε αν» στο σύνολο των κριτηρίων. Οι προσδιοριστές προσφέ­
ρουν τη δυνατότητα να καθορίζεται μια πιο ομοιογενής υποομάδα ατόμων με
τη διαταραχή, τα οποία έχουν κοινά ορισμένα χαρακτηριστικά (π.χ., μείζων
8
Χρήση του Εγχειριδίου
καταθλιπτική διαταραχή, με μικτά στοιχεία) και να μεταφέρουν τις πληροφο­
ρίες που είναι σχετικές με τη διαχείριση της διαταραχής του ατόμου, όπως
για παράδειγμα με τον προσδιοριστή «με άλλη σωματική συννοσηρότητα»
στις Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης. Αν και μερικές φορές ορίζεται ένα πέ­
μπτο ψηφίο για την κωδικοποίηση ενός υπότυπου ή προσδιοριστή (π.χ.,
294.11 [F02.81] Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη στη Νόσο
του Alzheimer, με Διαταραχή της Συμπεριφοράς) ή της βαρύτητας (296.21
[F32.0] Μείζων ΚαταθλιπτικήΔιαταραχή, μοναδικό επεισόδιο, ήπιο), εντούτοις
η πλειονότητα των υπότυπων και των προσδιοριστών που περιλαμβάνονται
στο DSM-5 δεν μπορούν να κωδικοποιηθούν εντός του συστήματος ιco-9-CM
και ICD-10-CM και υποδεικνύονται μόνο με τη συμπερίληψη του υπότυπου
ή του προσδιοριστή μετά την ονομασία της διαταραχής (π.χ., Κοινωνική
Αγχώδης Διαταραχή [κοινωνική φοβία], τύπος απόδοσης). Ας σημειωθεί ότι
σε ορισμένες περιπτώσεις, ένας προσδιοριστής ή ένας υπότυπος είναι κω­
δικοποιημένος στο ιcD-10-CM αλλά όχι στο ιcD-9-CM. Κατά συνέπεια, σε
ορισμένες περιπτώσεις οι κωδικοί 4 ή 5 χαρακτήρων για τους υπότυπους ή
τους προσδιοριστές παρέχονται μόνο για τις κωδικοποιήσεις προσδιορισμού
του ICD-10-CM.
Μια διάγνωση του DSM-5 συνήθως χρησιμοποιείται στην τρέχουσα
κατάσταση του ατόμου. Οι προηγούμενες διαγνώσεις από τις οποίες το
άτομο έχει αναρρώσει θα πρέπει να επισημαίνονται σαφώς ως τέτοιες. Οι
προσδιοριστές που δηλώνουν την πορεία (π.χ., σε μερική ύφεση, σε πλήρη
ύφεση) είναι δυνατόν να παρατίθενται μετά τη διάγνωση και ενδείκνυνται σε
έναν αριθμό συνόλων κριτηρίων. Όπου είναι διαθέσιμοι, οι προσδιοριστές
βαρύτητας παρέχονται για να καθοδηγήσουν τους κλινικούς να αξιολογήσουν
την ένταση, την συχνότητα, την διάρκεια, τον αριθμό των συμπτωμάτων, ή
άλλον δείκτη βαρύτητας μιας διαταραχής. Οι προσδιοριστές βαρύτητας υπο­
δεικνύονται με την οδηγία <<Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα» στο σύνολο
των κριτηρίων και περιλαμβάνουν ορισμούς ειδικούς για τη διαταραχή. Οι
προσδιοριστές περιγραφικών χαρακτηριστικών είναι επίσης διαθέσιμοι στο
σύνολο των κριτηρίων και δίνουν επιπρόσθετες πληροφορίες που μπορεί να
ληφθούν υπόψη για το σχεδιασμό της θεραπείας (π.χ. , ιδεοψυχαναγκαστική
Διαταραχή, με Πτωχή Εναισθησία). Δεν περιλαμβάνουν όλες οι διαταραχές
προσδιοριστές πορείας, βαρύτητας ή/και περιγραφικών χαρακτηριστικών.
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές
και Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν
Εστία Κλινικής Προσοχής
Εκτός από τους σημαντικούς ψυχοκοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παρά­
γοντες περιλαμβάνονται επίσης καταστάσεις που δεν είναι ψυχικές διαταρα-
Χρήση του Εγχειριδίου
9
χές, αλλά μπορεί να αντιμετωπιστούν από κλινικούς ψυχικής υγείας. Αυτές
οι καταστάσεις μπορεί να αναφέρονται ως λόγος για την κλινική επίσκεψη
επιπρόσθετα, ή αντί, των ψυχικών διαταραχών που αναφέρονται στην
Ενότητα 11. Ένα ξεχωριστό κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στις Προκαλούμενες
από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές και Άλλες Παρενέργειες των Φαρμάκων
που μπορούν να εκτιμηθούν και να αντιμετωπιστούν από τους κλινικούς
στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, όπως για παράδειγμα η Ακαθισία, η Όψιμη
Δυσκινησία και η Δυστονία. Η περιγραφή του Νευροληπτικού Κακοήθους
Συνδρόμου έχει επεκταθεί από εκείνη που προσφέρεται στο DSM-IV-TR,
για να τονίσει την αναδυόμενη και δυνητικά απειλητική για τη ζωή φύση της
κατάστασης, και παρέχεται μια νέα καταχώρηση στο Σύνδρομο Διακοπής
των Αντικαταθλιπτικών. Ένα πρόσθετο κεφάλαιο συζητά άλλες καταστάσεις
που μπορεί να αποτελέσουν εστία κλινικής προσοχής. Αυτές περιλαμβάνουν
Προβλήματα Σχέσεων, Προβλήματα Συνδεόμενα με την Κακοποίηση και
την Παραμέληση, Προβλήματα με Προσκόλληση σε Θεραπευτικά Σχήματα,
Παχυσαρκία, Αντικοινωνική Συμπεριφορά και Υπόκριση.
Κύρια Διάγνωση
Όταν τίθενται περισσότερες της μιας διαγνώσεις σε έναν ασθενή που
νοσηλεύεται, η κύρια διάγνωση είναι η διαταραχή που μετά από μελέτη θε­
ωρήθηκε ότι ευθύνεται κυρίως για την εισαγωγή του ασθενούς. Όταν τίθενται
περισσότερες της μιας διαγνώσεις σε έναν εξωτερικό ασθενή, ο λόγος της
επίσκεψης είναι η διαταραχή που κυρίως ευθύνεται για τις παρασχεθείσες
ιατρικές υπηρεσίες στη διάρκεια της επίσκεψης. Στις περισσότερες περιπτώ­
σεις η κύρια διάγνωση ή ο λόγος της επίσκεψης αποτελούν επίσης την κύρια
εστία προσοχής ή θεραπείας. Συχνά είναι δύσκολο (και μάλλον αυθαίρετο) να
καθοριστεί ποια διάγνωση αποτελεί την κύρια διάγνωση ή τον λόγο επίσκε­
ψης, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις, παραδείγματος χάρη, Συνδεόμενης με Ουσίες
Διάγνωσης, όπως η Συνδεόμενη με Αλκοόλ Διαταραχή, που συνοδεύεται από
Μη Συνδεόμενη με Ουσίες Διάγνωση, όπως η Σχιζοφρένεια. Για παράδειγμα,
μπορεί να είναι ασαφές ποια διάγνωση θα πρέπει να θεωρηθεί «κύρια» σε
έναν ασθενή που νοσηλεύεται με Σχιζοφρένεια και Συνδεόμενη με Αλκοόλ
Διαταραχή, επειδή και οι δύο καταστάσεις είναι δυνατόν να συντελούν ισότιμα
στην ανάγκη για εισαγωγή και θεραπεία. Η κύρια διάγνωση υποδεικνύεται
εάν αναφέρεται πρώτη, και οι υπόλοιπες διαταραχές αναφέρονται κατά τάξη
εστίασης κλινικής προσοχής και θεραπείας. Όταν η κύρια διάγνωση ή ο λόγος
της επίσκεψης είναι μια Ψυχική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική
Κατάσταση (π.χ., Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη στη Νόσο
του Alzheimer, Ψυχωτική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Κακόηθες Νεόπλασμα του
Πνεύμονα), οι κανόνες κωδικοποίησης ICD απαιτούν η αιτιολογική σωματική
κατάσταση να αναφέρεται πρώτη. Σε αυτήν την περίπτωση, η κύρια διάγνωση
10
Χρήση του Εγχειριδίου
ή ο λόγος επίσκεψης θα ήταν η Ψυχική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Σωματική
Κατάσταση, δηλαδή η διάγνωση που αναφέρεται δεύτερη. Στις περισσότερες
περιπτώσεις, η διαταραχή που αναφέρεται ως κύρια διάγνωση ή ο λόγος της
επίσκεψης ακολουθείται από την επεξηγηματική φράση ( «κύρια διάγνωση»)
ή ( «λόγος της επίσκεψης»).
Προσωρινή Διάγνωση
Ο προσδιοριστής «προσωρινός» μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν υπάρχει
ισχυρή ένδειξη ότι τελικά θα εμφανιστούν τα κριτήρια κάποιας διαταραχής,
αλλά δεν υπάρχουν διαθέσιμες επαρκείς πληροφορίες για να τεθεί οριστική
διάγνωση. Ο κλινικός μπορεί να δείξει τη διαγνωστική αβεβαιότητα γράφοντας
«(προσωρινή)» μετά τη διάγνωση. Για παράδειγμα, αυτή η διάγνωση μπορεί
να χρησιμοποιηθεί όταν ο ασθενής που φαίνεται να έχει Μείζονα Καταθλιπτι­
κή Διαταραχή δεν είναι σε θέση να δώσει επαρκές ιστορικό προκειμένου να
επικυρωθεί ότι πληρούνται τα κριτήρια. Άλλη χρήση του όρου προσωρινός
επιφυλάσσεται για εκείνες τις καταστάσεις στις οποίες η διαφορική διάγνωση
εξαρτάται αποκλειστικά από τη διάρκεια της νόσου. Για παράδειγμα, η διά­
γνωση της Σχιζοφρενικόμορφης Διαταραχής απαιτεί διάρκεια μικρότερη των
6 μηνών αλλά τουλάχιστον 1 μηνός και μπορεί να δοθεί μόνο προσωρινά
όταν τίθεται πριν από την εμφάνιση της ύφεσης.
Κωδικοποίηση και Διαδικασίες Αναφοράς
Κάθε διαταραχή συνοδεύεται από τον προσδιορισμό ενός διαγνωστικού και
στατιστικού κωδικού, ο οποίος κατά κανόνα χρησιμοποιείται από τα ιδρύματα
και τους οργανισμούς για συλλογή των στοιχείων και για σκοπούς χρέωσης.
Υπάρχουν ειδικά πρωτόκολλα καταγραφής γι' αυτούς τους διαγνωστικούς
κωδικούς (οι οποίοι αναγνωρίζονται ως σημειώσεις κωδικοποίησης στο
κείμενο) που καθιερώθηκαν από τον ΠΟΥ, τα Κέντρα Υπηρεσιών Ιατρο­
φαρμακευτικής Περίθαλψης και Βοήθειας των ΗΠΑ (CMS), και τα Κέντρα
Ελέγχου Ασθενειών και το Εθνικό Κέντρο Πρόληψης για τις Στατιστικές
Υγείας ώστε να εξασφαλιστεί η σταθερή διεθνής καταγραφή των ποσοστών
επιπολασμού και θνησιμότητας για αναγνωρισμένες συνθήκες υγείας. Για
τους περισσότερους κλινικούς, οι κωδικοί χρησιμοποιούνται για να προσδιο­
ριστούν η διάγνωση ή ο λόγος της επίσκεψης στα CMS και οι απαιτήσεις των
υπηρεσιών ιδιωτικής ασφάλισης. Το επίσημο σύστημα κωδικοποίησης που
χρησιμοποιείται στις ΗΠΑ από τη δημοσίευση αυτού του εγχειριδίου είναι το
ICD-9-CM. Η επίσημη έγκριση του ICD-10-CM προγραμματίστηκε να λάβει
χώρα την 1η Οκτωβρίου του 2014, και αυτοί οι κωδικοί, που εμφανίζονται
στις παρενθέσεις σε αυτό το σύγγραμμα, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται
μετά την επίσημη εφαρμογή του. Τόσο οι κωδικοί ICD-9-CM όσο και οι
Χρήση του Εγχειριδίου
11
κωδικοί ICD-10-CM έχουν αναφερθεί (1) μπροστά από την ονομασία της
διαταραχής στην ταξινόμηση και (2) συνοδεύοντας το σύνολο των κριτηρίων
για κάθε διαταραχή. Για ορισμένες διαγνώσεις (π.χ., Νευρογνωστικές και
Προκαλούμενες από Ουσίες Διαταραχές), ο κατάλληλος κωδικός εξαρτάται
από επιπλέον εξειδίκευση και αναφέρεται εντός του συνόλου κριτηρίων για
τη διαταραχή, ως σημειώσεις κωδικοποίησης, και σε ορισμένες περιπτώσεις,
διευκρινίζεται περαιτέρω στις διαδικασίες καταγραφής. Οι ονομασίες ορισμέ­
νων διαταραχών ακολουθούνται από εναλλακτικούς όρους που μπαίνουν σε
παρενθέσεις αυτές, στις περισσότερες περιπτώσεις, ήταν οι ονομασίες του
DSM-IV γι' αυτές τις διαταραχές.
Ατενίζοντας το Μέλλον: Εργαλεία Εκτίμησης και
Παρακολούθησης
Τα διάφορα στοιχεία του DSM-5 παρέχονται για να διευκολύνουν την εκτίμηση
του ασθενούς και για να βοηθήσουν σε μια ολοκληρωμένη διαχείριση του
περιστατικού. Δεδομένου ότι τα διαγνωστικά κριτήρια στην Ενότητα 11 είναι
καλά τεκμηριωμένες μετρήσεις που έχουν υποστεί εκτεταμένη αναθεώρηση,
τα εργαλεία εκτίμησης, μια συνέντευξη για τα πολιτισμικά στοιχεία και οι κα­
ταστάσεις για περαιτέρω μελέτη που περιλαμβάνονται στην Ενότητα 111 είναι
αυτά για τα οποία αποφασίσαμε ότι τα επιστημονικά στοιχεία δεν είναι ακόμη
διαθέσιμα ώστε να υποστηρίξουν ευρεία κλινική χρήση. Αυτά τα διαγνωστικά
βοηθήματα και κριτήρια περιλαμβάνονται για να τονίσουν την εξέλιξη και την
κατεύθυνση των επιστημονικών προόδων σε αυτούς τους τομείς, αλλά και
για να υποκινήσουν περαιτέρω έρευνα.
Κάθε ένα από τα μέτρα στην Ενότητα 111 παρέχεται για να βοηθήσει σε
μια συνολική εκτίμηση των ατόμων, η οποία θα συμβάλει στη διάγνωση και
τη χορήγηση ενός θεραπευτικού σχήματος προσαρμοσμένου στην ατομική
εμφάνιση και το κλινικό πλαίσιο. Όπου η πολιτισμική δυναμική είναι ιδιαίτερα
σημαντική για τη διαγνωστική εκτίμηση, η πολιτισμική συνέντευξη θα πρέπει
να θεωρείται χρήσιμο βοήθημα για επικοινωνία με το άτομο. Τα συμπτώμα­
τα που αφορούν ταυτόχρονα δύο περιοχές του οργανισμού (cross-cutting
symptoms) και οι ειδικές για τη διάγνωση μετρήσεις της βαρύτητας παρέχουν
ποσοτική αξιολόγηση των σημαντικών κλινικών περιοχών που είναι σχεδια­
σμένες να χρησιμοποιηθούν κατά την αρχική εκτίμηση, ώστε να δημιουργηθεί
μια βάση αναφοράς για σύγκριση με τις διαβαθμίσεις σε μεταγενέστερες
συναντήσεις για παρακολούθηση των μεταβολών και ανάλογη τροποποίηση
του θεραπευτικού σχήματος.
Η χρήση των εν λόγω μέτρων θα διευκολύνεται αναμφισβήτητα από
ψηφιακές εφαρμογές και τα μέτρα που περιλαμβάνονται στην Ενότητα 111
προσφέρονται για περαιτέρω αξιολόγηση και ανάπτυξη. Όπως και με κάθε
12
Χρήση του Εγχειριδίου
έκδοση του DSM, τα διαγνωστικά κριτήρια και η ταξινόμηση DSM-5 των
ψυχικών διαταραχών αντικατοπτρίζουν τη σημερινή συναίνεση σχετικά με
τις εξελισσόμενες γνώσεις στον τομέα μας.
Προειδοποιητική Δήλωση για
DSM-5
Παρότι τα διαγνωστικά κριτήρια του DSM-5 και το κείμενο
είναι κυρίως σχεδιασμένα για να βοηθήσουν τους κλινικούς στη διεξαγωγή
κλινικής εκτίμησης, στη διαχείριση περιστατικού και στο θεραπευτικό σχήμα,
το DSM-5 χρησιμοποιείται επίσης ως σημείο αναφοράς από τα δικαστήρια
και τους δικηγόρους κατά την εκτίμηση των εγκληματολογικών συνεπειών
των ψυχικών διαταραχών. Ως αποτέλεσμα, είναι σημαντικό να σημειώσου­
με ότι ο ορισμός της ψυχικής διαταραχής που περιλαμβάνεται στο DSM-5
αναπτύχθηκε ώστε να πληροί τις ανάγκες των κλινικών, των επαγγελματιών
δημόσιας υγείας και των πραγματογνωμόνων ερευνητών, και όχι όλες τις
τεχνικές ανάγκες των δικαστηρίων και των νομικών. Είναι επίσης σημαντικό
να σημειωθεί ότι το DSM-5 δεν παρέχει κατευθυντήριες γραμμές για τη θε­
ραπεία για οποιαδήποτε δεδομένη διαταραχή.
Όταν χρησιμοποιούνται σωστά, οι διαγνώσεις και οι διαγνωστικές πληρο­
φορίες μπορούν να βοηθήσουν τους δικαστές στον καθορισμό της ποινής. Για
παράδειγμα, όταν η παρουσία μιας ψυχικής διαταραχής είναι το κατηγόρημα
για μια μεταγενέστερη νομική ενέργεια (π.χ., ακούσια αστική δέσμευση), η
χρήση ενός καθιερωμένου συστήματος διάγνωσης ενισχύει την αξία και την
αξιοπιστία του καθορισμού της ποινής. Παρέχοντας μια επιτομή με βάση
την ανασκόπηση της σχετικής κλινικής και ερευνητικής βιβλιογραφίας, το
DSM-5 μπορεί να διευκολύνει τους δικαστές να κατανοήσουν τα σχετικά
χαρακτηριστικά των ψυχικών διαταραχών. Η βιβλιογραφία που σχετίζεται
με τις διαγνώσεις χρησιμεύει επίσης για τον έλεγχο αβάσιμων εικασιών
σχετικά με τις ψυχικές διαταραχές και τη λειτουργικότητα του συγκεκριμένου
ασθενούς. Τέλος, οι διαγνωστικές πληροφορίες σχετικά με την εξέλιξη της
νόσου μπορεί να βελτιώσουν τη λήψη αποφάσεων όταν τα νομικά ζητήματα
αφορούν την ψυχική λειτουργικότητα ενός ασθενούς κάποια χρονική στιγμή
στο παρελθόν ή στο μέλλον.
Ωστόσο, οι χρήστες του DSM-5 θα πρέπει να ενημερώνονται και να συνει­
δητοποιούν τους κινδύνους και τους περιορισμούς της χρήσης του σε ιατροδι­
καστικά πλαίσια. Όταν οι κατηγορίες του DSM-5, τα κριτήρια και οι περιγραφές
κειμένων χρησιμοποιούνται για ιατροδικαστικούς σκοπούς, υπάρχει κίνδυνος
να γίνει κατάχρηση της διαγνωστικής πληροφορίας ή παρερμηνεία της. Οι κίν­
δυνοι αυτοί προκύπτουν λόγω της ατελούς προσαρμογής των ερωτήσεων που
έχουν σχέση με τον νόμο και των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στην
κλινική διάγνωση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η κλινική διάγνωση μιας
ψυχικής διαταραχής του DSM-5, όπως για παράδειγμα η Νοητική Αδυναμία
(Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή), η Σχιζοφρένεια, η Μείζων Νευρογνωστική
Διαταραχή, η Διαταραχή Τ ζόγου ή η Διαταραχή Παιδοφιλίας δεν υπονοεί ότι
13
14
Προειδοποιητική Δήλωση για Ιατροδικαστική Χρήση του DSM-5
ένα άτομο με τέτοια κατάσταση πληροί τα νομικά κριτήρια για την παρουσία
μιας ψυχικής διαταραχής ή ενός προσδιορισμένου νομικού προτύπου (π.χ.,
για καταλογισμό, ποινική ευθύνη ή ανικανότητα). Για το τελευταίο συνήθως
απαιτούνται πρόσθετες πληροφορίες, πέρα από αυτές που περιέχονται στη
διάγνωση του DSM-5, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν πληροφορίες για
τις επιμέρους λειτουργικές εκπτώσεις και πώς αυτές οι διαταραχές επηρεά­
ζουν τις συγκεκριμένες υπό αμφισβήτηση ικανότητες. Είναι ακριβώς επειδή
οι εκπτώσεις, οι ικανότητες και οι ανικανότητες ποικίλλουν ευρέως εντός κάθε
διαγνωστικής κατηγορίας όπου ο προσδιορισμός της συγκεκριμένης διάγνω­
σης δεν υπονοεί ένα συγκεκριμένο επίπεδο έκπτωσης ή ανικανότητας.
Δεν συνιστάται η χρήση του DSM-5 για την εκτίμηση της παρουσίας μιας
ψυχικής διαταραχής από μη κλινικούς, μη γιατρούς ή άλλα ανεπαρκώς εκ­
παιδευμένα άτομα. Αυτοί που λαμβάνουν μη κλινικές αποφάσεις θα πρέπει
επίσης να λάβουν σοβαρά υπόψη ότι μια διάγνωση δεν συνεπάγεται κάποιους
απαραίτητους υπαινιγμούς για την αιτιολογία ή τα αίτια της ψυχικής διαταρα­
χής του ατόμου ή τον βαθμό ελέγχου σε συμπεριφορές που μπορεί να συνδέ­
ονται με τη διαταραχή. Ακόμη και όταν ο μειωμένος έλεγχος στη συμπεριφορά
ενός ατόμου είναι ένα χαρακτηριστικό της διαταραχής, η διάγνωση από μόνη
της δεν καταδεικνύει ότι ένα συγκεκριμένο άτομο είναι (ή ήταν) ανίκανο να
ελέγξει τη συμπεριφορά του/της τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
11
Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές .............................................................. 17
Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές .......................... 45
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές .................................................... 65
Καταθλιπτικές Διαταραχές ........................................................................ 93
Αγχώδεις Διαταραχές ..............................................................................115
Ιδεοψυχαναγκαστικές και Συνδεόμενες Διαταραχές ............................... 129
Διαταραχές Συνδεόμενες με Τραύμα και Στρεσογόνους
Παράγοντες ....................................................................................... 141
Αποσυνδετικές Διαταραχές .................................................................... 155
Διαταραχές Σωματικών Συμπτωμάτων και Συνδεόμενες Διαταραχές..... 161
Διαταραχές Σίτισης και Πρόσληψης Τροφής .......................................... 169
Διαταραχές της Απέκκρισης ................................................................... 177
Διαταραχές Ύπνου -Αφύπνισης ............................................................. 181
Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες ................................................................... 201
Δυσφορία Γένους.................................................................................... 215
Διασπαστικές Διαταραχές, Διαταραχές Ελέγχου των Παρορμήσεων
και της Διαγωγής ................................................................................ 219
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές ............... 227
Νευρογνωστικές Διαταραχές .................................................................. 285
Διαταραχές της Προσωπικότητας ........................................................... 321
Παραφιλικές Διαταραχές ........................................................................ 333
Άλλες Ψυχικές Διαταραχές ..................................................................... 341
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές
και Άλλες Παρενέργειες των Φαρμάκων ........................................... 345
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία
Κλινικής Προσοχής ........................................................................... 355
Διαταραχές
Νοητική Αδυναμία
(Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή)
Η Νοητική Αδυναμία (Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή) είναι μια διαταραχή
με έναρξη κατά την αναπτυξιακή περίοδο η οποία περιλαμβάνει όχι μόνο
ελλείμματα νοητικής αλλά και ελλείμματα της προσαρμοστικής λειτουργίας
στους εννοιολογικούς, κοινωνικούς και πρακτικούς τομείς. Θα πρέπει να
πληρούνται τα ακόλουθα τρία κριτήρια:
Α. Ελλείμματα σε διανοητικές λειτουργίες, όπως η λογική, η επίλυση προβλη­
μάτων, ο προγραμματισμός, η αφηρημένη σκέψη, η κρίση, η ακαδημαϊκή
μάθηση και τα διδάγματα από εμπειρία, τα οποία επιβεβαιώθηκαν όχι
μόνο από κλινική εκτίμηση αλλά και από εξατομικευμένο, τυποποιημένο
τεστ νοημοσύνης.
Β. Ελλείμματα στην προσαρμοστική λειτουργία που έχουν ως αποτέλεσμα
αδυναμία του ατόμου να ανταποκριθεί στις αναπτυξιακές σταθερές και
τις σταθερές που αναμένονται για την ηλικία του από την πολιτισμική
του ομάδα για προσωπική ανεξαρτησία και κοινωνική ευθύνη. Χωρίς
συνεχή υποστήριξη, τα ελλείμματα στην προσαρμοστική λειτουργία
περιορίζουν τη λειτουργία σε μία ή περισσότερες από τις δραστηριότητες
της καθημερινής ζωής, όπως η επικοινωνία, η κοινωνική συμμετοχή και η
ανεξάρτητη ζωή σε πολλά πλαίσια, όπως το σπίτι, το σχολείο, η δουλειά
και η κοινότητα.
Γ. Έναρξη των ψυχικών ελλειμμάτων και των ελλειμμάτων της προσαρμοστικής λειτουργίας κατά την αναπτυξιακή περίοδο.
Σημείωση: Ο διαγνωστικός όρος Νοητική Αδυναμία είναι ο αντίστοιχος
όρος για την ICD-11 διάγνωση των Νοητικών Αναπτυξιακών Διαταραχών.
Παρότι ο όρος Νοητική Αδυναμία χρησιμοποιείται σε όλο το εγχειρίδιο, στον
τίτλο χρησιμοποιούνται και οι δύο όροι, ώστε να διευκρινιστούν οι σχέσεις
με άλλα συστήματα ταξινόμησης. Επίσης, ένας Ομοσπονδιακός Νόμος στις
ΗΠΑ (Δημόσιο Δίκαιο 111-256, Νόμος Rosa) αντικαθιστά τον όρο Νοητική
Υστέρηση με Νοητική Αδυναμία και τα ερευνητικά περιοδικά χρησιμοποιούν
τον όρο Νοητική Αδυναμία. Συνεπώς, η Νοητική Αδυναμία είναι ο όρος που
17
Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές
18
χρησιμοποιείται συχνά από γιατρούς, εκπαιδευτικούς και άλλους επαγγελ­
ματίες υγείας, αλλά και από το κοινό και τις ομάδες υπεράσπισης.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα (βλ. Πίνακα 1 ):
317 (F70) Ήπια
318.0 (F71) Μέτρια
318.1 (F72) Βαριά
318.2 (F73) Βαθιά
Επίπεδα βαρύτητας για τη
Επίπεδο
βαρύτητας
Ήπια
Εννοιολογικός τομέας
Αδυναμία (Ψυχική Αναπτυξιακή Διαταραχή)
Κοινωνικός τομέας
Σε σύγκριση με τους συνομηλίκους
Για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας,
του που αναπτύσσονται φυσιο­
μπορεί να μην υπάρχουν εμ­
λογικά, το άτομο είναι ανώριμο
φανείς εννοιολογικές διαφορές.
στις κοινωνικές του αλληλεπι­
Για τα παιδιά σχολικής ηλικίας
δράσεις. Για παράδειγμα, μπορεί
και τους ενήλικες, υπάρχουν
να υπάρχει δυσκολία στην
δυσκολίες στην εκμάθηση των
ακριβή αντίληψη των κοινωνικών
ακαδημαϊκών δεξιοτήτων στις
συνθημάτων των συνομηλίκων
οποίες περιλαμβάνεται η ανά­
του. Η επικοινωνία, η συζήτηση
γνωση, η γραφή, η αριθμητική, ο
και η γλώσσα είναι πιο απτές ή
χρόνος, ή το χρήμα, με την υπο­
ανώριμες από αυτές που ανα­
στήριξη που απαιτείται σε έναν
μένονται για την ηλικία. Μπορεί
ή περισσότερους τομείς ώστε να
να υπάρχουν δυσκολίες στη
ανταποκριθούν στις συνδεόμενες
ρύθμιση συναισθημάτων και συ­
προσδοκίες που σχετίζονται με
μπεριφοράς με τρόπο κατάλληλο
την ηλικία. Στους ενήλικες, η
αφηρημένη σκέψη, η εκτελεστική
για την ηλικία. Αυτές 01 δυσκολίες
παρατηρούνται από συνομηλί­
λειτουργία (π.χ., σχεδιασμός,
κους σε κοινωνικές καταστάσεις.
στρατηγική, καθορισμός προτε­
Υπάρχει περιορισμένη αντίληψη
ραιοτήτων και γνωστική ευελιξία)
του κινδύνου στις κοινωνικές
και η βραχυπρόθεσμη μνήμη,
καταστάσεις, η κοινωνική κρίση
καθώς επίσης και η λειτουργική
χρήση των ακαδημαϊκών δεξιοτή­
είναι ανώριμη για τη συγκεκριμέ­
νη ηλικία, και το άτομο κινδυνεύει
των (π.χ., διάβασμα, διαχείριση
χρημάτων), είναι διαταραγμένες.
να χειραγωγείται από άλλους
(αφέλεια).
Υπάρχει μια κατά κάποιο τρόπο
πιο κυριολεκτική προσέγγιση στα
προβλήματα και στις λύσεις σε
σύγκριση με συνομηλίκους.
Πρακτικός τομέας
Το άτομο μπορεί να λειτουργεί κατάλληλα για την ηλικία του όσον αφορά την
ατομική υγιεινή. Τα άτομα χρειάζονται
κάποια υποστήριξη στις πολύπλοκες
καθημερινές εργασίες σε σύγκριση με
τους συνομηλίκους τους. Στην ενήλικη
ζωή, η υποστήριξη περιλαμβάνει την
αγορά ειδών για τις καθημερινές ανά­
γκες, τις μετακινήσεις, την οργάνωση του
σπιτιού και της φροντίδας των παιδιών,
το μαγείρεμα, τις τραπεζικές συναλλα­
γές και την οικονομική διαχείριση. 01
ψυχαγωγικές δεξιότητες μοιάζουν με
αυτές των συνομηλίκων τους, παρότι η
κρίση που σχετίζεται με την ευημερία και
την οργάνωση γύρω από την αναψυχή
απαιτεί υποστήριξη. Στην ενήλικη ζωή, η
ανταγωνιστική απασχόληση παρατηρεί­
ται συχνά σε εργασίες όπου δεν δίνεται
έμφαση στις εννοιολογικές δεξιότητες.
Τα άτομα γενικά χρειάζονται υποστή­
ριξη ώστε να λάβουν αποφάσεις που
αφορούν την υγειονομική περίθαλψη και
νομικές αποφάσεις, καθώς επίσης και
να μάθουν να ασκούν ένα εξειδικευμένο
επάγγελμα αποτελεσματικά. Συνήθως
απαιτείται υποστήριξη για να αναθρέψει
μια οικογένεια.
Ζ
ο
..::,
:::j
;,ς
..::,,
�
C
<
Ω
τ:
-
δ'
Ζ
ο
..::,
:::j
;,ς
..::,,
Ω
::j
-ι
C
,rr,
δ
;,ς
..::,,
[>
δ
-ι
Ω
Ό
Ω
χ
..::,,
...>.
ι.ο
Επίπεδα βαρύτητας γnα τη νοηηκή αδυναμία (Ψυχική Αναπτυξιακή Διαταραχή)
Ν
C)
(συνέχεια)
Επίπεδο
βαρύτητας
Μέτρια
Εννοιολογικός τομέας
Κοινωνικός τομέας
Πρακτικός τομέας
Το άτομο παρουσιάζει σημαντικές
Καθόλη τη διάρκεια της ανάπτυΤο άτομο μπορεί να φροντίσει για τις προσωπικές
ξης, οι εννοιολογικές δεξιότητες
διαφορές από τους συνομηλίκους
του ανάγκες που περιλαμβάνουν το φαγητό,
του ατόμου υστερούν αισθητά
του στην κοινωνική και επικοινωνιακή
το ντύσιμο, την ούρηση και την αφόδευση, και
σε σύγκριση με αυτές των
συμπεριφορά σε όλη την ανάπτυξη.
την υγιεινή ως ενήλικας, παρότι απαιτείται πα­
συνομηλίκων τους. Για τα παιδιά
Η ομιλούμενη γλώσσα είναι συνήθως
ρατεταμένη περίοδος διδασκαλίας και χρόνος
προσχολικής ηλικίας, η γλώσσα
το κύριο εργαλείο για την κοινωνική
ώστε το άτομο να γίνει ανεξάρτητο σε αυτούς
και οι προακαδημαϊκές δεξιότητες
επικοινωνία, αλλά είναι λιγότερο πε­
τους τομείς, ενώ μπορεί να χρειάζονται υπεν­
αναπτύσσονται αργά. Για τα παι­
ρίπλοκη από ότι στους συνομηλίκους
θυμίσεις. Παρόμοια, μπορεί να επιτευχθεί η
του. Η ικανότητα για σχέσεις είναι
διά σχολικής ηλικίας, η πρόοδος
συμμετοχή σε όλες τις δουλειές του σπιτιού με
στην ανάγνωση, τη γραφή και
εμφανής στους δεσμούς στην οικο­
την ενηλικίωση, παρά το γεγονός ότι απαιτείται
τα μαθηματικά, καθώς και στην
γένεια και σε φίλους, και το άτομο
συνήθως εκτεταμένη περίοδος διδασκαλίας
αντίληψη χρόνου και χρημάτων,
και συνεχής υποστήριξη για την απόδοση σε
μπορεί να έχει επιτυχημένες φιλίες σε
εμφανίζεται σιγά σιγά στα σχολικά
όλη τη ζωή του και ορισμένες φορές
επίπεδο ενηλίκων. Η ανεξάρτητη απασχόλη­
ση σε εργασίες που απαιτούν περιορισμένες
χρόνια και είναι σημαντικά περιο­
ρομαντικές σχέσεις στην ενήλικη
ρισμένη σε σύγκριση με εκείνη
ζωή. Ωστόσο, τα άτομα μπορεί
εννοιολογικές και επικοινωνιακές δεξιότητες
να μην αντιλαμβάνονται ή να μην
των συνομηλίκων τους. Για τους
μπορεί να επιτευχθεί, αλλά απαιτείται σημα­
ενήλικες, η ακαδημαϊκή ανάπτυξη
ερμηνεύουν με ακρίβεια τα κοινωνικά
ντική υποστήριξη από τους συναδέλφους,
συνθήματα. Η κοινωνική κρίση και οι
δεξιοτήτων φθάνει συνήθως
τους επόπτες, αλλά και άλλους, ώστε να γίνει
ικανότητες λήψης αποφάσεων είναι
διαχείριση των κοινωνικών προσδοκιών, της
σε ένα στοιχειώδες επίπεδο,
και απαιτείται υποστήριξη για
περιορισμένες, και οι κηδεμόνες θα
πολυπλοκότητας της εργασίας και των βοη­
κάθε χρήση των ακαδημαϊκών
πρέπει να βοηθούν το άτομο στις
θητικών καθηκόντων, όπως για παράδειγμα
δεξιοτήτων στην εργασία και στην
ο προγραμματισμός, η μεταφορά, οι παροχές
αποφάσεις στη ζωή του. Οι φιλίες
που αναπτύσσονται συνήθως με συ­
προσωπική ζωή. Για να ολοκλη­
υγείας και η διαχείριση χρημάτων. Μπορεί να
ρωθούν οι εννοιολογικές εργασίες
νομηλίκους τους συχνά επηρεάζονται
αναπτυχθούν ποικίλες ψυχαγωγικές δεξιότητες.
της καθημερινής ζωής, απαιτείται
από επικοινωνιακούς και κοινωνικούς
Αυτές συνήθως απαιτούν πρόσθετη στήριξη
περιορισμούς. Απαιτείται σημαντική
η συνεχής βοήθεια σε καθημερινή
και ευκαιρίες εκμάθησης για παρατεταμένο
βάση και αυτές τις ευθύνες για το
κοινωνική και επικοινωνιακή υπο­
χρονικό διάστημα. Σε μια σημαντική μειοψηφία
άτομο μπορεί να τις αναλάβουν
στήριξη για να τα καταφέρνει στους
εμφανίζεται δυσπροσαρμοστική συμπεριφορά
πλήρως άλλοι.
χώρους εργασίας.
και προκαλεί κοινωνικά προβλήματα.
Ζ
Μ
C
"Ό
ο
Q
<
Q
-<
C
,/'Υ>
Q
("1,
V\
[>
Q
-<
Q
"Ό
Q
χ
("1,
V\
Επίπεδα βαρύτητας για τη νοητική αδυναμία (Ψυχική Αναπτυξιακή Διαταραχή)
(συνέχεια)
Επίπεδο
βαρύτητας
Βαριά
Ζ
ο
.=i
-<
7i:
_=i.
Εννοιολογικός τομέας
Κοινωνικός τομέας
Πρακτικός τομέας
Η ομιλούμενη γλώσσα είναι αρκετά Το άτομο χρειάζεται υποστήριξη για όλες τις
Η επίτευξη των εννοιολογικών
περιορισμένη όσον αφορά το λεξι­
δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, στις
δεξιοτήτων είναι περιορισμένη.
οποίες συμπεριλαμβάνονται τα γεύματα,
λόγιο και τη γραμματική. Η ομιλία
Το άτομο γενικά έχει μικρή αντί­
η ένδυση, το μπάνιο και η ούρηση και
μπορεί να είναι μεμονωμένες
ληψη της γραπτής γλώσσας
αφόδευση. Το άτομο χρειάζεται επίβλεψη
λέξεις ή φράσεις που μπορούν να
ή των εννοιών όπου εμπεριέ­
ανά πάσα στιγμή. Το άτομο δεν μπορεί να
συμπληρωθούν με ορισμένες με­
χονται αριθμοί, ποσότητα,
λάβει υπεύθυνες αποφάσεις όσον αφορά
θόδους. Η ομιλία και η επικοινω­
χρόνος και χρήμα. 01 φρο­
την ευημερία του ίδιου ή των άλλων. Στην
νία εστιάζονται στο εδώ και τώρα
ντιστές παρέχουν εκτεταμένη
ενήλικη ζωή, η συμμετοχή σε δουλειές του
μέσα σε καθημερινά γεγονότα. Η
υποστήριξη στην επίλυση των
σπιτιού, η αναψυχή και η εργασία απαιτούν
προβλημάτων σε όλη τη ζωή.
γλώσσα χρησιμοποιείται για κοι­
συνεχή στήριξη και βοήθεια. Η απόκτηση
νωνική επικοινωνία περισσότερο
δεξιοτήτων σε όλους τους τομείς προϋποθέ­
από ότι για επεξήγηση. Τα άτομα
τει μακροχρόνια διδασκαλία και συνεχή στή­
κατανοούν την απλή ομιλία και
ριξη. Η δυσπροσαρμοστική συμπεριφορά,
την επικοινωνία με χειρονομίες.
συμπεριλαμβανομένου του αυτοτραυματι­
Οι σχέσεις με μέλη της οικογέ­
σμού, εμφανίζεται σε σημαντική μειονότητα.
νειας αλλά και άλλους οικείους
αποτελούν πηγή ευχαρίστησης
και βοήθειας.
)>
01
C
<
Q
τ:
iΞϊ
Ζ
ο
.=i
::j
;,;
_=i,
�
Q
=Ι
-<
C
,fY>
Q
;,;
_=i.
Ι>
Q
Q
Ό
Q
χ
_=i.
..,.
Ν
ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Επίπεδα βαρύτητας για τη νοητική αδυναμία (Ψυχική Αναπτυξιακή Διαταραχή)
(συνέχεια)
Επίπεδο
βαρύτητας
Βαθιά
Εννοιολογικός τομέας
Κοινωνικός τομέας
1\)
1\)
Πρακτικός τομέας
Οι εννοιολογικές δεξιότητες γε­ Το άτομο έχει πολύ περιορισμέ­ Το άτομο εξαρτάται από άλλους σε όλες τις πτυχές
νη αντίληψη της συμβολικής
νικά εμπεριέχουν τον φυσικό
της καθημερινής σωματικής φροντίδας, υγείας και
ασφάλειας, παρότι μπορεί να είναι ικανό να συμμε­
κόσμο και όχι τις συμβολικές
επικοινωνίας στην ομιλία ή
στις χειρονομίες. Αυτός ή αυτή
διεργασίες. Το άτομο μπορεί
τέχει σε ορισμένες από αυτές τις δραστηριότητες.
μπορούν να κατανοήσουν
να χρησιμοποιεί αντικείμενα
Τα άτομα χωρίς σοβαρές σωματικές διαταραχές
με στοχο-κατευθυνόμενο
ορισμένες απλές οδηγίες ή χει­
μπορούν να βοηθούν σε ορισμένες καθημεριτρόπο για αυτοφροντiδα,
ρονομίες. Το άτομο εκφράζει
νές εργασίες στο σπίτι, όπως για παράδειγμα
εργασία και ψυχαγωγία.
τις δικές του επιθυμίες και τα
η μεταφορά των πιάτων στο τραπέζι. Οι απλές
συναισθήματα κυρίως μέσω
Ορισμένες οπτικοχωρικές
ενέργειες με αντικείμενα μπορεί να αποτελούν τη
δεξιότητες, όπως για παρά­
της μη λεκτικής, μη συμβολι­
βάση συμμετοχής σε ορισμένες επαγγελματικές
δειγμα η αντιστοίχιση και η
κής επικοινωνίας. Το άτομο
δραστηριότητες με συνεχή υποστήριξη. Οι ψυχα­
ταξινόμηση με βάση τα φυ­
απολαμβάνει τις σχέσεις με
γωγικές δραστηριότητες μπορεί να εμπεριέχουν,
γνωστά μέλη της οικογένειας,
σικά χαρακτηριστικά, μπορεί
για παράδειγμα, το άκουσμα μουσικής, την παρα­
φροντιστές και άλλα οικεία
να αποκτηθούν. Ωστόσο, 01
κολούθηση ταινιών, την έξοδο για βόλτα ή τη συμ­
άτομα, καθώς επίσης αρχίζει
κινητικές και αισθητηριακές
μετοχή σε θαλάσσιες δραστηριότητες, όλα πάντα
διαταραχές που συμβαίνουν
και ανταποκρίνεται σε κοι­
με τη στήριξη των άλλων. Η ταυτόχρονη εμφάνιση
νωνικές αλληλεπιδράσεις με
σωματικών και αισθητικών διαταραχών συνιστά
ταυτόχρονα μπορεί να εμπο­
χειρονομίες και συναισθημα­
δίζουν τη λειτουργική χρήση
συχνά εμπόδιο στη συμμετοχή σε δραστηριότητες
των αντικειμένων.
(πέρα από την παρακολούθηση) στο σπίτι, και σε
τικά συνθήματα. Η ταυτό­
χρονη εμφάνιση αισθητικών
ψυχαγωγικές και επαγγελματικές δραστηριότητες.
και σωματικών διαταραχών
Η δυσπροσαρμοστική συμπεριφορά εμφανίζεται
μπορεί να εμποδίζουν πολλές
σε σημαντική μειονότητα.
κοινωνικές δραστηριότητες.
"'
Ζ
C
Ό
ο
Q
<
Q
-<
C
.rn
"
Q
Μ,
v)
Ι>
Q
i:J
Ό
Q
χ
Μ,
v)
Καθολική Αναπτυξιακή Καθυστέρηση
23
Καθολική Αναπτυξιακή Καθυστέρηση
315.8 (F88)
Η διάγνωση αυτή προορίζεται για άτομα ηλικίας μικρότερης των 5 ετών,
όταν το επίπεδο της κλινικής βαρύτητας δεν μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα
κατά την πρώιμη παιδική ηλικία. Αυτή η διάγνωση χρησιμοποιείται όταν ένα
άτομο αδυνατεί να ανταποκριθεί στα αναμενόμενα αναπτυξιακά ορόσημα σε
διάφορους τομείς της πνευματικής λειτουργίας, και ισχύει για άτομα τα οποία
δεν είναι σε θέση να υποβληθούν σε συστηματική αξιολόγηση της πνευματι­
κής λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών που είναι πολύ μικρής
ηλικίας ώστε να μπορούν να συμμετέχουν σε σταθμισμένες δοκιμασίες. Αυτή
η κατηγορία απαιτεί επαναξιολόγηση μετά από κάποιο χρονικό διάστημα.
Απροσδιόριστη Νοητική Αδυναμία
(Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή)
319 (F79)
Αυτή η κατηγορία προορίζεται για άτομα ηλικίας μεγαλύτερης των 5 ετών,
όταν η εκτίμηση του βαθμού της Νοητικής Αδυναμίας (Νοητική Αναπτυξιακή
Διαταραχή) μέσω των τοπικά διαθέσιμων διαδικασιών καθίσταται δύσκολη ή
ανέφικτη λόγω των σχετιζόμενων αισθητηριακών και φυσικών διαταραχών,
όπως στην τύφλωση ή την προγλωσσική κώφωση, την κινητική ανικανότητα
ή την εμφάνιση βαρέων προβλημάτων συμπεριφοράς ή την ταυτόχρονη
εμφάνιση νοητικής διαταραχής. Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιεί­
ται μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις και απαιτεί επαναξιολόγηση μετά από
κάποιο χρονικό διάστημα.
24
Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές
Διαταραχή της Γλωσσικής Έκφρασης
315.32 (F80.2)
Α. Επίμονες δυσκολίες στην κατάκτηση και τη χρήση της γλώσσας στις
εγκλίσεις των ρημάτων (δηλαδή στην προφορική, τη γραπτή, τη νοημα­
τική γλώσσα, ή άλλη) οφειλόμενη σε ελλείμματα στην κατανόηση ή την
παραγωγή που περιλαμβάνουν τα εξής:
1. Περιορισμένο λεξιλόγιο (γνώση και χρήση λέξεων).
2. Περιορισμένη δομή της πρότασης (ικανότητα τοποθέτησης λέξεων και
καταλήξεων μαζί ώστε να παραχθεί πρόταση με βάση τους κανόνες
της γραμματικής και τη μορφολογία).
3. Διαταραχές στην ομιλία (ικανότητα χρήσης λεξιλογίου και σύνδεσης
προτάσεων για την περιγραφή ενός θέματος ή μιας σειράς γεγονότων
ή για τη συνομιλία).
Β. Οι ικανότητες της γλωσσικής έκφρασης είναι ουσιωδώς και ποσοτικά
κάτω από αυτές που αναμένονται για την ηλικία, έχοντας ως αποτέλε­
σμα λειτουργικούς περιορισμούς στην αποτελεσματική επικοινωνία, την
κοινωνική συμμετοχή, την ακαδημαϊκή επίδοση, ή την επαγγελματική
απόδοση, μεμονωμένα ή με οποιονδήποτε συνδυασμό.
Γ. Έναρξη των συμπτωμάτων στην πρώιμη αναπτυξιακή περίοδο.
Δ. Οι διαφορές δεν αποδίδονται στην ακοή ή σε άλλες Αισθητηριακές
Διαταραχές, Κινητική Δυσλειτουργία, ή άλλη σωματική ή νευρολογική
κατάσταση και δεν εξηγούνται καλύτερα με τη Νοητική Αδυναμία (Νοητική
Αναπτυξιακή Διαταραχή) ή την Καθολική Αναπτυξιακή Καθυστέρηση.
Φωνολογική Διαταραχή
315.39 (F80.0)
Α. Επίμονη δυσκολία στην παραγωγή του ήχου της ομιλίας που επηρεάζει
την κατανόηση της ομιλίας ή παρεμποδίζει την προφορική επικοινωνία
των μηνυμάτων.
Έναρξη Διαταραχής της Ροής της Ομιλίας στην Παιδική Ηλικία κ.λπ.
25
Β. Η διαταραχή προκαλεί περιορισμούς στην αποτελεσματική επικοινωνία
που επηρεάζει την κοινωνική συμμετοχή, την ακαδημαϊκή επίδοση ή την
επαγγελματική απόδοση, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό.
Γ. Έναρξη των συμπτωμάτων σε πρώιμη αναπτυξιακή περίοδο.
Δ. Οι δυσκολίες δεν αποδίδονται σε συγγενείς ή επίκτητες καταστάσεις, όπως
για παράδειγμα εγκεφαλική παράλυση, λυκόστομα, κώφωση ή απώλεια
ακοής, τραυματική εγκεφαλική βλάβη, ή άλλες σωματικές ή νευρολογικές
καταστάσεις.
Έναρξη Διαταραχής της Ροής της Ομιλίας στην Παιδική
Ηλικία (Τραυλισμός)
315.35
Α. Διαταραχή της φυσιολογικής ροής και της ρυθμικής διαμόρφωσης της
ομιλίας, οι οποίες είναι απρόσφορες για την ηλικία του ατόμου και τις
γλωσσικές δεξιότητες, εξακολουθούν να υφίστανται με την πάροδο του
χρόνου και χαρακτηρίζονται από τη συχνή και σημαντική παρουσία ενός
(ή περισσότερων) από τα ακόλουθα:
1. Επαναλήψεις ήχων και συλλαβών.
2. Επιμηκύνσεις ήχων των συμφώνων καθώς και των φωνηέντων.
3. Διακοπτόμενες λέξεις (π.χ., παύσεις μέσα σε μια λέξη).
4. Ηχηρές ή σιωπηλές αναστολές (γεμάτες ή κενές παύσεις της ομιλίας).
5. Περιφράσεις (υποκαταστάσεις λέξεων για την αποφυγή προβληματι­
κών λέξεων).
6. Παραγωγή λέξεων με υπέρμετρη φυσική ένταση.
7. Επαναλήψεις ολόκληρων μονοσύλλαβων λέξεων (π.χ., «τον-τον-τον­
τον βλέπω»).
Β. Η διαταραχή της ροής της ομιλίας προκαλεί άγχος για την ομιλία ή περιο­
ρισμούς στην αποτελεσματική επικοινωνία, την κοινωνική συμμετοχή, την
ακαδημαϊκή ή επαγγελματική επίδοση, μεμονωμένα ή σε οποιονδήποτε
συνδυασμό.
Γ. Η έναρξη των συμπτωμάτων είναι στην πρώιμη αναπτυξιακή περίοδο.
(Σημείωση: Περιπτώσεις με μεταγενέστερη έναρξη έχουν διαγνωστεί ως
307.0 [F98.5] Διαταραχή της Ροής της Ομιλίας με έναρξη στην ενήλικη
ζωή.)
Δ. Η διαταραχή δεν οφείλεται σε κινητικό ή αισθητηριακό ελάττωμα του
λόγου, δυσχέρεια της Ροής της Ομιλίας που συνδέεται με νευρολογική
βλάβη (π.χ., εγκεφαλικό επεισόδιο, όγκος, τραύμα), ή άλλη σωματική
κατάσταση και δεν εξηγείται καλύτερα από άλλη ψυχική διαταραχή.
26
Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές
Κοινωνική (Πραγματιστική) Διαταραχή της Επικοινων ας
ί
315.39 (F80.89)
Α. Επίμονες δυσκολίες στην κοινωνική χρήση της λεκτικής και της μη λεκτικής
επικοινωνίας όπως εκδηλώνεται με όλα τα ακόλουθα:
1. Ελλείμματα στη χρήση επικοινωνίας για κοινωνικούς σκοπούς, όπως
για παράδειγμα χαιρετισμό και ανταλλαγή πληροφοριών, με έναν
τρόπο που είναι κατάλληλος για το κοινωνικό πλαίσιο.
2. Έκπτωση της ικανότητας για αλλαγή της επικοινωνίας, ώστε να
αντιστοιχεί στα συμφραζόμενα ή τις ανάγκες του ακροατή, όπως
για παράδειγμα ότι θα πρέπει να μιλά διαφορετικά σε μια τάξη από
ότι σε έναν παιδότοπο, να μιλά διαφορετικά σε ένα παιδί από ότι σε
έναν ενήλικα, και να αποφεύγει τη χρήση της υπερβολικά τυπικής
γλώσσας.
3. Δυσκολίες να ακολουθήσει κανόνες στη συζήτηση και την αφήγη­
ση, όπως για παράδειγμα να λαμβάνει εκ περιτροπής το λόγο, να
αναδιατυπώνει σε περίπτωση παρανόησης, και να γνωρίζει πώς να
χρησιμοποιεί τα λεκτικά και τα μη λεκτικά σήματα για τη ρύθμιση της
αλληλεπίδρασης.
4. Δυσκολίες να κατανοήσει τι αναφέρεται ρητά (π.χ., εξαγωγή συ­
μπερασμάτων) αλλά και τις κυριολεκτικές ή διφορούμενες έννοιες
της γλώσσας (π.χ., ιδιωματισμοί, χιούμορ, μεταφορές, πολλαπλές
σημασίες που εξαρτώνται από το πλαίσιο ερμηνείας).
Β. Τα ελλείμματα έχουν ως αποτέλεσμα λειτουργικούς περιορισμούς στην
αποτελεσματική επικοινωνία, κοινωνική συμμετοχή, κοινωνικές σχέσεις,
ακαδημαϊκή επίδοση, ή επαγγελματική απόδοση, μεμονωμένα ή σε συν­
δυασμό.
Γ. Έναρξη των συμπτωμάτων στην πρώιμη αναπτυξιακή περίοδο (αλλά τα
ελλείμματα μπορεί να μην εκδηλωθούν πλήρως μέχρις ότου οι απαιτήσεις
της κοινωνικής επικοινωνίας να υπερβούν τις περιορισμένες δυνατότη­
τες).
Δ. Τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική ή νευρολογική κατά­
σταση ή σε μειωμένες ικανότητες στο πεδίο της δομής των λέξεων και
της γραμματικής, και δεν εξηγούνται καλύτερα με τη Διαταραχή Αυτιστικού
Φάσματος, τη Νοητική Αδυναμία (Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή), την
Καθολική Αναπτυξιακή Καθυστέρηση, ή άλλη Ψυχική Διαταραχή.
Απροσδιόριστη Διαταραχή της Επικοινωνίας
27
Απροσδιόριστη Διαταραχή της Επικοινωνίας
307.9 (F80.9)
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται κλινικές εμφανίσεις, στις οποίες τα
συμπτώματα που είναι χαρακτηριστικά στη διαταραχή της επικοινωνίας
και προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, της
επαγγελματικής ή άλλης σημαντικής περιοχής της λειτουργικότητας, κυρι­
αρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για διαταραχή της επικοινωνίας ή για
οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των Νευροα­
ναπτυξιακών Διαταραχών. Η κατηγορία της Απροσδιόριστης Διαταραχής της
Επικοινωνίας χρησιμοποιείται σε καταστάσεις, στις οποίες ο κλινικός επιλέγει
να μην προσδιορίσει τον λόγο για τον οποίο δεν πληρούνται τα κριτήρια για
Διαταραχή της Επικοινωνίας ή για μια Ειδική Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή,
και περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις, στις οποίες υπάρχει ανεπαρκής πλη­
ροφόρηση για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση.
Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος
299.00 (F84.0)
Α. Επίμονα ελλείμματα στην κοινωνική επικοινωνία και την κοινωνική αλλη­
λεπίδραση σε πολλές καταστάσεις, όπως εκδηλώνονται επί του παρόντος
ή από το ιστορικό με τα ακόλουθα (τα παραδείγματα είναι επεξηγηματικά,
μη διεξοδικά):
1. Ελλείμματα στην κοινωνική συγκινησιακή αμοιβαιότητα, τα οποία
κυμαίνονται, για παράδειγμα, από τη μη φυσιολογική κοινωνική προ­
σέγγιση και αποτυχία να διατηρήσουν μια κανονική συζήτηση με τους
άλλους έως τη μειωμένη συμμετοχή σε ενδιαφέροντα, αισθήματα ή
συναισθήματα, ή στην αποτυχία να ξεκινήσουν ή να ανταποκριθούν
σε κοινωνικές αλληλεπιδράσεις.
2. Ελλείμματα στις εξωλεκτικές επικοινωνιακές συμπεριφορές που
χρησιμοποιούνται για την κοινωνική αλληλεπίδραση, που κυμαίνο­
νται, για παράδειγμά, από ανεπαρκώς ολοκληρωμένη λεκτική και μη
λεκτική επικοινωνία, εκπτώσεις στη χρήση βλεμματικής επαφής και
γλώσσας του σώματος, ή ελλείμματα στην κατανόηση και χρήση των
χειρονομιών έως μια παντελή έλλειψη εκφράσεων προσώπου και μη
λεκτικής επικοινωνίας.
28
Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές
3. Ελλείμματα στην ανάπτυξη, διατήρηση και κατανόηση σχέσεων, οι
οποίες κυμαίνονται, για παράδειγμα, από τις δυσκολίες προσαρμογής
της συμπεριφοράς, ώστε να ταιριάζουν σε διάφορα κοινωνικά πλαίσια,
έως τις δυσκολίες συμμετοχής σε φαντασιωτικό παιχνίδι ή στη δημι­
ουργία φίλων και την απουσία ενδιαφέροντος για τους συνομηλίκους
τους.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα βασίζεται στην έκπτωση της κοινωνικής επικοινω­
νίας και στα περιορισμένα, επαναληπτικά πρότυπα συμπερι­
φοράς (βλ. Πίνακα 2).
Β. Περιορισμένα, επαναληπτικά πρότυπα συμπεριφοράς, ενδιαφερόντων,
ή δραστηριοτήτων, όπως εκδηλώνονται επί του παρόντος ή από το
ιστορικό με τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα (τα παραδείγματα είναι
επεξηγηματικά και όχι διεξοδικά):
1. Στερεότυπες και επαναληπτικές κινήσεις, χρήση των αντικειμένων,
ή της ομιλίας (π.χ., απλές κινητικές στερεοτυπίες, παράταξη των
παιχνιδιών ή επίμονη ενασχόληση με αντικείμενα, ηχολαλία, ιδιοσυ­
γκρασιακές φράσεις).
2. Επιμονή στην ομοιότητα, άκαμπτη εμμονή σε συνήθειες, ή τελετουρ­
γικά πρότυπα σε λεκτική ή εξωλεκτική συμπεριφορά (π.χ., έντονη
ενόχληση σε μικρές αλλαγές, δυσκολίες με τις μεταβάσεις, άκαμπτα
πρότυπα σκέψης, τελετουργικό χαιρετισμών, πρέπει να ακολουθήσει
την ίδια διαδρομή ή να φάει το ίδιο φαγητό κάθε μέρα).
3. Προσκόλληση σε εξαιρετικά περιορισμένα ενδιαφέροντα, τα οποία είναι
μη φυσιολογικά σε ένταση ή σε εστίαση (π.χ., ισχυρή προσκόλληση
ή ενασχόληση με ασυνήθιστα αντικείμενα, υπερβολικά οριοθετημένα
ή επίμονα ενδιαφέροντα).
4. Υπεραντιδραστικότητα ή υποαντιδραστικότητα στις αισθητηριακές
πληροφορίες ή ασυνήθιστο ενδιαφέρον για αισθητικά θέματα του
περιβάλλοντος (π.χ., φαινομενική αδιαφορία στον πόνο/θερμοκρασία,
αρνητική απαντητικότητα σε συγκεκριμένους ήχους ή υφές υλικών,
υπερβολική χρήση όσφρησης ή άγγιγμα αντικειμένων, οπτική σαγήνη
με τα φώτα ή την κίνηση).
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα βασίζεται στην έκπτωση της κοινωνικής επικοινω­
νίας και στα περιορισμένα, επαναληπτικά πρότυπα συμπερι­
φοράς (βλ. Πίνακα 2).
Γ. Τα συμπτώματα θα πρέπει να εμφανίζονται στην πρώιμη αναπτυξιακή
περίοδο (αλλά δεν μπορούν να εκδηλωθούν πλήρως μέχρις ότου οι κοινω­
νικές απαιτήσεις να υπερβούν τις περιορισμένες δυνατότητες, ή μπορούν
να καλυφθούν από στρατηγικές που έμαθαν αργότερα στη ζωή τους).
Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος
29
Δ. Τα συμπτώματα προκαλούν κλινικά σημαντική έκπτωση στον κοινωνικό,
επαγγελματικό ή άλλης σημαντικής περιοχής της τρέχουσας λειτουργικό­
τητας.
Ε. Αυτές οι διαταραχές δεν εξηγούνται καλύτερα με τη Νοητική Αδυναμία
(Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή) ή την Καθολική Αναπτυξιακή Καθυ­
στέρηση. Η Νοητική Αδυναμία και η Διαταραχή του Αυτιστικού Φάσματος
συχνά συνυπάρχουν. Για να προβούμε σε συννοσηρές διαγνώσεις της
Διαταραχής του Αυτιστικού Φάσματος και της Νοητικής Καθυστέρησης,
η κοινωνική επικοινωνία θα πρέπει να είναι χαμηλότερη από αυτήν που
προσδοκάται για το γενικό αναπτυξιακό επίπεδο.
Σημείωση: Στα άτομα με μια καλά τεκμηριωμένη διάγνωση του DSM-IV της
Αυτιστικής Διαταραχής, της Διαταραχής Asperger, ή της Απροσδιόριστης
Διάχυτης Αναπτυξιακής Διαταραχής θα πρέπει να δίνεται η διάγνωση της
Διαταραχής του Αυτιστικού Φάσματος. Τα άτομα που έχουν σαφή ελλείμ­
ματα στην κοινωνική επικοινωνία, των οποίων όμως τα συμπτώματα κατά
τα άλλα δεν πληρούν τα κριτήρια για Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, θα
πρέπει να αξιολογούνται για την κοινωνική (πραγματιστική) διαταραχή της
επικοινωνίας.
Προσδιορίστε αν:
Με ή χωρίς συνοδό Νοητική Αδυναμία
Με ή χωρίς συνοδό Διαταραχή της Γλωσσικής Έκφρασης
Σχετιζόμενη με γνωστή σωματική ή γενετική σωματική κατάστα­
ση ή περιβαλλοντικό παράγοντα (Σημείωση κωδικοποίησης:
Χρησιμοποιήστε πρόσθετο κωδικό για να προσδιορίσετε τη σχετιζόμενη
σωματική ή γενετική κατάσταση).
Σχετιζόμενη με άλλη Νευροαναπτυξιακή, Ψυχική ή Συμπεριφορική
Διαταραχή (Σημείωση κωδικοποίησης: Χρησιμοποιήστε πρόσθετο
κωδικό[ούς] για να προσδιορίσετε τη σχετιζόμενη Νευροαναπτυξιακή,
Ψυχική ή Συμπεριφορική Διαταραχή).
Με Κατατονία (ανατρέξτε στα κριτήρια για την κατατονία τα σχετιζόμενα
με άλλη Ψυχική Διαταραχή, σελ. 60-61, για τον ορισμό). (Σημείωση κω­
δικοποίησης: Χρησιμοποιήστε τον πρόσθετο κωδικό 293.89 [F06.1] για
την Κατατονία και τη Διαταραχή του Αυτιστικού Φάσματος για να δείξετε
την παρουσία της συνυπάρχουσας κατατονίας.)
ω
Επίπεδα βαρύτητας για Διαταραχή Αuησηκού Φάσματος
Επίπεδο
βαρύτητας
Κοινωνικός τομέας
C)
Περιορισμένες, επαναληπτικές
συμπεριφορές
Επίπεδο 3
Ακαμψία της συμπεριφοράς, υπερβολική
Τα βαριά ελλείμματα στις δεξιότητες λεκτικής και μη λεκτικής κοινωνικής
επικοινωνίας προκαλούν βαριά έκπτωση στη λειτουργικότητα, πολύ
δυσκολία στην αντιμετώπιση των αλ­
«Απαιτείται
περιορισμένη έναρξη κοινωνικών αλληλεπιδράσεων και ελάχιστη αντα­
πολύ σημαντική
λαγών ή άλλες περιορισμένες/επανα­
ληπτικές συμπεριφορές παρεμβαίνουν
πόκριση στα κοινωνικά ανοίγματα από τους άλλους. Για παράδειγμα,
υποστήριξη»
στη λειτουργικότητα σε όλους τους
ένα άτομο με λίγες λέξεις κατανοητού λόγου το οποίο σπάνια ξεκινά μια
τομείς. Μεγάλη ενόχληση/δυσκολία να
αλληλεπίδραση, και όταν αυτός/αυτή το κάνει, προβαίνει σε ασυνήθι­
αλλάξει εστίαση ή δράση.
στες προσεγγίσεις για να καλύψει μόνο τις ανάγκες και ανταποκρίνεται
μόνο σε πολύ άμεσες κοινωνικές προσεγγίσεις.
Ακαμψία της συμπεριφοράς, υπερβολική
Σαφή ελλείμματα στις δεξιότητες λεκτικής και μη λεκτικής κοινωνικής
Επίπεδο 2
δυσκολία στην αντιμετώπιση των αλ­
επικοινωνίας, ενώ η κοινωνική δυσλειτουργία είναι εμφανής ακόμη
«Απαιτείται
λαγών ή άλλες περιορισμένες/επανα­
και όταν στηρίζουν τη θέση του. Περιορισμένη έναρξη των κοινωνικών
σημαντική
ληπτικές συμπεριφορές εμφανίζονται
αλληλεπιδράσεων και μειωμένες ή μη φυσιολογικές αντιδράσεις στα
υποστήριξη»
αρκετά συχνά ώστε να είναι προφα­
κοινωνικά ανοίγματα από τους άλλους. Για παράδειγμα ένα άτομο που
νείς στον περιστασιακό παρατηρητή
μιλάει με απλές προτάσεις, του οποίου η αντίδραση είναι περιορισμένη
και παρεμβαίνουν στη λειτουργικότητα
σε στενά ειδικά συμφέροντα και το οποίο έχει σημαντικά αλλόκοτη μη
σε διάφορα πλαίσια. Ενόχληση και/ή
λεκτική επικοινωνία.
δυσκολία να αλλάξει εστίαση ή δράση.
Η ακαμψία της συμπεριφοράς προκαλεί
Χωρίς υποστήριξή του, τα ελλείμματα στην κοινωνική επικοινωνία
Επίπεδο 1
σημαντική παρέμβαση στη λειτουργι­
προκαλούν εμφανή έκπτωση. Δυσκολεύεται να ξεκινήσει κοινωνικές
«Απαιτείται
κότητα σε ένα ή περισσότερα πλαίσια.
αλληλεπιδράσεις και υπάρχουν σαφή παραδείγματα άτυπων ή μη επι­
υποστήριξη»
Δυσκολία αλλαγής των δραστηριο­
τυχημένων αντιδράσεων στα κοινωνικά ανοίγματα των άλλων. Μπορεί
τήτων. Τα προβλήματα οργάνωσης
να φαίνεται ότι έχει μειωμένο ενδιαφέρον για τις κοινωνικές αλληλεπι­
και σχεδιασμού παρεμποδίζουν την
δράσεις. Για παράδειγμα, άτομο που είναι ικανό να μιλήσει με πλήρεις
ανεξαρτησία.
προτάσεις και συμμετέχει στην επικοινωνία αλλά η συνεχής συζήτηση
με άλλους αποτυγχάνει και οι προσπάθειές του για να κάνει φίλους
είναι αλλόκοτες και συνήθως ανεπιτυχείς.
Ζ
"'
C
Ό
ο
Q
<
Q
--<
C
,rn
Q
"'
;:,;
Μ•
t>
--<
Q
Ό
Q
"'
χ
Μ•
Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής /Υπερκινητικότητας
31
Διαδικασίες Καταγραφής
Για τη Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος που σχετίζεται με γνωστή σω­
ματική ή γενετική κατάσταση ή περιβαλλοντικό παράγοντα, ή με άλλη
Νευροαναπτυξιακή, Ψυχική ή Διαταραχή Συμπεριφοράς, καταγράψτε
Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος σχετιζόμενη με (ονομασία της κατάστα­
σης, διαταραχή ή παράγοντας) (π.χ., Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος
σχετιζόμενη με σύνδρομο Rett). Η βαρύτητα θα πρέπει να καταγράφεται
ως το επίπεδο στήριξης που απαιτείται για κάθε ένα από τους δύο ψυ­
χοπαθολογικούς τομείς στον Πίνακα 2 (π.χ., «απαιτείται πολύ σημαντική
υποστήριξη για ελλείμματα στην κοινωνική επικοινωνία και απαιτείται ση­
μαντική υποστήριξη για περιορισμένες, επαναληπτικές συμπεριφορές»). Ο
προσδιορισμός «Με Συνοδό Νοητική Αδυναμία» ή «Χωρίς Συνοδό Νοητική
Αδυναμία» θα πρέπει να καταγράφεται στη συνέχεια. Ο προσδιορισμός της
Διαταραχής της Γλωσσικής Έκφρασης θα πρέπει να καταγράφεται μετά.
Εάν υπάρχει Συνοδός Διαταραχή της Γλωσσικής Έκφρασης, το τρέχον
επίπεδο της λεκτικής λειτουργίας θα πρέπει να καταγράφεται (π.χ., «με
Συνοδό Διαταραχή της Γλωσσικής Έκφρασης- χωρίς κατανοητή ομιλία» ή
«με Συνοδό Διαταραχή της Γλωσσικής Έκφρασης- διατύπωση ομιλίας»).
Εάν εμφανιστεί κατατονία, καταγράψτε ξεχωριστά «κατατονία σχετιζόμενη
με Διαταραχή του Αυτιστικού Φάσματος».
Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/
Υπερκινητικότητας
Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας
Α. Επίμονη διαταραχή της προσοχής ή/και υπερκινητικότητα-παρορμητικότητα
που επηρεάζει τη λειτουργία ή την ανάπτυξη, όπως χαρακτηρίζεται από
το (1) ή/και το (2).
1. Απροσεξία: Έξι (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα συμπτώματα
έχουν επιμείνει τουλάχιστον για 6 μήνες σε βαθμό δυσπροσαρμοστικό
και ασυνεπή σε σχέση με το αναπτυξιακό επίπεδο και επηρεάζουν
άμεσα αρνητικά τις κοινωνικές ή/και τις ακαδημαϊκές/επαγγελματικές
δραστηριότητες:
Σημείωση: Τα συμπτώματα δεν είναι αποκλειστικά εκδήλωση μιας
εναντιωτικής συμπεριφοράς, περιφρόνησης, εχθρότητας, ή αδυναμίας
να κατανοήσει τις εργασίες ή τις οδηγίες. Για εφήβους μεγαλύτερης
32
Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές
ηλικίας και ενήλικες (ηλικίας 17 ετών και άνω), απαιτούνται τουλάχιστον
πέντε συμπτώματα.
· α. Συχνά αποτυγχάνει να επικεντρώσει την προσοχή σε λεπτομέ­
ρειες ή κάνει λάθη απροσεξίας στις σχολικές εργασίες, τη δουλειά
ή άλλες δραστηριότητες (π.χ., παραβλέπει ή του διαφεύγουν
λεπτομέρειες, η εργασία είναι ατελής).
β. Συχνά δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή σε δουλειές ή δραστη­
ριότητες παιχνιδιού (π.χ., έχει δυσκολία να παραμείνει συγκεντρωμέ­
νος κατά τη διάρκεια ομιλιών, συζητήσεων, ή μακράς ανάγνωσης).
γ. Συχνά φαίνεται να μην ακούει όταν του απευθύνεται ο λόγος (π.χ.,
το μυαλό φαίνεται να βρίσκεται αλλού, ακόμη και κατά την απουσία
οποιασδήποτε εμφανούς διάσπασης προσοχής).
δ. Συχνά δεν ακολουθεί μέχρι τέλους οδηγίες και αποτυγχάνει να
διεκπεραιώσει σχολικές εργασίες, δουλειές που του ανατίθενται, ή
καθήκοντα στο χώρο εργασίας (π.χ., ξεκινά τις εργασίες αλλά χάνει
γρήγορα τη συγκέντρωσή του και αποπροσανατολίζεται εύκολα).
ε. Συχνά δυσκολεύεται να οργανώσει δουλειές και δραστηριότητες
(π.χ., δυσκολία στη διαχείριση διαδοχικών εργασιών, δυσκολία στη
διατήρηση των υλικών και των υπαρχόντων του σε τάξη, ακατά­
στατη, αποδιοργανωμένη εργασία, κακή διαχείριση του χρόνου,
αδυναμία τήρησης των προθεσμιών).
στ. Συχνά αποφεύγει, αποστρέφεται ή είναι απρόθυμος να εμπλακεί
σε δουλειές που απαιτούν αδιάπτωτη πνευματική προσπάθεια
(π.χ., σχολική εργασία ή προπαρασκευή μαθημάτων στο σπίτι
για μεγαλύτερους εφήβους και ενήλικες, προετοιμασία εκθέσεων,
συμπλήρωση εντύπων, επανεξέταση μακροσκελών εγγράφων).
ζ. Συχνά χάνει αντικείμενα απαραίτητα για δουλειές ή εργασίες (π.χ.,
σχολικές εργασίες που έχουν δοθεί για το σπίτι, μολύβια, βιβλία,
εργαλεία, πορτοφόλια, κλειδιά, γραφική εργασία, γυαλιά, κινητά
τηλέφωνα).
η. Συχνά η προσοχή διασπάται εύκολα από εξωτερικά ερεθίσματα
(για τους μεγαλύτερους εφήβους και τους ενήλικες, μπορεί να
περιλαμβάνουν άσχετες σκέψεις).
θ. Συχνά ξεχνά καθημερινές δραστηριότητες (π.χ., να κάνει τις μικρο­
δουλειές, τα θελήματα· για μεγαλύτερους εφήβους και ενήλικες,
να καλεί στο τηλέφωνο αυτούς που τον αναζήτησαν, να πληρώνει
λογαριασμούς, να τηρεί τα ραντεβού του).
2. Υπερκινητικότητα και παρορμητικότατα: Έξι (ή περισσότερα) από
τα ακόλουθα συμπτώματα έχουν επιμείνει για τουλάχιστον 6 μήνες σε
βαθμό δυσπροσαρμοστικό και ασυνεπή σε σχέση με το αναπτυξιακό
επίπεδο και επηρεάζουν άμεσα αρνητικά τις κοινωνικές και ακαδημα­
Ίκές/επαγγελματικές δραστηριότητες:
Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας
33
Σημείωση: Τα συμπτώματα δεν είναι αποκλειστικά εκδήλωση ενα­
ντιωτικής συμπεριφοράς, ανυπακοής, εχθρότητας, ή αποτυχίας της
κατανόησης των εργασιών ή των οδηγιών. Για τους ενήλικες και τους
εφήβους μεγαλύτερης ηλικίας (ηλικίας 17 ετών και άνω) απαιτούνται
τουλάχιστον πέντε συμπτώματα.
α. Συχνά κινεί νευρικά τα χέρια ή τα πόδια ή στριφογυρίζει στη θέση.
β. Συχνά αφήνει τη θέση του σε περιστάσεις στις οποίες αναμένεται
ότι θα παραμείνει καθισμένος (π.χ., αφήνει τη θέση του/της στην
τάξη, στο γραφείο ή σε άλλο χώρο εργασίας, ή σε άλλες περιστά­
σεις που απαιτούν παραμονή στη θέση).
γ. Συχνά τρέχει εδώ και εκεί και σκαρφαλώνει, σε περιστάσεις οι
οποίες δεν προσφέρονται για ανάλογες δραστηριότητες. (Σημείω­
ση: Στους εφήβους ή τους ενήλικες, αυτό μπορεί να περιορίζεται
σε υποκειμενικά αισθήματα ανησυχίας).
δ. Συχνά δυσκολεύεται να παίζει ή να συμμετέχει σε δραστηριότητες
ελεύθερου χρόνου ήρεμα.
ε. Συχνά είναι διαρκώς σε κίνηση και ενεργεί σαν να «κινείται με
μηχανή» (π.χ., δεν μπορεί να είναι ακίνητος ή νιώθει δυσάρεστα
όταν είναι ακίνητος για μεγάλο χρονικό διάστημα, όπως σε εστια­
τόρια και συναντήσεις μπορεί να θεωρείται από τους άλλους ως
ανήσυχος ή ότι έχει δυσκολία να συγχρωτισθεί μαζί τους).
στ. Συχνά ομιλεί υπερβολικά.
ζ. Συχνά απαντά απερίσκεπτα πριν ολοκληρωθεί η ερώτηση (π.χ.,
συμπληρώνει τις προτάσεις των ανθρώπων· δεν μπορεί να περι­
μένει τη σειρά του για να συζητήσει).
η. Συχνά δυσκολεύεται να περιμένει τη σειρά του(της) (π.χ., ενώ
περιμένει στη σειρά).
θ. Συχνά διακόπτει ή ενοχλεί με την παρουσία του τους άλλους (π.χ.,
παρεμβαίνει σε συζητήσεις, παιχνίδια ή δραστηριότητες. Μπορεί
να αρχίσει να χρησιμοποιεί τα πράγματα των άλλων ανθρώπων
χωρίς να ζητά ή να παίρνει άδεια. Για τους εφήβους και τους ενή­
λικες, μπορεί να επέμβει κάπου ή να αναλάβει αυτό που κάνουν
ΟΙ άλλοι).
Β. Μερικά συμπτώματα απροσεξίας ή υπερκινητικότητας-παρορμητικότητας
υπήρχαν πριν από την ηλικία των 12 ετών.
Γ. Μερικά συμπτώματα απροσεξίας ή υπερκινητικότητας-παρορμητικότητας
υπάρχουν σε δύο ή περισσότερα πλαίσια (π.χ., στο σπίτι, στο σχολείο ή
τη δουλειά, με φίλους ή συγγενείς, σε άλλες δραστηριότητες).
Δ. Υπάρχει σαφής απόδειξη κλινικά σημαντικής έκπτωσης στην κοινωνική,
σχολική ή επαγγελματική λειτουργικότητα.
34
Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές
Ε. Τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται αποκλειστικά στη διάρκεια της πορείας
της Σχιζοφρένειας ή άλλης Ψυχωτικής Διαταραχής και δεν εξηγούνται κα­
λύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή (π.χ., Διαταραχή της Διάθεσης, Αγχώδη
Δυσφορία, Αποσυνδετική Διαταραχή, Διαταραχή της Προσωπικότητας,
Τοξίκωση από Ουσίες ή Στέρηση Ουσιών).
Προσδιορίστε αν:
314.01 (F90.2) Συνδυασμένος τύπος: Όταν πληρούνται αμφότερα τα
Κριτήρια Α1 (απροσεξία) και Α2 (υπερκινητικότητα-παρορμητικότητα)
τους τελευταίους 6 μήνες.
314.00 (F90.0) Με προεξάρχοντα τον απρόσεκτο τύπο: Όταν πλη­
ρούται το Κριτήριο Α1 (απροσεξία) αλλά δεν πληρούται το Κριτήριο Α2
(υπερκινητικότητα-παρορμητικότητα) τους τελευταίους 6 μήνες.
314.01 (F90.1) Με προεξάρχοντα τον υπερκινητικό/παρορμητικό τύπο:
Όταν πληρούται το Κριτήριο Α2 (υπερκινητικότητα-παρορμητικότητα) αλλά
δεν π ληρούται το Κριτήριο Α1 (απροσεξία) τους τελευταίους 6 μήνες.
Προσδιορίστε αν:
Σε μερική ύφεση: Όταν προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια, τους
τελευταίους 6 μήνες δεν πληρούνται τα κριτήρια, και τα συμπτώματα
εξακολουθούν να οδηγούν σε έκπτωση της κοινωνικής, ακαδημαΊκής ή
επαγγελματικής λειτουργικότητας.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Λίγα, ενδεχομένως, συμπτώματα πέραν αυτών που απαιτούνται για
να τεθεί η διάγνωση, τα οποία προκαλούν μικρή έκπτωση της κοινωνικής
και επαγγελματικής λειτουργικότητας.
Μέτρια: Υπάρχουν συμπτώματα ή λειτουργική έκπτωση μεταξύ «ήπιας»
και «βαριάς».
Βαριά: Υπάρχουν πολλά συμπτώματα πέραν εκείνων που απαιτούνται
για να τεθεί η διάγνωση, ή αρκετά συμπτώματα που είναι ιδιαίτερα βα­
ριά, ή τα συμπτώματα οδηγούν σε σημαντική έκπτωση της κοινωνικής ή
επαγγελματικής λειτουργικότητας.
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής κ.λπ.
35
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Ελλειμματικής
Προσοχής/Υπερκινητικότητας
314.01
Σε αυτήν την κατηγορία συγκαταλέγονται διαταραχές με προεξάρχοντα συ­
μπτώματα ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας τα οποία προκαλούν
κλινικά σημαντική δυσφορία ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής
λειτουργικότητας, ή άλλων σημαντικών περιοχών λειτουργικότητας, οι οποί­
ες κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για διαταραχή ελλειμματικής
προσοχής /υπερκινητικότητας ή οποιεσδήποτε από τις διαταραχές στη
διαγνωστική κατηγορία των Νευροαναπτυξιακών Διαταραχών. Η κατηγορία
άλλης Συγκεκριμένης Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικό­
τητας χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην
προσδιορίσει τον λόγο για τον οποίο δεν πληρούνται τα κριτήρια για Διαταραχή
Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας ή οποιαδήποτε Συγκεκριμένη
Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή. Αυτό γίνεται με την καταγραφή «Ά λλη Προσ­
διορισμένη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας» μετά
από συγκεκριμένο λόγο (π.χ., «με ανεπαρκή συμπτώματα απροσεξίας»).
Απροσδιόριστη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/
Υπερκινητικότητας
314.01 {F90.9)
Σε αυτήν την κατηγορία περιλαμβάνονται κλινικές διαταραχές με προεξάρ­
χοντα συμπτώματα ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας τα οποία
προκαλούν κλινικά σημαντική δυσφορία ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελ­
ματικής λειτουργικότητας, ή άλλων σημαντικών περιοχών λειτουργικότητας,
οι οποίες κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για Διαταραχή Ελλειμμα­
τικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας ή οποιεσδήποτε από τις διαταραχές στη
διαγνωστική κατηγορία των Νευροαναπτυξιακών Διαταραχών. Η κατηγορία
Απροσδιόριστης Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας
χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην προσ­
διορίσει το λόγο για τον οποίο δεν πληρούνται τα κριτήρια για Απροσδιόριστη
Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας ή για Προσδιορισμέ­
νη Νευροαναπτυξιακή Διατς:φαχή, και περιλαμβάνει διαταραχές στις οποίες
υπάρχουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση.
36
Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές
Ειδική Μαθησιακή Διαταραχή
Α. Δυσκολίες μάθησης και χρήσης των ακαδημαϊκών δεξιοτήτων, όπως
υποδεικνύεται από την παρουσία τουλάχιστον ενός από τα ακόλουθα
συμπτώματα που έχουν παρατηρηθεί επίμονα για τουλάχιστον 6 μήνες,
παρά τις παρεμβάσεις που στοχεύουν σε αυτές τις δυσκολίες:
1. Ανακριβής ή αργή και κοπιώδης ανάγνωση λέξεων (π.χ., διαβάζει
μεμονωμένες λέξεις δυνατά λανθασμένα ή αργά και διστακτικά, συχνά
μαντεύει λέξεις και έχει δυσκολία να καταλάβει ποιες λέξεις είναι).
2. Δυσκολία στο να κατανοήσει τη σημασία αυτού που διαβάζει(π.χ.,
μπορεί να διαβάζει το κείμενο με ακρίβεια αλλά να μην κατανοεί την
αλληλουχία, τις σχέσεις, τα συμπεράσματα, ή τα βαθύτερα νοήματα
αυτών που διαβάζονται).
3. Δυσκολίες στο συλλαβισμό (π.χ., μπορεί να προσθέσει, να παραλείψει,
ή να υποκαταστήσει σύμφωνα ή φωνήεντα).
4. Δυσκολίες στη γραπτή έκφραση (π.χ., κάνει πολλά γραμματικά λάθη ή
λάθη στίξης εντός των προτάσεων, η οργάνωση των παραγράφων δεν
είναι καλή και η γραπτή έκφραση των ιδεών στερείται σαφήνειας).
5. Δυσκολία στο να έχει επαρκή γνώση της αίσθησης των αριθμών, των
αριθμητικών πράξεων ή του υπολογισμού (π.χ., έχει κακή κατανόηση
των αριθμών, του μεγέθους και των σχέσεών τους μετράει με τα
δάκτυλα για να προσθέσει μονοψήφιους αριθμούς αντί να ανακαλεί
τις μαθηματικές πράξεις όπως κάνουν οι συνομήλικοι, χάνεται στη
μέση του αριθμητικού υπολογισμού και μπορεί να αλλάξει τις διαδι­
κασίες).
6. Δυσκολίες με τη μαθηματική ικανότητα (π.χ., έχει σοβαρή δυσκολία
εφαρμογής μαθηματικών εννοιών, πράξεων ή διαδικασιών για την
επίλυση ποσοτικών προβλημάτων).
Β. Οι επηρεαζόμενες ακαδημαϊκές δεξιότητες είναι σημαντικά και ποσοτικά
κατώτερες από αυτές που αναμένονται για τη χρονολογική ηλικία του
ατόμου, και προκαλούν σημαντική παρεμβολή στην ακαδημαϊκή ή επαγ­
γελματική επίδοση, ή σε δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, όπως
επιβεβαιώθηκε από ατομικά χορηγούμενες σταθμισμένες μετρήσεις των
επιτευγμάτων και ολοκληρωμένη κλινική αξιολόγηση. Για άτομα ηλικίας
17 ετών και μεγαλύτερα, ένα τεκμηριωμένο ιστορικό των μαθησιακών
δυσκολιών που προκαλούν την έκπτωση μπορεί να υποκαταστήσει τη
σταθμισμένη εκτίμηση.
Ειδική Μαθησιακή Διαταραχή
37
r. Οι μαθησιακές δυσκολίες ξεκινούν κατά τα χρόνια της προσχολικής ηλικίας
αλλά μπορεί να μην εκδηλωθούν πλήρως μέχρις ότου οι απαιτήσεις γι'
αυτές τις επηρεαζόμενες ακαδημαϊκές δεξιότητες υπερβούν τις περιορι­
σμένες ικανότητες του ατόμου (π.χ., όπως σε διαγωνίσματα με χρονικό
όριο, ανάγνωση ή γραφή εκτενών πολύπλοκων εκθέσεων με αυστηρή
προθεσμία ή υπερβολικά δύσκολες ακαδημαϊκές εργασίες).
Δ. Οι μαθησιακές δυσκολίες δεν εξηγούνται καλύτερα με Νοητική Αδυναμία,
Μη διορθωμένη Οπτική ή Ακουστική Οξύτητα, άλλες Ψυχικές ή Νευ­
ρολογικές Διαταραχές, Ψυχοκοινωνική Αντιξοότητα, έλλειψη επάρκειας
στη γλώσσα της ακαδημαϊκής διδασκαλίας, ή ανεπαρκή εκπαιδευτική
διδασκαλία.
Σημείωση: Τα τέσσερα διαγνωστικά κριτήρια θα πρέπει να πληρούνται με βάση
μια κλινική σύνθεση του ιστορικού του ατόμου (αναπτυξιακό, ιατρικό, οικογενεια­
κό, εκπαιδευτικό), σχολικές εκθέσεις και ψυχοπαιδαγωγική αξιολόγηση.
Σημείωση κωδικοποίησης: Προσδιορίστε όλους τους ακαδημαϊκούς τομείς
και τις επιμέρους δεξιότητες που είναι διαταραγμένα. Όταν είναι διαταρα­
γμένοι περισσότεροι από ένας τομείς, κάθε ένας θα πρέπει να κωδικοποιείται
ξεχωριστά σύμφωνα με τους ακόλουθους προσδιοριστές.
Προσδιορίστε αν:
315.00 (F81.0) Με Διαταραχή της Ανάγνωσης:
Ανάγνωση λέξεων με ακρίβεια
Ρυθμός ανάγνωσης ή ευχέρεια λόγου
Κατανόηση γραπτού λόγου
Σημείωση: Η δυσλεξία είναι ένας εναλλακτικός όρος που χρησιμοποιείται
για αναφορά σε ένα πρότυπο μαθησιακών δυσκολιών που χαρακτηρί­
ζονται από προβλήματα με ακριβή ή άνετη αναγνώριση λέξεων, κακή
αποκωδικοποίηση και κακές ικανότητες ορθογραφίας. Εάν η δυσλεξία
χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό ενός συγκεκριμένου προτύπου
δυσκολιών, είναι σημαντικό επίσης να προσδιοριστούν οποιεσδήποτε
πρόσθετες δυσκολίες υπάρχουν, όπως για παράδειγμα οι δυσκολίες στην
κατανόηση γραπτού λόγου ή το μαθηματικό λογισμό.
315.2 (F81.81) Με Διαταραχή της Γραπτής Έκφρασης:
Ακρίβεια συλλαβισμού
Ακρίβεια στίξης και γραμματικής
Σαφήνεια ή οργάνωση της γραπτής έκφρασης
315.1 (F81.2) Με Μαθηματική Διαταραχή:
Αίσθηση των αριθμών
Απομνημόνευση αριθμητικών δεδομένων
38
Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές
Ακριβής ή ευχερής υπολογισμός
Ακριβής μαθηματικός λογισμός
Σημείωση: Η δυσαριθμησία είναι εναλλακτικός όρος που χρησιμοποιείται
για αναφορά σε ένα πρότυπο δυσκολιών που χαρακτηρίζεται από προ­
βλήματα κατά την επεξεργασία αριθμητικών πληροφοριών, εκμάθηση
αριθμητικών πράξεων και εκτέλεση ακριβών ή ευχερών υπολογισμών.
Εάν η δυσαριθμησία χρησιμοποιείται για να προσδιορίζει το συγκε­
κριμένο πρότυπο μαθηματικών δυσκολιών, είναι επίσης σημαντικό να
προσδιοριστούν οποιεσδήποτε πρόσθετες δυσκολίες υπάρχουν, όπως
δυσκολίες με το μαθηματικό λογισμό ή τους λεκτικά ακριβείς συλλογι­
σμούς.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Ορισμένες δυσκολίες στην εκμάθηση δεξιοτήτων σε έναν ή δύο
ακαδημαϊκούς τομείς, αλλά αρκετά ήπιας βαρύτητας όπου το άτομο μπορεί
να είναι σε θέση να ανταποδίδει ή να λειτουργεί καλά όταν παρέχονται
οι κατάλληλες διευκολύνσεις ή υπηρεσίες υποστήριξης, ιδιαίτερα κατά τη
διάρκεια των σχολικών χρόνων.
Μέτρια: Σαφείς δυσκολίες στην εκμάθηση δεξιοτήτων σε έναν ή περισ­
σότερους ακαδημαϊκούς τομείς, έτσι ώστε το άτομο να είναι απίθανο να
γίνει ειδήμων χωρίς ορισμένα μεσοδιαστήματα εντατικής και εξειδικευ­
μένης διδασκαλίας κατά τη διάρκεια των σχολικών χρόνων. Ορισμένες
διευκολύνσεις ή υποστηρικτικές υπηρεσίες μπορεί να απαιτούνται τουλά­
χιστον για ορισμένες ώρες της ημέρας στο σχολείο, στο χώρο εργασίας
ή στο σπίτι, ώστε να ολοκληρωθούν οι δραστηριότητες με ακρίβεια και
αποτελεσματικότητα.
Βαριά: Σοβαρές δυσκολίες στην εκμάθηση δεξιοτήτων, που επηρεάζουν
περισσότερους ακαδημαϊκούς τομείς, έτσι ώστε το άτομο να είναι απίθανο
να μάθει αυτές τις δεξιότητες χωρίς συνεχή εντατική εξατομικευμένη και
εξειδικευμένη διδασκαλία για τα περισσότερα από τα σχολικά χρόνια.
Ακόμη και με μια σειρά κατάλληλων διευκολύνσεων ή υπηρεσιών στο
σπίτι, στο σχολείο ή στο χώρο εργασίας, το άτομο μπορεί να μην είναι σε
θέση να ολοκληρώσει όλες τις δραστηριότητες αποτελεσματικά.
Διαδικασίες Καταγραφής
Κάθε διαταραγμένο ακαδημαϊκό πεδίο και επιμέρους δεξιότητα της Ειδικής
Μαθησιακής Διαταραχής θα πρέπει να καταγράφεται. Λόγω των απαιτήσεων
κωδικοποίησης ICD, οι Διαταραχές στο Διάβασμα, οι Διαταραχές στη Γραπτή
Έκφραση και οι Διαταραχές των Μαθηματικών, με τις αντίστοιχες διαταραχές
στις επιμέρους δεξιότητες, μπορεί να κωδικοποιηθούν ξεχωριστά. Για παρά­
δειγμα, οι Διαταραχές στο Διάβασμα και τα Μαθηματικά και οι Διαταραχές στις
Αναπτυξιακή Διαταραχή του Συντονισμού των Κινήσεων
39
επιμέρους δεξιότητες του ρυθμού ανάγνωσης ή της ροής της ομιλίας, της κα­
τανόησης του γραπτού λόγου, των ακριβών ή ευχερών υπολογισμών και του
ακριβούς μαθηματικού συλλογισμού θα κωδικοποιηθούν και θα καταγραφούν
ως 315.0 (F81.0) Ειδικές Μαθησιακές Διαταραχές με Δυσκολία στο Διάβασμα,
με Δυσκολία στο Ρυθμό Ανάγνωσης ή τη Ροή Ομιλίας και Διαταραχή στην
Κατανόηση Κειμένου και η 315.1 (F81.2) ως Ειδική Μαθησιακή Διαταραχή
με δυσκολία στα μαθηματικά, με δυσκολία στον ακριβή ή ευχερή υπολογισμό
και δυσκολία στον ακριβή μαθηματικό συλλογισμό.
Αναπτυξιακή Διαταραχή του Συντονισμού των Κινήσεων
315.4 (F82)
Α. Η απόδοση σε καθημερινές δραστηριότητες που απαιτούν κινητικό συ­
ντονισμό, είναι σημαντικά κατώτερη από το αναμενόμενο, δεδομένων της
χρονολογικής ηλικίας και της ευκαιρίας για εκμάθηση και χρήση δεξιοτή­
των. Οι δυσκολίες μπορεί να εκδηλώνονται ως αδεξιότητα (π.χ., πτώση
αντικειμένων από τα χέρια ή πρόσκρουση σε αντικείμενα) καθώς και ως
βραδύτητα και ανακρίβεια των κινητικών δεξιοτήτων (π.χ., το πιάσιμο
ενός αντικειμένου, η χρήση ψαλιδιού ή μαχαιροπήρουνων, ο γραφικός
χαρακτήρας, η οδήγηση ποδηλάτου, ή η συμμετοχή σε αθλήματα).
Β. Το έλλειμμα των κινητικών δεξιοτήτων στο Κριτήριο Α παρεμποδίζει
σημαντικά και επίμονα στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής οι
οποίες αντιστοιχούν στη χρονολογική ηλικία (π.χ., αυτο-μέριμνα και αυτο­
συντήρηση) και έχει αντίκτυπο στην ακαδημαϊκή/σχολική παραγωγικότητα,
τις προεπαγγελματικές και επαγγελματικές δραστηριότητες, τον ελεύθερο
χρόνο και το παιχνίδι.
Γ. Τα συμπτώματα αρχίζουν στην πρώιμη αναπτυξιακή περίοδο.
Δ. Τα ελλείμματα των κινητικών δεξιοτήτων δεν εξηγούνται καλύτερα με Νο­
ητική Αδυναμία (Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή) ή Διαταραχή Όρασης,
και δεν οφείλονται σε νευρολογική κατάσταση που επηρεάζει την κίνηση
(π.χ., Εγκεφαλική Παράλυση, Μυϊκή Δυστροφία, Εκφυλιστική Διαταρα­
χή).
40
Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές
Διαταραχή Στερεοτυπικών Κινήσεων
307.3
Α. Επαναληπτική, φαινομενικά σκόπιμη και μη λειτουργική συμπεριφορά
(π.χ., κινήσεις των χεριών τύπου χειραψίας ή χαιρετισμού, ρυθμικές κι­
νήσεις του σώματος, χτυπήματα του κεφαλιού σε επιφάνειες, δαγκώματα
του εαυτού του, χτυπήματα στο ίδιο του το σώμα).
Β. Η επαναληπτική μη λειτουργική συμπεριφορά παρεμποδίζει τις κοινωνι­
κές, ακαδημαϊκές ή άλλες δραστηριότητες και μπορεί να έχει ως αποτέ­
λεσμα αυτοτραυματισμό.
Γ. Η διαταραχή αρχίζει στην πρώιμη αναπτυξιακή περίοδο.
Δ. Η επαναληπτική μη λειτουργική συμπεριφορά δεν οφείλεται σε φυσιο­
λογικές επιδράσεις μιας ουσίας ή νευρολογικής κατάστασης και δεν
εξηγείται καλύτερα με άλλη νευροαναπτυξιακή ή ψυχική διαταραχή (π.χ.,
Τριχοτιλλομανία [Διαταραχή Τραβήγματος Τριχών], Ψυχαναγκαστική
Διαταραχή).
Προσδιορίστε αν:
Με αuτοτραuματική συμπεριφορά (ή συμπεριφορά που θα προκαλούσε
σωματική βλάβη εάν δεν λαμβάνονταν προληπτικά μέτρα).
Χωρίς αuτοτραuματική συμπεριφορά
Προσδιορίστε αν:
Σχετίζεται με γνωστή ιατρική ή γενετική κατάσταση, νεuροαναπτuξι­
ακή διαταραχή ή περιβαλλοντικό παράγοντα (π.χ., σύνδρομο Lesch­
Nyhan, Νοητική Αδυναμία [Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή], ενδομήτρια
έκθεση στο αλκοόλ).
Σημείωση κωδικοποίησης: Χρησιμοποιήστε πρόσθετο κωδικό για
τον προσδιορισμό σχετιζόμενης σωματικής ή γενετικής κατάστασης,
ή Νευροαναπτυξιακής Διαταραχής.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Τα συμπτώματα καταστέλλονται εύκολα με αισθητηριακό ερέθισμα
ή απόσπαση της προσοχής.
Μέτρια: Τα συμπτώματα απαιτούν λεπτομερή προστατευτικά μέτρα και
τροποποίηση της συμπεριφοράς.
Βαριά: Απαιτείται συνεχής παρακολούθηση και μέτρα προστασίας για
πρόληψη βαρέος τραυματισμού.
41
Διαταραχές Μυοσπασμάτων (Τικ)
Διαδικασίες Καταγραφής
Για τη Διαταραχή Στερεοτυπικών Κινήσεων που σχετίζεται με γνωστή σωμα­
τική ή γενετική κατάσταση, Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή, ή περιβαλλοντικό
παράγοντα, καταγράψτε Διαταραχή Στερεοτυπικών Κινήσεων σχετιζόμενη
με (ονομασία της κατάστασης, διαταραχή, ή παράγοντα) (π.χ., Διαταραχή
Στερεοτυπικών Κινήσεων σχετιζόμενη με το σύνδρομο Lesch-Nyhan).
Διαταραχές Μυοσπασμάτων (Τικ)
Σημείωση: Το τικ είναι μια αιφνίδια, ταχεία, επαναλαμβανόμενη, άρρυθμη
στερεότυπη κίνηση ή φωνή.
Διαταραχή Tourette
307.23
Α. Αμφότερα πολλαπλά κινητικά και ένα ή περισσότερα φωνητικά τικ ήταν
παρόντα σε κάποιο χρονικό διάστημα στη διάρκεια της νόσου, αν και όχι
απαραίτητα ταυτόχρονα.
Β. Τα τικ εμφανίζονται πολλές φορές την ημέρα αλλά επιμένουν για περισ­
σότερο από ένα χρόνο από τότε που εμφανίστηκε το πρώτο τικ.
Γ. Έναρξη πριν από την ηλικία των 18 ετών.
Δ. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας ου­
σίας (π.χ., κοκdί'νη) ή άλλης σωματικής κατάστασης (π.χ., νόσος του
Huntington, ή εγκεφαλίτιδα μετά από λοίμωξη από ιό).
Επίμονη (Χρόνια) Διαταραχή Κινητικών
ή Φωνητικών Μυοσπασμάτων
307.22
Α. Απλά ή πολλαπλά κινητικά ή φωνητικά μυοσπάσματα (τικ) ήταν παρόντα
για κάποιο χρονικό διάστημα στη διάρκεια της νόσου, αλλά όχι και τα δύο
μαζί.
Β. Τα μυοσπάσματα (τικ) εμφανίζονται πολλές φορές την ημέρα αλλά επι­
μένουν για περισσότερο από ένα χρόνο από τότε που εμφανίστηκαν τα
πρώτα μυοσπάσματα (τικ).
Γ. Έναρξη πριν από την ηλικία των 18 ετών.
Δ. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας ου­
σίας (π.χ., κοκα'ί'νη) ή άλλης σωματικής κατάστασης (π.χ., νόσος του
Huntington, ή εγκεφαλίτιδα μετά από λοίμωξη από ιό).
Ε. Η διαταραχή δεν πληρούσε ποτέ τα κριτήρια της διαταραχής Tourette.
Προσδιορίστε αν:
Μόνο με κινητικά μυοσπάσματα (τικ)
Μόνο με φωνητικά μuοσπάσματα (τικ)
42
Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές
Παροδική Διαταραχή Μuοσπασμάτων
307.21
Α Απλά ή πολλαπλά κινητικά ή/και φωνητικά μυοσπάσματα (τικ).
Β. Τα μυοσπάσματα (τικ) εμφανίζονται για λιγότερο από ένα χρόνο από τότε
που εμφανίστηκαν τα πρώτα μυοσπάσματα (τικ).
Γ. Έναρξη πριν από την ηλικία των 18 ετών.
Δ. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές επιδράσεις μιας
ουσίας (π.χ., κοκdί\ιη) ή άλλης σωματικής κατάστασης (π.χ., νόσος του
Huntίngton, ή εγκεφαλίτιδα μετά από λοίμωξη από ιό).
Ε. Η διαταραχή Tourette δεν πληρούσε ποτέ τα κριτήρια ή ήταν Επίμονη
(Χρόνια) Διαταραχή Κινητικών ή Φωνητικών Μυοσπασμάτων.
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Μυοσπασμάτων (Τικ)
307.20 (F95.8)
Σε αυτήν την κατηγορία περιλαμβάνονται κλινικές εμφανίσεις στις οποίες
τα συμπτώματα που χαρακτηρίζονται από διαταραχή μυοσπασμάτων (τικ)
και προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής,
επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας,
κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για διαταραχή μυοσπασμάτων
(τικ) ή οποιαδήποτε από τις διαταραχές της διαγνωστικής κατηγορίας των
Νευροαναπτυξιακών Διαταραχών. Η κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης
Διαταραχής Μυοσπασμάτων χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο
κλινικός επιλέγει να κοινοποιήσει το συγκεκριμένο λόγο που η κλινική εμφά­
νιση δεν πληροί τα κριτήρια για Διαταραχή Μυοσπασμάτων ή οποιαδήποτε
συγκεκριμένη Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή. Αυτό γίνεται με την καταγραφή
«Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Μυοσπασμάτων» ακολουθούμενη από
συγκεκριμένο λόγο (π.χ., «με έναρξη μετά την ηλικία των 18 ετών»).
Απροσδιόριστη Διαταραχή Μυοσπασμάτων (Τικ)
307.20
Σε αυτήν την κατηγορία περιλαμβάνονται κλινικές εμφανίσεις στις οποίες
τα συμπτώματα που χαρακτηρίζονται από διαταραχή μυοσπασμάτων (τικ)
και προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής,
επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυρι­
αρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για Διαταραχή Μυοσπασμάτων (τικ)
ή για οποιαδήποτε από τις διαταραχές της διαγνωστικής κατηγορίας των
Άλλη Προσδιορισμένη Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή
43
Νευροαναπτυξιακών Διαταραχών. Η κατηγορία Απροσδιόριστης Διαταραχής
Μυοσπασμάτων (Τικ) χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός
επιλέγει να μην προσδιορίσει το λόγο που τα κριτήρια δεν πληρούνται για
Διαταραχή Μ υοσπασμάτων (Τικ) ή για συγκεκριμένη Νευροαναπτυξιακή
Διαταραχή και περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις στις οποίες υπάρχουν ανε­
παρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση.
Άλλες Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές
Άλλη Προσδιορισμένη Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή
315.8 (F88)
Σε αυτήν την κατηγορία περιλαμβάνονται κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα
συμπτώματα που χαρακτηρίζονται από Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή και
προκαλούν έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για
οποιεσδήποτε από τις διαταραχές της διαγνωστικής κατηγορίας των Νευροα­
ναπτυξιακών Διαταραχών. Η κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης Νευροανα­
πτυξιακής Διαταραχής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός
επιλέγει να γνωστοποιήσει τον συγκεκριμένο λόγο που η εμφάνιση δεν πληροί
τα κριτήρια για οποιαδήποτε συγκεκριμένη Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή.
Αυτό γίνεται με την καταγραφή «Άλλη Προσδιορισμένη Νευροαναπτυξιακή
Διαταραχή ακολουθούμενη από συγκεκριμένο λόγο (π,χ., «Νευροαναπτυξια­
κή Διαταραχή σχετιζόμενη με προγεννητική έκθεση στο αλκοόλ»).
Ένα παράδειγμα μιας εμφάνισης που μπορεί να προσδιοριστεί χρησιμοποιώντας την «Άλλη Προσδιορισμένη» ονομασία είναι η ακόλουθη:
Νευροαναπτυξιακή διαταραχή σχετιζόμενη με προγεννητική έκθεση
στο αλκοόλ: Η Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή που σχετίζεται με προγεν­
νητική έκθεση στο αλκοόλ χαρακτηρίζεται από ένα εύρος νευροαναπτυ­
ξιακών καθυστερήσεων λόγω της έκθεσης του εμβρύου στο αλκοόλ.
44
Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές
Απροσδιόριστη Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή
315.9 (F89)
Σε αυτήν την κατηγορία περιλαμβάνονται κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα
συμπτώματα που χαρακτηρίζονται από Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή και
προκαλούν έκπτωση στον κοινωνικό, επαγγελματικό ή άλλης σημαντικής
περιοχής της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για
οποιαδήποτε από τις διαταραχές της διαγνωστικής κατηγορίας των Νευροα­
ναπτυξιακών Διαταραχών. Η κατηγορίαΑπροσδιόριστης Νευροαναπτυξιακής
Διαταραχής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει
να μην προσδιορίσει το λόγο που δεν πληρούνται τα κριτήρια για μια συγκε­
κριμένη Νευροαναπτυξιακή Διαταραχή και περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις
στις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική
διάγνωση (π.χ., στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών).
φρένειας και Άλλες
Ψυχωτικές Διαταραχές
Σχιζότυπη Διαταραχή (Προσωπικότητας)
Τα κριτήρια για τη σχιζότυπη Διαταραχή της Προσωπικότητας μπορούν να
βρεθούν στο Κεφάλαιο «Διαταραχές της Προσωπικότητας». Επειδή η δια­
ταραχή αυτή θεωρείται μέρος των Διαταραχών του Φάσματος Σχιζοφρένειας
και παρεμβάλλεται στο μέρος του ICD-9 και ICD-1 Ο ως Σχιζότυπη Διαταραχή,
αναφέρεται σε αυτό το Κεφάλαιο, και τα κριτήρια παρουσιάζονται στο Κεφά­
λαιο «Διαταραχές της Προσωπικότητας».
Παραληρητική Διαταραχή
297.1 (F22)
Α. Η εμφάνιση μιας (ή περισσότερων) παραληρητικής(ών) ιδέας(ών) με
διάρκεια 1 μήνα ή περισσότερο.
Β. Ποτέ δεν πληρούσε το Κριτήριο Α της σχιζοφρένειας.
Σημείωση: Εάν παρουσιαστούν ψευδαισθήσεις, δεν είναι εμφανείς και
συνδέονται με το θέμα του παραληρήματος (π.χ., η αίσθηση ότι μολύνεται
από έντομα συνδέεται με παραληρητικές ιδέες παρασίτωσης).
Γ. Πέρα από τον αντίκτυπο της(των) παραληρητικής(ών) ιδέας(ών) και τις
συνέπειές της(τους), η λειτουργικότητα δεν είναι έντονα διαταραγμένη,
και η συμπεριφορά δεν είναι εμφανώς παράδοξη ή αλλόκοτη.
Δ. Εάν εμφανίστηκαν μανιακά ή Μείζονα Καταθλιπτικά Επεισόδια, αυτά
είχαν βραχεία διάρκεια σε σχέση με τη διάρκεια των παραληρητικών
περιόδων.
Ε. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας ουσί­
ας ή άλλης σωματικής κατάστασης και δεν εξηγείται καλύτερα από μια
άλλη Ψυχική Διαταραχή, όπως για παράδειγμα η Διαταραχή Σωματικής
Δυσμορφίας ή η Ψυχαναγκαστική Διαταραχή.
Προσδιορίστε αν:
Ερωτομανιακός τύπος: Αυτός ο υπότυπος ισχύει όταν το κεντρικό θέμα
των παραληρητικών ιδεών είναι ότι ένα άλλο άτομο είναι ερωτευμένο μαζί
του.
45
46
Φάσμα Σχιζοφρένειας και 'Αλλες Ψυχωτικές Διαταραχές
Μεγαλειώδης τύπος: Αυτός ο υπότυπος ισχύει όταν το κεντρικό θέμα
των παραληρητικών ιδεών είναι η πεποίθηση ότι έχει κάποιο μεγάλο
(αλλά μη αναγνωρισμένο) ταλέντο ή διορατικότητα ή έχει προβεί σε μια
σημαντική ανακάλυψη.
Ζηλοτυπικός τύπος: Αυτός ο υπότυπος ισχύει όταν το κεντρικό θέμα
των παραληρητικών ιδεών του ατόμου είναι ότι απατάται από τον(την)
ερωτικό(ή) του σύντροφο.
Διωκτικός τύπος: Αυτός ο υπότυπος ισχύει όταν το κεντρικό θέμα των
παραληρητικών ιδεών περιλαμβάνει την πεποίθηση του ατόμου ότι αυτός
ή αυτή συνωμότησε ενάντια, εξαπατήθηκε, το κατασκόπευσαν, τον πα­
ρακολούθησαν, δηλητηριάστηκε ή ναρκώθηκε, διασύρθηκε κακόβουλα,
παρενοχλήθηκε σεξουαλικά, ή παρεμποδίστηκε στην επιδίωξη μακρο­
πρόθεσμων στόχων.
Σωμ ατικός τύπος: Αυτός ο υπότυπος ισχύει όταν το κεντρικό θέμα των
παραληρητικών εμπεριέχει σωματικές λειτουργίες ή αισθήσεις.
Μικτός τύπος: Αυτός ο υπότυπος ισχύει όταν δεν κυριαρχεί κανένα άλλο
θέμα παραληρητικών ιδεών.
Απροσδιόριστος τύπος: Αυτός ο υπότυπος ισχύει όταν η κυρίαρχη
πεποίθηση των παραληρητικών ιδεών δεν μπορεί να προσδιοριστεί με
σαφήνεια ή δεν περιγράφεται στους ειδικούς τύπους (π.χ., παραληρητικές
ιδέες συσχέτισης χωρίς εμφανές διωκτικό ή μεγαλειώδες συστατικό).
Προσδιορίστε αν:
Με αλλόκοτο περιεχόμενο: Οι παραληρητικές ιδέες θεωρούνται πε­
ρίεργες εάν είναι εμφανώς αβάσιμες, μη κατανοητές, και δεν προέρχονται
από συνήθεις εμπειρίες της ζωής (π.χ., η πεποίθηση ενός ατόμου ότι ένας
ξένος έχει αφαιρέσει τα εσωτερικά του όργανα και τα αντικατέστησε με
τα όργανα κάποιου άλλου χωρίς να έχει αφήσει οποιαδήποτε τραύματα
ή ουλές).
Προσδιορίστε αν:
Οι ακόλουθοι προσδιοριστές πορείας θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο
μετά από μια διαταραχή διάρκειας 1 έτους:
Πρώτο επεισόδιο, επί του παρόντος σε οξύ επεισόδιο: Πρώτη εκδήλω­
ση της διαταραχής που πληροί τα διαγνωστικά κριτήρια που καθορίζονται
και τα χρονικά κριτήρια. Ένα οξύ επεισόδιο είναι μια χρονική περίοδος
στην οποία τα κριτήρια συμπτωμάτων πληρούνται.
Πρώτο επεισόδιο, επί του παρόντος σε μερική ύφεση: Μερική ύφεση
είναι η χρονική περίοδος κατά την οποία διατηρείται μια βελτίωση μετά
από ένα προηγούμενο επεισόδιο όπου τα προσδιοριζόμενα κριτήρια της
διαταραχής πληρούνται μόνο μερικώς.
47
Βραχεία Ψυχωτική Διαταραχή
Πρώτο Επεισόδιο, επί του παρόντος σε πλήρη ύφεση: Πλήρης ύφεση
είναι η χρονική περίοδος μετά από ένα προηγούμενο επεισόδιο κατά τη
διάρκεια του οποίου δεν εμφανίζεται κανένα σύμπτωμα συγκεκριμένης
διαταραχής.
Πολλαπλά επεισόδια, επί του παρόντος σε οξύ επεισόδιο
Πολλαπλά επεισόδια, επί του παρόντος σε μερική ύφεση
Πολλαπλά επεισόδια, επί του παρόντος σε πλήρη ύφεση
Σ υνεχής: Τα συμπτώματα που πληρούν τα διαγνωστικά κριτήρια της
διαταραχής παραμένουν για το μεγαλύτερο διάστημα της νόσου, με πε­
ριόδους υποκλινικών συμπτωμάτων που είναι πολύ σύντομες σε σχέση
με τη συνολική πορεία.
Απροσδιόριστο
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα αξιολογήθηκε από την ποσοτική εκτίμηση των αρχικών
συμπτωμάτων της ψύχωσης, συμπεριλαμβανομένων των παραληρη­
τικών ιδεών, των ψευδαισθήσεων, του αποδιοργανωμένου λόγου, της
διαταραγμένης ψυχοκινητικής συμπεριφοράς και των αρνητικών συμπτω­
μάτων. Κάθε ένα από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να υπολογιστεί για
την τρέχουσα βαρύτητα (είναι πιο βαριά τις τελευταίες 7 ημέρες) σε μια
κλίμακα 5 σημείων η οποία κυμαίνεται από το Ο (δεν υπάρχουν) έως το
4 (υπάρχουν και είναι βαριά). (Βλ. Κλινική Αξιολόγηση των Διαστάσεων
της Βαρύτητας των Ψυχωτικών Συμπτωμάτων στο Κεφάλαιο «Μέτρα
Εκτίμησης» στο Μέρος 111 του DSM-5.)
Σημείωση: Η διάγνωση της παραληρητικής διαταραχής μπορεί να γίνει
χρησιμοποιώντας προσδιοριστή βαρύτητας.
Βραχεία Ψυχωτική Διαταραχή
298.8
Α. Παρουσία ενός (ή περισσότερων) από τα ακόλουθα συμπτώματα. Του­
λάχιστον ένα από αυτά θα πρέπει να είναι (1), (2) ή (3):
1. Παραληρητικές ιδέες.
2. Ψευδαισθήσεις.
3. Αποδιοργανωμένος λόγος (π.χ., συχνός εκτροχιασμός ή ασυναρτησία).
4. Έντονα αποδιοργανωμένη ή κατατονική συμπεριφορά.
Σημείωση: Μην συμπεριλαμβάνετε ένα σύμπτωμα αν πρόκειται για
πρότυπο πολιτισμικά καθιερωμένης απάντησης.
48
Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές
Β. Η διάρκεια ενός επεισοδίου της διαταραχής είναι τουλάχιστον 1 ημέρα
αλλά μικρότερη από 1 μήνα, με πλήρη επιστροφή τελικά στο προνοσηρό
επίπεδο λειτουργικότητας.
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή
ή Διπολική Διαταραχή με Ψυχωτικά Στοιχεία ή άλλη Ψυχωτική Διαταραχή,
όπως για παράδειγμα η Σχιζοφρένεια ή η Κατατονία, και δεν οφείλεται στις
φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας (π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα) ή
άλλη σωματική κατάσταση.
Προσδιορίστε αν:
Με σαφή(είς) στρεσογόνο(ους) παράγοντα(ες) (βραχεία αντιδραστική
ψύχωση): Εάν τα συμπτώματα εμφανίζονται λίγο μετά, και προφανώς ως
απάντηση σε γεγονότα που μόνα ή από κοινού, θα μπορούσαν να είναι
σαφώς στρεσογόνα σχεδόν στον καθένα σε παρόμοιες περιστάσεις στο
πολιτισμικό πλαίσιο του ατόμου.
Χωρίς σαφή(είς) στρεσογόνο(ους) παράγοντα(ες): Αν τα ψυχωτικά
συμπτώματα δεν εμφανίζονται λίγο μετά ή δεν είναι προφανές ότι αποτε­
λούν απάντηση σε γεγονότα που μόνα ή από κοινού, θα μπορούσαν να
είναι σαφώς στρεσογόνα σχεδόν στον καθένα σε παρόμοιες περιστάσεις
στο πολιτισμικό πλαίσιο του ατόμου.
Με έναρξη πριν ή μετά τον τοκετό: Εάν η έναρξη γίνει κατά τη διάρκεια
της εγκυμοσύνης ή μέσα στις 4 πρώτες εβδομάδες της λοχείας.
Προσδιορίστε αν:
Με κατατονία (ανατρέξτε στα κριτήρια για την κατατονία τα οποία
σχετίζονται με άλλη ψυχική διαταραχή, σελ. 60-61, για ορισμό).
Σημείωση κωδικοποίησης: Χρησιμοποιήστε τον πρόσθετο κωδικό
293.89 (F06.1) για κατατονία σχετιζόμενη με βραχεία ψυχωτική δια­
ταραχή ώστε να είναι ενδεικτική η παρουσία της συνυπάρχουσας
κατατονίας.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα αξιολογήθηκε από την ποσοτική εκτίμηση των αρχικών συ­
μπτωμάτων της ψύχωσης, συμπεριλαμβανομένων των παραληρητικών
ιδεών, των ψευδαισθήσεων, του αποδιοργανωμένου λόγου, της ανώμαλης
ψυχοκινητικής συμπεριφοράς και των αρνητικών συμπτωμάτων. Κάθε ένα
από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να αξιολογηθεί για την τρέχουσα βαρύτητά
του (το πιο βαρύ τις τελευταίες 7 ημέρες) σε μια κλίμακα 5 σημείων η οποία
κυμαίνεται από το Ο (δεν υπάρχει) έως το 4 (υπάρχει και είναι βαρύ). (Βλ.
Κλινική Αξιολόγηση των Διαστάσεων της Βαρύτητας των Ψυχωτικών Συ­
μπτωμάτων στο Κεφάλαιο «Μέτρα Εκτίμησης» στο Μέρος 111 του DSM-5.)
Σημείωση: Η διάγνωση της Βραχείας Ψυχωτικής Διαταραχής μπορεί
να γίνει χρησιμοποιώντας προσδιοριστή βαρύτητας.
49
Σχιζοφρενικόμορφη Διαταραχή
Σχιζοφρενικόμορφη Διαταραχή
295.40
Α. Παρουσία δύο (ή περισσότερων) από τα ακόλουθα, το κάθε ένα για
σημαντικό χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια μιας περιόδου 1 μηνός (ή
λιγότερο εάν αντιμετωπιστεί επιτυχώς). Τουλάχιστον ένα από αυτά θα
πρέπει να είναι (1 ), (2) ή (3):
1. Παραληρητικές ιδέες.
2. Ψευδαισθήσεις.
3. Αποδιοργανωμένος λόγος (π.χ., συχνός εκτροχιασμός ή ασυναρτη­
σία).
4. Έντονα αποδιοργανωμένη ή κατατονική συμπεριφορά.
5. Αρνητικά συμπτώματα (π.χ., συναισθηματική επιπέδωση ή αβουλη­
σία).
Β. Ένα επεισόδιο της διαταραχής διαρκεί τουλάχιστον 1 μήνα αλλά λιγότερο
από 6 μήνες. Όταν πρέπει να τεθεί η διάγνωση χωρίς να περιμένει κανείς
την ανάνηψη, θα πρέπει να χαρακτηριστεί ως «προσωρινή».
Γ. Η Σχιζοσυναισθηματική Διαταραχή και η Καταθλιπτική ή Διπολική Διατα­
ραχή με Ψυχωτικά Στοιχεία έχουν αποκλειστεί διότι είτε (1) κανένα Μείζον
Καταθλιπτικό ή Μανιακό Επεισόδιο δεν παρουσιάστηκε ταυτόχρονα με
την ενεργό φάση των συμπτωμάτων, ή (2) εάν τα επεισόδια της διάθεσης
εμφανίστηκαν κατά την ενεργό φάση των συμπτωμάτων, ήταν παρόντα
για μικρό χρονικό διάστημα της συνολικής ενεργού και υπολειμματικής
περιόδου της νόσου.
Δ. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
(π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα) ή άλλη σωματική κατάσταση.
Προσδιορίστε αν:
Με καλά προγνωστικά στοιχεία: Αυτός ο προσδιοριστής απαιτεί την
παρουσία τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: έναρ­
ξη προεξαρχόντων ψυχωτικών συμπτωμάτων μέσα σε 4 εβδομάδες
από την πρώτη παρατηρήσιμη αλλαγή στη συνήθη συμπεριφορά ή
λειτουργικότητα, σύγχυση ή αμηχανία, καλή προνοσηρή κοινωνική και
επαγγελματική λειτουργικότητα και απουσία του αμβλέος ή επίπεδου
συναισθήματος.
Χωρίς καλά προγνωστικά στοιχεία: Αυτός ο προσδιοριστής ισχύει
εάν είναι παρόντα δύο ή περισσότερα από τα παραπάνω χαρακτηρι­
στικά.
50
Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές
Προσδιορίστε αν:
Με κατατονία (ανατρέξτε στα κριτήρια για την κατατονία τα σχετιζόμενα
με άλλη ψυχική διαταραχή, σελ. 60-61, για ορισμό).
Σημείωση κωδικοποίησης: Χρησιμοποιήστε τον πρόσθετο κωδικό
293.89 (F06.1) για τη σχετιζόμενη με τη Σχιζοφρενικόμορφη Διαταραχή
κατατονία ώστε να είναι ενδεικτική η παρουσία της συνυπάρχουσας
κατατονίας.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα αξιολογείται από την ποσοτική εκτίμηση των αρχικών συμπτω­
μάτων της ψύχωσης, συμπεριλαμβανομένων των παραληρητικών ιδεών,
των ψευδαισθήσεων, του αποδιοργανωμένου λόγου, της διαταραγμένης
ψυχοκινητικής συμπεριφοράς και των αρνητικών συμπτωμάτων. Κάθε
ένα από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να αξιολογηθεί για την τρέχουσα
βαρύτητά του (τα πιο βαριά συμβαίνουν τις τελευταίες 7 ημέρες) σε μια
κλίμακα 5 σημείων η οποία κυμαίνεται από το Ο (δεν υπάρχουν) έως το
4 (υπάρχουν και είναι βαριά). (Κλινική Αξιολόγηση των Διαστάσεων της
Βαρύτητας των Ψυχωτικών Συμπτωμάτων στο Κεφάλαιο «Μέτρα Εκτί­
μησης» στο Μέρος 111 του DSM-5.)
Σημείωση: Η διάγνωση της Σχιζοφρενικόμορφης Διαταραχής μπορεί να
γίνει χωρίς τη χρήση προσδιοριστή βαρύτητας.
Σχιζοφρένεια
295.90 (F20.9)
Α. Δύο (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα, το καθένα από τα οποία είναι
παρόν για σημαντικό χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια μιας περιόδου
1 μηνός (ή λιγότερο αν αντιμετωπιστεί επιτυχώς). Τουλάχιστον ένα από
αυτά θα πρέπει να είναι (1), (2) ή (3):
1. Παραληρητικές ιδέες.
2. Ψευδαισθήσεις.
3. Αποδιοργανωμένος λόγος (π.χ., συχνός εκτροχιασμός ή ασυναρτη­
σία).
4. Έντονα αποδιοργανωμένη ή κατατονική συμπεριφορά.
5. Αρνητικά συμπτώματα (π.χ., συναισθηματική επιπέδωση ή αβουλη­
σία).
Β. Για σημαντικό χρονικό διάστημα από τη στιγμή της έναρξης της διατα­
ραχής, το επίπεδο της λειτουργικότητας σε μία ή περισσότερες μείζονες
περιοχές της λειτουργικότητας, όπως η εργασία, οι διαπροσωπικές
Σχιζοφρένεια
51
σχέσεις, ή η αυτομέριμνα, είναι καταφανώς κατώτερες από το επίπεδο
που είχε επιτευχθεί πριν την έναρξη (ή όταν η έναρξη τοποθετείται
στην παιδική ηλικία ή την εφηβεία, υπάρχει αποτυχία να επιτευχθεί το
αναμενόμενο επίπεδο διαπροσωπικών, σχολικών ή επαγγελματικών
επιτευγμάτων).
Γ. Συνεχή σημεία της διαταραχής επιμένουν για τουλάχιστον 6 μήνες. Αυτή
η περίοδος των 6 μηνών θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον 1 μήνα
συμπτωμάτων (ή λιγότερο αν αντιμετωπιστούν επιτυχώς) τα οποία πλη­
ρούν το Κριτήριο Α (π.χ., ενεργός φάση των συμπτωμάτων) και μπορεί
να περιλαμβάνει περιόδους με πρόδρομα ή υπολειμματικά συμπτώματα.
Κατά τη διάρκεια αυτής της πρόδρομης ή της υπολειμματικής περιόδου,
τα σημεία της διαταραχής μπορεί να εκδηλώνονται μόνο με αρνητικά
συμπτώματα ή είναι παρόντα σε πιο εξασθενημένη μορφή δύο ή περισσό­
τερα συμπτώματα που συγκαταλέγονται στο Κριτήριο Α (π.χ., παράδοξες
πεποιθήσεις, ασυνήθιστα αισθητηριακά βιώματα).
Δ. Η Σχιζοσυναισθηματική Διαταραχή και η Καταθλιπτική ή Διπολική Διατα­
ραχή με ψυχωτικά στοιχεία έχουν αποκλειστεί διότι είτε (1) δεν υπήρχε
κανένα Μείζον Καταθλιπτικό ή Μανιακό Επεισόδιο ταυτόχρονα με την
ενεργό φάση των συμπτωμάτων, ή (2) εάν τα επεισόδια της διάθεσης που
εμφανίστηκαν κατά την ενεργό φάση των συμπτωμάτων ήταν παρόντα
για μικρό χρονικό διάστημα της συνολικής διάρκειας της ενεργού και της
υπολειμματικής περιόδου της νόσου.
Ε. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
(π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα) ή άλλη σωματική κατάσταση.
ΣΤ. Εάν υπάρχει ιστορικό Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος ή Διαταραχής
Επικοινωνίας με έναρξη στην παιδική ηλικία, η επιπρόσθετη διάγνωση
της Σχιζοφρένειας τίθεται μόνο αν υπάρχουν επίσης Προεξάρχουσες
Παραληρητικές Ιδέες ή Ψευδαισθήσεις, επιπρόσθετα από τα άλλα απαι­
τούμενα συμπτώματα της Σχιζοφρένειας, που διαρκούν για τουλάχιστον
1 μήνα (ή λιγότερο αν αντιμετωπιστούν επιτυχώς).
Προσδιορίστε αν:
Οι ακόλουθοι προσδιοριστές πορείας χρησιμοποιούνται μόνο μετά από
διάρκεια της διαταραχής για 1 έτος και αν δεν έρχονται σε αντίφαση με τα
διαγνωστικά κριτήρια πορείας.
Πρώτο επεισόδιο, επί του παρόντος σε οξύ επεισόδιο: Πρώτη εκδή­
λωση της διαταραχής πqυ πληροί το καθοριστικό διαγνωστικό σύμπτωμα
και τα χρονικά κριτήρια. Το οξύ επεισόδιο είναι η χρονική περίοδος κατά
την οποία πληρούνται τα κριτήρια των συμπτωμάτων.
Πρώτο επεισόδιο, επί του παρόντος σε μερική ύφεση: Μερική ύφεση
είναι η χρονική περίοδος κατά την οποία διατηρείται μια βελτίωση μετά
52
Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές
από ένα προηγούμενο επεισόδιο όπου τα προσδιοριζόμενα κριτήρια της
διαταραχής πληρούνται μόνο μερικώς.
Πρώτο επεισόδιο, επί του παρόντος σε πλήρη ύφεση: Πλήρης ύφεση
είναι η χρονική περίοδος μετά από ένα προηγούμενο επεισόδιο κατά τη
διάρκεια του οποίου δεν εμφανίζεται κανένα σύμπτωμα της συγκεκριμένης
διαταραχής.
Πολλαπλά επεισόδια, επί του παρόντος σε οξύ επεισόδιο: Τα πολ­
λαπλά επεισόδια μπορεί να προσδιοριστούν μετά από κατ' ελάχιστον δύο
επεισόδια (π.χ., μετά το πρώτο επεισόδιο, μια ύφεση και κατ' ελάχιστον
μια υποτροπή).
Πολλαπλά επεισόδια, επί του παρόντος σε μερική ύφεση
Πολλαπλά επεισόδια, επί του παρόντος σε πλήρη ύφεση
Συνεχής: Τα συμπτώματα που πληρούν τα διαγνωστικά κριτήρια της
διαταραχής παραμένουν για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα της πορείας
της νόσου, με περιόδους υποκλινικών συμπτωμάτων που είναι πολύ
σύντομες σε σχέση με τη συνολική πορεία.
Απροσδιόριστη
Προσδιορίστε αν:
Με κατατονία (ανατρέξτε στα κριτήρια για την κατατονία που σχετίζονται
με άλλη ψυχική διαταραχή, σελ. 60-61, για ορισμό).
Σημείωση κωδικοποίησης: Χρησιμοποιήστε τον πρόσθετο κωδικό
293.89 (F06.1) για τη σχετιζόμενη με τη Σχιζοφρένεια κατατονία ώστε
να είναι ενδεικτική η παρουσία της συνυπάρχουσας κατατονίας.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα αξιολογείται από την ποσοτική εκτίμηση των αρχικών συ­
μπτωμάτων της ψύχωσης, συμπεριλαμβανομένων των παραληρητικών
ιδεών, των ψευδαισθήσεων, του αποδιοργανωμένου λόγου, της ανώμαλης
ψυχοκινητικής συμπεριφοράς και των αρνητικών συμπτωμάτων. Κάθε
ένα από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να αξιολογηθεί για την τρέχουσα
βαρύτητά του (τα πιο βαριά τις τελευταίες 7 ημέρες) σε μια κλίμακα 5
σημείων η οποία κυμαίνεται από το Ο (δεν υπάρχει) έως το 4 (υπάρχει
και είναι βαρύ). (Κλινική Αξιολόγηση των Διαστάσεων της Βαρύτητας των
Ψυχωτικών Συμπτωμάτων στο Κεφάλαιο «Μέτρα Εκτίμησης» στο Μέρος
111 του DSM-5.)
Σημείωση: Η διάγνωση της Σχιζοφρένειας μπορεί να γίνει χωρίς την
χρήση προσδιοριστή βαρύτητας.
Σχιζοσυναισθηματική Διαταραχή
53
Σχιζοσυναισθηματική Διαταραχή
Α. Μια αδιάκοπη περίοδος νόσου στη διάρκεια της οποίας υπάρχει είτε Μείζον
Επεισόδιο της Διάθεσης (Μείζον Καταθλιπτικό ή Μανιακό) ταυτόχρονα με
το Κριτήριο Α της Σχιζοφρένειας.
Σημείωση: Το Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο θα πρέπει να περιλαμβάνει
το Κριτήριο Α1: Καταθλιπτική διάθεση.
Β. Παραληρητικές Ιδέες ή Ψευδαισθήσεις για 2 τουλάχιστον εβδομάδες
απουσία μείζονος επεισοδίου της διάθεσης κατά τη διάρκεια της νόσου.
Γ. Τα συμπτώματα που πληρούν τα κριτήρια για Μείζον Επεισόδιο της Διά­
θεσης είναι παρόντα για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα της συνολικής
ενεργού και υπολειμματικής περιόδου της νόσου.
Δ. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
(π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα) ή άλλη σωματική κατάσταση.
Προσδιορίστε αν:
295.70 (F25.0) Διπολικός τύπος: Αυτός ο υπότυπος ισχύει αν το Μανιακό
Επεισόδιο αποτελεί μέρος της κλινικής εμφάνισης. Μπορεί να εμφανιστούν
επίσης Μείζονα Καταθλιπτικά Επεισόδια.
295. 70 (F25.1) Καταθλιπτικός τύπος: Αυτός ο υπότυπος ισχύει μόνο
αν τα Μείζονα Καταθλιπτικά Επεισόδια αποτελούν μέρος της κλινικής
εμφάνισης.
Προσδιορίστε αν:
Με κατατονία (ανατρέξτε στα κριτήρια για την κατατονία τα οποία σχετί­
ζονται με άλλη ψυχική διαταραχή, σελ. 60-61, για ορισμό).
Σημείωση κωδικοποίησης: Χρησιμοποιήστε τον πρόσθετο κωδικό
293.89 (F06.1) για τη σχετιζόμενη με τη Σχιζοσυναισθηματική Διαταρα­
χή κατατονία ώστε να είναι ενδεικτική η παρουσία της συνυπάρχουσας
κατατονίας.
Προσδιορίστε αν:
Οι ακόλουθοι προσδιοριστές πορείας θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο
μετά από διαταραχή διάρκειας 1 έτους και αν δεν έρχονται σε αντίφαση με
τα διαγνωστικά κριτήρια πορείας.
Πρώτο επεισόδιο, επί του παρόντος σε οξύ επεισόδιο: Πρώτη εκδήλω­
ση της διαταραχής που πληροί τα καθοριστικά διαγνωστικά συμπτώματα
και τα χρονικά κριτήρια. Το οξύ επεισόδιο είναι η χρονική περίοδος κατά
την οποία πληρούνται τα κριτήρια των συμπτωμάτων.
54
Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές
Πρώτο επεισόδιο, επί του παρόντος σε μερική ύφεση: Μερική ύφεση
είναι η χρονική περίοδος κατά την οποία διατηρείται μια βελτίωση μετά
από ένα προηγούμενο επεισόδιο όπου τα προσδιοριζόμενα κριτήρια της
διαταραχής πληρούνται μόνο μερικώς.
Πρώτο επεισόδιο, επί του παρόντος σε πλήρη ύφεση: Πλήρης ύφεση
είναι η χρονική περίοδος μετά από ένα προηγούμενο επεισόδιο κατά τη
διάρκεια του οποίου δεν εμφανίζεται κανένα σύμπτωμα συγκεκριμένης
διαταραχής.
Πολλαπλά επεισόδια, επί του παρόντος σε οξύ επεισόδιο: Τα πολ­
λαπλά επεισόδια μπορεί να καθοριστούν μετά από κατ' ελάχιστον δύο
επεισόδια (δηλαδή, μετά από το πρώτο επεισόδιο, μια ύφεση και κατ'
ελάχιστον μια υποτροπή).
Πολλαπλά επεισόδια, επί του παρόντος σε μερική ύφεση
Πολλαπλά επεισόδια, επί του παρόντος σε πλήρη ύφεση
Συνεχής: Τα συμπτώματα που πληρούν τα διαγνωστικά κριτήρια της
διαταραχής παραμένουν για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα της πορείας
της νόσου, με περιόδους υποκλινικών συμπτωμάτων που είναι πολύ
σύντομες σε σχέση με τη συνολική πορεία.
Απροσδιόριστη
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα αξιολογήθηκε από την ποσοτική εκτίμηση των αρχικών συ­
μπτωμάτων της ψύχωσης, συμπεριλαμβανομένων των παραληρητικών
ιδεών, των ψευδαισθήσεων, του αποδιοργανωμένου λόγου, της ανώμαλης
ψυχοκινητικής συμπεριφοράς και των αρνητικών συμπτωμάτων. Κάθε
ένα από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να αξιολογηθεί για την τρέχουσα
βαρύτητα (είναι πιο βαριά τις τελευταίες 7 ημέρες) σε μια κλίμακα 5 ση­
μείων η οποία κυμαίνεται από το Ο (δεν υπάρχουν) έως το 4 (υπάρχουν
και είναι βαριά). (Βλ. Κλινική Αξιολόγηση των Διαστάσεων της Βαρύτητας
των Ψυχωτικών Συμπτωμάτων στο Κεφάλαιο «Μέτρα Εκτίμησης» στο
Μέρος 111 του DSM-5.)
Σημείωση: Η διάγνωση της Παραληρητικής Διαταραχής μπορεί να γίνει
χρησιμοποιώντας προσδιοριστή βαρύτητας.
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχωτική Διαταραχή
55
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα
Ψυχωτική Διαταραχή
Α. Παρουσία ενός ή και των δύο ακόλουθων συμπτωμάτων:
1. Παραληρητικές ιδέες.
2. Ψευδαισθήσεις.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα είτε του (1) είτε του (2):
1. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α εμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια, ή
μέσα σε ένα μήνα μετά από Τοξίκωση ή Στέρηση Ουσίας ή μετά την
έκθεση σε φάρμακα.
2. Η εμπλεκόμενη ουσία/φάρμακο είναι ικανή να παράγει τα συμπτώματα
στο Κριτήριο Α.
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με Ψυχωτική Διαταραχή η οποία
δεν προκαλείται από ουσίες/φάρμακα. Τέτοιες αποδείξεις μιας ανε­
ξάρτητης Ψυχωτικής Διαταραχής θα πρέπει να περιλαμβάνουν τα
ακόλουθα:
Τα συμπτώματα προηγούνται της έναρξης της χρήσης της ουσίας/
φαρμάκου. Τα συμπτώματα επιμένουν για σημαντικό χρονικό διάστη­
μα (π.χ., περίπου ένα μήνα) μετά το τέλος Οξείας Στέρησης ή Βαριάς
Τοξίκωσης ή υπάρχουν άλλα στοιχεία που υποδεικνύουν την ύπαρξη
μιας ανεξάρτητης μη Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχωτι­
κής Διαταραχής (π.χ., ιστορικό επανειλημμένων, μη συνδεόμενων με
ουσίες επεισοδίων).
Δ. Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας
του ντελίριου.
Ε. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοι­
νωνικής, επαγγελματικής ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργι­
κότητας.
Σημείωση: Αυτή η διάγνωση θα πρέπει να τίθεται αντί της διάγνωσης της
τοξίκωσης ή στέρησης ουσίας μόνο όταν τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α
κυριαρχούν στην κλινική εικόνα και όταν είναι επαρκώς βαριά ώστε να δικαιο­
λογούν κλινική προσοχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Οι κωδικοί ICD-9-CM και ICD-10-CM για τις
Προκαλούμενες [από Ειδικές Ουσίες/Φάρμακα] Ψυχωτικές Διαταραχές
φαίνονται στον Πίνακα παρακάτω. Ας σημειωθεί ότι ο κωδικός ICD-10-CM
εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει ή όχι Διαταραχή Χρήσης Ουσίας για την ίδια
κατηγορία της ουσίας. Εάν μια ήπια Διαταραχή Χρήσης Ουσίας συνυπάρχει
56
Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές
με την Προκαλουμένη από Ουσίες Ψυχωτική Διαταραχή, ο χαρακτήρας 4ης
θέσης είναι « 1 » και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει «Ήπια Διαταραχή
Χρήσης [Ουσιών]» πριν την Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχωτική
Διαταραχή (π.χ., «Ήπια Διαταραχή Χρήσης ΚοκαΤνης με Προκαλούμενη από
Κοκdί'νη Ψυχωτική Διαταραχή»). Εάν η μέτρια ή βαριά Διαταραχή Χρήσης
Ουσιών συνυπάρχει με την Προκαλουμένη από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχωτική
Διαταραχή, ο χαρακτήρας 4ης θέση είναι «2» και ο κλινικός θα πρέπει να
καταγράψει «Μέτρια Διαταραχή Χρήσης [Ουσιών]» ή «Βαριά Διαταραχή
Χρήσης [Ουσιών]» ανάλογα με τη βαρύτητα της συνυπάρχουσαςΔιαταραχής
Χρήσης Ουσιών. Αν δεν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Ουσιών (π.χ., μετά
από Βαριά Χρήση της Ουσίας μια φορά), τότε ο χαρακτήρας της 4ης θέσης
είναι «9» και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει μόνο την Προκαλούμενη
από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχωτική Διαταραχή.
ICD-10-CM
Με
διαταραχή
χρήσης,
ICD-9-CM
ήπια
Με
διαταραχή
χρήσης,
μέτρια ή
βαριά
Χωρίς
διαταραχή
χρήσης
Αλκοόλ
291.9
F10.159
F10.259
F10.959
Κάνναβη
292.9
F12.159
F12.259
F12.959
Φαινκυκλιδίνη
292.9
F16.159
F16.259
F16.959
Άλλο παραισθησιογόνο
292.9
F16.159
F16.259
F16.959
Εισπνεόμενες
ουσίες
292.9
F18.159
F18.259
F18.959
Ηρεμιστικό, υπνωτικό
ή αγχολυτικό
292.9
F13.159
F13.259
F13.959
Αμφεταμίνη
(ή άλλο διεγερτικό)
292.9
F15.159
F15.259
F15.959
Κοκdί'νη
292.9
F14.159
F14.259
F14.959
Άλλη (ή άγνωστη)
ουσία
292.9
F19.159
F19.259
F19.959
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχωτική Διαταραχή
57
Προσδιορίστε αν (βλ. Πίνακα 1 στο Κεφάλαιο «Συνδεόμενες με Ουσίες
Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές» για διαγνώσεις σχετιζόμενες με την
κατηγορία των ουσιών):
Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης: Αν πληρούνται τα κριτήρια
της τοξίκωσης από την ουσία και τα συμπτώματα εκδηλώνονται κατά τη
διάρκεια του συνδρόμου τοξίκωσης.
Με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης: Αν πληρούνται τα κριτήρια
στέρησης της ουσίας και τα συμπτώματα εκδηλώνονται κατά τη διάρκεια
ή λίγο μετά το σύνδρομο στέρησης.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα αξιολογήθηκε από την ποσοτική εκτίμηση των αρχικών συ­
μπτωμάτων της ψύχωσης, συμπεριλαμβανομένων των παραληρητικών
ιδεών, των ψευδαισθήσεων, της ανώμαλης ψυχοκινητικής διαταραχής
και των αρνητικών συμπτωμάτων. Κάθε ένα από αυτά τα συμπτώματα
μπορεί να αξιολογείται για την τρέχουσα βαρύτητά του (τα πιο βαριά τις
τελευταίες 7 ημέρες) σε μια κλίμακα 5 βαθμών που κυμαίνεται από το Ο
(δεν υπάρχει) έως το 4 (υπάρχει και είναι βαριά). (Κλινική Αξιολόγηση των
Διαστάσεων της Βαρύτητας των Ψυχωτικών Συμπτωμάτων στο Κεφάλαιο
«Μέτρα Εκτίμησης» στο Μέρος 111 του DSM-5.)
Σημείωση: Η διάγνωση της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα
Ψυχωτικής Διαταραχής μπορεί να γίνει χωρίς τη χρήση προσδιοριστή
βαρύτητας.
Διαδικασίες καταγραφής
ICD-9-CM. Η ονομασία της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχωτικής
Διαταραχής αρχίζει με τη συγκεκριμένη ουσία (πχ, κοκdί\ιη, δεξαμεθαζόνη)
που υποτίθεται ότι προκαλεί Παραληρητικές Ιδέες ή Ψευδαισθήσεις. Ο διαγνω­
στικός κωδικός επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνεται στο σύνολο
κριτηρίων, το οποίο βασίζεται στην κατηγορία των φαρμάκων. Για ουσίες
που δεν ταιριάζουν σε καμία από αυτές τις κατηγορίες (πχ, δεξαμεθαζόνη),
θα πρέπει να χρησιμοποιείται ο κωδικός για «Άλλη Ουσία» και σε περιπτώ­
σεις στις οποίες η ουσία θεωρείται ότι είναι αιτιολογικός παράγοντας αλλά η
κατηγορία της ειδικής ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται
η κατηγορία «Άγνωστη Ουσία».
Το όνομα της διαταραχής ακολουθείται από τα χαρακτηριστικά της
έναρξης (π.χ., έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, έναρξη στη διάρκεια της
στέρησης). Σε αντίθεση με τις διαδικασίες καταγραφής για το ICD-10-CM,
οι οποίες συνδυάζουν την Προκαλούμενη από Ουσίες Διαταραχή και τη
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας σε έναν ενιαίο κωδικό, δίνεται ένας ξεχωριστός
58
Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές
διαγνωστικός κωδικός ICD-9-CM για τη Διαταραχή Χρήσης Ουσιών. Για
παράδειγμα, στην περίπτωση των Παραληρητικών Ιδεών που παρατηρού­
νται στη διάρκεια της τοξίκωσης σε ένα άτομο με βαριά Διαταραχή Χρήσης
ΚοκαΤνης, η διάγνωση είναι η 292.9 Προκαλούμενη από ΚοκαΤνη Ψυχωτική
Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης. Δίνεται επίσης μια πρό­
σθετη διάγνωση 304.20 για τη βαριά Διαταραχή Χρήσης ΚοκαΤνης. Όταν
θεωρείται ότι περισσότερες από μια ουσίες παίζουν σημαντικό ρόλο στην
εκδήλωση των ψυχωτικών συμπτωμάτων, κάθε μια θα πρέπει να αναφέρεται
ξεχωριστά (π.χ., 292.9 Προκαλούμενη από Κάνναβη Ψυχωτική Διαταραχή με
έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, με βαριά Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης,
292.9 Προκαλούμενη από Φαινκυκλιδίνη Ψυχωτική Διαταραχή, με έναρξη
στη διάρκεια της τοξίκωσης, με Ήπια Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης).
ICD-10-CM. Η ονομασία της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχω­
τικής Διαταραχής αρχίζει με την ειδική ουσία (π.χ., κοκdί'νη, δεξαμεθαζόνη)
που υποτίθεται ότι προκαλεί τις Παραληρητικές Ιδέες ή τις Ψευδαισθήσεις.
Ο διαγνωστικός κωδικός επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνει το
σύνολο κριτηρίων, τα οποία βασίζονται στην κατηγορία του φαρμάκου και
την παρουσία ή την απουσία συνυπάρχουσας Διαταραχής Χρήσης Ουσιών.
Για τις ουσίες που δεν ταιριάζουν σε καμιά από αυτές τις κατηγορίες (π.χ.,
δεξαμεθαζόνη), θα πρέπει να χρησιμοποιείται ο κωδικός για «Άλλη Ουσία»
χωρίς συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ουσίας και στις περιπτώσεις όπου η
ουσία θεωρείται ότι είναι αιτιολογικός παράγοντας αλλά η ειδική κατηγορία της
ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η κατηγορία «Άγνωστη
Ουσία» χωρίς συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ουσίας.
Κατά την καταγραφή του ονόματος της διαταραχής, η συνυπάρχουσα
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (εάν υπάρχει) αναφέρεται πρώτη, ακολουθούμενη
από τη λέξη «με», ακολουθούμενη από το όνομα της Προκαλούμενης από
Ουσίες Ψυχωτικής Διαταραχής, ακολουθούμενη από τα χαρακτηριστικά της
έναρξης (π.χ., έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, έναρξη στη διάρκεια της
στέρησης). Για παράδειγμα, στην περίπτωση των Παραληρητικών Ιδεών που
εμφανίζονται στη διάρκεια της τοξίκωσης σε άτομο με βαριά Διαταραχή Χρήσης
Κοκdί'νης, η διάγνωση είναι F14.259 βαριά Διαταραχή Χρήσης Κοκdί'νης με
Προκαλούμενη από Κοκdί'νη Ψυχωτική Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια
της τοξίκωσης. Δεν δίνεται ξεχωριστή διάγνωση της συνυπάρχουσας βαριάς
Διαταραχής Χρήσης Κοκdί'νης. Εάν η Προκαλούμενη από Ουσίες Ψυχωτική
Διαταραχή εκδηλωθεί χωρίς συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ.,
μετά από Βαριά Χρήση της Ουσίας μια φορά), δεν σημειώνεται καμία Συνοδός
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., F16.959 Προκαλούμενη από Φαινκυκλιδίνη
Ψυχωτική Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης). Όταν περισσότε­
ρες από μια ουσίες θεωρείται ότι παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των
ψυχωτικών συμπτωμάτων, κάθε μια θα πρέπει να αναφέρεται ξεχωριστά (π.χ.,
Ψυχωτική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική Κατάσταση
59
F12.259 βαριά Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης με Προκαλούμενη από Κάνναβη
Ψυχωτική Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, F16.159 Ήπια
Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης με Προκαλούμενη από Φαινκυκλιδίνη
Ψυχωτική Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης).
Ψυχωτική Διαταραχή
Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική Κατάσταση
Α. Προεξάρχουσες ψευδαισθήσεις ή παραληρητικές ιδέες.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα ότι η διαταραχή αποτελεί την άμεση φυσιολογική συνέπεια μιας
άλλης σωματικής κατάστασης.
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή.
Δ. Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας
του ντελίριου.
Ε. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοι­
νωνικής, επαγγελματικής ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργι­
κότητας.
Προσδιορίστε αν:
Κωδικός με βάση τα κυρίαρχα συμπτώματα:
293.81 (F06.2} Με παραληρητικές ιδέες: Αν οι παραληρητικές ιδέες
αποτελούν το κυρίαρχο σύμπτωμα.
293.81 (F06.0} Με ψευδαισθήσεις: Αν οι ψευδαισθήσεις αποτελούν το
κυρίαρχο σύμπτωμα.
Σημείωση κωδικοποίησης: Συμπεριλάβετε το όνομα της άλλης γενικής σω­
ματικής κατάστασης στο όνομα της Ψυχικής Διαταραχής (πχ, 293.81 [F06.2]
Ψυχωτική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Κακόηθες Νεόπλασμα του Πνεύμονα,
με Παραληρητικές Ιδέες). Η άλλη γενική σωματική κατάσταση θα πρέπει
να κωδικοποιηθεί αμέσως πριν την Ψυχωτική Διαταραχή που οφείλεται στη
γενική σωματική κατάσταση (πχ, 162.9 [C34.90] Κακόηθες Νεόπλασμα του
Πνεύμονα, 293.81 [F06.2] Ψυχωτική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Κακόηθες
Νεόπλασμα του Πνεύμονα, με Παραληρητικές Ιδέες).
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα αξιολογήθηκε από την ποιοτική εκτίμηση των αρχικών συ­
μπτωμάτων της ψύχωσης, συμπεριλαμβανομένων των παραληρητικών
ιδεών, των ψευδαισθήσεων, της ανώμαλης ψυχοκινητικής συμπεριφοράς
και των αρνητικών συμπτωμάτων. Κάθε ένα από αυτά τα συμπτώματα
μπορεί να αξιολογηθεί για την τρέχουσα βαρύτητά του (τα πιο βαριά τις
τελευταίες 7 ημέρες) σε μια κλίμακα 5 βαθμών που κυμαίνεται από Ο (δεν
υπάρχει} έως 4 (υπάρχει και είναι βαριά). (Βλ. Κλινική Αξιολόγηση των
60
Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές
Διαστάσεων της Βαρύτητας των Ψυχωτικών Συμπτωμάτων στο Κεφάλαιο
«Μέτρα Εκτίμησης» στο Μέρος 111 του OSM-5.)
Σημείωση: Η διάγνωση της ψυχωτικής διαταραχής που οφείλεται σε
άλλη σωματική κατάσταση μπορεί να γίνει χωρίς τη χρήση προσδιοριστή
βαρύτητας.
Κατατονία Σχετιζόμενη με Άλλη
Ψυχική Διαταραχή (Προσδιοριστής Κατατονίας)
293.89
Α. Η κλινική εικόνα κυριαρχείται από τα τρία (ή περισσότερα) ακόλουθα
συμπτώματα:
1. Εμβροντησία (πχ, καμία ψυχοκινητική δραστηριότητα, δεν σχε­
τίζεται ενεργά με το περιβάλλον).
2. Καταληψία (πχ, παθητική πρόκληση μιας στάσης η οποία πρα­
γματοποιείται ενάντια στη βαρύτητα).
3. Κηρώδης ευκαμψία (πχ, μικρή, ακόμη και ασήμαντη, αν υπάρχει
κάποια, αντίσταση στην τοποθέτηση από τον εξεταστή).
4. Αλαλία (πχ, καθόλου, ή πολύ μικρή, λεκτική απάντηση). [Ση­
μείωση: Δεν ισχύει αν υπάρχει γνωστή αφασία].
5. Αρνητισμός (πχ αντίσταση ή καμία απάντηση σε οδηγίες ή εξω­
τερικά ερεθίσματα).
6. Λήψη παράξενων στάσεων (πχ, αυθόρμητη και ενεργός διατή­
ρηση μιας στάσης του σώματος ενάντια στη βαρύτητα).
7. Εκζήτηση (π.χ., παράδοξη, λεπτομερής καρικατούρα συνηθισμέ­
νων πράξεων).
8. Στερεοτυπία (πχ, παράδοξη, λεπτομερής καρικατούρα συγκεκρι­
μένων κινήσεων).
9. Διέγερση, μη επηρεαζόμενη από εξωτερικά ερεθίσματα.
10. Μορφασμοί.
κατατονική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική Κατάσταση
61
11. Ηχολαλία (π,χ., μίμηση ομιλίας άλλου ατόμου).
12. Ηχοπραξία (π,χ., μίμηση κινήσεων άλλων ατόμων).
Σημείωση κωδικοποίησης: Αναφέρατε το όνομα της σχετιζόμενης Ψυχικής
Διαταραχής κατά την καταγραφή του ονόματος της κατάστασης (π,χ., 293.89
[F06.1] Κατατονία σχετιζόμενη με Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή). Κωδικο­
ποιήστε πρώτα τη σχετιζόμενη Ψυχική Διαταραχή (π,χ., Νευροαναπτυξιακή
Διαταραχή, Βραχεία Ψυχωτική Διαταραχή, Σχιζοφρενικόμορφη Διαταραχή,
Σχιζοφρένεια, Σχιζοσυναισθηματική Διαταραχή, Διπολική Διαταραχή, Μείζων
Καταθλιπτική Διαταραχή, ή άλλη Ψυχική Διαταραχή) (π,χ., 295.70 [F25.1]
Σχιζοσυναισθηματική Διαταραχή, καταθλιπτικός τύπος 293.89 [ F 06.1] Κα­
τατονία σχετιζόμενη με Σχιζοσυναισθηματική Διαταραχή).
Κατατονική Διαταραχή Οφειλόμενη
σε Άλλη Σωματική Κατάσταση
293.89 (r�os.
Α. Η κλινική εικόνα κυριαρχείται από τρία (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα
συμπτώματα:
1. Εμβροντησία (π,χ., καμία ψυχοκινητική δραστηριότητα, δεν σχε­
τίζεται ενεργά με το περιβάλλον).
2. Καταληψία (π,χ., παθητική πρόκληση μιας στάσης η οποία πρα­
γματοποιείται ενάντια στη βαρύτητα).
3. Κηρώδης ευκαμψία (π,χ., μικρή, ακόμη και ασήμαντη, αν υπάρχει
κάποια, αντίσταση στην τοποθέτηση από τον εξεταστή).
4. Αλαλία (π,χ., καθόλου, ή πολύ μικρή, λεκτική απάντηση). [Σημείω­
ση: Δεν ισχύει αν υπάρχει εγκατεστημένη αφασία].
5. Αρνητισμός (π,χ., αντίσταση ή καμία απάντηση σε οδηγίες ή
εξωτερικά ερεθίσματα).
6. Λήψη παράξενων στάσεων (π,χ., αυθόρμητη και ενεργός διατή­
ρηση μιας στάσης σώματος ενάντια στη βαρύτητα).
7. Εκζήτηση (π,χ., παράδοξη, λεπτομερής καρικατούρα συνηθισμέ­
νων πράξεων).
8. Στερεοτυπία (π,χ., επαναλαμβανόμενες, ασυνήθιστα συχνές, μη
στοχο-κατευθυνόμενες κινήσεις).
9. Διέγερση, μη επηρεαζόμενη από εξωτερικά ερεθίσματα.
1Ο. Μορφασμοί.
62
Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές
11. Ηχολαλία (π.χ., μίμηση ομιλίας άλλου ατόμου).
12. Ηχοπραξία (πχ, μίμηση κινήσεων άλλων ατόμων).
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα ότι η διαταραχή αποτελεί την άμεση φυσιολογική συνέπεια μιας
άλλης γενικής σωματικής κατάστασης.
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή (πχ,
μανιακό επεισόδιο).
Δ. Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας
του ντελίριου.
.
Ε Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοι­
νωνικής, επαγγελματικής ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργι­
κότητας.
Σημείωση κωδικοποίησης: Συμπεριλάβετε το όνομα της σωματικής κατά­
στασης στο όνομα της Ψυχικής Διαταραχής (πχ, 293.89 [F06.1]) Κατατονική
Διαταραχή Οφειλόμενη σε Ηπατική Εγκεφαλοπάθεια). Η άλλη σωματική κατά­
σταση θα πρέπει να κωδικοποιηθεί και να αναφερθεί ξεχωριστά αμέσως πριν
την Κατατονική Διαταραχή Οφειλόμενη σε σωματική κατάσταση (πχ, 572.2
[Κ71.90] Ηπατική Εγκεφαλοπάθεια, 293.89 [F06.1] Κατατονική Διαταραχή
Οφειλόμενη σε Ηπατική Εγκεφαλοπάθεια).
Απροσδιόριστη Κατατονία
Αυτή η κατηγορία ισχύει για τις κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηρι­
στικά συμπτώματα της κατατονίας προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή
έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής ή άλλων σημαντικών περιοχών της
λειτουργικότητας αλλά ούτε και η φύση της υποκείμενης Ψυχικής Διαταραχής
ή άλλης σωματικής κατάστασης είναι ασαφής, δεν πληρούνται τα κριτήρια
για την κατατονία, ή υπάρχουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο
ειδική διάγνωση (πχ, σε τμήμα επειγόντων περιστατικών).
Σημείωση κωδικοποίησης: Κωδικοποιήστε πρώτα 781.99 (R29.818) άλλα
συμπτώματα που αφορούν το νευρικό και το μυοσκελετικό σύστημα, ακολου­
θούμενα από 293.89 (F06.1) Απροσδιόριστη Κατατονία.
'Αλλο Προσδιορισμένο Φάσμα Σχιζοφρένειας κ.λπ.
63
Άλλο Προσδιορισμένο Φάσμα Σχιζοφρένειας και
Άλλη Ψυχωτική Διαταραχή
298.8
Αυτή η κατηγορία ισχύει για τις κλινικές εμφανίσεις όπου το χαρακτηριστικό
σύμπτωμα ενός Φάσματος Σχιζοφρένειας και άλλης Ψυχωτικής Διαταραχής,
που προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής,
επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυρι­
αρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές
στο Φάσμα Σχιζοφρένειας και στη διαγνωστική κατηγορία άλλων Ψυχωτικών
Διαταραχών. Η κατηγορία Άλλου Προσδιορισμένου Φάσματος Σχιζοφρέ­
νειας και η κατηγορία Άλλης Ψυχωτικής Διαταραχής χρησιμοποιούνται σε
καταστάσεις όπου ο κλινικός επιλέγει να γνωστοποιήσει το συγκεκριμένο
λόγο που η εμφάνιση δεν πληροί τα κριτήρια για οποιοδήποτε Ειδικό Φάσμα
Σχιζοφρένειας και Άλλης Ψυχωτικής Διαταραχής. Αυτό πραγματοποιείται
καταγράφοντας «Άλλο Προσδιορισμένο Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλη
Ψυχωτική Διαταραχή» ακολουθούμενη από το συγκεκριμένο λόγο (π.χ.,
«επίμονες ακουστικές ψευδαισθήσεις»).
Τα παραδείγματα των κλινικών εμφανίσεων που μπορούν να προσδιορι­
στούν χρησιμοποιώντας ονομασία «Άλλο Προσδιορισμένο» περιλαμβάνουν
τα εξής:
1. Επίμονες ακουστικές ψευδαισθήσεις που συμβαίνουν απουσία οποιων­
δήποτε άλλων χαρακτηριστικών.
2. Παραληρητικές ιδέες με σημαντικά επικαλυπτόμενα επεισόδια της
διάθεσης: Αυτό περιλαμβάνει επίμονες παραληρητικές ιδέες με περιό­
δους επικαλυπτόμενων επεισοδίων διάθεσης που παρουσιάζονται για
ένα σημαντικό διάστημα της παραληρητικής διαταραχής (τέτοιο που τα
κριτήρια που ορίζουν ρητά μόνο διαταραχή της διάθεσης στην παραλη­
ρητική διαταραχή δεν πληρούνται).
3. Ελαφρύ σύνδρομο ψύχωσης: Αυτό το σύνδρομο χαρακτηρίζεται από
υποκλινικά συμπτώματα τύπου ψύχωσης τα οποία δεν μπορούν να θέ­
σουν τη διάγνωση πλήρους ψύχωσης (π.χ., τα συμπτώματα είναι λιγότερο
βαριά και πιο παροδικά, και η εναισθησία διατηρείται σχετικά).
4. Συμπτώματα παραληρητικών ιδεών στο σύντροφο του ατόμου με
παραληρητική διαταραχή: Στο πλαίσιο μιας σχέσης, το υλικό παραλη­
ρητικών ιδεών από το σύντροφο που κυριαρχεί παρέχει περιεχόμενο για
παραληρητική πεποίθηση από το άτομο το οποίο δεν μπορεί διαφορετικά
να πληροί εντελώς τα κριτήρια για παραληρητική διαταραχή.
64
Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές
Απροσδιόριστο Φάσμα Σχιζοφρένειας και
Άλλη Ψυχωτική Διαταραχή
298.1 (F29)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για τις κλινικές εμφανίσεις όπου το χαρακτηριστικό
σύμπτωμα του Φάσματος Σχιζοφρένειας και Άλλης Ψυχωτικής Διαταραχής,
τα οποία προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνι­
κής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας,
κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για το Φάσμα Σχιζοφρένειας και
τη διαγνωστική κατηγορία των άλλων Ψυχωτικών Διαταραχών. Η κατηγορία
Απροσδιόριστου Φάσματος Σχιζοφρένειας και η κατηγορία Άλλης Ψυχωτικής
Διαταραχής χρησιμοποιούνται σε καταστάσεις όπου ο κλινικός επιλέγει να μην
προσδιορίσει το λόγο που δεν πληρούνται τα κριτήρια για το Ειδικό Φάσμα
Σχιζοφρένειας και Άλλης Ψυχωτικής Διαταραχής, και περιλαμβάνει κλινικές
εμφανίσεις όπου δεν υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο
ειδική διάγνωση (π.χ., σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών).
Διπολικές και
Διπολική I Διαταραχή
Για τη διάγνωση της Διπολικής I Διαταραχής, είναι απαραίτητο να πληρούνται
τα ακόλουθα κριτήρια για ένα μανιακό επεισόδιο. Μπορεί να έχουν προη­
γηθεί αλλά και να έχουν ακολουθήσει Υπομανιακά ή Μείζονα Καταθλιπτικά
Επεισόδια.
Μανιακό Επεισόδιο
Α. Μια διακριτή περίοδος παθολογικά και επίμονα ανεβασμένης, διαχυτικής
ή ευερέθιστης διάθεσης και παθολογικά και επίμονα αυξημένης στοχοκα­
τευθυνόμενης δραστηριότητας ή ενέργειας, η οποία διαρκεί τουλάχιστον
1 εβδομάδα και είναι παρούσα κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας,
σχεδόν κάθε μέρα (ή οποιασδήποτε διάρκειας αν είναι απαραίτητη η
νοσηλεία).
Β. Κατά τη διάρκεια της περιόδου της Διαταραχής της Διάθεσης και της
αυξημένης ενέργειας ή δραστηριότητας, τρία (ή περισσότερα) από τα
ακόλουθα συμπτώματα (τέσσερα, αν η διάθεση είναι μόνο ευερέθιστη)
είναι παρόντα σε σημαντικό βαθμό και αντιπροσωπεύουν μια αξιοσημείω­
τη αλλαγή στη συνήθη συμπεριφορά:
1. Διογκωμένη αυτοεκτίμηση ή αίσθημα μεγαλείου.
2. Μειωμένη ανάγκη για ύπνο (π.χ., νιώθει ότι αναπαύτηκε μετά από
μόνο 3 ώρες ύπνου).
3. Μεγαλύτερη ομιλητικότητα από ό,τι συνήθως, ή πίεση να συνεχίσει
να μιλά.
4. Φυγή ιδεών ή υποκειμενική αίσθηση ότι οι σκέψεις καλπάζουν.
5. Περίσπαση της προσοχής (δηλαδή, η προσοχή έλκεται πάρα πολύ
εύκολα από ασήμαντα ή άσχετα εξωτερικά ερεθίσματα), όπως ανα­
φέρεται ή παρατηρείται.
6. Αύξηση της στοχοκατευθυνόμενης δραστηριότητας (κοινωνικά, στην
εργασία ή στο σχολείο, ή σεξουαλικά) ή ψυχοκινητική διέγερση (π.χ.,
άσκοπη μη στοχοκατευθυνόμενη δραστηριότητα).
7. Υπέρμετρη εμπλοκή σε ευχάριστες δραστηριότητες που έχουν μεγάλη
πιθανότητα για οδυνηρές συνέπειες (π.χ., διενεργεί χωρίς περιο­
ρισμούς υπερβολικές αγορές, σεξουαλικές αδιακρισίες, ή ανόητες
επιχειρησιακές επενδύσεις).
65
66
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
Γ. Η διαταραχή της διάθεσης είναι αρκετά βαριά ώστε να προκαλεί έντονη
έκπτωση στην κοινωνική ή επαγγελματική λειτουργικότητα ή να κάνει
απαραίτητη τη νοσηλεία για την πρόληψη βλάβης στον εαυτό ή στους
άλλους, ή υπάρχουν ψυχωτικά στοιχεία.
Δ. Το επεισόδιο δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
(π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα, άλλη θεραπεία) ή σε άλλη γενική
σωματική κατάσταση.
Σημείωση: Ένα Πλήρες Μανιακό Επεισόδιο το οποίο προκαλείται κατά
τη διάρκεια της σωματικής αντικαταθλιπτικής αγωγής (π.χ., φάρμακα,
ηλεκτροσπασμοθεραπεία) αλλά επιμένει σε ένα πλήρως συνδρομικό
επίπεδο πέρα από τη φυσιολογική επίδραση αυτής της αγωγής συνιστά
επαρκές στοιχείο για ένα μανιακό επεισόδιο και κατά συνέπεια της διπο­
λικής I διάγνωσης.
Σημείωση: Τα κριτήριαΑ-Δ συνιστούν ένα μανιακό επεισόδιο. Για τη διάγνωση
της Διπολικής I Διαταραχής απαιτείται τουλάχιστον ένα μανιακό επεισόδιο
κατά τη διάρκεια της ζωής.
Υπομανιακό επεισόδιο
Α. Μια διακριτή περίοδος παθολογικά και επίμονα ανεβασμένης, διαχυτικής
ή ευερέθιστης διάθεσης και παθολογικά και επίμονα αυξημένης δραστη­
ριότητας ή ενέργειας, η οποία διαρκεί τουλάχιστον 4 συνεχόμενες ημέρες
και παρουσιάζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν κάθε
μέρα.
8. Κατά τη διάρκεια της περιόδου της διαταραχής της διάθεσης και της
αυξημένης ενέργειας ή δραστηριότητας, τρία (ή περισσότερα) από τα
ακόλουθα συμπτώματα (τέσσερα, αν η διάθεση είναι μόνο ευερέθιστη)
έχουν επιμείνει, αντιπροσωπεύουν μια αξιοσημείωτη αλλαγή στη συνήθη
συμπεριφορά και ήταν παρόντα σε σημαντικό βαθμό:
1. Διογκωμένη αυτοεκτίμηση ή αίσθημα μεγαλείου.
2. Μειωμένη ανάγκη για ύπνο (π.χ., νιώθει ότι αναπαύτηκε μετά από
μόνο 3 ώρες ύπνου).
3. Μεγαλύτερη ομιλητικότητα από ό,τι συνήθως, ή πίεση να συνεχίσει
να μιλά.
4. Φυγή ιδεών ή υποκειμενική αίσθηση ότι οι σκέψεις καλπάζουν.
5. Περίσπαση της προσοχής (δηλαδή η προσοχή έλκεται πάρα πολύ
εύκολα από ασήμαντα ή άσχετα εξωτερικά ερεθίσματα), όπως ανα­
φέρεται ή παρατηρείται.
6. Αύξηση της στοχοκατευθυνόμενης δραστηριότητας (κοινωνικά, στην
εργασία ή το σχολείο, ή σεξουαλικά) ή ψυχοκινητική διέγερση.
7. Υπέρμετρη εμπλοκή σε ευχάριστες δραστηριότητες που έχουν μεγάλη
πιθανότητα για οδυνηρές συνέπειες (π.χ., διενεργεί χωρίς περιο-
Διπολική I Διαταραχή
67
ρισμούς υπερβολικές αγορές, σεξουαλικές αδιακρισίες, ή ανόητες
επιχειρησιακές επενδύσεις).
Γ. Το επεισόδιο συνδέεται με σαφή αλλαγή της λειτουργικότητας, η οποία
δεν χαρακτηρίζει το άτομο όταν δεν είναι συμπτωματικό.
Δ. Η διαταραχή της διάθεσης και η αλλαγή της λειτουργικότητας είναι παρα­
τηρήσιμες από τους άλλους.
Ε. Το επεισόδιο δεν είναι αρκετά βαρύ ώστε να προκαλέσει έντονη έκπτωση
στην κοινωνική ή επαγγελματική λειτουργικότητα ή να κάνει απαραίτητη
τη νοσηλεία. Εάν υπάρχουν ψυχωτικά στοιχεία, το επεισόδιο, εξ ορισμού,
είναι μανιακό.
ΣΤ. Το επεισόδιο δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
(π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα, άλλη θεραπεία).
Σημείωση: Ένα Πλήρες Υπομανιακό Επεισόδιο το οποίο προκαλείται
κατά τη διάρκεια της σωματικής αντικαταθλιπτικής αγωγής (π.χ., φάρ­
μακα, ηλεκτροσπασμοθεραπεία) αλλά επιμένει σε ένα πλήρως συνδρο­
μικό επίπεδο πέρα από τη φυσιολογική επίδραση αυτής της αγωγής
αποτελεί επαρκές στοιχείο για τη διάγνωση Υπομανιακού Επεισοδίου.
Ωστόσο, συνιστάται προσοχή έτσι ώστε ένα ή δύο συμπτώματα (ιδιαί­
τερα αυξημένη ευερεθιστότητα, νευρικότητα ή διέγερση μετά τη χρήση
των αντικαταθλιπτικών) να μη λαμβάνονται ως επαρκή για διάγνωση
ενός Υπομανιακού Επεισοδίου, ούτε είναι απαραίτητα ενδεικτικά μιας
διπολικής διάθεσης.
Σημείωση: Τα Κριτήρια Α-ΣΤ συνιστούν ένα Υπομανιακό Επεισόδιο. Τα
Υπομανιακά Επεισόδια είναι συχνά στη Διπολική I Διαταραχή αλλά δεν
απαιτούνται για τη διάγνωση της Διπολικής I Διαταραχής.
Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο
Α. Πέντε (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα συμπτώματα ήταν παρόντα κατά
τη διάρκεια της ίδιας περιόδου 2 εβδομάδων και αντιπροσωπεύουν μια
αλλαγή στην προηγούμενη λειτουργικότητα· τουλάχιστον το ένα από τα
συμπτώματα είναι είτε (1) καταθλιπτική διάθεση είτε (2) απώλεια ενδια­
φέροντος ή ευχαρίστησης.
Σημείωση: Μη συμπεριλαμβάνετε συμπτώματα που είναι σαφές ότι
οφείλονται σε άλλη σωματική διαταραχή.
1. Καταθλιπτική διάθεση στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν
καθημερινά, όπως φαίνεται είτε από την υποκειμενική αναφορά (π.χ.,
αισθάνεται θλίψη, κενό ή απελπισία) είτε με την παρατήρηση των
άλλων (π.χ., φαίνεται ευσυγκίνητος[η]). (Σημείωση: Στα παιδιά και
στους εφήβους, μπορεί να είναι ευερέθιστη διάθεση).
68
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
2. Έντονη ελάττωση του ενδιαφέροντος ή της ευχαρίστησης σε όλες, ή
σχεδόν όλες, τις δραστηριότητες στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας,
σχεδόν καθημερινά (όπως φαίνεται είτε από την υποκειμενική εκτίμηση
είτε με την παρατήρηση των άλλων).
3. Σημαντική απώλεια βάρους ενώ δεν κάνει δίαιτα ή αύξηση του βάρους
(π.χ., μεταβολή πάνω από 5% του σωματικού βάρους σε ένα μήνα},
ή ελάττωση ή αύξηση της όρεξης σχεδόν καθημερινά. (Σημείωση:
Στα παιδιά, λάβετε υπόψη την αποτυχία στην αναμενόμενη αύξηση
του βάρους).
4. Αϋπνία ή υπερυπνία σχεδόν καθημερινά.
5. Ψυχοκινητική διέγερση ή επιβράδυνση σχεδόν καθημερινά (παρατηρή­
σιμη από τους άλλους, όχι απλώς υποκειμενικά αισθήματα ανησυχίας
ή επιβράδυνσης).
6. Κόπωση ή απώλεια της ενεργητικότητας σχεδόν καθημερινά.
7. Αισθήματα αναξιότητας ή υπέρμετρης ή απρόσφορης ενοχής (τα οποία
είναι δυνατόν να είναι παραληρητικά) σχεδόν καθημερινά (όχι απλώς
αυτομομφή ή ενοχή επειδή είναι ασθενής).
8. Ελαττωμένη ικανότητα να σκεφτεί ή να συγκεντρωθεί, ή αναποφα­
σιστικότητα σχεδόν καθημερινά (είτε από την υποκειμενική εκτίμηση
είτε με την παρατήρηση των άλλων).
9. Επανερχόμενες σκέψεις θανάτου (όχι μόνο φόβος θανάτου), επα­
νερχόμενος αυτοκτονικός ιδεασμός χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο, ή
απόπειρα αυτοκτονίας, ή συγκεκριμένο σχέδιο για να αυτοκτονήσει.
Β. Τα συμπτώματα προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της
κοινωνικής, επαγγελματικής ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας.
Γ. Το επεισόδιο δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
ή άλλης σωματικής κατάστασης.
Σημείωση: Τα Κριτήρια Α-Γ συνιστούν ένα Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο.
Τα Μείζονα Καταθλιπτικά Επεισόδια είναι συχνά στη Διπολική I Διαταραχή
αλλά δεν απαιτούνται για τη διάγνωση της Διπολικής I Διαταραχής.
Σημείωση: Οι αντιδράσεις σε μια σημαντική απώλεια (π.χ., πένθος, οικο­
νομική καταστροφή, απώλειες από φυσική καταστροφή, μια βαριά ασθένεια
ή ανικανότητα) μπορεί να περιλαμβάνουν αισθήματα έντονης θλίψης, μηρυ­
κασμό για την απώλεια, αϋπνία, μειωμένη όρεξη και απώλεια βάρους που
σημειώνονται στο Κριτήριο Α, τα οποία μπορεί να μοιάζουν με Καταθλιπτικό
Επεισόδιο. Παρότι τα εν λόγω συμπτώματα μπορεί να είναι κατανοητά ή να
θεωρούνται πρόσφορα ως προς την απώλεια, η παρουσία ενός Μείζονος
Καταθλιπτικού Επεισοδίου θα πρέπει επίσης να εξεταστεί προσεκτικά, εκτός
Διπολική I Διαταραχή
69
από τη φυσιολογική αντίδραση σε μια σημαντική απώλεια. Αυτή η απόφα­
ση απαιτεί αναπόφευκτα κλινική εκτίμηση με βάση το ιστορικό του ατόμου
και τα πολιτισμικά πρότυπα για την έκφραση της θλίψης στο πλαίσιο της
απώλειας.1
Διπολική I Διαταραχή
Α. Τα Κριτήρια πληρούνται για τουλάχιστον ένα μανιακό επεισόδιο (Κριτήρια
Α-Δ σύμφωνα με το «Μανιακό Επεισόδιο» παραπάνω).
Β. Η εμφάνιση του μανιακού(ών) και μείζονος(νων) καταθλιπτικού(ών)
επεισοδίου(ων) δεν εξηγείται καλύτερα από τη Σχιζοσυναισθηματική
Διαταραχή, τη Σχιζοφρένεια, τη ΣχιζοφρενικόμορφηΔιαταραχή, την Παρα­
ληρητικήΔιαταραχή, ή άλλο Φάσμα Προσδιορισμένης ή Απροσδιόριστης
Σχιζοφρένειας και άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές.
1 Για
να διαχωριστεί η θλίψη από ένα μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο (ΜΚΕ) είναι
χρήσιμο να λάβουμε υπόψη μας ότι στη θλίψη το κυρίαρχο συναίσθημα είναι τα αι­
σθήματα κενού και απώλειας, ενώ σε ένα ΜΚΕ είναι η επίμονη καταθλιπτική διάθεση
και η ανικανότητα για προσδοκία χαράς ή ευχαρίστησης. Η δυσφορία στη θλίψη είναι
πιθανόν να μειωθεί σε ένταση καθώς περνούν οι ημέρες και εμφανίζεται σε κύματα,
τις λεγόμενες οδύνες πόνου. Αυτά τα κύματα τείνουν να συνδέονται με σκέψεις ή
αναμνήσεις του αποθανόντος. Η καταθλιπτική διάθεση σε ένα ΜΚΕ είναι περισσότερο
επίμονη και δεν συνδέεται με συγκεκριμένες σκέψεις ή ολοκληρωτική ενασχόληση.
Ο πόνος της θλίψης μπορεί να συνοδεύεται από θετικά συναισθήματα και χιούμορ
τα οποία δεν χαρακτηρίζουν τη διάχυτη δυστυχία και το χαρακτηριστικό της δυστυ­
χίας ενός ΜΚΕ. Το περιεχόμενο των σκέψεων που συνδέονται με τη θλίψη γενικά
προβάλλει την ολοκληρωτική ενασχόληση με τις σκέψεις και τις αναμνήσεις του αποθα­
νόντος, παρά με μηρυκασμούς αυτοκριτικής ή απαισιοδοξίας που παρατηρούνται σε ένα
ΜΚΕ. Στη θλίψη, η αυτοεκτίμηση γενικά διατηρείται, ενώ σε ένα ΜΚΕ, τα αισθήματα της
αναξιότητας και αυτοαπέχθειας είναι συχνά. Εάν εμφανίζεται αυτοϋποτιμητικός ιδεασμός
στη θλίψη, περιλαμβάνει συνήθως αντιληπτά ελαττώματα σε σχέση με τον αποθανόντα
(π.χ., να μην τον επισκεπτόταν αρκετά συχνά, να μην έλεγε στον αποθανόντα πόσο πολύ
τον αγαπούσε). Εάν ένα άτομο που είναι σε πένθος σκέφτεται το θάνατο και ό,τι οδηγεί
στον θάνατο, οι εν λόγω σκέψεις εστιάζονται γενικότερα στον αποθανόντα και πιθανόν
για να «συνδεθεί» με τον αποθανόντα, ενώ σε ένα ΜΚΕ οι εν λόγω σκέψεις επικεντρώ­
νονται στο να δώσει ένα τέλος στη δική του ζωή επειδή αισθάνεται ανάξιος, επειδή δεν
του αξίζει να ζει, ή αδυνατεί να αντιμετωπίσει τον πόνο της κατάθλιψης.
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
70
Διαδικασίες κωδικοποίησης και εγγραφής
ο διαγνωστικός κωδικός για τη Διπολική I Διαταραχή βασίζεται στον τύπο
του τρέχοντος ή του πιο πρόσφατου επεισοδίου και την κατάστασή του ανα­
φορικά με την τρέχουσα βαρύτητα, την παρουσία των ψυχωτικών στοιχείων
και της κατάστασης ύφεσης. Η τρέχουσα βαρύτητα και τα ψυχωτικά στοιχεία
ενδείκνυνται μόνο αν πληρούνται τα κριτήρια για ένα Μανιακό ή Μείζον
Καταθλιπτικό Επεισόδιο. Οι προσδιοριστές ύφεσης ενδείκνυνται μόνο αν τα
κριτήρια δεν πληρούνται επί του παρόντος για ένα Μανιακό, Υπομανιακό ή
Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο. Οι κωδικοί έχουν ως εξής:
Τρέχον ή
Τρέχον ή πιο
πιο πρόσφατο πρόσφατο
υπομανιακό καταθλιπτικό
επεισόδιο*
επεισόδιο
Τρέχον ή πιο
πρόσφατο
απροσδιόριστο
καταθλιπτικό
επεισόδιο**
Διπολική 1
διαταραχή
Τρέχον
ή πιο
πρόσφατο
μανιακό
επεισόδιο
Ήπιο (σελ. 92)
296.41
(F31.11)
ΝΑ
296.51
(F31.31)
ΝΑ
Μέτριο (σελ.
92)
296.42
(F31.12)
ΝΑ
296.52
(F31.32)
ΝΑ
Βαρύ (σελ. 92)
296.43
(F31.13)
Με ψυχωτικά
στοιχεία***
(σελ. 88-89)
296.44
(F31.2)
ΝΑ
296.54
(F31.5)
ΝΑ
Σε μερική ύφεση (σελ. 92)
296.45
(F31.71)
296.45
(F31.71)
296.55
(F31.75)
ΝΑ
Σε πλήρη ύφεση (σελ. 92)
296.46
(F31.72)
296.46
(F31.72)
296.56
(F31.76)
ΝΑ
Μη προσδιορισμένο
296.40
(F31.9)
296.40 (F31.9)
296.50
(F31.9)
ΝΑ
ΝΑ
296.53
(F31.4)
ΝΑ
Ή βαρύτητα και οι ψυχωτικοί προσδιοριστές δεν ισχύουν, ο κωδικός 296.40 (F31.0) είναι
για περιστατικά που δεν είναι σε ύφεση.
**Οι προσδιοριστές βαρύτητας, οι ψυχωτικοί προσδιοριστές και οι προσδιοριστές ύφεσης
δεν ισχύουν. Κωδικός 296.7 (F31.9).
***Εάν υπάρχουν τα ψυχωτικά στοιχεία, κωδικοποιήστε «με ψυχωτικά στοιχεία» ανεξάρτητα
από τη βαρύτητα του επεισοδίου.
71
Διπολική II Διαταραχή
Στην καταγραφή του ονόματος της διάγνωσης, θα πρέπει να αναφέρονται
01 όροι με την ακόλουθη σειρά: διπολική I διαταραχή, τύπος τρέχοντος ή πιο
πρόσφατου επεισοδίου, προσδιοριστές βαρύτητας/ψυχωτικοί προσδιοριστές/
προσδιοριστές ύφεσης, ακολουθούμενοι από όσο το δυνατόν περισσότερους
προσδιοριστές χωρίς κωδικούς όπως ισχύουν για το τρέχον ή το τελευταίο
επεισόδιο.
Προσδιορίστε:
Με αγχώδη δυσφορία (σελ. 83-84)
Με μικτά στοιχεία (σελ. 84-86)
Ταχυφασική (σελ. 86)
Με μελαγχολικά στοιχεία (σελ. 86-87)
Με άτυπα στοιχεία (σελ. 87-88)
Με συμβατά με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία (σελ. 88-89)
Με ασύμβατα με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία (σελ. 88-89)
Με κατατονία (σελ. 89). Σημείωση κωδικοποίησης: Χρησιμοποιήστε
πρόσθετο κωδικό 293.89 (F06.1 ).
Με έναρξη πριν ή μετά τον τοκετό (σελ. 89-90)
Με εποχική εμφάνιση (σελ. 90-92)
Διπολική 11 Διαταραχή
296.89
Για τη διάγνωση της Διπολικής 11 Διαταραχής, είναι απαραίτητο να πληρούνται
τα ακόλουθα κριτήρια για ένα τρέχον ή προηγούμενο Υπομανιακό Επεισόδιο
αλλά και τα ακόλουθα κριτήρια για ένα τρέχον ή προηγούμενο Μείζον Κατα­
θλιπτικό Επεισόδιο:
Υπομανιακό Επεισόδιο
Α. Μια διακριτή περίοδος παθολογικά και επίμονα ανεβασμένης, διαχυτικής
ή ευερέθιστης διάθεσης και παθολογικά και επίμονα αυξημένης στοχοκα­
τευθυνόμενης δραστηριότητας ή ενέργειας, η οποία διαρκεί τουλάχιστον
4 συνεχόμενες ημέρες και είναι παρούσα κατά το μεγαλύτερο μέρος της
ημέρας, σχεδόν κάθε μέρα.
Β. Κατά τη διάρκεια της περιόδου της διαταραχής της διάθεσης και της
αυξημένης ενέργειας ή δραστηριότητας, τρία (ή περισσότερα) από τα
ακόλουθα συμπτώματα (τέσσερα, αν η διάθεση είναι μόνο ευερέθιστη)
ήταν παρόντα σε σημαντικό βαθμό και αντιπροσωπεύουν μια αξιοση­
μείωτη αλλαγή στη συνήθη συμπεριφορά:
72
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
1. Διογκωμένη αυτοεκτίμηση ή αίσθημα μεγαλείου.
2. Μειωμένη ανάγκη για ύπνο (π.χ., νιώθει ότι αναπαύτηκε μετά από
μόνο 3 ώρες ύπνου).
3. Μεγαλύτερη ομιλητικότητα από ό,τι συνήθως, ή πίεση να συνεχίσει
να μιλά.
4. Φυγή ιδεών ή υποκειμενική αίσθηση ότι οι σκέψεις καλπάζουν.
5. Περίσπαση της προσοχής (δηλαδή, η προσοχή έλκεται πάρα πολύ
εύκολα από ασήμαντα ή άσχετα εξωτερικά ερεθίσματα), όπως ανα­
φέρεται ή παρατηρείται.
6. Αύξηση της στοχοκατευθυνόμενης δραστηριότητας (κοινωνικά, στην
εργασία ή στο σχολείο, ή σεξουαλικά) ή ψυχοκινητική διέγερση.
7. Υπέρμετρη εμπλοκή σε ευχάριστες δραστηριότητες που έχουν μεγάλη
πιθανότητα για οδυνηρές συνέπειες (π.χ., διενεργεί χωρίς περιο­
ρισμούς υπερβολικές αγορές, σεξουαλικές αδιακρισίες, ή ανόητες
επιχειρησιακές επενδύσεις).
Γ. Το επεισόδιο συνδέεται με σαφή αλλαγή της λειτουργικότητας, η οποία
δεν χαρακτηρίζει το άτομο όταν δεν είναι συμπτωματικό.
Δ. Η διαταραχή της διάθεσης και η αλλαγή της λειτουργικότητας είναι παρα­
τηρήσιμες από τους άλλους.
Ε. Το επεισόδιο δεν είναι αρκετά βαρύ ώστε να προκαλέσει έντονη έκπτωση
στην κοινωνική ή επαγγελματική λειτουργικότητα ή να κάνει απαραίτητη
τη νοσηλεία. Εάν υπάρχουν ψυχωτικά στοιχεία, το επεισόδιο, εξ ορισμού,
είναι μανιακό.
ΣΤ. Το επεισόδιο δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
(π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα, άλλη θεραπεία).
Σημείωση: Ένα πλήρες υπομανιακό επεισόδιο το οποίο προκαλείται κατά
τη διάρκεια της σωματικής αντικαταθλιπτικής αγωγής (π.χ., φάρμακα, ηλε­
κτροσπασμοθεραπεία) αλλά επιμένει σε ένα πλήρως συνδρομικό επίπεδο
πέρα από τη φυσιολογική επίδραση αυτής της αγωγής αποτελεί επαρκές
στοιχείο για τη διάγνωση Υπομανιακού Επεισοδίου. Ωστόσο, συνιστάται
προσοχή έτσι ώστε ένα ή δύο συμπτώματα (ιδιαίτερα αυξημένη ευερεθιστό­
τητα, νευρικότητα ή διέγερση μετά τη χρήση των αντικαταθλιπτικών) να μη
λαμβάνονται ως επαρκή για τη διάγνωση ενός Υπομανιακού Επεισοδίου,
ούτε είναι απαραίτητα ενδεικτικά μιας διπολικής διάθεσης.
Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο
Α. Πέντε (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα συμπτώματα ήταν παρόντα κατά
τη διάρκεια της ίδιας περιόδου 2 εβδομάδων και αντιπροσωπεύουν μια
αλλαγή στην προηγούμενη λειτουργικότητα· τουλάχιστον το ένα από τα
συμπτώματα είναι είτε (1) καταθλιπτική διάθεση είτε (2) απώλεια ενδια­
φέροντος ή ευχαρίστησης.
Διπολική 11 Διαταραχή
73
Σημείωση: Μη συμπεριλαμβάνετε συμπτώματα που είναι σαφές ότι
οφείλονται σε άλλη σωματική διαταραχή.
1. Καταθλιπτική διάθεση στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν
καθημερινά, όπως φαίνεται είτε από την υποκειμενική αναφορά (πχ,
αισθάνεται θλίψη, κενό ή απελπισία) είτε με την παρατήρηση των
άλλων (πχ, φαίνεται ευσυγκίνητος[-η]). (Σημείωση: Στα παιδιά και
στους εφήβους, μπορεί να είναι ευερέθιστη διάθεση.)
2. Έντονη ελάττωση του ενδιαφέροντος ή της ευχαρίστησης σε όλες, ή
σχεδόν όλες, τις δραστηριότητες στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας,
σχεδόν καθημερινά (όπως φαίνεται είτε από την υποκειμενική εκτίμηση
είτε με την παρατήρηση των άλλων).
3. Σημαντική απώλεια βάρους ενώ δεν κάνει δίαιτα ή αύξηση του βάρους
(πχ, μεταβολή πάνω από 5% του σωματικού βάρους σε ένα μήνα),
ή ελάττωση ή αύξηση της όρεξης σχεδόν καθημερινά. (Σημείωση:
Στα παιδιά, λάβετε υπόψη την αποτυχία στην αναμενόμενη αύξηση
του βάρους).
4. Αϋπνία ή υπερυπνία σχεδόν καθημερινά.
5. Ψυχοκινητική διέγερση ή επιβράδυνση σχεδόν καθημερινά (παρατηρή­
σιμη από τους άλλους, όχι απλώς υποκειμενικά αισθήματα ανησυχίας
ή επιβράδυνσης).
6. Κόπωση ή απώλεια της ενεργητικότητας σχεδόν καθημερινά.
7. Αισθήματα αναξιότητας ή υπέρμετρης ή απρόσφορης ενοχής (τα οποία
είναι δυνατόν να είναι παραληρητικά) σχεδόν καθημερινά (όχι απλώς
αυτομομφή ή ενοχή επειδή είναι ασθενής).
8. Ελαττωμένη ικανότητα να σκεφτεί ή να συγκεντρωθεί, ή αναποφα­
σιστικότητα σχεδόν καθημερινά (είτε από την υποκειμενική εκτίμηση
είτε με την παρατήρηση των άλλων).
9. Επανερχόμενες σκέψεις θανάτου (όχι μόνο φόβος θανάτου), επα­
νερχόμενος αυτοκτονικός ιδεασμός χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο, ή
απόπειρα αυτοκτονίας, ή συγκεκριμένο σχέδιο για να αυτοκτονήσει.
Β. Τα συμπτώματα προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση
των κοινωνικών, επαγγελματικών ή άλλων σημαντικών περιοχών της
λειτουργικότητας.
Γ. Το επεισόδιο δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
ή μιας άλλης γενικής σωματικής κατάστασης.
Σημείωση: Τα Κριτήρια Α-Γ συνιστούν ένα Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο.
Σημείωση: Οι αντιδράσεις σε μια σημαντική απώλεια (π.χ., πένθος, οικο­
νομική καταστροφή, απώλειες από φυσική καταστροφή, μια βαριά ασθένεια
ή ανικανότητα) μπορεί να περιλαμβάνουν αισθήματα έντονης θλίψης, μηρυ-
74
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
κασμά για την απώλεια, αϋπνία, μειωμένη όρεξη και απώλεια βάρους που
σημειώνονται στο Κριτήριο Α, τα οποία μπορούν να μοιάζουν με καταθλιπτικό
επεισόδιο. Παρότι τα εν λόγω συμπτώματα μπορεί να είναι κατανοητά ή να
θεωρούνται πρόσφορα ως προς την απώλεια, η παρουσία ενός Μείζονος
Καταθλιπτικού Επεισοδίου εκτός από τη φυσιολογική αντίδραση σε μια
σημαντική απώλεια θα πρέπει επίσης να εξεταστεί προσεκτικά. Αυτή η από­
φαση απαιτεί αναπόφευκτα να ασκηθεί κλινική κρίση με βάση το ιστορικό
του ατόμου και τα πολιτισμικά πρότυπα για την έκφραση της θλίψης στο
πλαίσιο της απώλειας.1
Διπολική II Διαταραχή
Α. Τα Κριτήρια πληρούνται για τουλάχιστον ένα Υπομανιακό Επεισόδιο
(Κριτήρια Α-ΣΤ σύμφωνα με το «Υπομανιακό επεισόδιο» παρακάτω) και
τουλάχιστον ένα Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο (Κριτήρια Α-Γ σύμφωνα
με το «Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο» παραπάνω).
Β. Δεν υπήρξε ποτέ Μανιακό Επεισόδιο.
Γ. Η εμφάνιση του μανιακού(ών) και Μείζονος(νων) Καταθλιπτικού(ών)
Επεισοδίου(ων) δεν εξηγείται καλύτερα από τη Σχιζοσυναισθηματική
Διαταραχή, τη Σχιζοφρένεια, τη Σχιζοφρενικόμορφη Διαταραχή, την Παρα­
ληρητική Διαταραχή, ή άλλο Φάσμα Καθορισμένης ή Μη Προσδιορισμένης
Σχιζοφρένειας και άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές.
1
Για να διαχωριστεί η θλίψη από ένα μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο (ΜΚΕ), είναι χρήσιμο
να λάβουμε υπόψη μας ότι στη θλίψη το κυρίαρχο συναίσθημα είναι τα αισθήματα κενού
και απώλειας, ενώ σε ένα ΜΚΕ είναι η επίμονη καταθλιπτική διάθεση και η ανικανότητα
για προσδοκία χαράς ή ευχαρίστησης. Η δυσφορία στη θλίψη είναι πιθανόν να μειωθεί
σε ένταση καθώς περνούν 01 ημέρες και εμφανίζεται σε κύματα, τις λεγόμενες οδύνες
πόνου. Αυτά τα κύματα τείνουν να συνδέονται με σκέψεις ή αναμνήσεις του αποθανό­
ντος. Η καταθλιπτική διάθεση σε ένα ΜΚΕ είναι περισσότερο επίμονη και δεν συνδέεται
με συγκεκριμένες σκέψεις ή ολοκληρωτική ενασχόληση. Ο πόνος της θλίψης μπορεί
να συνοδεύεται από θετικά συναισθήματα και χιούμορ τα οποία δεν χαρακτηρίζουν τη
διάχυτη δυστυχία και το χαρακτηριστικό της δυστυχίας ενός ΜΚΕ. Το περιεχόμενο των
σκέψεων που συνδέονται με τη θλίψη γενικά προβάλλει την ολοκληρωτική ενασχόληση
με τις σκέψεις και τις αναμνήσεις του αποθανόντος, παρά με μηρυκασμούς αυτοκριτικής
ή απαισιοδοξίας που παρατηρούνται σε ένα ΜΚΕ. Στη θλίψη, η αυτοεκτίμηση γενικά δια­
τηρείται, ενώ σε ένα ΜΚΕ τα αισθήματα της αναξιότητας και αυτοαπέχθειας είναι συχνά.
Εάν εμφανίζεται αυτοϋποτιμητικός ιδεασμός στη θλίψη, περιλαμβάνει συνήθως αντιληπτά
ελαττώματα σε σχέση με τον αποθανόντα (π.χ. να μην τον επισκεπτόταν αρκετά συχνά,
να μην έλεγε στον αποθανόντα πόσο πολύ τον αγαπούσε). Εάν ένα άτομο που είναι σε
πένθος σκέφτεται το θάνατο και ό,τι οδηγεί στον θάνατο, 01 εν λόγω σκέψεις εστιάζονται
γενικότερα στον αποθανόντα και πιθανόν για να «συνδεθεί» με τον αποθανόντα, ενώ
σε ένα ΜΚΕ 01 εν λόγω σκέψεις επικεντρώνονται στο να δώσει τέλος στη δική του ζωή
επειδή αισθάνεται ανάξιος, επειδή δεν του αξίζει να ζει, ή αδυνατεί να αντιμετωπίσει τον
πόνο της κατάθλιψης.
Διπολική II Διαταραχή
75
Δ. Τα συμπτώματα της κατάθλιψης ή της αβεβαιότητας που προκαλούνται
από συχνή εναλλαγή περιόδων κατάθλιψης και υπομανίας προκαλούν
κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής
ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Διαδικασίες Κωδικοποίησης και Καταγραφής
Η Διπολική 11 Διαταραχή έχει ένα διαγνωστικό κωδικό: 296.89 (F31.81). Η
κατάστασή της αναφορικά με την τρέχουσα βαρύτητα, την παρουσία των
ψυχωτικών στοιχείων, την πορεία και άλλους προσδιοριστές δεν μπορεί
να κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει να υποδεικνύεται γραπτώς (π.χ., 296.89
[F31.81] Διπολική 11 Διαταραχή, Τρέχον Καταθλιπτικό Επεισόδιο, μέτριας
βαρύτητας, με μικτά χαρακτηριστικά. 296.89 [F31.81] Διπολική 11 Διαταραχή,
τελευταίο Καταθλιπτικό Επεισόδιο, σε μερική ύφεση).
Προσδιορίστε τρέχον ή τελευταίο επεισόδιο:
Υπομανιακό
Καταθλιπτικό
Προσδιορίστε αν:
Με αγχώδη δυσφορία (σελ. 83-84)
Με μικτά στοιχεία (σελ. 84-86)
Ταχυφασική (σελ. 86)
Με συμβατά με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία (σελ. 88-89)
Με ασύμβατα με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία (σελ. 88-89)
Με κατατονία (σελ. 89). Σημείωση κωδικοποίησης: Χρήση πρόσθετου
κωδικού 239.89 (F06.1 ).
Με έναρξη πριν ή μετά τον τοκετό (σελ. 89-90)
Με εποχική εμφάνιση (σελ. 90-92): Ισχύει μόνο για την εμφάνιση των
Μειζόνων Καταθλιπτικών Επεισοδίων.
Προσδιορίστε την πορεία αν τα κριτήρια για ένα Επεισόδιο Διάθεσης δεν
πληρούνται προς το παρόν:
Σε μερική ύφεση (σελ. 92)
Σε πλήρη ύφεση (σελ. 92)
Π ροσδιορίστε τη βαρύτητα αν τα κριτήρια για ένα Επεισόδιο Διάθεσης πλη­
ρούνται προς το παρόν:
Ήπιο (σελ. 92)
Μέτριο (σελ. 92)
Βαρύ (σελ. 92)
76
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
Κυκλοθυμική Διαταραχή
301.13 (F:34.0}
Α. Για 2 χρόνια (τουλάχιστον για ένα έτος για τα παιδιά και τους εφήβους)
παρουσία πολυάριθμων περιόδων με υπομανιακά συμπτώματα που
δεν πληρούν τα κριτήρια Υπομανιακού Επεισοδίου και πολυάριθμων
περιόδων με καταθλιπτικά συμπτώματα που δεν πληρούν τα κριτήρια
Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου.
Β. Κατά τη διάρκεια της παραπάνω χρονικής περιόδου των 2 χρόνων (ένας
χρόνος για παιδιά και εφήβους), οι υπομανιακές και οι καταθλιπτικές πε­
ρίοδοι υπήρχαν τουλάχιστον το μισό χρόνο και το άτομο δεν ήταν ποτέ
ελεύθερο συμπτωμάτων για περισσότερο από 2 μήνες τη φορά.
Γ. Δεν πληρούνται τα κριτήρια για τα Μείζονα Καταθλιπτικά, Μανιακά ή
Υπομανιακά Επεισόδια.
Δ. Τα συμπτώματα του Κριτηρίου Α δεν εξηγούνται καλύτερα με Σχιζοσυ­
ναισθηματική Διαταραχή, Σχιζοφρένεια, Σχιζοφρενικόμορφη Διαταραχή,
Παραληρητική Διαταραχή ή Άλλο Προσδιορισμένο ή Απροσδιόριστο
Φάσμα Σχιζοφρένειας και άλλη Ψυχωτική Διαταραχή.
Ε. Τα συμπτώματα δεν οφείλονται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας
ουσίας (π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα) ή άλλης σωματικής κατάστα­
σης (π.χ., υπερθυροειδισμός).
ΣΤ. Τα συμπτώματα προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της
κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας.
Προσδιορίστε αν:
Με αγχώδη δυσφορία (σελ. 83-84)
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα
Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή
Α. Εμφανής και επίμονη Διαταραχή της Διάθεσης κυριαρχεί στην κλινική
εικόνα και χαρακτηρίζεται από ανεβασμένη, διαχυτική ή ευερέθιστη διά­
θεση, με ή χωρίς καταθλιπτική διάθεση, ή εμφανώς μειωμένο ενδιαφέρον
ή ευχαρίστηση σε όλες, ή σχεδόν σε όλες, τις δραστηριότητες.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα είτε του ( 1) είτε του (2):
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Διπολική κ.λπ.
77
1. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α εμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια ή
αμέσως μετά από Τοξίκωση ή Στέρηση Ουσίας ή μετά την έκθεση σε
φάρμακο.
2. Η εμπλεκόμενη ουσία/φάρμακο είναι ικανή να παράγει τα συμπτώματα
στο Κριτήριο Α.
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με κάποια Διπολική ή Συνδεόμενη
Διαταραχή η οποία δεν προκαλείται από ουσίες/φάρμακα. Στις αποδείξεις
μιας ανεξάρτητης Διπολικής και Συνδεόμενης Διαταραχής θα πρέπει να
περιλαμβάνονται:
Τα συμπτώματα προηγούνται της έναρξης της χρήσης της ουσίας/
φαρμάκου, τα συμπτώματα επιμένουν για σημαντική χρονική περίοδο
(π.χ., περίπου 1 μήνα) μετά το τέλος της οξείας στέρησης ή βαριάς
τοξίκωσης ή υπάρχουν άλλα στοιχεία που υποδεικνύουν την ύπαρξη
μιας ανεξάρτητης Μη Προκαλούμενης από Ουσίες/ΦάρμακαΔιπολικής
και Συνδεόμενης Διαταραχής (π.χ., ιστορικό επαναλαμβανόμενων Μη
Προκαλούμενων από Ουσίες/Φάρμακα συνδεόμενων επεισοδίων).
Δ. Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας
του ντελίριου.
Ε. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοι­
νωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργι­
κότητας.
Σημείωση κωδικοποίησης: Οι κωδικοί ICD-9-CM και ICD-10-CM για τις
[Προκαλούμενες από Ειδικές Ουσίες/Φάρμακα] Διπολικές και Συνδεόμενες
Διαταραχές εμφανίζονται στον πίνακα παρακάτω. Ας σημειωθεί ότι ο κωδι­
κός ICD-10-CM εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει ή όχι Διαταραχή Χρήσης
Ουσίας η οποία υπάρχει για την ίδια κατηγορία της ουσίας. Εάν μια Ήπια
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας συνυπάρχει με την Προκαλούμενη από Ουσίες
Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή, ο χαρακτήρας 4ης θέσης είναι «1» και ο
κλινικός θα πρέπει να καταγράφει ΉπιαΔιαταραχή Χρήσης [Ουσίας] πριν την
Προκαλούμενη από ΟυσίεςΔιπολική και ΣυνδεόμενηΔιαταραχή (π.χ., «Ήπια
Διαταραχή Χρήσης Κοκdί\ιης με Προκαλούμενη από Κοκdί\ιη Διπολική και
ΣυνδεόμενηΔιαταραχή»). Εάν η Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Ουσιών
συνυπάρχει με την Προκαλούμενη από Ουσίες Διπολική και Συνδεόμενη
Διαταραχή τότε ο χαρακτήρας 4ης θέσης είναι «2» και ο κλινικός θα πρέπει
να καταγράψει «Μέτρια Διαταραχή Χρήσης [Ουσιών]» ή «Βαριά Διαταραχή
Χρήσης [Ουσιών]», ανάλογα με τη βαρύτητα της συvυπάρχουσαςΔιαταραχής
Χρήσης Ουσιών. Αν δεν συνυπάρχει καμία Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ.,
μετά από Βαριά Χρήση της Ουσίας μία φορά), τότε ο χαρακτήρας 4ης θέσης
είναι «9» και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει μόνο την Προκαλούμενη
από Ουσίες Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή.
78
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
ICO-10-CM
Με ήπια
διαταραχή
ICD-9-CM χρήσης
Με μέτρια
ή βαριά
διαταραχή
χρήσης
Χωρίς
διαταραχή
χρήσης
Αλκοόλ
291.89
F10.14
F10.24
F10.94
Φαινκυκλιδίνη
292.84
F16.14
F16.24
F16.94
Άλλα παραισθησιογόνα
292.84
F16.14
F16.24
F16.94
Ηρεμιστικά, υπνωτικά ή
αγχολυτικά
292.84
F13.14
F13.24
F13.94
Αμφεταμίνη (ή άλλο
διεγερτικό)
292.84
F15.14
F15.24
F15.94
Κοκdί\ιη
292.84
F14.14
F14.24
F14.94
Άλλη (ή άγνωστη) ουσία 292.84
F19.14
F19.24
F19.94
Προσδιορίστε αν (βλ. Πίνακα 1 στο Κεφάλαιο «Συνδεόμενες με Ουσίες Δια­
ταραχές και Εθιστικές Διαταραχές» για διαγνώσεις που συνδέονται με την
κατηγορία της ουσίας):
Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης: Αν πληρούνται τα κριτήρια
της τοξίκωσης από την ουσία και τα συμπτώματα αναπτύσσονται κατά
τη Διάρκεια του Συνδρόμου Τοξίκωσης.
Με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης: Αν πληρούνται τα κριτήρια της
στέρησης της ουσίας και τα συμπτώματα αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια
ή λίγο μετά από το Σύνδρομο Στέρησης.
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Διπολική κ.λπ.
79
Διαδικασία
ΙCD-9-CM. Το όνομα της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Διπολικής
και Συνδεόμενης Διαταραχής αρχίζει με την ειδική ουσία (π.χ., κοκdΓνη, δε­
ξαμεθαζόνη) που υποτίθεται ότι προκαλεί τα συμπτώματα διπολικής διάθε­
σης. Ο διαγνωστικός κωδικός επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνει
το σύνολο κριτηρίων, τα οποία βασίζονται στην κατηγορία του φαρμάκου.
Για τις ουσίες που δεν ταιριάζουν σε καμία από αυτές τις κατηγορίες (π.χ.,
δεξαμεθαζόνη), θα πρέπει να χρησιμοποιείται ο κωδικός για «Άλλη Ουσία»
και σε περιπτώσεις στις οποίες μια ουσία θεωρείται ότι είναι αιτιολογικός
παράγοντας αλλά η κατηγορία της συγκεκριμένης ουσίας είναι άγνωστη, θα
πρέπει να χρησιμοποιείται η κατηγορία «Άγνωστη Ουσία».
Το όνομα της διαταραχής ακολουθείται από τα χαρακτηριστικά της έναρξης
(π.χ., έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, έναρξη στη διάρκεια της στέρη­
σης). Σε αντίθεση με τις διαδικασίες καταγραφής για το ΙCD-10-CM, οι οποίες
συνδυάζουν την Προκαλούμενη από Ουσίες Διαταραχή και τη Διαταραχή
Χρήσης Ουσίας σε έναν ενιαίο κωδικό, δίνεται ένας ξεχωριστός διαγνωστι­
κός κωδικός ICD-9-CM για τη Διαταραχή Χρήσης Ουσιών. Για παράδειγμα,
στην περίπτωση των ευερέθιστων συμπτωμάτων που παρατηρούνται στη
διάρκεια της τοξίκωσης σε ένα άτομο με Βαριά Διαταραχή Χρήσης Κοκdίνης,
η διάγνωση είναι 292.84 Προκαλούμενη από Κοκdί'νη Διπολική και Συνδε­
όμενη Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης. Δίνεται επίσης
μια πρόσθετη διάγνωση 304.20 για τη Βαριά Διαταραχή Χρήσης Κοκα·ίvης.
Όταν περισσότερες από μια ουσίες θεωρείται ότι παίζουν σημαντικό ρόλο
στην εκδήλωση των συμπτωμάτων διπολικής διάθεσης, κάθε μια θα πρέπει
να αναφέρεται ξεχωριστά (π.χ., 292.84 Προκαλούμενη από Μεθυλφαινιδάτη
Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
292.84 Προκαλούμενη από Δεξαμεθαζόνη Διπολική και Συνδεόμενη Διατα­
ραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης).
ICD-10-CM. Το όνομα της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Διπολικής
και Συνδεόμενης Διαταραχής αρχίζει με την ειδική ουσία (π.χ., κοκdί'νη, δεξα­
μεθαζόνη) που υποτίθεται ότι προκαλεί τα συμπτώματα διπολικής διάθεσης.
Ο διαγνωστικός κωδικός επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνει το
σύνολο κριτηρίων, το οποίο βασίζεται στην κατηγορία του φαρμάκου και την
παρουσία ή απουσία συνυπάρχουσας Διαταραχής Χρήσης Ουσιών. Για τις
ουσίες που δεν ταιριάζουν σε καμιά από αυτές τις κατηγορίες (π.χ., δεξαμε­
θαζόνη), θα πρέπει να χρησιμοποιείται ο κωδικός για «Άλλη Ουσία» και σε
περιπτώσεις όπου η ουσία θεωρείται ότι είναι αιτιολογικός παράγοντας αλλά
η κατηγορία ειδικής ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η
κατηγορία «Άγνωστη Ουσία».
Κατά την καταγραφή του ονόματος της διαταραχής, η συνυπάρχουσα
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (εάν υπάρχει) αναφέρεται πρώτη, ακολουθού-
80
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
μενη από τη λέξη «με», ακολουθούμενη από το όνομα της Προκαλούμενης
από Ουσίες Διπολικής και Συνδεόμενης Διαταραχής, ακολουθούμενη από
τα χαρακτηριστικά της έναρξης (π,χ., έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
έναρξη στη διάρκεια της στέρησης). Για παράδειγμα, στην περίπτωση των
ευερέθιστων συμπτωμάτων που εμφανίζονται στη διάρκεια της τοξίκωσης σε
ένα άτομο με Βαριά Διαταραχή Χρήσης ΚοκαΤνης, η διάγνωση είναι F14.24
Βαριά Διαταραχή Χρήσης Κοκdίiιης με Προκαλούμενη από Κοκdίiιη Διπολική
και Συνδεόμενη Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης. Δεν δίνεται
ξεχωριστή διάγνωση της συνυπάρχουσας Βαριάς Διαταραχής Χρήσης Κοκα­
Τνης. Εάν η Προκαλούμενη από Ουσίες Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή
εμφανίζεται χωρίς συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., μετά
από Βαριά Χρήση της Ουσίας μια φορά), δεν έχει σημειωθεί καμία συνοδός
Διαταραχή Χρήσης Ουσιών (π.χ., F15.94 Προκαλούμενη από Αμφεταμίνη
Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης).
Όταν περισσότερες από μια ουσίες θεωρείται ότι παίζουν σημαντικό ρόλο
στην ανάπτυξη των συμπτωμάτων διπολικής διάθεσης, κάθε μια θα πρέπει
να αναφέρεται ξεχωριστά (π.χ., F15.24 Βαριά Διαταραχή Χρήσης Μεθυλ­
φενιδάτης με Προκαλούμενη από Μεθυλφενιδάτη Διπολική και Συνδεόμενη
Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, F19.94 Προκαλούμενη
από Δεξαμεθαζόνη Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή, με έναρξη στη
διάρκεια της τοξίκωσης).
Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή Οφειλόμενη
σε Άλλη Σωματική Κατάσταση
Α. Μια εμφανής και επίμονη περίοδος μη φυσιολογικά ανεβασμένης, δια­
χυτικής ή ευερέθιστης διάθεσης και μη φυσιολογικά αυξημένης δραστη­
ριότητας ή ενέργειας που κυριαρχεί στην κλινική εικόνα.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα ότι η διαταραχή αποτελεί την άμεση παθοφυσιολογική συνέπεια
άλλης σωματικής κατάστασης.
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή.
Δ. Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας
του ντελίριου.
Ε. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοι­
νωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας, ή απαιτεί νοσηλεία ώστε να αποφευχθεί η βλάβη στον ίδιο ή
στους άλλους, ή υπάρχουν Ψυχωτικά Στοιχεία.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM για τη Διπολική και Συν­
δεόμενη Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική Κατάσταση είναι 293.83,
Άλλη Προσδιορισμένη Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή
81
0 οποίος έχει καθοριστεί ανεξάρτητα από τον προσδιοριστή. Ο κωδικός ICD10-CM εξαρτάται από τον προσδιοριστή (βλ. παρακάτω).
Προσδιορίστε
αν:
(F06.33) Με μανιακά στοιχεία: Τα κριτήρια δεν πληρούνται για ένα
μανιακό ή υπομανιακό επεισόδιο.
(F06.33) Με μανιακόμορφο ή υπομανιακόμορφο επεισόδιο: Τα κριτή­
ρια πληρούνται εκτός του Κριτηρίου Δ για ένα μανιακό επεισόδιο ή εκτός
του Κριτηρίου ΣΤ για ένα υπομανιακό επεισόδιο.
(F06.34) Με μικτά στοιχεία: Αν υπάρχουν συμπτώματα κατάθλιψης αλλά
δεν επικρατούν στην κλινική εικόνα.
Σημείωση κωδικοποίησης: Συμπεριλάβετε το όνομα της σωματικής κατά­
στασης στο όνομα της Ψυχικής Διαταραχής (π.χ., 293.83 [F06.33) Διπολική
Διαταραχή Οφειλόμενη σε Υπερθυρεοειδισμό, με μανιακά στοιχεία). Η άλλη
σωματική κατάσταση θα πρέπει επίσης να χρησιμοποιηθεί και να αναφερθεί
ξεχωριστά αμέσως πριν από τη Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή οφει­
λόμενη σε σωματική κατάσταση (π.χ., 242.90 [ΕΟ5.90] Υπερθυρεοειδισμός,
293.83 [F06.33] Διπολική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Υπερθυρεοειδισμό, με
μανιακά στοιχεία).
Άλλη Προσδιορισμένη Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή
296.89 (F:J·J .89)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτη­
ριστικά συμπτωμάτων μιας Διπολικής και Συνδεόμενης Διαταραχής, που
προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελ­
ματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν
αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τη διαγνωστική κατη­
γορία των Διπολικών και Συνδεόμενων Διαταραχών. Η κατηγορία Άλλης
Προσδιορισμένης Διπολικής και Συνδεόμενης Διαταραχής χρησιμοποιείται
σε καταστάσεις που ο κλινικός επιλέγει να γνωστοποιήσει το συγκεκριμένο
λόγο που η εμφάνιση δεν πληροί τα κριτήρια για οποιαδήποτε Ειδική Δι­
πολική και Συνδεόμενη Διαταραχή. Αυτό γίνεται με την καταγραφή «Άλλη
Προσδιορισμένη Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή» ακολουθούμενη από
το συγκεκριμένο λόγο (π.χ., «Κυκλοθυμία Βραχείας Διάρκειας»).
Παραδείγματα εμφάνισής που μπορούν να προσδιοριστούν χρησιμο­
ποιώντας την «Άλλη Προσδιορισμένη» ονομασία περιλαμβάνουν τα ακό­
λουθα:
82
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
1. Υπομανιακά Επεισόδια Βραχείας Διάρκειας (2-3 ημέρες) και Μείζονα
Καταθλιπτικά Επεισόδια: Το ιστορικό καθόλη τη διάρκεια ζωής ενός ή
περισσότερων Καταθλιπτικών Επεισοδίων σε άτομα που η εμφάνιση
δεν πληρούσε ποτέ τα κριτήρια για Μανιακό ή Υπομανιακό Επεισόδιο
αλλά είχαν βιώσει δύο ή περισσότερα επεισόδια Υπομανίας Βραχείας
Διάρκειας που πληρούν τα πλήρη συμπτωματικά κριτήρια για Υπομα­
νιακό Επεισόδιο το οποίο διαρκεί μόνο 2-3 ημέρες. Τα επεισόδια των
υπομανιακών συμπτωμάτων δεν συμπίπτουν χρονικά με τα Μείζονα
Καταθλιπτικά Επεισόδια, έτσι ώστε η διαταραχή δεν πληροί τα κριτήρια
για Μείζονα Καταθλιπτικά επεισόδια, με μικτά στοιχεία.
2. Υπομανιακά Επεισόδια με ανεπαρκή συμπτώματα και Μείζονα
Καταθλιπτικά Επεισόδια: Το ιστορικό καθόλη τη διάρκεια ζωής ενός
ή περισσότερων Μειζόνων Καταθλιπτικών Επεισοδίων σε άτομα που
η εμφάνιση δεν πληρούσε ποτέ τα κριτήρια για Μανιακό ή Υπομανιακό
Επεισόδιο αλλά είχαν βιώσει ένα ή περισσότερα επεισόδια υπομανίας τα
οποία δεν πληρούν τα πλήρη συμπτωματικά κριτήρια (π.χ., τουλάχιστον
4 συνεχόμενες ημέρες ανεβασμένης διάθεσης και ένα ή δύο από τα άλλα
συμπτώματα ενός Υπομανιακού Επεισοδίου ή ευερέθιστης διάθεσης,
και δύο ή τρία από τα άλλα συμπτώματα ενός υπομανιακού επεισο­
δίου). Τα επεισόδια των υπομανιακών συμπτωμάτων δεν συμπίπτουν
χρονικά με τα Μείζονα Καταθλιπτικά Επεισόδια, έτσι ώστε η διαταραχή
δεν πληροί τα κριτήρια για το Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο, με μικτά
στοιχεία.
3. Υπομανιακό Επεισόδιο χωρίς προηγούμενο Μείζον Καταθλιπτικό
Επεισόδιο: Ένα ή περισσότερα Υπομανιακά Επεισόδια σε άτομο του
οποίου η κλινική εμφάνιση δεν πληρούσε ποτέ τα κριτήρια για Μείζον
Καταθλιπτικό Επεισόδιο ή Μανιακό Επεισόδιο. Εάν αυτό συμβεί σε άτο­
μο με καθιερωμένη διάγνωση Επιμένουσας Καταθλιπτικής Διαταραχής
(δυσθυμία), και οι δύο διαγνώσεις μπορούν ταυτόχρονα να ισχύσουν
κατά τις περιόδους όταν πληρούνται τα κριτήρια για Υπομανιακό Επει­
σόδιο.
4. Κυκλοθυμία Βραχείας Διάρκειας (λιγότερο από 24 μήνες): Μικτά
επεισόδια υπομανιακών συμπτωμάτων που δεν πληρούν τα κριτήρια για
Μανιακό επεισόδιο και Μικτά Επεισόδια Καταθλιπτικών Συμπτωμάτων
που δεν πληρούν τα κριτήρια για Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο το οποίο
επέμεινε για χρονικό διάστημα λιγότερο από 24 μήνες (λιγότερο από 12
μήνες για παιδιά και εφήβους) σε ένα άτομο του οποίου η εμφάνιση δεν
πληρούσε τα κριτήρια για Μείζον Καταθλιπτικό, Μανιακό ή Υπομανιακό
Επεισόδιο και δεν πληροί τα κριτήρια για οποιαδήποτε Ψυχωτική Διατα­
ραχή. Κατά την πορεία της διαταραχής, τα υπομανιακά ή καταθλιπτικά
συμπτώματα είναι παρόντα για περισσότερες ημέρες από ότι δεν είναι,
Απροσδιόριστη Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή
83
το άτομο δεν ήταν χωρίς συμπτώματα για περισσότερο από 2 μήνες
κάθε φορά, και τα συμπτώματα προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση
ή έκπτωση.
Απροσδιόριστη Διπολική και Συνδεόμενη Διαταραχή
296.80
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες το χαρακτηριστι­
κό σύμπτωμα μιας Διπολικής και Συνδεόμενης Διαταραχής, που προκαλούν
κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή
άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν
πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τη διαγνωστική κατηγορία των
Διπολικών και Συνδεόμενων Διαταραχών. Η κατηγορία Απροσδιόριστης
Διπολικής και Συνδεόμενης Διαταραχής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις
στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην προσδιορίσει το λόγο που δεν πλη­
ρούνται τα κριτήρια για μια Ειδική διπολική και συνδεόμενη διαταραχή, και
περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις στις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πλη­
ροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση (π.χ., σε Τμήμα Επειγόντων
Περιστατικών).
Προσδιοριστές για Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
Προσδιορίστε αν:
Με αγχώδη δυσφορία: Η παρουσία τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα
συμπτώματα κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας του τρέχοντος ή του
πιο πρόσφατου Επεισοδίου Μανίας, Υπομανίας ή Κατάθλιψης:
1. Αίσθημα αγωνίας ή υπερένταση.
2. Αισθάνεται ασυνήθιστα ταραγμένος.
3. Δυσκολία συγκέντρωσης λόγω ανησυχίας.
4. Φόβος ότι μπορεί να συμβεί κάτι απαίσιο.
5. Αίσθηση ότι το άτομο μπορεί να χάσει τον έλεγχο του εαυτού του.
84
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Δύο συμπτώματα.
Μέτρια: Τρία συμπτώματα.
Μέτρια-βαριά: Τέσσερα ή πέντε συμπτώματα.
Βαριά: Τέσσερα ή πέντε συμπτώματα με κινητική διέγερση.
Σημείωση: Η Αγχώδης Δυσφορία έχει σημειωθεί ως προεξέχον
στοιχείο των Διπολικών αλλά και των Μειζόνων Καταθλιπτικών Δια­
ταραχών τόσο στην πρωτοβάθμια ιατρική περίθαλψη όσο και σε
κέντρα με ειδικότητα στην ψυχική υγεία. Τα υψηλά επίπεδα άγχους
έχουν συνδεθεί με υψηλότερο κίνδυνο αυτοκτονίας, μεγαλύτερη
διάρκεια της νόσου και μεγαλύτερη πιθανότητα μη ανταπόκρισης στη
θεραπεία. Ως αποτέλεσμα, είναι κλινικά χρήσιμο να προσδιοριστούν
με ακρίβεια τα επίπεδα βαρύτητας της Αγχώδους Δυσφορίας για το
σχεδιασμό της θεραπείας και την παρακολούθηση της ανταπόκρισης
σε αυτήν.
Με Μικτά Στοιχεία: Ο προσδιοριστής μικτών στοιχείων μπορεί να ισχύει
στο Τρέχον Μανιακό, Υπομανιακό, ή Καταθλιπτικό Επεισόδιο στη Διπολική
1 και II Διαταραχή:
Μανιακό ή Υπομανιακό Επεισόδιο, με Μικτά Στοιχεία:
Α. Πληρούνται τα κριτήρια για Μανιακό Επεισόδιο ή Υπομανιακό
Επεισόδιο, και τουλάχιστον τρία από τα ακόλουθα συμπτώματα
είναι παρόντα κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας του τρέχοντος
ή του πιο πρόσφατου Επεισοδίου Μανίας ή Υπομανίας:
1. Εμφανής δυσφορία ή καταθλιπτική διάθεση όπως φαίνεται
είτε από την υποκειμενική αναφορά (π.χ., αισθάνεται θλίψη
ή κενό) είτε με την παρατήρηση των άλλων (π.χ., φαίνεται
ευσυγκίνητος[-η]).
2. Έντονη ελάττωση του ενδιαφέροντος ή της ευχαρίστησης σε
όλες, ή σχεδόν όλες, τις δραστηριότητες (όπως φαίνεται είτε
από την υποκειμενική εκτίμηση είτε με την παρατήρηση των
άλλων).
3. Ψυχοκινητική διέγερση σχεδόν καθημερινά (παρατηρήσιμη
από τους άλλους, όχι μόνον υποκειμενικά αισθήματα ανησυ­
χίας ή επιβράδυνσης).
4. Κόπωση ή απώλεια της ενεργητικότητας.
5. Αισθήματα αναξιότητας ή υπέρμετρης ή απρόσφορης ενοχής
(όχι μόνον αυτομομφή ή ενοχή επειδή είναι ασθενής).
6. Επανερχόμενες σκέψεις θανάτου (όχι μόνο φόβος θανάτου),
επανερχόμενος αυτοκτονικός ιδεασμός χωρίς συγκεκριμένο
Προσδιοριστές για Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
85
σχέδιο, ή απόπειρα αυτοκτονίας ή συγκεκριμένο σχέδιο να
αυτοκτονήσει.
Β. Τα μικτά συμπτώματα είναι παρατηρήσιμα από τους άλλους και
αντιπροσωπεύουν μια αλλαγή από τη συνήθη συμπεριφορά του
ατόμου.
Γ. Για άτομα των οποίων τα συμπτώματα πληρούν τα κριτήρια του
επεισοδίου για τη μανία αλλά και την κατάθλιψη ταυτόχρονα, η
διάγνωση θα πρέπει να είναι Μανιακό Επεισόδιο, με μικτά στοι­
χεία, οφειλόμενο σε σαφή δυσλειτουργία και κλινική βαρύτητα της
πλήρους μανίας.
Δ. Τα μικτά συμπτώματα δεν οφείλονται στις άμεσες φυσιολογικές
δράσεις μιας ουσίας (π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακο άλλης
θεραπείας).
Καταθλιπτικό Επεισόδιο, με Μικτά Στοιχεία:
Α. Τα κριτήρια πληρούνται για Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο, και
τουλάχιστον τρία από τα ακόλουθα μανιακά/υπομανιακά συμπτώ­
ματα ήταν παρόντα κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας του
τρέχοντος ή του πιο πρόσφατου επεισοδίου κατάθλιψης:
1. Ανεβασμένη, διαχυτική διάθεση.
2. Διογκωμένη αυτοεκτίμηση ή αίσθημα μεγαλείου.
3. Μεγαλύτερη ομιλητικότητα από ό,τι συνήθως, ή πίεση να
συνεχίσει να μιλά.
4. Φυγή ιδεών ή υποκειμενική αίσθηση ότι 01 σκέψεις καλπάζουν.
5. Αύξηση της στοχοκατευθυνόμενης δραστηριότητας (κοινωνικά,
στην εργασία ή στο σχολείο, ή σεξουαλικά).
6. Αυξημένη ή υπέρμετρη εμπλοκή σε δραστηριότητες που έχουν
μεγάλη πιθανότητα για οδυνηρές συνέπειες (π.χ., διενεργεί
χωρίς περιορισμούς υπερβολικές αγορές, σεξουαλικές αδ1α­
κρ1σίες, ή ανόητες επιχειρησιακές επενδύσεις).
7. Μειωμένη ανάγκη για ύπνο (νιώθει ότι αναπαύτηκε παρότι
κοιμήθηκε λιγότερο από το συνηθισμένο. Πρέπει να αντιπα­
ραβάλλεται με την αϋπνία).
Β. Τα μικτά συμπτώματα είναι παρατηρήσιμα από τους άλλους και
αντιπροσωπεύουν μια αλλαγή από τη συνήθη συμπεριφορά του
ατόμου.
Γ. Για άτομα των οποίων τα συμπτώματα πληρούν τα κριτήρια του
επεισοδίου όχι μόνο για τη μανία αλλά και για την κατάθλιψη ταυ­
τόχρονα, η διάγνωση θα πρέπει να είναι μανιακό επεισόδιο, με
μικτά χαρακτηριστικά.
86
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
Δ. Τα μικτά συμπτώματα δεν οφείλονται σε φυσιολογικές δράσεις μιας
ουσίας (π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα ή άλλη θεραπεία).
Σημείωση: Τα μικτά στοιχεία που συνδέονται με Μείζον Καταθλιπτικό
Επεισόδιο βρέθηκε ότι αποτελούν σημαντικό παράγοντα κινδύνου για
την ανάπτυξηΔιπολικής I ή II Διαταραχής. Ως αποτέλεσμα, είναι κλινικά
χρήσιμο να σημειωθεί η παρουσία ενός προσδιοριστή για σχεδιασμό
της θεραπείας και παρακολούθηση της ανταπόκρισης σε αυτήν.
Ταχuφασική (μπορεί να εφαρμοσθεί σε Διπολική I Διαταραχή ή Διπολική
11 Διαταραχή): Παρουσία τουλάχιστον τεσσάρων επεισοδίων διάθεσης
τους προηγούμενους 12 μήνες που πληρούν τα κριτήρια για μανιακό,
υπομανιακό ή μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο.
Σημείωση: Τα επεισόδια είναι οριοθετημένα είτε από μερική ή πλήρη
ύφεση τουλάχιστον 2 μηνών ή από μετάβαση σε επεισόδιο αντίθετης
πολικότητας (π.χ., από Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο σε Μανιακό
Επεισόδιο).
Σημείωση: Το απαραίτητο χαρακτηριστικό μιας Ταχυφασικής Διπολι­
κής Διαταραχής είναι η εμφάνιση τουλάχιστον τεσσάρων επεισοδίων
διάθεσης κατά τους προηγούμενους 12 μήνες. Αυτά τα επεισόδια
μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε συνδυασμό και ρυθμό. Τα
επεισόδια θα πρέπει να πληρούν όχι μόνο τη διάρκεια αλλά και τα
κριτήρια αριθμού συμπτωμάτων για Μείζον Καταθλιπτικό, Μανιακό ή
Υπομανιακό Επεισόδιο και θα πρέπει να οριοθετηθούν είτε από μια
περίοδο πλήρους ύφεσης ή από μετάβαση σε επεισόδιο αντίθετης
πολικότητας. Τα μανιακά και τα υπομανιακά επεισόδια προσμετρώνται
ότι ανήκουν στον ίδιο πόλο. Εκτός από το γεγονός ότι εμφανίζονται
περισσότερο συχνά, τα επεισόδια που εμφανίζονται σε ταχυφασικό
πρότυπο δεν διαφέρουν από αυτά που εμφανίζονται σε μη ταχυφα­
σικό πρότυπο. Τα επεισόδια της διάθεσης που υπολογίζονται για τον
καθορισμό ενός ταχυφασικού προτύπου αποκλείουν τα επεισόδια
εκείνα τα οποία προκαλούνται απευθείας από μια ουσία (π.χ., κοκdίΊιη,
κορτικοστεροειδή) ή άλλη σωματική κατάσταση.
Με Μελαγχολικά Στοιχεία:
Α. Ένα από τα ακόλουθα εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της βαρύτερης
περιόδου του τρέχοντος επεισοδίου:
1. Απώλεια της ευχαρίστησης σε όλες, ή σχεδόν όλες, τις δραστηριό­
τητες.
2. Απώλεια της αντιδραστικότητας σε συνήθως ευχάριστα ερεθίσματα
(δεν αισθάνεται πολύ καλύτερα, ούτε προσωρινά, όταν συμβαίνει
κάτι καλό).
Προσδιοριστές για Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
87
Β. Τρία (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
1 . Διακριτή ποιότητα καταθλιπτικής διάθεσης που χαρακτηρίζεται από
βαθιά απόγνωση, απελπισία ή/και δυσθυμία ή την αποκαλούμενη
κενή διάθεση.
2. Η κατάθλιψη είναι κατά κανόνα χειρότερη το πρωί.
3. Πρώιμη πρωινή αφύπνιση (π.χ., τουλάχιστον 2 ώρες πριν από τη
συνήθη ώρα αφύπνισης).
4. Έντονη ψυχοκινητική διέγερση ή επιβράδυνση.
5. Σημαντική ανορεξία ή απώλεια βάρους.
6. Υπέρμετρη ή απρόσφορη ενοχή.
Σημείωση: Ο προσδιοριστής «Με Μελαγχολικά Στοιχεία» ισχύει αν
αυτά τα στοιχεία είναι παρόντα στο πιο βαρύ στάδιο του επεισοδίου.
Υπάρχει μια σχεδόν πλήρης απουσία της ικανότητας για ευχαρίστηση,
όχι απλά μια μείωση. Μια κατευθυντήρια οδηγία για αξιολόγηση της
απώλειας της αντιδραστικότητας της διάθεσης είναι ότι ακόμη και τα
πιο έντονα επιθυμητά γεγονότα δεν συνδυάζονται με έκδηλη τόνωση
της διάθεσης. Είτε η διάθεση δεν τονώνεται καθόλου, είτε τονώνεται
μόνο εν μέρει (π.χ., μέχρι και 20-40% του φυσιολογικού για μερικά
λεπτά της ώρας). Η «διακριτή ποιότητα» της διάθεσης που είναι
χαρακτηριστική του προσδιοριστή των «Μελαγχολικών Στοιχείων»
βιώνεται ως ποιοτικά διαφορετική από αυτή που παρατηρείται κατά
τη διάρκεια ενός μη Μελαγχολικού Καταθλιπτικού Επεισοδίου. Μια κα­
ταθλιπτική διάθεση που περιγράφεται ως απλώς περισσότερο βαριά,
μεγαλύτερης διάρκειας, ή είναι παρούσα χωρίς λόγο δεν θεωρείται
διακριτή στην ποιότητα. Οι ψυχοκινητικές μεταβολές είναι σχεδόν
πάντα παρούσες και παρατηρήσιμες από τους άλλους.
Τα Μελαγχολικά Στοιχεία εμφανίζουν μόνο μια μέτρια τάση να
επαναληφθούν κατά τα επεισόδια στα ίδια άτομα. Είναι πιο συχνά
στους εσωτερικούς ασθενείς σε σχέση με τους εξωτερικούς ασθε­
νείς και είναι λιγότερο πιθανό να εμφανιστούν σε πιο ήπια από ότι σε
πιο βαριά Μείζονα Καταθλιπτικά Επεισόδια ενώ είναι περισσότερο
πιθανόν να εμφανιστούν σε επεισόδια με Ψυχωτικά Στοιχεία.
Με Άτυπα Στοιχεία: Ο προσδιοριστής μπορεί να ισχύει όταν αυτά τα
στοιχεία προεξάρχουν τις περισσότερες ημέρες του τρέχοντος ή του
τελευταίου Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου.
Α. Αντιδραστικότητα της διάθεσης (π.χ., η διάθεση βελτιώνεται ως απάντηση
σε πραγματικά ή πιθανά θετικά γεγονότα).
Β. Δύο (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
88
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
1. Σημαντική αύξηση του βάρους ή αυξημένη όρεξη.
2. Υπερυπνία.
3. Μολυβδώδης παράλυση (π.χ., αίσθημα βάρους, σαν μολύβι, στα
άνω ή κάτω άκρα).
4. Ένα πρότυπο υπερευαισθησίας στη διαπροσωπική απόρριψη
που υπάρχει από μακρού (μη περιοριζόμενο σε επεισόδια διατα­
ραχής της διάθεσης) το οποίο προκαλεί σημαντική κοινωνική ή
επαγγελματική έκπτωση.
.
Δεν
πληρούνται τα κριτήρια των «μελαγχολικών στοιχείων» ή των
Γ
«κατατονικών στοιχείων» κατά τη διάρκεια του ίδιου επεισοδίου.
Σημείωση: Η «άτυπη κατάθλιψη» έχει ιστορική σημασία (άτυπη σε
αντιδιαστολή με τις πιο κλασικές «ενδογενείς» κλινικές εμφανίσεις
κατάθλιψης με διέγερση, οι οποίες αποτελούσαν τον κανόνα όταν
η κατάθλιψη διαγιγνωσκόταν σπάνια σε εξωτερικούς ασθενείς και
σχεδόν ποτέ σε εφήβους ή ενήλικες νεότερης ηλικίας) και σήμερα δεν
υποδηλώνει μια σπάνια ή ασυνήθιστη κλινική εμφάνιση όπως μπορεί
να υπονοεί ο όρος.
Η αντιδραστικότητα της διάθεσης είναι η ικανότητα του ατόμου να
αισθάνεται ευφορία όταν παρουσιάζονται θετικά γεγονότα (π.χ., μια
επίσκεψη των παιδιών, κοπλιμέντα από άλλους). Η διάθεση μπορεί
να γίνει εύθυμη (όχι λυπημένη) ακόμη και για εκτεταμένες χρονικές
περιόδους εάν οι εξωτερικές συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές. Η αυξη­
μένη όρεξη μπορεί να εκδηλωθεί με εμφανή αύξηση της πρόσληψης
τροφής ή αύξηση του σωματικού βάρους. Η υπερυπνία μπορεί να
περιλαμβάνει είτε μια παρατεταμένη περίοδο νυκτερινού ή ημερήσιου
ύπνου ο οποίος φθάνει τουλάχιστον τις 10 ώρες την ημέρα (ή του­
λάχιστον 2 ώρες περισσότερο από όταν δεν είναι σε κατάθλιψη). Η
μολυβδώδης παράλυση ορίζεται ως αίσθημα βάρους, σαν μολύβι, ή
βαρίδια, συνήθως στα άνω ή τα κάτω άκρα. Αυτή η αίσθηση παρου­
σιάζεται γενικά για μία τουλάχιστον ώρα την ημέρα αλλά συχνά διαρκεί
πολλές ώρες κάθε φορά. Σε αντίθεση με τα άλλα άτυπα στοιχεία, η
παθολογική ευαισθησία στην αντιληπτή διαπροσωπική απόρριψη
είναι ένα χαρακτηριστικό που έχει πρώιμη έναρξη και παραμένει κατά
το μεγαλύτερο μέρος τη ενήλικης ζωής. Η ευαισθησία απόρριψης
παρουσιάζεται τόσο όταν ένα άτομο είναι σε κατάθλιψη όσο και όταν
δεν είναι σε κατάθλιψη, παρά το γεγονός ότι μπορεί να επιδεινώνεται
κατά τις καταθλιπτικές περιόδους.
Με Ψυχωτικά Στοιχεία: Παραληρητικές Ιδέες ή Ψευδαισθήσεις εμ­
φανίζονται οποιαδήποτε στιγμή στη διάρκεια του επεισοδίου. Εάν
εμφανίζοντ αι Ψυχωτικά Στοιχεία προσδιορίστε εάν είναι Συμβατά ή
Ασύμβατα με τη Διάθεση:
Προσδιοριστές για Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
89
Με Συμβατά με τη Διάθεση Ψυχωτικά Στοιχεία: Κατά τα μανιακά
επεισόδια, το περιεχόμενο όλων των Παραληρητικών Ιδεών και
Ψευδαισθήσεων είναι εντελώς σύμφωνο με τα τυπικά μανιακά θέ­
ματα του μεγαλείου της ακαταμάχητης δύναμης κ.λπ., αλλά μπορεί
επίσης να περιλαμβάνει θέματα καχυποψίας ή παράνοιας, ειδικά
όσον αφορά τις αμφιβολίες των άλλων σχετικά με τις ικανότητες
των ατόμων, τα επιτεύγματα και ούτω καθεξής.
Με Ασύμβατα με τη Διάθεση Ψυχωτικά Στοιχεία: Το περιεχό­
μενο των Παραληρητικών Ιδεών και των Ψευδαισθήσεων δεν
είναι σύμφωνο με τα θέματα πολικότητας των επεισοδίων, όπως
περιγράφονται παραπάνω, ή το περιεχόμενο είναι μείγμα των
ασύμβατων με τη διάθεση Ψυχωτικών Στοιχείων και των συμβατών
με τη διάθεση Ψυχωτικών Στοιχείων.
Με Κατατονία: Αυτός ο προσδιοριστής μπορεί να εφαρμοστεί σε
Επεισόδιο Μανίας ή Κατάθλιψης αν η κατατονία είναι παρούσα κατά
το μεγαλύτερο μέρος του επεισοδίου. Βλέπε κριτήρια για την κατατονία
στοιχεία τα οποία σχετίζονται με ψυχική διαταραχή στο Κεφάλαιο «Φάσμα
Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές».
Με Έναρξη πριν ή μετά τον Τοκετό: Αυτός ο προσδιοριστής μπορεί να
εφαρμοστεί στο τρέχον επεισόδιο ή, αν δεν πληρούνται επί του παρόντος
τα κριτήρια για ένα επεισόδιο διάθεσης, στο πιο πρόσφατο Επεισόδιο
Μανίας, Υπομανίας ή Μείζονος Κατάθλιψης στη Διπολική I ή 11 Διαταραχή
αν η έναρξη των συμπτωμάτων της διάθεσης εμφανιστεί κατά την εγκυ­
μοσύνη ή μέσα σε 4 εβδομάδες μετά τον τοκετό.
Σημείωση: Τα επεισόδια της διάθεσης μπορούν να έχουν τη δική
τους έναρξη είτε κατά την εγκυμοσύνη είτε μετά τον τοκετό. Παρότι οι
εκτιμήσεις διαφέρουν ανάλογα με την περίοδο της παρακολούθησης
μετά τον τοκετό, 3-6% των γυναικών θα βιώσουν την έναρξη ενός Μεί­
ζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου κατά την εγκυμοσύνη ή εβδομάδες ή
μήνες μετά τον τοκετό. 50% των Μειζόνων Καταθλιπτικών Επεισοδίων
«μετά τον τοκετό» ξεκινούν στην πραγματικότητα πριν τον τοκετό.
Έτσι, τα επεισόδια αυτά αναφέρονται συλλογικά ως επεισόδια πριν
ή μετά τον τοκετό. Οι γυναίκες με Μείζονα Καταθλιπτικά Επεισόδια
περιγεννητικής περιόδου συνήθως έχουν βαριές κρίσεις άγχους και
ακόμη και κρίσεις πανικού. Οι προοπτικές μελέτες έχουν καταδείξει
ότι τα συμπτώματα διάθεσης και άγχους κατά την εγκυμοσύνη, καθώς
επίσης και η «μεταγεννητική κατάθλιψη», αυξάνουν τον κίνδυνο για
Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο μετά τον τοκετό.
Η έναρξη των επεισοδίων της διάθεσης περιγεννητικής περιόδου
μπορεί να παρουσιάζεται είτε με Ψυχωτικά Στοιχεία είτε χωρίς Ψυχωτικά
Στοιχεία. Η βρεφοκτονία συνήθως σχετίζεται με Ψυχωτικά Επεισόδια
90
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
μετά τον τοκετό τα οποία χαρακτηρίζονται από Ψευδαισθήσεις εντολής
να σκοτώσουν το βρέφος ή Παραληρητικές Ιδέες ότι το βρέφος είναι
δαιμονισμένο, αλλά τα ψυχωτικά συμπτώματα μπορούν επίσης να
εμφανίζονται σε Βαριά Επεισόδια της Διάθεσης μετά τον τοκετό χωρίς
τις εν λόγω συγκεκριμένες Παραληρητικές Ιδέες ή Ψευδαισθήσεις.
Τα Επεισόδια της Διάθεσης μετά τον τοκετό (Μείζονα Καταθλι­
πτικά ή Μανιακά) με ψυχωτικά στοιχεία φαίνεται να παρουσιάζονται
από 1 στους 500 έως 1 στους 1.000 τοκετούς και μπορεί να είναι πιο
συχνά στις πρωτότοκες γυναίκες. Ο κίνδυνος για επεισόδια μετά τον
τοκετό με ψυχωτικά στοιχεία είναι ιδιαίτερα αυξημένος για γυναίκες
με προηγούμενα Επεισόδια της Διάθεσης μετά τον τοκετό αλλά είναι
επίσης ανεβασμένος γι' αυτές με προηγούμενο ιστορικό καταθλιπτικής
ή Διπολικής Διαταραχής (ιδιαίτερα της Διπολικής Ι Διαταραχής) και
αυτών με οικογενειακό ιστορικό στις διπολικές διαταραχές.
Άπαξ και μια γυναίκα είχε ένα επεισόδιο με Ψυχωτικά Στοιχεία
μετά τον τοκετό, ο κίνδυνος για επανεμφάνιση μετά από κάθε επόμενο
τοκετό κυμαίνεται μεταξύ 30-50%. Τα επεισόδια μετά τον τοκετό θα
πρέπει να διαφοροποιούνται από το ντελίριο που εμφανίζεται κατά την
περίοδο μετά τον τοκετό, το οποίο διακρίνεται από ένα κυμαινόμενο
επίπεδο συνείδησης ή προσοχής. Η περίοδος μετά τον τοκετό είναι
μοναδική αναφορικά με το βαθμό των νευροενδοκρινικών αλλαγών
και των ψυχοκοινωνικών προσαρμογών, τον πιθανό αντίκτυπο του
θηλασμού για το σχεδιασμό της θεραπείας, και τις μακροχρόνιες
επιπλοκές ενός ιστορικού διαταραχής της διάθεσης μετά τον τοκετό
σε μεταγενέστερο οικογενειακό προγραμματισμό.
Με Εποχική Εμφάνιση: Αυτός ο προσδιοριστής ισχύει για το πρότυπο
των επεισοδίων διαταραχής της διάθεσης καθόλη τη διάρκεια της ζωής
του ατόμου. Το κύριο χαρακτηριστικό είναι μια τακτική εποχική εμφάνιση
τουλάχιστον ενός τύπου επεισοδίου (π.χ., μανία, υπομανία ή κατάθλι­
ψη). Οι άλλοι τύποι των επεισοδίων μπορεί να μην ακολουθούν αυτό το
πρότυπο. Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να έχει εποχικές μανίες,
αλλά η κατάθλιψή του δεν εμφανίζεται τακτικά μια συγκεκριμένη περίοδο
του χρόνου.
Α. Υπήρξε τακτική χρονική σχέση μεταξύ της έναρξης ενός Μανιακού,
Υπομανιακού ή Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου και μιας συγκε­
κριμένης εποχής του χρόνου (π.χ., στο φθινόπωρο ή το χειμώνα) σε
Διπολική I ή 11 Διαταραχή.
Σημείωση: Μην συμπεριλαμβάνετε τις περιπτώσεις στις οποίες
υπάρχει εμφανής επίδραση των εποχικά σχετιζόμενων ψυχοκοινωνι­
κών στρεσογόνων παραγόντων (π.χ., να είναι τακτικά άνεργος κάθε
χειμώνα).
Προσδιοριστές για Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
91
8. Οι πλήρεις υφέσεις (ή μια αλλαγή από Μείζον Καταθλιπτικό Επει­
σόδιο σε μανία ή υπομανία ή το αντίθετο) εμφανίζονται επίσης μια
χαρακτηριστική εποχή του έτους (π,χ., η κατάθλιψη εξαφανίζεται την
άνοιξη).
Γ. Κατά τα τελευταία 2 χρόνια, τα Μανιακά, Υπομανιακά ή Μείζονα Κατα­
θλιπτικά Επεισόδια του ατόμου έχουν καταδείξει μια τακτική χρονική
σχέση, όπως καθορίζεται παραπάνω, και κανένα μη εποχικό επεισόδιο
αυτής της πολικότητας δεν έχει εμφανιστεί κατά τη χρονική περίοδο
2 ετών.
Δ. Η Εποχική Μανία, η Υπομανία ή η Κατάθλιψη (όπως περιγράφεται
παραπάνω) ουσιαστικά υπερτερούν από οποιαδήποτε μη Εποχική
Μανία, Υπομανία ή Κατάθλιψη η οποία παρουσιάζεται καθόλη τη
διάρκεια της ζωής του ατόμου.
Σημείωση: Αυτός ο προσδιοριστής μπορεί να εφαρμοστεί με το πρό­
τυπο των επαναλαμβανόμενων Μειζόνων Καταθλιπτικών Επεισοδίων
στη Διπολική I και II Διαταραχή ή στη Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή,
υποτροπιάζουσα. Το βασικό χαρακτηριστικό είναι η έναρξη και ύφεση
των Μειζόνων Καταθλιπτικών Επεισοδίων σε χαρακτηριστικές περιό­
δους του έτους. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα επεισόδια ξεκινούν
το φθινόπωρο ή το χειμώνα και μετριάζονται την άνοιξη. Λιγότερο συ­
χνά, μπορεί να υπάρχουν επαναλαμβανόμενα καταθλιπτικά επεισόδια
το καλοκαίρι. Αυτό το πρότυπο έναρξης και η ύφεση των επεισοδίων
θα πρέπει να έχει συμβεί για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 2 ετών,
χωρίς να συμβεί οποιοδήποτε μη εποχικό επεισόδιο αυτή την περίοδο.
Επιπλέον, τα εποχικά καταθλιπτικά επεισόδια θα πρέπει ουσιαστικά να
υπερτερούν από οποιαδήποτε Μη Εποχικά Καταθλιπτικά Επεισόδια
κατά τη διάρκεια ζωής του ατόμου.
Αυτός ο προσδιοριστής δεν ισχύει σε εκείνες τις καταστάσεις στις
οποίες το πρότυπο επεξηγείται καλύτερα από εποχικά συνδεδεμένους
ψυχολογικούς στρεσογόνους παράγοντες (π.χ., εποχική ανεργία ή
σχολικό πρόγραμμα). Τα Μείζονα Καταθλιπτικά Επεισόδια που συμ­
βαίνουν με εποχική εμφάνιση χαρακτηρίζονται συχνά από έλλειψη
ενέργειας, υπερυπνία, υπερφαγία, αύξηση σωματικού βάρους και
σφοδρή επιθυμία λήψης υδατανθράκων. Δεν είναι σαφές εάν μια επο­
χική εμφάνιση είναι περισσότερο πιθανή σε υποτροπιάζουσα Μείζονα
Καταθλιπτική Διαταραχή ή στις Διπολικές Διαταραχές. Ωστόσο, εντός
της ομάδας των Διπολικών Διαταραχών, η εποχική εμφάνιση φαίνεται
ότι είναι περισσότερο πιθανή στη Διπολική II Διαταραχή από ότι στη
Διπολική I Διαταραχή. Σε ορισμένα άτομα, η έναρξη των Μανιακών
ή των Υπομανιακών Επεισοδίων μπορεί επίσης να συνδέεται με
συγκεκριμένη εποχή.
92
Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
Ο επιπολασμός της εποχικής κλινικής εμφάνισης χειμερινού τύ­
που φαίνεται να ποικίλλει με το γεωγραφικό πλάτος, την ηλικία και το
φύλο. Ο επιπολασμός αυξάνεται σε υψηλότερο γεωγραφικό πλάτος.
Η ηλικία είναι επίσης ένας ισχυρός προγνωστικός παράγοντας της
εποχικότητας, με τα νεότερα άτομα να διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο
για καταθλιπτικά επεισόδια το χειμώνα.
Προσδιορίστε αν:
Σε μερική ύφεση: Υπάρχουν τα συμπτώματα του αμέσως προηγούμενου
μανιακού, υπομανιακού ή καταθλιπτικού επεισοδίου, αλλά δεν πληρούνται
τα κριτήρια, ή υπάρχει μια περίοδος διάρκειας μικρότερης των 2 μηνών
χωρίς κανένα σημαντικό σύμπτωμα μανιακού, υπομανιακού ή μείζονος
καταθλιπτικού επεισοδίου μετά το τέλος του εν λόγω επεισοδίου.
Σε πλήρη ύφεση: Κατά τη διάρκεια των 2 τελευταίων μηνών, δεν υπήρχαν
οποιαδήποτε σημαντικά σημεία ή συμπτώματα της διαταραχής.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα βασίζεται στον αριθμό των συμπτωμάτων των κριτηρίων, στη
βαρύτητα αυτών των συμπτωμάτων και το βαθμό της λειτουργικής ανικα­
νότητας.
Ήπιο: Λίγα, αν υπάρχουν, συμπτώματα επιπλέον αυτών που απαιτούνται
για να πληρούνται τα διαγνωστικά κριτήρια, η ένταση των συμπτωμάτων
είναι ενοχλητική αλλά διαχειρίσιμη, και τα συμπτώματα έχουν ως αποτέλε­
σμα μικρή έκπτωση στην κοινωνική ή επαγγελματική λειτουργικότητα.
Μέτριο: Ο αριθμός των συμπτωμάτων, η ένταση των συμπτωμάτων ή/
και η λειτουργική έκπτωση είναι μεταξύ αυτών που προσδιορίζονται για
το «ήπιο» και το «βαρύ».
Βαρύ: Ο αριθμός των συμπτωμάτων είναι σημαντικά μεγαλύτερος από
αυτά που απαιτούνται για να τεθεί η διάγνωση, η ένταση των συμπτωμά­
των είναι βασανιστική και μη διαχειρίσιμη, και τα συμπτώματα παρεμπο­
δίζουν σαφώς την κοινωνική και την επαγγελματική λειτουργικότητα.
πτ
[
_________κ_α_1_�_:_:_�_ρ_�_;_:_�--Διασπαστική Διαταραχή Απορρύθμισης της Διάθεσης
296.99
Α Σοβαρές επαναλαμβανόμενες εκρήξεις θυμού οι οποίες εκδηλώνονται
λεκτικά (π.χ. λεκτική οργή) και/ή με τη συμπεριφορά (π.χ. σωματική επι­
θετικότητα ενάντια στους ανθρώπους ή στα αντικείμενα) που είναι αρκετά
δυσανάλογες σε ένταση ή σε διάρκεια σε σχέση με την κατάσταση ή την
πρόκληση.
Β. Οι εκρήξεις θυμού είναι ασυμβίβαστες με το αναπτυξιακό επίπεδο.
Γ. Οι εκρήξεις θυμού συμβαίνουν, κατά μέσο όρο, τρεις ή περισσότερες
φορές κάθε εβδομάδα.
Δ. Η διάθεση μεταξύ των εκρήξεων θυμού είναι σταθερά ευερέθιστη ή απει­
λητική στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν κάθε μέρα, και είναι
παρατηρήσιμη από άλλους (π.χ. γονείς, δασκάλους, συνομηλίκους).
Ε. Τα Κριτήρια Α-Δ ήταν παρόντα για 12 ή περισσότερους μήνες. Όλο αυτό
το διάστημα το άτομο δεν είχε καμία περίοδο διάρκειας 3 ή περισσότερων
συνεχόμενων μηνών χωρίς όλα τα συμπτώματα των Κριτηρίων Α-Δ.
ΣΤ. Τα Κριτήρια Α-Δ είναι παρόντα σε τουλάχιστον δύο από τους τρεις τομείς
του περίγυρου (π.χ., στο σπίτι, στο σχολείο, με τους συνομηλίκους) και
είναι βαριά σε έναν τουλάχιστον από αυτούς.
Ζ. Η διάγνωση δεν θα πρέπει να γίνει για πρώτη φορά πριν την ηλικία των
6 ετών ή μετά την ηλικία των 18 ετών.
Η. Από το ιστορικό ή την παρατήρηση, η ηλικία έναρξης των Κριτηρίων Α-Ε
είναι πριν από τα 10 έτη.
0. Δεν υπήρξε ποτέ διακριτή περίοδος που να διαρκεί περισσότερο από 1
ημέρα κατά τη διάρκεια της οποίας πληρούνταν τα κριτήρια συμπτωμάτων
για ένα μανιακό ή υπομανιακό επεισόδιο, εκτός από τη διάρκεια.
Σημείωση: Αναπτυξιακά κατάλληλη ανεβασμένη διάθεση, όπως αυτή
συμβαίνει στο πλαίσιο ενός εξαιρετικά θετικού γεγονότος ή η πρόβλεψή
του δεν θα πρέπει να θεωρείται ως σύμπτωμα της μανίας ή της υπομα­
νίας.
1. Οι συμπεριφορές δεν εμφανίζονται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια επεισο­
δίου Μείζονος Καταθλιπτικής Διαταραχής και δεν εξηγούνται καλύτερα
από άλλη Ψυχική Διαταραχή (π.χ. Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος,
93
94
Καταθλιπτικές Διαταραχές
Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, Διαταραχή Άγχους Αποχωρισμού,
Επίμονη Καταθλιπτική Διαταραχή [δυσθυμία]).
Σημείωση: Αυτή η διάγνωση δεν μπορεί να συνυπάρξει με Εναντιωτική
Προκλητική Διαταραχή, Διαλείπουσα Εκρηκτική Διαταραχή ή Διπολική
Διαταραχή, παρά το γεγονός ότι μπορεί να συνυπάρχει με άλλες, συ­
μπεριλαμβανομένης της Μείζονος Καταθλιπτικής Διαταραχής, της Διατα­
ραχής Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας, της Διαταραχής της
Διαγωγής και των Διαταραχών Χρήσης Ουσίας. Όσον αφορά τα άτομα
των οποίων τα συμπτώματα πληρούν τόσο τα κριτήρια της Διασπαστικής
Διαταραχής Απορρύθμισης της Διάθεσης όσο και της Εvαντιωτικής Προ­
κλητικής Διαταραχής θα πρέπει να δοθεί μόνο η διάγνωση της Διασπαστι­
κής Διαταραχής Απορρύθμισης της Διάθεσης. Εάν ένα άτομο έχει βιώσει
Μανιακό ή Υπομανιακό Επεισόδιο δεν θα πρέπει να δίδεται η διάγνωση
της Διασπαστικής Διαταραχής Απορρύθμισης της Διάθεσης.
Κ. Τα συμπτώματα δεν οφείλονται στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας ή
άλλης ιατρικής ή νευρολογικής κατάστασης.
Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή
Α. Πέντε (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα συμπτώματα ήταν παρόντα κατά
τη διάρκεια της ίδιας περιόδου 2 εβδομάδων και αντιπροσωπεύουν μια
αλλαγή στην προηγούμενη λειτουργικότητα· τουλάχιστον το ένα από τα
συμπτώματα είναι είτε ( 1) καταθλιπτική διάθεση είτε (2) απώλεια ενδια­
φέροντος ή ευχαρίστησης.
Σημείωση: Μην συμπεριλαμβάνετε συμπτώματα που είναι σαφές ότι
οφείλονται σε άλλη σωματική διαταραχή.
1. Καταθλιπτική διάθεση στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν
καθημερινά, όπως φαίνεται είτε από την υποκειμενική αναφορά (π,χ.,
αισθάνεται θλίψη, κενό ή απελπισία) είτε με την παρατήρηση των
άλλων (π,χ., φαίνεται ευσυγκίνητος[-η]). (Σημείωση: Στα παιδιά και
στους εφήβους, μπορεί να είναι ευερέθιστη διάθεση).
2. Έντονη ελάττωση του ενδιαφέροντος ή της ευχαρίστησης σε όλες, ή
σχεδόν όλες, τις δραστηριότητες στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας,
σχεδόν καθημερινά (όπως φαίνεται είτε από την υποκειμενική εκτίμηση
είτε με την παρατήρηση των άλλων).
3. Σημαντική απώλεια βάρους ενώ δεν κάνει δίαιτα ή αύξηση του βάρους
(π,χ., μεταβολή πάνω από 5% του σωματικού βάρους σε ένα μήνα),
ή ελάττωση ή αύξηση της όρεξης σχεδόν καθημερινά. (Σημείωση:
Στα παιδιά, λάβετε υπόψη την αποτυχία στην αναμενόμενη αύξηση
του βάρους).
4. Αϋπνία ή υπερυπνία σχεδόν καθημερινά.
Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή
95
5. Ψυχοκινητική διέγερση ή επιβράδυνση σχεδόν καθημερινά (παρατηρή­
σιμη από τους άλλους, όχι απλώς υποκειμενικά αισθήματα ανησυχίας
ή επιβράδυνσης).
6. Κόπωση ή απώλεια της ενεργητικότητας σχεδόν καθημερινά.
7. Αισθήματα αναξιότητας ή υπέρμετρης ή απρόσφορης ενοχής (τα οποία
είναι δυνατόν να είναι παραληρητικά) σχεδόν καθημερινά (όχι απλώς
αυτομομφή ή ενοχή επειδή είναι ασθενής).
8. Ελαττωμένη ικανότητα να σκεφτεί ή να συγκεντρωθεί, ή αναποφα­
σιστικότητα σχεδόν καθημερινά (είτε από την υποκειμενική εκτίμηση
είτε με την παρατήρηση των άλλων).
9. Επανερχόμενες σκέψεις θανάτου (όχι μόνο φόβος θανάτου), επα­
νερχόμενος αυτοκτονικός ιδεασμός χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο, ή
απόπειρα αυτοκτονίας, ή συγκεκριμένο σχέδιο να αυτοκτονήσει.
Β. Τα συμπτώματα προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση
της κοινωνικής, επαγγελματικής ή άλλων σημαντικών περιοχών της
λειτουργικότητας.
Γ. Το επεισόδιο δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
ή άλλης σωματικής κατάστασης.
Σημείωση: Τα Κριτήρια Α-Γ είναι αντιπροσωπευτικά του Μείζονος Καταθλι­
πτικού Επεισοδίου.
Σημείωση: Οι αντιδράσεις σε μια σημαντική απώλεια (π.χ., πένθος, οικο­
νομική καταστροφή, απώλειες από φυσική καταστροφή, βαριά ασθένεια ή
ανικανότητα) μπορεί να περιλαμβάνουν τα αισθήματα της έντονης θλίψης,
μηρυκασμό για την απώλεια, αϋπνία, μειωμένη όρεξη και απώλεια βάρους
που σημειώνονται στο Κριτήριο Α, τα οποία μπορούν να μοιάζουν με καταθλι­
πτικό επεισόδιο. Παρότι τα εν λόγω συμπτώματα μπορεί να είναι κατανοητά ή
πρόσφορα ως προς την απώλεια, θα πρέπει επίσης να εξεταστεί προσεκτικά
η παρουσία Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου, εκτός από τη φυσιολογική
αντίδραση σε μια σημαντική απώλεια. Αυτή η απόφαση απαιτεί αναπόφευκτα
να ασκηθεί κλινική κρίση με βάση το ιστορικό του ατόμου και τα πολιτισμικά
πρότυπα για την έκφραση της θλίψης στο πλαίσιο της απώλειας.1
Δ. Η εμφάνιση ενός Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου δεν εξηγείται
καλύτερα με τη Σχιζοσυναισθηματική Διαταραχή, τη Σχιζοφρένεια, τη
Σχιζοφρενικόμορφη Διαταραχή, την Παραληρητική Διαταραχή ή Άλλο
Προσδιορισμένο και Απροσδιόριστο Φάσμα Σχιζοφρένειας και άλλες
Ψυχωτικές Διαταραχές.
Ε. Δεν υπήρξε ποτέ μανιακό ή υπομανιακό επεισόδιο.
Σημείωση: Αυτή η εξαίρεση δεν εφαρμόζεται εάν όλα τα Μανιακόμορφα
ή τα Υπομανιακόμορφα Επεισόδια προκαλούνται από ουσίες ή οφείλονται
στις φυσιολογικές επιδράσεις άλλης σωματικής κατάστασης.
96
Καταθλιπτικές Διαταραχές
Κωδικοποίηση και Διαδικασίες Καταγραφής
Ο διαγνωστικός κωδικός για τη Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή βασίζεται
στο εάν αυτό είναι ένα μεμονωμένο ή υποτροπιάζον επεισόδιο, την τρέχουσα
βαρύτητα, την παρουσία ψυχωτικών χαρακτηριστικών και την κατάσταση
ύφεσης. Η τρέχουσα βαρύτητα και τα Ψυχωτικά Στοιχεία ενδείκνυνται μό­
νον αν επί του παρόντος πληρούνται τα κριτήρια για Μείζον Καταθλιπτικό
Επεισόδιο. Οι προσδιοριστές ύφεσης ενδείκνυνται μόνον αν τα κριτήρια δεν
πληρούνται επί του παρόντος για Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο. Οι κωδικοί
έχουν ως εξής:
Μοναδικό
επεισόδιο
Υποτροπιάζον
επεισόδιο*
Ήπια (σελ. 114)
296.21 (F32.0)
296.31 (F33.0)
Προσδιοριστής
βαρύτητας/πορείας
Μέτρια (σελ. 114)
296.22 (F32.1)
296.32 (F33.1)
Βαριά (σελ. 114)
296.23 (F32.2)
296.33 (F33.2)
Με ψυχωτικά στοιχεία**
(σελ. 111)
296.24 (F32.3)
296.34 (F33.3)
Σε μερική ύφεση (σελ. 114)
296.25 (F32.4)
296.35 (F33.41)
1
Για να διαχωριστεί η θλίψη από ένα Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο (ΜΚΕ) είναι
χρήσιμο να λάβουμε υπόψη μας ότι στη θλίψη το κυρίαρχο συναίσθημα είναι τα αι­
σθήματα κενού και απώλειας, ενώ σε ένα ΜΚΕ είναι η επίμονη καταθλιπτική διάθεση
και η ανικανότητα για προσδοκία χαράς ή ευχαρίστησης. Η δυσφορία στη θλίψη είναι
πιθανόν να μειωθεί σε ένταση καθώς περνούν 01 ημέρες και εμφανίζεται σε κύματα,
τις λεγόμενες οδύνες πόνου. Αυτά τα κύματα τείνουν να συνδέονται με σκέψεις ή
αναμνήσεις του αποθανόντος. Η καταθλιπτική διάθεση σε ένα ΜΚΕ είναι περισσότερο
επίμονη και δεν συνδέεται με συγκεκριμένες σκέψεις ή ολοκληρωτική ενασχόληση. Ο
πόνος της θλίψης μπορεί να συνοδεύεται από θετικά συναισθήματα και χιούμορ τα
οποία δεν χαρακτηρίζουν τη διάχυτη δυστυχία και το χαρακτηριστικό της δυστυχίας ενός
ΜΚΕ. Το περιεχόμενο των σκέψεων που συνδέονται με τη θλίψη γενικά προβάλλει την
ολοκληρωτική ενασχόληση με τις σκέψεις και τις αναμνήσεις του αποθανόντος, παρά
με μηρυκασμούς αυτοκριτικής ή απαισιοδοξίας που παρατηρούνται σε ένα ΜΚΕ. Στη
θλίψη, η αυτοεκτίμηση γενικά διατηρείται, ενώ σε ένα ΜΚΕ τα αισθήματα της αναξιό­
τητας και αυτοαπέχθειας είναι συχνά. Εάν εμφανίζεται αυτοϋποτιμητικός ιδεασμός στη
θλίψη, περιλαμβάνει συνήθως αντιληπτά ελαττώματα σε σχέση με τον αποθανόντα
(π.χ. να μην τον επισκεπτόταν αρκετά συχνά, να μην έλεγε στον αποθανόντα πόσο
πολύ τον αγαπούσε). Εάν ένα άτομο που είναι σε πένθος σκέφτεται το θάνατο και ό,τι
οδηγεί στον θάνατο, οι εν λόγω σκέψεις εστιάζονται γενικότερα στον αποθανόντα και
πιθανόν για να «συνδεθεί» με τον αποθανόντα, ενώ σε ένα ΜΚΕ οι εν λόγω σκέψεις
επικεντρώνονται στο να δώσει τέλος στη δική του ζωή επειδή αισθάνεται ανάξιος, επειδή
δεν του αξίζει να ζει, ή αδυνατεί να αντιμετωπίσει τον πόνο της κατάθλιψης.
97
Ε πιμένουσα Καταθλιπτική Διαταραχή (Δυσθυμία)
Προσδιοριστής
βαρύτητας/πορείας
Σε πλήρη ύφεση (σελ. 114)
Απροσδιόριστος
Μοναδικό
επεισόδιο
296.26 (F32.5)
296.20 (F32.9)
Υποτροπιάζον
επεισόδιο*
296.36 (F33.42)
296.30 (F33.9)
*'Ενα επεισόδιο για να θεωρηθεί υποτροπιάζον θα πρέπει να υπάρχει μεσοδιάστημα
τουλάχιστον 2 συνεχόμενων μηνών μεταξύ των ξεχωριστών επεισοδίων στα οποία δεν
πληρούνται τα κριτήρια για Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο. Οι ορισμοί των προσδιο­
ριστών βρίσκονται στις σελίδες που αναφέρονται.
**Εάν υπάρχουν ψυχωτικά στοιχεία, κωδικοποιήστε τον προσδιοριστή «Με Ψυχωτικά
Στοιχεία» ανεξάρτητα από τη βαρύτητα του επεισοδίου.
Στην καταγραφή του ονόματος της διάγνωσης, θα πρέπει να αναφέρονται οι
όροι με την ακόλουθη σειρά: Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή, μεμονωμένο
ή υποτροπιάζον επεισόδιο, προσδιοριστές βαρύτητας/ψυχωτικοί προσδιορι­
στές/προσδιοριστές ύφεσης, ακολουθούμενοι από όσο πιο πολλούς προσδιο­
ριστές χωρίς κωδικούς που ισχύουν για το τρέχον επεισόδιο.
Προσδιορίστε:
Με αγχώδη δυσφορία (σελ. 107-108)
Με μικτά στοιχεία (σελ. 108-109)
Με μελαγχολικά στοιχεία (σελ. 109-110)
Με άτυπα στοιχεία (σελ. 110-111)
Με συμβατά με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία (σελ. 111)
Με ασύμβατα με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία (σελ. 111)
Με κατατονία (σελ. 111). Σημείωση κωδικοποίησης: Χρησιμοποιήστε
πρόσθετο κωδικό 293.89 (F06.1 ).
Με έναρξη πριν ή μετά τον τοκετό (σελ. 111-112)
Με εποχιακή εμφάνιση (μόνο υποτροπιάζον επεισόδιο) (σελ. 113-114)
Επιμένουσα Καταθλιπτική Διαταραχή (Δυσθυμία)
300.4
Αυτή η διαταραχή αντιπροσωπεύει μια ενοποίηση της οριζόμενης κατά
DSM-IV Χρόνιας Μείζονος Καταθλιπτικής Διαταραχής και της Δυσθυμικής
Διαταραχής.
Α. Καταθλιπτική διάθεση στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, τις περισσότερες
ημέρες, όπως φαίνεται έίτε από την υποκειμενική εκτίμηση, είτε με την
παρατήρηση των άλλων για τουλάχιστον 2 χρόνια.
Σημείωση: Στα παιδιά και στους εφήβους μπορεί να είναι ευερέθιστη
διάθεση και η διάρκεια πρέπει να είναι τουλάχιστον ένας χρόνος,
98
Καταθλιπτικές Διαταραχές
Β. Παρουσία, όταν υπάρχει καταθλιπτική διάθεση, δύο (ή περισσότερων)
από τα ακόλουθα:
1. Μειωμένη όρεξη ή υπερφαγία.
2. Αϋπνία ή υπερυπνία.
3. Χαμηλή ενεργητικότητα ή κόπωση.
4. Χαμηλή αυτοεκτίμηση.
5. Πτωχή συγκέντρωση ή δυσκολία λήψης αποφάσεων.
6. Αισθήματα απελπισίας.
Γ. Κατά τη διάρκεια της περιόδου των 2 χρόνων (1 χρόνος για παιδιά
και εφήβους) της διαταραχής, το άτομο δεν ήταν ποτέ ελεύθερο των
συμπτωμάτων των Κριτηρίων Α και Β για περισσότερους από 2 μήνες
τη φορά.
Δ. Τα Κριτήρια για τη Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή μπορεί να υπάρχουν
συνεχώς για 2 χρόνια.
Ε. Δεν υπήρξε ποτέ Μανιακό Επεισόδιο ή Υπομανιακό Επεισόδιο, ενώ δεν
πληρούνταν ποτέ τα κριτήρια της κυκλοθυμικής διαταραχής.
ΣΤ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα από μια Επιμένουσα Σχιζοσυναι­
σθηματική Διαταραχή, Σχιζοφρένεια, Παραληρητική Διαταραχή, ή άλλο
Προσδιορισμένο ή Απροσδιόριστο Φάσμα Σχιζοφρένειας και άλλη Ψυ­
χωτική Διαταραχή.
Η. Τα συμπτώματα δεν οφείλονται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας
ουσίας (π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα) ή άλλης σωματικής κατάστα­
σης (π.χ., υποθυρεοειδισμός).
0. Τα συμπτώματα προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της
κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας.
Σημείωση: Επειδή τα κριτήρια για το Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο περιλαμ­
βάνουν τέσσερα συμπτώματα τα οποία απουσιάζουν από τον κατάλογο των
συμπτωμάτων για την Επιμένουσα Καταθλιπτική Διαταραχή (δυσθυμία), ένας
πολύ περιορισμένος αριθμός ατόμων θα έχει καταθλιπτικά συμπτώματα τα
οποία επιμένουν για περισσότερο από 2 χρόνια αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια
για την Επιμένουσα Καταθλιπτική Διαταραχή. Εάν σε ένα σημείο πληρούνται
τα κριτήρια για τη Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή κατά το παρόν επεισόδιο
της νόσου, θα πρέπει να δοθεί μια διάγνωση Μείζονος Καταθλιπτικής Δια­
ταραχής. Διαφορετικά, δικαιολογείται μια διάγνωση άλλης Προσδιορισμένης
Καταθλιπτικής Διαταραχής ή Απροσδιόριστης Καταθλιπτικής Διαταραχής.
Εττιμένουσα Καταθλιπτική Διαταραχή (Δυσθυμία)
99
Προσδιορίστε αν:
Με αγχώδη δυσφορία (σελ. 107-108)
Με μικτά στοιχεία (σελ. 108-109)
Με μελαγχολικά στοιχεία (σελ. 109-110)
Με άτυπα στοιχεία (σελ. 110-111 )
Με συμβατά με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία (σελ. 111)
Με ασύμβατα με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία (σελ. 111)
Με έναρξη πριν ή μετά τον τοκετό (σελ. 111-112)
Προσδιορίστε αν:
Σε μερική ύφεση (σελ. 114)
Σε πλήρη ύφεση (σελ. 114)
Προσδιορίστε αν:
Πρώιμη έναρξη: Εάν η έναρξη είναι πριν την ηλικία των 21 ετών.
Όψιμη έναρξη: Εάν η έναρξη είναι στην ηλικία των 21 ετών ή μεγαλύτε­
ρη.
Προσδιορίστε αν: (για τα πρόσφατα 2 έτη της επιμένουσας Καταθλιπτικής
Διαταραχής):
Με αμιγές σύνδρομο δυσθυμίας: Δεν πληρούνται τα κριτήρια για ένα
Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο τουλάχιστον για τα 2 προηγούμενα
χρόνια.
Με Επιμένον Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο: Τα κριτήρια για ένα
Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο πληρούνται καθόλη την προηγούμενη
περίοδο των 2 ετών.
Με Διαλείποντα Μείζονα Καταθλιπτικά Επεισόδια, με Τρέχον Επει­
σόδιο: Τα κριτήρια για ένα Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο πληρούνται
επί του παρόντος, αλλά υπήρξαν περίοδοι τουλάχιστον 8 εβδομάδων για
τα 2 τουλάχιστον προηγούμενα χρόνια με συμπτώματα κάτω από το όριο
για ένα Πλήρες Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο.
Με Διαλείποντα Μείζονα Καταθλιπτικά Επεισόδια, χωρίς Τρέχον
Επεισόδιο: Τα κριτήρια για ένα Μείζον f<αταθλιπτικό Επεισόδιο δεν
πληρούνται επί του παρόντος, αλλά υπήρξε ένα ή περισσότερα Μείζονα
Καταθλιπτικά Επεισόδια τουλάχιστον τα προηγούμενα 2 έτη.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια (σελ. 114)
Μέτρια (σελ. 114)
Βαριά (σελ. 114)
100
Καταθλιπτικές Διαταραχές
Προεμμηνορρυσιακή Δυσφορική Διαταραχή
625.4 (Ν94.3)
Α. Στους περισσότερους εμμηνορρυσιακούς κύκλους, θα πρέπει να είναι
παρόντα τουλάχιστον πέντε συμπτώματα την τελική εβδομάδα πριν την
έναρξη της εμμήνου ρύσης, αρχίζουν να βελτιώνονται μέσα σε λίγες ημέρες
μετά την έναρξη της εμμήνου ρύσης, και γίνονται ελάχιστα ή απουσιάζουν
κατά την εβδομάδα μετά την έμμηνο ρύση.
Β. Ένα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα συμπτώματα θα πρέπει να είναι
παρόντα:
1. Έκδηλη συναισθηματική αστάθεια (π.χ., εναλλαγές της διάθεσης,
αισθάνεται ξαφνικά λυπημένη ή δακρυσμένη, ή αυξημένη ευαισθησία
στην απόρριψη).
2. Έκδηλη ευερεθιστότητα ή θυμός ή αυξημένες διαπροσωπικές συ­
γκρούσεις.
3. Έκδηλη καταθλιπτική διάθεση, συναισθήματα απελπισίας, σκέψεις
αυτοαποδοκιμασίας.
4. Έκδηλο άγχος, ένταση, ή/και συναισθήματα αγωνίας ή νευρικότητας.
Γ. Ένα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα συμπτώματα θα πρέπει επιπρό­
σθετα να είναι παρόντα, ώστε να φτάσουν συνολικά τα πέντε συμπτώματα
όταν συνδυάζονται με τα συμπτώματα από το Κριτήριο Β.
1. Μειωμένο ενδιαφέρον στις συνήθεις δραστηριότητες (π. χ., εργασία,
σχολείο, φίλοι, χόμπι).
2. Υποκειμενική δυσκολία στη συγκέντρωση.
3. Εμβροντησία, ασυνήθιστη ταραχή, ή έκδηλη έλλειψη ενέργειας.
4. Έκδηλη αλλαγή στην όρεξη, υπερφαγία ή σφοδρή επιθυμία λήψης
συγκεκριμένου τροφίμου.
5. Υπερυπνία ή αϋπνία.
6. Η αίσθηση του να είναι καταβεβλημένες ή εκτός ελέγχου.
7. Σωματικά συμπτώματα όπως ευαισθησία στο στήθος ή πρήξιμο, αρ­
θραλγία ή μυαλγία, αίσθηση «τυμπανισμού» ή αύξησης του σωματικού
βάρους.
Σημείωση: Τα συμπτώματα στα Κριτήρια Α-Γ θα πρέπει να πληρούνται για
τους περισσότερους εμμηνορρυσιακούς κύκλους στη διάρκεια του πρ οη­
γούμενου έτους.
Δ. Τα συμπτώματα σχετίζονται με κλινικά σημαντική ενόχληση ή δυσκολίες
στην εργασία, στο σχολείο, στις συνήθεις κοινωνικές δραστηριότητες, ή
στις σχέσεις με τους άλλους (π.χ., αποφυγή των κοινωνικών δραστηρι­
οτήτων, μειωμένη παραγωγικότητα και αποδοτικότητα στην εργασία, το
σχολείο ή το σπίτι).
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Καταθλιπτική Διαταραχή
101
Ε. Η διαταραχή δεν είναι απλά μια παρόξυνση των συμπτωμάτων άλλης δια­
ταραχής, όπως η Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού,
η Επιμένουσα Καταθλιπτική Διαταραχή (δυσθυμία), ή μια Διαταραχή της
Προσωπικότητας (παρότι μπορεί να συνυπάρξει με οποιαδήποτε άλλη
από αυτές τις διαταραχές).
ΣΤ. Το Κριτήριο Α θα πρέπει να επιβεβαιώνεται από προσωρινές καθημερινές
αξιολογήσεις κατά τη διάρκεια τουλάχιστον δύο συμπτωματικών κύκλων.
(Σημείωση: Η διάγνωση μπορεί να γίνει προσωρινά πριν από αυτή την
επιβεβαίωση).
Η. Τα συμπτώματα δεν οφείλονται στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
(π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα, άλλη θεραπεία) ή άλλη σωματική
κατάσταση (π.χ., υπερθυρεοειδισμός).
Διαδικασίες Καταγραφής
Εάν τα συμπτώματα δεν έχουν επιβεβαιωθεί από προσωρινές καθημερινές
αξιολογήσεις τουλάχιστον δύο συμπτωματικών κύκλων, το «προσωρινός»
θα πρέπει να σημειώνεται μετά την ονομασία της διάγνωσης (π.χ., «Προε­
μηνορρυσιακή Δυσφορική Διαταραχή, Προσωρινή»).
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Καταθλιπτική
Διαταραχή
Α. Μια προεξάρχουσα και επίμονη διαταραχή της διάθεσης η οποία κυριαρ­
χεί στην κλινική εικόνα και χαρακτηρίζεται από καταθλιπτική διάθεση ή
εμφανώς μειωμένο ενδιαφέρον ή ευχαρίστηση σε όλες ή σχεδόν σε όλες
τις δραστηριότητες.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση, ή τα εργαστη­
ριακά ευρήματα είτε του (1) είτε του (2):
1. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α εμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια ή
αμέσως μετά την τοξίκωση ή στέρηση ουσίας ή μετά την έκθεση στο
φάρμακο.
2. Η εμπλεκόμενη ουσία/φάρμακο είναι ικανή να παράγει τα συμπτώματα
στο Κριτήριο Α.
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με Καταθλιπτική Διαταραχή η οποία
δεν προκαλείται από Ουσίες/Φάρμακα. Η εν λόγω απόδειξη μιας ανεξάρ­
τητης Καταθλιπτικής Διαταραχής μπορεί να περιλαμβάνει τα ακόλουθα:
Τα συμπτώματα προηγούνται της έναρξης της χρήσης ουσίας/φαρ­
μάκου. Τα συμπτώματα επιμένουν για σημαντικό χρονικό διάστημα
(π.χ., περίπου 1 μήνα) μετά το τέλος της οξείας στέρησης ή της Βαριάς
102
Καταθλιπτικές Διαταραχές
Τοξίκωσης ή υπάρχει άλλη απόδειξη που προτείνει την ύπαρξη μιας
ανεξάρτητης Μη Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Καταθλιπτικής
Διαταραχής (π,χ., ιστορικό επανειλημμένων μη συνδεόμενων με ουσίες/
φάρμακα επεισοδίων).
Δ. Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας
του ντελίριου.
Ε. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοι­
νωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας.
Σημείωση: Αυτή η διάγνωση θα πρέπει να τεθεί αντί της διάγνωσης της
Τοξίκωσης από Ουσίες ή της Στέρησης Ουσιών μόνο όταν τα συμπτώματα
στο Κριτήριο Α κυριαρχούν στην κλινική εικόνα και είναι αρκετά βαριά ώστε
να δικαιολογούν την κλινική προσοχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Οι κωδικοί ICO-9-CM και ICD-10-CM για τις Προ­
καλούμενες [από Συγκεκριμένη ουσία/Φάρμακα] Καταθλιπτικές Διαταραχές
εμφανίζονται στον Πίνακα παρακάτω. Ας σημειωθεί ότι ο κωδικός ICD-10-CM
εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει ή όχι Διαταραχή Χρήσης Ουσίας η οποία
υπάρχει για την ίδια κατηγορία της ουσίας. Εάν μια Ήπια Διαταραχή Χρήσης
Ουσίας συνυπάρχει με Προκαλούμενη από Ουσίες Καταθλιπτική Διαταραχή,
τότε ο χαρακτήρας της 4ης θέσης είναι « 1 » και ο κλινικός θα πρέπει να κα­
ταγράψει «Ήπια Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]» πριν την Προκαλούμενη από
Ουσίες Καταθλιπτική Διαταραχή (π,χ., «Ήπια Διαταραχή Χρήσης ΚοκαΤνης
με Προκαλούμενη από Κοκdί\ιη Καταθλιπτική Διαταραχή»). Εάν η μέτρια ή
βαριά Διαταραχή Χρήσης Ουσίας συνυπάρχει με την Προκαλούμενη από
Ουσίες Καταθλιπτική Διαταραχή, ο χαρακτήρας της 4ης θέσης είναι «2» και
ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει «Μέτρια Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]»
ή «Βαριά Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]», εξαρτώμενη από τη βαρύτητα της
συνυπάρχουσας Διαταραχής Χρήσης Ουσιών. Αν δεν συνυπάρχει Διαταραχή
Χρήσης Ουσίας (π,χ., μετά από Βαριά Χρήση της Ουσίας μια φορά), τότε ο
χαρακτήρας της 4ης θέσης είναι «9» και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει
μόνο την Προκαλούμενη από Ουσίες Καταθλιπτική Διαταραχή.
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Καταθλιπτική Διαταραχή
103
ICD-10-CM
ICD-9CM
Με
μέτρια
Χωρίς
Με ήπια
ή βαριά
διαταραχή διαταραχή διαταραχή
χρήσης
χρήσης
χρήσης
Αλκοόλ
291.89
F10.14
F10.24
F10.94
Φαινκυκλιδίνη
292.84
F16.14
F16.24
F16.94
Άλλα παραισθησιογόνα
292.84
F16.14
F16.24
F16.94
Εισπνεόμενο
292.84
F18.14
F18.24
F18.94
Οπιοειδή
292.84
F11.14
F11.24
F11.94
Ηρεμιστικά, υπνωτικά ή
αγχολυτικά
292.84
F13.14
F13.24
F13.94
Αμφεταμίνη (ή άλλο
διεγερτικό)
292.84
F15.14
F15.24
F15.94
Κοκαί\ιη
292.84
F14.14
F14.24
F14.94
Άλλη (ή άγνωστη) ουσία
292.84
F19.14
F19.24
F19.94
Προσδιορίστε αν (βλ. Πίνακα 1 στο Κεφάλαιο 1 «Συνδεόμενες με Ουσίες
Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές» για διαγνώσεις σχετιζόμενες με την
κατηγορία της ουσίας):
Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης: Εάν τα κριτήρια πληρούνται
για την τοξίκωση με την ουσία και τα συμπτώματα αναπτύσσονται στη
διάρκεια της τοξίκωσης.
Με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης: Εάν τα κριτήρια πληρούνται για
τη στέρηση ουσίας και τα συμπτώματα αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια,
ή αμέσως μετά τη στέρηση.
Διαδικασίες Καταγραφής
ICD-9-CM. Η ονομασία της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Κα­
ταθλιπτικής Διαταραχής αρχίζει με τη συγκεκριμένη ουσία (π.χ., κοκαί\ιη,
δεξαμεθαζόνη) που υποτίθεται ότι προκαλεί τα καταθλιπτικά συμπτώματα.
Ο διαγνωστικός κωδικός επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνει το
σύνολο των κριτηρίων, τα οποία βασίζονται στην κατηγορία των φαρμάκων.
104
Καταθλιπτικές Διαταραχές
Για ουσίες που δεν ταιριάζουν σε καμία από αυτές τις κατηγορίες (π.χ., δε­
ξαμεθαζόνη), θα πρέπει να χρησιμοποιείται ο κωδικός για «Άλλη Ουσία» και
σε περιπτώσεις όπου η ουσία θεωρείται ότι είναι αιτιολογικός παράγοντας
αλλά η συγκεκριμένη κατηγορία της ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να
χρησιμοποιείται η κατηγορία «Άγνωστη Ουσία».
Το όνομα της διαταραχής ακολουθείται από τα χαρακτηριστικά της
έναρξης (π.χ., έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, έναρξη στη διάρκεια της
στέρησης). Σε αντίθεση με τις διαδικασίες καταγραφής για το ICD-10-CM,
οι οποίες συνδυάζουν την Προκαλούμενη από Ουσίες Διαταραχή και τη
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας σε έναν ενιαίο κωδικό, δίνεται ένας ξεχωριστός
διαγνωστικός κωδικός ICD-9-CM για τη Διαταραχή Χρήσης Ουσιών. Για
παράδειγμα, στην περίπτωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων που πα­
ρατηρούνται στη διάρκεια της στέρησης σε ένα άτομο με βαριά Διαταραχή
Χρήσης Κοκdί\ιης, η διάγνωση είναι η 292.84 Προκαλούμενη από Κοκα'ί\ιη
Καταθλιπτική Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης. Δίνεται
επίσης μια πρόσθετη διάγνωση 304.20 για τη βαριά Διαταραχή Χρήσης Κο­
κdί'νης. Όταν περισσότερες από μια ουσίες θεωρείται ότι παίζουν σημαντικό
ρόλο στην εκδήλωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων, κάθε μια θα πρέπει
να αναφέρεται ξεχωριστά (π.χ., 292.84 Προκαλούμενη από Μεθυλοφαινιδά­
τη Καταθλιπτική Διαταραχή με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης, 292.84
Προκαλούμενη από Δεξαμεθαζόνη Καταθλιπτική Διαταραχή, με έναρξη στη
διάρκεια της τοξίκωσης).
ICD-10-CM. Το όνομα της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Καταθλιπτι­
κής Διαταραχής αρχίζει με την ειδική ουσία (π.χ., κοκdί\ιη, δεξαμεθαζόνη) που
υποτίθεται ότι προκαλεί τα καταθλιπτικά συμπτώματα. Ο διαγνωστικός κωδικός
επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνει το σύνολο των κριτηρίων, τα οποία
βασίζονται στην κατηγορία του φαρμάκου και την παρουσία ή απουσία συνυπάρ­
χουσας Διαταραχής Χρήσης Ουσιών. Για τις ουσίες που δεν ταιριάζουν σε καμιά
από αυτές τις κατηγορίες (π.χ., δεξαμεθαζόνη), θα πρέπει να χρησιμοποιείται ο
κωδικός για «Άλλη Ουσία» χωρίς συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ουσίας
και στις περιπτώσεις όπου η ουσία θεωρείται ότι είναι αιτιολογικός παράγοντας
αλλά η κατηγορία ειδικής ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται
η κατηγορία «Άγνωστη Ουσία».
Κατά την καταγραφή του ονόματος της διαταραχής, η συνυπάρχουσα
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (εάν υπάρχει) αναφέρεται πρώτη, ακολουθούμενη
από τη λέξη «με», ακολουθούμενη από την ονομασία της Προκαλούμενης από
Ουσίες Καταθλιπτικής Διαταραχής, ακολουθούμενη από τα χαρακτηριστικά της
έναρξης (π.χ., έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, έναρξη στη διάρκεια της
στέρησης). Για παράδειγμα, στην περίπτωση των καταθλιπτικών συμπτωμά­
των που εμφανίζονται στη διάρκεια της στέρησης σε έναν άνδρα με βαριά Δια­
ταραχή Χρήσης Κοκα·ίνης, η διάγνωση είναι F14.24 βαριά Διαταραχή Χρήσης
Κοκdί\ιης με Προκαλούμενη από Κοκα·ίνη Καταθλιπτική Διαταραχή, με έναρξη
καταθλιπτική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική Κατάσταση
105
στη διάρκεια της στέρησης. Δεν δίνεται ξεχωριστή διάγνωση της συνυπάρχου­
σας βαριάς Διαταραχής Χρήσης Κοκdί\ιης. Εάν η Προκαλουμένη από Ουσίες
Καταθλιπτική Διαταραχή εκδηλωθεί χωρίς συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης
ουσίας (π,χ., μετά από βαριά χρήση της ουσίας μια φορά), δεν σημειώνεται
καμία συνοδός Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., F16.94 Προκαλούμενη από
Φαινκυκλιδίνη Καταθλιπτική Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκω­
σης). Όταν περισσότερες από μια ουσίες θεωρείται ότι παίζουν σημαντικό
ρόλο στην ανάπτυξη των καταθλιπτικών συμπτωμάτων, κάθε μια θα πρέπει
να αναφέρεται ξεχωριστά (πχ, F15.24 βαριά Διαταραχή Χρήσης Μεθυλοφαι­
νιδάτης με Προκαλούμενη από Μεθυλοφαινιδάτη Καταθλιπτική Διαταραχή, με
έναρξη στη διάρκεια της στέρησης, F19.94 Προκαλούμενη από Φαινκυκλιδίνη
Καταθλιπτική Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης).
Καταθλιπτική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική
Κατάσταση
Α. Μια εμφανής και επίμονη περίοδος καταθλιπτικής διάθεσης ή εμφανώς
μειωμένο ενδιαφέρον ή ευχαρίστηση σε όλες, ή σχεδόν σε όλες, τις δρα­
στηριότητες η οποία κυριαρχεί στην κλινική εικόνα.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα ότι η διαταραχή αποτελεί την άμεση παθοφυσιολογική συνέπεια
άλλης σωματικής κατάστασης
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με μια άλλη ψυχική διαταραχή (π.χ.,
διαταραχή της προσαρμογής, με καταθλιπτική διάθεση, στην οποία ο
στρεσογόνος παράγοντας είναι μια βαριά σωματική κατάσταση).
Δ. Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας
του ντελίριου.
Ε. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM για την Καταθλιπτική
Διαταραχή οφειλόμενη σε άλλη σωματική κατάσταση είναι 293.83, ο οποίος
καθορίζεται ανεξάρτητα από τον προσδιοριστή. Ο κωδικός ICD-10-CM εξαρ­
τάται από τον προσδιοριστή (βλ. παρακάτω).
Προσδιορίστε αν:
(F06.31) Με καταθλιπτικά στοιχεία: Δεν πληρούνται τα κριτήρια για
μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο.
(F06.32) Με επεισόδιο τύπου μείζονος καταθλιπτικού: Πληρούνται
τα κριτήρια (εκτός του Κριτηρίου Γ ) του μείζονος καταθλιπτικού επεισο­
δίου.
(F06.34) Με μικτά στοιχεία: Υπάρχουν επίσης συμπτώματα μανίας ή
υπομανίας αλλά δεν προεξάρχουν στην κλινική εικόνα.
106
Καταθλιπτικές Διαταραχές
Σημείωση κωδικοποίησης: Συμπεριλάβετε το όνομα άλλης σωματικής
κατάστασης στο όνομα της Ψυχικής Διαταραχής (π.χ., 293.83 [F06.31]
Καταθλιπτική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Υποθυρεοειδισμό, με καταθλιπτικά
στοιχεία). Η άλλη σωματική κατάσταση θα πρέπει να κωδικοποιείται και να
αναφέρεται ξεχωριστά αμέσως πριν την οφειλόμενη σε σωματική κατάσταση
Καταθλιπτική Διαταραχή (π.χ., 244.9 [ΕΟ3.9] Υποθυρεοειδισμός, 293.83
[F06.31] Καταθλιπτική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Υποθυρεοειδισμό, με κα­
ταθλιπτικά στοιχεία).
Άλλη Προσδιορισμένη Καταθλιπτική Διαταραχή
311 (F32.8)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για διαταραχές στις οποίες προεξάρχουν τα χαρα­
κτηριστικά μιας Καταθλιπτικής Διαταραχής που προκαλούν κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών
περιοχών λειτουργικότητας αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε
από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία της Καταθλιπτικής Διατα­
ραχής. Η κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης Καταθλιπτικής Διαταραχής
χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να γνωστο­
ποιήσει το συγκεκριμένο λόγο που η παρουσίαση δεν πληροί τα κριτήρια για
οποιαδήποτε Ειδική Καταθλιπτική Διαταραχή. Αυτό γίνεται με την καταγραφή
«Άλλη Προσδιορισμένη Καταθλιπτική Διαταραχή» ακολουθούμενη από τον
συγκεκριμένο λόγο (π.χ., «Καταθλιπτικό Επεισόδιο Βραχείας Διάρκειας»).
Τα παραδείγματα των παρουσιάσεων που μπορούν να καθοριστούν
χρησιμοποιώντας το πρόθεμα «Άλλη(ο) Προσδιορισμένη(ο)» συμπεριλαμ­
βάνουν τα ακόλουθα:
1. Υποτροπιάζουσα βραχεία κατάθλιψη: Ταυτόχρονη παρουσία καταθλι­
πτικής διάθεσης και τουλάχιστον τεσσάρων συμπτωμάτων κατάθλιψης
για 2-13 ημέρες τουλάχιστον μια φορά το μήνα (δεν συνδέεται με τον
εμμηνορρυσιακό κύκλο) για τουλάχιστον 12 συνεχόμενους μήνες σε ένα
άτομο του οποίου η παρουσίαση δεν πληρούσε ποτέ τα κριτήρια για
οποιαδήποτε Καταθλιπτική ή Διπολική Διαταραχή και δεν πληροί επί του
παρόντος ενεργά ή υπολειπόμενα κριτήρια για οποιαδήποτε Ψυχωτική
Διαταραχή.
2. Καταθλιπτικό επεισόδιο βραχείας διάρκειας (4-13 ημέρες): Καταθλι­
πτικό συναίσθημα και τουλάχιστον τέσσερα από τα άλλα οκτώ συμπτώ­
ματα ενός Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου που συνδέονται με κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση η οποία επιμένει για περισσότερες από 4
ημέρες, αλλά λιγότερο από 14 ημέρες, σε ένα άτομο του οποίου η κλινική
εμφάνιση δεν πληρούσε ποτέ τα κριτήρια για οποιαδήποτε Καταθλιπτική
Αnροσδιόριστη Καταθλιπτική Διαταραχή
107
ή Διπολική Διαταραχή, δεν πληροί επί του παρόντος τα ενεργά ή υπολει­
πόμενα κριτήρια για οποιαδήποτε Ψυχωτική Διαταραχή, και δεν πληροί
τα κριτήρια για Υποτροπιάζουσα Βραχεία Κατάθλιψη.
3. Καταθλιπτικό επεισόδιο μ ε ανεπαρκή συμπτώματα: Καταθλιπτικό
συναίσθημα και τουλάχιστον ένα από τα οκτώ συμπτώματα ενός Μεί­
ζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου που συνδέονται με κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση που επιμένει για τουλάχιστον 2 εβδομάδες σε ένα
άτομο του οποίου η κλινική εμφάνιση δεν πληρούσε ποτέ τα κριτήρια για
οποιαδήποτε άλλη Καταθλιπτική ή Διπολική Διαταραχή, δεν πληροί επί
του παρόντος τα ενεργά ή τα υπολειπόμενα κριτήρια για οποιαδήποτε
Ψυχωτική Διαταραχή, και δεν πληροί τα κριτήρια για Μικτό Άγχος και
συμπτώματα Καταθλιπτικής Διαταραχής.
Απροσδιόριστη Καταθλιπτική Διαταραχή
311
Αυτή η κατηγορία ισχύει για τις κλινικές εμφανίσεις στις οποίες προεξάρχουν
τα χαρακτηριστικά συμπτώματα μιας Καταθλιπτικής Διαταραχής που προκαλεί
κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση στην κοινωνική, επαγγελματική, ή
άλλες σημαντικές περιοχές της λειτουργικότητας, αλλά δεν πληρούν τα κρι­
τήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των
Καταθλιπτικών Διαταραχών. Η κατηγορία Απροσδιόριστης Καταθλιπτικής
Διαταραχής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει
να μην προσδιορίσει τον λόγο που δεν πληρούνται τα κριτήρια για μια συ­
γκεκριμένη καταθλιπτική διαταραχή, και περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις
για τις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική
διάγνωση (π.χ., σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών).
Προσδιοριστές για Καταθλιπτικές Διαταραχές
Προσδιορίστε αν:
Με Αγχώδη Δυσφορία: Η Αγχώδης δυσφορία ορίζεται ως η εμφάνιση
τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα συμπτώματα κατά τις περισσότερες
ημέρες ενός Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου ή μιας Επιμένουσας
Καταθλιπτικής Διαταραχής (δυσθυμίας):
1. Αίσθημα αγωνίας ή υπερένταση.
2. Αισθάνεται ασυνήθιστα ταραγμένος.
Καταθλιπτικές Διαταραχές
108
3. Δυσκολία συγκέντρωσης λόγω ανησυχίας.
4. Φόβος ότι μπορεί να συμβεί κάτι απαίσιο.
5. Αίσθηση ότι το άτομο μπορεί να χάσει τον έλεγχο του εαυτού του.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Δύο συμπτώματα.
Μέτρια: Τ ρία συμπτώματα.
Μέτρια-βαριά: Τέσσερα ή πέντε συμπτώματα.
Βαριά: Τέσσερα ή πέντε συμπτώματα με κινητική διέγερση.
Σημείωση: Η Αγχώδης Δυσφορία έχει διαπιστωθεί ως προεξέχον στοι­
χείο των Διπολικών αλλά και των Μειζόνων Καταθλιπτικών Διαταραχών
όχι μόνο στην πρωτοβάθμια ιατρική περίθαλψη αλλά και σε κέντρα με
ειδικότητα στην ψυχική υγεία. Τα υψηλά επίπεδα άγχους έχουν συνδεθεί
με υψηλότερο κίνδυνο αυτοκτονίας, μεγαλύτερη διάρκεια της νόσου και
μεγαλύτερη πιθανότητα μη ανταπόκρισης σε θεραπεία. Ως αποτέλεσμα,
είναι κλινικά χρήσιμο να προσδιοριστούν με ακρίβεια τα επίπεδα βαρύ­
τητας της Αγχώδους Δυσφορίας για τον σχεδιασμό της θεραπείας και την
παρακολούθηση της ανταπόκρισης σε αυτήν.
Με μικτά στοιχεία:
Α. Τουλάχιστον τρία από τα ακόλουθα μαν1ακά/υπομαν1ακά συμπτώματα
είναι παρόντα σχεδόν κάθε μέρα κατά τις περισσότερες ημέρες ενός
Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου:
1. Ανεβασμένη, διαχυτική διάθεση.
2. Διογκωμένη αυτοεκτίμηση ή αίσθημα μεγαλείου.
3. Μεγαλύτερη ομιλητικότητα από ό,τι συνήθως, ή πίεση να συνεχίσει
να μιλά.
4. Φυγή ιδεών ή υποκειμενική αίσθηση ότι 01 σκέψεις καλπάζουν.
5. Αύξηση της ενεργητικότητας ή της στοχοκατευθυνόμενης δραστη­
ριότητας (κοινωνικά, στην εργασία ή στο σχολείο, ή σεξουαλικά).
6. Αυξημένη ή υπέρμετρη εμπλοκή σε ευχάριστες δραστηριότητες
που έχουν μεγάλη πιθανότητα για οδυνηρές συνέπειες (π.χ.,
διενεργεί χωρίς περιορισμούς υπερβολικές αγορές, σεξουαλικές
αδιακρισίες, ή ανόητες επιχειρησιακές επενδύσεις).
7. Μειωμένη ανάγκη για ύπνο (νιώθει ότι αναπαύτηκε παρότι κοιμή­
θηκε λιγότερο από το συνηθισμένο· πρέπει να αντιπαραβάλλεται
με την αϋπνία).
Β. Τα μικτά συμπτώματα είναι παρατηρήσιμα από άλλους και αντιπρο­
σωπεύουν μια αλλαγή από τη συνήθη συμπεριφορά του ατόμου.
Προσδιοριστές για Καταθλιπτικές Διαταραχές
109
Γ. Για τα άτομα των οποίων τα συμπτώματα πληρούν τα κριτήρια είτε για
τη μανία είτε την υπομανία, η διάγνωση θα πρέπει να είναι Διπολική
Διαταραχή I ή 11.
Δ. Τα μικτά συμπτώματα δεν οφείλονται στις φυσιολογικές δράσεις μιας
ουσίας (π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα ή άλλη θεραπεία).
Σημείωση: Τα μικτά στοιχεία που συνδέονται με Μείζον Καταθλιπτικό
Επεισόδιο έχει βρεθεί ότι συνιστούν σημαντικό παράγοντα κινδύνου
για την ανάπτυξη Διπολικής Διαταραχής I ή 11. Ως αποτέλεσμα, είναι
κλινικά χρήσιμο να σημειωθεί η παρουσία αυτού του προσδιοριστή
για το σχεδιασμό της θεραπείας και την παρακολούθηση της αντα­
πόκρισης σε αυτήν.
Με μελαγχολικά στοιχεία:
Α. Ένα από τα ακόλουθα εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της βαρύτερης
περιόδου του τρέχοντος επεισοδίου:
1. Απώλεια ευχαρίστησης σε όλες, ή σχεδόν όλες, τις δραστηριότη­
τες.
2. Απώλεια της αντιδραστικότητας σε συνήθως ευχάριστα ερεθίσματα
(δεν αισθάνεται πολύ καλύτερα, ούτε προσωρινά, όταν συμβαίνει
κάτι καλό).
Β. Τ ρία (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
1. Διακριτή ποιότητα καταθλιπτικής διάθεσης η οποία χαρακτηρίζεται
από βαθιά απόγνωση, απελπισία, ή/και δυσθυμία ή την αποκα­
λούμενη κενή διάθεση.
2. Η κατάθλιψη είναι κατά κανόνα χειρότερη το πρωί.
3. Πρώιμη πρωινή αφύπνιση (π.χ., τουλάχιστον 2 ώρες πριν από τη
συνήθη ώρα αφύπνισης).
4. Έντονη ψυχοκινητική διέγερση ή επιβράδυνση.
5. Σημαντική ανορεξία ή απώλεια βάρους.
6. Υπέρμετρη ή απρόσφορη ενοχή.
Σημείωση: Ο προσδιοριστής «με μελαγχολικά στοιχεία» ισχύει αν αυτά
τα στοιχεία είναι παρόντα στο πιο βαρύ στάδιο του επεισοδίου. Υπάρχει
σχεδόν πλήρης απουσία της ικανότητας για ευχαρίστηση, όχι απλώς
μείωση. Μια κατευθυντήρια γραμμή για την αξιολόγηση της έλλειψης
της αντιδραστικότητας της διάθεσης είναι ότι ακόμη και τα άκρως επιθυ­
μητά γεγονότα δεν συνδέονται με έκδηλη βελτίωση της διάθεσης. Είτε η
διάθεση δεν βελτιώνεται καθόλου, είτε βελτιώνεται μόνο μερικώς (π.χ.,
μέχρι 20-40% του φυσιολογικού για λίγα λεπτά κάθε φορά). Η «διακριτή
ποιότητα» της διάθεσης η οποία είναι χαρακτηριστική του προσδιοριστή
110
Καταθλιπτικές Διαταραχές
«με μελαγχολικά στοιχεία» βιώνεται ως ποιοτικά διαφορετικά από αυτή
που παρατηρείται κατά τη διάρκεια ενός μη Μελαγχολικού Καταθλιπτικού
Επεισοδίου. Μια καταθλιπτική διάθεση η οποία περιγράφεται απλώς
ως πιο βαριά, με μεγαλύτερη διάρκεια, ή είναι παρούσα χωρίς λόγο δεν
θεωρείται διακριτή στην ποιότητα. Οι ψυχοκινητικές αλλαγές είναι σχεδόν
πάντα παρούσες και παρατηρήσιμες από άλλους.
Τα μελαγχολικά στοιχεία παρουσιάζουν μέτρια μόνο τάση να επαναλη­
φθούν κατά τα επεισόδια στο ίδιο άτομο. Είναι πιο συχνά σε εσωτερικούς
ασθενείς, σε αντίθεση με τους εξωτερικούς ασθενείς, και είναι λιγότερο
πιθανόν να συμβούν σε πιο ήπια παρά σε πιο βαριά Καταθλιπτικά Επει­
σόδια, ενώ είναι πιο πιθανόν να συμβούν σε επεισόδια με Ψυχωτικά
Στοιχεία.
Με άτυπα στοιχεία: Αυτός ο προσδιοριστής μπορεί να χρησιμοποιηθεί
όταν αυτά τα στοιχεία κυριαρχούν κατά τις περισσότερες ημέρες του
τρέχοντος ή του πιο πρόσφατου Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου ή
μιας Επιμένουσας Καταθλιπτικής Διαταραχής.
Α. Αντιδραστικότητα της διάθεσης (π.χ., η διάθεση βελτιώνεται ως απά­
ντηση σε πραγματικά ή πιθανά θετικά γεγονότα).
Β. Δύο (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
1. Σημαντική αύξηση του βάρους ή αυξημένη όρεξη.
2. Υπερυπνία.
3. Μολυβδώδης παράλυση (π.χ., δηλαδή αίσθημα βάρους σαν μολύβι
στα άνω ή στα κάτω άκρα).
4. Ένα πρότυπο υπερευαισθησίας στη διαπροσωπική απόρριψη
που υπάρχει από μακρού (μη περιοριζόμενο σε επεισόδια διατα­
ραχής της διάθεσης), το οποίο προκαλεί σημαντική κοινωνική ή
επαγγελματική έκπτωση.
Γ. Δεν πληρούνται τα κριτήρια των «μελαγχολικών στοιχείων» ή των
«κατατονικών στοιχείων» κατά τη διάρκεια του ίδιου επεισοδίου.
Σημείωση: Η «άτυπη κατάθλιψη» έχει ιστορική σημασία (π.χ., άτυπη σε
αντιδιαστολή με τις πιο κλασικές «ενδογενείς» κλινικές εμφανίσεις της
κατάθλιψης με διέγερση, οι οποίες ήταν ο κανόνας όταν η διάγνωση της
κατάθλιψης γινόταν σπάνια σε εξωτερικούς ασθενείς και σχεδόν ποτέ σε
εφήβους ή νεότερους ενήλικες) και σήμερα δεν υποδηλώνει μια σπάνια
ή ασυνήθιστη κλινική εμφάνιση όπως μπορεί να υπονοεί ο όρος.
Η αντιδραστικότητα της διάθεσης είναι η ικανότητα του ατόμου να
ευθυμεί όταν παρουσιάζονται θετικά γεγονότα (π.χ., επίσκεψη των παι­
διών, κοπλιμέντα από τους άλλους). Η διάθεση μπορεί να γίνει εύθυμη
(όχι λυπημένη) ακόμη και για εκτεταμένες χρονικές περιόδους όταν οι
Προσδιοριστές για Καταθλιπτικές Διαταραχές
111
εξωτερικές συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές. Η αυξημένη όρεξη μπορεί
να εκδηλωθεί με εμφανή αύξηση στην πρόσληψη τροφής ή αύξηση
σωματικού βάρους. Η υπερυπνία μπορεί να περιλαμβάνει είτε μια εκτε­
ταμένη χρονική περίοδο νυκτερινού ή ημερήσιου ύπνου που ανέρχεται
συνολικά τουλάχιστον σε 1 Ο ώρες ύπνου ανά ημέρα (ή τουλάχιστον 2
ώρες περισσότερο από όταν δεν είναι σε κατάθλιψη). Η μολυβδώδης
παράλυση ορίζεται ως αίσθημα βάρους, σαν μολύβι, ή βαρίδια, συνή­
θως στα άνω ή τα κάτω άκρα. Αυτή η αίσθηση συνήθως εμφανίζεται για
τουλάχιστον μια ώρα την ημέρα, αλλά συχνά διαρκεί πολλές ώρες κάθε
φορά. Σε αντίθεση με τα άλλα άτυπα στοιχεία, η παθολογική ευαισθησία
στην αντιληπτή διαπροσωπική απόρριψη είναι ένα χαρακτηριστικό
που έχει πρώιμη έναρξη και παραμένει κατά το μεγαλύτερο μέρος της
ενήλικης ζωής. Η ευαισθησία απόρριψης συμβαίνει όχι μόνο όταν το
άτομο έχει κατάθλιψη, αλλά και όταν δεν έχει κατάθλιψη, παρότι μπορεί
να επιδεινώνεται κατά τις περιόδους κατάθλιψης.
Με ψυχωτικά στοιχεία: Είναι παρούσες Παραληρητικές Ιδέες ή/και
Ψευδαισθήσεις.
Με συμβατά με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία: Το περιεχόμενο
όλων των Παραληρητικών Ιδεών και των Ψευδαισθήσεων είναι
σύμφωνο με τα τυπικά καταθλιπτικά Θέματα ατομικής ανεπάρκει­
ας, ενοχής, ασθένειας, Θανάτου, μηδενισμού ή δικαιολογημένης
τιμωρίας.
Με ασύμβατα με τη διάθεση ψυχωτικά στοιχεία: Το περιεχόμενο
των Παραληρητικών Ιδεών ή των Ψευδαισθήσεων δεν περιλαμβάνει
θέματα ατομικής ανεπάρκειας, ενοχής, ασθένειας, Θανάτου, μηδενι­
σμού ή δικαιολογημένης τιμωρίας, ή το περιεχόμενο είναι ένα μείγμα
συμβατών και ασύμβατων με τη διάθεση Θεμάτων.
Με κατατονία: Ο προσδιοριστής κατατονίας μπορεί να εφαρμοστεί σε ένα
Επεισόδιο Κατάθλιψης εάν τα κατατονικά χαρακτηριστικά είναι παρόντα
κατά τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους του επεισοδίου. Βλέπε κριτήρια
για κατατονία που συνδέεται με ψυχική διαταραχή στο Κεφάλαιο «Φάσμα
Σχιζοφρένειας και άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές».
Με έναρξη πριν ή μετά τον τοκετό: Αυτός ο προσδιοριστής μπορεί να
εφαρμοστεί για το τρέχον καταθλιπτικό επεισόδιο ή, εάν δεν πληρούνται
τα κριτήρια για Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο, στο πιο πρόσφατο
επεισόδιο Μείζονος Κατάθλιψης, αν η έναρξη των συμπτωμάτων της
διάθεσης συμβεί κατά την εγκυμοσύνη ή μέσα σε 4 εβδομάδες μετά
τον τοκετό.
Σημείωση: Τα Επεισόδια της Διάθεσης μπορούν να έχουν τη δική
τους έναρξη είτε κατά την εγκυμοσύνη είτε μετά τον τοκετό. Παρότι οι
112
Καταθλιπτικές Διαταραχές
εκτιμήσεις διαφέρουν ανάλογα με την περίοδο παρακολούθησης μετά
τον τοκετό, 3-6% των γυναικών θα βιώσουν την έναρξη ενός Μείζονος
Καταθλιπτικού Επεισοδίου κατά την εγκυμοσύνη ή εβδομάδες ή μήνες
μετά τον τοκετό. 50% των μειζόνων καταθλιπτικών επεισοδίων «μετά
τον τοκετό» στην πραγματικότητα ξεκινούν πριν τον τοκετό. Συνεπώς,
αυτά τα επεισόδια αναφέρονται συλλογικά ως επεισόδια πριν ή μετά
τον τοκετό. Οι γυναίκες με Μείζονα Καταθλιπτικά Επεισόδια περιγεv­
νητικής περιόδου συχνά έχουν βαριές κρίσεις άγχους και ακόμη και
κρίσεις πανικού. Οι προοπτικές μελέτες έχουν καταδείξει ότι τα συ­
μπτώματα διάθεσης και άγχους κατά την εγκυμοσύνη, καθώς επίσης
και η «μεταγεννητική κατάθλιψη», αυξάνουν τον κίνδυνο για Μείζον
Καταθλιπτικό Επεισόδιο μετά τον τοκετό.
Η έναρξη των επεισοδίων της διάθεσης περιγεvνητικής περιόδου
μπορούν να παρουσιαστούν είτε με Ψυχωτικά Στοιχεία είτε χωρίς
Ψυχωτικά Στοιχεία. Η βρεφοκτονία συνήθως σχετίζεται με ψυχωτικά
επεισόδια μετά τον τοκετό τα οποία χαρακτηρίζονται από ψευδαι­
σθήσεις εντολής να σκοτώσουν το βρέφος ή Παραληρητικές Ιδέες
ότι το βρέφος είναι δαιμονισμένο, αλλά τα ψυχωτικά συμπτώματα
μπορούν επίσης να εμφανίζονται σε Βαριά Επεισόδια της διάθεσης
μετά τον τοκετό χωρίς τις εν λόγω συγκεκριμένες Παραληρητικές
Ιδέες ή Ψευδαισθήσεις.
Τα Επεισόδια της διάθεσης μετά τον τοκετό (Μείζονα Καταθλι­
πτικά ή Μανιακά) με Ψυχωτικά Στοιχεία φαίνεται να παρουσιάζονται
με συχνότητα 1/500 έως 1/1000 τοκετούς και μπορεί να είναι πιο
συχνά στις πρωτότοκες γυναίκες. Ο κίνδυνος για επεισόδια μετά τον
τοκετό με ψυχωτικά στοιχεία είναι ιδιαίτερα αυξημένος για γυναίκες
με προηγούμενα Επεισόδια της Διάθεσης μετά τον τοκετό, αλλά είναι
επίσης υψηλός γι' αυτές με προηγούμενο ιστορικό Καταθλιπτικής ή
Διπολικής Διαταραχής (ιδιαίτερα Διπολικής I Διαταραχής) και αυτών
με οικογενειακό ιστορικό Διπολικών Διαταραχών.
Όταν μια γυναίκα είχε ένα επεισόδιο με Ψυχωτικά Στοιχεία μετά
τον τοκετό, ο κίνδυνος επανεμφάνισης μετά από κάθε επόμενο τοκετό
κυμαίνεται μεταξύ 30-50%. Τα επεισόδια μετά τον τοκετό θα πρέπει
να διαφοροποιηθούν από το ντελίριο που εκδηλώνεται κατά την πε­
ρίοδο μετά τον τοκετό και διακρίνεται από ένα κυμαινόμενο επίπεδο
συνείδησης ή προσοχής. Η περίοδος μετά τον τοκετό είναι μοναδική
όσον αφορά το βαθμό των νευροενδοκρινικών μεταβολών και των
ψυχοκοινωνικών προσαρμογών, τον πιθανό αντίκτυπο του θηλασμού
στο σχεδιασμό θεραπείας, και τις μακροπρόθεσμες επιπλοκές ενός
ιστορικού διαταραχής της διάθεσης μετά τον τοκετό στο μεταγενέστερο
οικογενειακό προγραμματισμό.
Προσδιοριστές για Καταθλιπτικές Διαταραχές
113
Με εποχική εμφάνιση: Αυτός ο προσδιοριστής εφαρμόζεται στην Υπο­
τροπιάζουσα Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή.
Α. Έχει υπάρξει τακτική χρονική σχέση μεταξύ της έναρξης των Μειζόνων
Καταθλιπτικών Επεισοδίων στη Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή
και μιας συγκεκριμένης εποχής του έτους (π.χ., το φθινόπωρο ή το
χειμώνα).
Σημείωση: Μην περιλαμβάνετε περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει
προφανής επίδραση των συσχετιζόμενων εποχικά ψυχοκοινωνικών
στρεσογόνων παραγόντων (π.χ., κατά κανόνα μένει άνεργος[-η] κάθε
χειμώνα).
Β. Οι πλήρεις υφέσεις (ή η αλλαγή από Μείζον Κατάθλιψη σε Μανία ή
Υπομανία) εμφανίζονται επίσης μια χαρακτηριστική εποχή του έτους
(π.χ., η κατάθλιψη εξαφανίζεται την άνοιξη).
Γ. Τα 2 τελευταία χρόνια έχουν συμβεί δύο Μείζονα Καταθλιπτικά Επει­
σόδια τα οποία αποδεικνύουν την εποχική χρονική σχέση που ορί­
ζεται παραπάνω, ενώ δεν έχει εμφανιστεί κανένα μη εποχικό Μείζον
Καταθλιπτικό Επεισόδιο κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου.
Δ. Τα εποχικά Μείζονα Καταθλιπτικά Επεισόδια (όπως έχουν περιγραφεί
προηγουμένως) υπερτερούν σημαντικά αριθμητικά των μη εποχικών
Μειζόνων Καταθλιπτικών Επεισοδίων που μπορεί να έχουν εμφανιστεί
κατά τη διάρκεια της ζωής του ατόμου.
Σημείωση: Ο προσδιοριστής «εποχικής εμφάνισης» μπορεί να εφαρμο­
στεί στο πρότυπο των Μειζόνων Καταθλιπτικών Επεισοδίων στην Μείζονα
Καταθλιπτική Διαταραχή, υποτροπιάζουσα. Το βασικό χαρακτηριστικό
είναι η έναρξη και η ύφεση των Μειζόνων Καταθλιπτικών Επεισοδίων σε
χαρακτηριστικές περιόδους του χρόνου. Στις περισσότερες περιπτώσεις,
τα επεισόδια ξεκινούν το φθινόπωρο ή το χειμώνα και μετριάζονται την
άνοιξη. Λιγότερο συχνά, μπορεί να υπάρχουν Επαναλαμβανόμενα Κατα­
θλιπτικά Επεισόδια το καλοκαίρι. Αυτό το πρότυπο έναρξης και ύφεσης
των επεισοδίων μπορεί να έχει συμβεί για περίοδο τουλάχιστον 2 ετών,
χωρίς να υπάρχουν μη εποχικά επεισόδια κατά τη διάρκεια αυτής της
περιόδου. Επιπρόσθετα, τα Εποχικά Καταθλιπτικά Επεισόδια θα πρέπει
ουσιαστικά να υπερτερούν από οποιαδήποτε μη εποχικά καταθλιπτικά
επεισόδια κατά τη διάρκεια της ζωής του ατόμου.
Αυτός ο προσδιοριστής δεν ισχύει σε εκείνες τις καταστάσεις στις
οποίες το πρότυπο επεξηγείται καλύτερα με εποχικά συνδεδεμένους ψυχο­
κοινωνικούς στρεσογόνους παράγοντες (π.χ., εποχική ανεργία ή σχολικό
πρόγραμμα). Τα περισσότερα καταθλιπτικά επεισόδια που συμβαίνουν
με εποχική εμφάνιση συνήθως χαρακτηρίζονται από έλλειψη ενέργειας,
υπερυπνία, υπερφαγία, αύξηση σωματικού βάρους και σφοδρή επιθυμία
για λήψη υδατανθράκων. Δεν είναι σαφές εάν μια εποχική εμφάνιση είναι
114
Καταθλιπτικές Διαταραχές
πιο πιθανή σε Υποτροπιάζουσα Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή ή σε
Διπολικές Διαταραχές. Ωστόσο, εντός της ομάδας των διπολικών δια­
ταραχών, η εποχική εμφάνιση φαίνεται να είναι πιο πιθανή στη Διπολική
Διαταραχή 11 από ότι στη Διπολική Διαταραχή 1. Σε ορισμένα άτομα, η
έναρξη των Μανιακών ή των Υπομανιακών Επεισοδίων μπορεί επίσης
να συνδέεται με μια συγκεκριμένη εποχή.
Ο επιπολασμός της εποχικής εμφάνισης χειμερινού τύπου φαίνεται να
ποικίλλει με το γεωγραφικό πλάτος, την ηλικία και το φύλο. Ο επιπολα­
σμός αυξάνεται στα υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη. Η ηλικία είναι επίσης
ισχυρός προγνωστικός παράγοντας εποχικότητας, με τα νεότερα άτομα να
διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο για καταθλιπτικά επεισόδια το χειμώνα.
Προσδιορίστε αν:
Σε μερική ύφεση: Υπάρχουν συμπτώματα του αμέσως προηγούμενου
Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου, αλλά δεν πληρούνται τα κριτήρια, ή
υπάρχει μια περίοδος χωρίς κανένα σημαντικό σύμπτωμα του Μείζονος
Καταθλιπτικού Επεισοδίου η οποία διαρκεί λιγότερο από 2 μήνες μετά το
τέλος του Μείζονος Καταθλιπτικού Επεισοδίου.
Σε πλήρη ύφεση: Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 2 μηνών, δεν υπήρχαν
οποιαδήποτε σημαντικά σημεία ή συμπτώματα της διαταραχής.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα βασίζεται στον αριθμό των συμπτωμάτων των κριτηρίων, στη
βαρύτητα αυτών των συμπτωμάτων και το βαθμό της λειτουργικής ανικα­
νότητας.
Ήπια: Λίγα, αν υπάρχουν, συμπτώματα πέραν αυτών που απαιτούνται
για να τεθεί μια διάγνωση, η ένταση των συμπτωμάτων είναι ενοχλητική
αλλά διαχειρίσιμη και ως αποτέλεσμα έχουμε μικρή έκπτωση της κοινω­
νικής ή επαγγελματικής λειτουργικότητας.
Μέτρια: Ο αριθμός των συμπτωμάτων, η ένταση των συμπτωμάτων και/ή
η λειτουργική έκπτωση είναι μεταξύ αυτών που ορίζονται ως «ήπια» και
«βαριά».
Βαριά: Ο αριθμός των συμπτωμάτων είναι ουσιαστικά μεγαλύτερος από
αυτά που απαιτούνται για να τεθεί η διάγνωση, η ένταση των συμπτωμά­
των είναι βασανιστική και μη διαχειρίσιμη, και τα συμπτώματα παρεμπο­
δίζουν σαφώς την κοινωνική και επαγγελματική λειτουργικότητα.
Διαταραχή Άγχους Αποχωρισμού
309.21
Α. Αναπτυξιακά δυσανάλογος και υπερβολικός φόβος ή άγχος που αφορά
τον αποχωρισμό του ατόμου από αυτούς με τους οποίους είναι προσκολ­
λημένο, όπως φαίνεται από τουλάχιστον τρία από τα ακόλουθα:
1. Επαναλαμβανόμενη υπερβολική ανησυχία όταν προβλέπεται απο­
χωρισμός από το σπίτι ή από κύρια πρόσωπα προσκόλλησης.
2. Επίμονη και υπερβολική ανησυχία ότι θα χάσει κύρια πρόσωπα προ­
σκόλλησης ή ότι μπορεί να συμβεί κακό σε αυτά τα πρόσωπα, όπως
ασθένεια, τραυματισμός, καταστροφές ή θάνατος.
3. Επίμονη και υπερβολική ανησυχία ότι θα του συμβεί ένα δυσάρεστο
γεγονός (π.χ., ότι θα χαθεί, θα απαχθεί, θα έχει ατύχημα, θα αρρω­
στήσει) το οποίο θα έχει σαν αποτέλεσμα τον αποχωρισμό από ένα
κύριο πρόσωπο προσκόλλησης.
4. Επίμονη απροθυμία ή άρνηση να βγει έξω από το σπίτι, στο σχο­
λείο, στην εργασία, ή οπουδήποτε αλλού λόγω φόβου αποχωρι­
σμού.
5. Επίμονος και υπερβολικός φόβος ή απροθυμία να μείνει το άτομο
μόνο του ή χωρίς κύρια πρόσωπα προσκόλλησης στο σπίτι ή σε άλλα
πλαίσια.
6. Επίμονη απροθυμία ή άρνηση να κοιμηθεί μακριά από το σπίτι ή να
κοιμηθεί χωρίς να υπάρχει κοντά του ένα κύριο πρόσωπο προσκόλ­
λησης.
7. Επαναλαμβανόμενοι εφιάλτες που περιλαμβάνουν το θέμα του απο­
χωρισμού.
8. Επαναλαμβανόμενα παράπονα για σωματικά συμπτώματα (π.χ.,
κεφαλαλγίες, στομαχικοί πόνοι, ναυτία ή εμετοί) όταν συμβαίνει ή
προβλέπεται αποχωρισμός από κύρια πρόσωπα προσκόλλησης.
Β. Ο φόβος, το άγχος ή η αποφυγή επιμένουν και διαρκούν τουλάχιστον 4
εβδομάδες σε παιδιά και εφήβους και τυπικά 6 μήνες ή περισσότερο σε
ενήλικες.
115
116
Αγχώδεις Διαταραχές
Γ. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοι­
νωνικής, σχολικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της
λειτουργικότητας.
Δ. Η ενόχληση δεν εξηγείται καλύτερα με μια άλλη ψυχική διαταραχή, όπως
η άρνηση να φύγει από το σπίτι, λόγω της υπερβολικής αντίστασης στην
αλλαγή σε Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, Παραληρητικές Ιδέες ή Ψευ­
δαισθήσεις που αφορούν τον αποχωρισμό στις ψυχωτικές διαταραχές,
άρνηση να βγει έξω χωρίς έναν έμπιστο συνοδό στην αγοραφοβία, ανη­
συχίες για την υγεία ή άλλη βλάβη που πλήττει άλλα σημαντικά πρόσωπα
στη Γ ενικευμένη Αγχώδη Δυσφορία, ή ανησυχία ότι πάσχει από κάποια
ασθένεια στην Υποχονδρίαση.
Επιλεκτική Βωβότητα
313.23 (F94.0)
Α. Μόνιμη αποτυχία του ατόμου να μιλήσει σε ειδικές κοινωνικές περιστάσεις
στις οποίες υπάρχει η προσδοκία της ομιλίας (π.χ., στο σχολείο) ενώ
ομιλεί σε άλλες περιστάσεις.
Β. Η διαταραχή παρεμποδίζει τα επιτεύγματα στην απασχόληση ή την εκ­
παίδευση ή την κοινωνική επικοινωνία.
Γ. Η διαταραχή διαρκεί τουλάχιστον ένα μήνα (δεν περιορίζεται στον πρώτο
μήνα του σχολείου).
Δ. Η αποτυχία να μιλήσει δεν οφείλεται σε έλλειψη γνώσης ή άνεσης σε
σχέση με την ομιλούμενη γλώσσα που απαιτούνται σε κοινωνικές περι­
στάσεις.
Ε. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με τη διαταραχή της επικοινωνίας
(π.χ., τραυλισμό με έναρξη στην παιδική ηλικία) και δεν εμφανίζεται απο­
κλειστικά στη διάρκεια της πορείας της Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος,
της Σχιζοφρένειας, ή μιας άλλης Ψυχωτικής Διαταραχής.
Ειδική Φοβία
Α. Έκδηλος φόβος ή άγχος για ένα ειδικό αντικείμενο ή συγκεκριμένη κατά­
σταση (π.χ., αεροπορικά ταξίδια, ύψη, ζώα, ένεση, θέα αίματος).
Σημείωση: Στα παιδιά, ο φόβος ή το άγχος μπορεί να εκφράζεται με
κλάματα, νευρικότητα, ακινητοποίηση ή προσκόλληση.
Β. Το φοβικό ερέθισμα ή η φοβική κατάσταση προκαλεί σχεδόν πάντα άμεση
απάντηση άγχους ή φόβου.
Ειδική Φοβία
117
Γ. Το φοβικό ερέθισμα ή η φοβική κατάσταση αποφεύγεται ενεργά ή υπο­
μένεται με έντονο φόβο ή άγχος.
Δ. Ο φόβος ή το άγχος είναι δυσανάλογα με τον πραγματικό κίνδυνο που
θέτει το συγκεκριμένο αντικείμενο ή κατάσταση, καθώς και με το κοινω­
νικοπολιτισμικό πλαίσιο.
Ε. Ο φόβος, το άγχος ή η αποφυγή είναι επίμονη και διαρκεί τυπικά για 6
μήνες ή περισσότερο.
ΣΤ. Ο φόβος, το άγχος ή η αποφυγή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή
έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών
της λειτουργικότητας.
Ζ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με τα συμπτώματα άλλης Ψυχικής
Διαταραχής, όπου συμπεριλαμβάνεται ο φόβος, το άγχος και η αποφυγή
καταστάσεων που συνδέονται με συμπτώματα τύπου πανικού ή άλλα
συμπτώματα που προκαλούν ανικανότητα (όπως στην αγοραφοβία), αντι­
κείμενα ή καταστάσεις που σχετίζονται με ιδεοψυχαναγκασμό (όπως στην
Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή), υπενθύμιση τραυματικών γεγονότων
(όπως στη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες), αποχωρισμό από το σπίτι
ή συγγενικά πρόσωπα (όπως στη Διαταραχή Άγχους Αποχωρισμού) ή σε
κοινωνικές καταστάσεις (όπως στην Κοινωνική Αγχώδη Δυσφορία).
Προσδιορίστε αν:
Κωδικός με βάση το φοβικό ερέθισμα:
300.29 (F40.218) Ζωοφοβία (π.χ., αράχνες, έντομα, σκύλοι)
300.29 (F40.228) Φοβία φυσικού περιβάλλοντος (π.χ., ύψος, καται­
γίδες, νερό)
300.29 (F40.23x) Φοβία σχετική με αίμα-ένεση-τραύμα (π.χ., βελόνες,
επεμβατικές ιατρικές διαδικασίες)
Σημείωση κωδικοποίησης: Ε πιλέξτε τον ειδικό κωδικό ICD-10CM ως εξής: F40.230 φόβος αίματος, F40.231 φόβος ενέσεων και
μεταγγίσεων, F40.232 φόβος άλλης ιατρικής φροντίδας ή F40.233
φόβος τραυματισμού.
300.29 (F40.248) Καταστασιακός τύπος (π.χ., αεροπλάνα, ασανσέρ,
κλειστοί χώροι)
300.29 (F40.298) Άλλος τύπος (π.χ., καταστάσεις που μπορεί να οδη­
γήσουν σε πνιγμονή ή εμετό· στα παιδιά, π.χ., δυνατοί ήχοι ή μεταμφιε­
σμένοι χαρακτήρες)
Σημείωση κωδικοποίησης: Όταν περισσότερα από ένα φοβικά ερεθίσματα
είναι παρόντα, κωδικοποιήστε όλους τους κωδικούς ICD-10-CM που εφαρ­
μόζονται (π.χ., για φοβία των φιδιών και των αεροπλάνων, F40.218 ειδική
φοβία, ζωοφοβία, και F40.248 ειδική φοβία, περιστασιακή).
118
Αγχώδεις Διαταραχές
Κοινωνική Αγχώδης Διαταραχή (Κοινωνική Φοβία)
Α. Έκδηλος φόβος ή άγχος του ατόμου για μια ή περισσότερες κοινωνικές
καταστάσεις στις οποίες εκτίθεται σε πιθανό εξονυχιστικό έλεγχο από τους
άλλους. Τα παραδείγματα περιλαμβάνουν τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις
(π.χ,, έχει μια συζήτηση, συναντά πρόσωπα που δεν είναι οικεία), όταν
παρατηρείται (π.χ., όταν τρώει ή πίνει) και όταν ενεργεί μπροστά σε άλλους
(π.χ., κάνοντας μια ομιλία).
Σημείωση: Στα παιδιά, το άγχος μπορεί να συμβεί σε περιβάλλον συνο­
μηλίκων και όχι απλά κατά τις αλληλεπιδράσεις με ενήλικες.
Β. Το άτομο φοβάται ότι θα ενεργήσει με τρόπο ή θα εμφανίσει συμπτώμα­
τα άγχους που θα αξιολογηθούν αρνητικά (π.χ., θα είναι ταπεινωτικό ή
ενοχλητικό, θα απορριφθεί ή θα προσβάλει τους άλλους).
Γ. Οι κοινωνικές καταστάσεις σχεδόν πάντα προκαλούν φόβο ή άγχος.
Σημείωση: Στα παιδιά, ο φόβος ή το άγχος μπορεί να εκφραστεί με
κλάματα, νευρικότητα, ακινητοποίηση, προσκόλληση, η αποφυγή κοινω­
νικών καταστάσεων με άγνωστους ανθρώπους, ή αποτυχία να μιλούν σε
κοινωνικές καταστάσεις.
Δ. Οι κοινωνικές καταστάσεις αποφεύγονται ή υπομένονται με έντονο φόβο
ή άγχος.
Ε. Η φόβος ή το άγχος είναι δυσανάλογος με την πραγματική απειλή που
τίθεται από την κοινωνική κατάσταση και με το κοινωνικοπολιτισμικό
πλαίσιο.
ΣΤ. Ο φόβος, το άγχος ή η αποφυγή είναι επίμονη και διαρκεί τυπικά για 6
μήνες ή περισσότερο.
Ζ. Ο φόβος, το άγχος, ή η αποφυγή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση
ή έκπτωση στην κοινωνική, επαγγελματική, ή άλλες σημαντικές περιοχές
της λειτουργικότητας.
Η. Ο φόβος, το άγχος, ή η αποφυγή δεν οφείλονται σε φυσιολογικές επιδρά­
σεις μιας ουσίας (π,χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα) ή άλλη σωματική
κατάσταση.
0. Ο φόβος, το άγχος, ή η αποφυγή δεν εξηγούνται καλύτερα με τα συ­
μπτώματα από μια άλλη ψυχική διαταραχή, όπως Διαταραχή Πανικού,
Σ ωματοδυσμορφική Διαταραχή, ή Διαταραχή του Αυτιστικού Φάσματος.
1. Εάν είναι παρούσα άλλη σωματική κατάσταση (π.χ., νόσος του Parkinson,
παχυσαρκία, παραμόρφωση από εγκαύματα ή τραυματισμό), ο φόβος,
το άγχος ή η αποφυγή είναι σαφώς άσχετη ή υπερβολική.
Διαταραχή Πανικού
119
Προσδιορίστε αν:
Μόνο στη δημόσια εμφάνιση: Εάν ο φόβος περιορίζεται στην ομιλία ή
στην υποχρέωση να παρουσιάζονται μπροστά σε κοινό.
Διαταραχή Πανικού
300.1
Α. Επανειλημμένες απροσδόκητες προσβολές πανικού. Η προσβολή πα­
νικού είναι ένα απότομο ξέσπασμα έντονου φόβου ή έντονης δυσφορίας
που κορυφώνεται μέσα σε λίγα λεπτά, κατά τη διάρκεια της οποίας συμ­
βαίνουν τέσσερα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα συμπτώματα:
Σημείωση: Το απότομο ξέσπασμα μπορεί να συμβεί από ήρεμη κατά­
σταση ή από αγχώδη κατάσταση.
1. Αίσθημα παλμών, καρδιά που «σφυροκοπά», ή επιτάχυνση του
καρδιακού ρυθμού.
2. Εφίδρωση.
3. Τ ρεμούλα ή έντονος τρόμος.
4. Αίσθημα λαχανιάσματος ή ασφυξίας.
5. Αίσθημα πνιγμονής.
6. Πόνος ή δυσφορία στο θώρακα.
7. Ναυτία ή κοιλιακή ενόχληση.
8. Αίσθημα ζάλης, αστάθειας ή τάση για λιποθυμία.
9. Ρίγη ή αίσθημα ζέστης.
10. Παραισθησίες (μούδιασμα ή μυρμηγκιάσματα).
11. Αποπραγματοποίηση (αισθήματα μη πραγματικού) ή αποπροσωποποίηση (αίσθημα απόσπασης από τον ίδιο τον εαυτό).
12. Φόβος απώλειας του ελέγχου ή επερχόμενης τρέλας.
13. Φόβος θανάτου.
Σημείωση: Μπορεί να παρατηρηθούν τα ειδικά πολιτισμικά συμπτώματα
(π.χ., εμβοές, πόνος στον αυχένα, κεφαλαλγία, ανεξέλεγκτο ουρλιαχτό ή
κλάματα) . Τα εν λόγω συμπτώματα δεν θα πρέπει να συνυπολογίζονται
ως ένα από τα τέσσερα απαιτούμενα συμπτώματα.
Β. Τουλάχιστον μία από τις προσβολές έχει ακολουθηθεί για 1 μήνα (ή πε­
ρισσότερο) από ένα ή και τα δύο από τα ακόλουθα:
1. Επίμονη ανησυχία ή έννοια ότι θα υπάρξουν και άλλες προσβολές
πανικού ή ανησυχία για τις επιπτώσεις της προσβολής (π.χ., θα χάσει
τον έλεγχο, θα υποστεί καρδιακή προσβολή, «θα τρελαθεί»).
120
Αγχώδεις Διαταραχές
2. Σημαντική αλλαγή της συμπεριφοράς που συνδέεται με τις προσβολές
(π.χ., συμπεριφορές που σχεδιάστηκαν ώστε να αποφεύγονται οι κρί­
σεις πανικού, όπως η αποφυγή άσκησης ή μη οικείων καταστάσεων).
Γ. Η ενόχληση δεν αποδίδεται στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας (π.χ.,
ουσία κατάχρησης, φάρμακα) ή σε άλλη σωματική κατάσταση (π.χ.,
υπερθυρεοειδισμός, καρδιοαναπνευστικές διαταραχές).
Δ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή (π.χ., οι
προσβολές πανικού δεν συμβαίνουν ως απάντηση σε κοινωνικές φοβικές
καταστάσεις, όπως η Κοινωνική Αγχώδης Διαταραχή, ως απάντηση σε
περιγεγραμμένα φοβικά αντικείμενα ή καταστάσεις, όπως στην ειδική
φοβία, ως απάντηση σε ιδεοψυχαναγκασμό, όπως η Ιδεοψυχαναγκαστική
Διαταραχή, ως απάντηση σε υπενθυμίσεις τραυματικών γεγονότων, όπως
στην Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες ή ως απάντηση στην απομάκρυν­
ση από συγγενικά πρόσωπα, όπως στη Διαταραχή Άγχους Αποχωρισμού).
Προσδιοριστής Προσβολής Πανικού
Σημείωση: Τα συμπτώματα παρουσιάζονται με σκοπό την ταυτοποίηση μιας
Προσβολής Πανικού, ωστόσο η προσβολή πανικού δεν είναι ψυχική διατα­
ραχή και δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί. Οι προσβολές πανικού μπορούν να
συμβούν στο πλαίσιο οποιασδήποτε Αγχώδους Διαταραχής καθώς επίσης
και άλλων Ψυχικών Διαταραχών (π.χ., Καταθλιπτικές Διαταραχές, Διαταραχή
Μετατραυματικού Στρες, Διαταραχές Χρήσης Ουσίας) και ορισμένες σωμα­
τικές καταστάσεις (π.χ., Καρδιακή, Αναπνευστική, Αιθουσαία, Γαστρεντερι­
κή). Όταν ταυτοποιηθεί η παρουσία μιας Προσβολής Πανικού, θα πρέπει
να σημειωθεί ως ένας προσδιοριστής (π.χ., «Διαταραχή Μετατραυματικού
Στρες με Προσβολές Πανικού»). Για τη Διαταραχή Πανικού, η παρουσία της
προσβολής πανικού περιέχεται εντός των κριτηρίων της Διαταραχής και η
Προσβολή Πανικού δεν χρησιμοποιείται ως προσδιοριστής.
Ένα απότομο ξέσπασμα έντονου φόβου ή έντονης δυσφορίας που κορυ­
φώνεται εντός λεπτών, κατά τη διάρκεια της οποίας συμβαίνουν τέσσερα (ή
περισσότερα) από τα ακόλουθα συμπτώματα:
Σημείωση: Το απότομο ξέσπασμα μπορεί να συμβεί από ήρεμη κατάσταση
ή αγχώδη κατάσταση.
1. Αίσθημα παλμών, καρδιά που «σφυροκοπά» ή επιτάχυνση του καρδιακού ρυθμού.
2. Εφίδρωση.
3. Τ ρεμούλα ή έντονος τρόμος.
4. Αίσθηση λαχανιάσματος ή ασφυξίας.
5. Αίσθημα πνιγμονής.
121
Αγοραφοβία
6. Πόνος ή δυσφορία στο θώρακα.
7. Ναυτία ή κοιλιακή ενόχληση.
8. Αίσθημα ζάλης, αστάθειας ή τάση για λιποθυμία.
9. Ρίγη ή αίσθημα ζέστης.
10. Παραισθησίες (μούδιασμα ή μυρμηγκιάσματα).
11. Αποπραγματοποίηση (αισθήματα μη πραγματικού) ή αποπροσω­
ποποίηση (αίσθημα απόσπασης από τον ίδιο τον εαυτό).
12. Φόβος απώλειας του ελέγχου ή «ότι θα τρελαθεί».
13. Φόβος θανάτου.
Σημείωση: Μπορεί να παρατηρηθούν ειδικά πολιτισμικά συμπτώματα (πχ,
εμβοές, πόνος στον αυχένα, κεφαλαλγία, ανεξέλεγκτο ουρλιαχτό ή κλάματα).
Τα εν λόγω συμπτώματα δεν θα πρέπει να συνυπολογίζονται ως ένα από τα
τέσσερα απαιτούμενα συμπτώματα.
Αγοραφοβία
300.22
Α. Έκδηλος φόβος ή άγχος για δύο (ή περισσότερες) από τις ακόλουθες
πέντε καταστάσεις:
1. Να χρησιμοποιεί τα μέσα μαζικής μεταφοράς (π.χ., αυτοκίνητα, λεω­
φορεία, τρένα, πλοία, αεροπλάνα).
2. Να βρίσκεται σε ανοικτούς χώρους (πχ, χώροι στάθμευσης, αγορές,
γέφυρες).
3. Να βρίσκεται σε κλειστούς χώρους (πχ, μαγαζιά, θέατρα, κινηματο­
γράφοι).
4. Να στέκεται στην ουρά ή μέσα σε πλήθος.
5. Να είναι μόνος έξω από το σπίτι.
Β. Το άτομο φοβάται ή αποφεύγει αυτές τις καταστάσεις λόγω των σκέ­
ψεων ότι η διαφυγή μπορεί να είναι δύσκολη ή μπορεί να μην υπάρχει
διαθέσιμη βοήθεια σε περίπτωση ανάπτυξης συμπτωμάτων τύπου
πανικού ή άλλα συμπτώματα ανικανότητας ή συμπτώματα που θα τον
ντροπιάσουν (π.χ., φόβος ότι θα πέσει πάνω σε ηλικιωμένους, φόβος
ακράτειας).
Γ. Οι αγοραφοβικές καταστάσεις σχεδόν πάντα προκαλούν φόβο ή άγχος.
Δ. Οι αγοραφοβικές καταστάσεις αποφεύγονται ενεργά, απαιτούν την πα­
ρουσία ενός συντρόφου ή υπομένονται με έντονο φόβο ή άγχος.
122
Αγχώδεις Διαταραχές
Ε. Ο φόβος ή το άγχος είναι δυσανάλογο με τον πραγματικό κίνδυνο που
δημιουργείται από τις αγοραφοβικές καταστάσεις και με το κοινωνικοπο­
λιτισμικό πλαίσιο.
ΣΤ. Ο φόβος, το άγχος ή η αποφυγή επιμένουν και διαρκούν τυπικά για 6
μήνες ή περισσότερο.
Ζ. Ο φόβος, το άγχος ή η αποφυγή προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση
ή έκπτωση στην κοινωνική, επαγγελματική, ή άλλες σημαντικές περιοχές
της λειτουργικότητας.
Η. Εάν είναι παρούσα μια άλλη σωματική κατάσταση (π.χ., φλεγμονώδης
νόσος του εντέρου, νόσος του Parkinson), ο φόβος, το άγχος ή η αποφυγή
είναι σαφώς υπερβολική.
0. Ο φόβος, το άγχος ή η αποφυγή δεν εξηγείται καλύτερα από τα συμπτώ­
ματα άλλης Ψυχικής Διαταραχής - για παράδειγμα, τα συμπτώματα δεν
περιορίζονται στην ειδική φοβία, στον Καταστασιακό Τύπο, δεν αφορούν
μόνο κοινωνικές καταστάσεις (όπως στην Κοινωνική Αγχώδη Δυσφορία)
και δεν σχετίζονται αποκλειστικά με Ιδεοψυχαναγκασμό (όπως στην Ιδεο­
ψυχαναγκαστική Διαταραχή), αντιληπτά ελαττώματα ή ατέλειες στη φυσική
εμφάνιση (όπως στη Σωματοδυσμορφική Διαταραχή), υπενθυμίσεις τραυ­
ματικών γεγονότων ( όπως στη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες) ή στο
φόβο του αποχωρισμού (όπως στη Διαταραχή Άγχους Αποχωρισμού).
Σημείωση: Η διάγνωση της αγοραφοβίας τίθεται ανεξάρτητα από την πα­
ρουσία Διαταραχής Πανικού. Εάν η εμφάνιση ενός ατόμου πληροί τα κριτήρια
της Διαταραχής Πανικού και της αγοραφοβίας, θα πρέπει να αναφερθούν και
οι δύο διαγνώσεις.
Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή
300.02
. 1)
Α. Υπερβολικό άγχος και ανησυχία (φοβισμένη προσδοκία), που εμφανίζονται
τις περισσότερες ημέρες μιας περιόδου τουλάχιστον 6 μηνών, για σειρά
γεγονότων ή δραστηριοτήτων (όπως η εργασία και η σχολική επίδοση).
Β. Το άτομο αισθάνεται ότι είναι δύσκολο να ελέγξει την ανησυχία.
Γ. Το άγχος και η ανησυχία συνδέονται με τρία (ή περισσότερα) από τα ακό­
λουθα έξι συμπτώματα (με τουλάχιστον ορισμένα συμπτώματα να είναι
παρόντα για τις περισσότερες μέρες κατά τη διάρκεια των τελευταίων 6
μηνών):
Σημείωση: Στα παιδιά απαιτείται μόνο ένα σύμπτωμα.
1. Νευρικότητα ή αίσθημα αγωνίας ή υπερένταση.
2. Αισθάνεται ασυνήθιστα ταραγμένος.
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Αγχώδης Διαταραχή
123
3. Δυσκολία συγκέντρωσης ή αίσθημα ότι το μυαλό αδειάζει.
4. Ε υερεθιστότητα.
5. Μυϊκή τάση.
6. Διαταραχή του ύπνου (δυσκολία επέλευσης ή διατήρησης του ύπνου,
ή ανήσυχος, μη ικανοποιητικός ύπνος).
Δ. Το άγχος, η ανησυχία ή τα σωματικά συμπτώματα προκαλούν κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή
άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Ε. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις ουσίας
(πχ, ουσία κατάχρησης, φάρμακα) ή σε άλλη σωματική κατάσταση (πχ,
υπερθυρεοειδισμός).
ΣΤ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή (πχ,
άγχος ή ανησυχία ότι θα έχει προσβολές πανικού, αρνητική αξιολόγηση
στην Κοινωνική ΑγχώδηΔιαταραχή (Κοινωνική Φοβία], μόλυνση ή άλλες
ιδεοληψίες στην ΙδεοψυχαναγκαστικήΔιαταραχή, αποχωρισμό από συγ­
γενικά πρόσωπα στην Αγχώδη Δυσφορία Αποχωρισμού, υπενθυμίσεις
τραυματικών γεγονότων στη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, ότι θα
βάλει βάρος στην Ψυχογενή Ανορεξία, σωματικά ενοχλήματα στη Δια­
ταραχή Σωματικών Συμπτωμάτων, αντιληπτές ατέλειες στην εμφάνιση
στη Σωματοδυσμορφική Διαταραχή, ή ότι έχει μια βαριά ασθένεια στην
αγχώδη δυσφορία, ή το περιεχόμενο των παραληρητικών πεποιθήσεων
στη Σχιζοφρένεια ή την Παραληρητική Διαταραχή).
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Αγχώδης Διαταραχή
Α. Στην κλινική εικόνα προεξάρχουν το άγχος ή οι προσβολές πανικού.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα είτε του (1) είτε του (2):
1. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α εμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια ή
σύντομα μετά από τοξίκωση ή στέρηση ουσίας ή μετά την έκθεση
σε φάρμακα.
2. Η εμπλεκόμενη ουσία/φάρμακο είναι ικανή να παράγει τα συμπτώματα
στο Κριτήριο Α.
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με Αγχώδη Δυσφορία η οποία
δεν Προκαλείται από Ουσίες/Φάρμακα. Η εν λόγω απόδειξη μιας
ανεξάρτητης Αγχώδους Διαταραχής θα πρέπει να περιλαμβάνει τα
ακόλουθα:
124
Αγχώδεις Διαταραχές
Τα συμπτώματα προηγούνται της έναρξης της χρήσης της ουσίας/
φαρμάκου· τα συμπτώματα επιμένουν για σημαντική χρονική περί­
οδο (πχ, περίπου 1 μήνα) μετά το τέλος οξείας στέρησης ή βαριάς
τοξίκωσης- ή υπάρχουν άλλα στοιχεία που υποδεικνύουν την ύπαρξη
μιας ανεξάρτητης Μη Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Αγχώ­
δους Διαταραχής (π.χ., ιστορικό επανειλημμένων Μη Συνδεόμενων
με Ουσίες/Φάρμακα επεισοδίων).
Δ. Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας
του ντελίριου.
Ε. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοι­
νωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργι­
κότητας.
Σημείωση: Αυτή η διάγνωση θα πρέπει να τίθεται αντί της διάγνωσης της
τοξίκωσης ή της στέρησης ουσίας μόνον όταν τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α
κυριαρχούν στην κλινική εικόνα και είναι αρκετά βαριά ώστε να δικαιολογούν
κλινική προσοχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Οι κωδικοί ICD-9-CM και ICD-10-CM για τις
Προκαλούμενες [από Συγκεκριμένη ουσία/Φάρμακα] Αγχώδεις Διαταραχές
υποδεικνύονται στον Πίνακα παρακάτω. Ας σημειωθεί ότι ο κωδικός ICD10-CM εξαρτάται από τη συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ουσίας για
την ίδια κατηγορία της ουσίας. Εάν μια Ήπια Διαταραχή Χρήσης Ουσίας
συνυπάρχει με Αγχώδη Δυσφορία Προκαλούμενη από Ουσίες, ο χαρα­
κτήρας 4ης θέσης είναι «1» και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει «ήπια
Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]» πριν την Αγχώδη Δυσφορία Προκαλούμενη
από Ουσίες (πχ, «ήπια Διαταραχή Χρήσης ΚοκdίΎης με Αγχώδη Δυσφορία
Προκαλουμένη από ΚοκαΤνη»). Εάν μια μέτρια ή βαριά Διαταραχή Χρήσης
Ουσίας συνυπάρχει με Αγχώδη Δυσφορία Προκαλούμενη από Ουσίες, τότε
ο χαρακτήρας 4ης θέσης είναι «2» και ο κ λινικός θα πρέπει να καταγράψει
«μέτρια Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]» ή «βαριά Διαταραχή Χρήσης (Ου­
σίας]», ανάλογα με τη βαρύτητα της συνυπάρχουσας Διαταραχής Χρήσης
Ουσιών. Εάν δεν συνυπάρχει διαταραχή χρήσης ουσίας (πχ, μετά από
βαριά χρήση της ουσίας μια φορά), τότε ο χαρακτήρας 4ης θέσης είναι
«9» και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει μόνο την Προκαλούμενη από
Ουσίες Αγχώδη Δυσφορία.
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Αγχώδης Διαταραχή
125
ICD-10-CM
Αλκοόλ
Καφέί'νη
Κάνναβη
Φαινκυκλιδίνη
Άλλα παραισθησιογόνα
Εισπνεόμενα
Οπιοειδή
Ηρεμιστικά, υπνωτικά ή
αγχολυτικά
Αμφεταμίνη (ή άλλο
διεγερτικό)
Κοκdί\ιη
Άλλη (ή άγνωστη) ουσία
ICD-9CM
Με μέτρια
Με ήπια
ή βαριά
διαταραχή διαταραχή
χρήσης
χρήσης
Χωρίς
διαταραχή
χρήσης
291.89
292.89
292.89
292.89
292.89
292.89
292.89
292.89
F10.180
F15.180
F12.180
F16.180
F16.180
F18.180
F11.188
F13.180
F10.280
F15.280
F12.280
F16.280
F16.280
F18.280
F11.288
F13.280
F10.980
F15.980
F12.980
F16.980
F16.980
F18.980
F11.988
F13.980
292.89
F15.180
F15.280
F15.980
292.89
292.89
F14.180
F19.180
F14.280
F19.280
F14.980
F19.980
Προσδιορίστε αν (βλ. Πίνακα 1 στο Κεφάλαιο «Συνδεόμενες με Ουσίες Δι­
αταραχές και Εθιστικές Διαταραχές» για διαγνώσεις που συνδέονται με την
κατηγορία της ουσίας):
Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης: Αυτός ο προσδιοριστής εφαρ­
μόζεται εάν πληρούνται τα κριτήρια για τοξίκωση από την ουσία και τα
συμπτώματα αναπτύσσονται στη διάρκεια της τοξίκωσης.
Με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης: Αυτός ο προσδιοριστής εφαρ­
μόζεται αν τα κριτήρια πληρούνται για στέρηση ουσίας και τα συμπτώματα
αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια, ή αμέσως μετά, τη στέρηση.
Με έναρξη μετά τη χρήση φαρμάκων: Τα συμπτώματα μπορεί να εμ­
φανιστούν είτε κατά την έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής ή μετά από
μια τροποποίηση ή αλλαγή στη χρήση.
126
Αγχώδεις Διαταραχές
Διαδικασίες Καταγραφής
ICD-9-CM. Η ονομασία της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Αγχώδους
Διαταραχής αρχίζει με τη ειδική ουσία (π.χ., κοκαΤνη, σαλβουταμόλη) που
υποτίθεται ότι προκαλεί τα συμπτώματα άγχους. Ο διαγνωστικός κωδικός
επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνει το σύνολο των κριτηρίων, τα
οποία βασίζονται στην κατηγορία των φαρμάκων. Για τις ουσίες που δεν
ταιριάζουν σε καμία από αυτές τις κατηγορίες (π.χ., σαλβουταμόλη), θα
πρέπει να χρησιμοποιείται ο κωδικός για «Άλλη Ουσία» και σε περιπτώσεις
στις οποίες η ουσία θεωρείται ότι αποτελεί αιτιολογικό παράγοντα αλλά η
κατηγορία της ειδικής ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται
η κατηγορία «Άγνωστη Ουσία».
Το όνομα της διαταραχής ακολουθείται από τα χαρακτηριστικά της έναρξης
(π.χ., έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, έναρξη στη διάρκεια της στέρη­
σης). Σε αντίθεση με τις διαδικασίες καταγραφής για το ICD-10-CM, οι οποίες
συνδυάζουν την Προκαλούμενη από ουσίες Διαταραχή και τη Διαταραχή
Χρήσης Ουσίας σε έναν ενιαίο κωδικό, στο ICD-9-CM δίδεται ένας ξεχωριστός
διαγνωστικός οδηγός για τη Διαταραχή Χρήσης Ουσίας. Για παράδειγμα, στην
περίπτωση των συμπτωμάτων άγχους που παρατηρούνται στη διάρκεια της
τοξίκωσης σε άτομο με βαριά Διαταραχή Χρήσης Λοραζεπάμης, η διάγνωση
είναι 292.89 Αγχώδης Διαταραχή Προκαλούμενη από Λοραζεπάμη, με έναρξη
στη διάρκεια της τοξίκωσης. Δίνεται επίσης μια πρόσθετη διάγνωση 304.1Ο
βαριά Διαταραχή Χρήσης Λοραζεπάμης. Όταν θεωρείται περισσότερες από
μια ουσίες ότι παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση των συμπτωμάτων
άγχους, κάθε μια θα πρέπει να αναφέρεται ξεχωριστά (π.χ., 292.89 Προκαλού­
μενη από Μεθυλοφαινιδάτη Αγχώδης Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της
τοξίκωσης, 292.89 Προκαλούμενη από Σαλβουταμόλη Αγχώδης Διαταραχή,
με έναρξη μετά τη χρήση φαρμάκου).
ICD-10-CM. Η ονομασία της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Αγχώδους
Διαταραχής αρχίζει με την ειδική ουσία (π.χ., κοκαΤνη, σαλβουταμόλη) που
υποτίθεται ότι προκαλεί τα συμπτώματα άγχους. Ο διαγνωστικός κωδικός
επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνει το σύνολο των κριτηρίων, τα
οποία βασίζονται στην κατηγορία του φαρμάκου και την παρουσία ή την
απουσία συνυπάρχουσας Διαταραχής Χρήσης Ουσιών. Για τις ουσίες που
δεν ταιριάζουν σε καμία από αυτές τις κατηγορίες (π.χ., σαλβουταμόλη), θα
πρέπει να χρησιμοποιείται ο κωδικός για «Άλλη Ουσία» και στις περιπτώσεις
όπου η ουσία θεωρείται ότι είναι αιτιολογικός παράγοντας αλλά η ειδική κατη­
γορία της ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η κατηγορία
«Άγνωστη Ουσία».
Κατά την καταγραφή του ονόματος της διαταραχής, η συνυπάρχουσα Δια­
ταραχή Χρήσης Ουσίας (εάν υπάρχει) αναφέρεται πρώτη, ακολουθούμενη από
τη λέξη «με», ακολουθούμενη από το όνομα της Προκαλούμενης από Ουσίες
Αγχώδης Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική Κατάσταση
127
Αγχώδους Διαταραχής, ακολουθουμένη από τον προσδιορισμό της έναρξης
(π.χ., έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, έναρξη στη διάρκεια της στέρησης,
έναρξη κατά τη χρήση φαρμάκου). Γ ια παράδειγμα, στην περίπτωση των
συμπτωμάτων άγχους που εμφανίζεται στη διάρκεια της στέρησης σε άτομο
με βαριά Διαταραχή Χρήσης Λοραζεπάμης, η διάγνωση είναι F13.280 βαριά
Διαταραχή ΧρήσηςΛοραζεπάμης με Προκαλούμενη απόΛοραζεπάμηΑγχώδη
Δυσφορία, με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης. Δεν δίνεται ξεχωριστή διά­
γνωση της συνυπάρχουσας βαριάς Διαταραχής Χρήσης Λοραζεπάμης. Εάν η
Προκαλούμενη από Ουσίες Αγχώδης Διαταραχή εκδηλωθεί χωρίς συνυπάρ­
χουσαΔιαταραχή Χρήσης Ουσίας (π .χ., μετά από βαριά Χρήση της Ουσίας μια
φορά), δεν σημειώνεται καμία συνοδός Διαταραχή Χρήσης της Ουσίας (π.χ.,
F16.980 Προκαλούμενη από Ψιλοκυμβίνη Αγχώδης Διαταραχή, με έναρξη
στη διάρκεια της τοξίκωσης). Όταν περισσότερες από μια ουσίες θεωρείται ότι
παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των συμπτωμάτων άγχους, κάθε μια
θα πρέπει να αναφέρεται ξεχωριστά (π.χ., F15.280 βαριάΔιαταραχή Χρήσης
Μεθυλοφαινιδάτης με Προκαλούμενη από ΜεθυλοφαινιδάτηΑγχώδηΔυσφορία,
με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, F19.980 Προκαλούμενη από Σαλβου­
ταμόλη Αγχώδης Διαταραχή, με έναρξη μετά τη χρήση φαρμάκου.
Αγχώδης Διαταραχή Οφειλόμενη σε
Άλλη Σωματική Κατάσταση
293.84 (F06.4)
Α. Στην κλινική εικόνα προεξάρχουν οι προσβολές πανικού ή το άγχος.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα ότι η διαταραχή αποτελεί την άμεση παθοφυσιολογική συνέπεια
άλλης σωματικής κατάστασης.
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή.
Δ. Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας
του ντελίριου.
Ε. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοι­
νωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργι­
κότητας.
Σημείωση κωδικοποίησης: Συμπεριλάβετε το όνομα της άλλης σωματικής
κατάστασης εντός του ονόματος της Ψυχικής Διαταραχής (π.χ., 293.84 [F06.4]
Αγχώδης Διαταραχή Οφειλόμενη σε Φαιοχρωμοκύτωμα). Η άλλη σωματική
κατάσταση θα πρέπει να κωδικοποιηθεί και να αναφερθεί ξεχωριστά αμέσως
πριν από τηνΑγχώδηΔυσφορία που οφείλεται σε σωματική κατάσταση (π.χ.,
227.0 [D35.00] Φαιοχρωμοκύτωμα, 293.84 [F06.4] Αγχώδης Διαταραχή
Οφειλόμενη σε Φαιοχρωμοκύτωμα.
128
Αγχώδεις Διαταραχές
Άλλη Προσδιορισμένη Αγχώδης Διαταραχή
300.09
.8)
Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρα­
κτηριστικά συμπτώματα μιας Αγχώδους Διαταραχής, που προκαλεί κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν
τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία
της Αγχώδους Διαταραχής. Η κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης Αγχώδους
Διαταραχής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να
γνωστοποιήσει το συγκεκριμένο λόγο που η εμφάνιση δεν πληροί τα κριτήρια
για τη συγκεκριμένη Αγχώδη Δυσφορία. Αυτό γίνεται με την καταγραφή «Άλλη
Προσδιορισμένη Αγχώδη Διαταραχή» ακολουθούμενη από το συγκεκριμένο
λόγο (π.χ., «Γενικευμένο άγχος που δεν παρατηρείται τις περισσότερες ημέρες
στη διάρκεια μιας περιόδου»).
Παραδείγματα των εμφανίσεων που μπορούν να προσδιοριστούν χρη­
σιμοποιώντας τον χαρακτηρισμό «Άλλη Προσδιορισμένη» περιλαμβάνουν
τα εξής:
1. Προσβολές περιορισμένων συμπτωμάτων
2. Γενικευμένο άγχος που δεν παρατηρείται τις περισσότερες ημέρες
στη διάρκεια μιας περιόδου
3. Khyal cap (επεισόδια αναπνοής): βλ. «Γλωσσάρι των Πολιτισμικών
Εννοιών της Ενόχλησης» στο Παράρτημα στο DSM-5.
4. Ataque de nervios (προσβολή των νεύρων): βλ. «Γλωσσάρι των
Πολιτισμικών Εννοιών της Ενόχλησης» στο Παράρτημα στο DSM-5.
Απροσδιόριστη Αγχώδης Διαταραχή
300.00
Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρα­
κτηριστικά συμπτώματα μιας Αγχώδους Διαταραχής, που προκαλεί κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν
τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία
των αγχωδών διαταραχών. Η κατηγορία της Απροσδιόριστης Αγχώδους Δια­
ταραχής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην
προσδιορίσει το λόγο που δεν πληρούνται τα κριτήρια για μια συγκεκριμένη
Αγχώδη Δυσφορία, και περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις στις οποίες υπάρ­
χουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο συγκεκριμένη διάγνωση
(π.χ., σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών).
Ιδεοψυχαναyκαστικές και
Συνδεόμενες Διαταραχές
Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή
300.3
Α. Παρουσία ιδεοληψιών, ή ψυχαναγκασμών ή και των δύο:
Ιδεοληψίες όπως ορίζονται από τα (1) και (2):
1. Επανειλημμένες και επίμονες σκέψεις, παρορμήσεις ή εικόνες, 01
οποίες βιώνονται, κάποιες φορές κατά τη διάρκεια της διαταραχής, ως
παρείσακτες και απρόσφορες και στα περισσότερα άτομα προκαλούν
έντονο άγχος ή ενόχληση.
2. Το άτομο προσπαθεί να αγνοεί ή να καταστέλλει τέτοιες σκέψεις, πα­
ρορμήσεις, ή εικόνες, ή να τις εξουδετερώνει με κάποια άλλη σκέψη
ή πράξη (π.χ., εκτελώντας έναν ψυχαναγκασμό).
Ψυχαναγκασμοί όπως ορίζονται από τα (1) και (2):
1. Επαναληπτικές συμπεριφορές (π.χ., πλύσιμο χεριών, τακτοποίηση,
έλεγχος) ή νοερές πράξεις (π.χ., προσευχές, μετρήσεις, σιωπηρές
επαναλήψεις λέξεων) τις οποίες το άτομο αισθάνεται αναγκασμένο
να εκτελέσει σε απάντηση μιας ιδεοληψίας ή σύμφωνα με κανόνες 01
οποίες πρέπει να εφαρμοστούν αυστηρά.
2. Οι συμπεριφορές ή 01 νοερές πράξεις αποβλέπουν στην αποτροπή
ή τη μείωση της ενόχλησης ή στην αποτροπή κάποιου απευκταίου
γεγονότος ή κατάστασης- ωστόσο, αυτές 01 συμπεριφορές ή νοερές
πράξεις δεν συνδέονται με ρεαλιστικό τρόπο με αυτό για το οποίο
έχουν σχεδιαστεί να εξουδετερώνουν ή να αποτρέπουν ή είναι σαφώς
υπερβολικές.
Σημείωση: Τα μικρά παιδιά μπορεί να μην είναι σε θέση να δια­
τυπώσουν με σαφήνεια τους στόχους αυτών των συμπεριφορών
ή των νοερών πράξεων.
Β. Οι ιδεοληψίες ή 01 ψυχαναγκασμοί είναι χρονοβόροι (π.χ., απαιτούν
περισσότερο από μία ώρα την ημέρα) ή προκαλούν κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση στην κοινωνική, επαγγελματική, ή άλλες σημαντικές
περιοχές της λειτουργικότητας.
129
130
Ιδεοψυχαναγκαστικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
Γ. Τα ιδεοψυχαναγκαστικά συμπτώματα δεν οφείλονται στις φυσιολογικές
δράσεις μιας ουσίας (π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακο) ή άλλη σωματική
κατάσταση.
Δ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με τα συμπτώματα άλλης Ψυχικής
Διαταραχής (π.χ., υπερβολικές ανησυχίες, όπως στη γενικευμένη αγχώδη
δυσφορία· ενασχόληση με την εμφάνιση, όπως στη σωματοδυσμορφική
διαταραχή· δυσκολία να απορρίψει ή να αποχωριστεί τα υπάρχοντά του,
όπως στη Διαταραχή Αποθησαύρισης τράβηγμα τριχών, όπως στην
Τριχοτιλλομανία [Διαταραχή Τ ραβήγματος Τ ριχών]· τσίμπημα στο δέρμα,
όπως στη Διαταραχή Εκδορών [τσίμπημα στο δέρμα]· στερεοτυπίες,
όπως στη Διαταραχή Στερεοτυπικών Κινήσεων· Τελετουργική Διατροφική
Συμπεριφορά, όπως στις διαταραχές σίτισης ενασχόληση με ουσίες ή με
το τζόγο, όπως στις συνδεόμενες με ουσίες διαταραχές και στις εθιστικές
διαταραχές ενασχόληση ότι πάσχει από ασθένεια, όπως στην Αγχώδη
Δυσφορία Ασθένειας σεξουαλικές παρορμήσεις και φαντασιώσεις, όπως
στις Παραφιλικές Διαταραχές παρορμήσεις, όπως στις Αποσυνδετικές
Διαταραχές Ελέγχου Παρορμήσεων, και Διαταραχές Διαγωγής ενοχικοί
μυρηκασμοί, όπως στη Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή· Παρεμβαλλό­
μενη Σκέψη ή Παραληρητικές Ανησυχίες, όπως στο Φάσμα Σχιζοφρένειας
και στις άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές ή επαναλαμβανόμενα πρότυπα
συμπεριφοράς, όπως στη Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος).
Προσδιορίστε αν:
Με καλή ή μέτρια εναισθησία: Το άτομο αναγνωρίζει ότι οι πεποιθήσεις
της Ιδεοψυχαναγκαστικής Διαταραχής είναι αναμφισβήτητα ή πιθανόν μη
αληθείς ή μπορεί να είναι ή να μην είναι αληθείς.
Με πτωχή εναισθησία: Το άτομο πιστεύει ότι οι πεποιθήσεις της Ιδεο­
ψυχαναγκαστικής Διαταραχής είναι πιθανόν αληθείς.
Με απουσία εναισθησίας/παραληρητικές πεποιθήσεις: Το άτομο
είναι εντελώς πεπεισμένο ότι οι πεποιθήσεις της Ιδεοψυχαναγκαστικής
Διαταραχής είναι αληθείς.
Προσδιορίστε αν:
Συνδεόμενη με μuοσπάσματα (τικ): Το άτομο έχει ένα τρέχον ή προη­
γούμενο ιστορικό διαταραχής μυοσπασμάτων (τικ) .
Σωματοδυσμορφική Διαταραχή
131
Σωματοδυσμορφική Διαταραχή
Α. Ενασχόληση με ένα ή περισσότερα φανταστικά ελαττώματα ή ατέλειες
στην εμφάνιση τα οποία δεν είναι παρατηρήσιμα ή φαίνονται μικρά για
τους άλλους.
Β. Σε κάποιο σημείο κατά την πορεία της διαταραχής, το άτομο έχει εκτε­
λέσει επαναληπτικές συμπεριφορές (πχ, έλεγχος του εαυτού του στον
καθρέφτη, υπερβολική περιποίηση, τσίμπημα στο δέρμα, αναζητά την
επιβεβαίωση) ή νοερές πράξεις (πχ, συγκρίνει την εμφάνισή του/της με
την εμφάνιση των άλλων) σε απάντηση στις ανησυχίες για την εμφάνι­
ση.
Γ. Η ενασχόληση προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της
κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας.
Δ. Η ενασχόληση με την εμφάνιση δεν εξηγείται καλύτερα με ανησυχίες
σχετικά με το σωματικό λίπος ή το βάρος σε ένα άτομο του οποίου τα συ­
μπτώματα πληρούν τα διαγνωστικά κριτήρια για μια διαταραχή σίτισης.
Προσδιορίστε αν:
Με μυϊκή δυσμορφία: Το άτομο απασχολείται με την ιδέα ότι η διάπλα­
ση του σώματος είναι υπερβολικά μικρή ή ανεπαρκώς μυώδης. Αυτός ο
προσδιοριστής χρησιμοποιείται ακόμη και αν το άτομο ενασχολείται και
με άλλες περιοχές του σώματος, κάτι που συμβαίνει συχνά.
Προσδιορίστε αν:
Αναφέρατε το βαθμό της εναισθησίας όσον αφορά τις πεποιθήσεις δυσμορφι­
κής διαταραχής (πχ, «Φαίνομαι άσχημος» ή «Φαίνομαι εκτός φόρμας»).
Με καλή ή μέτρια εναισθησία: Το άτομο αναγνωρίζει ότι οι πεποιθήσεις
της Σωματοδυσμορφικής Διαταραχής είναι σίγουρα ή μάλλον αναληθείς
ή μπορεί να είναι ή να μην είναι αληθείς.
Με πτωχή εναισθησία: Το άτομο πιστεύει ότι οι πεποιθήσεις της Σωμα­
τικής Διαταραχής είναι πιθανόν αληθείς.
Με απουσία εναισθησίας/παραληρητικές πεποιθήσεις: Το άτομο
είναι εντελώς πεπεισμένο ότι οι πεποιθήσεις της Σωματικής Διαταραχής
είναι αληθείς.
132
Ιδεοψυχαναγκαστικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
Διαταραχή Αποθησαύρισης
300.3 (F42)
Α. Επίμονη δυσκολία απόρριψης ή αποχωρισμού των υπαρχόντων του,
ανεξάρτητα από την πραγματική τους αξία.
Β. Αυτή η δυσκολία οφείλεται στην ανάγκη αποθήκευσης των αντικειμένων
και στην ενόχληση που σχετίζεται με την απόρριψή τους.
Γ. Η δυσκολία απόρριψης των αντικειμένων έχει ως αποτέλεσμα τη συσσώ­
ρευσή τους που προκαλεί συμφόρηση και βρωμίζει τους ενεργούς χώρους
και ουσιαστικά θέτει σε κίνδυνο την προβλεπόμενη χρήση τους. Εάν οι
ενεργοί χώροι δεν είναι βρώμικοι, είναι μόνο λόγω των παρεμβάσεων
τρίτων (π.χ-, μέλη οικογένειας, καθαριστές, αρχές).
Δ. Η αποθησαύριση προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση
στην κοινωνική, επαγγελματική, ή άλλες σημαντικές περιοχές της λει­
τουργικότητας (συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης ενός ασφαλούς
περιβάλλοντος για τον ίδιο αλλά και για τους άλλους).
Ε. Η αποθησαύριση δεν οφείλεται σε μια άλλη σωματική κατάσταση (πχ,
εγκεφαλική βλάβη, καρδιαγγειακή νόσο, σύνδρομο Prader-Willi).
ΣΤ. Η αποθησαύριση δεν εξηγείται καλύτερα με τα συμπτώματα άλλης Ψυχι­
κής Διαταραχής (πχ, ιδεοληψίες στην Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή,
μειωμένη ενέργεια στη Μείζονα ΚαταθλιπτικήΔιαταραχή, παραληρητικές
ιδέες στη Σχιζοφρένεια ή άλλη ΨυχωτικήΔιαταραχή, γνωστικά ελλείμματα
στη Μείζονα ΝευρογνωστικήΔιαταραχή, περιορισμένα ενδιαφέροντα στη
Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος).
Προσδιορίστε αν:
Με υπερβολικά αποκτήματα: Εάν η δυσκολία απόρριψης των αντικει­
μένων συνοδεύεται από υπερβολικά αποκτήματα που δεν χρειάζονται ή
για τα οποία δεν υπάρχει διαθέσιμος χώρος.
Προσδιορίστε αν:
Με καλή ή μέτρια εναισθησία: Το άτομο αναγνωρίζει ότι οι συνδεόμε­
νες με αποθησαύριση πεποιθήσεις και συμπεριφορές (που σχετίζονται
με δυσκολία απόρριψης των αντικειμένων, ακαταστασία ή υπερβολικά
αποκτήματα) είναι προβληματικές.
Με πτωχή εναισθησία: Το άτομο είναι σχεδόν πεπεισμένο ότι οι
συνδεόμενες με αποθησαύριση πεποιθήσεις και συμπεριφορές (που
σχετίζονται με δυσκολία απόρριψης των αντικειμένων, ακαταστασία ή
υπερβολικά αποκτήματα) δεν είναι προβληματική παρά την απόδειξη
για το αντίθετο.
133
Τριχοτιλλομανία (Διαταραχή Τ ραβήγματος Τ ριχών)
Με απουσία εναισθησίας/παραληρητικές πεποιθήσεις: Το άτομο είναι
εντελώς πεπεισμένο ότι οι συνδεόμενες με αποθησαύριση πεποιθήσεις
και συμπεριφορές (που σχετίζονται με δυσκολία απόρριψης των αντικει­
μένων, ακαταστασία ή υπερβολικά αποκτήματα) δεν είναι προβληματικές
παρά την απόδειξη για το αντίθετο.
Τριχοτιλλομανία (Διαταραχή Τραβήγματος Τριχών)
312.39
Α. Επαναλαμβανόμενη απόσπαση τριχών από το τριχωτό της κεφαλής, η
οποία έχει ως αποτέλεσμα αισθητή απώλεια τριχών.
Β. Επαναλαμβανόμενες προσπάθειες για μείωση ή σταμάτημα του τραβή­
γματος των μαλλιών.
Γ. Η διαταραχή απόσπασης τριχών προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση
ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών πε­
ριοχών της λειτουργικότητας.
Δ. Το τράβηγμα τριχών ή απώλεια τριχών δεν οφείλεται σε άλλη σωματική
κατάσταση (π.χ., δερματολογική κατάσταση).
Ε. Το τράβηγμα των τριχών δεν εξηγείται καλύτερα με τα συμπτώματα από
κάποια άλλη Ψυχική Διαταραχή (π.χ., προσπάθειες για βελτίωση ενός
φανταστικού ελαττώματος ή ατέλειας στην εμφάνιση στη σωματοδυσμορ­
φική διαταραχή).
Διαταραχή Εκδορών (Τσίμπημα στο Δέρμα)
698.4
Α. Επαναλαμβανόμενο τσίμπημα στο δέρμα που έχει ως αποτέλεσμα βλάβες
του δέρματος.
Β. Επαναλαμβανόμενες προσπάθειες για μείωση ή σταμάτημα του τσιμπή­
ματος στο δέρμα.
Γ. Το τσίμπημα στο δέρμα προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση στην
κοινωνική, επαγγελματική, ή άλλες σημαντικές περιοχές της λειτουργικότητας.
Δ. Το τσίμπημα στο δέρμα δεν οφείλεται σε φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
(π.χ., κοκdί\ιη) ή άλλη σωματική κατάσταση (π.χ., ψώρα).
Ε. Το τσίμπημα στο δέρμα δεν εξηγείται καλύτερα.με συμπτώματα από άλλη
Ψυχική Διαταραχή (π.χ., Παραληρητικές Ιδέες ή Απτικές Ψευδαισθήσεις
σε Ψυχωτική Διαταραχή, προσπάθειες βελτίωσης ενός φανταστικού ελατ­
τώματος ή ατέλειας στην εμφάνιση στη σωματοδυσμορφική διαταραχή,
στερεοτυπίες στη Διαταραχή Στερεοτυπικών Κινήσεων, ή πρόθεση βλάβης
του εαυτού σε μη αυτοκτονικό αυτοτραυματισμό).
134
Ιδεοψυχαναγκαστικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα
Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη Διαταραχή
Α. Στην κλινική εικόνα προεξάρχουν ιδεοληψίες, καταναγκασμοί, τσίμπημα
δέρματος, τράβηγμα τριχών, άλλες Συμπεριφορές Εστιασμένες στο Σώμα,
ή άλλα συμπτώματα που είναι χαρακτηριστικά της Ιδεοψυχαναγκαστικής
Διαταραχής και των Συνδεόμενων Διαταραχών.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση, ή τα εργαστη­
ριακά ευρήματα όχι μόνο του (1) αλλά και του (2):
1. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια ή
αμέσως μετά από τοξίκωση ή στέρηση ουσίας ή μετά την έκθεση σε
φάρμακα.
2. Η εμπλεκόμενη ουσία/φάρμακο είναι ικανή να παράγει τα συμπτώματα
στο Κριτήριο Α.
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με την Ιδεοψυχαναγκαστική και
Συνδεόμενη Διαταραχή η οποία δεν προκαλείται από ουσίες/φάρμακα.
Οι εν λόγω αποδείξεις μιας ανεξάρτητης Ιδεοψυχαναγκαστικής και
Συνδεόμενης Διαταραχής μπορούν να περιλαμβάνουν τα ακόλου­
θα:
Τα συμπτώματα προηγούνται της έναρξης της χρήσης της ουσίας/
φαρμάκου, επιμένουν για σημαντική χρονική περίοδο (π.χ., περίπου
1 μήνα) μετά το τέλος της οξείας στέρησης ή της βαριάς τοξίκωσης,
ή υπάρχουν άλλα στοιχεία που υποδεικνύουν την ύπαρξη μιας
ανεξάρτητης Μη Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Ιδεοψυ­
χαναγκαστικής και Συνδεόμενης Διαταραχής (π.χ., ένα ιστορικό
επαναλαμβανόμενων επεισοδίων που δεν συνδέονται με ουσίες/
φάρμακα).
Δ. Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά την πορεία ενός ντελίριου.
Ε. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοι­
νωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργι­
κότητας.
Σημείωση: Αυτή η διάγνωση θα πρέπει να τίθεται επιπρόσθετα της διά­
γνωσης της τοξίκωσης ή στέρησης ουσίας μόνο όταν τα συμπτώματα στο
Κριτήριο Α κυριαρχούν στην κλινική εικόνα και είναι αρκετά βαριά για να
αιτιολογήσουν κλινική προσοχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Οι κωδικοί ICD-9-CM και ICD-10-CM για την
Προκαλούμενη [από Συγκεκριμένη ουσία/Φάρμακα] Ιδεοψυχαναγκαστική και
Συνδεόμενη Διαταραχή εμφανίζονται στον Πίνακα παρακάτω. Ας σημειωθεί
ότι ο κωδικός ICD-10-CM εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει ή όχι Διαταραχή
Χρήσης Ουσίας για την ίδια κατηγορία της ουσίας. Εάν μια Ήπια Διαταραχή
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Ιδεοψυχαναγκαστική κ.λπ.
135
Χρήσης Ουσίας συνυπάρχει με Προκαλούμενη από Ουσίες Ιδεοψυχαναγκα­
στική και Συνδεόμενη Διαταραχή, τότε ο χαρακτήρας 4ης θέσης είναι «1» και
ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει «Ήπια Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]»
πριν την Προκαλούμενη από Ουσίες Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη
διαταραχή (πχ, «Ήπια Διαταραχή Χρήσης Κοκdfνης με Προκαλούμενη από
Κοκα'ϊνη Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη Διαταραχή»). Εάν μια Μέτρια
ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Ουσίας συνυπάρχει με την Προκαλούμενη από
Ουσίες Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη Διαταραχή, ο χαρακτήρας της
4ης θέσης είναι «2» και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει «Μέτρια Διατα­
ραχή Χρήσης [Ουσίας]» ή «Βαριά Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]», ανάλογα
με τη βαρύτητα της συνυπάρχουσας Διαταραχής Χρήσης Ουσιών. Αν δεν
συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (πχ, μετά από Βαριά Χρήση της
Ουσίας μια φορά), τότε ο χαρακτήρας της 4ης θέσης είναι «9» και ο κλινικός
θα πρέπει να καταγράψει μόνο την Προκαλούμενη από Ουσίες Ιδεοψυχα­
ναγκαστική και Συνδεόμενη Διαταραχή.
ICD-10-CM
Αμφεταμίνη (ή άλλο
διεγερτικό)
ΚοκαΤνη
Άλλη (ή άγνωστη) ουσία
ICD-9CM
Με μέτρια
ή βαριά
Χωρίς
Με ήπια
διαταραχή διαταραχή διαταραχή
χρήσης
χρήσης
χρήσης
292.89
F15.188
F15.288
F15.988
292.89
292.89
F14.188
F19.188
F14.288
F19.288
F14.988
F19.988
Προσδιορίστε αν (βλ. Πίνακα 1 στο Κεφάλαιο «Συνδεόμενες με Ουσίες
Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές» για διαγνώσεις σχετιζόμενες με την
κατηγορία της ουσίας):
Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης: Εάν τα κριτήρια πληρούνται
μόνο για τοξίκωση με την ουσία και τα συμπτώματα αναπτύσσονται στη
διάρκεια της τοξίκωσης.
Με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης: Εάν τα κριτήρια πληρούνται
για στέρηση ουσίας και τα συμπτώματα αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια
ή αμέσως μετά τη στέρηση.
Με έναρξη μετά τη χρήση φαρμάκου: Τα συμπτώματα μπορεί να εμφα­
νιστούν είτε κατά την έναρξη του φαρμάκου ή μετά από μια τροποποίηση
ή αλλαγή στη χρήση.
136
Ιδεοψυχαναγκαστικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
Διαδικασίες Καταγραφής
ICD-9-CM. Η ονομασία της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Ιδεοψυχα­
ναγκαστικής και Συνδεόμενης Διαταραχής αρχίζει με την ειδική ουσία (π.χ.,
κοκdϊνη), που υποτίθεται ότι προκαλεί ιδεοψυχαναγκαστικά και συνδεόμενα
συμπτώματα. Ο διαγνωστικός κωδικός επιλέγεται από τον Πίνακα που περι­
λαμβάνει το σύνολο των κριτηρίων, τα οποία βασίζονται στην κατηγορία του
φαρμάκου. Για ουσίες που δεν ταιριάζουν σε καμία από αυτές τις κατηγορίες
(π.χ., δεξαμεθαζόνη), θα πρέπει να χρησιμοποιείται ο κωδικός για την «Άλλη
Ουσία» και σε περιπτώσεις στις οποίες η ουσία θεωρείται ότι αποτελεί αιτιο­
λογικό παράγοντα αλλά η ειδική κατηγορία της ουσίας είναι άγνωστη, θα
πρέπει να χρησιμοποιείται η κατηγορία «Άγνωστη Ουσία».
Η ονομασία της διαταραχής ακολουθείται από την προδιαγραφή της
έναρξης (π.χ., έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, έναρξη στη διάρκεια της
στέρησης, με έναρξη μετά τη χρήση φαρμάκου). Σε αντίθεση με τις διαδικασίες
καταγραφής για το ICD-10-CM, 01 οποίες συνδυάζουν την Προκαλούμενη
από Ουσίες Διαταραχή και τη Διαταραχή Χρήσης Ουσίας σε έναν ενιαίο
κωδικό, στο ICD-9-CM δίνεται ένας ξεχωριστός διαγνωστικός κωδικός για
τη Διαταραχή Χρήσης Ουσίας. Για παράδειγμα, στην περίπτωση των επα­
ναληπτικών συμπεριφορών που παρατηρούνται στη διάρκεια της τοξίκωσης
σε άτομο με βαριά Διαταραχή Χρήσης Ουσίας, η διάγνωση είναι η 292.89
Προκαλούμενη από Κοκdί'νη Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη Διαταρα­
χή με έναρξη κατά τη διάρκεια της τοξίκωσης. Δίνεται επίσης μια πρόσθετη
διάγνωση 304.20 της βαριάς Διαταραχής Χρήσης Κοκdί'νης. Όταν θεωρείται
ότι περισσότερες από μια ουσίες παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση
της Ιδεοψυχαναγκαστικής και Συνδεόμενης Διαταραχής, κάθε μια θα πρέπει
να αναφέρεται ξεχωριστά.
ICD-10-CM. Το όνομα της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Ιδεο­
ψυχαναγκαστικής και Συνδεόμενης Διαταραχής αρχίζει με την ειδική
ουσία (π.χ., κοκαΤνη, δεξαμεθαζόνη) που υποτίθεται ότι προκαλεί τα ιδεο­
ψυχαναγκαστικά και συνδεόμενα συμπτώματα. Ο διαγνωστικός κωδικός
επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνει το σύνολο των κριτηρίων,
τα οποία βασίζονται στην κατηγορία του φαρμάκου και την παρουσία ή
την απουσία συνυπάρχουσας Διαταραχής Χρήσης Ουσιών. Για τις ου­
σίες που δεν ταιριάζουν σε καμία από αυτές τις κατηγορίες, θα πρέπει
να χρησιμοποιείται ο κωδικός για «Άλλη Ουσία» χωρίς συνυπάρχουσα
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας και στις περιπτώσεις όπου η ουσία θεωρείται
ότι είναι αιτιολογικός παράγοντας αλλά η ειδική κατηγορία της ουσίας είναι
άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η κατηγορία «Άγνωστη Ουσία»
χωρίς συνυπάρχουσα ουσία.
ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη Διαταραχή Οφειλόμενη κ.λπ.
137
Όταν καταγράφεται η ονομασία της διαταραχής, η συνυπάρχουσα Δια­
ταραχή Χρήσης Ουσιών (εάν υπάρχει) αναφέρεται πρώτη, ακολουθούμενη
από τη λέξη «με», ακολουθούμενη από το όνομα της Προκαλουμένης από
ουσίες Ιδεοψυχαναγκαστικής και Συνδεόμενης Διαταραχής, ακολουθούμενη
από την προδιαγραφή της έναρξης (π.χ., έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
έναρξη στη διάρκεια της στέρησης, έναρξη μετά τη χρήση φαρμάκου). Για
παράδειγμα, στην περίπτωση των επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών που
συμβαίνουν στη διάρκεια της τοξίκωσης σε άτομο με βαριά Διαταραχή Χρήσης
κοκdί"νης, η διάγνωση είναι F14.288 βαριά Διαταραχή Χρήσης Κοκdί"νης με
Προκαλούμενη από Κοκdί"νη Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη Διαταραχή,
με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης. Δεν δίνεται ξεχωριστή διάγνωση της
συνυπάρχουσας βαριάς Διαταραχής Χρήσης Κοκαϊ"νης. Εάν η Προκαλούμενη
από Ουσίες Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη Διαταραχή συμβαίνει χωρίς
συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., μετά από βαριά χρήση
της ουσίας μια φορά}, δεν σημειώνεται καμία συνοδός Διαταραχή Χρήσης
ουσίας (π.χ., F15.988 Προκαλούμενη από Αμφεταμίνη Ιδεοψυχαναγκαστική
και Συνδεόμενη Διαταραχή, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης). Όταν
περισσότερες από μια ουσίες θεωρείται ότι παίζουν σημαντικό ρόλο στην
εκδήλωση της Ιδεοψυχαναγκαστικής και Συνδεόμενης Διαταραχής, κάθε μια
θα πρέπει να αναφέρεται ξεχωριστά.
Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη Διαταραχή Οφειλόμενη
σε Άλλη Σωματική Κατάσταση
294.8
Α. Στην κλινική εικόνα προεξάρχουν ιδεοληψίες, ψυχαναγκασμοί, ενασχό­
ληση με την εμφάνιση, αποθησαύριση, τσίμπημα στο δέρμα, τράβηγμα
τριχών, άλλες επαναληπτικές συμπεριφορές εστιασμένες στο σώμα, ή
άλλα συμπτώματα που είναι χαρακτηριστικά της Ιδεοψυχαναγκαστικής
και Συνδεόμενης Διαταραχής.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα ότι η διαταραχή αποτελεί την άμεση παθοφυσιολογική συνέπεια
άλλης σωματικής κατάστασης.
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή.
Δ. Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας
του ντελίριου.
Ε. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοι­
νωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργι­
κότητας.
138
Ιδεοψυχαναγκαστικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
Προσδιορίστε αν:
Με συμπτώματα τύπου ιδεοψυχαναγκαστικ ής διαταραχής: Εάν στην
κλινική εμφάνιση κυριαρχούν συμπτώματα παρόμοια με της ιδεοψυχα­
ναγκαστικής διαταραχής.
Με ανησυχίες για την εμφάνιση: Εάν η ενασχόληση με αντιλαμβανόμενα
ελαττώματα ή ατέλειες στην εμφάνιση κυριαρχεί στην κλινική εμφάνιση.
Με συμπτώματα αποθησαύρισης: Εάν η αποθησαύριση κυριαρχεί
στην κλινική εμφάνιση.
Με συμπτώματα τραβήγματος τριχών: Εάν το τράβηγμα τριχών κυ­
ριαρχεί στην κλινική εμφάνιση.
Με συμπτώματα τσιμπήματος στο δέρμα: Εάν το τσίμπημα στο δέρμα
κυριαρχεί στην κλινική εμφάνιση.
Σημείωση κωδικοποίησης: Συμπεριλάβετε το όνομα της άλλης σωματι­
κής κατάστασης στο όνομα της Ψυχικής Διαταραχής (π.χ., 294.8 [F06.8]
Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη Διαταραχή οφειλόμενη σε εγκεφαλικό
έμφρακτο). Η άλλη σωματική κατάσταση θα πρέπει να κωδικοποιείται και να
αναφέρεται ξεχωριστά αμέσως πριν την Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμε­
νη Διαταραχή οφειλόμενη σε σωματική κατάσταση (π.χ., 438.89 (169.398]
εγκεφαλικό έμφρακτο, 294.8 [F06.8] Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη
Διαταραχή οφειλόμενη σε εγκεφαλικό έμφρακτο).
Άλλη Προσδιορισμένη Ιδεοψυχαναγκαστική και
Συνδεόμενη Διαταραχή
300.3
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Ιδεοψυχαναγκαστικής και Συνδεόμενης Διαταραχής, που
προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελ­
ματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν
αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιεσδήποτε από τις διαταραχές στη
διαγνωστική κατηγορία των Ιδεοψυχαναγκαστικών και Συνδεόμενων Δια­
ταραχών. Η κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης Ιδεοψυχαναγκαστικής και
Συνδεόμενης Διαταραχής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο
κλινικός επιλέγει να γνωστοποιήσει το συγκεκριμένο λόγο που η εμφάνιση
δεν πληροί τα κριτήρια για οποιαδήποτε Ειδική Ιδεοψυχαναγκαστική και
Συνδεόμενη Διαταραχή. Αυτό γίνεται με την καταγραφή «Άλλη Προσδιορι­
σμένη Ιδεοψυχαvαγκαστική και Συνδεόμενη Διαταραχή» ακολουθούμενη
από το συγκεκριμένο λόγο (π.χ., «Διαταραχή Επαναληπτικής Συμπεριφοράς
Εστιασμένη στο Σώμα»).
Άλλη Προσδιορισμένη Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη κ.λπ.
139
Παραδείγματα των εμφανίσεων που μπορούν να προσδιοριστούν χρη­
σιμοποιώντας τον χαρακτηρισμό «άλλη προσδιορισμένη» περιλαμβάνουν
τα ακόλουθα:
1. Διαταραχή σωματοδuσμορφικού τύπου με πραγματικές ατέλειες:
Αυτή είναι παρόμοια με τη σωματοδυσμορφική διαταραχή εκτός του ότι
τα ελαττώματα ή οι ατέλειες στη φυσική εμφάνιση είναι εμφανώς παρα­
τηρήσιμα από άλλους (π.χ., είναι περισσότερο παρατηρήσιμα από τα
«μικρά»). Στις εν λόγω περιπτώσεις, η ενασχόληση με αυτές τις ατέλειες
είναι σαφώς υπερβολική και προκαλεί σημαντική έκπτωση ή ενόχληση.
2. Διαταραχή σωματοδuσμορφικού τύπου χωρίς επαναληπτικές συ­
μπεριφορές: Οι κλινικές εμφανίσεις που πληρούν τις σωματοδυσμορ­
φικές διαταραχές εκτός από το ότι το άτομο δεν έχει πραγματοποιήσει
επαναληπτικές συμπεριφορές ή νοερές πράξεις σε απάντηση των ανη­
συχιών για την εμφάνιση.
3. Διαταραχή Επαναληπτικής Συμπεριφοράς εστιασμένη στο σώμα:
Αυτή χαρακτηρίζεται από επανειλημμένες επαναληπτικές συμπεριφορές
εστιασμένες στο σώμα (π.χ., δάγκωμα νυχιών, δάγκωμα χειλιών, μάσηση
παρειών) και επαναλαμβανόμενες προσπάθειες για μείωση ή διακοπή
αυτής της συμπεριφοράς. Αυτά τα συμπτώματα προκαλούν κλινικά ση­
μαντική ενόχληση ή έκπτωση στην κοινωνική, επαγγελματική, ή άλλες
σημαντικές περιοχές της λειτουργικότητας και δεν εξηγούνται καλύτερα
με την τριχοτιλλομανία (διαταραχή τραβήγματος τριχών), διαταραχή εκ­
δορών (τσίμπημα στο δέρμα), διαταραχή στερεοτυπικών κινήσεων ή μη
αυτοκτονικό αυτοτραυματισμό.
4. Ψυχαναγκαστική ζήλια: Αυτή χαρακτηρίζεται από μη παραληρητική
ενασχόληση με την θεωρούμενη απιστία του συντρόφου. Οι ενασχολήσεις
μπορεί να οδηγήσουν σε επαναληπτικές συμπεριφορές ή νοερές πράξεις
σε απάντηση των ανησυχιών απιστίας και μπορεί να προκαλέσουν κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση στην κοινωνική, επαγγελματική, ή άλλες
σημαντικές περιοχές της λειτουργικότητας και δεν εξηγούνται καλύτερα
με άλλη ψυχική διαταραχή, όπως οι παραληρητικές ιδέες ζήλιας ή η πα­
ρανοειδής διαταραχή της προσωπικότητας.
5. Shubo-kyofu: Μια παραλλαγή του taijin kyofusho (βλ. «Γλωσσάρι των
Πολιτισμικών Εννοιών» στο Παράρτημα στο DSM-5) το οποίο είναι
παρόμοιο με σωματοδυσμορφική διαταραχή και χαρακτηρίζεται από
υπερβολικό φόβο του ατόμου ότι έχει σωματική δυσμορφία.
6. Koro: Σχετίζεται με το σύνδρομο dhat (βλ. «Γλωσσάρι των Πολιτισμι­
κών Εννοιών» στο Παράρτημα στο DSM-5), ένα επεισόδιο ξαφνικού και
έντονου άγχους ότι το πέος (ή το αιδοίο και οι θηλές στις γυναίκες) θα
υποχωρήσουν μέσα στο σώμα, οδηγώντας πιθανόν σε θάνατο.
7. Jikoshu-kyofu: Μια παραλλαγή του taijin kyofusho (βλ. «Γλωσσάρι των
140
Ιδεοψυχαναγκαστικές και Συνδεόμενες Διαταραχές
Πολιτισμικών Εννοιών» στο Παράρτημα στο DSM-5) η οποία χαρακτηρί­
ζεται από φόβο ότι έχει μια δυσάρεστη σωματική οσμή (που ονομάζεται
επίσης σύνδρομο οσφρητικής αναφοράς).
Απροσδιόριστη Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη
Διαταραχή
300.3 (F42)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Ιδεοψυχαναγκαστικής και Συνδεόμενης Διαταραχής, που
προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση στην κοινωνική, επαγ­
γελματική, ή άλλες σημαντικές περιοχές της λειτουργικότητας, κυριαρχούν
αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη
διαγνωστική κατηγορία των Ιδεοψυχαναγκαστικών και Συνδεόμενων Διατα­
ραχών. Η κατηγορία Απροσδιόριστης Ιδεοψυχαναγκαστικής και Συνδεόμενης
Διαταραχής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει
να μην προσδιορίσει το λόγο που δεν πληρούνται τα κριτήρια για μια Ειδική
Ιδεοψυχαναγκαστική και Συνδεόμενη Διαταραχή, και περιλαμβάνει εμφανίσεις
στις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική
διάγνωση (π.χ., σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών).
Αιαταραχές Συνδεόμενες με Τραύμα
και Στρεσοyόvοuς Παράγοντες
Διαταραχή Αντιδραστικής Προσκόλλησης
313.89
Α. Ένα σταθερό πρότυπο ανεσταλμένης, συγκινησιακά αποσυρμένης συ­
μπεριφοράς προς τους ενήλικες φροντιστές, οι οποίες εκδηλώνονται με
δύο από τα ακόλουθα:
1. Το παιδί σπάνια ή ελάχιστα επιδιώκει παρηγοριά όταν στεναχωριέ­
ται.
2. Το παιδί σπάνια ή ελάχιστα ανταποκρίνεται στην παρηγοριά όταν
στεναχωριέται.
Β. Μια επίμονη κοινωνική και συγκινησιακή διαταραχή η οποία χαρακτηρί­
ζεται από τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα:
1. Ελάχιστη κοινωνική και συγκινησιακή ανταπόκριση σε άλλους.
2. Περιορισμένη θετική επίδραση.
3. Επεισόδια ανεξήγητης ευερεθιστότητας, θλίψης ή τρόμου που είναι
εμφανή ακόμη και κατά τις μη απειλητικές αλληλεπιδράσεις με ενήλικες
φροντιστές.
Γ. Το παιδί έχει βιώσει ένα πρότυπο υπερβολών ανεπαρκούς φροντίδας
όπως αποδεικνύεται από τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα:
1. Κοινωνική παραμέληση ή στέρηση στη μορφή μιας επίμονης έλ­
λειψης να έχουν βασικές συναισθηματικές ανάγκες για παρηγοριά,
κίνητρα, διέγερση και στοργή από τους ενήλικες φροντιστές.
2. Επαναλαμβανόμενες αλλαγές των κύριων φροντιστών που περιο­
ρίζουν τις ευκαιρίες να σχηματίσουν σταθερές προσκολλήσεις (π.χ.,
συχνές αλλαγές σε ανάδοχη οικογένεια).
3. Ανατροφή σε ασυνήθιστα πλαίσια που περιορίζουν σοβαρά τις
ευκαιρίες για σχηματισμό επιλεκτικών προσκολλήσεων (π.χ.,
ιδρύματα με υψηλό ποσοστό παιδιών ανά φροντιστή).
Δ. Η φροντίδα στο Κριτήριο Γ υποτίθεται ότι ευθύνεται για τη διαταραγμένη
συμπεριφορά στο ΚριτήριοΑ(π.χ., οι διαταραχές στο ΚριτήριοΑ άρχισαν
μετά την έλλειψη επαρκούς φροντίδας στο Κρίτήριο Γ ).
141
142
Διαταραχές Συνδεόμενες με Τραύμα και Στρεσογόνους Παράγοντες
Ε. Τα κριτήρια δεν πληρούνται για Διαταραχή του Αυτιστικού Φάσματος.
ΣΤ. Η διαταραχή είναι εμφανής πριν την ηλικία των 5 ετών.
Ζ. Το παιδί έχει αναπτυξιακή ηλικία τουλάχιστον 9 μηνών.
Προσδιορίστε αν:
Επιμένουσα: Η διαταραχή ήταν παρούσα για περισσότερους από 12
μήνες.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η Διαταραχή Αντιδραστικής Προσκόλλησης προσδιορίζεται ως βαριά όταν
ένα παιδί επιδεικνύει όλα τα συμπτώματα της διαταραχής, και το κάθε
σύμπτωμα εκδηλώνεται σε σχετικά υψηλά επίπεδα.
Διαταραχή Ασύδοτης Κοινωνικής Εμπλοκής
313.89 (F94.2)
Α. Ένα πρότυπο συμπεριφοράς στην οποία το παιδί πλησιάζει ενεργά και
συναναστρέφεται με άγνωστους ενήλικες και επιδεικνύει τουλάχιστον δύο
από τα ακόλουθα:
1. Μειωμένη ή απούσα επιφυλακτικότητα στην προσέγγιση και την
συναναστροφή με άγνωστους ενήλικες.
2. Υπερβολικά οικεία λεκτική ή σωματική συμπεριφορά (η οποία δεν
είναι συνεπής με πολιτισμικές ανοχές και με τα κοινωνικά όρια που
είναι κατάλληλα για την ηλικία).
3. Μειωμένη ή καμμία αναφορά προς τον ενήλικο φροντιστή μετά από
παράτολμες φυγές, ακόμη και σε άγνωστα περιβάλλοντα.
4. Προθυμία με ελάχιστο ή κανένα δισταγμό να πάει μακριά με έναν
άγνωστο ενήλικα.
Β. Οι συμπεριφορές στο Κριτήριο Α δεν περιορίζονται στην παρορμητικότητα
(όπως στη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας) αλλά
περιλαμβάνουν κοινωνικά ασύδοτες συμπεριφορές.
Γ. Το παιδί έχει βιώσει ένα πρότυπο ακραία ανεπαρκούς φροντίδας όπως
αποδεικνύεται από τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα:
1. Κοινωνική παραμέληση ή στέρηση στη μορφή επίμονης έλλειψης να
έχουν βασικές συναισθηματικές ανάγκες για παρηγοριά, ερεθίσματα
και στοργή από τους ενήλικες φροντιστές.
2. Επαναλαμβανόμενες αλλαγές των κύριων φροντιστών που περιορί�
ζουν τις ευκαιρίες για σχηματισμό σταθερών προσκολλήσεων (π.χ.,
συχνές αλλαγές σε ανάδοχες οικογένειες).
Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες
143
3. Ανατροφή σε ασυνήθιστα περιβάλλοντα που περιορίζουν σοβαρά τις
ευκαιρίες για σχηματισμό επιλεκτικών προσκολλήσεων (π.χ., ιδρύματα
με υψηλό ποσοστό παιδιών ανά φροντιστή).
Δ. Η φροντίδα στο Κριτήριο Γ υποτίθεται ότι ευθύνεται για τη διαταραγμένη
συμπεριφορά στο Κριτήριο Α (π.χ., οι διαταραχές στο Κριτήριο Α άρχισαν
μετά την έλλειψη επαρκούς φροντίδας στο Κριτήριο Γ).
Ε. Το παιδί έχει αναπτυξιακή ηλικία τουλάχιστον 9 μηνών.
Προσδιορίστε αν:
Επιμένοuσα: Η διαταραχή ήταν παρούσα για περισσότερους από 12
μήνες.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η Δ ιαταραχή Ασύδοτης Κοινωνικής Εμπλοκής προσδιορίζεται ως βαριά
όταν το παιδί παρουσιάζει όλα τα συμπτώματα της διαταραχής και το
κάθε σύμπτωμα εκδηλώνεται σε σχετικά υψηλά επίπεδα.
Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες
309.81
Διαταραχή Μετατραuματικού Στρες
Σημείωση: Τα ακόλουθα κριτήρια εφαρμόζονται σε ενήλικες, εφήβους και
παιδιά μεγαλύτερα των 6 ετών. Για παιδιά 6 ετών και νεότερα, βλ. τα αντί­
στοιχα κριτήρια παρακάτω.
Α. Έκθεση σε πραγματικό ή επαπειλούμενο θάνατο, βαρύ τραυματισμό, ή
απειλή της σωματικής ακεραιότητας με έναν (ή περισσότερους) από τους
ακόλουθους τρόπους:
1. Βίωσε άμεσα το τραυματικό γεγονός (ή γεγονότα).
2. Ήταν μάρτυρας, προσωπικά, στο γεγονός ενώ συνέβαινε σε άλ­
λους.
3. Έμαθε ότι το τραυματικό γεγονός συνέβη σε ένα μέλος του στενού
οικογενειακού κύκλου ή σε έναν στενό φίλο. Σε περιπτώσεις πραγμα­
τικού ή επαπειλούμενου θανάτου ενός μέλους της οικογένειας ή ενός
φίλου, το γεγονός θα πρέπει να ήταν βίαιο ή τυχαίο.
4. Βίωσε επαναλαμβανόμενη ή υπερβολική έκθεση σε απεχθείς λεπτομέ­
ρειες του τραυματικού γεγονότος (π.χ., άνθρωποι που προσέτρεξαν σε
δυστύχημα και συμμετείχαν στη συλλογή ανθρώπινων υπολειμμάτων,
αστυνομικοί που εκτίθενται κατ' επανάληψη σε λεπτομέρειες παιδικής
κακοποίησης).
144
Διαταραχές Συνδεόμενες με Τ ραύμα και Στρεσογόνους Παράγοντες
Σημείωση: Το Κριτήριο Α4 δεν εφαρμόζεται στην έκθεση μέσω ηλε­
κτρονικών μέσων, τηλεόρασης, ταινιών ή εικόνων, εκτός εάν αυτή η
έκθεση συνδέεται με τη δουλειά.
Β. Παρουσία ενός (ή περισσότερων) από τα ακόλουθα διεισδυτικά συμπτώ­
ματα που σχετίζονται με τραυματικό(ά) γεγονός(τα), τα οποία εμφανίζονται
αφού έχει συμβεί το τραυματικό γεγονός:
1. Επανειλημμένες, ακούσιες, και διεισδυτικές ενοχλητικές μνήμες του
τραυματικού γεγονότος.
Σημείωση: Σε παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας των 6 ετών, μπορεί να
συμβεί επαναλαμβανόμενο παιχνίδι στο οποίο εκφράζονται τα θέματα
του τραυματικού γεγονότος.
2. Επανειλημμένα ενοχλητικά όνειρα στα οποία το περιεχόμενο και/ή το
συναίσθημα του ονείρου συνδέονται με το τραυματικό γεγονός.
Σημείωση: Στα παιδιά, είναι δυνατόν να υπάρχουν όνειρα που προ­
καλούν φόβο χωρίς αναγνωρίσιμο περιεχόμενο.
3. Αποσυνδετικές αντιδράσεις (π.χ. επαναβιώσεις/flashbacks) στις οποί­
ες το άτομο νιώθει ή δρα σαν να έχει ξανασυμβεί τραυματικό γεγονός.
(Οι εν λόγω αντιδράσεις μπορούν να συμβούν σε ένα συνεχές, με την
πιο ακραία έκφραση να είναι η απόλυτη απώλεια της επίγνωσης του
παρόντος περιβάλλοντος).
Σημείωση: Στα παιδιά, είναι δυνατόν να υπάρχουν (στο παιχνίδι)
αναπαραστάσεις ειδικές του τραύματος.
4. Έντονη ή παρατεταμένη ψυχολογική ενόχληση κατά την έκθεση σε
εσωτερικούς ή εξωτερικούς υπαινιγμούς που συμβολίζουν ή μοιάζουν
με κάποια πλευρά του τραυματικού γεγονότος.
5. Έκδηλες φυσιολογικές αντιδράσεις στους εσωτερικούς ή εξωτερικούς
υπαινιγμούς που συμβολίζουν ή μοιάζουν με κάποια πλευρά του
τραυματικού γεγονότος.
Γ. Επίμονη αποφυγή ερεθισμάτων που σχετίζονται με τραυματικό γεγονός,
που αρχίζει αφού έχει συμβεί το τραυματικό γεγονός, όπως αποδεικνύεται
από το ένα ή αμφότερα από τα ακόλουθα:
1. Αποφυγή ή προσπάθειες να αποφύγει ενοχλητικές μνήμες, σκέψεις,
ή αισθήματα που σχετίζονται στενά με το τραυματικό γεγονός.
2. Αποφυγή ή προσπάθειες να αποφύγει εξωτερικές υπενθυμίσεις
(άνθρωποι, τόποι, συζητήσεις, δραστηριότητες, αντικείμενα, κατα­
στάσεις) που ανακαλούν ενοχλητικές μνήμες, σκέψεις ή αισθήματα
για τα τραυματικά γεγονότα ή για οτιδήποτε σχετίζεται στενά με τα
τραυματικά γεγονότα.
Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες
145
Δ. Αρνητικές μεταβολές σε γνωστικές λειτουργίες και στη διάθεση που
σχετίζονται με το τραυματικό γεγονός, και εμφανίζονται ή επιδεινώνονται
αφού έχει συμβεί το τραυματικό γεγονός, όπως αποδεικνύεται από δύο
(ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
1. Αδυναμία να ανακαλέσει μια σημαντική πλευρά του τραυματικού
γεγονότος (η οποία τυπικά οφείλεται σε αποσυνδετική αμνησία και
όχι σε άλλους παράγοντες, όπως η κάκωση της κεφαλής, το αλκοόλ
ή τα ναρκωτικά).
2. Επίμονες και υπερβολικές αρνητικές πεποιθήσεις ή προσδοκίες για
τον εαυτό του, τους άλλους, ή για τον κόσμο (π.χ., «Είμαι κακός»,
«Δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε κανένα», «Ο κόσμος είναι εντελώς
επικίνδυνος», «Όλο το νευρικό μου σύστημα έχει καταστραφεί για
πάντα»).
3. Επίμονες, διαστρεβλωμένες γνωστικές λειτουργίες για το αίτιο ή τις
συνέπειες του τραυματικού γεγονότος που οδηγούν το άτομο να
κατηγορεί τον εαυτό του/της ή τους άλλους.
4. Επίμονα αρνητική συγκινησιακή κατάσταση (π.χ., φόβος, τρόμος,
θυμός, ενοχή ή ντροπή).
5. Εμφανώς μειωμένο ενδιαφέρον ή μειωμένη συμμετοχή σε σημαντικές
δραστηριότητες.
6. Αισθήματα απομάκρυνσης ή αποξένωσης από τους άλλους.
7. Επίμονη αδυναμία να βιώσει θετικά αισθήματα (π.χ., αδυναμία να
βιώσει ευτυχία, ικανοποίηση, ή να νιώσει αισθήματα αγάπης).
Ε. Εμφανείς αλλαγές στη διεγερσιμότητα και αντιδραστικότητα που σχετίζο­
νται με το τραυματικό γεγονός, εμφάνιση ή επιδείνωση αφού έχει συμβεί
το τραυματικό γεγονός, όπως αποδεικνύεται από δύο (ή περισσότερα)
από τα ακόλουθα:
1. Ευερεθιστότητα ή εκρήξεις θυμού (με μικρή ή καμία πρόκληση) που
συνήθως εκφράζεται ως λεκτική ή σωματική επιθετικότητα προς αν­
θρώπους ή αντικείμενα.
2. Ριψοκίνδυνη ή αυτοκαταστροφική συμπεριφορά.
3. Υπερεπαγρύπνηση.
4. Υπερβολική απάντηση στο ξάφνιασμα.
5. Δυσκολία συγκέντρωσης.
6. Διαταραχή του Ύπνου (π.χ., δυσκολία επέλευσης ή διατήρησης του
ύπνου ή ανήσυχος ύπνος).
ΣΤ. Η διάρκεια της διαταραχής (Κριτήρια Β, Γ, Δ, και Ε) είναι μεγαλύτερη από
1 μήνα.
146
Διαταραχές Συνδεόμενες με Τ ραύμα και Στρεσογόνους Παράγοντες
Ζ. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση στην
κοινωνική, επαγγελματική, ή άλλες σημαντικές περιοχές της λειτουργι­
κότητας.
Η. Η διαταραχή δεν οφείλεται σε φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας (π.χ.,
φάρμακα, αλκοόλ) ή άλλη σωματική κατάσταση.
Προσδιορίστε αν:
Με αποσυνδετικά συμπτώματα: Τα συμπτώματα του ατόμου πληρούν
τα κριτήρια για Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, και επιπρόσθετα, σε
απάντηση στον στρεσογόνο παράγοντα, το άτομο βιώνει επιμένοντα ή
επανειλημμένα συμπτώματα σε ένα από τα ακόλουθα:
1. Αποπροσωποποίηση: Επίμονες ή επανειλημμένες εμπειρίες αι­
σθήματος απομάκρυνσης, και σαν κάποιος να ήταν ένας εξωτερικός
παρατηρητής των ψυχικών του διαδικασιών ή του σώματός του (π.χ.,
νιώθει σαν να ήταν σε όνειρο, έχει την αίσθηση του εξωπραγματικού
του εαυτού του ή του σώματός του ή του χρόνου που κινείται αργά).
2. Αποπραγματοποίηση: Επίμονες ή επανειλημμένες εμπειρίες εξω­
πραγματικού του περιβάλλοντος (π.χ., ο κόσμος γύρω από το άτομο
βιώνεται ως μη πραγματικός, ονειρικός, απόμακρος ή παραμορφω­
μένος).
Σημείωση: Για να χρησιμοποιηθεί αυτός ο υπότυπος, τα αποσυνδετικά
συμπτώματα δεν θα πρέπει να οφείλονται στις φυσιολογικές δράσεις μιας
ουσίας (π.χ., μνημονικά κενά («blackouts»], συμπεριφορά στη διάρκεια
της τοξίκωσης από αλκοόλ) ή άλλη σωματική κατάσταση (π.χ., σύνθετες
μερικές επιληπτικές κρίσεις).
Προσδιορίστε αν:
Με καθυστερημένη έκφραση: Εάν τα διαγνωστικά κριτήρια δεν πληρού­
νται για τουλάχιστον 6 μήνες μετά από ένα γεγονός (παρότι η έναρξη και
η έκφραση κάποιων συμπτωμάτων μπορεί να είναι άμεση).
Διαταραχή Μετατραuματικού Στρες για
Παιδιά 6 ετών και νεότερα
Α. Σε παιδιά 6 ετών και νεότερα, η έκθεση σε πραγματικό ή επαπειλούμενο
θάνατο, βαρύ τραυματισμό, ή σεξουαλική βία με έναν (ή περισσότερους)
από τους ακόλουθους τρόπους:
1. Βίωσε άμεσα το τραυματικό γεγονός.
2. Ήταν μάρτυρας, προσωπικά, του γεγονότος όπως συνέβη σε άλλους,
ιδιαίτερα στους κύριους φροντιστές.
Σημείωση: Η μαρτυρία δεν περιλαμβάνει γεγονότα τα οποία έχουν
παρατηρηθεί μόνο σε ηλεκτρονικά μέσα, τηλεόραση, ταινίες ή ει­
κόνες.
Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες
147
3. Έμαθε ότι το τραυματικό γεγονός συνέβη σε έναν γονέα ή έναν φρο­
ντιστή.
Β. Παρουσία ενός (ή περισσότερων) από τα ακόλουθα διεισδυτικά συμπτώ­
ματα που σχετίζονται με το τραυματικό γεγονός, που ξεκινούν αφότου έχει
συμβεί το τραυματικό γεγονός:
1. Επανειλημμένες, ακούσιες, και διεισδυτικές ενοχλητικές μνήμες του
τραυματικού γεγονότος.
Σημείωση: Οι αυθόρμητες και οι διεισδυτικές μνήμες μπορεί να μην
εμφανίζονται απαραίτητα ενοχλητικές και μπορεί να εκφράζονται ως
αναπαράσταση σε παιχνίδι.
2. Επανειλημμένα ενοχλητικά όνειρα στα οποία το περιεχόμενο και/ή
το συναίσθημα του ονείρου συνδέονται με το τραυματικό γεγο­
νός.
Σημείωση: Μπορεί να μην είναι δυνατόν να διακριβωθεί ότι το περι­
εχόμενο που προκαλεί φόβο συνδέεται με το τραυματικό γεγονός.
3. Αποσυνδετικές αντιδράσεις(π.χ., επαναβιώσεις/flashbacks) στις
οποίες το άτομο νιώθει ή δρα σαν να έχει ξανασυμβεί το τραυματικό
γεγονός. (Οι εν λόγω αντιδράσεις μπορούν να συμβούν σε ένα συ­
νεχές, με την πιο ακραία έκφραση να είναι η απόλυτη απώλεια της
επίγνωσης του παρόντος περιβάλλοντος). Αυτή η επαναβίωση του
συγκεκριμένου τραύματος μπορεί να εμφανιστεί στο παιχνίδι.
4. Έντονη ή παρατεταμένη ψυχολογική ενόχληση κατά την έκθεση σε
εσωτερικούς ή εξωτερικούς υπαινιγμούς που συμβολίζουν ή μοιάζουν
με κάποια πλευρά του τραυματικού γεγονότος.
5. Έκδηλες φυσιολογικές αντιδράσεις στις υπενθυμίσεις του τραυματικού
γεγονότος.
Γ. Ένα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα συμπτώματα που εκπροσωπούν
είτε την επίμονη αποφυγή των ερεθισμάτων που σχετίζονται με το τραυ­
ματικό γεγονός ή τις αρνητικές μεταβολές στις γνωστικές λειτουργίες
και στη διάθεση που σχετίζονται με το τραυματικό γεγονός, θα πρέπει
να είναι παρόντα, με αρχή μετά το γεγονός ή με επιδείνωση μετά το
γεγονός:
Επίμονη αποφυγή των ερεθισμάτων
1. Αποφυγή ή προσπάθειες να αποφύγει δραστηριότητες, μέρη ή φυσικές
υπενθυμίσεις που προκαλούν ανακλήσεις του τραυματικού γεγονό­
τος.
148
Διαταραχές Συνδεόμενες με Τ ραύμα και Στρεσογόνους Παράγοντες
2. Αποφυγή ή προσπάθειες να αποφύγει ανθρώπους, συζητήσεις ή
διαπροσωπικές καταστάσεις που προκαλούν ανακλήσεις του τραυ­
ματικού γεγονότος.
Αρνητικές μεταβολές σε γνωστικές λειτουργίες
3. Σημαντικά αυξημένη συχνότητα των αρνητικών συγκινησιακών κατα­
στάσεων (π.χ., φόβος, ενοχή, θλίψη, ντροπή, σύγχυση).
4. Σαφώς μειωμένο ενδιαφέρον ή μειωμένη συμμετοχή σε σημαντικές
δραστηριότητες, όπου συμπεριλαμβάνεται ο περιορισμός του παι­
χνιδιού.
5. Κοινωνικά αποσυρμένη συμπεριφορά.
6. Επίμονη μείωση της έκφρασης θετικών συναισθημάτων.
Δ. Μεταβολές στη διεγερσιμότητα και αντιδραστικότητα που σχετίζονται με
τραυματικό γεγονός, έναρξη ή επιδείνωση αφού έχει συμβεί το τραυ­
ματικό γεγονός, όπως αποδεικνύεται από δύο (ή περισσότερα) από τα
ακόλουθα:
1. Ευερεθιστότητα ή εκρήξεις θυμού (με μικρή ή καμία πρόκληση) η
οποία συνήθως εκφράζεται ως λεκτική ή σωματική επιθετικότητα προς
ανθρώπους ή αντικείμενα (συμπεριλαμβάνονται οι ακραίες εκρήξεις
θυμού).
2. Υπερεπαγρύπνηση.
3. Υπερβολική απάντηση στο ξάφνιασμα.
4. Δυσκολία συγκέντρωσης.
5. Διαταραχή του Ύπνου (π.χ., δυσκολία επέλευσης ή διατήρησης του
ύπνου ή ανήσυχος ύπνος).
Ε. Η διάρκεια της διαταραχής είναι μεγαλύτερη από 1 μήνα.
ΣΤ. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση στις σχέ­
σεις με τους γονείς, αδέλφια, συνομηλίκους, ή άλλους κηδεμόνες ή με τη
συμπεριφορά στο σχολείο.
Ζ. Η διαταραχή δεν οφείλεται σε φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας (π.χ.,
φάρμακα ή αλκοόλ) ή μια άλλη σωματική κατάσταση.
Προσδιορίστε αν:
Με αποσυνδετικά συμπτώματα: Τα συμπτώματα του ατόμου πληρούν
τα κριτήρια για Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, και το άτομο βιώνει
επιμένοντα ή επανειλημμένα συμπτώματα σε ένα από τα ακόλουθα:
1. Αποπροσωποίηση:Επίμονες ή επανειλημμένες εμπειρίες αισθή­
ματος απομάκρυνσης, και σαν κάποιος να ήταν ένας εξωτερικός
παρατηρητής των ψυχικών του διαδικασιών ή του σώματός του (π.χ.,
νιώθει σαν να ήταν σε όνειρο, έχει την αίσθηση του εξωπραγματι-
Διαταραχή Οξέος Στρες
149
κού του εαυτού του ή τους σώματός του ή του χρόνου που κινείται
αργά).
2. Αποπραγματοποίηση: Επίμονες ή επανειλημμένες εμπειρίες εξω­
πραγματικού του περιβάλλοντος (π,χ., ο κόσμος γύρω από το άτομο
βιώνεται ως μη πραγματικός, ονειρικός, απόμακρος ή παραμορφω­
μένος).
Σημείωση:Για να χρησιμοποιηθεί αυτός ο υπότυπος, τα αποσυν­
δετικά συμπτώματα δεν θα πρέπει να οφείλονται στις φυσιολογικές
δράσεις μιας ουσίας (πχ, μνημονικά κενά [«blackouts»]) ή άλλη
σωματική κατάσταση (πχ, σύνθετες μερικές επιληπτικές κρίσεις).
Προσδιορίστε αν:
Με καθυστερημένη έκφραση: Εάν τα διαγνωστικά κριτήρια δεν πλη­
ρούνται για τουλάχιστον 6 μήνες μετά από ένα γεγονός (παρότι η έναρξη
και η έκφραση κάποιων συμπτωμάτων μπορεί να είναι άμεση).
Διαταραχή Οξέος Στρες
308.3
Α. Έκθεση σε πραγματικό ή επαπειλούμενο θάνατο, σοβαρό τραυματισμό
ή σεξουαλικό βιασμό με έναν (ή περισσότερους) από τους ακόλουθους
τρόπους:
1. Βίωσε άμεσα το τραυματικό γεγονός.
2. Ήταν μάρτυρας, προσωπικά, στο γεγονός όπως συνέβη σε άλλους.
3. Έμαθε ότι το γεγονός συνέβη σε ένα μέλος του στενού του περιβάλ­
λοντος ή σε ένα στενό φίλο.
Σημείωση: Σε περιπτώσεις πραγματικού ή επαπειλούμενου θανάτου
ενός μέλους της οικογένειας ή ενός φίλου, το γεγονός θα πρέπει να
ήταν βίαιο ή τυχαίο.
4. Βίωσε επαναλαμβανόμενη ή υπερβολική έκθεση σε απεχθείς λεπτομέ­
ρειες του τραυματικού γεγονότος (π,χ., άνθρωποι που προσέτρεξαν σε
δυστύχημα και συμμετείχαν στη συλλογή ανθρώπινων υπολειμμάτων,
αστυνομικοί που εκτίθενται κατ' επανάληψη σε λεπτομέρειες παιδικής
κακοποίησης).
Σημείωση: Αυτό δεν ισχύει στην έκθεση μέσω ηλεκτρονικών μέσων,
τηλεόρασης, ταινιών. ή εικόνων, εκτός εάν αυτή η έκθεση σχετίζεται
με τη δουλειά.
Β. Παρουσία εννιά (ή περισσότερων) από τα ακόλουθα συμπτώματα από
οποιεσδήποτε από τις πέντε κατηγορίες παρείσφρυσης, αρνητικής διά-
150
Διαταραχές Συνδεόμενες με Τραύμα και Στρεσογόνους Παράγοντες
θεσης, αποσύνδεσης, αποφυγής και διέγερσης, η οποία ξεκινά ή επιδει­
νώνεται αφότου έχει συμβεί το τραυματικό γεγονός:
Συμπτώματα παρείσφρuσης
1. Επανειλημμένες, ακούσιες, και διεισδυτικές ενοχλητικές εμπειρίες του
τραυματικού γεγονότος. Σημείωση: Στα παιδιά, το επαναλαμβανό­
μενο παιχνίδι εμφανίζεται σε θέματα ή σε απόψεις όπου εκφράζεται
το τραυματικό γεγονός.
2. Επανειλημμένα ενοχλητικά όνειρα των οποίων το περιεχόμενο ή/
και το συναίσθημα του ονείρου σχετίζεται με το γεγονός. Σημείωση:
Στα παιδιά, είναι δυνατόν να υπάρχουν όνειρα που προκαλούν φόβο
χωρίς αναγνωρίσιμο περιεχόμενο.
3. Αποσυνδετικές αντιδράσεις (π.χ. επαναβιώσεις/flashbacks) στα οποία
το άτομο νιώθει ή δρα σαν να έχει ξανασυμβεί το τραυματικό γεγονός.
(Οι εν λόγω αντιδράσεις μπορούν να συμβούν σε ένα συνεχές, με την
πιο ακραία έκφραση να είναι η απόλυτη απώλεια της επίγνωσης του
παρόντος περιβάλλοντος). Σημείωση: Στα παιδιά, είναι δυνατόν να
υπάρχουν στο παιχνίδι αναπαραστάσεις ειδικές του τραύματος.
4. Έντονη ή παρατεταμένη ψυχολογική ενόχληση κατά την έκθεση σε
εσωτερικούς ή εξωτερικούς υπαινιγμούς που συμβολίζουν ή μοιάζουν
με κάποια πλευρά του τραυματικού γεγονότος.
Συμπτώματα αρνητικής διάθεσης
5. Επίμονη αδυναμία να βιώσει θετικά συναισθήματα (π.χ., αδυναμία
να βιώσει την ευτυχία, την ικανοποίηση, ή να νιώσει αισθήματα αγά­
πης).
Συμπτώματα αποσύνδεσης
6. Μια αλλοιωμένη αίσθηση της πραγματικότητας του περιβάλλοντος ή
του εαυτού του (π.χ., βλέπει τον εαυτό του από την οπτική κάποιου
άλλου, αισθάνεται σαν να είναι σε παραζάλη, ο χρόνος επιβραδύ­
νεται).
7. Αδυναμία να θυμηθεί κάποια σημαντική πλευρά του τραυματικού
γεγονότος (το οποίο οφείλεται συνήθως στην αποσυνδετική αμνησία
και όχι σε άλλους παράγοντες, όπως κάκωση της κεφαλής, λήψη
αλκοόλ ή φαρμάκων).
Συμπτώματα αποφυγής
8. Προσπάθεια να αποφύγει ενοχλητικές μνήμες, σκέψεις ή συναισθή­
ματα τα οποία συνδέονται στενά με τραυματικό γεγονός.
9. Προσπάθεια να αποφύγει εξωτερικές υπενθυμίσεις (άτομα, χώροι,
συζητήσεις, δραστηριότητες, αντικείμενα, καταστάσεις) που προκα-
Διαταραχές της Προσαρμογής
151
λούν ανάκληση ενοχλητικής μνήμης, σκέψεις ή συναισθήματα για το
τραυματικό γεγονός ή συνδέονται στενά με το τραυματικό γεγονός.
Συμπτώματα διέγερσης
1Ο. Διαταραχή του Ύπνου (π.χ., δυσκολία επέλευσης ή διατήρησης του
ύπνου, ανήσυχος ύπνος).
11. Ευερεθιστότητα και εκρήξεις θυμού (με μικρή ή καμία πρόκληση)
που συνήθως εκφράζεται ως λεκτική ή σωματική επιθετικότητα προς
ανθρώπους ή αντικείμενα.
12. Υπερεπαγρύπνηση.
13. Δυσκολία συγκέντρωσης.
14. Υπερβολική απάντηση στο ξάφνιασμα.
Γ. Η διάρκεια της διαταραχής (συμπτώματα στο Κριτήριο Β) είναι 3 ημέρες
έως 1 μήνας μετά την έκθεση στο τραύμα.
Σημείωση: Τα συμπτώματα συνήθως αρχίζουν αμέσως μετά το τραύμα,
αλλά απαιτείται η διατήρησή τους για τουλάχιστον 3 ημέρες έως το πολύ
έναν μήνα για να πληρούνται τα κριτήρια της διαταραχής.
Δ. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοι­
νωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας.
Ε. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας (π.χ.,
λήψη αλκοόλ ή φαρμάκων) ή άλλη σωματική κατάσταση (π.χ., Ήπια
Τραυματική Εγκεφαλική Βλάβη) και δεν εξηγείται καλύτερα με τη Βραχεία
Ψυχωτική Διαταραχή.
Διαταραχές της Προσαρμογής
Α. Η ανάπτυξη συγκινησιακών ή συμπεριφεριολογικών συμπτωμάτων σε
απάντηση σε έναν αναγνωρίσιμο στρεσογόνο παράγοντα(ες) η οποία
εμφανίζεται μέσα σε 3 μήνες μετά την έναρξη της παρουσίας του στρε­
σογόνου παράγοντα (ή των στρεσογόνων παραγόντων).
Β. Αυτά τα συμπτώματα ή οι συμπεριφορές είναι κλινικά σημαντικά, όπως
αποδεικνύεται από ένα ή και τα δύο από τα ακόλουθα:
1. Έκδηλη ενόχληση η οποία είναι μεγαλύτερη από αυτήν που θα ανα­
μενόταν για τη βαρύτητα ή την ένταση του στρεσογόνου παράγοντα,
λαμβάνοντας υπόψη το εξωτερικό πλαίσιο και τους πολιτισμικούς
παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη βαρύτητα του
συμπτώματος και την κλινική εμφάνιση.
152
Διαταραχές Συνδεόμενες με Τραύμα και Στρεσογόνους Παράγοντες
2. Σημαντική έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημα­
ντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Γ. Η συνδεόμενη με το στρες διαταραχή δεν πληροί τα κριτήρια για άλλη
ψυχική διαταραχή και δεν αποτελεί απλώς παρόξυνση προϋπάρχουσας
ψυχικής διαταραχής.
Δ. Τα συμπτώματα δεν αντιπροσωπεύουν το φυσιολογικό πένθος.
Ε. Από τη στιγμή που ο στρεσογόνος παράγοντας (ή οι συνέπειές του) έχει
σταματήσει να υπάρχει, τα συμπτώματα δεν επιμένουν πέρα από μια
πρόσθετη περίοδο 6 μηνών.
Προσδιορίστε αν:
309.0 (F43.21) Με καταθλιπτική διάθεση: Όταν οι προεξάρχουσες εκ­
δηλώσεις είναι συμπτώματα, όπως καταθλιπτική διάθεση, ευσυγκινησία
ή αισθήματα απελπισίας.
309.24 (F43.22) Με άγχος: Όταν οι προεξάρχουσες εκδηλώσεις είναι
συμπτώματα, όπως νευρικότητα, ανησυχία ή ταραχή, ή φόβοι αποχωρι­
σμού από μείζονες μορφές προσκόλλησης.
309.28 (F43.23) Μικτή, με άγχος και καταθλιπτική διάθεση: Όταν η
προεξάρχουσα εκδήλωση είναι συνδυασμός κατάθλιψης και άγχους.
309.3 (F43.24) Με διαταραχή της διαγωγής: Όταν η προεξάρχουσα
εκδήλωση είναι διαταραχή της διαγωγής.
309.4 (F43.25) Με μικτή διαταραχή των συγκινήσεων και της δια­
γωγής: Όταν οι προεξάρχουσες εκδηλώσεις είναι τόσο (συγκινησιακά)
συμπτώματα (πχ, κατάθλιψη, άγχος) όσο και διαταραχή της διαγωγής.
309.9 (F43.20) Απροσδιόριστη: Για δυσπροσαρμοστικές αντιδράσεις
οι οποίες δεν είναι ταξινομήσιμες ως ένας από τους ειδικούς υπότυπους
της διαταραχής της προσαρμογής.
Άλλη Προσδιορισμένη Συνδεόμενη με Τραύμα και
Στρεσογόνο Παράγοντα Διαταραχή
309.89
Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηρι­
στικά συμπτώματα μιας Συνδεόμενης με Τραύμα και Στρεσογόνο Παράγοντα
Διαταραχής που προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση στην
κοινωνική, επαγγελματική, ή άλλες σημαντικές περιοχές της λειτουργικότητας,
κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταρα­
χές στη διαγνωστική κατηγορία της Συνδεόμενης με Τραύμα και Στρεσογόνο
Παράγοντα Διαταραχής. Η κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης Συνδεόμενης με
Τραύμα και Στρεσογόνο Παράγοντα Διαταραχής χρησιμοποιείται σε καταστά-
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Τραύμα κ.λπ.
153
σεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να γνωστοποιήσει τον συγκεκριμένο λόγο
για τον οποίο η κλινική εικόνα δεν πληροί τα κριτήρια για οποιαδήποτε Προσ­
διορισμένη Συνδεόμενη με Τραύμα και Στρεσογόνο Παράγοντα Διαταραχή.
Αυτό γίνεται με την καταγραφή «Άλλη Προσδιορισμένη Συνδεόμενη με Τραύμα
και Στρεσογόνο Παράγοντα Διαταραχή» ακολουθούμενη από το συγκεκριμένο
αίτιο (π.χ., «Διαταραχή Επίμονου Περιπλεγμένου Πένθους»).
Τα παραδείγματα των κλινικών εμφανίσεων που μπορούν να προσδιο­
ριστούν χρησιμοποιώντας την «Άλλη Προσδιορισμένη» ονομασία περιλαμ­
βάνουν τα ακόλουθα:
1. Διαταραχές τύπου προσαρμογής με καθυστερημένη έναρξη των
συμπτωμάτων που εκδηλώνονται περισσότερο από 3 μήνες μετά
το στρεσογόνο παράγοντα.
2. Διαταραχές τύπου προσαρμογής με παρατεταμένη διάρκεια μεγαλύ­
τερη των 6 μηνών χωρίς παρατεταμένη διάρκεια του στρεσογόνου
παράγοντα.
3. Ataque de nervίos: Βλ. «Γλωσσάρι των Πολιτισμικών Εννοιών της Δυ­
σφορίας» στο Παράρτημα στο DSM-5.
4. λλλα πολιτισμικά σύνδρομα: Βλ. «Γλωσσάρι των Πολιτισμικών Εννοιών
της Δυσφορίας» στο Παράρτημα στο DSM-5.
5. Διαταραχή Επίμονου Περιπλεγμένου Πένθους: Αυτή η διαταραχή
χαρακτηρίζεται από βαριά και επίμονη θλίψη και αντιδράσεις πένθους
(βλ. Κεφάλαιο «Συνθήκες για Περαιτέρω Μελέτη» στην Ενότητα 111 του
DSM-5).
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Τραύμα και Στρεσογόνο
Παράγοντα Διαταραχή
309.9
Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηρι­
στικά συμπτώματα μιας Συνδεόμενης με Τραύμα και Στρεσογόνο Παράγοντα
Διαταραχής που προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της
κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργι­
κότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε από
τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των Συνδεόμενων με Τραύμα και
Στρεσογόνο Παράγοντα Διαταραχών. Η κατηγορία Απροσδιόριστης Συνδεό­
μενης με Τραύμα και Στρεσογόνο Παράγοντα Διαταραχής χρησιμοποιείται σε
καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην προσδιορίσει το λόγο για
τον οποίο δεν πληρούνται τα κριτήρια για Προσδιορισμένη Συνδεόμενη με
Τραύμα και Στρεσογόνο Παράγοντα Διαταραχή, και περιλαμβάνει εμφανίσεις
στις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική
διάγνωση (π.χ., σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών).
Αποσυνδετική Διαταραχή της Ταυτότητας
300.14
Α. Διάσπαση της ταυτότητας που χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη δύο ή
περισσότερων διαφορετικών διακριτών καταστάσεων προσωπικότητας,
οι οποίες μπορεί να χαρακτηρίζονται σε ορισμένες κουλτούρες ως εμπει­
ρία κατοχής. Η διάσπαση της ταυτότητας σχετίζεται με έκδηλη ασυνέχεια
στην αίσθηση του εαυτού και στην αίσθηση κυριότητας του ατόμου, συ­
νοδευόμενη από συνδεόμενες μεταβολές σε συναίσθημα, συμπεριφορά,
συνείδηση, μνήμη, αντίληψη, γνωστική λειτουργία, και/ή αισθητηριακή­
κινητική λειτουργικότητα. Αυτά τα σημεία και τα συμπτώματα μπορούν
να παρατηρηθούν από άλλους ή να αναφερθούν από το άτομο.
Β. Επανειλημμένα κενά στην ανάκληση καθημερινών γεγονότων, σημαντι­
κών προσωπικών πληροφοριών, και/ή τραυματικών γεγονότων που δεν
είναι συμβατά με τη συνηθισμένη λησμοσύνη.
Γ. Τα συμπτώματα προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της
κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας.
Δ. Η ενόχληση δεν είναι φυσιολογικό τμήμα μιας ευρέως αποδεκτής πολιτι­
σμικής ή θρησκευτικής πρακτικής.
Σημείωση: Στα παιδιά, τα συμπτώματα δεν εξηγούνται καλύτερα με
φανταστικούς συντρόφους παιχνιδιών ή άλλο φανταστικό παιχνίδι.
Ε. Τα συμπτώματα δεν οφείλονται στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
(π.χ., μνημονικά κενά [«blackouts»] ή χαοτική συμπεριφορά κατά τη δι­
άρκεια της τοξίκωσης από αλκοόλ) ή άλλης σωματικής κατάστασης (π.χ.,
σύνθετες μερικές επιληπτικές κρίσεις).
155
156
Αποσυνδετικές Διαταραχές
Αποσυνδετική Αμνησία
300.12 (F44.0)
Α. Αδυναμία ανάκλησης σημαντικών αυτοβιογραφικών πληροφοριών, συνή­
θως τραυματικής ή σχετικής με στρες φύσης, η οποία δεν είναι συμβατή
με τη συνηθισμένη λησμοσύνη.
Σημείωση: Η αποσυνδετική αμνησία αποτελείται πιο συχνά από εντοπι­
σμένη ή επιλεκτική αμνησία για ένα συγκεκριμένο γεγονός ή γεγονότα,
παρά από γενικευμένη αμνησία για την ταυτότητα και την ιστορία της
ζωής.
Γ. Τα συμπτώματα προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της
κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας.
Γ. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας (π.χ.,
αλκοόλ ή άλλη ουσία κατάχρησης, ή φάρμακα) ή νευρολογική ή άλλη σω ­
ματική κατάσταση (π.χ., σύνθετες μερικές επιληπτικές κρίσεις, παροδική
ολική αμνησία, επακόλουθο Κλειστού Τ ραύματος Κεφαλής/Τ ραυματικής
Εγκεφαλικής Βλάβης, άλλη νευρολογική κατάσταση).
Δ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με την Αποσυνδετική Διαταραχή της
Ταυτότητας, τη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, τη Διαταραχή Οξέος
Στρες, τη Διαταραχή Σωματικών Συμπτωμάτων, ή τη Μείζονα ή Ήπια
Νευρογνωστική Διαταραχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός για την Αποσυνδετική Αμνησία χωρίς
αποσυνδετική φυγή είναι 300.12 (F44.0). Ο κωδικός για την Αποσυνδετική
Αμνησία με αποσυνδετική φυγή είναι 300.13 (F44.1).
Προσδιορίστε αν:
300.13 (F44.1) Με αποσυνδετική φυγή: Ένα ταξίδι που φαίνεται σαν
να έχει έναν στόχο ή μια περιπλάνηση σε κατάσταση σύγχυσης που
συνδέεται με αμνησία για την ταυτότητα ή για άλλες σημαντικές αυτοβι­
ογραφικές πληροφορίες.
157
Διαταραχή Αποπροσωποποίησης/Αποπραγματοποίησης
Διαταραχή Αποπροσωποποίησης/Αποπραγματοποίησης
300.6
Α. Η παρουσία επίμονων ή υποτροπιαζουσών εμπειριών αποπροσωποποίη­
σης, αποπραγματοποίησης, ή και των δύο:
1. Αποπροσωποποίηση: Εμπειρίες εξωπραγματικού, απόσπασης ή
αίσθησης ότι είναι εξωτερικός παρατηρητής σε σχέση με τις σκέψεις
ενός ατόμου, τα συναισθήματα, τις αισθήσεις, το σώμα ή τις πράξεις
(π.χ., αντιληπτικές αλλαγές, παραμορφωμένη αίσθηση του χρόνου,
μη πραγματικός ή απών εαυτός, συγκινησιακό ή/και σωματικό μού­
διασμα).
2. Αποπραγματοποίηση: Εμπειρίες εξωπραγματικού ή απόσπαση σε
σχέση με το περιβάλλον (π.χ., άτομα ή αντικείμενα που αισθάνεται
ως μη πραγματικά, σαν σε όνειρο, ομιχλώδη, άψυχα ή οπτικά παρα­
μορφωμένα).
Β. Κατά τη διάρκεια της εμπειρίας αποπροσωποποίησης ή αποπραγματο­
ποίησης, ο έλεγχος της πραγματικότητας παραμένει άθικτος.
Γ. Τα συμπτώματα προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της
κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας.
Δ. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας (πχ,
ουσία κατάχρησης ή φάρμακα) ή άλλη σωματική κατάσταση (π.χ., επι­
ληπτικές κρίσεις).
Ε. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα από άλλη ψυχική διαταραχή, όπως
η Σχιζοφρένεια, η Διαταραχή Πανικού, η Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή,
η Διαταραχή Οξέος Στρες, η Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, ή Άλλη
Αποσυνδετική Διαταραχή.
158
Αποσυνδετικές Διαταραχές
Άλλη Προσδιορισμένη Αποσυνδετική Διαταραχή
300.15 (F44.89)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις, στις οποίες τα χαρακτηρι­
στικά συμπτώματα μιας Αποσυνδετικής Διαταραχής που προκαλεί κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν
κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία
των Αποσυνδετικών Διαταραχών. Η κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης
Αποσυνδετικής Διαταραχής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο
κλινικός επιλέγει να γνωστοποιήσει το συγκεκριμένο λόγο για τον οποίο η
εμφάνιση δεν πληροί τα κριτήρια για οποιαδήποτε συγκεκριμένη Αποσυν­
δετική Διαταραχή. Αυτό γίνεται με την καταγραφή «Άλλη Προσδιορισμένη
Αποσυνδετική Διαταραχή» ακολουθούμενη από το συγκεκριμένο λόγο (π.χ.,
«αποσυνδετική έκσταση»).
Παραδείγματα των κλινικών εμφανίσεων που μπορούν να προσδιοριστούν
χρησιμοποιώντας τον χαρακτηρισμό «άλλη προσδιορισμένη» περιλαμβάνουν
τα ακόλουθα:
1. Χρόνια και υποτροπιάζοντα σύνδρομα μικτών αποσυνδετικών συ­
μπτωμάτων: Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει διαταραχή της ταυτότητας
που συνδέεται με λιγότερο -από- έκδηλες ασυνέχειες στην αίσθηση του
εαυτού και της κυριότητας του ατόμου, ή αλλαγές της ταυτότητας ή επει­
σόδια κατοχής σε ένα άτομο που δεν αναφέρει αποσυνδετική αμνησία.
2. Διαταραχή της ταυτότητας οφειλόμενη σε παρατεταμένη και έντονη
πιεστική πειθώ: Άτομα που υπόκεινται σε έντονη πιεστική πειθώ (π.χ.,
πλύση εγκεφάλου, αναμόρφωση σκέψης, κατήχηση στη διάρκεια αιχμα­
λωσίας, βασανιστήρια, μακροχρόνια πολιτική φυλάκιση, στρατολόγηση
από αιρέσεις/θρησκείες ή από τρομοκρατικές οργανώσεις) μπορεί να
παρουσιάσουν παρατεταμένες αλλαγές ή συνειδητή αμφισβήτηση της
ταυτότητάς τους.
3. Οξείες αποσυνδετικές αντιδράσεις σε στρεσογόνα γεγονότα: Αυτή
η κατηγορία αφορά τις οξείες, μεταβατικές συνθήκες που συνήθως διαρ­
κούν λιγότερο από 1 μήνα, και ορισμένες φορές μόνο λίγες ώρες ή μέρες.
Αυτές οι συνθήκες χαρακτηρίζονται από περιορισμό της συνείδησης,
αποπροσωποποίηση, αποπραγματοποίηση, διαταραχές της αντίληψης
(π.χ., επιβράδυνση χρόνου, μακροψία), μικρο-αμνησίες, παροδική εμβρο­
ντησία και/ή αλλαγές στην αισθητηριακή-κινητική λειτουργικότητα (π.χ.,
αναλγησία, παράλυση).
4. Αποσυνδετική έκσταση: Αυτή η κατάσταση χαρακτηρίζεται από οξύ
περιορισμό ή πλήρη απώλεια της συνείδησης του άμεσου περιβάλλοντος
η οποία εκδηλώνεται ως βαριά απάθεια ή αναισθησία στα ερεθίσματα από
159
Απροσδιόριστη Αποσυνδετική Διαταραχή
το περιβάλλον. Η απάθεια μπορεί να συνοδεύεται από μικρές στερεότυπες
συμπεριφορές (π.χ., κινήσεις δακτύλων) για τις οποίες δεν έχει επίγνω­
ση το άτομο και/ή δεν μπορεί να ελέγξει, καθώς επίσης και προσωρινή
παράλυση ή απώλεια της συνείδησης. Η αποσυνδετική έκσταση δεν
είναι φυσιολογικό τμήμα μιας ευρέως αποδεκτής μαζικής κουλτούρας ή
θρησκευτικής πρακτικής.
Απροσδιόριστη Αποσυνδετική Διαταραχή
300.15
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες κυριαρχούν τα χα­
ρακτηριστικά συμπτώματα μιας Αποσυνδετικής Διαταραχής, που προκαλούν
κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή
άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν
πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική
κατηγορία των Αποσυνδετικών Διαταραχών. Η κατηγορία Απροσδιόριστης
Αποσυνδετικής Διαταραχής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο
κλινικός επιλέγει να μην προσδιορίσει το λόγο που δεν πληρούνται τα κριτή­
ρια για ειδική Αποσυνδετική Διαταραχή, και περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις
για τις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική
διάγνωση (π.χ., σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών).
ταραχtς Σωματικών Συμπτωμάτων
· ?Jια
···
Συνδεόμενες Διαταραχές
Διαταραχή Σωματικών Συμπτωμάτων
300.82 (F45.1
Α. Ένα ή περισσότερα σωματικά συμπτώματα τα οποία είναι ενοχλητικά ή
έχουν ως αποτέλεσμα σημαντική διατάραξη της καθημερινής ζωής.
Β. Υπερβολικές σκέψεις, συναισθήματα, ή συμπεριφορές που σχετίζονται
με τα σωματικά συμπτώματα ή συνδέονται με ανησυχίες για την υγεία
όπως εκδηλώνονται με τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα:
1. Δυσανάλογες και επίμονες σκέψεις για τη βαρύτητα των συμπτωμά­
των.
2. Επίμονα υψηλό επίπεδο άγχους για την υγεία ή τα συμπτώματα.
3. Υπερβολικός χρόνος και ενέργεια αφιερωμένη σε αυτά τα συμπτώματα
ή σε ανησυχίες σχετικά με την υγεία.
Γ. Παρότι οποιοδήποτε σωματικό σύμπτωμα μπορεί να μην υπάρχει συ­
νεχώς, η κατάσταση του ατόμου να είναι συμπτωματικό είναι επίμονη
(συνήθως περισσότερο από 6 μήνες).
Προσδιορίστε αν:
Με κυρίαρχο πόνο (προηγούμενη Διαταραχή Πόνου): Αυτός ο προσδι­
οριστής είναι για άτομα των οποίων τα σωματικά συμπτώματα περιλαμ­
βάνουν κυρίως πόνο.
Προσδιορίστε αν:
Επιμένουσα: Μια επίμονη πορεία χαρακτηρίζεται από βαριά συμπτώμα­
τα, έκδηλη έκπτωση και μεγάλη διάρκεια (περισσότερο από 6 μήνες).
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Πληρούται μόνο ένα από τα συμπτώματα που προσδιορίζονται
στο Κριτήριο Β.
Μέτρια: Πληρούνται δύο ή περισσότερα από τα συμπτώματα που προσ­
διορίζονται στο Κριτήριο Β.
161
162
Διαταραχές Σωματικών Συμπτωμάτων και Συνδεόμενες Διαταραχές
Βαριά: Πληρούνται δύο ή περισσότερα από τα συμπτώματα που προσ­
διορίζονται στο Κριτήριο Β και, επιπλέον, υπάρχουν πολλαπλά σωματικά
ενοχλήματα (ή ένα πολύ βαρύ σωματικό σύμπτωμα).
Διαταραχή Άγχους Ασθενείας (Υποχονδρίαση)
300.7 (F45.21)
Α. Ενασχόληση του ατόμου με την ιδέα ότι έχει ή ότι κολλάει μια βαριά
ασθένεια.
Β. Τα σωματικά συμπτώματα απουσιάζουν ή, αν υπάρχουν, έχουν μόνο ήπια
ένταση. Εάν είναι παρούσα άλλη σωματική κατάσταση ή εάν υπάρχει
υψηλός κίνδυνος ανάπτυξης μιας σωματικής κατάστασης (π.χ., υπάρχει
ισχυρό οικογενειακό ιστορικό), η ενασχόληση είναι σαφώς υπερβολική ή
δυσανάλογη.
Γ. Υπάρχει υψηλό επίπεδο άγχους για την υγεία, και το άτομο εύκολα πα­
νικοβάλλεται για την κατάσταση της υγείας του.
Δ. Το άτομο εμφανίζει υπερβολικές συμπεριφορές που σχετίζονται με την
υγεία (π.χ., ελέγχει συνέχεια το σώμα του για σημάδια της ασθένειας) ή
επιδεικνύει δυσπροσαρμοστική αποφυγή (π.χ., αποφεύγει τα ραντεβού
με γιατρούς και τα νοσοκομεία).
Ε. Η ενασχόληση με την ασθένεια είναι παρούσα για τουλάχιστον 6 μήνες,
αλλά η συγκεκριμένη νόσος που φοβάται μπορεί να αλλάξει σ' αυτή την
περίοδο του χρόνου.
ΣΤ. Η ενασχόληση που σχετίζεται με την ασθένεια δεν εξηγείται καλύτερα με
άλλη Ψυχική Διαταραχή, όπως η Διαταραχή Σωματικών Συμπτωμάτων,
η Διαταραχή Πανικού, η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Σωματοδυ­
σμορφική Διαταραχή, η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή, ή η Παραληρη­
τική Διαταραχή, σωματικού τύπου.
Προσδιορίστε αν:
Τύπος επιδίωξης λήψης φροντίδας: Η ιατρική φροντίδα, που περι­
λαμβάνει επισκέψεις σε γιατρό ή υποβολή σε διαγνωστικές εξετάσεις και
διαδικασίες, χρησιμοποιείται συχνά.
Τύπος αποφυγής λήψης φροντίδας: Η ιατρική φροντίδα χρησιμοποιείται
σπάνια.
Διαταραχή Μετατροπής
163
Διαταραχή Μετατροπής
(Διαταραχή Λειτουργικού Νευρολογικού Συμπτώματος)
Α. Ένα ή περισσότερα συμπτώματα της αλλοιωμένης εκούσιας κινητικής ή
αισθητηριακής λειτουργίας.
Β. Τα κλινικά ευρήματα παρέχουν αποδείξεις ασυμβατότητας μεταξύ του
συμπτώματος και των γνωστών νευρολογικών ή άλλων σωματικών κα­
ταστάσεων.
Το σύμπτωμα ή το έλλειμμα δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη ιατρική ή
ψυχική διαταραχή.
Το
σύμπτωμα ή το έλλειμμα προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκ­
Δ.
πτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών
της λειτουργικότητας ή δικαιολογεί ιατρική αξιολόγηση.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός \CD-9-CM για τη Διαταραχή Μετα­
τροπής είναι 300.11, ο οποίος χρησιμοποιείται ανεξάρτητα από τον τύπο του
συμπτώματος. Ο κωδικός ICD-10-CM εξαρτάται από τον τύπο του συμπτώ­
ματος (βλ. παρακάτω).
r.
Προσδιορίστε τον τύπο του συμπτώματος:
(F44.4) Με αδυναμία ή παράλυση
(F44.4) Με ανώμαλη κίνηση (π.χ., τρόμος, δυστονική κίνηση, μυόκλονος,
διαταραχή βάδισης)
(F44.4) Με συμπτώματα δυσκολίας κατάποσης
(F44.4) Με συμπτώματα δυσκολίας ομιλίας (π.χ., δυσφωνία, κακή
άρθρωση στην ομιλία)
(F44.5) Με επιληπτικές κρίσεις
(F44.6) Με αναισθησία ή απώλεια των αισθήσεων
(F44.6) Με ειδικό αισθητηριακό σύμπτωμα (π.χ., οπτικό, οσφρητικό
ή διαταραχή της ακοής)
(F44.7) Με μικτά συμπτώματα
Προσδιορίστε αν:
Οξύ επεισόδιο: Τα συμπτώματα υπάρχουν για λιγότερο από 6 μήνες.
Επιμένοuσα: Τα συμπτώματα εμφανίζονται για 6 μήνες ή περισσότερο.
Προσδιορίστε αν:
Με ψυχολογικό στρεσογόνο παράγοντα (προσδιορίστε στρεσογόνο
παράγοντα)
Χωρίς ψυχολογικό στρεσογόνο παράγοντα
164
Διαταραχές Σωματικών Συμπτωμάτων και Συνδεόμενες Διαταραχές
Ψυχολογικοί Παράγοντες που Επηρεάζουν
Άλλες Σωματικές Καταστάσεις
Α. Υπάρχει ένα σωματικό σύμπτωμα ή κατάσταση (εκτός από την ψυχική
διαταραχή).
Β. Ψυχολογικοί ή συμπεριφορικοί παράγοντες επηρεάζουν δυσμενώς τη
σωματική κατάσταση με έναν από τους ακόλουθους τρόπους:
1. Οι παράγοντες έχουν επηρεάσει την πορεία της σωματικής κατά­
στασης, όπως φαίνεται από τη στενή χρονική συσχέτιση μεταξύ των
ψυχολογικών παραγόντων και της ανάπτυξης ή της παρόξυνσης, ή
της καθυστερημένης ανάρρωσης από τη σωματική κατάσταση.
2. Οι παράγοντες παρεμβαίνουν στη θεραπεία της σωματικής κατάστα­
σης (π.χ., πτωχή συμμόρφωση).
3. Οι παράγοντες συνιστούν πρόσθετους καλά τεκμηριωμένους κινδύ­
νους υγείας για το άτομο.
4. Οι παράγοντες επηρεάζουν την υποκείμενη παθοφυσιολογία, επι­
σπεύδουν ή επιδεινώνουν τα συμπτώματα, ή καθιστούν αναγκαία
την ιατρική φροντίδα.
Γ. Οι ψυχολογικοί και συμπεριφορικοί παράγοντες στο Κριτήριο Β δεν εξη­
γούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή (π.χ., Διαταραχή Πανικού,
Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή, Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες).
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Αυξάνει τον ιατρικό κίνδυνο (π.χ., ασυνεπής συμμόρφωση με
αντιυπερτασική θεραπεία).
Μέτρια: Επιδεινώνει την υποκείμενη σωματική κατάσταση (π.χ., επιδεί­
νωση άσθματος οφειλόμενη σε άγχος).
Βαριά: Έχει σαν αποτέλεσμα ιατρική νοσηλεία ή επίσκεψη σε Τμήμα
Επειγόντων Περιστατικών.
Εξαιρετικά βαριά: Έχει σαν αποτέλεσμα βαρύ, απειλητικό για τη ζωή
κίνδυνο (π.χ., αγνοώντας τα συμπτώματα της καρδιακής προσβολής).
165
Προσποιητή Διαταραχή
Προσποιητή Διαταραχή
300.19 {F68.1
Προσποιητή Διαταραχή που Επιβάλλεται στον Εαυτό του
(Αυτοεπιβαλλόμενη)
Α. Υπόκριση σωματικών ή ψυχολογικών σημείων ή συμπτωμάτων, ή
πρόκληση τραυματισμού ή ασθένειας, που συνδέεται με επιβεβαιωμένη
εξαπάτηση.
Β. Το άτομο παρουσιάζει τον εαυτό του στους άλλους ως άρρωστο, διατα­
ραγμένο ή τραυματισμένο.
Γ. Η παραπλανητική συμπεριφορά είναι εμφανής ακόμη και κατά την απου­
σία των εμφανών εξωτερικών ανταμοιβών.
Δ. Η συμπεριφορά δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή, όπως
η Παραληρητική Διαταραχή ή άλλη Ψυχωτική Διαταραχή.
Προσδιορίστε:
Μοναδικό επεισόδιο
Επαναλαμβανόμενα επεισόδια (δύο ή περισσότερα γεγονότα υπόκρι­
σης ασθένειας ή/και πρόκλησης τραυματισμού)
Προσποιητή Διαταραχή που Επιβάλλεται σε Άλλον
(Παλαιότερα Προσποιητή Διαταραχή διά Πληρεξουσίου)
Α. Υπόκριση σωματικών ή ψυχολογικών σημείων ή συμπτωμάτων, ή
πρόκληση τραυματισμού ή ασθένειας, που συνδέεται με επιβεβαιωμένη
εξαπάτηση.
Β. Το άτομο παρουσιάζει ένα άλλο άτομο (θύμα) ως άρρωστο, διαταραγμένο
ή τραυματισμένο.
Γ. Η παραπλανητική συμπεριφορά είναι εμφανής ακόμη και κατά την απου­
σία των εμφανών εξωτερικών ανταμοιβών.
Δ. Η συμπεριφορά δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή, όπως
η Παραληρητική Διαταραχή ή άλλη Ψυχωτική Διαταραχή.
Σημείωση: Ο δράστης, όχι το θύμα, λαμβάνει αυτή τη διάγνωση.
Προσδιορίστε αν:
Μοναδικό επεισόδιο
Επαναλαμβανόμενα επεισόδια (δύο ή περισσότερα γεγονότα υπόκρι­
σης ασθένειας ή/και πρόκλησης τραυματισμού)
166
Διαταραχές Σωματικών Συμπτωμάτων και Συνδεόμενες Διαταραχές
Διαδικασίες Καταγραφής
Όταν ένα άτομο υποκρίνεται ασθένεια σε ένα άλλο (π.χ., παιδιά, ενήλικες,
ζώα), η διάγνωση είναι Προσποιητή Διαταραχή που επιβάλλεται σε άλλον.
Η διάγνωση δίνεται για το δράστη, όχι το θύμα. Στο θύμα μπορεί να δοθεί
μια διάγνωση κακοποίησης (π.χ., 995.54 [Τ74.12Χ], βλ. Κεφάλαιο «Άλλες
Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία Κλινικής Προσοχής»).
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Σωματικών Συμπτωμάτων
και Συνδεόμενη Διαταραχή
300.89
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα Διαταραχής Σωματικών Συμπτωμάτων και Συνδεόμενης Διατα­
ραχής που προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνι­
κής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας,
κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διατα­
ραχές στη διαγνωστική κατηγορία της Διαταραχής Σωματικών Συμπτωμάτων
και Συνδεόμενης Διαταραχής.
Παραδείγματα διαταραχών που μπορούν να προσδιοριστούν χρησιμο­
ποιώντας τον χαρακτηρισμό «Άλλη Προσδιορισμένη» περιλαμβάνουν τα
ακόλουθα:
1. Βραχεία Διαταραχή Σωματικών Συμπτωμάτων: Η διάρκεια των συ­
μπτωμάτων είναι μικρότερη από 6 μήνες.
2. Βραχεία διαταραχή άγχους ασθένειας: Η διάρκεια των συμπτωμάτων
είναι μικρότερη από 6 μήνες.
3. Διαταραχή άγχους ασθένειας χωρίς υπερβολικές συνδεόμενες με
την υγεία συμπεριφορές: Το Κριτήριο Δ για την υποχονδρίαση δεν
πληρούται.
4. Ψευδοκύηση: Ψευδής πεποίθηση εγκυμοσύνης η οποία σχετίζεται με
αντικειμενικά σημεία και αναφερόμενα συμπτώματα εγκυμοσύνης.
Απροσδιόριστη Διαταραχή Σωματικών Συμπτωμάτων κ.λπ.
167
Απροσδιόριστη Διαταραχή Σωματικών Συμπτωμάτων και
Συνδεόμενη Διαταραχή
300.82
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα Διαταραχής Σωματικών Συμπτωμάτων και Συνδεόμενης Διατα­
ραχής, που προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνι­
κής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας,
κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διατα­
ραχές στη διαγνωστική κατηγορία της Διαταραχής Σωματικών Συμπτωμάτων
και Συνδεόμενης Διαταραχής. Η κατηγορία Απροσδιόριστης Διαταραχής
Σωματικών Συμπτωμάτων και Συνδεόμενης Διαταραχής δεν θα πρέπει να
χρησιμοποιηθεί εκτός εάν υπάρχουν αναμφισβήτητα ασυνήθεις καταστάσεις
με ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση.
Διαταραχές Σίτισης και
Πρόσληψης Τροφής
Πίκα
Α. Επίμονη λήψη μη θρεπτικών και μη βρώσιμων ουσιών για περίοδο που
διαρκεί τουλάχιστον ένα μήνα.
Β. Η λήψη μη θρεπτικών και μη βρώσιμων ουσιών δεν αντιστοιχεί στο ανα­
πτυξιακό επίπεδο του ατόμου.
Γ. Η τροφική συμπεριφορά δεν αποτελεί μέρος πολιτισμικά υποστηριζόμενης
ή κοινωνικά κανονιστικής πρακτικής.
Δ. Εάν η τροφική συμπεριφορά εμφανίζεται στο πλαίσιο άλλης Ψυχικής
Διαταραχής (π.χ., Νοητική Αδυναμία [Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή],
Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, Σχιζοφρένεια) ή σωματικής κατάστασης
(συμπεριλαμβανομένης της εγκυμοσύνης), είναι αρκετά βαριά ώστε να
δικαιολογεί επιπρόσθετη κλινική προσοχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM για την Πίκα είναι 307.52
και χρησιμοποιείται για παιδιά ή ενήλικες. Οι κωδικοί ICD-10-CM για την Πίκα
είναι (F98.3) για παιδιά και (F50.8) για ενήλικες.
Προσδιορίστε αν:
Σε ύφεση: Ενώ τα κριτήρια για την Πίκα πληρούνταν προηγουμένως, τα
κριτήρια δεν έχουν εκπληρωθεί για παρατεταμένη χρονική περίοδο.
Μηρυκαστική Διαταραχή
307.53
Α. Επαναλαμβανόμενη αναγωγή τροφών για περίοδο που διαρκεί τουλάχι­
στον ένα μήνα. Μετά την αναγωγή, η τροφή μπορεί να μασηθεί εκ νέου,
να καταποθεί εκ νέου, ή να αποβληθεί από το στόμα.
Β. Η επαναλαμβανόμενη αναγωγή δεν οφείλεται σε συνοδό γαστρεντερική
ή άλλη σωματική κατάσταση (π.χ., γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση,
στένωση του πυλωρού),
169
170
Διαταραχές Σίτισης και Πρόσληψης Τροφής
Γ. Η διατροφική διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά την πορεία
Ψυχογενούς Ανορεξίας, Ψυχογενούς Βουλιμίας, Διαταραχής Υπερφαγίας
ή Αποφευκτικής/Περιοριστικής Διαταραχής Πρόσληψης Τροφής.
Δ. Εάν τα συμπτώματα συμβαίνουν στο πλαίσιο άλλης Ψυχικής Διαταραχής
(π.χ., Νοητική Αδυναμία [Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή] ή άλλης Νευ­
ροαναπτυξιακής Διαταραχής), είναι αρκετά βαριά ώστε να δικαιολογούν
επιπρόσθετη κλινική προσοχή.
Προσδιορίστε αν:
Σε ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για τη Μηρυκα­
στική Διαταραχή, τα κριτήρια δεν έχουν εκπληρωθεί για παρατεταμένη
χρονική περίοδο.
Αποφευκτική/Περιοριστική Διαταραχή Πρόσληψης Τροφής
307.59 (F50.8)
Α. Διατροφική Διαταραχή ή Διαταραχή της Πρόσληψης Τροφής (π.χ., εμ­
φανής έλλειψη ενδιαφέροντος για σίτιση ή τροφή, αποφυγή βάσει των
αισθητηριακών χαρακτηριστικών της τροφής, ανησυχία για απεχθείς
συνέπειες διατροφής) όπως εκδηλώνονται με την επίμονη αδυναμία να
πληρούνται οι κατάλληλες διατροφικές ή/και ενεργειακές ανάγκες που
σχετίζονται με ένα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
1. Σημαντική απώλεια βάρους (ή αποτυχία να επιτευχθεί η αναμενόμενη
αύξηση βάρους ή αδύναμη ανάπτυξη στα παιδιά).
2. Σημαντική διατροφική ανεπάρκεια.
3. Εξάρτηση από εντερική σίτιση ή από του στόματος χορηγούμενα
διατροφικά συμπληρώματα.
4. Σαφή προβλήματα στην ψυχοκοινωνική λειτουργικότητα.
Β. Η ενόχληση δεν εξηγείται καλύτερα με έλλειψη διαθέσιμης τροφής ή από
μια συνδεόμενη πολιτισμικά επικυρωμένη πρακτική.
Γ. Η διατροφική διαταραχή δεν συμβαίνει αποκλειστικά κατά την πορεία
της ψυχογενούς ανορεξίας ή της ψυχογενούς βουλιμίας, και δεν υπάρχει
απόδειξη διαταραχής στον τρόπο με τον οποίο βιώνεται το βάρος ή το
σχήμα του σώματος.
Δ. Η διατροφική διαταραχή δεν οφείλεται σε συνυπάρχουσα σωματική
κατάσταση ή δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή. Όταν
η διατροφική διαταραχή συμβαίνει στο πλαίσιο άλλης κατάστασης ή
διαταραχής, η βαρύτητά της υπερβαίνει αυτήν που συνήθως συνδέεται
Ψυχογενής Ανορεξία
171
με την κατάσταση ή τη διαταραχή και δικαιολογεί επιπρόσθετη κλινική
προσοχή.
Προσδιορίστε αν:
Σε ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για Αποφεuκτι­
κή/Περιοριστική Διαταραχή Πρόσληψης Τροφής, τα κριτήρια δεν έχουν
εκπληρωθεί για παρατεταμένη χρονική περίοδο.
Ψυχογενής Ανορεξία
Α. Περιορισμός της ενεργειακής πρόσληψης συγκριτικά με τις ανάγκες, η
οποία οδηγεί σε σημαντικά χαμηλό σωματικό βάρος σε σχέση με την
ηλικία, το φύλο, την αναπτυξιακή τροχιά και τη σωματική υγεία. Το ση­
μαντικά χαμηλό βάρος ορίζεται ως το βάρος που είναι χαμηλότερο από
το ελάχιστα φυσιολογικό ή, για τα παιδιά και τους εφήβους, λιγότερο από
το ελάχιστα αναμενόμενο.
Β. Έντονος φόβος του ατόμου ότι θα αυξηθεί το βάρος του ή ότι θα γίνει
παχύ, ή επίμονη συμπεριφορά που εμποδίζει την αύξηση βάρους, παρά
το σημαντικά χαμηλό βάρος.
Γ. Διαταραχή του τρόπου με τον οποίο βιώνεται το βάρος ή το σχήμα του
σώματος, υπέρμετρη επίδραση του βάρους ή του σχήματος του σώματος
στην αυτοαξιολόγηση, ή επίμονη άρνηση της κρισιμότητας του υπάρχο­
ντος χαμηλού βάρους του σώματος.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM για την Ψυχογενή Ανορε­
ξία είναι 307.1, ο οποίος καθορίζεται ανεξάρτητα από τον υπότυπο. Ο κωδικός
ICD-10-CM εξαρτάται από τον υπότυπο (βλ. παρακάτω).
Προσδιορίστε αν:
(F50.01) Περιορισμένος τύπος: Κατά τους τελευταίους 3 μήνες, το
άτομο δεν έχει επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερφαγίας ή συμπερι­
φορά κάθαρσης (δηλαδή, αυτοπροκαλούμενους εμετούς ή κακή χρήση
καθαρτικών, διουρητικών ή υποκλυσμών). Αυτός ο υπότυπος περιγράφει
κλινικές εμφανίσεις στις οποίες η απώλεια βάρους επιτυγχάνεται κυρίως
με δίαιτα, νηστεία ή/και υπερβολική άσκηση.
(F50.02) Υπερφαγία/ καθαρτικός τύπος: Κατά τους 3 τελευταίους μήνες,
το άτομο έχει επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερφαγίας ή συμπεριφορά
κάθαρσης (δηλαδή, αυτοπροκαλούμενους εμετούς ή κακή χρήση καθαρ­
τικών, διουρητικών ή υποκλυσμών).
172
Διαταραχές Σίτισης και Πρόσληψης Τροφής
Προσδιορίστε αν:
Σε μερική ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για Ψυ­
χογενή Ανορεξία, το Κριτήριο Α (χαμηλό σωματικό βάρος) δεν πληρούται
για παρατεταμένη χρονική περίοδο, αλλά πληρούνται είτε το Κριτήριο Β
(έντονος φόβος αύξησης βάρους ή ότι θα γίνει παχύς ή συμπεριφορά
που εμποδίζει την αύξηση βάρους) είτε το Κριτήριο Γ (διαταραχές στην
αντίληψη του εαυτού, του βάρους και του σχήματος του σώματος).
Σε πλήρη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για
Ψυχογενή Ανορεξία, δεν έχει εκπληρωθεί κανένα από τα κριτήρια για
παρατεταμένη χρονική περίοδο.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Το ελάχιστο επίπεδο βαρύτητας βασίζεται, για τους ενήλικες, στον τρέχοντα
δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) (βλ. παρακάτω) ή, για παιδιά και εφήβους,
σε εκατοστιαία ποσοστά του ΔΜΣ. Το εύρος παρακάτω προέρχεται από τις
κατηγορίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για ισχνότητα σε ενή­
λικες, ενώ για τα παιδιά και τους εφήβους θα πρέπει να χρησιμοποιούνται τα
αντίστοιχα ποσοστά ΔΜΣ. Το επίπεδο βαρύτητας μπορεί να αυξηθεί ώστε να
αντανακλά τα κλινικά συμπτώματα, τον βαθμό της λειτουργικής ανικανότητας
και την ανάγκη για επίβλεψη.
Ήπια: ΔΜΣ ;::17 kg/m2
Μέτρια: ΔΜΣ 16-16.99 kg/m2
Βαριά: ΔΜΣ 15-15.99 kg/m2
Εξαιρετικά βαριά: ΔΜΣ <15 kg/m2
Ψυχογενής Βουλιμία
307.51 (F50.2)
Α. Επανειλημμένα επεισόδια uπερφαγίας. Ένα επεισόδιο uπερφαγίας χα­
ρακτηρίζεται από αμφότερα τα ακόλουθα:
1. Κατανάλωση σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο (π.χ. μέσα σε 2 ώρες)
ποσότητας τροφής η οποία είναι εμφανώς μεγαλύτερη από αυτήν
που θα μπορούσαν να καταναλώσουν οι περισσότεροι άνθρωποι
κατά τη διάρκεια της ίδιας χρονικής περιόδου κάτω από παρόμοιες
περιστάσεις.
2. Αίσθηση έλλειψης ελέγχου στην κατανάλωση της τροφής κατά τη
διάρκεια του επεισοδίου (π.χ., ένα αίσθημα του ατόμου ότι δεν μπορεί
να σταματήσει να τρώει ή να ελέγξει τι και πόσο τρώει).
Ψυχογενής Β ουλιμία
173
Β. Επανειλημμένη απρόσφορη αντισταθμιστική συμπεριφορά προκειμένου
να αποτραπεί η αύξηση βάρους, όπως αuτοπροκαλούμενοι εμετοί, κακή
χρήση καθαρτικών, διουρητικών, υποκλυσμών ή άλλων φαρμάκων, νη­
στεία ή υπερβολική σωματική άσκηση.
r. Τόσο τα επεισόδια uπερφαγίας όσο και η απρόσφορη αντισταθμιστική
συμπεριφορά εμφανίζονται κατά μέσον όρο τουλάχιστον μία φορά την
εβδομάδα για διάστημα 3 μηνών.
Δ. Η αυτοαξιολόγηση επηρεάζεται υπέρμετρα από το σχήμα και το βάρος
του σώματος.
Ε. Η διαταραχή δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια επεισοδίων
ψυχογενούς ανορεξίας.
Προσδιορίστε αν:
Σε μερική ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για
ψυχογενή βουλιμία, ορισμένα, αλλά όχι όλα, από τα κριτήρια δεν έχουν
εκπληρωθεί για παρατεταμένη χρονική περίοδο.
Σε πλήρη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για
ψυχογενή βουλιμία, δεν έχει εκπληρωθεί κανένα από τα κριτήρια για
παρατεταμένη χρονική περίοδο.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Το ελάχιστο επίπεδο βαρύτητας βασίζεται στη συχνότητα μιας απρόσφορης
αντισταθμιστικής συμπεριφοράς (βλ. παρακάτω). Το επίπεδο της βαρύτητας
μπορεί να αυξηθεί ώστε να αντανακλά άλλα συμπτώματα και τον βαθμό της
λειτουργικής ανικανότητας.
Ήπια: Κατά μέσον όρο 1-3 επεισόδια απρόσφορης αντισταθμιστικής
συμπεριφοράς ανά εβδομάδα.
Μέτρια: Κατά μέσον όρο 4-7 επεισόδια απρόσφορης αντισταθμιστικής
συμπεριφοράς ανά εβδομάδα.
Βαριά: Κατά μέσον όρο 8-13 επεισόδια απρόσφορης αντισταθμιστικής
συμπεριφοράς ανά εβδομάδα.
Εξαιρετικά βαριά: Κατά μέσον όρο 14 ή περισσότερα επεισόδια απρό­
σφορης αντισταθμιστικής συμπεριφοράς ανά εβδομάδα.
174
Διαταραχές Σίτισης και Πρόσληψης Τροφής
Διαταραχή Υπερφαγίας
307.51 (F50.8)
Α. Επανειλημμένα επεισόδια υπερφαγίας. Ένα επεισόδιο υπερφαγίας χα­
ρακτηρίζεται από αμφότερα τα ακόλουθα:
1. Η κατανάλωση σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο (π.χ. μέσα σε 2
ώρες) ποσότητας τροφής η οποία είναι εμφανώς μεγαλύτερη από αυ­
τήν που θα μπορούσαν να καταναλώσουν οι περισσότεροι άνθρωποι
κατά τη διάρκεια της ίδιας χρονικής περιόδου κάτω από παρόμοιες
περιστάσεις.
2. Αίσθηση έλλειψης ελέγχου στην κατανάλωση της τροφής κατά τη
διάρκεια του επεισοδίου (π.χ., ένα αίσθημα του ατόμου ότι δεν μπορεί
να σταματήσει να τρώει ή να ελέγξει τι και πόσο τρώει).
Β. Τα επεισόδια υπερφαγίας σχετίζονται με τρία (ή περισσότερα) από τα
ακόλουθα:
1. Τρώει πολύ πιο γρήγορα από το φυσιολογικό.
2. Τρώει μέχρι να νιώσει δυσάρεστα υπερπλήρης.
3. Τρώει μεγάλες ποσότητες τροφής χωρίς να έχει το αίσθημα σωματικής
πείνας.
4. Τρώει μόνος του επειδή νιώθει ντροπή για το πόσο πολύ τρώει.
5. Μετά το επεισόδιο νιώθει απέχθεια για τον εαυτό του, είναι σε κατά­
θλιψη, ή νιώθει ένοχος.
Γ. Υπάρχει έκδηλη ενόχληση σχετικά με την υπερφαγία.
Δ. Η υπερφαγία συμβαίνει, κατά μέσον όρο, τουλάχιστον μία φορά την
εβδομάδα για 3 μήνες.
Ε. Η υπερφαγία δεν σχετίζεται με την επανειλημμένη χρήση της απρόσφορης
αντισταθμιστικής συμπεριφοράς όπως στην Ψυχογενή Βουλιμία και δεν
συμβαίνει αποκλειστικά κατά την πορεία της Ψυχογενούς Βουλιμίας ή της
Ψυχογενούς Ανορεξίας.
Προσδιορίστε αν:
Σε μερική ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για Διατα­
ραχή Υπερφαγίας, η υπερφαγία συμβαίνει με μέση συχνότητα μικρότερη
από ένα επεισόδιο ανά εβδομάδα για παρατεταμένη χρονική περίοδο.
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Σίτισης κ.λπ.
175
Σε πλήρη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για την
υπερφαγία, δεν πληρούται κανένα από αυτά τα κριτήρια για παρατεταμένη
χρονική περίοδο.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Το ελάχιστο επίπεδο της βαρύτητας βασίζεται στη συχνότητα της υπερφαγίας
(βλ. παρακάτω). Το επίπεδο της βαρύτητας μπορεί να αυξηθεί ώστε να αντα­
νακλά τα άλλα συμπτώματα και τον βαθμό της λειτουργικής ανικανότητας.
Ήπια: 1-3 επεισόδια υπερφαγίας ανά εβδομάδα.
Μέτρια: 4-7 επεισόδια υπερφαγίας ανά εβδομάδα.
Βαριά: 8-13 επεισόδια υπερφαγίας ανά εβδομάδα.
Εξαιρετικά βαριά: 14 ή περισσότερα επεισόδια υπερφαγίας ανά εβδο­
μάδα.
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Σίτισης ή Πρόσληψης
Τροφής
305.59
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Διαταραχής Σίτισης και Πρόσληψης Τροφής, που προκα­
λούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής,
ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν
πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε διαταραχή από τη διαγνωστική κατη­
γορία της Διαταραχής Σίτισης ή Πρόσληψης Τραφής. Η κατηγορία της Άλλης
Προσδιορισμένης Διαταραχής Σίτισης ή Πρόσληψης Τραφής χρησιμοποιείται
σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην προσδιορίσει τον λόγο
που δεν πληρούνται τα κριτήρια για συγκεκριμένη Διαταραχή Σίτισης και Πρό­
σληψης Τροφής. Αυτό γίνεται με την καταγραφή «Απροσδιόριστη Διαταραχή
Σίτισης ή Πρόσληψης Τροφής» ακολουθούμενη από τον συγκεκριμένο λόγο
(π.χ. «ψυχογενής βουλιμία χαμηλής συχνότητας»).
Παραδείγματα κλινικών εμφανίσεων που μπορούν να προσδιοριστούν με τον
όρο «Άλλη Προσδιορισμένη» περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:
1. Άτυπη ψυχογενής ανορεξία: Πληρούνται όλα τα κριτήρια για την
ψυχογενή ανορεξία, εκτός του ότι, παρά τη σημαντική απώλεια βάρους,
το βάρος του ατόμου είναι εντός ή πάνω από τα φυσιολογικά όρια.
2. Ψυχογενής ανορεξία (χαμηλής συχνότητας ή/και περιορισμένης
διάρκειας): Πληρούνται όλα τα κριτήρια της ψυχογενούς ανορεξίας,
εκτός του ότι η υπερφαγία και η απρόσφορη αντισταθμιστική εισφορά
παρατηρούνται κατά μέσον όρο λιγότερο συχνά από μια φορά την
εβδομάδα και/ή για λιγότερο από τρεις μήνες.
176
Διαταραχές Σίτισης και Πρόσληψης Τροφής
3. Διαταραχή υπερφαγίας (χαμηλής συχ νότητας ή/και περιορισμένης
διάρκειας): Πληρούνται όλα τα κριτήρια για τη Διαταραχή Υπερφαγίας,
εκτός του ότι η υπερφαγία συμβαίνει, κατά μέσον όρο, λιγότερο από μία
φορά την εβδομάδα ή για λιγότερο από 3 μήνες.
4. Διαταραχή κάθαρσης: Επανειλημμένη συμπεριφορά κάθαρσης η οποία
επηρεάζει το βάρος ή το σχήμα (π.χ., αυτοπροκαλούμενοι εμετοί, κακή
χρήση καθαρτικών, διουρητικών ή άλλων φαρμάκων) σε απουσία υπερ­
φαγίας.
5. Σύνδρομο νυχτερινής σίτισης: Επανειλημμένα επεισόδια νυχτερινής
σίτισης, όπως εκδηλώνονται με κατανάλωση τροφής αμέσως μετά τον
ύπνο ή με υπερβολική κατανάλωση τροφής μετά το βραδινό γεύμα. Υπάρ­
χει συνείδηση και ανάκληση της σίτισης. Η νυχτερινή σίτιση δεν εξηγείται
καλύτερα με εξωτερικές επιδράσεις, όπως αλλαγές στον κύκλο ύπνου­
αφύπνισης του ατόμου ή από τοπικές κοινωνικές συνήθειες. Η νυχτερινή
σίτιση προκαλεί σημαντική ενόχληση ή/και έκπτωση της λειτουργικότητας.
Το διαταραγμένο πρότυπο σίτισης δεν εξηγείται καλύτερα με τη Διαταραχή
Υπερφαγίας ή άλλη Ψυχική Διαταραχή, συμπεριλαμβανομένης της χρή­
σης ουσίας, και δεν οφείλεται σε άλλη ψυχική διαταραχή ή σε επίδραση
φαρμάκου.
Απροσδιόριστη Διαταραχή Σίτισης ή Πρόσληψης Τροφής
307.50 (F50.9)
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Διαταραχής Σίτισης και Πρόσληψης Τροφής, που προκα­
λούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής,
ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν
πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε διαταραχή από τη διαγνωστική κατη­
γορία της Διαταραχής Σίτισης ή Πρόσληψης Τροφής. Η κατηγορία Απροσδιό­
ριστης Διαταραχής Πρόσληψης Τροφής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις
οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην προσδιορίσει τον λόγο που δεν πληρούνται
τα κριτήρια για συγκεκριμένη Διαταραχή Σίτισης ή Πρόσληψης Τροφής και
περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις στις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πλη­
ροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση (π.χ. σε Τμήμα Επειγόντων
Περιστατικών).
Απέκκρισης
Ενούρηση
307.6
Επαναλαμβανόμενη ούρηση στο κρεβάτι ή στα ρούχα, είτε ακούσια είτε
σκόπιμη.
Β. Η συμπεριφορά είναι κλινικά σημαντική καθώς εκδηλώνεται είτε με
συχνότητα δύο φορές την εβδομάδα για τουλάχιστον 3 συνεχόμενους
μήνες είτε με την παρουσία κλινικά σημαντικής ενόχλησης ή έκπτωσης
στην κοινωνική, σχολική (επαγγελματική), ή άλλες σημαντικές περιοχές
της λειτουργικότητας.
Γ. Χρονολογική ηλικία τουλάχιστον 5 ετών (ή αντίστοιχο αναπτυξιακό επί­
πεδο).
συμπεριφορά δεν οφείλεται σε φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
Η
Δ.
(πχ, ενός διουρητικού, αντιψυχωτικού φαρμάκου) ή άλλης σωματικής
κατάστασης (πχ, διαβήτης, δισχιδής ράχη, επιληπτική διαταραχή).
Προσδιορίστε αν:
Μόνο νυκτερινή: Ούρηση μόνο στη διάρκεια του νυκτερινού ύπνου.
Μόνο ημερήσια: Ούρηση στη διάρκεια των ωρών έγερσης.
Νυκτερινή και ημερήσια: Συνδυασμός των δύο προηγούμενων τύ­
πων.
177
178
Διαταραχές της Απέκκρισης
Εγκόπριση
307.7 (F98.1)
Α. Επαναλαμβανόμενη κένωση κοπράνων σε ακατάλληλα μέρη (π.χ., στα
ρούχα ή στο πάτωμα), είτε ακούσια είτε σκόπιμη.
Β. Τουλάχιστον ένα τέτοιο συμβάν το μήνα για τουλάχιστον 3 μήνες.
Γ. Χρονολογική ηλικία τουλάχιστον 4 ετών (ή αντίστοιχο αναπτυξιακό επί­
πεδο).
Δ. Η συμπεριφορά δεν οφείλεται στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας
(π.χ., καθαρτικά) ή σε άλλη σωματική κατάσταση εκτός της περίπτωσης
εμπλοκής μηχανισμού στον οποίο συμμετέχει η δυσκοιλιότητα.
Προσδιορίστε αν:
Με δυσκοιλιότητα και ακράτεια από υπερπλήρωση: Διαπιστώνεται η
παρουσία δυσκοιλιότητας κατά τη φυσική εξέταση ή από το ιστορικό.
Χωρίς δυσκοιλιότητα και ακράτεια από υπερπλήρωση: Δεν διαπι­
στώνεται η παρουσία δυσκοιλιότητας κατά τη φυσική εξέταση ή από το
ιστορικό.
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Απέκκρισης
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Διαταραχής Απέκκρισης, που προκαλεί κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για
οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των Διαταραχών
Απέκκρισης. Η κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης Διαταραχής Απέκκρισης
χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να γνωστο­
ποιήσει το συγκεκριμένο λόγο που η εμφάνιση δεν πληροί τα κριτήρια για
οποιαδήποτε Ειδική Διαταραχή Απέκκρισης. Αυτό γίνεται με την καταγραφή
«Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Απέκκρισης» ακολουθούμενη από τον
συγκεκριμένο λόγο (π.χ., «ενούρηση χαμηλής συχνότητας»).
Σημείωση κωδικοποίησης: Κωδικοποιήστε 788.39 (Ν39.498) για Άλλη
Προσδιορισμένη Διαταραχή Απέκκρισης με συμπτώματα από το ουροποιη­
τικό, 787.60 (R15.9), για Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Απέκκρισης με
συμπτώματα κατά την αφόδευση.
Απροσδιόριστη Διαταραχή Απέκκρισης
179
Απροσδιόριστη Διαταραχή Απέκκρισης
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Διαταραχής Απέκκρισης, που προκαλεί κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια
για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των Διατα­
ραχών Απέκκρισης. Η κατηγορία Απροσδιόριστης Διαταραχής Απέκκρισης
χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην
προσδιορίσει τον λόγο που δεν πληρούνται τα κριτήρια για συγκεκριμένη
Διαταραχή Απέκκρισης, και περιλαμβάνει εμφανίσεις στις οποίες υπάρχουν
ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση (π.χ., σε Τμήμα
Επειγόντων Περιστατικών).
Σημείωση κωδικοποίησης: Κωδικοποιήστε 788.30 (R32) για Απροσδιόριστη
Διαταραχή Απέκκρισης με συμπτώματα από το ουροποιητικό, 787 .60 (R15.9)
για Διαταραχή Απέκκρισης με συμπτώματα κατά την αφόδευση.
Διαταραχή Αϋπνίας
307.42 (Hi1 .,fl1)
Α. Ένα κυρίαρχο ενόχλημα δυσφορίας για την ποσότητα ή την ποιότητα
του ύπνου, που σχετίζεται με ένα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα
συμπτώματα:
1. Δυσκολία επέλευσης ύπνου. (Στα παιδιά,αυτό μπορεί να εκδηλωθεί ως
δυσκολία επέλευσης ύπνου χωρίς την παρέμβαση του φροντιστή).
2. Δυσκολία διατήρησης ύπνου, η οποία χαρακτηρίζεται από συχνές
αφυπνίσεις ή προβλήματα επιστροφής στον ύπνο μετά τις αφυπνίσεις.
(Στα παιδιά,αυτό μπορεί να εκδηλωθεί ως δυσκολία επιστροφής στον
ύπνο χωρίς την παρέμβαση του φροντιστή).
3. Πρώιμη πρωινή αφύπνιση με αδυναμία επιστροφής στον ύπνο.
Β. Η διαταραχή του ύπνου προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση
των κοινωνικών,επαγγελματικών,εκπαιδευτικών,ακαδημαϊκών,συμπε­
ριφορικών ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Γ. Η δυσκολία στον ύπνο συμβαίνει τουλάχιστον 3 νύχτες την εβδομάδα.
Δ. Η δυσκολία στον ύπνο είναι παρούσα τουλάχιστον 3 μήνες.
Ε. Η δυσκολία στον ύπνο συμβαίνει παρά τις επαρκείς ευκαιρίες για ύπνο.
ΣΤ. Η αϋπνία δεν εξηγείται καλύτερα με και δεν συμβαίνει αποκλειστικά κατά
την πορεία άλλης Διαταραχής Ύπνου-Αφύπνισης (π.χ., Ναρκοληψία,
Συνδεόμενη με την Αναπνοή Διαταραχή του Ύπνου,Διαταραχή του Κιρ­
καδιανού Ρυθμού Ύπνου-Αφύπνισης, Παραϋπνία).
Ζ. Η αϋπνία δεν οφείλεται στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας (π.χ.,ουσία
κατάχρησης,φάρμακα).
Η. Οι συνυπάρχουσες ψυχικές διαταραχές και σωματικές καταστάσεις δεν
εξηγούν επαρκώς το κυρίαρχο ενόχλημα της αϋπνίας.
Προσδιορίστε αν:
Με συνυπάρχουσα μη υπνική ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβανο­
μένων των Διαταραχών Χρήσης Ουσίας.
181
182
Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης
Με άλλη συνυπάρχουσα σωματική κατάσταση
Με άλλη διαταραχή του ύπνου
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός 307.42 (F51.01) εφαρμόζεται
και στους τρεις προσδιοριστές. Κωδικοποιήστε επίσης τη σχετιζόμενη
Ψυχική Διαταραχή, τη σωματική κατάσταση, ή άλλη Διαταραχή του Ύπνου
αμέσως μετά τον κωδικό για τη Διαταραχή Αϋπνίας ώστε να είναι εμφανής
ο συσχετισμός.
Προσδιορίστε αν:
Επεισοδιακή: Τα συμπτώματα διαρκούν τουλάχιστον 1 μήνα αλλά λι­
γότερο από 3 μήνες.
Επίμονη: Τα συμπτώματα διαρκούν 3 μήνες ή περισσότερο.
Υποτροπιάζουσα: Δύο (ή περισσότερα) επεισόδια μέσα σε 1 έτος.
Σημείωση: Η Οξεία Αϋπνία και η Αϋπνία Βραχείας Διάρκειας (π.χ., συ­
μπτώματα διάρκειας μικρότερης των 3 μηνών που κατά τα λοιπά πληρούν
όλα τα κριτήρια όσον αφορά τη συχνότητα, την ένταση, την κόπωση και/ή
την έκπτωση), θα πρέπει να κωδικοποιηθούν ως Άλλη Προσδιορισμένη
Διαταραχή Αϋπνίας.
Διαταραχή Υπερυπνίας
307.44
Α. Αυτοαναφερόμενη υπερβολική υπνηλία (υπερυπνία) παρά το ότι η κύρια
περίοδος ύπνου διαρκεί τουλάχιστον 7 ώρες, με ένα τουλάχιστον από τα
ακόλουθα συμπτώματα:
1. Επαναλαμβανόμενες περίοδοι ύπνου ή βύθιση σε ύπνο μέσα στην
ίδια ημέρα.
2. Ένα κύριο επεισόδιο παρατεταμένου ύπνου διάρκειας μεγαλύτερης
από 9 ώρες την ημέρα το οποίο είναι μη τονωτικό (δηλαδή, μη ανα­
ζωογονητικό).
3. Δυσκολία να είναι σε πλήρη εγρήγορση μετά από απότομο ξύπνη­
μα.
Β. Η υπερυπνία συμβαίνει τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα, για του­
λάχιστον 3 μήνες.
Γ. Η υπερυπνία συνοδεύεται από σημαντική δυσφορία ή έκπτωση των
γνωστικών, κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών
της λειτουργικότητας.
Διαταραχή Υπερυπνίας
183
Δ. Η υπερυπνία δεν εξηγείται καλύτερα και δεν συμβαίνει αποκλειστικά κατά
την πορεία άλλης Διαταραχής του Ύπνου (π.χ., Ναρκοληψία, Συνδεόμε­
νη με την Αναπνοή Διαταραχή του Ύπνου, Διαταραχή του Κιρκαδιανού
Ρυθμού Ύπνου-Αφύπνισης, Παραϋπνία).
Ε. Η υπερυπνία δεν οφείλεται στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας (π.χ.,
ουσία κατάχρησης, φάρμακα).
ΣΤ. Η συνύπαρξη ψυχικών και σωματικών διαταραχών δεν εξηγεί επαρκώς
το κυρίαρχο ενόχλημα της υπερυπνίας.
Προσδιορίστε αν:
Με ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβανομένων των Διαταραχών Χρή­
σης Ουσίας
Με σωματική κατάσταση
Με άλλη διαταραχή του ύπνου
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός 307.44 (F51. 11) εφαρμόζεται
και για τους τρεις προσδιοριστές. Κωδικοποιήστε επίσης τη σχετιζόμε­
νη Ψυχική Διαταραχή, τη σωματική κατάσταση, ή άλλη Διαταραχή του
Ύπνου αμέσως μετά τον κωδικό της Διαταραχής Υπερυπνίας ώστε να
είναι εμφανής ο συσχετισμός.
Προσδιορίστε αν:
Οξεία: Διάρκεια μικρότερη από 1 μήνα.
Υποξεία: Διάρκεια 1-3 μήνες.
Επίμονη: Διάρκεια μεγαλύτερη από 3 μήνες.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Προσδιορίστε τη βαρύτητα με βάση το βαθμό της δυσκολίας διατήρησης της
πρωινής εγρήγορσης που εκδηλώνεται με την εμφάνιση πολλαπλών επεισο­
δίων ακατανίκητης υπνηλίας οποιαδήποτε ημέρα, που συμβαίνουν, για πα­
ράδειγμα, ενώ κάποιος κάθεται, οδηγεί, επισκέπτεται φίλους ή εργάζεται.
Ήπια: Δυσκολία διατήρησης της ημερήσιας εγρήγορσης 1-2 ημέρες/
εβδομάδα.
Μέτρια: Δυσκολία διατήρησης της ημερήσιας εγρήγορσης 3-4 ημέρες/
εβδομάδα.
Βαριά: Δυσκολία διατήρησης της ημερήσιας εγρήγορσης 5-7 ημέρες/
εβδομάδα.
184
Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης
Ναρκοληψία
Α. Επανειλημμένες περίοδοι ακαταμάχητης ανάγκης για ύπνο, βυθίσεων σε
ύπνο ή ύπνου μικρής διάρκειας, που συμβαίνουν εντός της ίδιας ημέρας.
Θα πρέπει να συμβαίνουν τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα για
τους τελευταίους 3 μήνες.
Β. Παρουσία τουλάχιστον ενός από τα ακόλουθα:
1. Επεισόδια καταπληξίας, τα οποία ορίζονται ως (α) ή (β), και συμβαί­
νουν τουλάχιστον μερικές φορές το μήνα:
α. Σε άτομα με μακρόχρονη ασθένεια, βραχεία (δευτερόλεπτα έως
λεπτά) αιφνίδια αμφοτερόπλευρη απώλεια του μυϊκού τόνου με
διατήρηση της συνείδησης, που επισπεύδεται από το γέλιο ή τα
αστεία.
β. Σε παιδιά ή σε άτομα μέσα σε 6 μήνες από την έναρξη, αυθόρμητες
γκριμάτσες ή επεισόδια ανοίγματος της κάτω γνάθου με εξώθηση
της γλώσσας ή πλήρης υποτονία, χωρίς οποιαδήποτε εμφανή
συγκινησιακά ερεθίσματα.
2. Ανεπάρκεια υποκρετίνης, όπως μετράται χρησιμοποιώντας τις τιμές
ανοσοαντιδραστικότητας υποκρετίνης-1 στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό
(ΕΝΥ) (τιμές μικρότερες από ή ίσες με το½ των τιμών που ελήφθησαν
σε υγιή άτομα χρησιμοποιώντας την ίδια δοκιμασία, ή μικρότερες από
ή ίσες με 110 pg/ml). Τα χαμηλά επίπεδα υποκρετίνης-1 στο εγκεφα­
λονωτιαίο υγρό δεν θα πρέπει να αξιολογούνται σε οξεία εγκεφαλική
βλάβη, φλεγμονή ή λοίμωξη.
3. Η πολυυπνογραφία νυκτερινού ύπνου δείχνει λανθάνοντα χρόνο του
ύπνου ταχείας κίνησης των οφθαλμών (REM) μικρότερο ή ίσο με 15
λεπτά, ή η πολλαπλή δοκιμασία λανθάνοντος χρόνου επέλευσης
του ύπνου δείχνει μια μέση τιμή λανθάνοντος χρόνου μικρότερη από
ή ίση με 8 λεπτά και δύο ή περισσότερες περιόδους REM έναρξης
ύπνου.
Προσδιορίστε αν:
347.00 (G47.419) Ναρκοληψία χωρίς καταπληξία αλλά με ανεπάρκεια
υποκρετίνης: Οι απαιτήσεις του Κριτηρίου Β για χαμηλά επίπεδα υποκρε­
τίνης-1 στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό και θετική πολυυπνογραφία/πολλαπλή
δοκιμασία λανθάνοντος χρόνου επέλευσης του ύπνου πληρούνται, αλλά
δεν υπάρχει καταπληξία (το Κριτήριο 81 δεν πληρούται).
Ναρκοληψία
185
347.01 (G47.411) Ναρκοληψία με καταπληξία αλλά χωρίς ανεπάρκεια
υποκρετίνης: Σε αυτόν τον σπάνιο υπότυπο (λιγότερο από 5% των πε­
ριπτώσεων ναρκοληψίας), οι απαιτήσεις του Κριτηρίου Β για καταπληξία
και θετική πολυυπνογραφία/πολλαπλή δοκιμασία λανθάνοντος χρόνου
επέλευσης του ύπνου πληρούνται, αλλά τα επίπεδα της υποκρετίνης-1
στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό είναι φυσιολογικά (το Κριτήριο Β2 δεν πλη­
ρούται).
(G47.419)Αυτόσωμη επικρατούσα παρεγκεφαλιδική αταξία, κώφω­
ση και ναρκοληψία: Ο υπότυπος αυτός προκαλείται από τις μεταλλάξεις
του εξονίου 21 ΟΝΑ (5-κυτοσίνη)-1-μεθυλοτρανσφεράσης και χαρακτηρί­
ζεται από όψιμη έναρξη ναρκοληψίας (ηλικία 30-40 ετών) (με χαμηλά ή
ενδιάμεσα επίπεδα υποκρετίνης-1 στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό), κώφωση,
παρεγκεφαλιδική αταξία και τελικά άνοια.
(G47.419) Αυτόσωμη επικρατούσα ναρκοληψία, παχυσαρκία και
διαβήτης τύπου 2: Η ναρκοληψία, η παχυσαρκία και ο διαβήτης τύπου
2 καθώς και τα χαμηλά επίπεδα υποκρετίνης-1 στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό
έχουν περιγραφεί σε σπάνιες περιπτώσεις και σχετίζονται με μετάλλαξη
του γονιδίου γλυκοπρωτεΤνης της μυελίνης των ολιγοδενδροκυττάρων.
347.10 (G47.429) Ναρκοληψία δευτεροπαθής σε άλλη σωματική
κατάσταση: Αυτός ο υπότυπος αναφέρεται στη ναρκοληψία που ανα­
πτύσσεται σε σωματικές καταστάσεις οι οποίες προκαλούν λοιμώδη (π,χ.,
νόσος του Whipple, σαρκοείδωση), τραυματική, ή καρκινική καταστροφή
των νευρώνων υποκρετίνης.
Σημείωση κωδικοποίησης (μόνο για τον κωδικό του ICD-9-CM
347.10): Κωδικοποιήστε πρώτα την υποκείμενη σωματική κατάσταση
(π,χ., 040.2 νόσος του Whipple, 347.10 ναρκοληψία δευτεροπαθής
σε νόσο του Whipple).
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Σπάνια καταπληξία (λιγότερο από μια φορά την εβδομάδα), ανάγκη
για ύπνο μικρής διάρκειας μόνο μία ή δύο φορές την ημέρα, και λιγότερο
διαταραγμένος νυκτερινός ύπνος.
Μέτρια: Καταπληξία μία φορά την ημέρα ή κάθε λίγες ημέρες, διατα­
ραγμένος νυκτερινός ύπνος, και ανάγκη για πολλαπλούς ύπνους μικρής
διάρκειας καθημερινά.
Βαριά: Καταπληξία ανθεκτική στα φάρμακα με πολλαπλές προσβολές
ύπνου καθημερινά, σχεδόν σταθερή υπνηλία, και διαταραγμένος νυκτε­
ρινός ύπνος (δηλαδή, κινήσεις, αϋπνία και ζωντανά όνειρα).
Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης
186
Συνδεόμενες με την Αναπνοή
Διαταραχές του Ύπνου
Αποφρακτική Υπνική Άπνοια-Υπόπνοια
327.23 (G47.33}
Α. Είτε το (1) είτε το (2):
1. Διαπίστωση με την πολυυπνογραφία τουλάχιστον πέντε αποφρακτι­
κών απνοιών ή υποπνοιών ανά ώρα ύπνου και οποιοδήποτε από τα
ακόλουθα συμπτώματα:
α. Νυκτερινές διαταραχές της αναπνοής: ροχαλητό, ρουθούνισμα/βα­
ριά αναπνοή, ή παύσεις αναπνοής κατά τη διάρκεια του ύπνου.
β. Ημερήσια υπνηλία, κόπωση, ή μη αναζωογονητικός ύπνος παρά
τις επαρκείς ευκαιρίες για ύπνο, η οποία δεν εξηγείται καλύτερα με
άλλη Ψυχική Διαταραχή (συμπεριλαμβανομένης μιας Διαταραχής
του Ύπνου) και δεν οφείλεται σε άλλη σωματική κατάσταση.
2. Διαπίστωση με την πολυυπνογραφία 15 ή περισσότερων αποφρα­
κτικών απvοιών και/ή υποπνοιών ανά ώρα, ανεξάρτητα από τα συ­
μπτώματα που την συνοδεύουν.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Ο δείκτης άπνοιας/υπόπνοιας είναι μικρότερος από 15.
Μέτρια Ο δείκτης άπνοιας/υπόπνοιας είναι 15-30.
Βαριά: Ο δείκτης άπνοιας/υπόπνοιας είναι μεγαλύτερος από 30.
Κεντρική Υπνική Άπνοια
Α. Διαπίστωση με την πολυυπνογραφία πέντε ή περισσότερων κεντρικών
απνοιών ανά ώρα ύπνου.
Β. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη τρέχουσα διαταραχή του
ύπνου.
Προσδιορίστε αν:
327.21 (G47.31) Ιδιοπαθής κεντρική υπνική άπνοια: Χαρακτηρίζεται
από επαναλαμβανόμενα επεισόδια άπνοιας και υπόπνοιας κατά τον ύπνο,
που προκαλούνται από μεταβλητότητα στην αναπνευστική προσπάθεια
αλλά χωρίς ένδειξη απόφραξης των αεραγωγών.
Συνδεόμενος με τον Ύπνο Υποαερισμός
187
786.04 (R06.3) Αναπνοή Cheyne-Stokes: Ένα πρότυπο περιοδικής
μεταβολής τύπου crescendo-decrescendo στον όγκο του αναπνεόμενου
αέρα το οποίο έχει ως αποτέλεσμα κεντρική άπνοια και υπόπνοια με συ­
χνότητα τουλάχιστον πέντε συμβάντων ανά ώρα, τα οποία συνοδεύονται
από συχνή διέγερση.
780.57 (G47.37) Κεντρική uπνική ά πνοια συνυπάρχουσα με χρήση
οπιοειδών: Η παθογένεση αυτού του υπότυπου οφείλεται στις δράσεις
των απιοειδών στη δημιουργία του αναπνευστικού ρυθμού στον προμήκη
μυελό, καθώς επίσης και στις διαφοροποιητικές επιδράσεις στην υποξική
έναντι της υπερκαπνικής αναπνευστικής ώσης.
Σημείωση κωδικοποίησης (για 780.57 κωδικοποιήστε μόνο [G47.37]):
Όταν υπάρχει Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών, κωδικοποιήστε πρώτα τη
Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδώv: 305.50 (F11.1 Ο) Ήπια Διαταραχή Χρήσης
Οπιοειδών ή 304.00 (F11.20) Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Οπιοει­
δών και έπειτα κωδικοποιήστε 780.57 (G47.37) Κεντρική Υπνική Άπνοια
συνυπάρχουσα με χρήση απιοειδών. Όταν δεν υπάρχει Διαταραχή Χρήσης
Οπιοειδών (π.χ., μετά από Βαριά Χρήση μιας Ουσίας μια φορά), κωδικο­
ποιήστε μόνο 780.57 (G47.37) Κεντρική Υπνική Άπνοια συνυπάρχουσα με
χρήση απιοειδών.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα της κεντρικής υπνικής άπνοιας βαθμολογείται ανάλογα με
τη συχνότητα των Διαταραχών της Αναπνοής καθώς και το βαθμό του
σχετιζόμενου κορεσμού οξυγόνου και του κατακερματισμού του ύπνου
που συμβαίνουν ως συνέπεια των επαναλαμβανόμενων αναπνευστικών
διαταραχών.
Συνδεόμενος με τον Ύπνο Υποαερισμός
Α. Η πολυυπνογραφία καταδεικνύει επεισόδια μειωμένης αναπνοής που σχε­
τίζονται με ανεβασμένα επίπεδα C02• (Σημείωση: Απουσία αντικειμενικής
μέτρησης C02, τα επίμονα χαμηλά επίπεδα κορεσμού της αιμοσφαιρίνης
σε οξυγόνο που δεν σχετίζονται με επεισόδια άπνοιας/υπόπνοιας μπορεί
να είναι ενδεικτικά υποαερισμού).
Β. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη τρέχουσα διαταραχή του
ύπνου.
Προσδιορίστε αν:
327.24 (G47.34) Ιδιοπαθής uποαερισμός: Αυτός ο υπότυπος δεν μπορεί
να αποδοθεί σε οποιαδήποτε εύκολα αναγνωρίσιμη κατάσταση.
188
Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης
327.25 (G47.35) Συγγενής κεντρικός κυψελιδικός υποαερισμός: Αυτός
ο υπότυπος είναι μια σπάνια συγγενής διαταραχή στην οποία το άτομο
παρουσιάζει συνήθως κατά την περιγεννητική περίοδο ρηχή αναπνοή,
ή κυάνωση και άπνοια κατά τον ύπνο.
327.26 (G47.36) Συνυπάρχων συνδεόμενος με τον ύπνο υποαερι­
σμός: Αυτός ο υπότυπος εμφανίζεται ως συνέπεια σωματικής κατάστα­
σης, όπως Πνευμονικής Διαταραχής (π.χ., διάμεση πνευμονοπάθεια,
χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια) ή Νευρομυϊκής Διαταραχής ή
Διαταραχής του Θωρακικού Τοιχώματος (π.χ., μυϊκές δυστροφίες, μετα­
πολυομυελιτιδικό σύνδρομο, κάκωση αυχενικής μοίρας νωτιαίου μυελού,
κυφοσκολίωση), ή φαρμακευτικών ουσιών (π.χ., βενζοδιαζεπίνες, οπιού­
χα). Παρατηρείται επίσης στην παχυσαρκία (διαταραχή υποαερισμού
της παχυσαρκίας), όπου αντανακλά ένα συνδυασμό αυξημένου έργου
αναπνοής οφειλόμενου σε μειωμένη ελαστικότητα του θωρακικού τοιχώ­
ματος και αναντιστοιχία αερισμού-αιμάτωσης, και μεταβλητό μειωμένο
αερισμό. Τα εν λόγω άτομα συνήθως χαρακτηρίζονται από δείκτη μάζας
σώματος μεγαλύτερο από 30 και υπερκαπνία κατά την αφύπνιση (με pC02
μεγαλύτερο από 45), χωρίς άλλη ένδειξη υποαερισμού.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα βαθμολογείται ανάλογα με τον βαθμό υποξαιμίας και υπερκα­
πνίας που είναι παρούσες κατά τον ύπνο και τη διαπίστωση δυσλειτουρ­
γίας ενός τελικού οργάνου που οφείλεται σε αυτές τις διαταραχές (π.χ.,
δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια). Η παρουσία διαταραχών των αερίων του
αίματος κατά την αφύπνιση αποτελεί δείκτη αυξημένης βαρύτητας.
Διαταραχές του Κιρκαδιανού Ρυθμού Ύπνου-Αφύπνισης
Α. Επίμονο και επαναλαμβανόμενο πρότυπο αποδιοργάνωσης του ύπνου
το οποίο οφείλεται κυρίως σε μεταβολή του κιρκαδιανού συστήματος ή
σε αποτυχία ευθυγράμμισης του ενδογενούς κιρκαδιανού ρυθμού και
του προγράμματος ύπνου-αφύπνισης που απαιτείται από το φυσικό
περιβάλλον του ατόμου ή το κοινωνικό ή επαγγελματικό πρόγραμμα.
Β. Η αποδιοργάνωση του ύπνου οδηγεί σε υπερβολική υπνηλία ή αϋπνία,
ή και τα δύο.
Γ. Η διαταραχή του ύπνου προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση
των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της
λειτουργικότητας.
Σημείωση κωδικοποίησης: Για το ICD-9-CM, κωδικοποιήστε 307.45 για όλους
τους υπότυπους. Για το ICD-10-CM, ο κωδικός βασίζεται στον υπότυπο.
Διαταραχή του Κιρκαδιανού Ρυθμού Ύπνου-Αφύπνισης
189
Προσδιορίστε αν:
307.45 (G47.21) Τύπος καθυστερημένης υπνικής φάσης: Ένα πρότυ­
πο με καθυστερημένη έναρξη του ύπνου και καθυστερημένη αφύπνιση,
με αδυναμία να αποκοιμηθεί και να αφυπνιστεί σε καθορισμένη νωρίτερα
επιθυμητή ή συμβατικά αποδεκτή ώρα.
Προσδιορίστε αν:
Οικογενής: Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καθυστερημένης υπνικής
φάσης.
Προσδιορίστε αν:
Επικαλυπτόμενη με μη 24ωρο τύπο ύπνου-αφύπνισης: Ο τύπος
καθυστερημένης υπνικής φάσης μπορεί να αλληλοεπικαλυφθεί με
άλλη Διαταραχή του Κιρκαδιανού Ρυθμού Ύπνου-Αφύπνισης, μη
24ωρο τύπο ύπνου-αφύπνισης.
307.45 (G47.22) Τύπος προωθημένης υπνικής φάσης: Ένα πρότυπο
προωθημένης (πρωιμότερης) έναρξης ύπνου και ώρας αφύπνισης, με
αδυναμία να παραμείνει ξύπνιος ή κοιμισμένος μέχρι την επιθυμητή ή
συμβατικά αποδεκτή πιο καθυστερημένη ώρα ύπνου ή αφύπνισης.
Προσδιορίστε αν:
Οικογενής: Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό προωθημένης υπνικής
φάσης.
307.45 (G47.23) Ακανόνιστος τύπος ύπνου-αφύπνισης: Ένα προσω­
ρινά αποδιοργανωμένο πρότυπο ύπνου-αφύπνισης, έτσι ώστε οι περίοδοι
ύπνου και αφύπνισης είναι μεταβλητές καθόλα το 24ωρο.
307.45 (G47.24) Μη 24ωρος τύπος ύπνου-αφύπνισης: Ένα πρότυ­
πο κύκλων ύπνου-αφύπνισης το οποίο δεν συγχρονίζεται με το 24ωρο
πλαίσιο, με σταθερή ημερήσια μετατόπιση (συνήθως όλο και αργότερα)
της ώρας έναρξης του ύπνου και της αφύπνισης.
307.45 (G47.26) Τύπος εργασιακού εναλλασσόμενου ωραρίου: Αϋ­
πνία κατά τη διάρκεια της μείζονος περιόδου του ύπνου και/ή υπερβολική
υπνηλία (συμπεριλαμβάνεται ο ακούσιος ύπνος) κατά τη διάρκεια της
μείζονος περιόδου αφύπνισης που σχετίζονται με το εναλλασσόμενο
ωράριο εργασίας (π.χ., απαιτούνται ασυνήθιστες ώρες εργασίας).
307.45 (G47.20) Απροσδιόριστος τύπος
Προσδιορίστε αν:
Επεισοδιακή: Τα συμπτώματα διαρκούν τουλάχιστον 1 μήνα αλλά λι­
γότερο από 3 μήνες.
Επίμονη: Τα συμπτώματα διαρκούν 3 μήνες ή περισσότερο.
Επαναλαμβανόμενη: Δύο ή περισσότερα επεισόδια συμβαίνουν μέσα
σε διάστημα 1 χρόνου.
Διαταραχές Ύπνου-Εγρήγορσης
190
Διαταραχές Ύπνου-Εγρήγορσης στο Στάδιο
της Βραδείας Κίνησης των Οφθαλμών
Α. Επανειλημμένα επεισόδια ατελούς αφύπνισης, τα οποία συνήθως εμφα­
νίζονται κατά τη διάρκεια του πρώτου τρίτου της μείζονος περιόδου του
ύπνου, που συνοδεύονται με ένα από τα εξής:
1. Υπνοβασία: Επαναλαμβανόμενα επεισόδια έγερσης από το κρεβάτι
και βάδισης κατά τη διάρκεια του ύπνου. Κατά τη διάρκεια της υπνο­
βασίας το άτομο έχει καθηλωμένο βλέμμα, ανέκφραστο πρόσωπο και
παρουσιάζει σχετική έλλειψη απαντητικότητας στις προσπάθειες των
άλλων να επικοινωνήσουν μαζί του και μπορεί να αφυπνιστεί μόνο
με μεγάλη δυσκολία.
2. Ενύπνιο, τρόμοι: Επανειλημμένα επεισόδια αιφνίδιας αφύπνισης
από τους ενύπνιους τρόμους του ύπνου, τα οποία συνήθως αρχίζουν
με κραυγή πανικού. Υπάρχει έντονος φόβος και σημεία διέγερσης
του αυτόνομου νευρικού συστήματος, όπως μυδρίαση, ταχυκαρδία,
ταχύπνοια και εφίδρωση, κατά τη διάρκεια κάθε επεισοδίου. Υπάρχει
σχετική έλλειψη απαντητικότητας στις προσπάθειες των άλλων να
ηρεμήσουν το άτομο κατά τη διάρκεια του επεισοδίου.
Β. Δεν υπάρχει καμία ή μικρή ανάκληση (π.χ,, μόνο μια οπτική σκηνή) των
εικόνων του ονείρου.
Γ. Υπάρχει αμνησία όσον αφορά τα επεισόδια.
Δ. Τα επεισόδια προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των
κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λει­
τουργικότητας.
Ε. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας (π.χ,,
ουσία κατάχρησης, φάρμακα).
ΣΤ. Οι συνυπάρχουσες ψυχικές και σωματικές διαταραχές δεν εξηγούν τα
επεισόδια της υπνοβασίας ή του ενύπνιου τρόμου.
Σημείωση κωδικοποίησης: Για το ICD-9-CM, κωδικοποιήστε 307.46 για
όλους τους υπότυπους. Για το ICD-10-CM, ο κωδικός βασίζεται στον υπό­
τυπο.
Προσδιορίστε αν:
307.46 (F51.3) Τύπος υπνοβασίας
Διαταραχή Εφιαλτών
191
Προσδιορίστε αν:
Με συνδεόμενη με τον ύπνο πρόσληψη τροφής
Με συνδεόμενη με τον ύπνο σεξουαλική συμπεριφορά (αϋπνία
συνδεόμενη με το σεξ)
307.46 (F51.4) Τύπος ενύπνιου τρόμου
Διαταραχή Εφιαλτών
307.47
Α. Επανειλημμένες εμφανίσεις εκτενών, εξαιρετικά τρομακτικών ονείρων
με λεπτομερή ανάκληση, τα οποία συνήθως αφορούν προσπάθειες για
αποφυγή απειλών κατά της επιβίωσης, της ασφάλειας, της σωματικής
ακεραιότητας και οι οποίες γενικά συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του δεύ­
τερου μισού της περιόδου του ύπνου.
Β. Κατά την αφύπνιση από τα τρομακτικά όνειρα, το άτομο ανακτά γρήγορα
τον προσανατολισμό και την εγρήγορση.
Γ. Η Διαταραχή του Ύπνου προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση
των επαγγελματικών ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότη­
τας.
Δ. Τα συμπτώματα των εφιαλτών δεν οφείλονται στις φυσιολογικές δράσεις
μιας ουσίας (π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα).
Ε. Οι συνυπάρχουσες ψυχικές και σωματικές διαταραχές δεν εξηγούν επαρ­
κώς το κύριο ενόχλημα των τρομακτικών ονείρων.
Προσδιορίστε αν:
Κατά την έναρξη του ύπνου
Προσδιορίστε αν:
Σχετιζόμενη με μη υπνική διαταραχή, συμπεριλαμβανομένων των
διαταραχών χρήσης ουσίας
Σχετιζόμενη με άλλη σωματική κατάσταση
Σχετιζόμενη με άλλη διαταραχή του ύπνου
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός 307.47 (F51.5) ισχύει και για
τους τρεις προσδιοριστές. Κωδικοποιήστε επίσης τη συναφή σχετιζόμενη
ψυχική διαταραχή, σωματική κατάσταση, ή άλλη διαταραχή του ύπνου
αμέσως μετά τον κωδικό για διαταραχή εφιαλτών ώστε να είναι εμφανής
ο συσχετισμός.
192
Διαταραχές Ύπνου-Εγρήγορσης
Προσδιορίστε αν:
Οξεία: Η διάρκεια της περιόδου των εφιαλτών είναι 1 μήνας ή μικρότερη.
Υποξεία: Η διάρκεια της περιόδου των εφιαλτών είναι μεγαλύτερη από
1 μήνα αλλά μικρότερη από 6 μήνες.
Επίμονη: Η διάρκεια της περιόδου των εφιαλτών είναι 6 μήνες ή μεγα­
λύτερη.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Η βαρύτητα μπορεί να βαθμολογηθεί από τη συχνότητα με την οποία συμ­
βαίνουν οι εφιάλτες:
Ήπια: Λιγότερο από ένα επεισόδια ανά εβδομάδα κατά μέσον όρο.
Μέτρια: Ένα ή περισσότερα επεισόδια ανά εβδομάδα αλλά λιγότερα από
κάθε νύχτα.
Βαριά: Επεισόδια κάθε νύχτα.
Διαταραχή Υπνικής Συμπεριφοράς στο Στάδιο της
Ταχείας Κίνησης των Οφθαλμών
327.42 (G47.52)
Α. Επανειλημμένα επεισόδια εγρήγορσης κατά τον ύπνο τα οποία σχετίζονται
με εκφορά ήχου και/ή πολύπλοκες κινητικές συμπεριφορές.
Β. Οι συμπεριφορές αυτές προκύπτουν στο στάδιο της ταχείας κίνησης των
οφθαλμών (REM) και γι' αυτό συνήθως εμφανίζονται περισσότερο από 90
λεπτά μετά την έναρξη του ύπνου, είναι πιο συχνές κατά τις μεταγενέστε­
ρες περιόδους του ύπνου, και σπάνια συμβαίνουν κατά τους ημερήσιους
ύπνους μικρής διάρκειας.
Γ. Κατά την αφύπνιση από αυτά τα επεισόδια, το άτομο είναι εντελώς ξύπνιο,
σε εγρήγορση, και δεν βρίσκεται σε σύγχυση ή αποπροσανατολισμό.
Δ. Οποιοδήποτε από τα παρακάτω:
1. Ύπνος REM χωρίς ατονία στην καταγραφή πολυυπνογραφίας.
2. Ιστορικό που υποδηλώνει διαταραχή υπνικής συμπεριφοράς στο στά­
διο του ύπνου REM και εδραιωμένη διάγνωση συνουκλεϊνοπάθειας
(π.χ., νόσος του Parkίnson, ατροφία πολλαπλών συστημάτων).
Ε. Η διαταραγμένη υπνική συμπεριφορά προκαλεί κλινικά σημαντική ενό­
χληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας (οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν
αυτοτραυματισμό ή τραυματισμό του συντρόφου στο κρεβάτι).
ΣΤ. Η διαταραχή δεν οφείλεται στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας (π.χ.,
ουσία κατάχρησης, φάρμακα) ή άλλη σωματική κατάσταση.
Ζ. Οι συνυπάρχουσες ψυχικές και σωματικές διαταραχές δεν εξηγούν τα
επεισόδια.
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Διαταραχή του Ύπνου
193
Σύνδρομο Ανήσυχων Ποδιών
333.94
Α. Έντονη επιθυμία να κινούνται τα πόδια, η οποία συνήθως συνδέεται ή
έρχεται σε απάντηση σε άβολες και δυσάρεστες αισθήσεις στα πόδια,
που χαρακτηρίζεται από όλα τα παρακάτω:
1. Η έντονη επιθυμία για κίνηση των ποδιών αρχίζει ή επιδεινώνεται κατά
τις περιόδους ανάπαυσης ή έλλειψης δραστηριότητας.
2. Η έντονη επιθυμία για κίνηση των ποδιών ανακουφίζεται μερικώς ή
ολικώς με κίνηση.
3. Η έντονη επιθυμία για κίνηση των ποδιών είναι χειρότερη το βράδυ
ή τη νύχτα από ότι κατά τη διάρκεια της ημέρας, ή συμβαίνει μόνο το
βράδυ ή τη νύχτα.
Β. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α συμβαίνουν τουλάχιστον τρεις φορές την
εβδομάδα και επιμένουν για τουλάχιστον 3 μήνες.
Γ. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α συνοδεύονται από σημαντική ενόχληση ή
έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, εκπαιδευτικών, ακαδημαϊκών,
συμπεριφορικών, ή άλλων σημαντικών πλαισίων της λειτουργικότητας.
Δ. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α δεν οφείλονται σε άλλη ψυχική διαταραχή
ή σωματική κατάσταση (π.χ,, αρθρίτιδα, οίδημα των ποδιών, περιφερική
ισχαιμία, κράμπες των ποδιών) και δεν εξηγούνται καλύτερα με μια συ­
μπεριφορική κατάσταση (π.χ,, δυσφορία θέσης, από συνήθεια χτύπημα
των ποδιών).
Ε. Τα συμπτώματα δεν οφείλονται στις φυσιολογικές δράσεις ουσίας κατά­
χρησης ή φαρμάκου (π.χ,, ακαθισία).
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Διαταραχή του Ύπνου
Α. Μια προεξάρχουσα και βαριά διαταραχή του ύπνου.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα του (1) και του (2):
1. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια ή
αμέσως μετά από τοξίκωση από ουσίες ή μετά τη στέρησή τους, ή
μετά από έκθεση σε φάρμακα.
2. Η εμπλεκόμενη ουσία/φάρμακο είναι ικανή να παράγει τα συμπτώματα
στο Κριτήριο Α.
194
Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με διαταραχή του ύπνου μη προ­
καλούμενη από ουσίες/φάρμακα. Η εν λόγω απόδειξη μιας ανεξάρτητης
διαταραχής του ύπνου θα μπορούσε να περιλαμβάνει τα ακόλουθα:
Τα συμπτώματα προηγούνται της έναρξης της χρήσης ουσίας/φαρμά­
κου και επιμένουν για σημαντικό χρονικό διάστημα (π.χ., περίπου 1
μήνα) μετά τη διακοπή της οξείας στέρησης ή της βαριάς τοξίκωσης ή
υπάρχει άλλη απόδειξη που υποδηλώνει την ύπαρξη μιας ανεξάρτητης
Μη Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Διαταραχής του Ύπνου
(π.χ., ιστορικό επαναλαμβανόμενων Μη Προκαλούμενων από Ουσίες/
Φάρμακα Επεισοδίων).
Γ. Η διαταραχή δεν συμβαίνει αποκλειστικά κατά την πορεία του ντελίριου.
Δ. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοι­
νωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας.
Σημείωση: Αυτή η διάγνωση θα πρέπει να τεθεί αντί της διάγνωσης τοξί­
κωσης από ουσία ή στέρησης ουσίας μόνο όταν το σύμπτωμα στο Κριτήριο
Α κυριαρχεί στην κλινική εικόνα και όταν είναι αρκετά βαριά ώστε να δικαιο­
λογούν κλινική προσοχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Οι κωδικοί ICD-9-CM και ICD-10-CM για την
Προκαλούμενη [από Συγκεκριμένη ουσία/Φάρμακα]-Διαταραχή του Ύπνου
εμφανίζονται στον Πίνακα παρακάτω. Ας σημειωθεί ότι ο κωδικός ICD-10-CM
εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει ή όχι Διαταραχή Χρήσης Ουσίας η οποία
υπάρχει για την ίδια κατηγορία της ουσίας. Εάν μια Ήπια Διαταραχή Χρήσης
Ουσίας συνυπάρχει με Προκαλούμενη από Ουσίες Διαταραχή του Ύπνου,
ο χαρακτήρας 4ης θέσης είναι «1 » και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράφει
«Ήπια Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]» πριν από την Προκαλούμενη από Ουσίες
Διαταραχή του Ύπνου (π.χ., «Ήπια Διαταραχή Χρήσης Κοκdί\ιης με Προκα­
λούμενη από Κοκdί'νη Διαταραχή του Ύπνου»). Εάν η Ήπια ή Μέτρια ή Βαριά
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας συνυπάρχει με την Προκαλούμενη από Ουσίες
Διαταραχή του Ύπνου, ο χαρακτήρας 4ης θέσης είναι «2» και ο κλινικός θα
πρέπει να καταγράψει «Μέτρια Διαταραχή Χρήσης (Ουσίας]» ή «Βαριά Διατα­
ραχή Χρήσης [Ουσίας]», εξαρτώμενη από τη βαρύτητα της συνυπάρχουσας
Χρήσης Ουσίας. Αν δεν συνυπάρχει καμιά Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ.,
μετά από Βαριά Χρήση της Ουσίας μια φορά), τότε ο χαρακτήρας 4ης θέσης
είναι «9» και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει μόνο την Προκαλούμενη
από Ουσίες Διαταραχή του Ύπνου. Για να κωδικοποιηθεί η Προκαλουμένη
από Νικοτίνη Διαταραχή του Ύπνου απαιτείται μια Μέτρια ή Βαριά Διαταρα­
χή Χρήσης Νικοτίνης. Δεν επιτρέπεται να κωδικοποιηθεί η συνυπάρχουσα
Ήπια Διαταραχή Χρήσης Νικοτίνης ή καμία Διαταραχή Χρήσης Νικοτίνης με
Προκαλούμενη από Νικοτίνη Διαταραχή του Ύπνου.
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Διαταραχή του Ύπνου
195
ICD-10-CM
ICD-9CM
Με μέτρια
ή βαριά
Με ήπια
διαταραχή διαταραχή
χρήσης
χρήσης
Χωρίς
διαταραχή
χρήσης
Αλκοόλ
291.82
F10.182
F10.282
F10.982
ΚαφεΤνη
292.85
F15.182
F15.282
F15.982
Κάνναβη
292.85
F12.188
F12.288
F12.988
Οπιοειδή
292.85
F11.182
F11.282
F11.982
Ηρεμιστικά, υπνωτικά ή
αγχολυτικά
292.85
F13.182
F13.282
F13.982
Αμφεταμίνη (ή άλλα
διεγερτικά)
292.85
F15.182
F15.282
F15.982
ΚοκαΤνη
292.85
F14.182
F14.282
F14.982
Καπνός
292.85
ΝΑ
F17.208
ΝΑ
Άλλη (ή άγνωστη) ουσία
292.85
F19.182
F19.282
F19.982
Προσδιορίστε αν:
Τύπος αϋπνίας: Χαρακτηρίζεται από δυσκολία επέλευσης ή διατήρησης
ύπνου, συχνές νυκτερινές αφυπνίσεις ή μη αναζωογονητικός ύπνος.
Τύπος ημερήσιας υπνηλίας: Χαρακτηρίζεται από κυρίαρχο ενόχλημα
υπερβολικής υπνηλίας/κόπωσης κατά τις ώρες αφύπνισης ή, λιγότερο
συχνά, μια μακρά περίοδο ύπνου.
Τύπος παραϋπνίας: Χαρακτηρίζεται από ανώμαλα επεισόδια συμπε­
ριφοράς κατά τον ύπνο.
Μικτός τύπος: Χαρακτηρίζεται από Προκαλούμενο από Ουσίες/Φάρμακα
Πρόβλημα Ύπνου το οποίο χαρακτηρίζεται από πολλαπλούς τύπους
συμπτωμάτων ύπνου, αλλά δεν κυριαρχεί εμφανώς κανένα σύμπτωμα.
Προσδιορίστε αν (βλ. Πίνακα 1 στο Κεφάλαιο «Συνδεόμενες με Ουσίες
Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές» για διαγνώσεις σχετιζόμενες με την
κατηγορία της ουσίας):
196
Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης
Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης: Αυτός ο προσδιοριστής θα πρέ­
πει να χρησιμοποιείται αν πληρούνται τα κριτήρια για την τοξίκωση από ου­
σία/φάρμακα και τα συμπτώματα εκδηλώθηκαν στη διάρκεια της τοξίκωσης.
Με έναρξη στη διάρκεια της διακοπής/στέρησης: Αυτός ο προσδι­
οριστής θα πρέπει να χρησιμοποιείται εάν πληρούνται τα κριτήρια για
διακοπή/στέρηση ουσίας/φαρμάκου και τα συμπτώματα εκδηλώθηκαν
στη διάρκεια της διακοπής της ουσίας/φαρμάκου ή αμέσως μετά.
Διαδικασίες Καταγραφής
ICD-9-CM. Το όνομα της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Διαταραχής
του Ύπνου αρχίζει με την ειδική ουσία (π.χ., κοκdί"νη, βουπροπιόνη) που
υποτίθεται ότι προκαλεί τη διαταραχή του ύπνου. Ο διαγνωστικός κωδικός
θα επιλεγεί από τον πίνακα που περιλαμβάνεται στην ομάδα των κριτηρί­
ων, ο οποίος βασίζεται στην κατηγορία του φαρμάκου. Για τις ουσίες που
δεν ταιριάζουν με οποιαδήποτε κατηγορία (π.χ., βουπροπιόνη), θα πρέπει
να χρησιμοποιείται ο κωδικός για «Άλλη Ουσία» και σε περιπτώσεις που η
ουσία θεωρείται ότι αποτελεί αιτιολογικό παράγοντα αλλά η συγκεκριμένη
κατηγορία της ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η κατη­
γορία «Άγνωστη Ουσία».
Το όνομα της διαταραχής ακολουθείται από τα χαρακτηριστικά της έναρξης
(π.χ., Έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, Έναρξη στη διάρκεια της στέρησης),
ακολουθούμενη από το όνομα του υπότυπου (δηλαδή τύπος αϋπνίας, τύπος
υπερυπνίας κατά τη διάρκεια της ημέρας, τύπος παραϋπνίας, μικτός τύπος).
Σε αντίθεση με τις διαδικασίες καταγραφής για το ICD-10-CM, οι οποίες συν­
δυάζουν την Προκαλούμενη από Ουσίες Διαταραχή και τη Διαταραχή Χρήσης
Ουσίας σε έναν ενιαίο κωδικό, για τη Διαταραχή Χρήσης Ουσίας δίνεται ένας
ξεχωριστός διαγνωστικός κωδικός ICD-9-CM. Για παράδειγμα, στην περί­
πτωση της αϋπνίας που παρατηρείται στη διάρκεια της τοξίκωσης σε άτομο
με βαριά Διαταραχή Χρήσης Λοραζεπάμης, η διάγνωση είναι 292.85 Προκα­
λούμενη από Λοραζεπάμη Διαταραχή του Ύπνου, με έναρξη στη διάρκεια
της στέρησης, τύπος αϋπνίας. Δίνεται επίσης μια πρόσθετη διάγνωση 304.20
της βαριάς Διαταραχής Χρήσης Λοραζεπάμης. Όταν περισσότερες από μία
ουσίες θεωρείται ότι παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση της Διαταραχής
του Ύπνου, κάθε μια θα πρέπει να αναφέρεται ξεχωριστά (π.χ., 292.85 Προ­
καλούμενη από Αλκοόλ Διαταραχή του Ύπνου, με έναρξη στη διάρκεια της
τοξίκωσης, τύπος αϋπνίας, 292.85 Προκαλούμενη από ΚοκdίΊιη Διαταραχή
του Ύπνου, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, τύπος αϋπνίας).
ICD-10-CM. Το όνομα της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Δι­
αταραχής του Ύπνου ξεκινά με τη συγκεκριμένη ουσία (π.χ., κοκαΤνη,
βουπροπιόνη) που υποτίθεται ότι προκαλεί τη Διαταραχή του Ύπνου. Ο
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Αϋπνίας
197
διαγνωστικός κωδικός επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνεται στην
ομάδα των κριτηρίων, ο οποίος βασίζεται στην κατηγορία του φαρμάκου
και την παρουσία ή την απουσία συνυπάρχουσας Διαταραχής Χρήσης Ου­
σιών. Για τις ουσίες που δεν ταιριάζουν σε καμία από αυτές τις κατηγορίες
(π.χ. βουπροπιόνη), θα πρέπει να χρησιμοποιείται ο κωδικός για «Άλλη
Ουσία» και στις περιπτώσεις που η ουσία θεωρείται ότι είναι αιτιολογικός
παράγοντας αλλά η ειδική κατηγορία της ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει
να χρησιμοποιείται η κατηγορία «Άγνωστη Ουσία».
Κατά την καταγραφή του ονόματος της διαταραχής, η συνυπάρχουσα
διαταραχή χρήσης ουσίας (αν υπάρχει) αναφέρεται πρώτη, ακολουθούμενη
από τη λέξη «με», ακολουθούμενη από το όνομα της Προκαλούμενης από
Ουσίες Διαταραχής του Ύπνου, ακολουθούμενη από τα χαρακτηριστικά της
έναρξης (π.χ., έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, έναρξη στη διάρκεια
της διακοπής/στέρησης), ακολουθούμενη από το όνομα του υπότυπου
(δηλαδή τύπος αϋπνίας, τύπος ημερήσιας υπνηλίας, τύπος παραϋπνίας,
μικτός τύπος). Για παράδειγμα, στην περίπτωση της αϋπνίας που συμ­
βαίνει στη διάρκεια της τοξίκωσης σε άτομο με βαριά Διαταραχή Χρήσης
Λοραζεπάμης, η διάγνωση είναι F13.282 βαριά Διαταραχή Χρήσης Λορα­
ζεπάμης με Προκαλούμενη από Λοραζεπάμη Διαταραχή του Ύπνου, με
έναρξη στη διάρκεια της στέρησης, τύπος αϋπνίας. Δεν δίνεται ξεχωριστή
διάγνωση της συνυπάρχουσας βαριάς Διαταραχής Χρήσης Λοραζεπάμης.
Εάν η Προκαλούμενη από Ουσίες Διαταραχή του Ύπνου συμβαίνει χωρίς
συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., με χρήση φαρμάκου),
δεν σημειώνεται καμία συνοδός Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., F19.982
προκαλούμενη από Βουπροπιόνη Διαταραχή του Ύπνου, με έναρξη κατά
τη χρήση φαρμάκου, τύπος αϋπνίας). Όταν περισσότερες από μία ουσίες
θεωρείται ότι παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση της Διαταραχής του
Ύπνου, κάθε μια θα πρέπει να αναφέρεται ξεχωριστά (π.χ., F10.282 βαριά
Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ με Προκαλούμενη από Αλκοόλ Διαταραχή του
Ύπνου, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, τύπος αϋπνίας, F14.282 βα­
ριά Διαταραχή Χρήσης ΚοκαΤνης με Προκαλούμενη από ΚοκαΤνη Διαταραχή
του Ύπνου, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, τύπος αϋπνίας).
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Αϋπνίας
780.52
Αυτή η κατηγορία ισχύει για διαταραχές στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα της Διαταραχής Αϋπνίας, που προκαλούν κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για
198
Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης
Διαταραχή της Αϋπνίας ή οποιασδήποτε άλλης διαταραχής στη διαγνωστική
κατηγορία των Διαταραχών Ύπνου-Αφύπνισης. Η κατηγορία Άλλης Προσδι­
ορισμένης Διαταραχής Αϋπνίας χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες
ο κλινικός επιλέγει να γνωστοποιήσει το συγκεκριμένο λόγο που η εμφάνιση
δεν πληροί τα κριτήρια για τη Διαταραχή Αϋπνίας ή για οποιαδήποτε άλλη
συγκεκριμένη Διαταραχή Ύπνου-Αφύπνισης. Αυτό γίνεται με την καταγραφή
«Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Αϋπνίας» ακολουθούμενη από το συγκε­
κριμένο λόγο (π,χ., «Βραχεία Διαταραχή Αϋπνίας»).
Παραδείγματα κλινικών εμφανίσεων που μπορούν να προσδιοριστούν
χρησιμοποιώντας την «Άλλη Προσδιορισμένη» ονομασία όπου περιλαμβάνει
τα ακόλουθα:
1. Βραχεία διαταραχή αϋπνίας: Η διάρκεια είναι μικρότερη από 3 μήνες.
2. Περιορισμένη σε μη αναζωογονητικό ύπνο: Το κυρίαρχο ενόχλημα
είναι ο μη αναζωογονητικός ύπνος ο οποίος δεν συνοδεύεται από άλλα
συμπτώματα, όπως η δυσκολία επέλευσης ή η δυσκολία διατήρησης του
ύπνου.
Απροσδιόριστη Διαταραχή Αϋπνίας
780.52 (G47.00)
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα της Διαταραχής Αϋπνίας, που προκαλούν κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για
τη Διαταραχή Αϋπνίας ή οποιασδήποτε άλλης διαταραχής στη διαγνωστική
κατηγορία των ΔιαταραχώνΎπνου-Αφύπνισης. Η κατηγορία Απροσδιόριστης
Διαταραχής Αϋπνίας χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός
επιλέγει να μην προσδιορίσει το λόγο που δεν πληρούνται τα κριτήρια για
Διαταραχή Αϋπνίας ή μια συγκεκριμένη Διαταραχή Ύπνου-Αφύπνισης, και
περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις στις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πληρο­
φορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση.
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Υπερυπνίας
780.54
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα της Διαταραχής Υπερυπνίας, που προκαλεί κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Ύπνου-Αφύπνισης
199
Διαταραχή Υπερυπνίας ή οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική
κατηγορία των Διαταραχών Ύπνου-Αφύπνισης. Η κατηγορία Άλλης Προσ­
διορισμένης Διαταραχής Υπερυπνίας χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις
οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην γνωστοποιήσει το συγκεκριμένο λόγο που
η εμφάνιση δεν πληροί τα κριτήρια για Διαταραχή Υπερυπνίας ή οποιαδή­
ποτε άλλη συγκεκριμένη Διαταραχή Ύπνου-Αφύπνισης. Αυτό γίνεται με την
καταγραφή «Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Υπερυπνίας» ακολουθούμενη
από συγκεκριμένο λόγο (π.χ., «Υπερυπνία Βραχείας Διάρκειας», όπως στο
σύνδρομο Kleine-Levin).
Απροσδιόριστη Διαταραχή Υπερυπνίας
780.54
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα της Διαταραχής Υπερυπνίας, που προκαλεί κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για
Διαταραχή Υπερυπνίας ή οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική
κατηγορία των Διαταραχών Ύπνου-Αφύπνισης. Η κατηγορία Απροσδιόριστης
Διαταραχής Υπερυπνίας χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλι­
νικός επιλέγει να μην προσδιορίσει τον λόγο που η εμφάνιση δεν πληροί τα
κριτήρια για Διαταραχή Υπερυπνίας ή μια συγκεκριμένη Διαταραχή Ύπνου­
Αφύπνισης, και περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις στις οποίες υπάρχουν
ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση.
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή Ύπνου-Αφύπνισης
780.59
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα της Διαταραχής Ύπνου-Αφύπνισης, που προκαλεί κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν
τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία
των Διαταραχών Ύπνου-Αφύπνισης και δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για
διάγνωση Άλλης Προσδιορισμένης Διαταραχής Αϋπνίας ή Άλλης Προσδιο­
ρισμένης Διαταραχής Υπερυπνίας. Η κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης
Διαταραχής Ύπνου-Αφύπνισης χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες
ο κλινικός επιλέγει να μην γνωστοποιήσει το συγκεκριμένο λόγο που η εμ­
φάνιση δεν πληροί τα κριτήρια για οποιαδήποτε συγκεκριμένη Διαταραχή
200
Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης
Ύπνου-Αφύπνισης. Αυτό γίνεται με την καταγραφή «Άλλη Προσδιορισμένη
Διαταραχή Ύπνου-Αφύπνισης» ακολουθούμενη από το συγκεκριμένο λόγο
(π.χ., «επαναλαμβανόμενες αφυπνίσεις κατά το στάδιο του ύπνου ταχεί­
ας κίνησης των οφθαλμών χωρίς πολυυπνογραφία ή ιστορικό νόσου του
Parkinson ή άλλη συνουκλεϊνοπάθεια» ).
Απροσδιόριστη Διαταραχή Ύπνου-Αφύπνισης
780.59 (G47.9)
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα της Διαταραχής Ύπνου-Αφύπνισης, που προκαλεί κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν
τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία
των Διαταραχών Ύπνου-Αφύπνισης και δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για
διάγνωση της Απροσδιόριστης Διαταραχής Αϋπνίας ή της Απροσδιόριστης
Διαταραχής Υπερυπνίας. Η κατηγορία Απροσδιόριστη Διαταραχή Ύπνου­
Αφύπνισης χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει
να μην προσδιορίσει τον λόγο που η εμφάνιση δεν πληροί τα κριτήρια για
συγκεκριμένη Διαταραχή Ύπνου-Αφύπνισης, και περιλαμβάνει κλινικές
εμφανίσεις στις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια
πιο ειδική διάγνωση.
Σεξουαλικές
Δυσλειτουργίες
Καθυστερημένη Εκσπερμάτιση
302.74
Α. Οποιοδήποτε από τα ακόλουθα συμπτώματα μπορεί να βιωθεί ως
εμπειρία σε σχεδόν όλες ή σε όλες (περίπου 75-100%) τις σεξουαλικές
δραστηριότητες με σύντροφο (σε προσδιορισμένο καταστασιακό πλαίσιο
ή, εάν είναι γενικευμένο, σε όλα τα πλαίσια), και χωρίς το άτομο να επιθυμεί
καθυστέρηση:
1. Αξιοσημείωτη καθυστέρηση στην εκσπερμάτιση.
2. Αξιοσημείωτη σπανιότητα εκσπερμάτισης ή απουσία εκσπερμάτι­
σης.
Β. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α επιμένουν για ελάχιστο χρονικό διάστημα
περίπου 6 μηνών.
Γ. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση
στο άτομο.
Δ. Η σεξουαλική δυσλειτουργία δεν εξηγείται καλύτερα με μη σεξουαλική
ψυχική διαταραχή ή ως συνέπεια σοβαρής δυσφορίας στη σχέση ή άλλων
σημαντικών στρεσογόνων παραγόντων και δεν οφείλεται στις δράσεις
ουσίας/φαρμάκου ή άλλης σωματικής κατάστασης.
Προσδιορίστε αν:
Ισόβια: Η διαταραχή ήταν παρούσα από τότε που το άτομο ήταν σεξουα­
λικά ενεργό.
Επίκτητη: Η διαταραχή ξεκίνησε μετά από μια περίοδο σχετικά φυσιο­
λογικής σεξουαλικής λειτουργίας.
Προσδιορίστε αν:
Γενικευμένη: Δεν περιορίζεται σε ορισμένους τύπους διέγερσης, κατα­
στάσεις ή συντρόφους.
Καταστασιακή: Συμβαίνει μόνο με ορισμένους τύπους διέγερσης, κα­
ταστάσεις ή συντρόφους.
201
202
Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Ένδειξη ήπιας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α.
Μέτρια: Ένδειξη μέτριας ενόχλησης για τα συμπτώματαστο Κριτήριο Α.
Βαριά: Ένδειξη βαριάς ή ακραίας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο
Κριτήριο Α.
Διαταραχή Στύσης
302.72 (F52.21)
Α. Τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα μπορεί να βιωθούν
ως εμπειρία σε σχεδόν όλες ή σε όλες (περίπου 75-100%) τις σεξουαλικές
δραστηριότητες με σύντροφο (σε προσδιορισμένο καταστασιακό πλαίσιο
ή, εάν είναι γενικευμένο, σε όλα τα πλαίσια):
1. Αξιοσημείωτη δυσκολία στην επίτευξη στύσης κατά τη σεξουαλική
δραστηριότητα.
2. Αξιοσημείωτη δυσκολία στη διατήρηση στύσης κατά την ολοκλήρωση
της σεξουαλικής δραστηριότητας.
3. Αξιοσημείωτη μείωση της στυτικής ακαμψίας.
Β. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α επιμένουν για ελάχιστο χρονικό διάστημα
περίπου 6 μηνών.
Γ. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση
στο άτομο.
Δ. Η σεξουαλική δυσλειτουργία δεν εξηγείται καλύτερα με μη σεξουαλική
ψυχική διαταραχή ή ως συνέπεια σοβαρής δυσφορίας στη σχέση ή άλλων
σημαντικών στρεσογόνων παραγόντων και δεν οφείλεται στις δράσεις
ουσίας/φαρμάκου ή άλλης σωματικής κατάστασης.
Προσδιορίστε αν:
Ισόβια: Η διαταραχή ήταν παρούσα από τότε που το άτομο ήταν σεξουα­
λικά ενεργό.
Επίκτητη: Η διαταραχή ξεκίνησε μετά από μια περίοδο σχετικά φυσιο­
λογικής σεξουαλικής λειτουργίας.
Προσδιορίστε αν:
Γενικευμένη: Δεν περιορίζεται σε ορισμένους τύπους διέγερσης, κατα­
στάσεις ή συντρόφους.
Γυναικεία Οργασμική Διαταραχή
203
Καταστασιακή: Συμβαίνει μόνο με ορισμένους τύπους διέγερσης, κα­
ταστάσεις ή συντρόφους.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Ένδειξη ήπιας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α.
Μέτρια: Ένδειξη μέτριας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α.
Βαριά: Ένδειξη βαριάς ή ακραίας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο
Κριτήριο Α.
Γυναικεία Οργασμική Διαταραχή
302.73
Α. Παρουσία οποιωνδήποτε από τα ακόλουθα συμπτώματα που βιώνονται σε
όλες ή σχεδόν σε όλες (περίπου 75-100%) τις περιπτώσεις σεξουαλικής
δραστηριότητας (σε προσδιορισμένο καταστασιακό πλαίσιο ή, αν είναι
γενικευμένο, σε όλα τα πλαίσια):
1. Αξιοσημείωτη καθυστέρηση, αξιοσημείωτη σπανιότητα ή απουσία
οργασμού.
2. Αξιοσημείωτη μειωμένη ένταση της αίσθησης οργασμού.
Β. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α επιμένουν για ελάχιστο χρονικό διάστημα
περίπου 6 μηνών.
Γ. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση
στο άτομο.
Δ. Η σεξουαλική δυσλειτουργία δεν εξηγείται καλύτερα με μη σεξουαλική
ψυχική διαταραχή ή ως συνέπεια σοβαρής δυσφορίας στη σχέση (π.χ.,
βία συντρόφου) ή άλλων σημαντικών στρεσογόνων παραγόντων και
δεν οφείλεται σε δράσεις ουσίας/φαρμάκου ή άλλης σωματικής κατάστα­
σης.
Προσδιορίστε αν:
Ισόβια: Η διαταραχή ήταν παρούσα από τότε που το άτομο ήταν σεξουα­
λικά ενεργό.
Επίκτητη: Η διαταραχή ξεκίνησε μετά από μια περίοδο σχετικά φυσιο­
λογικής σεξουαλικής λειτουργίας.
204
Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες
Προσδιορίστε αν:
Γενικευμένη: Δεν περιορίζεται σε ορισμένους τύπους διέγερσης, κατα­
στάσεις ή συντρόφους.
Καταστασιακή: Συμβαίνει μόνο με ορισμένους τύπους διέγερσης, κα­
ταστάσεις ή συντρόφους.
Προσδιορίστε αν:
Καμία εμπειρία οργασμού υπό οποιαδήποτε κατάσταση.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Ένδειξη ήπιας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α.
Μέτρια: Ένδειξη μέτριας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α.
Βαριά: Ένδειξη βαριάς ή ακραίας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο
Κριτήριο Α.
Διαταραχή Γυναικείου Σεξουαλικού Ενδιαφέροντος/Διέγερσης
302.72 (F52.22)
Α. Απουσία, ή σημαντική μείωση σεξουαλικού ενδιαφέροντος/διέγερσης,
όπως εκδηλώνεται με τουλάχιστον τρία από τα ακόλουθα:
1. Ανύπαρκτο/μειωμένο ενδιαφέρον για σεξουαλική δραστηριότητα.
2. Ανύπαρκτες/μειωμένες σεξουαλικές ερωτικές σκέψεις ή φαντασιώ­
σεις.
3. Καμία/μειωμένη πρωτοβουλία για σεξουαλική δραστηριότητα, και
συνήθως μη δεκτική στην προσπάθεια του συντρόφου να ξεκινήσει.
4. Απούσα/μειωμένη σεξουαλική διέγερση/ευχαρίστηση κατά τη διάρκεια
της σεξουαλικής δραστηριότητας σε όλες ή σχεδόν σε όλες (περίπου
75-100%) τις σεξουαλικές επαφές ( σε προσδιορισμένα καταστασιακά
πλαίσια ή, αν είναι γενικευμένα, σε όλα τα πλαίσια).
5. Απόν/μειωμένο σεξουαλικό ενδιαφέρον/διέγερση σε απάντηση
οποιωνδήποτε εσωτερικών ή εξωτερικών σεξουαλικών/ερωτικών
συνθημάτων (π.χ., γραπτά, προφορικά, οπτικά).
6. Απούσα/μειωμένη αίσθηση των γεννητικών ή μη γεννητικών οργάνων
κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής δραστηριότητας σε όλες ή σχεδόν σε
όλες (περίπου 75-100%) τις σεξουαλικές επαφές (σε προσδιορισμένα
καταστασιακά πλαίσια ή, αν είναι γενικευμένα, σε όλα τα πλαίσια).
'Αλγος Πυέλου/Γεννητικών Οργάνων/Διαταραχή Διείσδυσης
205
Β. Τα συμπτώματα στο ΚριτήριοΑ επιμένουν για ελάχιστο χρονικό διάστημα
περίπου 6 μηνών.
Τα συμπτώματα στο ΚριτήριοΑ προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση
στο άτομο.
Δ. Η σεξουαλική δυσλειτουργία δεν εξηγείται καλύτερα με μη σεξουαλική
ψυχική διαταραχή ή ως συνέπεια σοβαρής δυσφορίας στη σχέση (π.χ.,
βία συντρόφου) ή άλλων σημαντικών στρεσογόνων παραγόντων και
δεν οφείλεται σε δράσεις ουσίας/φαρμάκου ή άλλης σωματικής κατάστα­
σης.
r.
Προσδιορίστε αν:
Ισόβια: Η διαταραχή ήταν παρούσα από τότε που το άτομο ήταν σεξουα­
λικά ενεργό.
Επίκτητη: Η διαταραχή ξεκίνησε μετά από μια περίοδο σχετικά φυσιο­
λογικής σεξουαλικής λειτουργίας.
Προσδιορίστε αν:
Γενικευμένη: Δεν περιορίζεται σε ορισμένους τύπους διέγερσης, κατα­
στάσεις ή συντρόφους.
Κασταστασιακή: Συμβαίνει μόνο με ορισμένους τύπους διέγερσης,
καταστάσεις ή συντρόφους.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Ένδειξη ήπιας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο ΚριτήριοΑ.
Μέτρια: Ένδειξη μέτριας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο ΚριτήριοΑ.
Βαριά: Ένδειξη βαριάς ή ακραίας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο
ΚριτήριοΑ.
Άλγος Πυέλου/Γεννητικών Οργάνων/Διαταραχή Διε υ ς
ίσδ ση
302.76
Α. Επίμονες ή υποτροπιάζουσες δυσκολίες με ένα (ή περισσότερα) από τα
ακόλουθα:
1. Κολπική διείσδυση κατά τη σεξουαλική επαφή.
2. Αξιοσημείωτος αιδοιοκολπικός ή πυελικός πόνος κατά την κολπική
συνουσία ή τις απόπειρες διείσδυσης.
206
Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες
3. Αξιοσημείωτος φόβος ή άγχος για αιδοιοκολπικό ή πυελικό άλγος εν
αναμονή τής, κατά τη διάρκεια της, ή ως αποτέλεσμα της κολπικής
διείσδυσης.
4. Αξιοσημείωτη δυσκαμψία ή σύσφιξη των μυών του πυελικού εδάφους
κατά την απόπειρα κολπικής διείσδυσης.
Β. Τα συμπτώματα στο ΚριτήριοΑ επιμένουν για ελάχιστο χρονικό διάστημα
περίπου 6 μηνών.
Γ. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση
στο άτομο.
Δ. Η σεξουαλική δυσλειτουργία δεν εξηγείται καλύτερα με μη σεξουαλική
ψυχική διαταραχή ή ως συνέπεια σοβαρής δυσφορίας στη σχέση (π.χ.,
βία συντρόφου) ή άλλων σημαντικών στρεσογόvωv παραγόντων και δεν
οφείλεται στις δράσεις ουσίας/φαρμάκου ή άλλης σωματικής κατάστα­
σης.
Προσδιορίστε αν:
Ισόβια: Η διαταραχή ήταν παρούσα από τότε που το άτομο ήταν σεξουα­
λικά ενεργό.
Επίκτητη: Η διαταραχή ξεκίνησε μετά από μια περίοδο σχετικά φυσιο­
λογικής σεξουαλικής λειτουργίας.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Ένδειξη ήπιας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α.
Μέτρια: Ένδειξη μέτριας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α.
Βαριά: Ένδειξη βαριάς ή ακραίας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο
Κριτήριο Α.
Ανδρική Διαταραχή Υποτονικής Σεξουαλικής Επιθυμίας
302.71
Α. Επίμονα ή επανειλημμένα ανεπαρκείς (ή απούσες) σεξουαλικές/ερωτικές
σκέψεις ή φαντασιώσεις και επιθυμία για σεξουαλική δραστηριότητα. Η
κρίση για την ανεπάρκεια ή την απουσία γίνεται από τον κλινικό, λαμβάνο­
ντας υπόψη παράγοντες που επηρεάζουν τη σεξουαλική λειτουργικότητα,
όπως η ηλικία και γενικά τα κοιvωvικοπολιτισμικά πλαίσια της ζωής του
ατόμου.
Β. Τα συμπτώματα στο ΚριτήριοΑ επέμειναν για ελάχιστο χρονικό διάστημα
περίπου 6 μηνών.
207
Πρόωρη (Πρώιμη) Εκσπερμάτιση
Γ. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση
στο άτομο.
Δ. Η σεξουαλική δυσλειτουργία δεν εξηγείται καλύτερα με μη σεξουαλική
ψυχική διαταραχή ή ως συνέπεια σοβαρής δυσφορίας στη σχέση ή άλλων
σημαντικών στρεσογόνων παραγόντων και δεν οφείλεται στις δράσεις
ουσίας/φαρμάκου ή άλλης σωματικής κατάστασης.
Προσδιορίστε αν:
Ισόβια: Η διαταραχή ήταν παρούσα από τότε που το άτομο ήταν σεξουα­
λικά ενεργό.
Επίκτητη: Η διαταραχή ξεκίνησε μετά από μια περίοδο σχετικά φυσιο­
λογικής σεξουαλικής λειτουργίας.
Προσδιορίστε αν:
Γενικευμένη: Δεν περιορίζεται σε ορισμένους τύπους διέγερσης, κατα­
στάσεις ή συντρόφους.
Καταστασιακή: Συμβαίνει μόνο με ορισμένους τύπους διέγερσης, κα­
ταστάσεις ή συντρόφους.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Ένδειξη ήπιας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α.
Μέτρια: Ένδειξη μέτριας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο ΚριτήριοΑ.
Βαριά: Ένδειξη βαριάς ή ακραίας ενόχλησης για τα συμπτώματα στο
ΚριτήριοΑ.
Πρόωρη (Πρώιμη) Εκσπερμάτιση
302.75
Α. Ένα επίμονο ή επανειλημμένο πρότυπο εκσπερμάτισης που συμβαίνει
κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής δραστηριότητας με σύντροφο ένα περί­
που λεπτό μετά την κολπική διείσδυση και πριν το άτομο το επιθυμήσει
Σημείωση: Παρότι η διάγνωση της πρόωρης (πρώιμης) εκσπερμάτισης
μπορεί να αφορά άτομα που εμπλέκονται σε μη κολπικές σεξουαλικές
δραστηριότητες, δεν έχουν καθιερωθεί ειδικά κριτήρια διάρκειας γι' αυτές
τις δραστηριότητες.
Β. Το σύμπτωμα στο ΚριτήριοΑ θα πρέπει να είναι παρόν για 6 τουλάχιστον
μήνες και θα πρέπει να βιώνεται σε όλες ή σχεδόν σε όλες (περίπου 75-
208
Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες
100%) τις περιπτώσεις σεξουαλικής δραστηριότητας (σε προσδιορισμένα
καταστασιακά πλαίσια ή, αν είναι γενικευμένα, σε όλα τα πλαίσια).
Γ. Το σύμπτωμα στο Κριτήριο Α προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση στο
άτομο.
Δ. Η σεξουαλική δυσλειτουργία δεν εξηγείται καλύτερα με μη σεξουαλική
ψυχική διαταραχή ή ως συνέπεια σοβαρής δυσφορίας στη σχέση ή άλλων
σημαντικών στρεσογόνων παραγόντων και δεν οφείλεται στις δράσεις
ουσίας/φαρμάκου ή άλλης σωματικής κατάστασης.
Προσδιορίστε αν:
Ισόβια: Η διαταραχή ήταν παρούσα από τότε που το άτομο ήταν σεξουα­
λικά ενεργό.
Επίκτητη: Η διαταραχή ξεκίνησε μετά από μια περίοδο σχετικά φυσιο­
λογικής σεξουαλικής λειτουργίας.
Προσδιορίστε αν:
Γενικευμένη: Δεν περιορίζεται σε ορισμένους τύπους διέγερσης, κατα­
στάσεις ή συντρόφους.
Καταστασιακή: Συμβαίνει μόνο με ορισμένους τύπους διέγερσης, κα­
ταστάσεις ή συντρόφους.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Η εκσπερμάτιση συμβαίνει 30 περίπου δευτερόλεπτα έως 1 λεπτό
μετά την κολπική διείσδυση.
Μέτρια: Η εκσπερμάτιση συμβαίνει 15-30 περίπου δευτερόλεπτα μετά
την κολπική διείσδυση.
Βαριά: Η εκσπερμάτιση συμβαίνει πριν τη σεξουαλική δραστηριότητα,
στο ξεκίνημά της ή μέσα σε 15 περίπου δευτερόλεπτα μετά την κολπική
διείσδυση.
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα
Σεξουαλική Δυσλειτουργία
Α. Στην κλινική εικόνα προεξάρχει κλινικά σημαντική Σεξουαλική Δυσλει­
τουργία.
Β. Υπάρχει απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα του (1) και του (2):
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Σεξουαλική Δυσλειτουργία
209
1. Τα συμπτώματα στο Κριτήριο Α εμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια ή
αμέσως μετά από τοξίκωση ή στέρηση από ουσία ή μετά την έκθεση
σε φάρμακα.
2. Η εμπλεκόμενη ουσία/φάρμακο είναι ικανή να παράγει τα συμπτώματα
στο Κριτήριο Α.
r. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με σεξουαλική δυσλειτουργία η
οποία δεν προκαλείται από ουσίες/φάρμακα. Οι εν λόγω αποδείξεις μιας
ανεξάρτητης σεξουαλικής δυσλειτουργίας θα πρέπει να περιλαμβάνουν
τα ακόλουθα:
Τα συμπτώματα προηγούνται της έναρξης της χρήσης της ουσίας/
φαρμάκου. Τα συμπτώματα επιμένουν για σημαντικό χρονικό διάστη­
μα (π.χ., περίπου 1 μήνα) μετά το τέλος της οξείας στέρησης ή της
βαριάς τοξίκωσης. Υπάρχουν άλλα στοιχεία που υποδεικνύουν την
ύπαρξη μιας ανεξάρτητης Μη Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα
Σεξουαλικής Δυσλειτουργίας (π.χ., ιστορικό επανειλημμένων μη συν­
δεόμενων με ουσίες/φάρμακα επεισοδίων).
Δ. Η διαταραχή δεν συμβαίνει αποκλειστικά κατά την πορεία του ντελίριου.
Ε. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση στο άτομο.
Σημείωση: Αυτή η διάγνωση θα πρέπει να τίθεται αντί της διάγνωσης της
τοξίκωσης από ουσία ή στέρηση ουσίας μόνο όταν τα συμπτώματα στο
Κριτήριο Α κυριαρχούν στην κλινική εικόνα και είναι αρκετά βαριά ώστε να
δικαιολογούν κλινική προσοχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Οι κωδικοί ICD-9-CM και ICD-10-CM για την
Προκαλούμενη [από Συγκεκριμένη ουσία/Φάρμακα] Σεξουαλική Διαταραχή
εμφανίζονται στον Πίνακα παρακάτω. Ας σημειωθεί ότι ο κωδικός ICD-10-CM
εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει ή όχι Διαταραχή Χρήσης Ουσίας η οποία
υπάρχει για την ίδια κατηγορία ουσίας. Εάν μια Ήπια Διαταραχή Χρήσης
Ουσίας συνυπάρχει με Προκαλούμενη από Ουσίες Σεξουαλική Διαταραχή,
ο χαρακτήρας 4ης θέσης είναι « 1» και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει
«Ήπια Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]» πριν την Προκαλούμενη από την
Ουσία Σεξουαλική Διαταραχή (π.χ., «Ήπια Διαταραχή Χρήσης Κοκdί"νης με
Προκαλούμενη από Κοκdί"νη Σεξουαλική Δυσλειτουργία»). Εάν μια Μέτρια
ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης συνυπάρχει με την Προκαλούμενη από Ουσίες
Σεξουαλική Δυσλειτουργία, ο χαρακτήρας 4ης θέσης είναι «2» και ο κλινικός
θα πρέπει να καταγράψει «Μέτρια Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]» ή «Βαριά
Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]» ανάλογα με τη βαρύτητα της συνυπάρχουσας
Διαταραχής Χρήσης Ουσίας. Αν δεν συνυπάρχει καμία Διαταραχή Χρήσης
Ουσίας (π.χ., μετά από Βαριά Χρήση της Ουσίας μια φορά}, τότε η ο χαρα-
Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες
210
κτήρας 4ης θέσης είναι «9» και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει μόνο
την Προκαλούμενη από Ουσίες Σεξουαλική Δυσλειτουργία.
ICD-10-CM
ICD-9CM
Με μέτρια
Με ήπια
ή βαριά
διαταραχή διαταραχή
χρήσης
χρήσης
Χωρίς
διαταραχή
χρήσης
Αλκοόλ
291.89
F10.181
F10.281
F10.981
Οπιοειδή
292.89
F11.181
F11.281
F11.981
Ηρεμιστικά, υπνωτικά ή
αγχολυτικά
292.89
F13.181
F13.281
F13.981
Αμφεταμίνη (ή άλλα
διεγερτικά)
292.89
F15.181
F15.281
F15.981
Κοκαίνη
292.89
F14.181
F14.281
F14.981
Άλλη (ή άγνωστη) ουσία
292.89
F19.181
F19.281
F19.981
Προσδιορίστε αν (βλ. Πίνακα 1 στο Κεφάλαιο «Συνδεόμενες με Ουσίες και
Εθιστικές Διαταραχές» στο DSM-5 για διαγνώσεις που σχετίζονται με την
κατηγορία της ουσίας):
Με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης: Αν πληρούνται τα κριτήρια
της τοξίκωσης από την ουσία και τα συμπτώματα αναπτύσσονται στη
διάρκεια της τοξίκωσης.
Με έναρξη στη διάρκεια της στέρησης: Αν πληρούνται τα κριτήρια
της στέρησης από την ουσία και τα συμπτώματα αναπτύσσονται στη
διάρκεια της στέρησης.
Με έναρξη μετά τη χρήση φαρμάκου: Τα συμπτώματα μπορεί να εμ­
φανιστούν είτε κατά την έναρξη της φαρμάκου είτε μετά την τροποποίηση
ή την αλλαγή χρήσης.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Συμβαίνει σε 25-50% των περιπτώσεων σεξουαλικής δραστηριό­
τητας.
Μέτρια: Συμβαίνει σε 50-75% των περιπτώσεων σεξουαλικής δραστη­
ριότητας.
Βαριά: Συμβαίνει σε τουλάχιστον 75% των περιπτώσεων σεξουαλικής
δραστηριότητας.
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Σεξουαλική Δυσλειτουργία
211
Διαδικασίες Καταγραφής
ΙCD-9-CM. Το όνομα της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Σεξουαλι­
κής Δυσλειτουργίας αρχίζει με την ειδική ουσία (π.χ., αλκοόλ, φλουοξετίvη)
που υποτίθεται ότι προκαλεί τη σεξουαλική δυσλειτουργία. Ο διαγνωστικός
κωδικός επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνει το σύνολο των κριτη­
ρίων, τα οποία βασίζονται στις κατηγορίες του φαρμάκου. Για τις ουσίες που
δεν ταιριάζουν με οποιαδήποτε κατηγορία (π.χ., φλουοξετίνη), θα πρέπει
να χρησιμοποιείται ο κωδικός για «Άλλη Ουσία» και σε περιπτώσεις που η
ουσία θεωρείται ότι αποτελεί αιτιολογικό παράγοντα αλλά η συγκεκριμένη
κατηγορία της ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η κατη­
γορία «Άγνωστη Ουσία».
Το όνομα της διαταραχής ακολουθείται από τα χαρακτηριστικά της έναρξης
(π.χ., έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, έναρξη στη διάρκεια της στέρησης,
με έναρξη μετά τη χρήση φαρμάκου), ακολουθούμενο από τον προσδιορι­
στή βαρύτητας (π.χ., ήπια, μέτρια, βαριά). Σε αντίθεση με τις διαδικασίες
καταγραφής για το ICD-10-CM, οι οποίες συνδυάζουν την Προκαλούμενη
από Ουσίες Διαταραχή και τη Διαταραχή Χρήσης Ουσίας σε έναν μοναδικό
κωδικό στο ICD-9-CM, δίνεται ένας ξεχωριστός διαγνωστικός κωδικός για τη
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας. Για παράδειγμα, στην περίπτωση της στυτικής
δυσλειτουργίας που εμφανίζεται στη διάρκεια της τοξίκωσης σε ένα άτομο με
βαριά Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ, η διάγνωση είναι 291.89 Προκαλούμενη
από Αλκοόλ Σεξουαλική Δυσλειτουργία, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
μέτρια. Δόθηκε επίσης πρόσθετη διάγνωση 304.20 της βαριάς Διαταραχής
Χρήσης Αλκοόλ. Όταν περισσότερες από μια ουσίες κρίνεται ότι παίζουν
σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της Σεξουαλικής Δυσλειτουργίας, κάθε
μία θα πρέπει να αναφέρεται ξεχωριστά (π.χ., 292.89 Προκαλούμενη από
Κοκdί\ιη Σεξουαλική Δυσλειτουργία με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
μέτρια, 292.89 Προκαλούμενη από Φλουοξετίνη Σεξουαλική Δυσλειτουργία,
με έναρξη μετά τη χρήση του φαρμάκου).
ICD-10-CM. Το όνομα της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Σεξουαλι­
κής Δυσλειτουργίας αρχίζει με την ειδική ουσία (π.χ., αλκοόλ, φλουοξετίvη)
που υποτίθεται ότι προκαλεί τη Σεξουαλική Δυσλειτουργία. Ο διαγνωστικός
κωδικός επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνει το σύνολο των κριτη­
ρίων, τα οποία βασίζονται στην κατηγορία του φαρμάκου και την παρουσία
ή απουσία συνυπάρχουσας Διαταραχής Χρήσης Ουσιών. Για τις ουσίες που
δεν ταιριάζουν σε οποιαδήποτε κατηγορία (π.χ., φλουοξετίνη), θα πρέπει να
χρησιμοποιηθεί ο κωδικός για «Άλλη Ουσία» και στις περιπτώσεις όπου η
ουσία θεωρείται ότι αποτελεί αιτιολογικό παράγοντα αλλά η συγκεκριμένη
κατηγορία της ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η κατη­
γορία «Άγνωστη Ουσία».
212
Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες
Κατά την καταγραφή του ονόματος της διαταραχής, η συνυπάρχουσα
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (αν υπάρχει) αναφέρεται πρώτη, ακολουθούμενη
από τη λέξη «με», ακολουθούμενη από το όνομα της Προκαλούμενης από
Ουσίες Σεξουαλικής Δυσλειτουργίας, ακολουθούμενη από τα χαρακτηριστικά
της έναρξης (πχ, έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, έναρξη στη διάρκεια
της στέρησης, με έναρξη μετά τη χρήση του φαρμάκου), ακολουθούμενη από
τον προσδιοριστή βαρύτητας (πχ, ήπια, μέτρια, βαριά). Για παράδειγμα,
στην περίπτωση της Στυτικής Δυσλειτουργίας που συμβαίνει στη διάρκεια της
τοξίκωσης σε ένα άτομο με βαριά Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ, η διάγνωση είναι
F10.281 μέτρια Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ με Προκαλούμενη από Αλκοόλ
Σεξουαλική Δυσλειτουργία, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης, μέτρια.
Δεν δίνεται ξεχωριστή διάγνωση της συνυπάρχουσας βαριάς Διαταραχής
Χρήσης Αλκοόλ. Εάν η Προκαλούμενη από Ουσίες Σεξουαλική Δυσλειτουργία
συμβαίνει χωρίς συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (πχ, μετά από
βαριά χρήση της ουσίας μια φορά), δεν σημειώνεται καμία συνοδός Διαταραχή
Χρήσης Ουσίας (πχ, F15.981 Προκαλούμενη από Αμφεταμίνη Σεξουαλική
Δυσλειτουργία, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης). Όταν περισσότερες
από μία ουσίες θεωρείται ότι παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση της
Σεξουαλικής Δυσλειτουργίας, κάθε μια θα πρέπει να αναφέρεται ξεχωριστά
(πχ, F14.181 Ήπια Διαταραχή Χρήσης ΚοκαΛιης με Προκαλούμενη από
Κοκdί"νη Σεξουαλική Δυσλειτουργία, με έναρξη στη διάρκεια της τοξίκωσης,
μέτρια. F19.981 Προκαλούμενη από Φλουοξετίνη Σεξουαλική Δυσλειτουργία,
με έναρξη μετά τη χρήση του φαρμάκου, μέτρια).
Άλλη Προσδιορισμένη Σεξουαλική Δυσλειτουργία
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα της σεξουαλικής δυσλειτουργίας που προκαλεί κλινικά σημαντική
ενόχληση στο άτομο κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποια­
δήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των σεξουαλικών
δυσλειτουργιών. Η κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης Σεξουαλικής Δυσλει­
τουργίας χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να
γνωστοποιήσει το συγκεκριμένο λόγο που η εμφάνιση δεν πληροί τα κριτήρια
για οποιαδήποτε συγκεκριμένη Σεξουαλική Δυσλειτουργία. Αυτό γίνεται με την
καταγραφή «Άλλη Προσδιορισμένη Σεξουαλική Δυσλειτουργία» ακολουθού­
μενη από το συγκεκριμένο λόγο (πχ, «Σεξουαλική Αποστροφή»).
213
Απροσδιόριστη Σεξουαλική Δυσλειτουργία
Απροσδιόριστη Σεξουαλική Δυσλειτουργία
302.70
Αυτή η κατηγορία αφορά κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα της Σεξουαλικής Δυσλειτουργίας που προκαλεί κλινικά σημα­
ντική ενόχληση στο άτομο κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για
οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των Σεξουαλικών
Δυσλειτουργιών. Η κατηγορία Απροσδιόριστης Σεξουαλικής Δυσλειτουργίας
χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην προσ­
διορίσει το λόγο που δεν πληρούνται τα κριτήρια για μια ειδική σεξουαλική
δυσλειτουργία, και περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις για τις οποίες υπάρχουν
ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση.
Δυσφορία Γένους
Δυσφορία Γένους σε Παιδιά 302.6
Α. Έκδηλη ασυμφωνία μεταξύ του γένους που βιώνεται/εκφράζεται από το
άτομο και του προσδιορισμένου γένους, διάρκειας τουλάχιστον 6 μηνών,
όπως εκδηλώνεται με τουλάχιστον έξι από τα ακόλουθα (ένα από αυτά
θα πρέπει να είναι το Κριτήριο Α 1):
1. Επανειλημμένα δηλωμένη επιθυμία να ανήκει, ή επιμονή ότι ανήκει
στο άλλο γένος (ή ένα εναλλακτικό γένος διαφορετικό από το προσ­
διορισμένο γένος).
2. Στα αγόρια (προσδιορισμένο γένος), ισχυρή προτίμηση ένδυσης με
ρούχα του άλλου φύλου ή απομίμηση της γυναικείας ένδυσης, ή στα
κορίτσια (προσδιορισμένο γένος), ισχυρή προτίμηση στην ένδυση
μόνο με τυπικά αντρικά ρούχα και ισχυρή αντίσταση στην ένδυση με
τυπικά γυναικεία ρούχα.
3. Ισχυρή προτίμηση σε ρόλους του άλλου γένους σε παιχνίδια με παίξιμο
ρόλων, ή επίμονες φαντασιώσεις ότι ανήκει στο άλλο γένος.
4. Έντονη προτίμηση συμμετοχής σε στερεότυπα παιχνίδια και δραστη­
ριότητες του άλλου γένους.
5. Ισχυρή προτίμηση για τους συμπαίκτες του άλλου γένους.
6. Στα αγόρια (προσδιορισμένο γένος), ισχυρή απόρριψη σε τυπικά
ανδρικά παιχνίδια και δραστηριότητες και ισχυρή αποφυγή άγριου
παιχνιδιού, ή στα κορίτσια (προσδιορισμένο γένος), ισχυρή απόρριψη
τυπικών γυναικείων παιχνιδιών και δραστηριοτήτων.
7. Ισχυρή αντιπάθεια του ατόμου για την σεξουαλική ανατομία.
8. Έντονη επιθυμία του ατόμου για τα πρωτογενή ή/και δευτερογενή
χαρακτηριστικά του φύλου που ταιριάζουν με το γένος που αισθάνεται
ότι βιώνει.
Β. Η κατάσταση σχετίζεται με κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των
κοινωνικών, σχολικών ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικό­
τητας.
215
216
Δυσφορία Γένους
Προσδιορίστε αν:
Με Διαταραχή της Ανάπτυξης του Φύλου (π.χ., συγγενής επινεφριδιο­
γεννητική διαταραχή όπως η 255.2 [Ε25.Ο] συγγενής επινεφριδική υπερ­
πλασία ή 259.50 [Ε34.50] σύνδρομο αναισθησίας στα ανδρογόνα).
Σημείωση κωδικοποίησης: Κωδικοποιήστε τη διαταραχή ανάπτυξης
του φύλου καθώς επίσης και Δυσφορία Γένους.
Δυσφορία Γένους σε Εφήβους και Ενήλικες
302.85
Α. Έκδηλη ασυμφωνία μεταξύ του γένους που βιώνεται/εκφράζεται από το
άτομο και του προσδιορισμένου γένους, διάρκειας τουλάχιστον 6 μηνών,
όπως εκδηλώνεται με τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα:
1. Έκδηλη ασυμφωνία μεταξύ του γένους που βιώνεται/εκφράζεται από
το άτομο και των πρωτογενών ή δευτερογενών χαρακτηριστικών
του γένους (ή σε νεαρούς εφήβους, τα προβλεπόμενα δευτερογενή
χαρακτηριστικά του φύλου).
2. Έντονη επιθυμία να απαλλαγεί από τα πρωτογενή και/ή τα δευτε­
ρογενή χαρακτηριστικά του φύλου λόγω έκδηλης ασυμφωνίας με το
γένος που αισθάνεται/εκφράζεται ένα άτομο (ή σε νεαρούς εφήβους,
η επιθυμία να εμποδίσει την ανάπτυξη των προβλεπόμενων δευτε­
ρογενών χαρακτηριστικών του φύλου).
3. Έντονη επιθυμία για τα πρωτογενή και/ή τα δευτερογενή χαρακτηρι­
στικά του φύλου του άλλου γένους.
4. Έντονη επιθυμία να είναι άλλου γένους (ή ενός εναλλακτικού γένους
διαφορετικού από αυτό που του αποδίδεται).
5. Έντονη επιθυμία να αντιμετωπίζεται όπως το άλλο γένος (ή ένα εναλ­
λακτικό γένος διαφορετικό από αυτό που του αποδίδεται).
6. Ισχυρή πεποίθηση ότι κάποιος έχει τα τυπικά αισθήματα και τις
τυπικές αντιδράσεις του άλλου γένους (ή ενός εναλλακτικού γένους
διαφορετικού από αυτό που του αποδίδεται).
Β. Η κατάσταση σχετίζεται με κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των
κοινωνικών, επαγγελματικών ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας.
Άλλη Προσδιορισμένη Δυσφορία Γένους
217
Προσδιορίστε αν:
Με διαταραχή της ανάπτυξης του φύλου (π.χ., συγγενής επινεφριδι­
ογεννητική διαταραχή όπως 255.2 [Ε25.Ο] συγγενής επινεφριδική υπερ­
πλασία ή 259.50 [Ε34.50] σύνδρομο αναισθησίας στα ανδρογόνα).
Σημείωση κωδικοποίησης: Κωδικοποιήστε τη Διαταραχή Ανάπτυξης
του Φύλου καθώς επίσης και τη Δυσφορία Γένους.
Προσδιορίστε αν:
Μετά τη μετάβαση: Το άτομο έχει μεταβεί με το πέρασμα των χρόνων
στο επιθυμητό γένος (με ή χωρίς νομιμοποίηση της αλλαγής γένους)
και έχει υποβληθεί (ή προετοιμάζεται να υποβληθεί) σε μια τουλάχιστον
ιατρική διαδικασία για αλλαγή φύλου ή θεραπευτικό σχήμα - συγκεκρι­
μένα, τακτική ορμονοθεραπεία αλλαγής φύλου ή εγχείρηση αλλαγής
φύλου που επιβεβαιώνει το επιθυμητό γένος (π.χ., αφαίρεση πέους,
κολποπλαστική σε γέννηση αρσενικού, μαστεκτομή ή φαλλοπλαστική
σε γέννηση θηλυκού).
Άλλη Προσδιορισμένη Δυσφορία Γένους
302.6
Αυτή η κατηγορία εφαρμόζεται σε κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρα­
κτηριστικά συμπτώματα της Δυσφορίας Γένους, που προκαλούν κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν
τα κριτήρια για Δυσφορία Γένους. Η κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης
Δυσφορίας Γένους χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός
επιλέγει να γνωστοποιήσει το συγκεκριμένο λόγο που η κλινική εμφάνιση
δεν πληροί τα κριτήρια για Δυσφορία Γένους. Αυτό γίνεται με την καταγραφή
«Άλλη Προσδιορισμένη Δυσφορία Γένους» ακολουθούμενη από τον ειδικό
λόγο (π.χ., «Βραχεία Δυσφορία Γένους»).
Ένα παράδειγμα κλινικής εμφάνισης που μπορεί να προσδιοριστεί
χρησιμοποιώντας την «Άλλη Προσδιορισμένη» ονομασία είναι το εξής:
Η τρέχουσα διαταραχή πληροί τα κριτήρια συμπτωμάτων για Δυ­
σφορία Γένους, αλλά η διάρκεια είναι μικρότερη από 6 μήνες.
218
Δυσφορία Γένους
Απροσδιόριστη Δυσφορία Γένους
302.6 (F64.9)
Αυτή η κατηγορία εφαρμόζεται σε κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρα­
κτηριστικά συμπτώματα της Δυσφορίας Γένους, που προκαλούν κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν
τα κριτήρια για Δυσφορία Γένους. Η κατηγορία Απροσδιόριστης Δυσφορίας
Γένους χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην
προσδιορίσει το λόγο που δεν πληρούνται τα κριτήρια για Δυσφορία Γένους,
και περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις στις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πλη­
ροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση.
Εναντιωτική Προκλητική Διαταραχή
313.81 (F91.3)
Α. Πρότυπο θυμωμένης/ευερέθιστης διάθεσης, εριστικής/προκλητικής
συμπεριφοράς ή εκδικητικότητας που διαρκεί τουλάχιστον 6 μήνες κατά
τους οποίους είναι παρόντα τέσσερα συμπτώματα από οποιαδήποτε από
τις ακόλουθες κατηγορίες, και εκδηλώνεται κατά την αλληλεπίδραση με
τουλάχιστον ένα άτομο το οποίο δεν είναι αδελφός.
Θυμωμένη/ Ευερέθιστη Διάθεση
1. Συχνά χάνει την ψυχραιμία του.
2. Είναι συχνά εύθικτος(η) ή ενοχλείται εύκολα από τους άλλους.
3. Είναι συχνά θυμωμένος(η) και χολωμένος(η).
Εριστική/ Προκλητική Συμπεριφορά
4. Συχνά λογοφέρνει με τις αρχές ή, για τα παιδιά και τους εφήβους, με
ενήλικες.
5. Συχνά αψηφά ή αρνείται ενεργά να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις
των αρχών ή τους κανόνες των ενηλίκων.
6. Συχνά ενοχλεί σκόπιμα άλλους.
7. Συχνά κατηγορεί τους άλλους για τα δικά του(της) λάθη ή για την
ανάρμοστη συμπεριφορά του(της).
Εκδικητικότητα
8. Ήταν κακόβουλος ή εκδικητικός τουλάχιστον δύο φορές τους τελευταίους 6 μήνες.
Σημείωση: Η επιμονή και η συχνότητα αυτών των συμπεριφορών θα
πρέπει να χρησιμοποιείται για να διακριθεί μια συμπεριφορά που είναι
εντός των φυσιολογικών ορίων από μια συμπτωματική συμπεριφορά. Για
παιδιά μικρότερα των 5 ετών, η συμπεριφορά θα πρέπει να συμβαίνει τις
περισσότερες ημέρες για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 6 μηνών, εκτός
εάν σημειώνεται διαφορετικά (Κριτήριο Α8). Για άτομα μεγαλύτερα των 5
ετών, η συμπεριφορά θα πρέπει να συμβαίνει τουλάχιστον μια φορά την
εβδομάδα για τουλάχιστον 6 μήνες, εκτός εάν σημειώνεται διαφορετικά
(Κριτήριο Α8). Ενώ αυτά τα κριτήρια συχνότητας παρέχουν καθοδήγη-
219
220
Διασπαστικές Διαταραχές, Διαταραχές Ελέγχου κ.λπ.
ση σχετικά με ένα ελάχιστο επίπεδο συχνότητας για να καθορισθούν
τα συμπτώματα, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και άλλοι παράγοντες,
όπως το αν η συχνότητα και η ένταση των συμπεριφορών είναι εκτός του
εύρους που είναι κανονιστικό για το αναπτυξιακό επίπεδο, το φύλο και
την κουλτούρα του ατόμου.
Β. Η διαταραχή της συμπεριφοράς σχετίζεται με ενόχληση του ατόμου ή
των άλλων στο άμεσο κοινωνικό περιβάλλον (π.χ., οικογένεια, ομάδα
συνομηλίκων, συνάδελφοι), ή έχει αρνητικό αντίκτυπο στις κοινωνικές,
εκπαιδευτικές, επαγγελματικές, ή άλλες σημαντικές περιοχές της λειτουρ­
γικότητας.
Γ. Οι συμπεριφορές δεν εκδηλώνονται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της
πορείας Ψυχωτικής Διαταραχής, Διαταραχής Χρήσης Ουσιών, Καταθλι­
πτικής ή Διπολικής Διαταραχής. Επίσης, δεν πληρούνται τα κριτήρια για
Διαταραχή Διασπαστικής Απορρύθμισης της Διάθεσης.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Τα συμπτώματα περιορίζονται σε ένα μόνο πλαίσιο (π.χ., στο
σπίτι, στο σχολείο, στην εργασία, με συνομήλικους).
Μέτρια: Ορισμένα συμπτώματα είναι παρόντα τουλάχιστον σε δύο
πλαίσια.
Βαριά: Ορισμένα συμπτώματα είναι παρόντα σε τρία ή περισσότερα
πλαίσια.
Διαλείπουσα Εκρηκτική Διαταραχή
312.34
Α. Επαναλαμβανόμενα επεισόδια συμπεριφοράς που αντιπροσωπεύουν
την αποτυχία του ατόμου να ελέγξει επιθετικές παρορμήσεις όπως εκ­
δηλώνονται με ένα από τα ακόλουθα:
1. Λεκτική επιθετικότητα (π.χ., εκρήξεις θυμού, ύβρεις, λεκτικές έντονες
διαφωνίες ή λογομαχίες) ή επιθετικές πράξεις προς αντικείμενα, ζώα
ή άλλα άτομα, που συμβαίνουν δύο φορές την εβδομάδα, κατά μέ­
σον όρο, για περίοδο 3 μηνών. Οι επιθετικές πράξεις δεν έχουν ως
αποτέλεσμα ζημιά ή καταστροφή αντικειμένων και δεν προκαλούν
σωματική βλάβη στα ζώα ή σε άλλα άτομα.
2. Τρεις εκρήξεις συμπεριφοράς 01 οποίες περιλαμβάνουν ζημιά ή κατα­
στροφή αντικειμένων και/ή σωματική κακοποίηση που περιλαμβάνει
σωματική βλάβη σε ζώα ή σε άλλα άτομα και συμβαίνει σε χρονικό
διάστημα 12 μηνών.
Διαταραχή της Διαγωγής
221
Β. Το μέγεθος της επιθετικότητας που εκφράζεται κατά τη διάρκεια των επα­
ναλαμβανόμενων εκρήξεων συμπεριφοράς είναι καταφανώς δυσανάλογο
σε σχέση με την πρόκληση ή οποιουσδήποτε εκλυτικούς στρεσογόνους
ψυχοκοινωνικούς παράγοντες.
Γ. Οι επαναλαμβανόμενες επιθετικές εκρήξεις συμπεριφοράς δεν είναι
προμελετημένες (π.χ., είναι παρορμητικές και/ή βασίζονται στον θυμό)
και δεν διαπράττονται για να επιτύχουν έναν απτό στόχο (π.χ., χρήματα,
εξουσία, εκφοβισμός).
Δ. Οι επαναλαμβανόμενες επιθετικές εκρήξεις συμπεριφοράς προκαλούν
είτε έκδηλη ενόχληση στο άτομο είτε έκπτωση των επαγγελματικών ή
διαπροσωπικών περιοχών λειτουργικότητας, ή σχετίζονται με οικονομικές
ή νομικές συνέπειες.
Ε. Η χρονολογική ηλικία είναι τουλάχιστον 6 έτη (ή το ισοδύναμο αναπτυξιακό
επίπεδο).
ΣΤ. Οι επαναλαμβανόμενες επιθετικές εκρήξεις συμπεριφοράς δεν εξηγούνται
καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή (π.χ., Μείζων Καταθλιπτική Διατα­
ραχή, Διπολική Διαταραχή, Διαταραχή Διασπαστικής Απορρύθμισης της
Διάθεσης, Ψυχωτική Διαταραχή, Αντικοινωνική Διαταραχή της Προσωπι­
κότητας, Οριακή Διαταραχή της Προσωπικότητας) και δεν οφείλονται σε
άλλη σωματική κατάσταση (π.χ., τραύμα κεφαλής, νόσος του Alzheimer)
ή στις φυσιολογικές δράσεις μιας ουσίας (π.χ., ουσία κατάχρησης,
φάρμακα). Για παιδιά ηλικίας 6-18 ετών, η επιθετική συμπεριφορά που
εμφανίζεται ως μέρος της Διαταραχής της Προσαρμογής δεν θα πρέπει
να λαμβάνεται υπόψη γι' αυτή τη διάγνωση.
Σημείωση: Αυτή η διάγνωση μπορεί να τεθεί επιπρόσθετα της διάγνωσης της
Διαταραχής Ελαττωματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας, της Διαταραχής της
Διαγωγής, της Εναντιωτικής Προκλητικής Διαταραχής ή της Διαταραχής του
Φάσματος Αυτισμού, όταν οι επαναλαμβανόμενες παρορμητικές επιθετικές
εκρήξεις συμπεριφοράς είναι περισσότερες από αυτές που παρατηρούνται
σε αυτές τις διαταραχές και δικαιολογούν ανεξάρτητη κλινική προσοχή.
Διαταραχή της Διαγωγής
Α. Επαναλαμβανόμενο και επίμονο πρότυπο συμπεριφοράς στο οποίο
παραβιάζονται τα βασικά δικαιώματα των άλλων ή σημαντικοί, ανάλο­
γοι με την ηλικία, κοινωνικοί τύποι ή κανόνες, όπως εκδηλώνεται από
την παρουσία τριών τουλάχιστον από τα ακόλουθα 15 κριτήρια τους
τελευταίους 12 μήνες για οποιαδήποτε από τις παρακάτω κατηγορίες,
με ένα τουλάχιστον κριτήριο παρόν κατά τους τελευταίους 6 μήνες:
Επιθετικότητα σε ανθρώπους και ζώα
1. Συχνά εκφοβίζει, απειλεί ή τρομοκρατεί τους άλλους.
222
Διασπαστικές Διαταραχές, Διαταραχές Ελέγχου κ.λπ.
2. Συχνά αρχίζει σωματικούς διαπληκτισμούς.
3. Έχει χρησιμοποιήσει όπλο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή σω­
ματική βλάβη σε άλλους (π.χ., ρόπαλο, τούβλο, σπασμένο μπουκάλι,
μαχαίρι, πυροβόλο όπλο).
4. Έχει επιδείξει σωματική βία σε ανθρώπους.
5. Έχει επιδείξει σωματική βία σε ζώα.
6. Έχει κλέψει με επίθεση στο θύμα (π.χ., επίθεση και ληστεία, αρπαγή
πορτοφολιού, απόσπαση με βία, ένοπλη ληστεία).
7. Έχει εξαναγκάσει άλλο άτομο σε σεξουαλική δραστηριότητα.
Καταστροφή ιδιοκτησίας
8. Μετά από προμελέτη έχει προβεί σε εμπρησμό με πρόθεση να προ­
καλέσει σοβαρή ζημιά.
9. Μετά από προμελέτη έχει καταστρέψει ξένη ιδιοκτησία (με άλλο τρόπο
εκτός από τον εμπρησμό).
Απάτη ή κλοπή
10. Έχει διαρρήξει ξένο σπίτι, κτίριο ή αυτοκίνητο.
11. Συχνά ψεύδεται για να εξασφαλίσει αγαθά ή εύνοια ή για να αποφύγει
υποχρεώσεις (π.χ., κοροϊδεύει τους άλλους).
12. Έχει κλέψει αντικείμενα μη ευτελούς αξίας χωρίς επίθεση σε θύμα
(π.χ., κλοπή από κατάστημα, αλλά χωρίς διάρρηξη, πλαστογρα­
φία).
Σοβαρές παραβάσεις κανόνων
13. Συχνά μένει έξω τη νύχτα, παρά τις γονεϊκές απαγορεύσεις, με έναρξη
πριν από την ηλικία των 13 ετών.
14. Έχει φύγει από το σπίτι τουλάχιστον δύο φορές ενώ διέμενε με τους
γονείς ή τους κηδεμόνες, ή μία φορά χωρίς να επιστρέψει για μεγάλο
χρονικό διάστημα.
15. Συχνά πραγματοποιεί αδικαιολόγητες απουσίες στο σχολείο, με έναρξη
πριν από την ηλικία των 13 ετών.
8. Η Διαταραχή της Συμπεριφοράς προκαλεί κλινικά σημαντική έκπτωση
της κοινωνικής, σχολικής ή επαγγελματικής λειτουργικότητας.
Γ. Αν το άτομο είναι 18 ετών ή μεγαλύτερο, δεν πληρούνται τα κριτήρια της
Αντικοινωνικής Διαταραχής της Προσωπικότητας.
Προσδιορίστε αν:
312.81 (F91.1) Τύπος παιδικής έναρξης: Έναρξη τουλάχιστον ενός
συμπτώματος χαρακτηριστικού Διαταραχής της Διαγωγής πριν από την
ηλικία των 10 ετών.
Διαταραχή της Διαγωγής
223
312.82 (F91.2) Τύπος εφηβικής έναρξης: Απουσία οποιουδήποτε
συμπτώματος χαρακτηριστικού Διαταραχής της Διαγωγής, πριν από την
ηλικία των 10 ετών.
312.89 (F91.9) Απροσδιόριστη έναρξη: Πληρούνται τα κριτήρια για
τη διάγνωση Διαταραχής της Διαγωγής, αλλά δεν υπάρχουν επαρκείς
πληροφορίες διαθέσιμες για να προσδιορίσουν εάν η έναρξη του πρώτου
συμπτώματος ήταν πριν ή μετά την ηλικία των 10 ετών.
Προσδιορίστε αν:
Με περιορισμένες προκοινωνικές συγκινήσεις: Για να χαρακτηριστεί
με αυτόν τον προσδιοριστή, το άτομο θα πρέπει να έχει εμφανίσει τουλάχι­
στον δύο από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά που επιμένουν για τουλάχιστον
12 μήνες και σε πολλαπλές σχέσεις και πλαίσια. Αυτά τα χαρακτηριστικά
αντανακλούν το τυπικό πρότυπο της διαπροσωπικής και συναισθηματικής
λειτουργικότητας του ατόμου κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και όχι
απλά περιστασιακές εμφανίσεις σε ορισμένες περιπτώσεις. Έτσι, για να
αξιολογηθούν τα κριτήρια γι' αυτόν τον προσδιοριστή, είναι απαραίτητες
πολλαπλές πηγές πληροφόρησης. Εκτός από την αυθόρμητη αναφορά
του ατόμου, είναι απαραίτητο να ληφθούν υπόψη οι αναφορές από
άλλους που γνώριζαν το άτομο για παρατεταμένες χρονικές περιόδους
(π.χ., γονείς, δάσκαλοι, συνάδελφοι, μέλη της ευρύτερης οικογένειας,
συνομήλικοι).
Έλλειψη μεταμέλειας ή ενοχής: Δεν νιώθει άσχημα ή ενοχές όταν
αυτός/αυτή κάνει κάτι λάθος (εξαιρείται η μεταμέλεια όταν εκφράζεται
μόνο όταν συλληφθεί και/ή αντιμετωπίζει τιμωρία). Το άτομο πα­
ρουσιάζει γενική έλλειψη ενδιαφέροντος για τις αρνητικές συνέπειες
των πράξεών του/της. Για παράδειγμα, το άτομο δεν έχει μετανιώσει
που έβλαψε κάποιον ή δεν ενδιαφέρεται για τις συνέπειες μετά από
παράβαση του νόμου.
Άσπλαχνος - έλλειψη ενσυναίσθησης: Αγνοεί και αδιαφορεί για
τα συναισθήματα των άλλων. Το άτομο περιγράφεται ως ψυχρό και
αδιάφορο και ανησυχεί περισσότερο για τις επιδράσεις των πράξεών
του/της στον εαυτό του/της, παρά για τις επιδράσεις στους άλλους,
ακόμη και όταν προκαλούν σημαντική βλάβη σε άλλους.
Αδιάφορος σχετικά με την απόδοση: Δεν δείχνει ενδιαφέρον για
την κακή/προβληματική απόδοση στο σχολείο, στην εργασία, ή σε
άλλες σημαντικές δραστηριότητες. Το άτομο δεν καταβάλλει την
απαιτούμενη προσπάθεια για να έχει καλή απόδοση, ακόμη και όταν
οι προσδοκίες είναι ξεκάθαρες, και συνήθως κατηγορεί τους άλλους
για την κακή του/της απόδοση.
224
Διασπαστικές Διαταραχές, Διαταραχές Ελέγχου κ.λ1τ.
Ρηχό ή ανεπαρκές συναίσθημα: Δεν εκφράζει συναισθήματ α ή
δεν δείχνει τα αισθήματά του σε άλλους, παρά μόνο με τρόπους
που φαίνονται ρηχοί, ανειλικρινείς ή επιφανειακοί (π.χ., οι πράξεις
έρχονται σε αντίθεση με το συναίσθημα που εμφανίζεται· μπορεί να
«ενεργοποιήσει» ή να «απενεργοποιήσει» τα συναισθήματα γρήγο­
ρα) ή όταν οι εκφράσεις των συναισθημάτων χρησιμοποιούνται για
κέρδος (π.χ., αισθήματα που εμφανίζονται για να χειραγωγήσουν ή
να εκφοβίσουν τους άλλους).
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Λίγα, αν υπάρχουν προβλήματα διαγωγής επιπλέον αυτών που
απαιτούνται για να τεθεί η διάγνωση και τα προβλήματα διαγωγής προ­
καλούν σχετικά μικρή βλάβη σε άλλους (π.χ., ψεύδη, αδικαιολόγητες
απουσίες, παραμονή εκτός σπιτιού αφού σκοτεινιάσει χωρίς άδεια, άλλη
παράβαση κανόνων).
Μέτρια: Ο αριθμός των προβλημάτων διαγωγής και η επίπτωσή τους
στους άλλους είναι ενδιάμεσα μεταξύ «ήπιας» και «βαριάς» μορφής (π.χ.,
κλοπή χωρίς επίθεση στο θύμα, βανδαλισμός).
Βαριά: Υπάρχουν πολλά προβλήματα διαγωγής επιπλέον αυτών που
απαιτούνται για να τεθεί η διάγνωση, ή τα προβλήματα διαγωγής προκαλούν
αξιοσημείωτη βλάβη σε άλλους (π.χ., εξαναγκασμός σε σεξουαλική επαφή,
σωματική βία, χρήση όπλου, κλοπή με επίθεση στο θύμα, διάρρηξη).
Αντικοινωνική Διαταραχή της Προσωπικότητας
Τα κριτήρια για την αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας μπορούν να
βρεθούν στο κεφάλαιο «Διαταραχές της Προσωπικότητας». Επειδή αυτή η διατα­
ραχή συνδέεται στενά με το φάσμα των διαταραχών «εξωτερίκευσης» διαγωγής
σε αυτό το κεφάλαιο, καθώς επίσης και με τις «Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταρα­
χές και Εθιστικές Διαταραχές» του επόμενου κεφαλαίου, αναφέρεται εδώ, και τα
κριτήρια παρουσιάζονται στο κεφάλαιο «Διαταραχές της Προσωπικότητας».
Πυρομανία
312.33
Α. Προμελετημένος και σκόπιμος εμπρησμός σε περισσότερες από μία
περιστάσεις.
Β. Τάση ή συναισθηματική διέγερση πριν την πράξη.
Γ. Το άτομο συναρπάζεται, ενδιαφέρεται, έχει περιέργεια, ή ελκύεται από τη φω­
τιά και τα καταστασιακά της πλαίσια (π.χ., σύνεργα, χρήσεις, συνέπειες).
225
Κλεπτομανία
Δ. Ευχαρίστηση, ικανοποίηση ή ανακούφιση όταν βάζει φωτιές ή όταν πα­
ρακολουθεί τα επακόλουθά τους ή συμμετέχει σε αυτά.
Ε. Ο εμπρησμός δεν γίνεται για χρηματικό κέρδος, ως έκφραση κοινωνι­
κοπολιτικής ιδεολογίας, για την απόκρυψη αξιόποινης πράξης, για την
έκφραση θυμού ή εκδίκησης, για τη βελτίωση των συνθηκών της ζωής
του ατόμου, ως απάντηση σε παραληρητική ιδέα ή ψευδαίσθηση, ή ως
αποτέλεσμα διαταραγμένης κρίσης (π.χ., σε Μείζονα Νευρογνωστική Δι­
αταραχή, Νοητική Αδυναμία [Νοητική Αναπτυξιακή Διαταραχή], τοξίκωση
από ουσία).
ΣΤ. Ο εμπρησμός δεν εξηγείται καλύτερα με Διαταραχή της Διαγωγής, Μανιακό
Επεισόδιο ή Αντικοινωνική Διαταραχή της Προσωπικότητας.
Κλεπτομανία
312.32
Α. Υποτροπιάζουσα αποτυχία του ατόμου να αντισταθεί σε παρορμήσεις να
κλέψει αντικείμενα που δεν τα χρειάζεται για προσωπική χρήση ή για τη
χρηματική τους αξία.
Β. Αυξανόμενη αίσθηση τάσης ακριβώς πριν τη διάπραξη της κλοπής.
Γ. Ευχαρίστηση, ικανοποίηση ή ανακούφιση κατά τον χρόνο διάπραξης της
κλοπής.
Δ. Η κλοπή δεν διαπράττεται για την έκφραση θυμού ή εκδίκησης και ως
απάντηση σε Παραληρητική Ιδέα ή Ψευδαίσθηση.
Ε. Η κλοπή δεν εξηγείται καλύτερα με Διαταραχή της Διαγωγής, Μανιακό
Επεισόδιο ή Αντικοινωνική Διαταραχή της Προσωπικότητας.
Άλλη Προσδιορισμένη Διασπαστική Διαταραχή, Διαταραχή
Ελέγχου των Παρορμήσεων και της Διαγωγής
312.89
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηρι­
στικά συμπτώματα μιας Διασπαστικής Διαταραχής, Διαταραχής Ελέγχου
των Παρορμήσεων και της Διαγωγής, που προκαλούν κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για
οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία Διασπαστικής
Διαταραχής, Διαταραχής Ελέγχου των Παρορμήσεων και της Διαγωγής. Η
κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης Διασπαστικής Διαταραχής, Διαταραχής
226
Διασπαστικές Διαταραχές, Διαταραχές Ελέγχου κ.λπ.
Ελέγχου των Παρορμήσεων και της Διαγωγής, χρησιμοποιείται σε καταστά­
σεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να προσδιορίσει τον συγκεκριμένο λόγο
που η εμφάνιση δεν πληροί τα κριτήρια για οποιαδήποτε Ειδική Διασπαστική
Διαταραχή, Διαταραχή Ελέγχου των Παρορμήσεων και της Διαγωγής. Αυτό
γίνεται με την καταγραφή «Άλλη Προσδιορισμένη Διασπαστική Διαταραχή,
Διαταραχή Ελέγχου των Παρορμήσεων και της Διαγωγής», ακολουθούμενη
από τον συγκεκριμένο λόγο (π.χ., «επαναλαμβανόμενα ξεσπάσματα συμπε­
ριφοράς ανεπαρκούς συχνότητας»).
Απροσδιόριστη Διασπαστική Διαταραχή, Διαταραχή Ελέγχου
των Παρορμήσεων και της Διαγωγής
312.9
.9)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηρι­
στικά συμπτώματα μιας Διασπαστικής Διαταραχής, Διαταραχής Ελέγχου
των Παρορμήσεων και της Διαγωγής, που προκαλούν κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για
οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία Διασπαστικής
Διαταραχής, Διαταραχής Ελέγχου των Παρορμήσεων και της Διαγωγής. Η
κατηγορία Απροσδιόριστης Διασπαστικής Διαταραχής, Διαταραχής Ελέγχου
των Παρορμήσεων και της Διαγωγής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις
οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην προσδιορίσει τον λόγο που δεν πληρού­
νται τα κριτήρια για μια ειδική Διασπαστική Διαταραχή, Διαταραχή Ελέγχου
των Παρορμήσεων και της Διαγωγής, και περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις
στις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική
διάγνωση (π.χ., σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών).
υνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές
και Εθιστικές Διαταραχές
Οι συνδεόμενες με ουσίες διαταραχές περιλαμβάνουν 10
ξεχωριστές κατηγορίες ουσιών: αλκοόλ, καφε'ί\ιη, κάνναβη, ψευδαισθησιο­
γόνα (με ξεχωριστές κατηγορίες για φαινκυκλιδίνη [ή αρυλκυκλοεξυλαμίνες
παρόμοιας δράσης] και άλλα ψευδαισθησιογόνα), εισπνεόμενα, απιοειδή,
ηρεμιστικά, υπνωτικά και αγχολυτικά, διεγερτικά (ουσίες τύπου αμφεταμίνης,
κοκdί\ιη και άλλα διεγερτικά), νικοτίνη και άλλες (ή άγνωστες) ουσίες. Αυτές οι
1Ο κατηγορίες δεν είναι απόλυτα διακριτές. Όλα τα φάρμακα που λαμβάνονται
σε υπερβολικό βαθμό έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό την άμεση ενεργοποί­
ηση του συστήματος ανταμοιβής του εγκεφάλου, το οποίο εμπλέκεται στην
ενίσχυση των συμπεριφορών και στην παραγωγή αναμνήσεων. Παράγουν
μια τόσο έντονη ενεργοποίηση του συστήματος ανταμοιβής που οι κανονικές
δραστηριότητες μπορεί να παραμεληθούν.
Εκτός από τις συνδεόμενες με ουσίες διαταραχές, αυτό το κεφάλαιο
περιλαμβάνει επίσης τη Διαταραχή Τζόγου, αντανακλώντας αποδείξεις ότι
οι τζογαδόρικες συμπεριφορές ενεργοποιούν συστήματα ανταμοιβής παρό­
μοια με αυτά που ενεργοποιούνται με τις ουσίες κατάχρησης και παράγουν
τα ίδια συμπτώματα συμπεριφοράς, ώστε να φαίνονται συγκρίσιμες με τις
Διαταραχές Χρήσης Ουσίας.
Οι συνδεόμενες με ουσίες Διαταραχές διαιρούνται σε δύο ομάδες: Δι­
αταραχές Χρήσης Ουσίας και Προκαλούμενες από Ουσίες Διαταραχές. Οι
ακόλουθες καταστάσεις μπορούν να ταξινομηθούν ως Διαταραχές Προκα­
λούμενες από Ουσίες: τοξίκωση, στέρηση, και άλλες Προκαλούμενες από
Ουσίες/Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές (Ψυχωτικές Διαταραχές, Διπολικές και
Συνδεόμενες Διαταραχές, Καταθλιπτικές Διαταραχές, Αγχώδεις Διαταραχές,
Ιδεοψυχαναγκαστικές και Συνδεόμενες Διαταραχές, Διαταραχές Ύπνου, Σε­
ξουαλικές Δυσλειτουργίες, Ντελίριο και Νευρογνωστικές Διαταραχές).
Αντανακλώντας ορισμένες από τις μοναδικές πτυχές των 1 Ο κατηγοριών
ουσιών που σχετίζονται με αυτό το κεφάλαιο, το υπόλοιπο του κεφαλαίου
είναι οργανωμένο σύμφωνα με την κατηγορία της ουσίας. Για να διευκολυν­
θεί η διαφορική διάγνωση, τα κριτήρια για τις Προκαλούμενες από Ουσίες/
Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές περιλαμβάνονται στις διαταραχές με τις οποίες
μοιράζονται τη φαινομενολογία (π.χ., η Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρ­
μακα Καταθλιπτική Διαταραχή περιγράφεται στο Κεφάλαιο «Καταθλιπτικές
Διαταραχές»). Οι ευρείες διαγνωστικές κατηγορίες που συνδέονται με κάθε
συγκεκριμένη ομάδα ουσιών παρουσιάζονται στον Πίνακα 1.
227
Ν
Ν
Διαγνώσεις σχεηζόμενες με την κατηγορία ουσίας
(Χ)
ΔιαταΔιαταΙδεοψυχα- ραχή ΣεξουαλιΝευροραχή Τοξίκω- ΣτέΚαταΨυχωτική Διπολική θλιπτική Αγχώδης ναγκαστική
του κή διαταγνωστική χρήσης ση με ρηση
διαταραχή διαταραχή διαταραχή διαταραχή διαταραχή ύπνου
ραχή Ντελίριο διαταραχή ουσίας ουσία ουσίας
Αλκοόλ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Καφε'ί\ιη
Κάνναβη
Τ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ
Τ/Σ
Τ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ/Ε
χ
χ
Τ
χ
χ
χ
χ
χ
χ
C
<
01
Μ
ο,
τ:
Μ
<
Μ
vΊ
τ:
Παραισθησιογόνα
Μ
ο
C
Φαινκυκλιδίνη
Τ
Τ
Τ
Τ
Τ
χ
χ
'Αλλα ψευδαισθησιογόνα
Τ*
Τ
Τ
Τ
Τ
χ
χ
Εισπνεόμενες ουσίες
Τ
q
i;:j'
vΊ
t>
δ
.....
Q
Ό
Q
Τ
Τ
Τ
Τ/Ρ
χ
χ
χ
('),
vΊ
;:,;
Τ/Σ
Οπιοειδή
Ηρεμιστικά,
υπνωτικά ή
αγχολυτικά
Μ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ/Ε
χ
χ
χ
χ
χ
χ
Β
m
CD
q
:::!
;:,;
('),
vΊ
t>
δ
-<
Q
Ό
Q
"''
χ
vΊ
Μ
C
Διαγνώσεις σχετιζόμενες με την κατηγορία ουσίας (συνέχεια)
Καταθλιπτική
Αγχώδης
Ψυχωτική Διπολική
διαταραχή διαταραχή διαταραχή διαταραχή
Διεγερτικά**
τ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Ιδεοψuχαναγκαστική
διαταραχή
Τ/Σ
Κοκαίνη
Άλλα (ή
άγνωστα)
<
ΔιαταΔιαταραχή ΣεξοuαλιΝεuροραχή Τοξίκω- Στέγνωστική χρήσης ση με ρηση
του
κή διαταύπνου
Ντελίριο διαταραχή ουσίας ουσία ουσίας
ραχή
Τ/Σ
τ
τ
χ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ
Τ/Σ/Ε
χ
χ
χ
χ
Σ
Τ/Σ
χ
χ
χ
Σημείωση: Χ= Η κατηγορία αναγνωρίζεται στο DSM-5.
Τ = Μπορεί να σημειωθεί ο προσδιοριστής «Με "Εναρξη στη διάρκεια της τοξiκωσης» για την κατηγορία.
Σ = Μπορεί να σημειωθεί ο προσδιοριστής «Με "Εναρξη στη διάρκεια της στέρησης» για την κατηγορία.
Τ/Σ = Μπορεί να σημειωθεί ο προσδιοριστής είτε «Με Έναρξη στη διάρκεια της τοξiκωσης» είτε «Με Έναρξη στη διάρκεια της στέρησης» για την κατηγο­
ρία.
Ρ = Η διαταραχή είναι επψένουσα.
*Επίσης επψένουσα αντιληπτική διαταραχή από ψευδαισθησιογόνα ( «flashbacks») (επαναβιώσεις).
**Περιλαμβάνει ουσίες τύπου αμφεταμίνης, κοκdί\ιη και άλλα απροσδιόριστα διεγερτικά.
01
Μ
0-
τ:
Μ
<
Μ
v)
τ:
Μ
ο
C
ο
;;ϊ'
v)
[>
Q
-j
Ω
Ό
Ω
χ
Μ,
v)
;<;
Β
m
CD
�
;<;
Μ,
v)
[>
Q
-j
Ω
Ό
Ω
χ
Μ·
v)
Ν
Ν
φ
230
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές
Διαταραχές Χρήσης Ουσίας
Διαδικασίες Καταγραφής για
Διαταραχές Χρήσης Ουσίας
Ο κλινικός θα πρέπει να χρησιμοποιεί τον κωδικό που ισχύει για την κατηγορία
των ουσιών αλλά να καταγράφει το όνομα της ειδικής ουσίας. Για παράδει­
γμα, ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει 304.1Ο(F13.20) Μέτρια Διαταραχή
Χρήσης Αλπραζολάμης (και όχι Μέτρια Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστικών,
Υπνωτικών ή Αγχολυτικών) ή 305.70 (F15.1Ο) Ήπια Διαταραχή Χρήσης Με­
θαμφεταμίνης(και όχι Ήπια Διαταραχή Χρήσης Διεγερτικού). Για ουσίες που
δεν περιλαμβάνονται σε κάποια κατηγορία (π-χ., αναβολικά στεροειδή), θα
πρέπει να χρησιμοποιείται ο ανάλογος κωδικός για «Άλλη Διαταραχή Χρήσης
Ουσίας» και να υποδεικνύεται η ειδική ουσία (π-χ., 305.90 [F19.10] Ήπια
Διαταραχή Χρήσης Στεροειδών Αναβολικών). Αν η ουσία που λαμβάνεται
από το άτομο είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ο κωδικός για
την κατηγορία «Άλλη (ή Άγνωστη)» (π-χ., 304.90 [F19.20] Βαριά Διαταραχή
Χρήσης Άγνωστης Ουσίας). Όταν πληρούνται τα κριτήρια για περισσότερες
από μια Διαταραχές Χρήσης Ουσίας, θα πρέπει να διαγνωστούν όλες(π-χ.,
304.00 [F11.20] Βαριά Διαταραχή Χρήσης Ηρωίνης, 304.20 [F14.20] Μέτρια
Διαταραχή Χρήσης Κοκα'ί\ιης).
Ο κατάλληλος κωδικός ICD-10-CM για Διαταραχή Χρήσης Ουσίας εξαρ­
τάται από το αν συνυπάρχει Προκαλούμενη από Ουσία Διαταραχή Χρήσης
(συμπεριλαμβανομένης της τοξίκωσης και της στέρησης). Στο παραπάνω
παράδειγμα, ο διαγνωστικός κωδικός για Μέτρια Διαταραχή ΧρήσηςΑλπραζο­
λάμης, F13.20, αντανακλά την απουσία της συνυπάρχουσας Προκαλούμενης
από Αλπραζολάμη Ψυχικής Διαταραχής. Επειδή οι κωδικοί ICD-10-CM για
τις Προκαλούμενες από Ουσίες Διαταραχές δείχνουν όχι μόνο την παρουσία
(ή την απουσία) αλλά και τη βαρύτητα της διαταραχής χρήσης, οι κωδικοί
ICD-10-CM για τις διαταραχές χρήσης ουσίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν
μόνο απουσία της Προκαλούμενης από Ουσία Διαταραχής. Βλ. τα επιμέρους
ειδικά για την ουσία κεφάλαια για πρόσθετες πληροφορίες κωδικοποίησης.
Ας σημειωθεί ότι η λέξη εθισμός δεν χρησιμοποιείται ως διαγνωστικός
κωδικός σε αυτή την ταξινόμηση, παρόλο που χρησιμοποιείται ευρέως σε
πολλές χώρες για να περιγράψει σοβαρά προβλήματα που σχετίζονται με
την ψυχαναγκαστική και κατ' εξακολούθηση χρήση ουσιών. Για να περιγράψει
το ευρύ φάσμα της διαταραχής, από την ήπια μορφή έως τη βαριά χρόνια
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
231
υποτροπιάζουσα, ψυχαναγκαστική χρήση ουσιών, χρησιμοποιείται ο πιο
ουδέτερος όρος Διαταραχή Χρήσης Ουσιών. Ορισμένοι κλινικοί θα επιλέξουν
να χρησιμοποιούν τη λέξη εθισμός για να περιγράψουν περισσότερο ακραίες
κλινικές εμφανίσεις, αλλά η λέξη παραλείπεται από την επίσημη διαγνωστική
ορολογία της Διαταραχής Χρήσης Ουσιών DSM-5 λόγω του αβέβαιου ορισμού
της και της δυνητικά αρνητικής χροιάς της.
Προκαλούμενες από Ουσίες Διαταραχές
Διαδικασίες Καταγραφής για
Τοξίκωση και Στέρηση
Ο κλινικός θα πρέπει να χρησιμοποιεί τον κωδικό που εφαρμόζεται στην
κατηγορία των ουσιών αλλά να καταγράφει το όνομα της συγκεκριμένης
ουσίας. Για παράδειγμα, ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει 292.0 (F13.239)
Στέρηση Σεκοβαρβιτάλης (και όχι στέρηση Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγ­
χολυτικών) ή 292.89 (F15.129) Τοξίκωση Μεθαμφεταμίνης (και όχι τοξίκωση
διεγερτικού). Ας σημειωθεί ότι ο κατάλληλος διαγνωστικός κωδικός ICD10-CM για τοξίκωση εξαρτάται από το αν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης
Ουσίας. Σε αυτή την περίπτωση, ο κωδικός F15.129 για τη μεθαμφεταμίνη
υποδηλώνει την παρουσία συνυπάρχουσας Ήπιας Διαταραχής Χρήσης
Μεθαμφεταμίνης. Εάν δεν συνυπήρχε καμία Διαταραχή Χρήσης Μεθαμ­
φεταμίνης, ο διαγνωστικός κωδικός θα ήταν F15.929. Οι κανόνες κωδικο­
ποίησης ICD-10-CM απαιτούν όλοι οι κωδικοί στέρησης να υποδηλώνουν
συνυπάρχουσα Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Ουσίας γι' αυτή την
ουσία. Στην παραπάνω περίπτωση, ο κωδικός για Στέρηση Σεκοβαρβιτάλης
(F13.239) υποδηλώνει τη συνυπάρχουσα παρουσία μιας Μέτριας ή Βαριάς
Διαταραχής Χρήσης Σεκοβαρβιτάλης. Βλ. τη σημείωση κωδικοποίησης για
την Τοξίκωση από Συγκεκριμένη ουσία και τα Σύνδρομα Στέρησης για τις
τρέχουσες επιλογές κωδικοποίησης.
Γ ια ουσίες που δεν περιλαμβάνονται σε κάποια από τις κατηγορίες (π.χ.,
αναβολικά στεροειδή), θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ο κατάλληλος κωδικός
για «τοξίκωση από άλλη ουσία» και να υποδεικνύεται η ειδική ουσία (π.χ.,
292.89 [F19.929] Τοξίκωση από Αναβολικά Στεροειδή). Αν η ουσία που
λαμβάνεται από το άτομο είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ο
κωδικός για την κατηγορία «Άλλη (ή Άγνωστη)» (π.χ., 292.89 [F19.929] Το­
ξίκωση από Άγνωστη Ουσία). Αν υπάρχουν συμπτώματα ή προβλήματα που
συνδέονται με μια συγκεκριμένη ουσία αλλά δεν πληρούνται τα κριτήρια για
καμία από τις ειδικές για την ουσία διαταραχές, μπορεί να χρησιμοποιηθεί η
κατηγορία Απροσδιόριστη (π.χ., 292.9 [F12.99] Απροσδιόριστη Συνδεόμενη
με Κάνναβη Διαταραχή).
232
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Όπως σημειώθηκε ανωτέρω, οι συνδεόμενοι με ουσίες κωδικοί στο
ICD-10-CM συνδυάζουν την πλευρά της Διαταραχής Χρήσης Ουσιών της
κλινικής εικόνας και την πλευρά της Προκαλούμενης από Ουσίες Διαταραχής
Χρήσης σε έναν ενιαίο συνδυασμένο κωδικό. Συνεπώς, εάν υπάρχουν Στέ­
ρηση Ηρωίνης και Μέτρια Διαταραχή Χρήσης Ηρωίνης, ο μοναδικός κωδικός
F11.23 δίνεται για να καλύψει και τις δύο κλινικές εμφανίσεις. Στους κωδικούς
ICD-9-CM δίνονται ξεχωριστοί διαγνωστικοί κωδικοί (2 92.0 και 304.00) ώστε
να υποδεικνύουν τη στέρηση και τη Μέτρια Διαταραχή Χρήσης Ηρωίνης,
αντίστοιχα. Βλ. τα επιμέρους ειδικά για την ουσία κεφάλαια για πρόσθετες
πληροφορίες κωδικοποίησης.
Διαδικασίες Καταγραφής για Ψυχικές Διαταραχές
Προκαλούμενες από Ουσίες/Φάρμακα
Οι σημειώσεις κωδικοποίησης και οι ξεχωριστές διαδικασίες καταγραφής για
τους κωδικούς ICD-9-CM και ICD-10-CM για άλλες Προκαλούμενες από Ειδι­
κές Ουσίες/Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές παρέχονται σε άλλα κεφάλαια του
εγχειριδίου με διαταραχές με τις οποίες διαμοιραζόμαστε τη φαινομενολογία
(βλ. τις Προκαλούμενες από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές στα κεφά­
λαια: «Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές», «Διπολικές
και Συνδεόμενες Διαταραχές», «Καταθλιπτικές Διαταραχές», «Αγχώδεις Δια­
ταραχές», «Ιδεοψυχαναγκαστικές και Συνδεόμενες Διαταραχές», «Διαταραχές
Ύπνου-Αφύπνισης», «Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες» και «Νευρογνωστικές
Διαταραχές»). Γενικά, για τον κωδικό ICD-9- CM, εάν μια Ψυχική Διαταραχή
προκαλείται από Διαταραχή Χρήσης Ουσίας, θα πρέπει να δοθεί ένας ξεχω­
ριστός διαγνωστικός κωδικός για τη συγκεκριμένη για την ουσία διαταραχή,
εκτός από τον κωδικό για την Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχική
Διαταραχή. Για τον κωδικό ICD-10-CM, ένας ενιαίος κωδικός συνδυάζει
την Προκαλούμενη από Ουσία Ψυχική Διαταραχή με τη Διαταραχή Χρήσης
Ουσίας. Δεν δίνεται ξεχωριστή διάγνωση της συνυπάρχουσας Διαταραχής
Χρήσης Ουσίας, παρότι το όνομα και η βαρύτητα της ειδικής για την ουσία
Διαταραχής Χρήσης (όταν υπάρχει) χρησιμοποιούνται κατά την καταγραφή
της Προκαλούμενης από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχικής Διαταραχής. Οι κωδικοί
ICD-10-CM παρέχονται επίσης για καταστάσεις στις οποίες η Προκαλούμενη
από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχική Διαταραχή δεν προκαλείται από Διαταραχή
Χρήσης Ουσίας (π.χ., όταν μια διαταραχή προκαλείται από τη χρήση μια
φορά ουσίας ή φαρμάκου). Οι πρόσθετες πληροφορίες που απαιτούνται για
την καταγραφή του διαγνωστικού ονόματος της Προκαλούμενης από Ουσίες/
Φάρμακα Ψυχικής Διαταραχής αναφέρεται στο τμήμα «Διαδικασίες Καταγρα­
φής» για κάθε Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχική Διαταραχή στο
αντίστοιχο κεφάλαιό του.
Διαταραχές Χρήσης Αλκοόλ
233
Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ
Α. Ένα προβληματικό πρότυπο χρήσης αλκοόλ που οδηγεί σε κλινικά ση­
μαντική ενόχληση ή έκπτωση, όπως εκδηλώνεται από τουλάχιστον δύο
από τα ακόλουθα που συμβαίνουν μέσα σε μια 12μηνη περίοδο:
1. Το αλκοόλ συχνά λαμβάνεται σε μεγαλύτερες ποσότητες ή για μεγα­
λύτερο χρονικό διάστημα σε σχέση με την πρόθεση του ατόμου.
2. Υπάρχει επίμονη επιθυμία ή ανεπιτυχείς προσπάθειες για να μειώσει
ή να ελέγξει τη χρήση αλκοόλ.
3. Ένα μεγάλο μέρος του χρόνου δαπανάται σε δραστηριότητες για
την απόκτηση αλκοόλ, τη χρήση αλκοόλ, ή την ανάρρωση από τις
επιπτώσεις του.
4. Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση αλ­
κοόλ.
5. Υποτροπιάζουσα χρήση αλκοόλ η οποία έχει ως αποτέλεσμα αδυναμία
εκπλήρωσης μειζόνων υποχρεώσεων στην εργασία, το σχολείο ή το
σπίτι.
6. Συνέχιση της χρήσης αλκοόλ παρά τα επίμονα ή επαναλαμβανόμενα
κοινωνικά ή διαπροσωπικά προβλήματα που προκαλούνται ή επιδει­
νώνονται από τις επιπτώσεις του αλκοόλ.
7. Σημαντικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότη­
τες εγκαταλείπονται ή μειώνονται λόγω της χρήσης αλκοόλ.
8. Υποτροπιάζουσα χρήση αλκοόλ σε καταστάσεις στις οποίες είναι
σωματικά επικίνδυνη.
9. Συνέχιση της χρήσης αλκοόλ παρά την επίγνωση της ύπαρξης επί­
μονου ή υποτροπιάζοντος σωματικού ή ψυχολογικού προβλήματος
το οποίο προκλήθηκε ή επιδεινώθηκε από το αλκοόλ.
1Ο. Ανοχή, όπως ορίζεται από ένα από τα ακόλουθα:
α. Ανάγκη για εμφανώς αυξημένες ποσότητες αλκοόλ ώστε να επι­
τευχθεί τοξίκωση ή το επιθυμητό αποτέλεσμα.
β. Αξιοσημείωτα μειωμένη επίδραση με συνεχιζόμενη χρήση της
ίδιας ποσότητας αλκοόλ.
234
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
11. Στέρηση, όπως εκδηλώνεται με ένα από τα ακόλουθα:
α. Το χαρακτηριστικό σύνδρομο Στέρησης Αλκοόλ (ανατρέξτε στα
Κριτήρια Α και Β του συνόλου των κριτηρίων Στέρησης Αλκοόλ,
σελ. 235-236).
β. Το αλκοόλ (ή μια στενά σχετιζόμενη ουσία, όπως η βενζοδιαζε­
πίνη) λαμβάνεται για ανακούφιση ή αποφυγή των συμπτωμάτων
στέρησης.
Προσδιορίστε αν:
Σε πρώιμη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για Διατα­
ραχή Χρήσης Αλκοόλ, κανένα από τα κριτήρια Διαταραχής Χρήσης Αλκοόλ
δεν πληρούται για 3 τουλάχιστον μήνες αλλά για λιγότερο από 12 μήνες
(με την εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία
ή παρόρμηση για χρήση αλκοόλ» που μπορεί να πληρούται).
Σε παρατεταμένη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτή­
ρια για Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ, κανένα από τα κριτήρια Διαταραχής
Χρήσης Αλκοόλ δεν πληρούται οποιαδήποτε στιγμή για χρονική περίοδο
12 μηνών ή περισσότερο (με την εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή
επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση αλκοόλ» που μπορεί
να πληρούται).
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο πρόσθετος προσδιοριστής χρησι­
μοποιείται εάν το άτομο βρίσκεται σε περιβάλλον όπου η πρόσβαση στο
αλκοόλ είναι περιορισμένη.
Κωδικοποιήστε βάσει της τρέχουσας βαρύτητας: Σημείωση για τους
κωδικούς ICD-10-CM: Εάν η Τοξίκωση από Αλκοόλ, η Στέρηση Αλκοόλ, ή
άλλη Προκαλούμενη από Αλκοόλ Ψυχική Διαταραχή είναι παρούσα, μην
χρησιμοποιείτε τους παρακάτω κωδικούς για Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ. Αντί
γι' αυτό, η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ υποδεικνύεται στον 4ο
χαρακτήρα του κωδικού της Προκαλούμενης από Αλκοόλ Διαταραχής (βλ. τη
σημείωση κωδικοποίησης για την Τοξίκωση από Αλκοόλ, τη Στέρηση Αλκοόλ,
ή μια Ειδική Προκαλούμενη από Αλκοόλ Ψυχική Διαταραχή). Για παράδειγ­
μα, εάν συνυπάρχει Τοξίκωση από Αλκοόλ και Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ,
χρησιμοποιήστε μόνο τον κωδικό Τοξίκωσης από Αλκοόλ που δίνεται, με το
χαρακτήρα 4ης θέσης να υποδεικνύει εάν η Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ είναι
ήπια, μέτρια ή βαριά: F10.129 για ήπια Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ με Τοξί­
κωση από Αλκοόλ ή F10.229 για μέτρια ή βαριά Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ
με Τοξίκωση από Αλκοόλ.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
305.00 (F10.10) Ήπια: Παρουσία 2-3 συμπτωμάτων.
303.90 (F10.20) Μέτρια: Παρουσία 4-5 συμπτωμάτων.
303.90 (F10.20) Βαριά: Παρουσία 6 ή περισσότερων συμπτωμάτων.
Τοξίκωση από Αλκοόλ
235
Τοξίκωση από Αλκοόλ
Α. Πρόσφατη λήψη αλκοόλ.
Β. Κλινικά σημαντικές προβληματικές συμπεριφορικές ή ψυχολογικές αλλα­
γές (π.χ., απρόσφορη σεξουαλική ή επιθετική συμπεριφορά, αστάθεια
της διάθεσης, έκπτωση της κρίσης) οι οποίες αναπτύσσονται κατά τη
διάρκεια, ή λίγο μετά τη λήψη του αλκοόλ.
Γ. Ένα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα σημεία ή συμπτώματα τα οποία
αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια, ή λίγο μετά τη χρήση του αλκοόλ:
1. Δυσαρθρική ομιλία.
2. Ασυνέργεια.
3. Ασταθής βάδιση.
4. Νυσταγμός.
5. Έκπτωση της προσοχής ή της μνήμης.
6. Εμβροντησία ή κώμα.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης από άλλη ουσία.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 303.00. Ο κωδικός
ICD-10-CM εξαρτάται από το αν συνυπάρχειΔιαταραχή Χρήσης Αλκοόλ. Εάν
συνυπάρχει ήπια Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ, ο κωδικός ICD-10-CM είναι
F10.129, και αν συνυπάρχει μέτρια ή βαριά Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ, ο
κωδικός ICD-10-CM είναι F10.229. Αν δεν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης
Αλκοόλ, τότε ο κωδικός ICO-10-CM είναι F10.929.
Στέρηση Αλκοόλ
Α. Διακοπή (ή μείωση) της χρήσης αλκοόλ η οποία ήταν βαριά και παρατε­
ταμένη.
Β. Δύο (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα, τα οποία αναπτύσσονται μερικές
ώρες έως λίγες ημέρες μετά τη διακοπή (ή μείωση) της χρήσης αλκοόλ
όπως περιγράφεται στο Κριτήριο Α:
1. Αυτόνομη υπερδραστηριότητα (π.χ., εφίδρωση ή καρδιακός ρυθμός
με περισσότερους από 100 παλμούς/ 1 ').
2. Αυξημένος τρόμος χεριών.
236
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
3. Αϋπνία.
4. Ναυτία ή έμετος.
5. Παροδικές οπτικές, απτικές, ή ακουστικές ψευδαισθήσεις ή παραισθήσεις.
6. Ψυχοκινητική διέγερση.
7. Άγχος.
8. Γ ενικευμένοι τονικο-κλονικοί σπασμοί.
Γ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα του Κριτηρίου Β προκαλούν κλινικά σημα­
ντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης ή της στέρησης άλλης ουσίας.
Προσδιορίστε αν:
Με αντιληπτικές διαταραχές: Αυτός ο προσδιοριστής είναι δυνατό να
σημειώνεται στην εξαιρετική περίπτωση που υπάρχουν ψευδαισθήσεις
(συνήθως οπτικές ή απτικές) με άθικτο τον έλεγχο της πραγματικό­
τητας, ή ακουστικές, οπτικές, ή απτ1κές παραισθήσεις σε απουσία
ντελίριου.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 291.81. Ο κωδικός
ICD-10-CM για αλκοολική στέρηση χωρίς αντιληπτικές διαταραχές είναι
F10.239, και ο κωδικός ICD-10-CM για Στέρηση Αλκοόλ με αντιληπτικές
διαταραχές είναι F10.232. Ας σημειωθεί ότι ο κωδικός ICD-10-CM υπο­
δεικνύει τη συνυπάρχουσα μέτρια ή βαριά Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ,
αντανακλώντας το γεγονός ότι η Στέρηση Αλκοόλ μπορεί να συμβεί μόνο
παρουσία μέτριας ή βαριάς Διαταραχής Χρήσης Αλκοόλ. Δεν επιτρέπεται
να κωδικοποιήσετε μια συνυπάρχουσα ήπια Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ
με Στέρηση Αλκοόλ.
Άλλες Προκαλούμενες από
Αλκοόλ Διαταραχές
Οι ακόλουθες Προκαλούμενες από Αλκοόλ Διαταραχές περιγράφονται σε
άλλα κεφάλαια του βιβλίου με διαταραχές με τις οποίες μοιράζονται τη φαι­
νομενολογία (βλ. Προκαλούμενες από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές
στα ακόλουθα κεφάλαια): Προκαλούμενες από Αλκοόλ Ψυχωτικές Διαταραχές
( «Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές»), Προκαλούμενες
από Αλκοόλ Διπολικές Διαταραχές ( «Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές»),
Απροσδιόριστες Συνδεόμενες με Αλκοόλ Διαταραχές
237
Προκαλούμενες από Αλκοόλ ΚαταθλιπτικέςΔιαταραχές ( «ΚαταθλιπτικέςΔια­
ταραχές»), Προκαλούμενες από Αλκοόλ Αγχώδεις Διαταραχές ( «Αγχώδεις
Διαταραχές»), Προκαλούμενες από ΑλκοόλΔιαταραχές Ύπνου ( «Διαταραχές
Ύπνου-Αφύπνισης»), Προκαλούμενες από Αλκοόλ Σεξουαλικές Δυσλειτουρ­
γίες ( «ΣεξουαλικέςΔυσλειτουργίες») και Προκαλούμενες από Αλκοόλ Μείζονες
ή Ήπιες Νευρογνωστικές Διαταραχές ( «Νευρογνωστικές Διαταραχές»). Για
Ντελίριο από Τοξίκωση από Αλκοόλ και Ντελίριο από ΣτέρησηΑλκοόλ, βλ. τα
κριτήρια και τη συζήτηση για το Ντελίριο στο κεφάλαιο «ΝευρογνωστικέςΔια­
ταραχές». Αυτές οι Προκαλούμενες από ΑλκοόλΔιαταραχές διαγιγνώσκονται
αντί για Τοξίκωση από Αλκοόλ ή Στέρηση Αλκοόλ μόνο όταν τα συμπτώματα
είναι αρκετά βαριά και δικαιολογούν ανεξάρτητη κλινική προσοχή.
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Αλκοόλ Διαταραχή
291.9 (F10.99)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρα­
κτηριστικά συμπτώματα μιας Συνδεόμενης με Αλκοόλ Διαταραχής, που
προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών,
επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας,
κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε Ειδική Δια­
ταραχή Συνδεόμενη με Αλκοόλ ή οποιαδήποτε από τις διαταραχές στις
διαγνωστικές κατηγορίες των Συνδεόμενων με Ουσίες Διαταραχών και
των Εθιστικών Διαταραχών.
Συνδεόμενες με Καφέίνη Διαταραχές
Τοξίκωση από ΚαφεΤνη
305.90 (F15.929)
Α. Πρόσφατη κατανάλωση καφεΤνης (συνήθως περισσότερο από 250
mg).
Β. Πέντε (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα σημεία ή συμπτώματα που
αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια, ή λίγο μετά τη χρήση καφεΤνης:
1. Ανησυχία.
2. Νευρικότητα.
238
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
3. Έξαψη.
4. Αϋπνία.
5. Εξέρυθρο πρόσωπο.
6. Διούρηση.
7. Γ αστρεντερικά ενοχλήματα.
8. Μυϊκές συσπάσεις.
9. Ασύνδετη ροή της σκέψης και της ομιλίας.
10. Ταχυκαρδία ή καρδιακή αρρυθμία.
11. Περίοδοι ανεξάντλητης κινητικότητας.
12. Ψυχοκινητική διέγερση.
Γ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα στο Κριτήριο Β προκαλούν κλινικά σημ α­
ντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης από άλλη ουσία.
Στέρηση ΚαφεΤνης
292.0
5.93)
Α. Παρατεταμένη καθημερινή χρήση καφϊί\ιης.
Β. Απότομη διακοπή ή μείωση της χρήσης καφϊί\ιης, ακολουθούμενη εντός
24 ωρών από τρία (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα σημεία ή συμπτώ­
ματα:
1.
2.
3.
4.
5.
Κεφαλαλγία.
Εμφανής κόπωση ή υπνηλία.
Δυσφορική διάθεση, καταθλιπτική διάθεση ή ευερεθιστότητα.
Δυσκολία συγκέντρωσης.
Γ ριπώδη συμπτώματα (ναυτία, έμετος ή μυϊκός πόνος/ακαμψία).
Γ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα στο Κριτήριο Β προκαλούν κλινικά σημα­
ντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν σχετίζονται με τις ψυχολογικές δράσεις
άλλης σωματικής κατάστασης (π.χ., ημικρανία, ιογενής νόσος) και δεν
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Καφείνη Διαταραχή
239
εξηγούνται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή, συμπεριλαμβανομένης
της τοξίκωσης από άλλη ουσία.
Άλλες Προκαλούμενες από Καφείνη
Διαταραχές
Οι ακόλουθες Προκαλούμενες από Καφε"Γνη Διαταραχές περιγράφονται σε
άλλα κεφάλαια του βιβλίου με διαταραχές με τις οποίες μοιράζονται τη φαινο­
μενολογία (βλ. τις Προκαλούμενες από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές
σε αυτά τα κεφάλαια): Προκαλούμενη από Καφε"Γνη Αγχώδης Διαταραχή
(«Αγχώδεις Διαταραχές») και Προκαλούμενη από Καφείνη Διαταραχή του
Ύπνου ( «Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης»). Αυτές οι Προκαλούμενες από
Καφείνη Διαταραχές διαγιγνώσκονται αντί της Τοξίκωσης από Καφεί'νη ή της
Στέρησης Καφείνης μόνο όταν τα συμπτώματα είναι αρκετά βαριά, ώστε να
δικαιολογούν ανεξάρτητη κλινική προσοχή.
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Καφεϊ\ιη Διαταραχή
292.9 (F15.99)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρα­
κτηριστικά συμπτώματα μιας Συνδεόμενης με ΚαφεΤνη Διαταραχής, που
προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών,
επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας,
κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε Ειδική Συν­
δεόμενη με ΚαφεΤνη Διαταραχή ή οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη
διαγνωστική κατηγορία των Συνδεόμενων με Ουσίες Διαταραχών και των
Εθιστικών Διαταραχών.
Συνδεόμενες με Κάνναβη Διαταραχές
Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης
Α. Ένα προβληματικό πρότυπο χρήσης κάνναβης το οποίο οδηγεί σε κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση, όπως εκδηλώνεται από τουλάχιστον δύο
από τα ακόλουθα, που συμβαίνουν μέσα σε μια 12μηνη περίοδο:
240
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
1. Η κάνναβη συχνά χρησιμοποιείται σε μεγαλύτερες ποσότητες ή για με­
γαλύτερα χρονικά διαστήματα σε σχέση με την πρόθεση του ατόμου.
2. Υπάρχει έντονη επιθυμία ή ανεπιτυχείς προσπάθειες για να μειώσει
ή να ελέγξει τη χρήση κάνναβης.
3. Ένα μεγάλο μέρος του χρόνου δαπανάται σε δραστηριότητες που
είναι απαραίτητες για την απόκτηση κάνναβης, τη χρήση κάνναβης,
ή την ανάνηψη από τη δράση της.
4. Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση κάννα­
βης.
5. Υποτροπιάζουσα χρήση κάνναβης η οποία έχει ως αποτέλεσμα τη
μη εκπλήρωση μειζόνων υποχρεώσεων στην εργασία, το σχολείο ή
το σπίτι.
6. Συνέχιση της χρήσης κάνναβης παρά τα επίμονα ή υποτροπιάζοντα
κοινωνικά ή διαπροσωπικά προβλήματα που προκαλούνται ή επιδει­
νώνονται από τις επιδράσεις της κάνναβης.
7. Σημαντικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότη­
τες εγκαταλείπονται ή μειώνονται λόγω της χρήσης κάνναβης.
8. Υποτροπιάζουσα χρήση κάνναβης σε καταστάσεις στις οποίες είναι
σωματικά επικίνδυνη.
9. Συνέχιση της χρήσης κάνναβης παρά την επίγνωση της ύπαρξης
μόνιμου ή υποτροπιάζοντος σωματικού ή ψυχολογικού προβλήματος
το οποίο προκλήθηκε ή επιδεινώθηκε από την κάνναβη.
10. Ανοχή, όπως ορίζεται με ένα από τα ακόλουθα:
α. Ανάγκη για εμφανώς αυξημένες ποσότητες κάνναβης για την
επίτευξη τοξίκωσης ή του επιθυμητού αποτελέσματος.
β. Εμφανώς μειωμένη επίδραση με τη συνεχιζόμενη χρήση της ίδιας
ποσότητας κάνναβης.
11. Στέρηση, όπως εκδηλώνεται με ένα από τα ακόλουθα:
α. Το χαρακτηριστικό σύνδρομο στέρησης κάνναβης (ανατρέξτε στα
Κριτήρια Α και Β του συνόλου των κριτηρίων για Στέρηση Κάννα­
βης, σελ. 242-243).
β. Η κάνναβη (ή μια στενά συνδεόμενη ουσία) λαμβάνεται για την
ανακούφιση ή την αποφυγή των συμπτωμάτων στέρησης.
Προσδιορίστε αν:
Σε πρώιμη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για
τη Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης, κανένα από τα κριτήρια Διαταραχής
Χρήσης Κάνναβης δεν πληρούται για τουλάχιστον 3 μήνες, αλλά για
λιγότερο από 12 μήνες (με την εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή
επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση κάνναβης», που
μπορεί να πληρούται).
Τοξίκωση από Κάνναβη
241
Σε παρατεταμένη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια
για τη Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης, κανένα από τα κριτήρια Διαταραχής
Χρήσης Κάνναβης δεν πληρούται οποιαδήποτε στιγμή για χρονικό διάστη­
μα τουλάχιστον 12 μηνών (με την εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή
επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση κάνναβης», που
μπορεί να πληρούται).
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο πρόσθετος προσδιοριστής χρη­
σιμοποιείται εάν το άτομο βρίσκεται σε περιβάλλον όπου η πρόσβαση
στην κάνναβη είναι περιορισμένη.
Κωδικός βάσει της τρέχουσας βαρύτητας: Σημείωση για κωδικούς ICD10-CM: Εάν η τοξίκωση από κάνναβη, η στέρηση κάνναβης, ή άλλη Προκα­
λούμενη από Κάνναβη Ψυχική Διαταραχή είναι επίσης παρούσα, μην χρη­
σιμοποιείτε τους παρακάτω κωδικούς για Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης. Αντ'
αυτού, η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης υποδεικνύεται στον 4ο
χαρακτήρα του κωδικού της Προκαλούμενης από Κάνναβη Διαταραχής (βλ. τη
σημείωση κωδικοποίησης για Τοξίκωση από Κάνναβη, Στέρηση Κάνναβης, ή
Προκαλούμενη από Κάνναβη Ειδική Ψυχική Διαταραχή). Για παράδειγμα, αν
συνυπάρχει Προκαλούμενη από Κάνναβη Αγχώδης Διαταραχή και Διαταραχή
Χρήσης Κάνναβης, δίνεται μόνο ο κωδικός της Προκαλούμενης από Κάννα­
βη Διαταραχής, με τον 4ο χαρακτήρα να υποδεικνύει εάν η συνυπάρχουσα
Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης είναι ήπια, μέτρια ή βαριά: F12.180 για Ήπια
Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης με Προκαλούμενη από Κάνναβη Αγχώδη
Δυσφορία ή F12.280 για Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης με
Προκαλούμενη από Κάνναβη Αγχώδη Δυσφορία.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
305.20 (F12.10) Ήπια: Παρουσία 2-3 συμπτωμάτων.
304.30 (F12.20) Μέτρια: Παρουσία 4-5 συμπτωμάτων.
304.30 (F12.20) Βαριά: Παρουσία 6 ή περισσότερων συμπτωμάτων.
Τοξίκωση από Κάνναβη
Α. Πρόσφατη χρήση κάνναβης.
Β. Κλινικά σημαντικές προβληματικές συμπεριφορικές ή ψυχολογικές μετα­
βολές (π.χ., έκπτωση του συντονισμού των κινήσεων, ευφορία, άγχος,
αίσθηση αργής ροής του χρόνου, έκπτωση της κρίσης, κοινωνική από­
συρση) οι οποίες αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά τη χρήση
κάνναβης.
Γ. Δύο (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα σημεία ή συμπτώματα τα οποία
αναπτύσσονται μέσα σε 2 ώρες από τη χρήση κάνναβης:
242
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
1. Ένεση επιπεφυκότων.
2. Αυξημένη όρεξη.
3. Ξηροστομία.
4. Ταχυκαρδία.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε μια άλλη σωματική κατά­
σταση και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή, συμπε­
ριλαμβανομένης της τοξίκωσης από άλλη ουσία.
Προσδιορίστε αν:
Με αντιληπτικές διαταραχές: Αυτός ο προσδιοριστής είναι δυνατόν
να σημειώνεται όταν υπάρχουν ψευδαισθήσεις με άθικτο τον έλεγχο
της πραγματικότητας ή ακουστικές, οπτικές ή απτικές παραισθήσεις σε
απουσία ντελίριου.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.89. Ο κωδικός
ICD-10-CM εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης
και αν υπάρχουν ή όχι αντιληπτικές διαταραχές.
Για τοξίκωση από κάνναβη, χωρίς αντιληπτικές διαταραχές: Εάν
συνυπάρχει Ήπια Διαταραχή Χρήσης κάνναβης, ο κωδικός ICD-10-CM
είναι F12.129, και αν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης
Κάνναβης, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F12.229. Εάν δεν συνυπάρ­
χει Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης, τότε ο κωδικός ICD-10-CM είναι
F12.929.
Για τοξίκωση από κάνναβη, με αντιληπτικές διαταραχές: Εάν συ­
νυπάρχει Ήπια Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης, ο κωδικός ICD-10-CM
είναι F12.122, και εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης
Κάνναβης, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F12.222. Εάν δεν συνυπάρ­
χει Διαταραχή Χρήσης Κάνναβης, τότε ο κωδικός ICD-10-CM είναι
F12.922.
Στέρηση Κάνναβης
292.0 (F·J 2.288)
Α. Διακοπή της χρήσης κάνναβης που ήταν βαριά και παρατεταμένη (π.χ.,
συνήθως καθημερινή ή σχεδόν καθημερινή χρήση για περίοδο τουλάχι­
στον λίγων μηνών).
Β. Τ ρία (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα σημεία και συμπτώματα αναπτύ­
χθηκαν μέσα σε περίπου 1 εβδομάδα μετά το Κριτήριο Α:
1. Ευερεθιστότητα, θυμός ή επιθετικότητα.
2. Νευρικότητα ή άγχος.
Σ τέρηση Κάνναβης
3.
4.
5.
6.
7.
243
Δυσκολία στον ύπνο (π.χ., αϋπνία, ενοχλητικά όνειρα).
Μειωμένη όρεξη ή απώλεια βάρους.
Ανησυχία.
Καταθλιπτική διάθεση.
Τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα σωματικά συμπτώματα που
προκαλούν σημαντική δυσφορία: κοιλιακό άλγος, αστάθεια/τρόμος,
εφίδρωση, πυρετός, ρίγη ή κεφαλαλγία.
Γ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα στο Κριτήριο Β προκαλούν κλινικά σημα­
ντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης ή της στέρησης άλλης ουσίας.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.0. Ο κωδικός
ICD-10-CM για στέρηση κάνναβης είναι F12.288. Ας σημειωθεί ότι ο κωδικός
ICD-10-CM υποδεικνύει τη συνυπάρχουσα Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρή­
σης Κάνναβης, αντανακλώντας το γεγονός ότι η στέρηση κάνναβης μπορεί
να συμβεί μόνο κατά την παρουσία Μέτριας ή Βαριάς Διαταραχής Χρήσης
Κάνναβης. Δεν επιτρέπεται να κωδικοποιηθεί συνυπάρχουσα Ήπια Διαταραχή
Χρήσης Κάνναβης με στέρηση κάνναβης.
Άλλες Προκαλούμενες από Κάνναβη
Διαταραχές
Οι ακόλουθες Προκαλούμενες από Κάνναβη Διαταραχές περιγράφονται σε
άλλα κεφάλαια του βιβλίου με διαταραχές με τις οποίες μοιράζονται τη φαινο­
μενολογία (βλ. τις Προκαλούμενες από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές
σε αυτά τα κεφάλαια): Προκαλούμενη από Κάνναβη Ψυχωτική Διαταραχή
( «Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές») Προκαλούμενη
από Κάνναβη Αγχώδης Διαταραχή ( «Αγχώδεις Διαταραχές»)και Προκαλούμε­
νη από Κάνναβη Διαταραχή του Ύπνου ( «Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης»).
Για το Ντελίριο Τοξίκωσης από Κάνναβη βλ. τα κριτήρια και τη συζήτηση για
το Ντελίριο στο κεφάλαιο «Νευρογνωστικές Διαταραχές». Αυτές οι Προκα­
λούμενες από Κάνναβη Διαταραχές διαγιγνώσκονται αντί της Τοξίκωσης από
Κάνναβη ή της Στέρησης Κάνναβης όταν τα συμπτώματα είναι αρκετά βαριά,
ώστε να δικαιολογούν ανεξάρτητη κλινική προσοχή.
244
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Κάνναβη Διαταραχή
292.9 (F·12.99)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Συνδεόμενης με Κάνναβη Διαταραχής, που προκαλούν
κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών,
ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν
πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε Ειδική Διαταραχή Συνδεόμενη με
Κάνναβη ή οποιαδήποτε από τις Διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των
Συνδεόμενων με Ουσίες Διαταραχών και των Εθιστικών Διαταραχών.
Συνδεόμενες με Ψευδαισθησιογόνα
Διαταραχές
Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης
Α. Ένα πρότυπο χρήσης φαινυκυκλιδίνης (ή μιας φαρμακολογικά παρό­
μοιας ουσίας) το οποίο οδηγεί σε κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση,
όπως εκδηλώνονται από τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα, τα οποία
συμβαίνουν μέσα σε μια 12μηνη περίοδο:
1. Η φαινκυκλιδίνη λαμβάνεται συχνά σε μεγαλύτερες ποσότητες ή για
μεγαλύτερες περιόδους σε σχέση με την πρόθεση του ατόμου.
2. Υπάρχει έντονη επιθυμία ή ανεπιτυχείς προσπάθειες να μειώσει ή να
ελέγξει τη χρήση φαινκυκλιδίνης.
3. Ένα μεγάλο μέρος του χρόνου δαπανάται σε δραστηριότητες που
είναι απαραίτητες για την απόκτηση φαινκυκλιδίνης, τη χρήση φαιν­
κuκλιδίνης, ή την ανάνηψη από τη δράση της.
4. Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση φαιν­
κυκλιδίνης.
5. Υποτροπιάζουσα χρήση της φαινκυκλιδίνης που έχει ως αποτέλε­
σμα αποτυχία επίτευξης μειζόνων υποχρεώσεων στην εργασία, στο
σχολείο ή στο σπίτι (π.χ., επαναλαμβανόμενες απουσίες από την
εργασία ή κακή απόδοση στην εργασία που σχετίζεται με χρήση
φαινκυκλιδίνης, σχετιζόμενες με φαινκυκλιδίνη απουσίες, διακοπή
του σχολείου ή αποβολή από το σχολείο, παραμέληση των παιδιών
ή του νοικοκυριού).
Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης
245
6. Συνέχιση της χρήσης φαινκυκλιδίνης παρά τα επίμονα ή επαναλαμ­
βανόμενα κοινωνικά ή διαπροσωπικά προβλήματα που προκαλούνται
ή επιδεινώνονται από τις επιπτώσεις της φαινκυκλιδίνης (π.χ., λογο­
μαχίες με τον(τη) σύζυγο για τις συνέπειες της τοξίκωσης, σωματικοί
διαπληκτισμοί).
7. Σημαντικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότη­
τες εγκαταλείπονται ή μειώνονται λόγω της χρήσης φαινκυκλιδίνης.
8. Υποτροπιάζουσα χρήση φαινκυκλιδίνης σε καταστάσεις στις οποίες
είναι σωματικά επικίνδυνη (π.χ., οδήγηση αυτοκινήτου ή χειρισμός
μηχανήματος όταν υπάρχει επήρεια φαινκυκλιδίνης).
9. Συνέχιση της χρήσης φαινκυκλιδίνης παρά την επίγνωση της ύπαρξης
μόνιμου ή υποτροπιάζοντος σωματικού ή ψυχολογικού προβλήματος
που είναι πιθανόν να προκλήθηκε ή να επιδεινώθηκε από τη χρήση
φαινκυκλιδίνης.
1 Ο. Ανοχή, όπως ορίζεται από ένα από τα εξής:
α. Ανάγκη για εμφανώς αυξημένες ποσότητες φαινκυκλιδίνης για την
επίτευξη τοξίκωσης ή του επιθυμητού αποτελέσματος.
β. Εμφανώς μειωμένη επίδραση με τη συνεχιζόμενη χρήση της ίδιας
ποσότητας φαινκυκλιδίνης.
Σημείωση: Τα συμπτώματα και τα σημεία στέρησης δεν είναι τεκμηριω­
μένα για φαινκυκλιδίνες, συνεπώς αυτό το κριτήριο δεν ισχύει. (Στέρηση
φαινκυκλιδίνης έχει αναφερθεί από μελέτες σε ζώα αλλά δεν έχει τεκμη­
ριωθεί σε ανθρώπινους χρήστες).
Προσδιορίστε αν:
Σε πρώιμη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για τη
Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης, κανένα από τα κριτήρια Διαταραχής
Χρήσης Φαινκυκλιδίνης δεν πληρούται για τουλάχιστον 3 μήνες αλλά
για λιγότερο από 12 μήνες (με την εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή
επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση της φαινκυκλιδίνης»,
που μπορεί να πληρούται).
Σε παρατεταμένη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια
για τη Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης, κανένα από τα κριτήρια Δια­
ταραχής Χρήσης Φαινκυκλιδίνης δεν πληρούται οποιαδήποτε στιγμή για
χρονικό διάστημα τουλάχιστον 12 μηνών (με την εξαίρεση του Κριτηρίου
Α4, «Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση της
φαινκυκλιδίνης», που μπορεί να πληρούται). ·
246
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Ο πρόσθετος προσδιοριστής χρησιμο­
ποιείται εάν το άτομο βρίσκεται σε περιβάλλον όπου η πρόσβαση στις
φαινκυκλιδίνες είναι περιορισμένη.
Κωδικοποίηση βάσει της τρέχουσας βαρύτητας: Σημείωση για τους
κωδικούς ICD-10-CM: Εάν η Τοξίκωση από Φαινκυκλιδίνη ή άλλη Προκα­
λούμενη από Φαινκυκλιδίνη Ψυχική Διαταραχή είναι επίσης παρούσα, μην
χρησιμοποιείτε τους παρακάτω κωδικούς για Διαταραχή Χρήσης Φαινκυ­
κλιδίνης. Αντ' αυτού, η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης
υποδεικνύεται στον 4ο χαρακτήρα του κωδικού της Προκαλούμενης από
Φαινκυκλιδίνη Διαταραχής (βλ. τη σημείωση κωδικοποίησης για Τοξίκωση
από Φαινκυκλιδίνη ή Προκαλούμενη από Φαινκυκλιδίνη Ειδική Ψυχική Δι­
αταραχή). Για παράδειγμα, εάν συνυπάρχει Προκαλούμενη από Φαινκυκλι­
δίνη Ψυχωτική Διαταραχή, δίνεται μόνο ο κωδικός της Προκαλούμενης από
Φαινκυκλιδίνη Ψυχωτικής Διαταραχής, ενώ ο 4ος χαρακτήρας υποδεικνύει
εάν η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης είναι ήπια, μέτρια
ή βαριά: F16.159 για Ήπια Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης με Προκαλού­
μενη από Φαινκυκλιδίνη Ψυχωτική Διαταραχή ή F16.259 για Μέτρια ή Βαριά
Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης με Προκαλούμενη από Φαινκυκλιδίνη
Ψυχωτική Διαταραχή.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
305.90 (F16.10) Ήπια: Παρουσία 2-3 συμπτωμάτων.
304.60 (F16.20) Μέτρια: Παρουσία 4-5 συμπτωμάτων.
304.60 (F16.20) Βαριά: Παρουσία 6 ή περισσότερων συμπτωμάτων.
Διαταραχή Χρήσης Άλλων Ψευδαισθησιογόνων
Α. Ένα προβληματικό πρότυπο χρήσης ψευδαισθησιογόνων (άλλων εκτός
της φαινκυκλιδίνης) που οδηγεί σε κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση
όπως εκδηλώνεται από δύο τουλάχιστον από τα ακόλουθα που συμβαί­
νουν μέσα σε μια 12μηνη περίοδο:
1. Το ψευδαισθησιογόνο συχνά λαμβάνεται σε μεγαλύτερες ποσότητες ή
για μεγαλύτερες περιόδους σε σχέση με την πρόθεση του ατόμου.
2. Υπάρχει έντονη επιθυμία ή ανεπιτυχείς προσπάθειες για να διακόψει
ή να μειώσει τη χρήση ψευδαισθησιογόνων.
3. Ένα μεγάλο μέρος του χρόνου δαπανάται σε δραστηριότητες που
είναι απαραίτητες για την απόκτηση ψευδαισθησιογόνων, τη χρήση
ψευδαισθησιογόνων, ή την ανάνηψη από τη δράση τους.
4. Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση ψευ­
δαισθησιογόνων.
Διαταραχή Χρήσης Άλλων Ψευδαισθησιογόνων
247
5. Υποτροπιάζουσα χρήση ψευδαισθησιογόνων που έχει ως αποτέλε­
σμα αποτυχία επίτευξης μειζόνων υποχρεώσεων στην εργασία, στο
σχολείο ή στο σπίτι (π.χ., επαναλαμβανόμενες απουσίες από την
εργασία ή κακή απόδοση στην εργασία η οποία σχετίζεται με χρήση
ψευδαισθησιογόνων, απουσίες που σχετίζονται με τα ψευδαισθησιο­
γόνα, διακοπή του σχολείου ή αποβολή από το σχολείο, παραμέληση
των παιδιών ή του νοικοκυριού).
6. Συνέχιση της χρήσης ψευδαισθησιογόνων παρά τα επίμονα ή επανα­
λαμβανόμενα κοινωνικά ή διαπροσωπικά προβλήματα που προκα­
λούνται ή επιδεινώνονται από τις επιπτώσεις των ψευδαισθησιογόνων
(π.χ., λογομαχίες με τον(τη) σύζυγο σχετικές με τις συνέπειες της
τοξίκωσης, σωματικοί διαπληκτισμοί).
7. Σημαντικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότη­
τες εγκαταλείπονται ή μειώνονται λόγω της χρήσης των ψευδαισθη­
σιογόνων.
8. Υποτροπιάζουσα χρήση ψευδαισθησιογόνων σε καταστάσεις στις
οποίες είναι σωματικά επικίνδυνη (π.χ., οδήγηση αυτοκινήτου ή
χειρισμός μηχανήματος όταν υπάρχει επήρεια ψευδαισθησιογό­
νων).
9. Συνέχιση της χρήσης ψευδαισθησιογόνων παρά την επίγνωση της
ύπαρξης μόνιμου ή υποτροπιάζοντος σωματικού ή ψυχολογικού
προβλήματος το οποίο προκλήθηκε ή επιδεινώθηκε από τη χρήση
ψευδαισθησιογόνων.
10. Ανοχή, όπως ορίζεται από ένα από τα δύο:
α. Ανάγκη για εμφανώς αυξημένες ποσότητες ψευδαισθησιογόνων
για την επίτευξη τοξίκωσης ή του επιθυμητού αποτελέσματος.
β. Εμφανώς μειωμένη επίδραση με τη συνεχιζόμενη χρήση της ίδιας
ποσότητας ψευδαισθησιογόνου.
Σημείωση: Τα συμπτώματα και τα σημεία στέρησης δεν είναι τεκμηριω­
μένα για ψευδαισθησιογόνα, συνεπώς αυτό το κριτήριο δεν ισχύει.
Προσδιορίστε το συγκεκριμένο ψευδαισθησιογόνο.
Προσδιορίστε αν:
Σε πρώιμη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για την
Άλλη Διαταραχή Χρήσης Ψευδαισθησιογόνου, κανένα από τα κριτήρια
της Άλλης Διαταραχής Χρήσης Ψευδαισθησιογόνου δεν πληρούται για
τουλάχιστον 3 μήνες αλλά για λιγότερο από 12 μήνες (με την εξαίρεση
του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση
για χρήση ψευδαισθησιογόνων», που μπορεί να πληρούται).
Σε παρατεταμένη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για
την Άλλη Διαταραχή Χρήσης Ψευδαισθησιογόνου, κανένα από τα κριτήρια
248
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Άλλης Διαταραχής Χρήσης Ψευδαισθησιογόνου δεν πληρούται οποιαδήπο­
τε στιγμή για χρονικό διάστημα 12 μηνών ή περισσότερο (με την εξαίρεση
του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για
χρήση ψευδαισθησιογόνων», που μπορεί να πληρούται).
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο πρόσθετος προσδιοριστής χρησι­
μοποιείται εάν το άτομο βρίσκεται σε περιβάλλον όπου η πρόσβαση σε
ψευδαισθησιογόνα είναι περιορισμένη.
Κωδικοποίηση βάσει τρέχουσας βαρύτητας: Σημείωση για τους κωδικούς
ICD-10-CM: Εάν η Τοξίκωση από Ψευδαισθησιογόνα ή Άλλη Προκαλούμενη
από Ψευδαισθησιογόνα Ψυχική Διαταραχή είναι επίσης παρούσα, μην χρησι­
μοποιείτε τους παρακάτω κωδικούς για Διαταραχή Χρήσης Ψευδαισθησιογό­
νων. Αντ' αυτού, η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ψευδαισθησιογόνων
υποδεικνύεται στον 4ο χαρακτήρα του κωδικού της Προκαλούμενης από
Ψευδαισθησιογόνα Διαταραχής Χρήσης (βλ. τη σημείωση κωδικοποίησης για
Τοξίκωση από Ψευδαισθησιογόνα ή Προκαλούμενη από Ψευδαισθησιογόνα
Ειδική Ψυχική Διαταραχή). Για παράδειγμα, εάν συνυπάρχει Προκαλούμενη
από Ψευδαισθησιογόνα Ψυχωτική Διαταραχή και Διαταραχή Χρήσης Ψευ­
δαισθησιογόνων, δίνεται μόνο ο κωδικός της Προκαλούμενης από Ψευδαι­
σθησιογόνα Ψυχωτικής Διαταραχής, με τον 4ο χαρακτήρα να υποδεικνύει
εάν η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ψευδαισθησιογόνων είναι ήπια,
μέτρια ή βαριά: F16.159 για Ήπια Διαταραχή Χρήσης Ψευδαισθησιογόνων
με Προκαλούμενη από Ψευδαισθησιογόνα Ψυχωτική Διαταραχή ή F16.259
για Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Ψευδαισθησιογόνου με Προκαλούμενη
από Ψευδαισθησιογόνα Ψυχωτική Διαταραχή.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
305.20 (F16.1 Ο) Ήπια: Παρουσία 2-3 συμπτωμάτων
304.50 (F16.20) Μέτρια: Παρουσία 4-5 συμπτωμάτων
304.50 (F16.20) Βαριά: Παρουσία 6 ή περισσότερων συμπτωμάτων
Τοξίκωση από Φαινκυκλιδίνη
Α. Πρόσφατη χρήση φαινκυκλιδίνης (ή φαρμακολογικά παρόμοιας ουσίας).
Β. Κλινικά σημαντικές προβληματικές συμπεριφορικές μεταβολές (π.χ.,
ευερεθιστότητα, επιθετικότητα, παρορμητικότητα, απρόβλεπτη συ­
μπεριφορά, ψυχοκινητική διέγερση, έκπτωση της κρίσης, οι οποίες
αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά τη χρήση φαινκυκλιδίνης.
Γ. Μέσα σε μια ώρα εκδηλώνονται δύο (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα
σημεία ή συμπτώματα:
Τοξίκωση από Άλλο Ψευδαισθησιογόνο
249
Σημείωση: Όταν η φαρμακευτική ουσία καπνίζεται, εισπνέεται από
τη μύτη ή λαμβάνεται ενδοφλέβια, η έναρξη μπορεί να είναι ιδιαίτερα
ταχεία.
1. Κάθετος ή οριζόντιος νυσταγμός.
2. Υπέρταση ή ταχυκαρδία.
3. Μούδιασμα ή ελαττωμένη απαντητικότητα στον πόνο.
4. Αταξία.
5. Δυσαρθρία.
6. Μυϊκή ακαμψία.
7. Σπασμοί ή κώμα.
8. Υπερακουσία.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης με άλλη ουσία.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.89. Ο κωδικός
ΙCΟ-10-CM εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλι­
δίνης. Εάν συνυπάρχει Ήπια Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης, ο κωδικός
ICD-10-CM είναι F16.129, και εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή
Χρήσης Φαινκυκλιδίνης, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F16.229. Εάν δεν συ­
νυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Φαινκυκλιδίνης, τότε ο κωδικός ICD-10-CM
είναι F16.929.
Τοξίκωση από Άλλο Ψευδαισθησιογόνο
Α. Πρόσφατη χρήση ψευδαισθησιογόνου (άλλο από τη φαινκυκλιδίνη).
Β. Κλινικά σημαντικές προβληματικές συμπεριφορικές ή ψυχολογικές με­
ταβολές (π.χ., έντονο άγχος ή κατάθλιψη, ιδέες αναφοράς, φόβος του
ατόμου «μη χάσει τα λογικά του», παρανοειδής ιδεασμός, έκπτωση της
κρίσης) οι οποίες αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά τη χρήση
ψευδαισθησιογόνου.
Γ. Αντιληπτικές διαταραχές που εμφανίζονται σε κατάσταση πλήρους αφύ­
πνισης και εγρήγορσης (π.χ., υποκειμενική επίταση των αντιλήψεων, απο­
προσωποποίηση, αποπραγματοποίηση, παραισθήσεις, ψευδαισθήσεις,
συναισθησίες) οι οποίες αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά τη
χρήση ψευδαισθησιογόνου.
Δ. Δύο (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα σημεία ή συμπτώματα τα οποία
αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά τη χρήση του ψευδαισθησι­
ογόνου:
1. Μυδρίαση.
250
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
2. Ταχυκαρδία.
3. Εφίδρωση.
4. Αίσθημα προκάρδιων παλμών.
5. Θόλωση της όρασης.
6. Τ ρόμοι.
7. Ασυνέργεια.
Ε. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωση από άλλη ουσία.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.89. Ο κωδικός
ICD-10-CM εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Ψευδαισθη­
σιογόνου. Εάν συνυπάρχει Ήπια Διαταραχή Χρήσης Ψευδαισθησιογόνου,
ο κωδικός ICD-10-CM είναι F16.129, και εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά
Διαταραχή Χρήσης Ψευδαισθησιογόνου, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F16.229.
Εάν δεν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Ψεuδαισθησιογόνου, τότε ο κωδικός
ICD-10-CM είναι F16.929.
Επιμένουσα Αντιληπτική Διαταραχή από Ψευδαισθησιογόνα
(Eπavaβιώσεις/«Flashbacks»)
292.89
Α. Η επαναβίωση μετά τη διακοπή χρήσης ψευδαισθησιογόνου ενός ή
περισσότερων από τα αντιληπτικά συμπτώματα που είχαν βιωθεί σε κα­
τάσταση τοξίκωσης (π.χ., γεωμετρικές ψευδαισθήσεις, ψευδής αντίληψη
κίνησης στα περιφερικά οπτικά πεδία, αναλαμπές χρωμάτων, επίταση
των αποχρώσεων, ίχνη από εικόνες κινούμενων αντικειμένων, θετικά
μεταείδωλα, άλως γύρω από τα αντικείμενα, μακροψία και μικροψία).
Β. Τα συμπτώματα στο ΚριτήριοΑ προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή
έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών
της λειτουργικότητας.
Γ. Τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση (π.χ., ανα­
τομικές βλάβες και λοιμώξεις του εγκεφάλου, οπτικές επιληψίες) και δεν
εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή (π.χ., ντελίριο, μείζονα
νευρογνωστική διαταραχή, σχιζοφρένεια) ή υπνοπομπικές ψευδαισθή­
σεις.
Άλλες Προκαλούμενες από Φαινκυκλιδίνη Διαταραχές
251
Άλλες Προκαλούμενες από Φαινκuκλιδίνη
Διαταραχές
Άλλες Προκαλούμενες από Φαινκυκλιδίνη Διαταραχές περιγράφονται σε άλλα
κεφάλαια του βιβλίου με διαταραχές με τις οποίες μοιράζονται τη φαινομε­
νολογία (βλ. Προκαλούμενες από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές σε
αυτά τα κεφάλαια): Προκαλούμενες από Φαινκυκλιδίνη Ψυχωτικές Διαταραχές
( «Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές»), Προκαλούμενες
από Φαινκυκλιδίνη Διπολικές Διαταραχές ( «Διπολικές και Συνδεόμενες Δια­
ταραχές»), Προκαλούμενες από Φαινκυκλιδίνη Καταθλιπτικές Διαταραχές
(«Καταθλιπτικές Διαταραχές») και Προκαλούμενες από Φαινκυκλιδίνη Αγχώ­
δεις Διαταραχές ( «Αγχώδεις Διαταραχές»). Για το Προκαλούμενο από Φαιν­
κυκλιδίνη Ντελίριο, βλ. τα κριτήρια και τη συζήτηση για ντελίριο στο κεφάλαιο
«Νευρογνωστικές Διαταραχές». Αυτές οι Προκαλούμενες από Φαινκυκλιδίνη
Διαταραχές διαγιγνώσκονται αντί για Τοξίκωση από Φαινκυκλιδίνη μόνον
όταν τα συμπτώματα είναι αρκετά βαριά, ώστε να δικαιολογούν ανεξάρτητη
κλινική προσοχή.
Άλλες Προκαλούμενες από
Ψευδαισθησιογόνα Διαταραχές
Οι ακόλουθες Άλλες Προκαλούμενες από Ψευδαισθησιογόνα Διαταραχές
περιγράφονται σε άλλα κεφάλαια του βιβλίου με διαταραχές με τις οποίες
μοιράζονται τη φαινομενολογία (βλ. Προκαλούμενες από Ουσίες/Φάρμακα
Ψυχικές Διαταραχές σε αυτά τα κεφάλαια): Άλλες Προκαλούμενες από Ψευ­
δαισθησιογόνα Ψυχωτικές Διαταραχές ( «Φάσμα Σχιζοφρένειας και Άλλες
Ψυχωτικές Διαταραχές»), Άλλες Προκαλούμενες από Ψευδαισθησιογόνα
Διπολικές Διαταραχές ( «Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές»), Άλλες
Προκαλούμενες από Ψευδαισθησιογόνα Καταθλιπτικές Διαταραχές ( «Κατα­
θλιπτικές Διαταραχές») και άλλες Προκαλούμενες από Ψευδαισθησιογόνα
Αγχώδεις Διαταραχές («Αγχώδεις Διαταραχές»). Για Προκαλούμενο από Άλλα
Ψευδαισθησιογόνα Ντελίριο, βλ. τα κριτήρια και τη συζήτηση για ντελίριο
στο κεφάλαιο «Νευρογνωστικές Διαταραχές». Αυτές οι Προκαλούμενες από
Ψευδαισθησιογόνα Διαταραχές διαγιγνώσκονται αντί για Τοξίκωση από άλλα
Ψευδαισθησιογόνα μόνον όταν τα συμπτώματα είναι αρκετά βαριά, ώστε να
δικαιολογούν ανεξάρτητη κλινική προσοχή.
252
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Φαινκυκλιδίνη Διαταραχή
292.9 (F16.99)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Συνδεόμενης με Φαινκυκλιδίνη Διαταραχής, που προκαλούν
κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών,
ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν
πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε Συνδεόμενη με Φαινκυκλιδίνη Ειδική
Διαταραχή ή οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία
των Συνδεόμενων με Ουσίες Διαταραχών και των Εθιστικών Διαταραχών.
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Ψευδαισθησιογόνα
Διαταραχή
292.9 (F•'Ι 6.99)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηρι­
στικά συμπτώματα μιας Συνδεόμενης με Ψευδαισθησιογόνα Διαταραχής,
που προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών,
επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυ­
ριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε Συνδεόμενη με
Ψευδαισθησιογόνα Ειδική Διαταραχή ή οποιαδήποτε από τις διαταραχές
στη διαγνωστική κατηγορία των Συνδεόμενων με Ουσίες Διαταραχών και
των Εθιστικών Διαταραχών.
Συνδεόμενες με Εισπνεόμενες Ουσίες
Διαταραχές
Διαταραχή Χρήσης Εισπνεόμενων Ουσιών
Α. Ένα προβληματικό πρότυπο χρήσης εισπνεόμενων ουσιών με βάση τους
υδρογονάθρακες που οδηγεί σε κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση
όπως εκδηλώνεται από δύο τουλάχιστον από τα ακόλουθα που συμβαί­
νουν μέσα σε μια 12μηνη περίοδο:
1. Οι εισπνεόμενες ουσίες συχνά λαμβάνονται σε μεγαλύτερες ποσό­
τητες ή για μεγαλύτερες περιόδους σε σχέση με την πρόθεση του
ατόμου.
Διαταραχή Χρήσης Εισπνεόμενων Ουσιών
253
2. Υπάρχει έντονη επιθυμία ή ανεπιτυχείς προσπάθειες να διακόψει ή
να ελέγξει τη χρήση των εισπνεόμενων ουσιών.
3. Ένα μεγάλο μέρος του χρόνου δαπανάται σε δραστηριότητες που είναι
απαραίτητες για την απόκτηση των εισπνεόμενων ουσιών, τη χρήση
των εισπνεόμενων ουσιών ή την ανάνηψη από τη δράση τους.
4. Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση εισπvεό­
μεvης ουσίας.
5. Υποτροπιάζουσα χρήση της εισπvεόμεvης ουσίας έχει ως αποτέλε­
σμα αποτυχία επίτευξης μειζόνων υποχρεώσεων στην εργασία, στο
σχολείο ή στο σπίτι.
6. Συνέχιση της χρήσης της εισπνεόμεvης ουσίας παρά τα επίμονα ή υπο­
τροπιάζοvτα κοινωνικά ή διαπροσωπικά προβλήματα που προκαλούνται
ή επιδεινώνονται από τις επιπτώσεις της εισπvεόμεvης ουσίας.
7. Σημαντικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότη­
τες εγκαταλείπονται ή μειώνονται λόγω της χρήσης της εισπvεόμενης
ουσίας.
8. Υποτροπιάζουσα χρήση εισπvεόμεvης ουσίας σε καταστάσεις στις
οποίες είναι σωματικά επικίνδυνη.
9. Συνέχιση της χρήσης της εισπvεόμεvης ουσίας παρά την επίγνωση της
ύπαρξης μόνιμου ή υποτροπιάζοvτος σωματικού ή ψυχολογικού προβλή­
ματος, το οποίο προκλήθηκε ή επιδεινώθηκε από τη χρήση της ουσίας.
10. Ανοχή, όπως ορίζεται από ένα από τα δύο:
α. Ανάγκη για εμφανώς αυξημένες ποσότητες εισπvεόμεvης ουσίας
για την επίτευξη τοξίκωσης ή του επιθυμητού αποτελέσματος.
β. Εμφανώς μειωμένη επίδραση με τη συνεχιζόμενη χρήση της ίδιας
ποσότητας της εισπvεόμεvης ουσίας.
Προσδιορίστε τη συγκεκριμένη εισπvεόμεvη ουσία: Όταν είναι δυνατόν,
η συγκεκριμένη ουσία που εμπλέκεται θα πρέπει να ονομαστεί (π,χ., «δια­
ταραχή χρήσης διαλύτη»).
Προσδιορίστε αν:
Σε πρώιμη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούvταv τα κριτήρια για τη
Διαταραχή Χρήσης Εισπvεόμεvης Ουσίας δεν πληρούται κανένα κριτήριο
για τουλάχιστον 3 μήνες αλλά λιγότερο από 12 μήνες (με την εξαίρεση
του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση
για χρήση εισπvεόμεvης ουσίας» που μπορεί να πληρούται).
Σε παρατεταμένη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούvταv τα κριτήρια
για τη Διαταραχή Χρήσης Εισπvεόμενης Ουσίας, κανένα από τα κριτήρια
Διαταραχής Χρήσης Εισπνεόμεvης Ουσίας δεν πληρούται οποιαδήποτε
στιγμή για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 12 μηνών ή μεγαλύτερο (με την
εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή πα­
ρόρμηση για χρήση εισπvεόμεvης ουσίας» που μπορεί να πληρούται).
254
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο πρόσθετος προσδιοριστής χρησι­
μοποιείται εάν το άτομο βρίσκεται σε περιβάλλον όπου η πρόσβαση στις
εισπνεόμενες ουσίες είναι περιορισμένη.
Κωδικοποίηση βάσει της τρέχουσας βαρύτητας: Σημείωση για τους
κωδικούς ICD-10-CM: Εάν η Τοξίκωση από Εισπνεόμενες Ουσίες ή άλλη
Προκαλούμενη από Εισπνεόμενες Ουσίες Ψυχική Διαταραχή είναι επίσης
παρούσα, μην χρησιμοποιείτε τους παρακάτω κωδικούς για Διαταραχή
Χρήσης Εισπνεόμενων Ουσιών. Αντ' αυτού, η συνυπάρχουσα Διαταραχή
Χρήσης Εισπνεόμενων Ουσιών υποδεικνύεται από τον 4ο χαρακτήρα της
Προκαλούμενης από Εισπνεόμενη Ουσία Διαταραχής (βλ. τη σημείωση
κωδικοποίησης για Τοξίκωση ή Προκαλούμενη από Εισπνεόμενη Ουσία
Ειδική Διαταραχή). Για παράδειγμα, εάν συνυπάρχει Προκαλούμενη από
Εισπνεόμενη Ουσία Καταθλιπτική Διαταραχή, δίνεται μόνο ο κωδικός για
την Προκαλούμενη από Εισπνεόμενη Ουσία Καταθλιπτική Διαταραχή, με
τον 4ο χαρακτήρα να υποδεικνύει εάν η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης
Εισπνεόμενων Ουσιών είναι ήπια, μέτρια ή βαριά: F18.14 για Ήπια Διατα­
ραχή Χρήσης Εισπνεόμενων Ουσιών με Προκαλούμενη από Εισπνεόμενες
Ουσίες Καταθλιπτική Διαταραχή ή F18.24 για Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή
Χρήσης Εισπνεόμενων Ουσιών με Προκαλούμενη από Εισπνεόμενες Ουσίες
Καταθλιπτική Διαταραχή.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
305.90 (F18.10) Ήπια: Παρουσία 2-3 συμπτωμάτων.
304.60 (F18.20) Μέτρια: Παρουσία 4-5 συμπτωμάτων.
304.60 (F18.20) Βαριά: Παρουσία 6 ή περισσότερων συμπτωμάτων.
Τοξίκωση από Εισπνεόμενες Ουσίες
Α. Πρόσφατη σκόπιμη ή ακούσια βραχυχρόνια, υψηλής δόσης έκθεση σε
εισπνεόμενες ουσίες, συμπεριλαμβανομένων των πτητικών υδρογοναν­
θράκων, όπως το τολουένιο ή η βενζίνη.
Β. Κλινικά σημαντικές προβληματικές συμπεριφορικές ή ψυχολογικές
μεταβολές (π.χ., ευερεθιστότητα, επιθετικότητα, απάθεια, έκπτωση της
κρίσης) οι οποίες αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά την έκθεση
σε εισπνεόμενη ουσία.
Γ. Δύο (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα σημεία ή συμπτώματα τα οποία
αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά τη χρήση ή την έκθεση σε
εισπνεόμενη ουσία:
1. Ζάλη.
2. Νυσταγμός.
Τοξίκωση από Εισπνεόμενες Ουσίες
255
3. Ασυνέργεια.
4. Δυσαρθρική ομιλία.
5. Ασταθής βάδιση.
6. Εμβροντησία.
7. Κατεσταλμένα αντανακλαστικά.
8. Ψυχοκινητική επιβράδυνση.
9. Τ ρόμος.
10. Γενικευμένη μυϊκή αδυναμία.
11. Θόλωση της όρασης ή διπλωπία.
12. Εμβροντησία ή κώμα.
13. Ευφορία.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης από άλλη ουσία.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.89. Ο κωδικός
ΙCD-10-CM εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Εισπνεό­
μενης Ουσίας. Εάν συνυπάρχει Ήπια Διαταραχή Χρήσης Εισπνεόμενης
Ουσίας, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F18.129, και εάν συνυπάρχει Μέτρια ή
Βαριά Διαταραχή Χρήσης Εισπνεόμενης Ουσίας, ο κωδικός ICD-10-CM είναι
F18.229. Εάν δεν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Ουσίας, τότε ο κωδικός
ICD-10-CM είναι F18.929.
Άλλες Προκαλούμενες από Εισπνεόμενες
Ουσίες Διαταραχές
Οι ακόλουθες Προκαλούμενες από Εισπνεόμενες Ουσίες Διαταραχές
περιγράφονται σε άλλα κεφάλαια του βιβλίου με διαταραχές με τις οποί­
ες μοιράζονται τη φαινομενολογία (βλ. τις Προκαλούμενες από Ουσίες/
Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές σε αυτά τα κεφάλαια): Προκαλούμενη από
Εισπνεόμενες Ουσίες Ψυχωτικές Διαταραχές ( «Φάσμα Σχιζοφρένειας και
Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές»), Προκαλούμενες από Εισπνεόμενες Ουσίες
Καταθλιπτικές Διαταραχές («Καταθλιπτικές Διαταραχές») και Προκαλούμενες
από Εισπνεόμενες Ουσίες Αγχώδεις Διαταραχές («Αγχώδεις Διαταραχές»),
Προκαλούμενες από Εισπνεόμενες Ουσίες Μείζονες ή Ήπιες Νευρογνωστι­
κές Διαταραχές ( «Νευρογνωστικές Διαταραχές»). Για Ντελίριο Τοξίκωσης
από Εισπνεόμενες Ουσίες, βλ. τα κριτήρια και τη συζήτηση για το Ντελίριο
στο κεφάλαιο «Νευρογνωστικές Διαταραχές». Αυτές οι Προκαλούμενες από
Εισπνεόμενες Ουσίες Διαταραχές διαγιγνώσκονται αντί για Τοξίκωση από
Εισπνεόμενες Ουσίες μόνο όταν τα συμπτώματα είναι αρκετά βαριά, ώστε
να δικαιολογούν ανεξάρτητη κλινική προσοχή.
256
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Εισπνεόμενη Ουσία
Διαταραχή
292.9 (F·18.99)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστι­
κά συμπτώματα μιας Προκαλούμενης από Εισπνεόμενη Ουσία Διαταραχής
προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγ­
γελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, αλλά δεν
πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε Συνδεόμενη με Εισπνεόμενη Ουσία Ει­
δική Διαταραχή ή οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία
των Συνδεόμενων με Ουσίες Διαταραχών και των Εθιστικών Διαταραχών.
Συνδεόμενες με Οπιοειδή Διαταραχές
Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών
Α. Ένα προβληματικό πρότυπο χρήσης απιοειδών που οδηγεί σε κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση, όπως εκδηλώνεται από δύο τουλάχιστον
από τα ακόλουθα, που συμβαίνουν μέσα σε μια 12μηνη περίοδο:
1. Τα απιοειδή συχνά λαμβάνονται σε μεγαλύτερες ποσότητες ή για
μεγαλύτερες περιόδους σε σχέση με την πρόθεση του ατόμου.
2. Υπάρχει έντονη επιθυμία ή ανεπιτυχείς προσπάθειες να διακόψει ή
να ελέγξει τη χρήση απιοειδών.
3. Ένα μεγάλο μέρος του χρόνου δαπανάται σε δραστηριότητες που είναι
απαραίτητες για την απόκτηση, τη χρήση απιοειδών ή την ανάνηψη
από τη δράση τους.
4. Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση απιοειδών.
5. Υποτροπιάζουσα χ ρήση των απιοειδών που έχει ως αποτέλεσμα απο­
τυχία επίτευξης μειζόνων υποχρεώσεων στην εργασία, στο σχολείο ή
στο σπίτι.
6. Συνέχιση της χρήσης απιοειδών παρά τα επίμονα ή υποτροπιάζοντα
κοινωνικά ή διαπροσωπικά προβλήματα που προκαλούνται ή επιδει­
νώνονται από τις επιπτώσεις των απιοειδών.
7. Σημαντικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότη­
τες εγκαταλείπονται ή μειώνονται λόγω της χρήσης των απιοειδών.
8. Υποτροπιάζουσα χρήση των απιοειδών σε καταστάσεις στις οποίες
είναι σωματικά επικίνδυνη.
Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών
257
9. Συνέχιση της χρήσης των απιοειδών παρά την επίγνωση της ύπαρξης
μόνιμου ή υποτροπιάζοντος σωματικού ή ψυχολογικού προβλήματος
το οποίο προκλήθηκε ή επιδεινώθηκε από τη χρήση των απιοειδών.
10. Ανοχή, όπως ορίζεται από ένα από τα δύο:
α. Ανάγκη για εμφανώς αυξημένες ποσότητες απιοειδών για την
επίτευξη τοξίκωσης ή του επιθυμητού αποτελέσματος.
β. Εμφανώς μειωμένη επίδραση με τη συνεχιζόμενη χρήση της ίδιας
ποσότητας απιοειδούς.
Σημείωση: Αυτό το κριτήριο δεν θεωρείται ότι πληρούται γι' αυτά τα
άτομα που λαμβάνουν απιοειδή αποκλειστικά μόνο υπό κατάλληλη
ιατρική επίβλεψη.
11. Στέρηση, όπως εκδηλώνεται με ένα από τα δύο:
α. Το χαρακτηριστικό σύνδρομο στέρησης απιοειδών (ανατρέξτε
στα Κριτήρια Α και Β του συνόλου των κριτηρίων για Στέρηση
Οπιοειδών, σελ. 259-260).
β. Οπιοειδή (ή μια στενά συνδεδεμένη ουσία) λαμβάνονται για την
ανακούφιση ή την αποφυγή των συμπτωμάτων στέρησης.
Σημείωση: Αυτό το κριτήριο δεν θεωρείται ότι πληρούται γι' αυτά τα
άτομα που λαμβάνουν απιοειδή υπό κατάλληλη ιατρική επίβλεψη.
Προσδιορίστε αν:
Σε πρώιμη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για
τη Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών, κανένα από τα κριτήρια Διαταραχής
Χρήσης Οπιοειδών δεν πληρούται για τουλάχιστον 3 μήνες αλλά για
λιγότερο από 12 μήνες (με την εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή
επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση απιοειδών», που
μπορεί να πληρούται).
Σε παρατεταμένη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια
της Διαταραχής Χρήσης Οπιοειδών, κανένα από τα κριτήρια Διαταραχής
Χρήσης Οπιοειδών δεν πληρούται οποιαδήποτε στιγμή για χρονικό διά­
στημα τουλάχιστον 12 μηνών (με την εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή
επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση απιοειδών», που
μπορεί να πληρούται).
Προσδιορίστε αν:
Σε θεραπεία συντήρησης: Ο πρόσθετος προσδιοριστής χρησιμοποι­
είται εάν το άτομο λαμβάνει συνταγογραφούμενη φαρμακευτική αγωγή
αγωνιστή, όπως η μεθαδόνη ή η βουπρενορφίνη, και δεν πληρούται
κανένα από τα κριτήρια Διαταραχής Χρήσης Οπιοειδών γι' αυτήν την
κατηγορία του φαρμάκου (εκτός από ανοχή στον, ή στέρηση τού, αγω­
νιστή). Αυτή η κατηγορία ισχύει επίσης για τα άτομα που συντηρούνται
258
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
με ένα μερικό αγωνιστή, έναν αγωνιστή/ανταγωνιστή, ή έναν πλήρη
ανταγωνιστή όπως η ναλτρεξόνη από του στόματος ή η παρατεταμένης
δράσης ναλτρεξόνη.
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο πρόσθετος προσδιοριστής χρησι­
μοποιείται εάν το άτομο βρίσκεται σε περιβάλλον όπου η πρόσβαση σε
απιοειδή είναι περιορισμένη.
Κωδικοποίηση βάσει της τρέχουσας βαρύτητας: Σημείωση για κωδικούς
ICD-10-CM: Εάν η Τοξίκωση από Οπιοειδή, Στέρηση Οπιοειδών, ή άλλη
Προκαλούμενη από Οπιοειδή Ψυχική Διαταραχή είναι επίσης παρούσα, μην
χρησιμοποιείτε τους παρακάτω κωδικούς για Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών.
Αντ' αυτού, η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών υποδεικνύεται
στον 4ο χαρακτήρα του κωδικού της Προκαλούμενης από Οπιοειδή Διαταρα­
χής (βλ. τη σημείωση κωδικοποίησης για Τοξίκωση από Οπιοειδή, Στέρηση
Οπιοειδών, ή Προκαλούμενη από Οπιοειδή Ειδική Ψυχική Διαταραχή). Γ ια
παράδειγμα, εάν συνυπάρχει Προκαλούμενη από Οπιοειδή Καταθλιπτική
Διαταραχή και Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών μπορεί να δοθεί μόνο ο κω­
δικός για Προκαλούμενη από Οπιοειδή Διαταραχή, με τον 4ο χαρακτήρα
να υποδεικνύει εάν η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών είναι
ήπια, μέτρια ή βαριά: F11.14 για Ήπια Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών με
Προκαλούμενη από Οπιοειδή Καταθλιπτική Διαταραχή ή F11.24 για μέτρια
ή βαριά Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών με Προκαλούμενη από Οπιοειδή
Καταθλιπτική Διαταραχή.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
305.50 (F11.1 Ο) Ήπια: Παρουσία 2-3 συμπτωμάτων.
304.00 (F11.20) Μέτρια: Παρουσία 4-5 συμπτωμάτων.
304.00 (F11.20) Βαριά: Παρουσία 6 ή περισσότερων συμπτωμάτων.
Τοξίκωση από Οπιοειδή
Α. Πρόσφατη χρήση απιοειδούς.
Β. Κλινικά σημαντικές προβληματικές συμπεριφορικές ή ψυχολογικές μετα­
βολές (π.χ., αρχική ευφορία που ακολουθείται από απάθεια, δυσφορία,
ψυχοκινητική διέγερση ή επιβράδυνση, έκπτωση της κρίσης) οι οποίες
αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά τη χρήση απιοειδούς.
Γ. Μύση (ή μυδρίαση οφειλόμενη σε ανοξία από βαριά υπερδοσολογία)
και ένα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα σημεία ή συμπτώματα που
αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά τη χρήση απιοειδούς:
1. Υπνηλία ή κώμα.
2. Δυσαρθρική ομιλία.
3. Έκπτωση της προσοχής ή της μνήμης.
Στέρηση Οπιοειδών
259
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης από άλλη ουσία.
Προσδιορίστε αν:
Με αντιληπτικές διαταραχές: Αυτός ο προσδιοριστής είναι δυνατόν να
σημειώνεται στην εξαιρετική περίπτωση που υπάρχουν ψευδαισθήσεις με
άθικτο τον έλεγχο της πραγματικότητας, ή ακουστικές, οπτικές ή απτικές
παραισθήσεις σε απουσία ντελίριου.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.89. Ο κωδικός
ΙCD-10-CM εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών
και εάν υπάρχουν αντιληπτικές διαταραχές.
Για τοξίκωση από οπιοειδή χωρίς αντιληπτικές διαταραχές: Εάν
συνυπάρχει Ήπια Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών, ο κωδικός ICD-10-CM
είναι F11.129, και εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης
Οπιοειδών, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F11.229. Εάν δεν συνυπάρ­
χει Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών, τότε ο κωδικός ICD-10-CM είναι
F11.929.
Για τοξίκωση από οπιοειδή με αντιληπτικές διαταραχές: Εάν συνυ­
πάρχει Ήπια Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών, ο κωδικός ICD-10-CM είναι
F11.122, και εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Οπιοει­
δών, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F11.222. Εάν δεν συνυπάρχει Διαταραχή
Χρήσης Οπιοειδών, τότε ο κωδικός ICD-10-CM είναι F11.922.
Στέρηση Οπιοειδών
292.0
Α. Παρουσία του (1), είτε του (2):
1. Διακοπή (ή μείωση) της χρήσης απιοειδούς η οποία ήταν βαριά και
παρατεταμένη (π.χ., μερικές βδομάδες ή περισσότερο).
2. Χορήγηση ενός ανταγωνιστή απιοειδούς μετά από μια περίοδο χρήσης
απιοειδούς.
Β. Τ ρία (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα τα οποία αναπτύσσονται μέσα
στα πρώτα λεπτά της ώρας έως μερικές μέρες μετά το Κριτήριο Α:
1. Δυσφορική διάθεση.
2. Ναυτία ή έμετοι.
260
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Μυϊκοί πόνοι.
Δακρύρροια ή ρινόρροια.
Μυδρίαση, ανόρθωση τριχών ή εφίδρωση.
Διάρροια.
Χασμουρητό.
Πυρετός.
Αϋπνία.
Γ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα του Κριτηρίου Β προκαλούν κλινικά σημα­
ντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης ή της στέρησης άλλης ουσίας.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.0. Ο κωδι­
κός ICD-10-CM για στέρηση οπιοειδών είναι F11.23. Ας σημειωθεί ότι ο
κωδικός ICD-10-CM υποδεικνύει τη συνυπάρχουσα παρουσία Μέτριας ή
Βαριάς Διαταραχής Χρήσης Οπιοειδών, αντανακλώντας το γεγονός ότι η
στέρηση Οπιοειδών μπορεί να συμβεί μόνο κατά την παρουσία Μέτριας ή
Βαριάς Διαταραχής Χρήσης Οπιοειδών. Δεν επιτρέπεται να κωδικοποιη­
θεί μια συνυπάρχουσα Ήπια Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών με στέρηση
Οπιοειδών.
Άλλες Προκαλούμενες από Οπιοειδή
Διαταραχές
Οι ακόλουθες Προκαλούμενες από Οπιοειδή Διαταραχές περιγράφονται
στο βιβλίο με τις διαταραχές με τις οποίες μοιράζονται τη φαινομενολογία
(βλ. τις Προκαλούμενες από Ουσίες/Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές σε αυτά
τα κεφάλαια): Προκαλούμενες από Οπιοειδή Καταθλιπτικές Διαταραχές
( «Καταθλιπτικές Διαταραχές»), Προκαλούμενες από Οπιοειδή Αγχώδεις
Διαταραχές ( «Αγχώδεις Διαταραχές»), Προκαλούμενες από Οπιοειδή Διατα­
ραχές Ύπνου ( «Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης») και Προκαλούμενες από
Οπιοειδή Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες ( «Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες»). Για
Ντελίριο Τοξίκωσης από Οπιοειδή και Ντελίριο Στέρησης από Οπιοειδή, βλ.
τα κριτήρια και τη συζήτηση στο Κεφάλαιο «Νευρογνωστικές Διαταραχές».
Αυτές οι Προκαλούμενες από Οπιοειδή Διαταραχές διαγιγνώσκονται αντί για
Τοξίκωση από Οπιοειδή ή Στέρηση Οπιοειδών μόνον όταν τα συμπτώματα
είναι αρκετά βαριά, ώστε να δικαιολογούν ανεξάρτητη κλινική προσοχή.
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Οπιοειδή Διαταραχή
261
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Οπιοειδή Διαταραχή
292.9 (r�11.99)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Συνδεόμενης με Οπιοειδή Διαταραχής, που προκαλούν
κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών,
ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν
πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε Συνδεόμενη με Οπιοειδή Ειδική Δια­
ταραχή ή οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των
Συνδεόμενων με Ουσίες Διαταραχών και των Εθιστικών Διαταραχών.
Συνδεόμενες με Ηρεμιστικά, Υπνu,τικά ή
Αγχολυτικά Διαταραχές
Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών
Α. Ένα προβληματικό πρότυπο χρήσης ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχο­
λυτικών που οδηγεί σε κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση όπως
εκδηλώνεται από δύο τουλάχιστον από τα ακόλουθα που συμβαίνουν
μέσα σε μια 12μηνη περίοδο:
1. Τα ηρεμιστικά, υπνωτικά ή αγχολυτικά συχνά λαμβάνονται σε μεγα­
λύτερες ποσότητες ή για μεγαλύτερες περιόδους σε σχέση με την
πρόθεση του ατόμου.
2. Υπάρχει έντονη επιθυμία ή ανεπιτυχείς προσπάθειες να διακόψει ή
να ελέγξει τη χρήση ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών.
3. Ένα μεγάλο μέρος του χρόνου δαπανάται σε δραστηριότητες που
είναι απαραίτητες για την απόκτηση των ηρεμιστικών, υπνωτικών ή
αγχολυτικών, τη χρήση των ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών,
ή την ανάνηψη από τη δράση τους.
4. Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση ηρεμι­
στικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών.
5. Υποτροπιάζουσα χρήση ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών, που
έχει ως αποτέλεσμα αποτυχία επίτευξης μειζόνων υποχρεώσεων στην
εργασία, στο σχολείο ή στο σπίτι (π.χ., επαναλαμβανόμενες απουσίες
από την εργασία ή κακή απόδοση στην εργασία η οποία σχετίζεται
με χρήση ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών, απουσίες, διακο-
262
6.
7.
8.
9.
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
πή του σχολείου ή αποβολή από το σχολείο που σχετίζονται με τα
ηρεμιστικά, υπνωτικά ή αγχολυτικά, παραμέληση των παιδιών ή του
νοικοκυριού).
Συνέχιση της χρήσης ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών παρά τα
επίμονα ή υποτροπιάζοντα κοινωνικά ή διαπροσωπικά προβλήματα
που προκαλούνται ή επιδεινώνονται από τις επιπτώσεις των ηρεμιστι­
κών, υπνωτικών ή αγχολυτικών (π.χ., λογομαχίες με τον(τη) σύζυγο
σχετικές με τις συνέπειες της τοξίκωσης, σωματικοί διαπληκτισμοί).
Σημαντικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριό­
τητες εγκαταλείπονται ή μειώνονται λόγω της χρήσης ηρεμιστικών,
υπνωτικών ή αγχολυτικών.
Υποτροπιάζουσα χρήση ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών σε
καταστάσεις στις οποίες είναι σωματικά επικίνδυνη (πχ, οδήγηση
αυτοκινήτου ή χειρισμός μηχανήματος όταν υπάρχει επήρεια από τη
χρήση ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών).
Συνέχιση της χρήσης ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών παρά
την επίγνωση της ύπαρξης μόνιμου ή υποτροπιάζοντος σωματικού
ή ψυχολογικού προβλήματος το οποίο προκλήθηκε ή επιδεινώθηκε
από τη χρήση ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών.
10. Ανοχή, όπως ορίζεται από ένα από τα δύο:
α. Ανάγκη για εμφανώς αυξημένες ποσότητες ηρεμιστικών, υπνωτι­
κών ή αγχολυτικών για την επίτευξη τοξίκωσης ή του επιθυμητού
αποτελέσματος.
β. Εμφανώς μειωμένη επίδραση με τη συνεχιζόμενη χρήση της ίδιας
ποσότητας ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών.
Σημείωση: Αυτό το κριτήριο δεν θεωρείται ότι πληρούται για τα άτο­
μα που λαμβάνουν ηρεμιστικά, υπνωτικά ή αγχολυτικά υπό ιατρική
επίβλεψη.
11. Στέρηση, όπως εκδηλώνεται από ένα από τα ακόλουθα:
α. Το χαρακτηριστικό σύνδρομο στέρησης για ηρεμιστικά, υπνωτικά
ή αγχολυτικά (ανατρέξτε στα Κριτήρια Α και Β του συνόλου των
κριτηρίων για στέρηση ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών,
σελ. 265-266).
β. Τα ηρεμιστικά, υπνωτικά ή αγχολυτικά (ή μια στενά συνδεδεμένη
ουσία, όπως το αλκοόλ) λαμβάνονται για ανακούφιση ή αποφυγή
των συμπτωμάτων στέρησης.
Σημείωση: Αυτό το κριτήριο δεν θεωρείται ότι πληρούται από άτο­
μα που λαμβάνουν ηρεμιστικά, υπνωτικά ή αγχολυτικά υπό ιατρική
επίβλεψη.
Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών
263
Προσδιορίστε αν:
Σε πρώιμη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για τη
Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών, κανένα από
τα κριτήρια Διαταραχής Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών
δεν πληρούται για τουλάχιστον 3 μήνες αλλά για λιγότερο από 12 μήνες
(με εξαίρεση το Κριτήριο Α4, «Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή
παρόρμηση για χρήση Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών», που
μπορεί να πληρούται).
Σε παρατεταμένη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτή­
ρια για τη Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών,
κανένα από τα κριτήρια Διαταραχής Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή
Αγχολυτικών δεν πληρούται οποιαδήποτε στιγμή για χρονικό διάστημα
τουλάχιστον 12 μηνών (με εξαίρεση το Κριτήριο Α4, «Σφοδρή επιθυμία,
ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή
Αγχολυτικών», που μπορεί να πληρούται).
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο πρόσθετος προσδιοριστής χρησι­
μοποιείται εάν το άτομο βρίσκεται σε περιβάλλον όπου η πρόσβαση σε
ηρεμιστικά, υπνωτικά ή αγχολυτικά είναι περιορισμένη.
Κωδικοποίηση βάσει της τρέχουσας βαρύτητας: Σ ημείωση για κωδικούς
ICD-10-CM: Εάν η Τοξίκωση από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά, ή η
Στέρηση Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών ή άλλη Προκαλούμενη από
Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Ψυχική Διαταραχή είναι επίσης παρούσα,
μην χρησιμοποιείτε τους παρακάτω κωδικούς για Διαταραχή Ηρεμιστικών,
Υπνωτικών ή Αγχολυτικών. Αντ' αυτού η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης
Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών υποδεικνύεται στον 4ο χαρακτήρα
της Προκαλούμενης από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Διαταραχής
(βλ. τη σημείωση κωδικοποίησης για Τοξίκωση από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά
ή Αγχολυτικά, Στέρηση Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών ή Προκα­
λούμενη από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Ειδική Ψυχική Διαταραχή).
Για παράδειγμα, εάν συνυπάρχει Προκαλούμενη από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά
ή Αγχολυτικά Καταθλιπτική Διαταραχή και Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστικών,
Υπνωτικών ή Αγχολυτικών δίνεται μόνο ο κωδικός της Προκαλούμενης από
Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Καταθλιπτικής Διαταραχής, με τον 4ο
χαρακτήρα να υποδεικνύει εάν η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ηρε­
μιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών είναι ήπια, μέτρια ή βαριά: F13.14 για
Ήπια Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτικι,ί)ν ή Αγχολυτικών με Προ­
καλούμενη από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Καταθλιπτική Διαταραχή
ή F13.24 για Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτικών
ή Αγχολυτικών με Προκαλούμενη από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά
Καταθλιπτική Διαταραχή.
264
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
305.40 (F13.10) Ήπια: Παρουσία 2-3 συμπτωμάτων.
304.1 Ο (F13.20) Μέτρια: Παρουσία 4-5 συμπτωμάτων.
304.10 (F13.20) Βαριά: Παρουσία 6 ή περισσότερων συμπτωμάτων.
Τοξίκωση από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά
Α. Πρόσφατη χρήση ηρεμιστικού, υπνωτικού ή αγχολυτικού.
Β. Κλινικά σημαντικές δυσπροσαρμοστικές συμπεριφορικές ή ψυχολογικές
μεταβολές (π.χ., απρόσφορη σεξουαλική ή επιθετική συμπεριφορά, αστά­
θεια της διάθεσης, έκπτωση της κρίσης) οι οποίες αναπτύσσονται κατά τη
διάρκεια ή λίγο μετά τη χρήση ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών.
Γ. Ένα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα σημεία ή συμπτώματα τα οποία
αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά τη χρήση ηρεμιστικών,
υπνωτικών ή αγχολυτικών:
1. Δυσαρθρική ομιλία.
2. Ασυνέργεια.
3. Ασταθής βάδιση.
4. Νυσταγμός.
5. Έκπτωση γνωστικών λειτουργιών (π.χ., προσοχή, μνήμη).
6. Εμβροντησία ή κώμα.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης με άλλη ουσία.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.89. Ο κωδικός
ICD-10-CM εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστι­
κών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών. Εάν συνυπάρχει Ήπια Διαταραχή Χρήσης
Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F13.129,
και εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτι­
κών ή Αγχολυτικών, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F13.229. Εάν δεν συνυπάρχει
καμία Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών, τότε ο
κωδικός ICD-10-CM είναι F13.929.
Στέρηση Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών
265
Στέρηση Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών
Α. Διακοπή (ή μείωση) της χρήσης ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών
η οποία ήταν παρατεταμένη.
Β. Δύο (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα, τα οποία αναπτύσσονται
μερικές ώρες έως λίγες ημέρες μετά τη διακοπή (ή μείωση) της χρή­
σης ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών που περιγράφονται στο
Κριτήριο Α:
1. Αυτόνομη υπερδραστηριότητα (π.χ., εφίδρωση ή καρδιακός ρυθμός
με περισσότερους από 100 παλμούς/ 1 ").
2. Τ ρόμος χεριών.
3. Αϋπνία.
4. Ναυτία ή έμετος.
5. Παροδικές οπτικές, απτικές ή ακουστικές ψευδαισθήσεις ή παραισθήσεις.
6. Ψυχοκινητική διέγερση.
7. Άγχος.
8. Σπασμοί τύπου grand mal.
Γ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα του Κριτηρίου Β προκαλούν κλινικά σημα­
ντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης ή της στέρησης άλλης ουσίας.
Προσδιορίστε αν:
Με αντιληπτικές διαταραχές: Αυτός ο προσδιοριστής είναι δυνατόν
να σημειώνεται όταν υπάρχουν ψευδαισθήσεις με άθικτο τον έλεγχο
της πραγματικότητας, ή ακουστικές, οπτικές ή απτικές παραισθήσεις σε
απουσία ντελίριου.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.0. Ο κωδικός
ICD-10-CM για Στέρηση Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών εξαρτάται
από το εάν συνυπάρχει ή όχι Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστι­
κών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών και από το εάν υπάρχουν ή όχι αντιληπτικές
διαταραχές. Για Στέρηση Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών χωρίς
αντιληπτικές διαταραχές, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F13.239. Για Στέρηση
Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών με αντιληπτικές διαταραχές, ο
κωδικός ICD-10-CM είναι F13.232. Ας σημειωθεί ότι ο κωδικός ICD-10-CM
υποδεικνύει τη συνυπάρχουσα παρουσία Μέτριας ή Βαριάς Διαταραχής Χρή-
266
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
σης Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών, αντανακλώντας το γεγονός ότι
η Στέρηση Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών μπορεί να συμβεί μόνο
παρουσία Μέτριας ή Βαριάς Διαταραχής Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτικών
ή Αγχολυτικών. Δεν επιτρέπεται να κωδικοποιηθεί συνυπάρχουσα Ήπια
Διαταραχή Χρήσης Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών με Στέρηση
Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών.
Άλλες Προκαλούμενες από Ηρεμιστικά,
Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Διαταραχές
Οι ακόλουθες Προκαλούμενες από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά
Διαταραχές περιγράφονται σε άλλα κεφάλαια του βιβλίου με διαταραχές
με τις οποίες μοιράζονται τη φαινομενολογία (βλ. τις Προκαλούμενες από
Ουσίες/Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές σε αυτά τα κεφάλαια): Προκαλούμενες
από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Ψυχωτικές Διαταραχές («Φάσμα
Σχιζοφρένειας και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές»), Προκαλούμενες από
Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Διπολικές Διαταραχές («Διπολικές και
Συνδεόμενες Διαταραχές»), Προκαλούμενες από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή
Αγχολυτικά Καταθλιπτικές Διαταραχές («Καταθλιπτικές Διαταραχές»), Προ­
καλούμενες από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Αγχώδεις Διαταραχές
(«Αγχώδεις Διαταραχές»), Προκαλούμενες από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή
Αγχολυτικά Διαταραχές Ύπνου («Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης»), Προκα­
λούμενες από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Σεξουαλικές Δυσλειτουρ­
γίες («Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες») και Προκαλούμενες από Ηρεμιστικά,
Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Μείζονες ή Ήπιες Νευρογνωστικές Διαταραχές
(«Νευρογνωστικές Διαταραχές»). Για Ντελίριο Τοξίκωσης από Ηρεμιστικά,
Υπνωτικά ή Αγχολυτικά και για Στερητικό Ντελίριο από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά
ή Αγχολυτικά, βλ. τα κριτήρια και τις συζητήσεις στο κεφάλαιο «Νευρογνω­
στικές Διαταραχές». Αυτές 01 Προκαλούμενες από Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή
Αγχολυτικά Διαταραχές διαγιγνώσκονται αντί για Τοξίκωση από Ηρεμιστικά,
Υπνωτικά ή Αγχολυτικά ή Στέρηση Ηρεμιστικών, Υπνωτικών ή Αγχολυτικών
μόνο όταν τα συμπτώματα είναι αρκετά βαριά, ώστε να δικαιολογούν ανε­
ξάρτητη κλινική προσοχή.
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Ηρεμιστικά, Υπνωτικά κ.λπ.
267
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή
Αγχολυτικά Διαταραχή
292.9 (f13.99)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Συνδεόμενης με Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Διατα­
ραχής, που προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνι­
κών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας,
κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε Συνδεόμενη με
Ηρεμιστικά, Υπνωτικά ή Αγχολυτικά Ειδική Διαταραχή ή οποιαδήποτε από
τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των Συνδεόμενων με Ουσίες και
των Εθιστικών Διαταραχών.
Συνδεόμενες με Διεγερτικά Διαταραχές
Διαταραχή Χρήσης Διεγερτικού
Α. Η χρήση ουσίας τύπου αμφεταμίνης, κοκdί\ιης ή άλλου διεγερτικού οδηγεί
σε κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση, όπως εκδηλώνεται από δύο
τουλάχιστον από τα ακόλουθα, που συμβαίνουν μέσα σε μια 12μηνη
περίοδο:
1. Το διεγερτικό συχνά λαμβάνεται σε μεγαλύτερες ποσότητες ή για
μεγαλύτερες περιόδους σε σχέση με την πρόθεση του ατόμου.
2. Υπάρχει έντονη επιθυμία ή ανεπιτυχείς προσπάθειες να διακόψει ή
να ελέγξει τη χρήση διεγερτικών.
3. Ένα μεγάλο μέρος του χρόνου δαπανάται σε δραστηριότητες που
είναι απαραίτητες για την απόκτηση των διεγερτικών, τη χρήση των
διεγερτικών ή την ανάνηψη από τη δράση τους.
4. Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση διεγερ­
τικού.
5. Υποτροπιάζουσα χρήση διεγερτικών που έχει ως αποτέλεσμα απο­
τυχία επίτευξης μειζόνων υποχρεώσεων στην εργασία, στο σχολείο
ή στο σπίτι.
268
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
6. Συνέχιση της χρήσης διεγερτικών παρά τα επίμονα ή επαναλαμβα­
νόμενα κοινωνικά ή διαπροσωπικά προβλήματα που προκαλούνται
ή επιδεινώνονται από τις επιπτώσεις των διεγερτικών.
7. Σημαντικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότη­
τες εγκαταλείπονται ή μειώνονται λόγω της χρήσης διεγερτικών.
8. Υποτροπιάζουσα χρήση διεγερτικών σε καταστάσεις στις οποίες είναι
σωματικά επικίνδυνη.
9. Συνέχιση της χρήσης διεγερτικών παρά την επίγνωση της ύπαρξης
μόνιμου ή υποτροπιάζοντος σωματικού ή ψυχολογικού προβλήματος
το οποίο προκλήθηκε ή επιδεινώθηκε από τη χρήση διεγερτικών.
10. Ανοχή, όπως ορίζεται από ένα από τα δύο:
α. Ανάγκη για εμφανώς αυξημένες ποσότητες διεγερτικών για την
επίτευξη τοξίκωσης ή του επιθυμητού αποτελέσματος.
β. Εμφανώς μειωμένη επίδραση με τη συνεχιζόμενη χρήση της ίδιας
ποσότητας διεγερτικού.
Σημείωση: Αυτό το κριτήριο δεν θεωρείται ότι πληρούται γι' αυτούς
που λαμβάνουν διεγερτικά φάρμακα αποκλειστικά υπό κατάλληλη
ιατρική επίβλεψη, όπως φάρμακα για τη Διαταραχή Ελλειμματικής
Προσοχής/Υπερκινητικότητας ή για τη ναρκοληψία.
11. Στέρηση, όπως εκδηλώνεται από ένα από τα εξής:
α. Το χαρακτηριστικό σύνδρομο στέρησης για το διεγερτικό (ανα­
τρέξτε στα Κριτήρια Α και Β του συνόλου των κριτηρίων για τη
στέρηση διεγερτικού, σελ. 272).
β. Το διεγερτικό (ή μια στενά συνδεόμενη ουσία) λαμβάνεται για την
ανακούφιση των συμπτωμάτων στέρησης.
Σημείωση: Αυτό το κριτήριο δεν θεωρείται ότι πληρούται γι' αυτούς
που λαμβάνουν διεγερτικά φάρμακα αποκλειστικά υπό κατάλληλη
ιατρική επίβλεψη, όπως για παράδειγμα φάρμακα για τη Διαταραχή
Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας ή για τη ναρκοληψία.
Προσδιορίστε αν:
Σε πρώιμη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για
χρήση των διεγερτικών, κανένα από τα κριτήρια Διαταραχής Χρήσης
Διεγερτικών δεν πληρούται για τουλάχιστον 3 μήνες αλλά για λιγότερο
από 12 μήνες (με την εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή επιθυμία, ή
έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση διεγερτικού», που μπορεί να
πληρούται).
Διαταραχή Χρήσης Διεγερτικού
269
Σε παρατεταμένη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια
για τη χρήση των διεγερτικών, κανένα από τα κριτήρια Διαταραχής Χρήσης
Διεγερτικών δεν πληρούται οποιαδήποτε στιγμή για χρονικό διάστημα
τουλάχιστον 12 μηνών (με την εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή
επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση διεγερτικού», που
μπορεί να πληρούται).
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμεν ο περιβάλλον: Αυτός ο πρόσθετος προσδιοριστής χρησι­
μοποιείται εάν το άτομο βρίσκεται σε περιβάλλον όπου η πρόσβαση στις
διεγερτικές ουσίες είναι περιορισμένη.
Κωδικοποίηση βάσει της τρέχουσας βαρύτητας: Σημείωση για τους κωδικούς
ΙCD-10-CM: Εάν η Τοξίκωση από Αμφεταμίνη, η Στέρηση Αμφεταμίνης, ή άλλη
Προκαλούμενη από Αμφεταμίνη Ψυχική Διαταραχή είναι επίσης παρούσα, μην
χρησιμοποιείτε τους παρακάτω κωδικούς για Διαταραχή Χρήσης Αμφεταμίνης. Αντ'
αυτού, η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Αμφεταμίνης υποδεικνύεται στον 4ο
χαρακτήρα του κωδικού της Προκαλούμενης από Αμφεταμίνη Διαταραχής {βλ. τη
σημείωση κωδικοποίησης για Τοξίκωση από Αμφεταμίνη, Στέρηση Αμφεταμίνης
ή Προκαλούμενη από Αμφεταμίνη Ειδική Ψυχική Διαταραχή). Για παράδειγμα,
εάν συνυπάρχει προκαλούμενη από αμφεταμίνη ή άλλο διεγερτικό καταθλιπτική
διαταραχή και διαταραχή χρήσης αμφεταμίνης ή άλλου διεγερτικού, δίδεται μόνο
ο κωδικός της προκαλούμενης από αμφεταμίνη ή άλλο διεγερτικό Καταθλιπτικής
Διαταραχής με τον 4ο χαρακτήρα να υποδεικνύει εάν η συνυπάρχουσα Διαταρα­
χή χρήσης Αμφεταμίνης ή άλλου διεγερτικού είναι ήπια, μέτρια ή βαριά: F15.14
για ήπια διαταραχή χρήσης αμφεταμίνης ή άλλου διεγερτικού με προκαλούμενη
από αμφεταμίνη ή άλλο διεγερτικό καταθλιπτική διαταραχή ή F15.24 για μέτρια ή
βαριά Διαταραχή Χρήσης Αμφεταμίνης ή άλλου διεγερτικού Προκαλούμενη από
αμφεταμίνη άλλο διεγερτικό Καταθλιπτική Διαταραχή. Παρομοίως εάν συνυπάρχει
Προκαλούμενη από Κοκdί\ιη Καταθλιπτική Διαταραχή και Διαταραχή Χρήσης Κο­
κdί\ιης, δίνεται μόνο ο κωδικός για την Προκαλούμενη από Κοκdί\ιη Καταθλιπτική
Διαταραχή, με τον 4ο χαρακτήρα να υποδεικνύει εάν η συνυπάρχουσα Διαταραχή
Χρήσης Κοκdί\ιης είναι ήπια, μέτρια ή βαριά: F14.14 για Ήπια Διαταραχή Χρήσης
Κοκdί\ιης με Προκαλούμενη από Κοκdί\ιη Καταθλιπτική Διαταραχή ή F14.24 για
Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Κοκdί\ιης με Προκαλούμενη από Κοκdί\ιη
Καταθλιπτική Διαταραχή.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Παρουσία 2-3 συμπτωμάτων
305.70 (F15.1Ο) Ουσία τύπου αμφεταμίνης
305.60 (F14.1Ο) Κοκdί\ιη
305.70 (F15.1Ο) Άλλο ή απροσδιόριστο διεγερτικό
Μέτρια: Παρουσία 4-5 συμπτωμάτων
304.40 (F15.20) Ουσία τύπου αμφεταμίνης
270
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
304.20 (F14.20) ΚοκαΤνη
304.40 (F15.20) Άλλο ή απροσδιόριστο διεγερτικό
Βαριά: Παρουσία 6 ή περισσότερων συμπτωμάτων
304.40 (F15.20) Ουσία τύπου αμφεταμίνης
304.20 (F14.20) ΚοκαΤνη
304.40 (F15.20) Άλλο ή απροσδιόριστο διεγερτικό
Τοξίκωση από Διεγερτικό
Α. Πρόσφατη χρήση αμφεταμίνης ή σχετικής ουσίας, κοκdί'νης ή άλλου
διεγερτικού.
8. Κλινικά σημαντικές προβληματικές συμπεριφορικές ή ψυχολογικές
μεταβολές (π.χ., ευφορία ή αμβλύ συναίσθημα, αλλαγές στην κοινω­
νικότητα, υπερεπαγρύπνηση, διαπροσωπική υπερευαισθησία, άγχος,
ένταση ή θυμός, στερεότυπες συμπεριφορές, έκπτωση της κρίσης) οι
οποίες αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά τη χρήση διεγερ­
τικού.
Γ. Δύο (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα σημεία ή συμπτώματα αναπτύσ­
σονται κατά τη διάρκεια ή λίγο μετά τη χρήση διεγερτικού:
1. Ταχυκαρδία ή βραδυκαρδία.
2. Μυδρίαση.
3. Αυξημένη ή μειωμένη αρτηριακή πίεση.
4. Εφίδρωση ή ρίγη.
5. Ναυτία ή έμετος.
6. Εμφανής απώλεια βάρους.
7. Ψυχοκινητική διέγερση ή επιβράδυνση.
8. Μυϊκή αδυναμία, αναπνευστική καταστολή, θωρακικοί πόνοι ή καρ­
διακές αρρυθμίες.
9. Σύγχυση, σπασμοί, δυσκινησίες, δυστονίες ή κώμα.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης με άλλη ουσία.
Προσδιορίστε τη συγκεκριμένη τοξική ουσία (π.χ. ουσία τύπου αμφεταμί­
νης, κοκα"ί\ιη, ή άλλο διεγερτικό).
Τοξίκωση από Διεγερτικά
271
Προσδιορίστε αν:
Με αντιληπτικές διαταραχές: Αυτός ο προσδιοριστής είναι δυνατόν
να σημειώνεται όταν υπάρχουν ψευδαισθήσεις με άθικτο τον έλεγχο
της πραγματικότητας, ή ακουστικές, οπτικές ή απτικές παραισθήσεις σε
απουσία ντελίριου.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.89. Ο κωδικός
ΙCD-10-CM εξαρτάται από το εάν το διεγερτικό είναι αμφεταμίνη, κοκαΤνη,
ή άλλο διεγερτικό και εάν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Αμφεταμίνης,
ΚοκαΤνης ή άλλου διεγερτικού και εάν υπάρχουν ή όχι αντιληπτικές δια­
ταραχές.
Για τοξίκωση από αμφεταμίνη, κοκdί\tη ή άλλο διεγερτικό, χωρίς
αντιληπτικές διαταραχές: Εάν συνυπάρχει Ήπια Διαταραχή Χρήσης
Αμφεταμίνης ή άλλου διεγερτικού, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F15.129,
και εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Αμφεταμίνης ή
άλλου διεγερτικού, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F15.229. Εάν δεν συνυ­
πάρχει καμία Διαταραχή Χρήσης Αμφεταμίνης ή άλλου διεγερτικού, τότε
ο κωδικός ICD-10-CM είναι F15.929. Παρομοίως, εάν συνυπάρχει Ήπια
Διαταραχή Χρήσης ΚοκαΤνης, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F14.129, και
εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Κοκdίiιης, ο κωδι­
κός ICD-10-CM είναι F14.229. Εάν δεν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης
Κοκdίi/ης, τότε ο κωδικός ICD-10-CM είναι F14.929.
Για τοξίκωση από αμφεταμίνη, κοκαΤνη ή άλλο διεγερτικό, με
αντιληπτικές διαταραχές: Εάν συνυπάρχει Ήπια Διαταραχή Χρήσης
Αμφεταμίνης ή άλλου διεγερτικού, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F15.122,
και εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Αμφεταμίνης ή
άλλου διεγερτικού, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F15.222. Εάν δεν συνυ­
πάρχει καμία Διαταραχή Χρήσης Αμφεταμίνης ή άλλου διεγερτικού, τότε
ο κωδικός ICD-10-CM είναι F15.922. Παρομοίως, εάν συνυπάρχει Ήπια
Διαταραχή Χρήσης Κοκdί"νης, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F14.122, και
εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Κοκdίi/ης, ο κωδι­
κός ICD-10-CM είναι F14.222. Εάν δεν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης
Κοκα"ί\ιης, τότε ο κωδικός ICD-10-CM είναι F14.922.
272
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Στέρηση Διεγερτικού
Α. Διακοπή (ή μείωση) της παρατεταμένης χρήσης ουσίας τύπου αμφετα­
μίνης, κοκdϊνης ή άλλου διεγερτικού.
Β. Δυσφορική διάθεση και δύο (ή περισσότερες) από τις ακόλουθες φυσι­
ολογικές μεταβολές, 01 οποίες αναπτύσσονται λίγες ώρες έως μερικές
ημέρες μετά το Κριτήριο Α:
1.
2.
3.
4.
5.
Κόπωση.
Ζωντανά, δυσάρεστα όνειρα.
Αϋπνία ή υπερυπνία.
Αυξημένη όρεξη.
Ψυχοκινητική επιβράδυνση ή διέγερση.
Γ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα του Κριτηρίου Β προκαλούν κλινικά σημα­
ντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης από, ή της στέρησης, άλλη(ς) ουσία(ς).
Προσδιορίστε τη συγκεκριμένη ουσία που προκαλεί το σύνδρομο στέ­
ρησης (π.χ., ουσία τύπου αμφεταμίνης, κοκdϊνη ή άλλο διεγερτικό).
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.0. Ο κωδικός
ICD-10-CM εξαρτάται από το εάν το διεγερτικό είναι αμφεταμίνη, κοκαΤνη ή
άλλο διεγερτικό. Ο κωδικός ICD-10-CM για Στέρηση Αμφεταμίνης ή στέρη­
ση άλλου διεγερτικού είναι F15.23, και ο κωδικός ICD-10-CM για Στέρηση
Κοκdί'νης είναι F14.23. Ας σημειωθεί ότι ο κωδικός ICD-10-CM υποδεικνύει
τη συνυπάρχουσα Μέτρια ή Βαριά Χρήση Αμφεταμίνης ή Κοκdί\ιης ή άλ­
λων διεγερτικών, αντανακλώντας το γεγονός ότι η Στέρηση Αμφεταμίνης,
Κοκdί\ιης ή άλλων διεγερτικών μπορεί να συμβεί μόνο παρουσία Μέτριας
ή Βαριάς Διαταραχής Χρήσης Αμφεταμίνης, Κοκdίνης ή άλλων διεγερτικών.
Δεν επιτρέπεται να κωδικοποιηθεί μια συνυπάρχουσα Ήπια Διαταραχή Χρή­
σης Αμφεταμίνης, Κοκdί\ιης ή άλλων διεγερτικών με Στέρηση Αμφεταμίνης,
Κοκdί\ιης ή άλλων διεγερτικών.
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Διεγερτικό Διαταραχή
273
Άλλες Προκαλούμενες από Διεγερτικά
Διαταραχές
Οι ακόλουθες προκαλούμενες από διεγερτικά διαταραχές (οι οποίες περιλαμ­
βάνουν αμφεταμινικές, κοκαϊνικές και άλλες προκαλούμενες από διεγερτικά
διαταραχές) περιγράφονται σε άλλα κεφάλαια του βιβλίου με διαταραχές με
τις οποίες μοιράζονται τη φαινομενολογία (βλ. τις Προκαλούμενες από Ουσίες/
Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές σε αυτά τα κεφάλαια): Προκαλούμενη από
Διεγερτικά Ψυχωτική Διαταραχή ( «Φάσμα Σχιζοφρένειας και 'Αλλες Ψυχωτικές
Διαταραχές»), Προκαλούμενη από Διεγερτικά Διπολική Διαταραχή ( «Διπολική
Διαταραχή και Συνδεόμενες Διαταραχές»), Προκαλούμενη από Διεγερτικά
Καταθλιπτική Διαταραχή ( «Καταθλιπτικές Διαταραχές»), Προκαλούμενη από
Διεγερτικά Αγχώδης Διαταραχή ( «Αγχώδεις Διαταραχές»), Προκαλούμενη
από Διεγερτικά Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή ( «Ιδεοψυχαναγκαστικές και
Συνδεόμενες Διαταραχές»), Προκαλούμενη από Διεγερτικά Διαταραχή του
Ύπνου ( «Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης») και Προκαλούμενη από Διεγερ­
τικά Σεξουαλική Δυσλειτουργία ( «Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες»). Για Ντελίριο
Τοξίκωσης από Διεγερτικά, βλ. τα κριτήρια και τη συζήτηση των κριτηρίων
στο κεφάλαιο «Νευρογνωστικές Διαταραχές». Αυτές οι προκαλούμενες από
διεγερτικά διαταραχές διαγιγνώσκονται αντί για Τοξίκωση από Διεγερτικά ή
Στέρηση Διεγερτικών μόνον όταν τα συμπτώματα είναι αρκετά βαριά, ώστε
να δικαιολογούν ανεξάρτητη κλινική προσοχή.
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Διεγερτικά Διαταραχή
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Συνδεόμενης με Διεγερτικό Διαταραχής, που προκαλεί
κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών,
ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν
πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε Συνδεόμενη με Διεγερτικά Ειδική Δια­
ταραχή ή οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των
Συνδεόμενων με Ουσίες Διαταραχών και των Εθιστικών Διαταραχών.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.9. Ο κωδικός
ICD-10-CM εξαρτάται από το εάν το διεγερτικό είναι αμφεταμίνη, κοκdίνη ή
άλλο διεγερτικό. Ο κωδικός ICD-10-CM για Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με
Αμφεταμίνη ή άλλο Διεγερτικq Διαταραχή είναι F15.99. Ο κωδικός ICD-10-CM
για Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Κοκαί\ιη Διαταραχή είναι F14.99.
274
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Διαταραχή Χρήσης Νικοτίνης
Α. Ένα προβληματικό πρότυπο χρήσης νικοτίνης που οδηγεί σε κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση όπως εκδηλώνεται από δύο τουλάχιστον
από τα ακόλουθα που συμβαίνουν μέσα σε μια 12μηνη περίοδο:
1. Η νικοτίνη συχνά λαμβάνεται σε μεγαλύτερες ποσότητες ή για μεγα­
λύτερες περιόδους σε σχέση με την πρόθεση του ατόμου.
2. Υπάρχει έντονη επιθυμία ή ανεπιτυχείς προσπάθειες να διακόψει ή
να ελέγξει τη χρήση νικοτίνης.
3. Ένα μεγάλο μέρος του χρόνου δαπανάται σε δραστηριότητες που
είναι απαραίτητες για την απόκτηση ή τη χρήση νικοτίνης.
4. Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση νικοτί­
νης.
5. Υποτροπιάζουσα χρήση νικοτίνης που έχει ως αποτέλεσμα αποτυχία
επίτευξης μειζόνων υποχρεώσεων στην εργασία, στο σχολείο ή στο
σπίτι (π.χ., παρεμβολές στην εργασία).
6. Συνέχιση της χρήσης νικοτίνης παρά τα επίμονα ή υποτροπιάζοντα
κοινωνικά ή διαπροσωπικά προβλήματα που προκαλούνται ή επι­
δεινώνονται από τις επιπτώσεις της νικοτίνης (π.χ., λογομαχίες με
άλλους για τη χρήση νικοτίνης).
7. Σημαντικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότη­
τες εγκαταλείπονται ή μειώνονται λόγω της χρήσης νικοτίνης.
8. Υποτροπιάζουσα χρήση νικοτίνης σε καταστάσεις στις οποίες είναι
σωματικά επικίνδυνη (π.χ., κάπνισμα στο κρεβάτι).
9. Συνέχιση της χρήσης νικοτίνης παρά την επίγνωση της ύπαρξης
μόνιμου ή υποτροπιάζοντος σωματικού ή ψυχολογικού προβλήματος
το οποίο προκλήθηκε ή επιδεινώθηκε από τη χρήση νικοτίνης.
10. Ανοχή, όπως ορίζεται από ένα από τα δύο:
α. Ανάγκη για εμφανώς αυξημένες ποσότητες νικοτίνης για την επί­
τευξη του επιθυμητού αποτελέσματος.
β. Εμφανώς μειωμένη επίδραση με τη συνεχιζόμενη χρήση της ίδιας
ποσότητας νικοτίνης.
11. Στέρηση, όπως εκδηλώνεται από ένα από τα εξής:
α. Το χαρακτηριστικό σύνδρομο στέρησης για τη νικοτίνη (ανατρέξτε
στα Κριτήρια Α και Β του συνόλου των κριτηρίων για Στέρηση
Νικοτίνης).
Διαταραχή Χρήσης Νικοτίνης
275
β. Ο καπνός (ή μια στενά συνδεδεμένη ουσία, όπως η νικοτίνη)
λαμβάνεται για την ανακούφιση ή αποφυγή των συμπτωμάτων
στέρησης.
Προσδιορίστε αν:
Σε πρώιμη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για τη
Διαταραχή Χρήσης Νικοτίνης, κανένα από τα κριτήρια της Διαταραχής
Χρήσης Νικοτίνης δεν πληρούται για τουλάχιστον 3 μήνες αλλά για
λιγότερο από 12 μήνες (με την εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή
επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση νικοτίνης», που
μπορεί να πληρούται).
Σε παρατεταμένη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια
για τη Διαταραχή Χρήσης Νικοτίνης, κανένα από τα κριτήρια Διαταραχής
Χρήσης Νικοτίνης δεν πληρούται οποιαδήποτε στιγμή για χρονικό διάστη­
μα τουλάχιστον 12 μηνών (με την εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή
επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση νικοτίνης», που
μπορεί να πληρούται).
Προσδιορίστε αν:
Σε θεραπεία συντήρησης: Το άτομο λαμβάνει μακροχρόνια φαρμακευ­
τική αγωγή συντήρησης, όπως φαρμακευτική αγωγή υποκατάστασης
νικοτίνης, και δεν πληρούται κανένα κριτήριο για Διαταραχή Χρήσης
Νικοτίνης γι' αυτή την κατηγορία του φαρμάκου (εκτός από ανοχή στην ή
στέρηση φαρμακευτικής αγωγής υποκατάστασης νικοτίνης).
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο πρόσθετος προσδιοριστής χρησι­
μοποιείται εάν το άτομο βρίσκεται σε περιβάλλον όπου η πρόσβαση στη
νικοτίνη είναι περιορισμένη.
Κωδικοποίηση βάσει τρέχουσας βαρύτητας: Σημείωση για κωδικούς ICD10-CM: Εάν η Στέρηση Νικοτίνης ή η Προκαλούμενη από Νικοτίνη Διαταραχή
του Ύπνου είναι επίσης παρούσα, μην χρησιμοποιείτε τους παρακάτω κωδι­
κούς για Διαταραχή Χρήσης Νικοτίνης. Αντ' αυτού η συνυπάρχουσα Διαταραχή
Χρήσης Νικοτίνης υποδεικνύεται στον 4ο χαρακτήρα του κωδικού της Προ­
καλούμενης από Νικοτίνη Διαταραχής (βλ. τη σημείωση κωδικοποίησης για
Στέρηση Νικοτίνης ή για Προκαλούμενη από Νικοτίνη Διαταραχή του Ύπνου).
Για παράδειγμα, εάν συνυπάρχει Προκαλούμενη από Νικοτίνη Διαταραχή του
Ύπνου και Διαταραχή Χρήσης Νικοτίνης, δίνεται μόνο ο κωδικός της Προ­
καλούμενης από Νικοτίνη Διαταραχής του Ύπνου, με τον 4ο χαρακτήρα να
υποδεικνύει εάν η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Νικοτίνης είναι μέτρια
ή βαριά: F17.208 για Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης με Προκαλούμενη
από Νικοτίνη Διαταραχή του Ύπνου. Δεν επιτρέπεται να κωδικοποιηθεί μια
συνυπάρχουσα Ήπια Διαταραχή Χρήσης Νικοτίνης με Προκαλούμενη από
Νικοτίνη Διαταραχή του Ύπνου.
276
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
305.1 (Ζ72.Ο) Ήπια: Παρουσία 2-3 συμπτωμάτων.
305.1 (F17.200) Μέτρια: Παρουσία 4-5 συμπτωμάτων.
305.1 (F17.200) Βαριά: Παρουσία 6 ή περισσότερων συμπτωμάτων.
Στέρηση Νικοτίνης
292.0
7.203)
Α. Καθημερινή χρήση νικοτίνης για τουλάχιστον μερικές εβδομάδες.
Β. Απότομη διακοπή της χρήσης νικοτίνης, ή μείωση της ποσότητας της
χρησιμοποιημένης νικοτίνης, η οποία ακολουθείται μέσα σε 24 ώρες από
τέσσερα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα σημεία ή συμπτώματα:
1. Ευερεθιστότητα, απογοήτευση ή θυμός.
2. Άγχος.
3. Δυσκολία συγκέντρωσης.
4. Αυξημένη όρεξη.
5. Ανησυχία.
6. Καταθλιπτική διάθεση.
7. Αϋπνία.
Γ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα του Κριτηρίου Β μπορούν να προκαλέσουν
κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής, επαγγελματικής,
ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Δ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης από άλλη ουσία ή της στέρησής της.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.0. Ο κωδικός
ICD-10-CM για Στέρηση Νικοτίνης είναι F17.203. Ας σημειωθεί ότι ο κωδι­
κός ICD-10-CM υποδεικνύει τη συνυπάρχουσα παρουσία Μέτριας ή Βαριάς
Διαταραχής Χρήσης Νικοτίνης, αντανακλώντας το γεγονός ότι η Στέρηση
Νικοτίνης μπορεί να συμβεί μόνο παρουσία μιας Μέτριας ή Βαριάς Διαταραχής
Χρήσης Νικοτίνης. Δεν είναι επιτρεπτό να κωδικοποιείται η συνυπάρχουσα
Ήπια Διαταραχή Χρήσης Νικοτίνης με Στέρηση Νικοτίνης.
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Νικοτίνη Διαταραχή
277
Άλλες Προκαλούμενες από Νικοτίνη
Διαταραχές
Η Προκαλουμένη από Νικοτίνη Διαταραχή του Ύπνου συζητείται στο κεφάλαιο
«Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης» (βλ. «Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα
Διαταραχή του Ύπνου»).
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Νικοτίνη Διαταραχή
292.9 (F17 .209)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρα­
κτηριστικά συμπτώματα μιας Συνδεόμενης με Νικοτίνη Διαταραχής,
που προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση της κοινωνικής,
επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας,
κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε Συνδεόμενη
με Νικοτίνη Ειδική Διαταραχή ή οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη
διαγνωστική κατηγορία των Συνδεόμενων με Ουσίες Διαταραχών και των
Εθιστικών Διαταραχών.
Συνδεόμενες με Άλλες (ή Άγνωστες)
Ουσίες Διαταραχές
Διαταραχή Χρήσης Άλλων (ή Αγνώστων) Ουσιών
Α. Ένα προβληματικό πρότυπο χρήσης ψυχοτρόπου ουσίας που δεν είναι
σε θέση να ταξινομηθεί στην κατηγορία αλκοόλ, καφε'ίνης, κάνναβης,
ψευδαισθησιογόνων (φαινκυκλιδίνη και άλλα), εισπνεόμενων ουσιών,
απιοειδών, ηρεμιστικών, υπνωτικών ή αγχολυτικών, διεγερτικών ή νικο­
τίνης και να οδηγήσει σε κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση, όπως
εκδηλώνεται από τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα, τα οποία συμβαίνουν
σε μια 12μηνη περίοδο:
1. Η ουσία συχνά λαμβάνεται σε μεγαλύτερες ποσότητες ή για μεγαλύ­
τερες περιόδους σε σχέση με την πρόθεση του ατόμου.
278
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
2. Υπάρχει έντονη επιθυμία ή ανεπιτυχείς προσπάθειες να διακόψει ή
να ελέγξει τη χρήση της ουσίας.
3. Ένα μεγάλο μέρος του χρόνου δαπανάται σε δραστηριότητες που είναι
απαραίτητες για την απόκτηση της ουσίας, της χρήσης της ουσίας, ή
της ανάνηψης από τη δράση της.
4. Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για χρήση της
ουσίας.
5. Υποτροπιάζουσα χρήση της ουσίας που έχει ως αποτέλεσμα αποτυχία
επίτευξης μειζόνων υποχρεώσεων στην εργασία, στο σχολείο ή στο
σπίτι.
6. Συνέχιση της χρήσης της ουσίας παρά τα επίμονα ή επαναλαμβανό­
μενα κοινωνικά ή διαπροσωπικά προβλήματα που προκαλούνται ή
επιδεινώνονται από τις επιπτώσεις της χρήσης της.
7. Σημαντικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότη­
τες εγκαταλείπονται ή μειώνονται λόγω της χρήσης της ουσίας.
8. Υποτροπιάζουσα χρήση της ουσίας σε καταστάσεις οι οποίες είναι
σωματικά επικίνδυνη.
9. Συνέχιση της χρήσης της ουσίας παρά την επίγνωση της ύπαρξης
μόνιμου ή υποτροπιάζοντος σωματικού ή ψυχολογικού προβλήματος
το οποίο προκλήθηκε ή επιδεινώθηκε από τη χρήση της ουσίας.
10. Ανοχή, όπως ορίζεται από ένα από τα ακόλουθα:
α. Ανάγκη για εμφανώς αυξημένες ποσότητες της ουσίας για την
επίτευξη τοξίκωσης ή του επιθυμητού αποτελέσματος.
β Εμφανώς μειωμένη επίδραση με τη συνεχιζόμενη χρήση της ίδιας
ποσότητας ουσίας.
11. Στέρηση, όπως εκδηλώνεται από ένα από τα δύο:
α. Το χαρακτηριστικό σύνδρομο στέρησης για άλλη (ή άγνωστη) ου­
σία (ανατρέξτε στα Κριτήρια Α και Β των συνόλων των κριτηρίων
για άλλη [ή άγνωστη] στέρηση ουσίας, σελ. 280-281).
β. Η ουσία (ή μια στενά συνδεδεμένη ουσία) λαμβάνεται για την
ανακούφιση ή την αποφυγή των συμπτωμάτων στέρησης.
Προσδιορίστε αν:
Σε πρώιμη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για την
άλλη (ή άγνωστη) Διαταραχή Χρήσης Ουσίας, κανένα από τα κριτήρια
της άλλης (ή άγνωστης) Διαταραχής Χρήσης Ουσίας δεν πληρούται για
τουλάχιστον 3 μήνες αλλά λιγότερο από 12 μήνες (με την εξαίρεση του
Διαταραχή Χρήσης Άλλων Ουσιών
279
Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή παρόρμηση για
χρήση της ουσίας», που μπορεί να πληρούται).
Σε παρατεταμένη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια
για την άλλη (ή άγνωστη) Διαταραχή Χρήσης Ουσίας, κανένα από τα κρι­
τήρια της άλλης (ή άγνωστης) Διαταραχής Χρήσης Ουσίας δεν πληρούται
οποιαδήποτε στιγμή για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 12 μηνών (με
την εξαίρεση του Κριτηρίου Α4, «Σφοδρή επιθυμία, ή έντονη επιθυμία ή
παρόρμηση για χρήση νικοτίνης», που μπορεί να πληρούται).
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο πρόσθετος προσδιοριστής χρη­
σιμοποιείται εάν το άτομο βρίσκεται σε περιβάλλον όπου η πρόσβαση
στην ουσία είναι περιορισμένη.
Κωδικοποίηση βάσει της τρέχουσας βαρύτητας: Σημείωση ICD-10-CM
για κωδικούς: Εάν η Τοξίκωση από Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες, η Στέρηση
Άλλων (ή Αγνώστων) Ουσιών ή άλλη Προκαλούμενη από Άλλες (ή Άγνωστες)
Ουσίες Ψυχική Διαταραχή είναι παρούσα, μην χρησιμοποιείτε τους παρακάτω
κωδικούς για Προκαλούμενη από Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Διαταραχή. Αντ'
αυτού, η συνυπάρχουσα διαταραχή χρήσης Άλλων (ή Άγνωστων ουσιών)
υποδεικνύεται στον 4ο χαρακτήρα του κωδικού της Προκαλούμενης από
Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Διαταραχής (βλ. τη σημείωση κωδικοποίησης
για Τοξίκωση από Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες, Στέρηση Άλλων (ή Αγνώ­
στων) Ουσιών, ή Ειδική Ψυχική Διαταραχή προκαλούμενη από Άλλες (ή
Άγνωστες) Ουσίες. Για παράδειγμα, εάν συνυπάρχει Προκαλούμενη από
Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Καταθλιπτική Διαταραχή και Διαταραχή Χρήσης
Άλλων (ή Αγνώστων) Ουσιών, δίνεται μόνο ο κωδικός για Προκαλούμενη από
Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Καταθλιπτική Διαταραχή με τον 4ο χαρακτήρα να
υποδεικνύει εάν η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Άλλων (ή Άγνωστων
Ουσιών) είναι ήπια, μέτρια ή βαριά: F19.14 για Διαταραχή Χρήσης Άλλων
(ή Άγνωστων) Ουσιών με Προκαλούμενη από Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες
Καταθλιπτική Διαταραχή ή F19.24 για Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης
Άλλων (ή Αγνώστων) Ουσιών με Προκαλούμενη από Άλλες (ή Άγνωστες)
Ουσίες Καταθλιπτική Διαταραχή.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
305.90 (F19.10) Ήπια: Παρουσία 2-3 συμπτωμάτων.
304.90 (F19.20) Μέτρια: Παρουσία 4-5 συμπτωμάτων.
304.90 (F19.20) Βαριά: Παρουσία 6 ή περισσότερων συμπτωμάτων.
280
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
Τοξίκωση από Άλλη (ή Άγνωστη) Ουσία
Α. Η ανάπτυξη ενός αναστρέψιμου ειδικού για την ουσία συνδρόμου οφειλό­
μενου σε πρόσφατη λήψη (ή έκθεση σε) ουσίας που δεν περιλαμβάνεται
σε άλλη κατηγορία ή είναι άγνωστη.
Β. Κλινικά σημαντικές προβληματικές συμπεριφορικές ή ψυχολογικές με­
ταβολές που οφείλονται στην επίδραση της ουσίας στο κεντρικό νευρικό
σύστημα (π.χ., διαταραχή του συντονισμού των κινήσεων, ψυχοκινητική
διέγερση ή επιβράδυνση, ευφορία, άγχος, εριστικότητα, αστάθεια διάθε­
σης, έκπτωση της γνωστικής λειτουργίας, έκπτωση της κρίσης, έκπτωση
της κοινωνικής λειτουργικότητας) οι οποίες αναπτύσσονται κατά τη διάρ­
κεια ή λίγο μετά τη χρήση της ουσίας.
Γ. Τα σημεία ή τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβα­
νομένης της τοξίκωσης από άλλη ουσία.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.89. Ο κωδικός
ICD-10-CM εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Άλλης (ή
Άγνωστης) Ουσίας που αφορά την ίδια ουσία. Εάν συνυπάρχει Ήπια Δια­
ταραχή Χρήσης Άλλης (ή Άγνωστης) Ουσίας, ο κωδικός ICD-10-CM είναι
F19.129, και εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Άλλης (ή
Άγνωστης) Ουσίας, ο κωδικός ICD-10-CM είναι F19.229. Εάν δεν συνυπάρχει
Διαταραχή Χρήσης Άλλης (ή Άγνωστης) Ουσίας που αφορά την ίδια ουσία,
τότε ο κωδικός ICD-10-CM είναι F19.929.
Στέρηση Άλλης (ή Άγνωστης) Ουσίας
292.0
Α. Διακοπή (ή μείωση) της χρήσης της ουσίας η οποία ήταν βαριά και πα­
ρατεταμένη.
Β. Η ανάπτυξη ενός Ειδικού για την Ουσία Συνδρόμου λίγο μετά τη διακοπή
(ή τη μείωση) της χρήσης της ουσίας.
Γ. Το Ειδικό για την Ουσία Σύνδρομο προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχλη­
ση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας.
Δ. Τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη σωματική κατάσταση και δεν
εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή, συμπεριλαμβανομένης
της στέρησης από άλλη ουσία.
Στέρηση Άλλης (ή Άγνωστης) Ουσίας
281
Ε. Η ουσία που εμπλέκεται δεν μπορεί να ταξινομηθεί σε οποιαδήποτε
από τις άλλες κατηγορίες ουσιών (αλκοόλ, καφεΤνη, κάνναβη, απιοειδή,
ηρεμιστικά, υπνωτικά ή αγχολυτικά, διεγερτικές ουσίες ή νικοτίνη) ή είναι
άγνωστη.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM είναι 292.0. Ο κωδικός
ΙCD-10-CM για στέρηση άλλης (ή άγνωστης) ουσίας είναι F19.239. Ας
σημειωθεί ότι ο κωδικός ICD-10-CM υποδεικνύει τη συνυπάρχουσα Μέτρια
ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Άλλης (ή Άγνωστης) Ουσίας. Η συνυπάρχουσα
Ήπια Διαταραχή Χρήσης Άλλης (ή Άγνωστης) Ουσίας δεν επιτρέπεται να
κωδικοποιηθεί με τη στέρηση άλλων (ή αγνώστων) ουσιών.
Προκαλούμενες από Άλλες (ή Άγνωστες)
Ουσίες Διαταραχές
Επειδή η κατηγορία Άλλων ή Αγνώστων Ουσιών είναι εγγενώς ασαφής, η
έκταση και το εύρος των Προκαλούμενων Διαταραχών είναι αβέβαια. Ωστόσο,
οι Προκαλούμενες από Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Διαταραχές είναι πιθα­
νές και περιγράφονται σε άλλα κεφάλαια του βιβλίου με διαταραχές με τις
οποίες μοιράζονται τη φαινομενολογία (βλ. τις Προκαλούμενες από Ουσίες/
Φάρμακα Ψυχικές Διαταραχές σε αυτά τα κεφάλαια): Προκαλούμενη από
Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Ψυχωτική Διαταραχή («Φάσμα Σχιζοφρένειας
και Άλλες Ψυχωτικές Διαταραχές»), Προκαλούμενη από Άλλες (ή Άγνωστες)
Ουσίες Διπολική Διαταραχή ( «Διπολικές και Συνδεόμενες Διαταραχές»),
Προκαλούμενη από Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Καταθλιπτικές Διαταραχές
(«Καταθλιπτικές Διαταραχές»), Προκαλούμενη από Άλλες (ή Άγνωστες)
Ουσίες Αγχώδεις Διαταραχές («Αγχώδεις Διαταραχές»), Προκαλούμενη από
Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Ιδεοψυχαναγκαστικές Διαταραχές («Ιδεοψυχα­
ναγκαστικές και Συνδεόμενες Διαταραχές»), Προκαλούμενη από Άλλες (ή
Άγνωστες) Ουσίες Διαταραχές Ύπνου («Διαταραχές Ύπνου-Αφύπνισης»),
Προκαλούμενη από Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες
(«Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες») και Προκαλούμενη από Άλλες (ή Άγνωστες)
Ουσίες/Φάρμακα Μείζονες ή Ήπιες Νευρογνωστικές Διαταραχές («Νευρο­
γνωστικές Διαταραχές»). Για το Προκαλούμενο από Άλλες (ή Άγνωστες)
Ουσίες Ντελίριο Τοξίκωσης και Προκαλούμενο από Άλλες (ή Άγνωστες)
Ουσίες Ντελίριο Στέρησης, βλ. τα κριτήρια και τη συζήτηση του Ντελίριου
στο κεφάλαιο «Νευρογνωστικές Διαταραχές». Αυτές οι Προκαλούμενες από
Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Διαταραχές διαγιγνώσκονται αντί για Τοξίκωση
από Άλλη (ή Άγνωστη) Ουσία ή Στέρηση Άλλης (ή Άγνωστης) Ουσίας μόνον
282
Συνδεόμενες με Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές Διαταραχές
όταν τα συμπτώματα είναι αρκετά βαριά, ώστε να δικαιολογούν ανεξάρτητη
κλινική προσοχή.
Απροσδιόριστη Συνδεόμενη με Άλλη (ή Άγνωστη)
Ουσία Διαταραχή
292.9 (F19.99)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Συνδεόμενης με Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Διαταραχής,
που προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών,
επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυ­
ριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για οποιαδήποτε Συνδεόμενη με
Άλλες (ή Άγνωστες) Ουσίες Διαταραχή ή οποιαδήποτε άλλη διαταραχή στη
διαγνωστική κατηγορία των Συνδεόμενων με Ουσίες Διαταραχών.
Διαταραχή Τζόγου
312.31 (F63.0)
Α. Επίμονη και επαναλαμβανόμενη προβληματική τζογαδόρικη συμπε­
ριφορά που οδηγεί σε κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση όπως
υποδεικνύεται από την εκδήλωση τεσσάρων (ή περισσότερων) από
τα ακόλουθα σε μια 12μηνη περίοδο:
1. Έχει την ανάγκη να παίζει με ολοένα και μεγαλύτερα χρηματικά ποσά,
προκειμένου να εξασφαλίζει την επιθυμητή συγκίνηση.
2. Είναι ανήσυχος ή ευερέθιστος όταν προσπαθεί να σταματήσει ή να
περιορίσει τον τζόγο.
3. Έχει κάνει επανειλημμένες ανεπιτυχείς προσπάθειες να ελέγξει, να
περιορίσει ή να σταματήσει να παίζει.
4. Συχνά απορροφάται από τον τζόγο (π,χ., απασχολείται με το να βιώνει
παλιές τζογαδόρικες εμπειρίες, με το πώς θα φέρει σε μειονεκτική θέση
τους αντιπάλους του, ή με το σχεδιασμό του επόμενου εγχειρήματος, ή
Παθολογική Χαρτοπαιξία
283
με το να σκέφτεται τρόπους να βρει χρήματα με τα οποία θα παίξει).
5. Συχνά καταφεύγει στον τζόγο όταν είναι σε στρες (π.χ., αισθήματα
αβοήθητου, ενοχής, άγχους, κατάθλιψης).
6. Αφού χάσει χρήματα στον τζόγο, συχνά επιστρέφει κάποια άλλη μέρα
για να ξανακερδίσει τα χαμένα («κυνηγώντας» τα χαμένα).
7. Ψεύδεται προς τα μέλη της οικογένειας, το θεραπευτή ή άλλους για
να αποκρύψει το βαθμό της εμπλοκής στον τζόγο.
8. Έχει διακινδυνεύσει ή χάσει μια σημαντική σχέση, εργασία, ή εκπαι­
δευτική ή επαγγελματική ευκαιρία εξαιτίας του τζόγου.
9. Στηρίζεται σε άλλους για την εξασφάλιση χρημάτων προκειμένου να
ανακουφίσει την απελπιστική οικονομική κατάσταση που έχει περιέλθει
εξαιτίας του τζόγου.
Β. Η τζογαδόρικη συμπεριφορά δεν εξηγείται καλύτερα με Μανιακό Επεισό­
διο.
Προσδιορίστε αν:
Επεισοδιακή: Πληροί τα διαγνωστικά κριτήρια σε περισσότερα από ένα
χρονικά σημεία, με τα συμπτώματα να υποχωρούν μεταξύ των περιόδων
της διαταραχής τζόγου για τουλάχιστον αρκετούς μήνες.
Επίμονη: Βιώνει συνεχή συμπτώματα, που πληρούν τα διαγνωστικά
κριτήρια για πολλά χρόνια.
Προσδιορίστε αν:
Σε πρώιμη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια για τη
διαταραχή τζόγου, κανένα από τα κριτήρια διαταραχής τζόγου δεν πλη­
ρούται για 3 τουλάχιστον μήνες αλλά για λιγότερο από 12 μήνες.
Σε παρατεταμένη ύφεση: Ενώ προηγουμένως πληρούνταν τα κριτήρια
για την διαταραχή τζόγου, κανένα από τα κριτήρια διαταραχής τζόγου δεν
πληρούται για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 12 μηνών.
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Πληρούνται 4-5 κριτήρια.
Μέτρια: Πληρούνται 6-7 κριτήρια.
Βαριά: Πληρούνται 8-9 κριτήρια.
Νευροyνωστικές
Διαταραχές
Νεuρογνωστικές Διαταραχές
Όλα τα κριτήρια για τις διάφορες νευρογνωστικές διαταραχές βασίζονται στους
καθορισμένους τομείς γνωστικής λειτουργίας. Ο Πίνακας 1 παρέχει για κάθε
έναν από τους βασικούς νευρογνωστικούς τομείς έναν ορισμό εργασίας,
παραδείγματα των συμπτωμάτων ή παρατηρήσεις που αφορούν στις καθη­
μερινές δραστηριότητες και παραδείγματα αξιολογήσεων. Έτσι, οι τομείς που
ορίζονται, μαζί με οδηγίες για κλινικά όρια, συνιστούν τη βάση στην οποία
μπορούν να διαγνωστούν οι νευρογνωστικές διαταραχές, τα επίπεδά τους
και οι υπότυποί τους. Στο DSM-5 παρέχονται πρόσθετες πληροφορίες.
285
Ν
00
m
Νεuρογνωσηκοi τομείς
Γνωστικός
τομέας
Παραδείγματα συμπτωμάτων ή
παρατηρήσεων
Σύνθετη προσο­
χή (παρατετα­
μένη προσοχή,
κατανεμημένη
προσοχή, επι­
λεκτική προσο­
χή, ταχύτητα
επεξεργασίας)
Μείζονα: Έχει αυξημένη δυσκολία σε περιβάλ­ Παρατεταμένη προσοχή: Διατήρηση της προσοχής
λοντα με πολλαπλά ερεθίσματα (τηλεόρα­
για ένα χρονικό διάστημα (π.χ., πατώντας ένα
ση, ραδιόφωνο, συζήτηση) και αποσπάται
κουμπί κάθε φορά που ακούγεται ένας ήχος, και
εύκολα από ανταγωνιστικά γεγονότα στο
για κάποιο χρονικό διάστημα).
περιβάλλον. Δεν είναι σε θέση να παρακο­
Επιλεκτική προσοχή: Διατήρηση της προσοχής
λουθήσει εκτός εάν η πληροφορία είναι περι­
παρά τα ανταγωνιστικά ερεθίσματα και/ή την
ορισμένη και απλοποιημένη. Έχει δυσκολία
παρουσία ερεθισμάτων που αποσπούν την προ­
να κρατά νέες πληροφορίες στο μυαλό
σοχή: Ακούει αριθμούς και διαβάζει γράμματα
του, όπως για παράδειγμα η ανάκληση
και του ζητείται να μετρήσει μόνο γράμματα.
τηλεφωνικών αριθμών ή διευθύνσεων που
Κατανεμημένη προσοχή: Συμμετέχει σε δύο
μόλις του δόθηκαν, ή να αναφέρει αυτό που
εργασίες ταυτόχρονα: δακτυλογραφεί γρήγορα
μόλις ειπώθηκε. Δεν είναι σε θέση να κάνει
ενώ μαθαίνει μια ιστορία που διαβάζεται. Η ταχύ­
αριθμητικές πράξεις με το μυαλό του. Όλη η
τητα επεξεργασίας μπορεί να ποσοτικοποιηθεί
διαδικασία σκέψης χρειάζεται περισσότερο
σε οποιαδήποτε εργασία χρονομετρώντας την
χρόνο από το σύνηθες, και τα υπό επεξερ­
(π.χ., χρόνος που απαιτείται για τη συναρμο­
γασία συστατικά θα πρέπει να απλοποιη­
λόγηση ενός σχεδίου με κύβους, χρόνος για
θούν σε ένα ή σε λίγα.
αντιστοίχηση συμβόλων με αριθμούς, ταχύτητα
Ήπια: Τα συνήθη καθήκοντα απαιτούν πε­
ανταπόκρισης, όπως ταχύτητα καταμέτρησης ή
ρισσότερο χρόνο από ότι προηγουμένως.
σειριακή ταχύτητα 3).
Ξεκινά να εντοπίζει λάθη σε συνήθεις εργα­
σίες, και πιστεύει ότι η εργασία χρειάζεται
περισσότερο διπλό έλεγχο σε σύγκριση με
το παρελθόν. Η διαδικασία σκέψης είναι
ευκολότερη όταν δεν ανταγωνίζεται με άλλα
πράγματα (ραδιόφωνο, τηλεόραση, άλλες
συζητήσεις, κινητά τηλέφωνα, οδήγηση).
Παραδείγματα εκτιμήσεων
Ζ
Μ
C
Ό
ο
-<
<
εq
:::!
;,;
("),
Ι>
Q
-1
Q
Ό
Q
χ
("),
Ζ
Μ
C
Ό
ο
Νεuρογνωσηκοί τομείς (συνέχεια)
Γνωστικός τομέας
Παραδείγματα συμπτωμάτων ή
παρατηρήσεων
Παραδείγματα εκτιμήσεων
Εκτελεστική λειτουρ­ Μείζονα: Εγκαταλείπει τα σύνθετα έργα. Σχεδιασμός: Δυνατότητα να βρει έξοδο σε ένα λαβύρινθο,
γία (σχεδιασμός,
Χρειάζεται να επικεντρώνεται σε μια
ερμηνεία μιας διαδοχικής εικόνας ή της διάταξης ενός
λήψη αποφάσεων,
αντικειμένου.
εργασία κάθε φορά. Χρειάζεται να
μνήμη εργασίας,
στηρίζεται σε άλλους για να σχεδιάσει Λήψη αποφάσεων: Εκτέλεση εργασιών όπου αποτιμάται η
ανταπόκριση σε
οργανικές δραστηριότητες της καθη­
διαδικασία της απόφασης εν όψει των ανταγωνιστικών
μερινής ζωής ή να λάβει αποφάσεις.
αξιολόγηση της
εναλλακτικών λύσεων (π.χ., προσομοίωση χαρτοπαιξίας).
Μνήμη εργασίας: Ικανότητα συγκράτησης πληροφοριών για
απόδοσης/διόρθω­ Ήπια: Απαιτείται αυξημένη προσπά­
ση σφάλματος, επι­
θεια για την ολοκλήρωση έργων
σύντομο χρονικό διάστημα καθώς επίσης και χειρισμού
πολλαπλών σταδίων. "Εχει αυξημένη
τακτικές συνήθειες/
αυτών (π.χ., προσθήκη μιας λίστας αριθμών ή επανάληψη
δυσκολία για πολλαπλές εργασίες
αναστολή, ψυχική
μιας σειράς αριθμών ή λέξεων προς τα πίσω).
Αξιολόγηση της απόδοσης/χρησιμοποίηση σφάλματος: Ικα­
ευελιξία)
ταυτόχρονα ή δυσκολία να συνεχί­
νότητα να επωφεληθεί από την αξιολόγηση της απόδοσης
σει μια εργασία αφότου τον διέκοψε
ώστε να υπάρξουν 01 κανόνες για επίλυση του προβλήμα­
ένας επισκέπτης ή ένα τηλεφώνη­
μα. Μπορεί να παραπονιέται για
τος.
αυξημένη κόπωση από την επιπλέον Επιτακτικές συνήθειες/αναστολή: Δυνατότητα να επιλέξει μια
προσπάθεια που απαιτείται για να
πιο σύνθετη και κοπιαστική λύση για να είναι σωστή (π.χ.,
οργανώσει, να σχεδιάσει και να λάβει
κοιτάζοντας μακριά από την κατεύθυνση που υποδεικνύεται
αποφάσεις. Μπορεί να αναφέρει ότι
από ένα βέλος, ονομάζοντας το χρώμα της γραμματοσειράς
της λέξης αντί για την ονομασία της λέξης).
οι μεγάλες κοινωνικές συγκεντρώσεις
Ψυχική/νευρογνωστική ευελιξία: Δυνατότητα για εναλλαγή
είναι περισσότερο εξαντλητικές και
λιγότερο ευχάριστες λόγω της αυξη­
μεταξύ δύο εννοιών, εργασιών ή κανόνων ανταπόκρισης
μένης προσπάθειας που απαιτείται
(π.χ., από αριθμό σε γράμμα, από τη λεκτική στην απάντη­
ση με χρήση πλήκτρων, από την πρόσθεση των αριθμών
για να παρακολουθεί τις συζητήσεις
που εναλλάσσονται.
σε ταξινόμηση των αριθμών, από την ταξινόμηση των αντι­
κειμένων κατά μέγεθος στην ταξινόμηση κατά χρώμα).
�
ε
q
::;
;,;
Μ,
Ι>
δ
Ω
Ό
Ω
χ
Μ,
""
σο
Ν
00
00
Νεuρογνωσηκοί τομείς (συνέχεια)
Παραδείγματα συμπτωμάτων ή
Γνωστικός τομέας παρατηρήσεων
Παραδείγματα εκτιμήσεων
Εύρος άμεσης μνήμης: Ικανότητα να επαναλάβει μια
Μάθηση και μνήμη Μείζονα: Επαναλαμβάνει αυτά που λέει ο
λίστα από αριθμούς ή ψηφία. Σημείωση: Η άμεση
ίδιος σε μια συνομιλία, συχνά μέσα στην
(άμεση μνήμη,
ίδια συνομιλία. Δεν μπορεί να παρακολου­
μνήμη ορισμένες φορές εντάσσεται στη «μνήμη
πρόσφατη μνή­
μη (συμπεριλαμ­
θεί έναν σύντομο κατάλογο αντικειμένων
εργασίας» (βλ. «Εκτελεστική Λειτουργία»).
Πρόσφατη μνήμη: Αξιολογεί τη διαδικασία κωδικο­
βάνεται η ελεύ­
όταν ψωνίζει ή όταν κάνει σχέδια για την
ποίησης νέων πληροφοριών (π.χ., λίστες λέξεων,
ημέρα. Απαιτεί συχνές υπενθυμίσεις για
θερη ανάκληση,
μια σύντομη ιστορία ή διαγράμματα). Οι πτυχές της
να προσανατολιστεί σε συγκεκριμένες
η συνθηματική
εργασίες.
πρόσφατης μνήμης που μπορούν να αξιολογηθούν
ανάκληση,
Ήπια: Δυσκολεύεται να ανακαλέσει πρό­
περιλαμβάνουν: 1) ελεύθερη ανάκληση (ζητείκαι η μνήμη
ται από το άτομο να ανακαλέσει όσο το δυνατόν
σφατα γεγονότα, και βασίζεται ολοένα και
αναγνώρισης],
περισσότερες λέξεις, διαγράμματα ή στοιχεία μιας
περισσότερο στην κατάρτιση καταλόγου
πολύ μακροπρό­
ή ημερολογίου. Χρειάζεται περιστασιακές
θεσμη μνήμη
ιστορίας), 2) συνθηματική ανάκληση (ο εξεταστής
υπενθυμίσεις ή ανάγνωση εκ νέου για να
βοηθά στην ανάκληση παρέχοντας σημασιολογι[σημασιολογική
κά συνθήματα όπως «Απαριθμήστε όλα τα είδη
αυτοβιογραφική],
παρακολουθεί τους χαρακτήρες σε μια ται­
νία ή σε ένα μυθιστόρημα. Περιστασιακά
τροφίμων που περιλαμβάνονται στον κατάλογο» ή
έμμεση μάθηση)
«Ονομάστε όλα τα παιδιά από την ιστορία»), και 3)
μπορεί να επαναλαμβάνει αυτά που λέει
μνήμη αναγνώρισης (ο εξεταστής ζητά συγκεκρι­
για μερικές εβδομάδες στο ίδιο πρόσωπο.
Δεν μπορεί να παρακολουθήσει εάν οι
μένα αντικείμενα - π.χ., «Συμπεριλαμβανόταν το
λογαριασμοί έχουν ήδη πληρωθεί.
"μήλο" στον κατάλογο;» ή «Είδατε αυτό το διά­
γραμμα ή το σχήμα;»). Οι άλλες πτυχές της μνήμης
Σημείωση: Εκτός από τις βαριές μορφές
της μείζονος νευρογνωστικής διαταραχής,
που μπορούν να αξιολογηθούν περιλαμβάνουν τη
η σημασιολογική, αυτοβιογραφική, και η
σημασιολογική μνήμη (μνήμη για γεγονότα), την
έμμεση μνήμη μπορούν να διατηρηθούν
αυτοβιογραφική μνήμη (μνήμη για προσωπικά γε­
γονότα ή ανθρώπους) και την έμμεση (διαδικαστική)
σχετικά, σε σύγκριση με την πρόσφατη
μάθηση (ασυνείδητη εκμάθηση δεξιοτήτων).
μνήμη.
Ζ
Μ
C
Ό
ο
<
-<
ε
q
:::!
;,ς
Μ•
t:>
Q
Ό
Q
χ
Μ,
Ζ
"'
C
ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Νεuρογνωσηκοί τομείς (συνέχεια)
Γνωστικός τομέας
Παραδείγματα συμπτωμάτων ή
παρατηρήσεων
Παραδείγματα εκτιμήσεων
Έκφραση της γλώσσας: Αντιπαραστατική ονομασία
Γλώσσα (εκφραστική Μείζονα: Έχει σημαντικές δυσκολίες με
(αναγνώριση αντικειμένων ή εικόνων), ροή ομιλίας
την εκφραστική ή δεκτική γλώσσα.
γλώσσα [συμπε­
(π.χ., ονομάστε όσο το δυνατόν περισσότερα στοι­
Συχνά χρησιμοποιεί όρους γενικής
ριλαμβάνεται
χεία σε μια σημασιολογική [π.χ., ζώα] ή φωνολογική
χρήσης, όπως για παράδειγμα «αυτό
η ονομασία, η
[π.χ., λέξεις που ξεκινούν με "φ"] κατηγορία σε 1
το πράγμα» και «ξέρετε τι εννοώ», και
εξεύρεση λέξεων,
λεπτό).
προτιμά γενικές αντωνυμίες από ονόμα­
η ευφράδεια, η
Γραμματική και συντακτικό (παράλειψη ή ακατάλληλη
τα. Με βαριά έκπτωση, μπορεί να μην
γραμματική και το
χρήση των άρθρων, των προθέσεων, των βοηθητι­
ανακαλεί ούτε ονόματα των πιο στενών
συντακτικό] και η
κών ρημάτων κ.λπ.): Τα λάθη που παρατηρούνται
του φίλων και της οικογένειας. Υπάρχει
δεκτική γλώσσα)
κατά την ονομασία και τα τεστ ευφράδειας συγκρί­
ιδιοσυγκρασιακή χρήση των λέξεων,
νονται με πρότυπα ώστε να αποτιμηθεί η συχνότητα
γραμματικά λάθη και αυθορμητισμός της
των λαθών και οι φυσιολογικές παραδρομές της
παραγωγής λόγου, καθώς και λιτότητα
γλώσσας.
της φραστικής διατύπωσης. Παρατη­
Δεκτική γλώσσα: Κατανόηση (ορισμός της λέξης
ρείται επίσης στερεοτυπία του λόγου,
και εργασίες που εμπεριέχουν έμψυχα και άψυχα
ενώ η ηχολαλία και ο αυτόματος λόγος
ερεθίσματα που πρέπει να δείξουν ένα αντικείμενο):
συνήθως προηγούνται της αλαλίας.
επίδοση των ενεργειών/δραστηριοτήτων σύμφωνα
Ήπια: Έχει αξιοσημείωτη δυσκολία στην
με την προφορική εντολή.
εξεύρεση λέξεων. Μπορεί να υποκαθι­
στά τους ειδικούς με γενικούς όρους.
Μπορεί να αποφύγει τη χρήση συγκε­
κριμένων ονομάτων γνωστών του ατό­
μων. Τα γραμματικά λάθη περιλαμβά­
νουν λεπτές παραλείψεις και ακατάλλη­
λη χρήση των άρθρων, των προθέσεων
και των βοηθητικών ρημάτων κ.λπ.
Ό
ο
-<
<
ε
q
:j
;,ς
('\,
Ι>
Q
Ό
Q
χ
('\,
Ν
QO
φ
Ν
ι.ο
c:,
Νεuρογνωσηκοi τομεiς (συνέχεια)
Παραδείγματα συμπτωμάτων ή
Γνωστικός τομέας παρατηρήσεων
Αντιληπτοκινητική Μείζονα: Έχει σημαντικές δυσκολίες σε
προηγούμενα γνωστές δραστηριότητες
(συμπεριλαμβά­
(χρήση εργαλείων, οδήγηση μηχανο­
νει ικανότητες
κίνητου οχήματος)· η περιήγηση σε
που υπάγονται
στους όρους
οικείο περιβάλλοντα είναι συνήθως
πιο συγκεχυμένη το σούρουπο όταν
οπτική αντίληψη,
οπτικοκαταοι σκιές και η μείωση της έντασης του
σκευαστική, αντιφωτός μεταβάλλουν τις αντιλήψεις.
ληπτοκινητική,
Ήπια: Μπορεί να χρειάζεται να βασιστεί
πράξη και γνώση περισσότερο σε χάρτες ή άλλους για
οδηγίες. Χρησιμοποιεί σημειώσεις και
ακολουθεί τους άλλους για να φθάσει
σε ένα νέο μέρος. Μπορεί να χαθεί ή
να τριγυρίζει όταν δεν επικεντρώνεται
σε μια εργασία. Είναι λιγότερο ακριβής
στο πάρκινγκ. Χρειάζεται να καταβάλει
μεγαλύτερη προσπάθεια για εργασίες
στο χώρο, όπως για παράδειγμα η
ξυλουργική, η συναρμολόγηση, το
ράψιμο ή το πλέξιμο.
Παραδείγματα εκτιμήσεων
Οπτική αντίληψη: Οι εργασίες με διχοτόμηση γραμμής
μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανίχνευση
οπτικών ελαττωμάτων ή παραμέλησης προσοχής. Οι
αντιληπτικές εργασίες χωρίς κίνηση (συμπεριλαμβανο­
μένης της αναγνώρισης του προσώπου) απαιτούν την
αναγνώριση και/ή την αντιστοίχηση των μορφών - κα­
λύτερα όταν η εργασία γίνεται χωρίς προφορική εντολή
(π.χ., τα σχήματα δεν είναι αντικείμενα)· για ορισμένα
απαιτείται απόφαση για το αν μπορεί να είναι «αληθι­
νά» ή όχι με βάση τις διαστάσεις.
Οπτικοκατασκευαστική: Συναρμολόγηση των ειδών που
απαιτούν συντονισμό χεριών-ματιών, όπως η ζωγραφι­
κή, η αντιγραφή και η συναρμολόγηση κύβου.
Κινητική: Ενσωμάτωση της αντίληψης με αποφασιστική
μετακίνηση (π.χ., εισαγωγή των κύβων σε ένα χαρτί
χωρίς οπτικά συνθήματα, γρήγορη εισαγωγή των πεί­
ρων σε χαρτόνι με τρύπες).
Πράξη: Ακεραιότητα των μαθημένων κινήσεων, όπως για
παράδειγμα ικανότητα να μιμείται κινήσεις (κίνηση απο­
χαιρετισμού) ή παντομίμα της χρήσης αντικειμένων με
εντολή («Δείξε μου πώς να χρησιμοποιείς ένα σφυρί»).
Γνώση: Αντιληπτική ακεραιότητα της συνείδησης και της
αναγνώρισης, όπως η αναγνώριση προσώπων και
χρωμάτων.
Ζ
Μ
C
Ό
ο
-<
<
Μ•
Ι>
Q
Q
Ό
Q
χ
Μ•
Ζ
Νεuρογνωσηκοί τομείς (συνέχεια)
Γνωστικός τομέας
Κοινωνική επίγνωση
(αναγνώριση των
συγκινήσεων,
θεωρία του νου)
Παραδείγματα συμπτωμάτων ή
παρατηρήσεων
Μ
C
Ό
ο
-<
Παραδείγματα εκτιμήσεων
Μείζονα: Η συμπεριφορά είναι εμφανώς εκτός Αναγνώριση των συγκινήσεων: Αναγνώριση συναι­
σθημάτων σε εικόνες προσώπων που εκπροσω­
του αποδεκτού κοινωνικού εύρους, δείχνει
πούν μια ποικιλία τόσο θετικών όσο και αρνητι­
έλλειψη ευαισθησίας για τα κοινωνικά
κών συναισθημάτων.
πρότυπα της σεμνότητας στο ντύσιμο, ή τα
πολιτικά, θρησκευτικά ή σεξουαλικά θέματα Θεωρία του νου: Ικανότητα να εξετάσει την ψυχική
κατάσταση (σκέψεις, επιθυμίες, προθέσεις) ή την
συζήτησης. Επικεντρώνεται υπερβολικά σε
εμπειρία ενός άλλου ατόμου - κάρτες δημιουρ­
ένα θέμα παρά την αδιαφορία της ομάδας
γικής αφήγησης με ερωτήσεις για απόσπαση
γι' αυτό. Συμπεριφέρεται χωρίς να λαμβάνει
πληροφοριών για την ψυχική κατάσταση του
υπόψη την οικογένεια ή τους φίλους. Παίρ­
ατόμου που απεικονίζεται, όπως για παράδειγμα
νει αποφάσεις χωρίς να λαμβάνει υπόψη
«Πού θα ψάξει το κορίτσι για τη χαμένη τσάντα»;
την ασφάλεια (π.χ., ακατάλληλος ρουχισμός
ή «Γιατί είναι λυπημένο το αγόρι»;
για τον καιρό ή το κοινωνικό περιβάλλον).
Τυπικά έχει μικρή εναισθησία για αυτές τις
αλλαγές.
Ήπια: Έχει ανεπαίσθητες μεταβολές στη
συμπεριφορά ή τη διάθεση, συχνά περι­
γράφεται ως αλλαγή προσωπικότητας,
όπως ως μικρότερη ικανότητα να αναγνω­
ρίζει τα κοινωνικά συνθήματα ή να διαβάζει
τις εκφράσεις του προσώπου, μειωμένη
ενσυναίσθηση, αυξημένη εξωστρέφεια
ή εσωστρέφεια, μειωμένη αναστολή, ή
ανεπαίσθητη ή επεισοδιακή απάθεια ή
νευρικότητα.
<
ε
q
:j
7<
Μ,
Ι>
Q
-1
Ω
Ό
Ω
χ
Μ,
1s)
φ
...>.
292
Νευρογνωστικές Διαταραχές
Ντελίριο
Α. Διαταραχή της προσοχής (δηλαδή, ελαττωμένη ικανότητα κατεύθυνσης,
εστίασης, διατήρησης και μετατόπισης της προσοχής) και της συνείδησης
(μειωμένος προσανατολισμός στο περιβάλλον).
Β. Η διαταραχή αναπτύσσεται μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα (συνήθως
ώρες έως ημέρες), εκπροσωπεί μια αλλαγή από την αρχική προσοχή και
την επίγνωση, και τείνει να διακυμαίνεται κατά τη διάρκεια της πορείας
της ημέρας.
Γ. Πρόσθετη διαταραχή της γνωστικής ικανότητας (π.χ., έλλειμμα μνήμης,
αποπροσανατολισμός, γλώσσα, οπτικοχωρική ικανότητα ή αντίλη­
ψη).
Δ. Οι διαταραχές στα Κριτήρια Α και Γ δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη
προϋπάρχουσα, εδραιωμένη, ή εξελισσόμενη νευρογνωστική διαταρα­
χή στο πλαίσιο ενός βαριά μειωμένου επιπέδου εγρήγορσης, όπως το
κώμα.
Ε. Υπάρχει απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα ότι η διαταραχή προκαλείται από τις άμεσες φυσιολογικές επι­
πτώσεις άλλης σωματικής κατάστασης, τοξίκωσης από ουσία ή στέρησης
(δηλαδή, οφείλεται σε ουσία κατάχρησης ή σε φάρμακο), ή έκθεση σε
τοξίνη, ή οφείλεται σε πολλαπλές αιτιολογίες.
Προσδιορίστε αν:
Ντελίριο τοξίκωσης από ουσίες: Αυτή η διάγνωση θα πρέπει να τίθεται
αντί της διάγνωσης της τοξίκωσης από ουσία μόνον όταν τα συμπτώματα
στα Κριτήρια Α και Γ κυριαρχούν στην κλινική εικόνα και είναι αρκετά βαριά,
ώστε να δικαιολογούν κλινική προσοχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Οι κωδικοί ICD-9-CM και ICD-10-CM για
το Ντελίριο Τοξίκωσης [από Συγκεκριμένη ουσία] υποδεικνύονται στον
Πίνακα παρακάτω. Ας σημειωθεί ότι ο κωδικός ICD-10-CM εξαρτάται
από το αν συνυπάρχει ή όχι Διαταραχή Χρήσης Ουσίας για την ίδια
κατηγορία ουσίας. Εάν μια Ήπια Διαταραχή Χρήσης Ουσίας συνυπάρ­
χει με το Ντελίριο Τοξίκωσης από Ουσίες, ο χαρακτήρας 4ης θέση ς
είναι «1 », και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει «Ήπια Διαταραχή
Χρήσης [Ουσίας]» πριν το Ντελίριο Τοξίκωσης από Ουσίες (π.χ.,
«Ήπια Διαταραχή Χρήσης Κοκdί\ιης με Προκαλούμενο από Κοκdί\ιη
Ντελίριο Τοξίκωσης»). Εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή
Χρήσης Ουσίας με το Ντελίριο Τοξίκωσης από Ουσίες, ο χαρακτήρας
4ης θέσης είναι «2», και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει «Μέτρια
Ντελίριο
293
Διαταραχή Χρήσης [Ουσιών] ή «Βαριά Διαταραχή Χρήσης [Ουσιών]»
που εξαρτάται από τη βαρύτητα της συνυπάρχουσας Διαταραχής
Χρήσης Ουσιών. Εάν δεν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Ουσίας
(π.χ., μετά από βαριά χρήση της ουσίας μια φορά), τότε ο χαρακτήρας
4ης θέσης είναι «9», και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει μόνο το
Ντελίριο Τοξίκωσης από Ουσίες.
ICD-10-CM
ICD-9- Με ήπια Με μέτρια ή
Χωρίς
CM διαταραχή βαριά διατα- διαταραχή
χρήσης ραχή χρήσης χρήσης
Αλκοόλ
291.0
F10.121
F10.221
F10.921
Κάνναβη
292.81
F12.121
F12.221
F12.921
Φαινκυκλιδίνη
292.81
F16.121
F16.221
F16.921
Άλλα ψευδαισθησιογόνα
292.81
F16.121
F16.221
F16.921
Εισπνεόμενα
292.81
F18.121
F18.221
F18.921
Οπιοειδή
292.81
F11.121
F11.221
F11.921
Ηρεμιστικά, υπνωτικά ή
αγχολυτικά
292.81
F13.121
F13.221
F13.921
Αμφεταμίνη (ή άλλα
διεγερτικά)
292.81
F15.121
F15.221
F15.921
ΚοκαΤνη
292.81
F14.121
F14.221
F14.921
Άλλη (ή άγνωστη) ουσία
292.81
F19.121
F19.221
F19.921
Ντελίριο στέρησης ουσιών: Αυτή η διάγνωση θα πρέπει να τίθεται αντί
της διάγνωσης της τοξίκωσης από ουσία μόνον όταν τα συμπτώματα στα
Κριτήρια Α και Γ κυριαρχούν στην κλινική εικόνα και είναι αρκετά βαριά,
ώστε να δικαιολογούν κλινική προσοχή.
Κωδικοποιήστε το Ντελίριο Στέρησης [Συγκεκριμένης ουσίας]: 291.0
(F10.231) αλκοόλ, 292.0 (F11.23) απιοειδή, 292.0 (F13.231) ηρεμι-
294
Νευρογνωστικές Διαταραχές
στικά, υπνωτικά ή αγχολυτικά, 292.0 (F19.231) άλλη (ή άγ νωστη)
ουσία/φάρμακο.
Ντελίριο προκαλούμενο από φάρμακα: Αυτή η διάγνωση ισχύει όταν
τα συμπτώματα στα Κριτήρια Α και Γ προκύπτουν ως παρενέργεια του
φαρμάκου που λαμβάνεται όπως συνταγογραφήθηκε.
Σημείωση κωδικοποίησης: Ο κωδικός ICD-9-CM για Προκαλούμενο
Ντελίριο [από ειδικό φάρμακο] είναι 292.81. Ο κωδικός ICD-10-CM
εξαρτάται από τον τύπο του φαρμάκου. Εάν το φάρμακο είναι απιοειδές
που λαμβάνεται όπως συνταγογραφείται, ο κωδικός είναι F11.921. Εάν
το φάρμακο είναι ηρεμιστικό, υπνωτικό ή αγχολυτικό που λαμβάνεται
όπως συνταγογραφείται, ο κωδικός είναι F13.921. Εάν το φάρμακο είναι
τύπου αμφεταμίνης ή άλλο διεγερτικό που λαμβάνεται όπως συνταγο­
γραφείται, ο κωδικός είναι F15.921. Για φάρμακα που δεν ταιριάζουν σε
καμία από τις κατηγορίες (πχ, δεξαμεθαζόνη) και σε περιπτώσεις όπου
η ουσία κρίνεται ότι είναι αιτιολογικός παράγοντας αλλά η συγκεκριμένη
κατηγορία της είναι άγνωστη, ο κωδικός είναι F19.921.
293.0 (F05) Ντελίριο οφειλόμενο σε άλλη σωματική κατάσταση:
Υπάρχει απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά
ευρήματα ότι η διαταραχή οφείλεται στις φυσιολογικές συνέπειες άλλης
σωματικής κατάστασης.
Σημείωση κωδικοποίησης: Συμπεριλάβετε το όνομα της άλλης
σωματικής κατάστασης στο όνομα του ντελίριου (πχ, 293.0 [F05]
ντελίριο οφειλόμενο σε ηπατική εγκεφαλοπάθεια). Η άλλη σωματική
κατάσταση θα πρέπει επίσης να κωδικοποιείται ξεχωριστά αμέσως
πριν το ντελίριο που οφείλεται σε άλλη σωματική κατάσταση (πχ,
572.2 [Κ72.90] ηπατική εγκεφαλοπάθεια, 293.0 [F05] ντελίριο οφει­
λόμενο σε ηπατική εγκεφαλοπάθεια).
293.0 (F05) Ντελίριο οφειλόμενο σε πολλαπλές αιτιολογίες: Υπάρχει
απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηριακά ευρήματα
ότι το ντελίριο έχει περισσότερες από μία αιτιολογίες (πχ, περισσότερες
από μία αιτιολογικές καταστάσεις, μία άλλη σωματική κατάσταση πέραν
της τοξίκωσης από ουσία ή παρενέργειας από φάρμακα).
Σημείωση κωδικοποίησης: Χρησιμοποιήστε πολλαπλούς ξεχωρι­
στούς κωδικούς που αντιπροσωπεύουν συγκεκριμένες αιτιολογίες
ντελίριου (πχ, 572.2 [Κ72.90] ηπατική εγκεφαλοπάθεια, 293.0 [F05]
ντελίριο οφειλόμενο σε ηπατική ανεπάρκεια, 291.0 [F10.231] ντελίριο
στέρησης αλκοόλ). Ας σημειωθεί ότι η αιτιολογική σωματική κατάσταση
εμφανίζεται και ως ξεχωριστός κωδικός που προηγείται του κωδικού
Ντελίριο
295
του ντελίριου και αναφέρεται στην επικεφαλίδα του ντελίριου οφειλό­
μενου σε άλλη σωματική κατάσταση.
Προσδιορίστε αν:
Οξύ: Διαρκεί λίγες ώρες ή ημέρες.
Επίμονο: Διαρκεί εβδομάδες ή μήνες.
Προσδιορίστε αν:
Υπερκινητικό: Το άτομο εμφανίζει υπερκινητικό επίπεδο ψυχοκινητικής
δραστηριότητας που μπορεί να συνοδεύεται με αστάθεια της διάθεσης,
διέγερση, και/ή άρνηση να συνεργαστεί με την ιατρική φροντίδα.
Μειωμένης κινητικότητας: Τ ο άτομο εμφανίζει μειωμένης κινητικότητας
επίπεδο ψυχοκινητικής δραστηριότητας που μπορεί να συνοδεύεται από
βραδυκινησία και λήθαργο ο οποίος προσεγγίζει την εμβροντησία.
Μεικτού επιπέδου δραστηριότητας: Το άτομο εμφανίζει φυσιολογικό
επίπεδο ψυχοκινητικής δραστηριότητας παρότι διαταράσσονται η προσο­
χή και η επίγνωση. Περιλαμβάνει επίσης άτομα των οποίων το επίπεδο
δραστηριότητας αυξομειώνεται ταχύτατα.
Διαδικασίες Καταγραφής
Ντελίριο Τοξίκωσης από Ουσίες
ICD-9-CM. Η ονομασία του Ντελίριου Τοξίκωσης από Ουσίες/Φάρμακα ξεκινά
με τη συγκεκριμένη ουσία (π.χ., κοκdί'νη, δεξαμεθαζόνη) που υποτίθεται ότι
προκαλεί ντελίριο. Ο διαγνωστικός κωδικός επιλέγεται από τον πίνακα που
περιλαμβάνεται στο σύνολο των κριτηρίων, ο οποίος βασίζεται στην κατηγορία
των φαρμάκων. Για ουσίες που δεν ταιριάζουν σε καμία από αυτές τις κατη­
γορίες (π.χ., δεξαμεθαζόνη), θα πρέπει να χρησιμοποιείται ο κωδικός για την
«Άλλη Ουσία» και σε περιπτώσεις στις οποίες η ουσία κρίνεται ότι είναι ένας
αιτιολογικός παράγοντας αλλά η συγκεκριμένη κατηγορία της ουσίας είναι
άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η κατηγορία «Άγνωστη Ουσία».
Η ονομασία της διαταραχής ακολουθείται από την πορεία (π.χ., οξύ, επί­
μονο), ακολουθούμενη από τον προσδιοριστή που υποδεικνύει το επίπεδο της
ψυχοκινητικής δραστηριότητας (π.χ., υπερκινητικό, μειωμένης κινητικότητας,
μεικτό επίπεδο δραστηριότητας). Σε αντίθεση με τις διαδικασίες καταγραφής
για το ICD-10-CM, οι οποίες συνδυάζουν το Ντελίριο Τοξίκωσης από Ουσί­
ες/Φάρμακα και τη Διαταραχή Χρήσης Ουσίας σε έναν ενιαίο κωδικό, στο
ICD-9-CM δίνεται ένας ξεχωριστός διαγνωστικός κωδικός για τη Διαταραχή
Χρήσης Ουσίας. Για παράδειγμα, στην περίπτωση του Οξέος Υπερκινητικού
Ντελίριου Τοξίκωσης σε έναν άνθρωπο με βαριά Διαταραχή Χρήσης Κοκdί\ιης,
296
Νευρογνωστικές Διαταραχές
η διάγνωση είναι η 292.81 Ντελίριο Τοξίκωσης ΚοκdίΎης, οξύ, υπερκινητικό.
Δίνεται επίσης μια πρόσθετη διάγνωση της 304.20 βαριάς Διαταραχής Χρή­
σης Κοκdϊνης. Εάν το Ντελίριο Τοξίκωσης συμβαίνει χωρίς συνυπάρχουσα
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., μετά από βαριά χρήση της ουσίας), δεν
σημειώνεται καμία συνοδός Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., 292.81 Ντελίριο
Τοξίκωσης από Φαινκυκλιδίνη, οξύ, μειωμένης κινητικότητας).
ICD-10-CM. Η ονομασία του Ντελίριου Τοξίκωσης από Ουσία/Φάρμακο
ξεκινά με τη συγκεκριμένη ουσία (π.χ., κοκαΤvη, δεξαμεθαζόνη) που υπο­
τίθεται ότι προκαλεί ντελίριο. Ο διαγνωστικός κωδικός επιλέγεται από τον
πίνακα που περιλαμβάνεται στο σύνολο των κριτηρίων, ο οποίος βασίζεται
στην κατηγορία του φαρμάκου. Για ουσίες που δεν ταιριάζουν σε καμία από
αυτές τις κατηγορίες (π.χ., δεξαμεθαζόνη), θα πρέπει να χρησιμοποιείται
ο κωδικός για την «Άλλη Ουσία» και σε περιπτώσεις στις οποίες η ουσία
κρίνεται ότι είναι ένας αιτιολογικός παράγοντας αλλά η συγκεκριμένη κατη­
γορία της ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η κατηγορία
«Άγνωστη Ουσία».
Όταν καταγράφεται η ονομασία της διαταραχής, η συνυπάρχουσα Διατα­
ραχή Χρήσης Ουσίας (εάν υπάρχει) αναφέρεται πρώτη, ακολουθούμενη από
τη λέξη «με», ακολουθούμενη από την ονομασία του Ντελίριου Τοξίκωσης
από Ουσία, ακολουθούμενο από την πορεία (π.χ., οξύ, επίμονο}, ακολου­
θούμενη από τον προσδιοριστή που υποδεικνύει το επίπεδο ψυχοκινητικής
δραστηριότητας (π.χ., υπερκινητικό, μειωμένης κινητικότητας, μεικτό επί­
πεδο δραστηριότητας). Για παράδειγμα, στην περίπτωση του Οξέος Υπερ­
κινητικού Ντελίριου Τοξίκωσης που συμβαίνει σε έναν άνθρωπο με βαριά
Διαταραχή Χρήσης ΚοκdίΎης, η διάγνωση είναι F14.221 Βαριά Διαταραχή
Χρήσης Κοκα'ίΎης με Ντελίριο Τοξίκωσης από ΚοκdίΎη, οξύ, υπερκινητικό.
Δεν δίνεται ξεχωριστή διάγνωση της Βαριάς Διαταραχής της Χρήσης Κοκαί:.
νης. Εάν το Ντελίριο Τοξίκωσης συμβαίνει χωρίς συνυπάρχουσα Διαταραχή
Χρήσης Ουσίας (π.χ., μετά από βαριά χρήση της ουσίας για μια φορά),
δεν σημειώνεται καμία συνοδός Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., F16.921
Ντελίριο Τοξίκωσης από Φαιvκυκλιδίνη, οξύ, υπερκινητικό).
Ντελίριο Στέρησης Ουσιών
ICD-9-CM. Η ονομασία του Προκαλούμενου από Στέρηση Ουσιών/Φαρμά­
κων Ντελίριου ξεκινά με τη συγκεκριμένη ουσία (π.χ., αλκοόλ) που υποτίθε­
ται ότι προκαλεί Ντελίριο Στέρησης. Ο διαγνωστικός κωδικός επιλέγεται από
τους κωδικούς για τις Ειδικές Ουσίες που περιλαμβάνονται στη σημείωση
κωδικοποίησης που περιλαμβάνεται στο σύνολο των κριτηρίων. Η ονομασία
Ντελίριο
297
της διαταραχής ακολουθείται από την πορεία (δηλαδή, οξύ, επίμονο), που
ακολουθείται από τον προσδιοριστή που υποδεικνύει το επίπεδο της ψυχο­
κινητικής δραστηριότητας (δηλαδή υπερκινητικό, μειωμένης κινητικότητας,
μεικτό επίπεδο δραστηριότητας). Σε αντίθεση με τις διαδικασίες καταγραφής
για το ICD-10-CM, οι οποίες συνδυάζουν το Ντελίριο Στέρησης Ουσιών/
Φαρμάκου και τη Διαταραχή Χρήσης Ουσίας σε έναν ενιαίο κωδικό, για το
ΙCD-9-CM δίνεται ένας ξεχωριστός διαγνωστικός κωδικός για τη Διαταραχή
Χρήσης Ουσίας. Για παράδειγμα, στην περίπτωση του Οξέος Υπερκινητι­
κού Ντελίριου Στέρησης που συμβαίνει σε ένα άτομο με Βαριά Διαταραχή
Χρήσης Αλκοόλ, η διάγνωση είναι 291.0 Ντελίριο Στέρησης Αλκοόλ, οξύ,
υπερκινητικό. Δίνεται επίσης μια πρόσθετη διάγνωση 303.90 της Βαριάς
Διαταραχής Χρήσης Αλκοόλ.
ΙCD-10-CM. Η ονομασία του Ντελίριου Στέρησης Ουσίας/Φαρμάκου ξεκινά
με τη συγκεκριμένη ουσία (π.χ., αλκοόλ) που υποτίθεται ότι προκαλεί το
Ντελίριο Στέρησης. Ο διαγνωστικός κωδικός επιλέγεται από τον πίνακα που
περιλαμβάνεται στο σύνολο των κριτηρίων. Όταν καταγράφεται η ονομασία
της διαταραχής, η συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (εάν υπάρχει)
αναφέρεται πρώτη, ακολουθούμενη από τη λέξη «με», ακολουθούμενη από
το Ντελίριο Στέρησης Ουσίας, ακολουθούμενο από την πορεία (δηλαδή
οξύ, επίμονο), ακολουθούμενο από τον προσδιοριστή που υποδεικνύει το
επίπεδο της ψυχοκινητικής δραστηριότητας (δηλαδή, υπερκινητικό, μειωμέ­
νης κινητικότητας, μεικτό επίπεδο δραστηριότητας). Για παράδειγμα, στην
περίπτωση του Οξέος Υπερκινητικού Ντελίριου Στέρησης που συμβαίνει
σε έναν άνθρωπο με Βαριά Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ, η διάγνωση είναι
F10.231 Βαριά Διαταραχή ΧρήσηςΑλκοόλ με Ντελίριο ΣτέρησηςΑλκοόλ, οξύ,
υπερκινητικό. Δεν δίνεται ξεχωριστή διάγνωση της συνυπάρχουσας Βαριάς
Διαταραχής Χρήσης Αλκοόλ.
Προκαλούμενο από Φάρμακα Ντελίριο. Η ονομασία του Προκαλούμενου
από Φάρμακα Ντελίριου ξεκινά με τη συγκεκριμένη ουσία (π.χ., δεξαμεθαζόνη)
που υποτίθεται ότι προκαλεί το Ντελίριο. Η ονομασία της διαταραχής ακολου­
θείται από την πορεία (π.χ., οξύ, επίμονο), ακολουθούμενη από τον προσδι­
οριστή που υποδεικνύει το επίπεδο της ψυχοκινητικής δραστηριότητας (π.χ.,
υπερκινητικό, μειωμένης κινητικότητας, μεικτό επίπεδο δραστηριότητας). Για
παράδειγμα, στην περίπτωση του Οξέος Υπερκινητικού Προκαλούμενου από
Φάρμακα Ντελίριου που συμβαίνει σε έναν άνθρωπο που χρησιμοποιεί τη
δεξαμεθαζόνη όπως συνταγογραφείται, η διάγνωση είναι 292.81 (F19.921)
Προκαλούμενο από Δεξαμεθαζόνη Ντελίριο, οξύ, υπερκινητικό.
298
Νευρογνωστικές Διαταραχές
Άλλο Προσδιορισμένο Ντελίριο
780.9 {R41.0)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηρ ιστικά
συμπτώματα του ντελίριου, που προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή
έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών
της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για το
ντελίριο ή για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία
των νευρογνωστικών διαταραχών. Η κατηγορία Άλλου Προσδιορισμένου
Ντελίριου χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να
γνωστοποιήσει το συγκεκριμένο λόγο που η εμφάνιση δεν πληροί τα κριτήρια
για το ντελίριο ή οποιαδήποτε Νευρογνωστική Διαταραχή. Αυτό γίνεται με
την καταγραφή «Άλλο Προσδιορισμένο Ντελίριο» ακολουθούμενο από το
συγκεκριμένο λόγο (πχ, «Σύνδρομο Εξασθενημένου Ντελίριου» ).
Ένα παράδειγμα της κλινικής εμφάνισης μπορεί να προσδιοριστεί χρησιμοποιώντας το όνομα «Άλλο Προσδιορισμένο» είναι το εξής:
Σύνδρομο Εξασθενημένου Ντελίριου: Αυτό το σύνδρομο ισχύει στις
περιπτώσεις του ντελίριου στις οποίες η βαρύτητα της έκπτωσης της
υ
γνωστικής λειτουργίας μειώνεται συντομότερα σε σχέση με αυτό πο
ορισμένα
αι
πληρούντ
όταν
ή
,
διάγνωση
η
ι
πληρούτα
απαιτείται για να
αλλά όχι όλα τα διαγνωστικά κριτήρια για το ντελίριο.
Απροσδιόριστο Ντελίριο
780.9
.Ο)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηρι­
στικά συμπτώματα του ντελίριου που προκαλούν κλινικά σημαντική ενό­
χληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια
για ντελίριο ή οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία
των νευρογνωστικών διαταραχών. Η κατηγορία Απροσδιόριστου Ντελίρι­
ου χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην
προσδιορίσει το λόγο που δεν πληρούνται τα κριτήρια για το ντελίριο και
περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις για τις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πλη­
ροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση (π.χ., σε Τμήμα Επειγόντων
Περιστατικών).
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή
299
Μείζονες και Ήπιες Νευρογνωστικές
Διαταραχές
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή
Α. Απόδειξη της σημαντικής γνωστικής μείωσης από το προηγούμενο επί­
πεδο επίδοσης σε έναν ή περισσότερους γνωστικούς τομείς (σύνθετη
προσοχή, εκτελεστική λειτουργία, μάθηση και μνήμη, γλώσσα, αντιληπτο­
κινητική, ή κοινωνική νόηση) με βάση:
1. Ανησυχία του ατόμου, ενός πληροφοριοδότη που γνωρίζει την εξέλιξη
της κατάστασης ή του κλινικού ότι υπάρχει σημαντική μείωση της
γνωστικής λειτουργίας, και
2. Σημαντική έκπτωση στη γνωστική απόδοση κατά προτίμηση τεκ­
μηριωμένη από σταθμισμένες νευροψυχολογικές δοκιμασίες ή, επί
απουσίας τους, άλλη ποσοτικοποιημένη κλινική αξιολόγηση.
Β. Τα γνωστικά ελλείμματα παρεμποδίζουν την ανεξαρτησία στις καθημερινές
δραστηριότητες (π,χ., κατ' ελάχιστον, απαιτώντας βοήθεια σε πολύπλοκες
δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, όπως η πληρωμή λογαριασμών
ή η διαχείριση των φαρμάκων).
Γ. Τα γνωστικά ελλείμματα δεν εμφανίζονται αποκλειστικά στο πλαίσιο εντός
ντελίριου.
Δ. Τα γνωστικά ελλείμματα δεν εξηγούνται καλύτερα με μια άλλη ψυχική
διαταραχή (π,χ., Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή, Σχιζοφρένεια).
Προσδιορίστε αν οφείλεται σε:
Νόσο του Alzheimer (σελ. 305-306)
Μετωποκροταφική λοβώδη εκφύλιση (σελ. 306-308)
Άνοια με σωμάτια Lewy (σελ. 308-309)
Αγγειακή νόσο (σελ. 309-310)
Τραυματική εγκεφαλική βλάβη (σελ. 310-311)
Χρήση ουσίας/φαρμάκου (σελ. 311-315)
Λοίμωξη HIV (σελ. 315-316)
Νόσο Prion (σελ. 316).
Νόσο του Parkinson (σελ. 316-317)
Νόσο του Huntington (σελ. 317-318)
300
Νευρογνωστικές Διαταραχέ
ς
Άλλη σωματική κατάσταση (σελ. 318-319)
Πολλαπλές αιτιολογίες (σελ. 319-320)
Απροσδιόριστη (σελ. 320)
Σημείωση κωδικοποίησης: Κωδικοποιήστε βάσει της ιατρικής αιτιολογίας
ή της αιτιολογίας της ουσίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, υπάρχει ανάγκη
πρόσθετου κωδικού για την αιτιολογική σωματική κατάσταση, η οποία θα
πρέπει αμέσως να προηγείται του διαγνωστικού κωδικού για τη μείζονα
νευρογνωστική διαταραχή, όπως φαίνεται στον Πίνακα σελ. 302-304.
Προσδιορίστε:
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς: Ε άν η γνωστική διαταραχή δεν
συνοδεύεται από κλινικά σημαντική διαταραχή της συμπεριφοράς.
Με διαταραχή της συμπεριφοράς (προσδιορίστε διαταραχή): Εάν η
γνωστική διαταραχή συνοδεύεται από κλινικά σημαντική διαταραχή της
συμπεριφοράς (π.χ., ψυχωτικά συμπτώματα, διαταραχή της διάθεσης,
διέγερση, απάθεια, ή αλλά συμπτώματα της συμπεριφοράς).
Προσδιορίστε τρέχουσα βαρύτητα:
Ήπια: Δυσκολίες με οργανικές δραστηριότητες της καθημερινής ζωής
(π.χ., οικιακές εργασίες, διαχείριση χρημάτων).
Μέτρια: Δυσκολίες με βασικές δραστηριότητες της καθημερινής ζωής
(π.χ., τροφή, ντύσιμο).
Βαριά: Πλήρως εξαρτημένη.
Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή
Α. Απόδειξη της μέτριας μείωσης της γνωστικής λειτουργίας από το προη­
γούμενο επίπεδο της απόδοσης σε έναν ή περισσότερους γνωστικούς
τομείς (σύνθετη προσοχή, εκτελεστική λειτουργία, μάθηση και μνήμη,
γλώσσα, αντιληπτο-κινητική, ή κοινωνική νόηση) με βάση:
1. Ανησυχία του ατόμου, ενός πληροφοριοδότη που γνωρίζει την εξέλιξη
της κατάστασης ή του κλινικού ότι υπάρχει ήπια μείωση της γνωστικής
λειτουργίας, και
2. Ήπια έκπτωση στη γνωστική απόδοση κατά προτίμηση τεκμηριωμένη
από σταθισμένες νευροψυχολογικές δοκιμασίες ή, επί απουσίας τους,
άλλη ποσοτικοποιημένη κλινική αξιολόγηση.
Β. Τα γνωστικά ελλείμματα δεν παρεμποδίζουν την ικανότητα για ανεξαρ­
τησία στις καθημερινές δραστηριότητες (π.χ., διατηρούνται πολύπλοκες
δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, όπως η πληρωμή λογαριασμών
Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή
301
ή η διαχείριση των φαρμάκων, αλλά μπορεί να απαιτούνται μεγαλύτερη
προσπάθεια, αντισταθμιστικές στρατηγικές ή διευκολύνσεις).
Γ. Τα γνωστικά ελλείμματα δεν εμφανίζονται αποκλειστικά στο πλαίσιο ενός
ντελίριου.
Δ. Τα γνωστικά ελλείμματα δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη ψυχική διατα­
ραχή (π.χ., Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή, Σχιζοφρένεια).
Προσδιορίστε αν οφείλεται σε:
Νόσο του Alzheimer (σελ. 305-306)
Μετωποκροταφική λοβώδη εκφύλιση (σελ. 306-308)
Άνοια με σωμάτια Lewy (σελ. 308-309)
Αγγειακή νόσο (σελ. 309-310)
Τραυματική εγκεφαλική βλάβη (σελ. 310-311)
Χρήση ουσίας/φαρμάκου (σελ. 311-315)
Λοίμωξη HIV (σελ. 315-316)
Νόσο Prion (σελ. 316)
Νόσο του Parkinson (σελ. 316-317)
Νόσο του Huntington (σελ. 317-318)
Άλλη σωματική κατάσταση (σελ. 318-319)
Πολλαπλές αιτιολογίες (σελ. 319-320)
Απροσδιόριστη (σελ. 320)
Σημείωση κωδικοποίησης: Για την Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή οφει­
λόμενη σε οποιαδήποτε από τις ιατρικές αιτιολογίες που αναφέρονται παρα­
πάνω, ο κωδικός είναι 331.83 (G31.84). Μην χρησιμοποιήσετε πρόσθετους
κωδικούς για τις υποτιθέμενες αιτιολογικές σωματικές καταστάσεις. Για την
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή, ο
κωδικός βασίζεται στον τύπο της ουσίας, βλ. «Προκαλούμενη από Ουσίες/
Φάρμακα Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή». Για την Απροσδιόριστη
Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή, ο κωδικός είναι 799.59 (R41.9).
Προσδιορίστε:
Χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς: Εάν η γνωστική διαταραχή δεν
συνοδεύεται από οποιαδήποτε σημαντική διαταραχή της συμπεριφο­
ράς.
Με διαταραχή της συμπεριφοράς (προσδιορίστε διαταραχή): Εάν η
γνωστική διαταραχή συνοδεύεται από κλινικά σημαντική διαταραχή της
συμπεριφοράς (π.χ., ψυχωτικά συμπτώματα, διαταραχή της διάθεσης,
διέγερση, απάθεια, ή άλλα συμπτώματα της συμπεριφοράς).
Αιτιολογικός
υπότυπος
Σχετιζόμενος αιτιολογικός
ιατρικός κωδικός Μείζονος
Νευρογνωστικής
Διαταραχής0
ω
Κωδικός Μείζονος
Νευρογνωστικής Διαταραχήςβ
Κωδικός Ήπιας
Νευρογνωστικής Διαταραχήςv
Νόσος του
Alzheimer
Πιθανός: 331.0 (G30.9)
Ενδεχόμενος: κανένας
πρόσθετος ιατρικός κωδικός
Πιθανός: 294.1χ (F02.8x)
Ενδεχόμενος: 331.9 (G31.9)v
331.83 (G31.84)
(Μη χρησιμοποιείτε πρόσθετο
κωδικό για νόσο του
Alzheimer)
Μετωποκροταφική λοβώδης
εκφύλιση
Πιθανός: 331.19 (G31.09)
Ενδεχόμενος: κανένας
πρόσθετος ιατρικός κωδικός
Πιθανός: 294.1χ (F02.8x)
Ενδεχόμενος: 331.9 (G31.9)Y
331.83 (G31.84)
(Μη χρησιμοποιείτε πρόσθετο
κωδικό για μετωποκροταφική
νόσο)
Άνοια με σωμάτια Πιθανός: 331.82 (G31.83)
Lewy
Ενδεχόμενος: κανένας
πρόσθετος ιατρικός κωδικός
Πιθανός: 294.1χ (F02.8x)
Ενδεχόμενος: 331.9 (G31.9)v
331.83 (G31.84)
(Μη χρησιμοποιείτε πρόσθετο
κωδικό για νόσο με σωμάτια
Lewy)
Αγγειακή νόσος
Κανένας πρόσθετος ιατρικός Πιθανός: 290.40 (F01.5x)
Ενδεχόμενος: 331.9 (G31.9)v
κωδικός
907.0 (S06.2X9S)
Τραυματική
εγκεφαλική βλάβη
294.1χ (F02.8x)
331.83 (G31.84)
(Μη χρησιμοποιείτε πρόσθετο
κωδικό για αγγειακή νόσο)
331.83 (G31.84)
(Μη χρησιμοποιείτε πρόσθετο
κωδικό για τραυματική
εγκεφαλική βλάβη)
Ζ
Μ
C
:::!
Μ,
v)
Ι>
δ
Μ•
Αιτιολογικός
υπότυπος
Σχετιζόμενος αιτιολογικός
ιατρικός κωδικός Μείζονος
Νευρογνωστικής
Διαταραχής0
Προκαλούμενη
από Ουσίες/
Φάρμακα
Κανένας πρόσθετος
ιατρικός κωδικός
Λοίμωξη HIV
042 (Β20)
Νόσος Prion
046.79 (Α81.9)
ζ
Μ
Κωδικός Μείζονος
Νευρογνωστικής Διαταραχήςβ
Κωδικός Ήπιας
Νευρογνωστικής Διαταραχήςv
Κωδικός βάσει του τύπου
της ουσίας που προκαλεί
τη Μείζονα Νευρογνωστική
Διαταραχήv, 5
294.1χ (F02.8x)
Κωδικός βάσει του τύπου
της ουσίας που προκαλεί
την Ήπια Νευρογνωστική
Διαταραχή
294.1χ (F02.8x)
331.83 (G31.84)
(Μη χρησιμοποιείτε
πρόσθετο κωδικό
για λοίμωξη HIV)
331.83 (G31.84)
(Μη χρησιμοποιείτε
πρόσθετο κωδικό για
νόσο Prion)
Νόσος του
Parkinson
Πιθανός: 332.0 (G20)
Ενδεχόμενος: κανένας
πρόσθετος ιατρικός
κωδικός
Πιθανός: 294.1χ (F02.8x)
Ενδεχόμενος: 331.9 (G31.9)v
331.83 (G31.84)
(Μη χρησιμοποιείτε
πρόσθετο κωδικό για
νόσο του Parkinson)
Νόσος του
Huntington
333.4 (G10)
294.1χ (F02.8x)
331.83 (G31.84)
(Μη χρησιμοποιείτε
πρόσθετο κωδικό για
νόσο του Huntington)
<
-
Q
:ι::
=Ι
Q
Ζ
Μ
C
Ό
<
;,;;
.::::;,
Ι>
Q
Q
Ό
.::::;,
(.,,)
C>
ω
Αιτιολογικός
υπότυπος
Σχετιζόμενος αιτιολογικός
Κωδικός Μείζονος
Νευρογνωστικής
ιατρικός κωδικός Μείζονος
Νευρογνωστικής Διαταραχής0 Διαταραχήςβ
Κωδικός Ήπιας
Νευρογνωστικής Διαταραχήςv
Οφείλεται σε άλλη
σωματική κατάσταση
Κωδικοποιήστε την άλλη
σωματική κατάσταση πρώτα
(π.χ. 340 [G35] πολλαπλή
σκλήρυνση)
294.1χ (F02.8x)
331.83 (G31.84)
(Μη χρησιμοποιείτε πρόσθετους
κωδικούς για τις υποτιθέμενες
αιτιολογικές σωματικές κατα­
στάσεις)
Οφείλεται σε
πολλαπλές αιτιολογίες
Κωδικοποιήστε όλες τις
αιτιολογικές σωματικές
καταστάσεις
294.1χ (F02.8x)
(Συν τον κωδικό
για τη Συνδεόμενη/
Προκαλούμενη
από Ουσίες/
Φάρμακα Μείζονα
Νευρογνωστική
Διαταραχή εάν οι
ουσίες ή τα φάρμακα
παίζουν ρόλο στην
αιτιολογία)
331.83 (G31.84)
(Συν τους κωδικούς για τη
Συνδεόμενη/Προκαλούμενη
από Ουσίες/Φάρμακα Ήπια
Νευρογνωστική Διαταραχή εάν 01
ουσίες ή τα φάρμακα παίζουν ρόλο
στην αιτιολογία. Μη χρησιμοποιείτε
πρόσθετους κωδικούς για
τις υποτιθέμενες αιτιολογικές
σωματικές καταστάσεις)
799.59 (R41.9)
799.59 (R41.9)
Απροσδιόριστη
Νευρογνωστική
Διαταραχή
Κανένας πρόσθετος ιατρικός
κωδικός
0
Βλ. «Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή».
Ζ
Μ
C
Ό
ο
-<
Κωδικοποιήστε πρώτα, προτού κωδικοποιήσετε τη Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή.
βΚωδικοποιήστε τον πέμπτο χαρακτήρα με βάση τον προσδιοριστή των συμπτωμάτων: χΟ χωρίς διαταραχή της διάθεσης, χ1 με διαταραχή
της διάθεσης (π.χ., ψυχωτικά συμπτώματα, διαταραχή διάθεσης, διέγερση, απάθεια ή άλλα συμπτώματα συμπεριφοράς).
ΥΣημείωση: Ο προσδιοριστής διαταραχής της διάθεσης δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει να εξακολουθεί να υποδεικνύεται
γραπτώς.
0
(,)
ο
.ι:,.
<
ε
q
:::!
;,;
Μ•
t>
15
Q
Ό
Q
χ
Μ•
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή κ.λπ.
305
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή
Οφειλόμενη σε Νόσο του Alzheimer
Α. Πληρούνται τα κριτήρια για Μείζονα ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή.
Β. Υπάρχει ύπουλη έναρξη και σταδιακή πρόοδος της έκπτωσης σε έναν ή
περισσότερους από τους γνωστικούς τομείς (για τη μείζονα νευρογνωστική
διαταραχή, θα πρέπει να υπάρχει έκπτωση σε τουλάχιστον δύο τομείς).
Γ. Πληρούνται τα κριτήρια είτε για πιθανή είτε για ενδεχόμενη νόσο του
Alzheimer ως εξής:
Για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή:
Πιθανή νόσος του Alzheimer διαγιγνώσκεται εάν ένα από τα ακόλουθα
είναι παρόντα· διαφορετικά, θα πρέπει να διαγνωστεί ενδεχόμενη νόσος
του Alzheimer.
1. Απόδειξη γενετικής μετάλλαξης που αιτιολογεί τη νόσο του Alzheimer
από το οικογενειακό ιστορικό ή από τον γενετικό έλεγχο.
2. Είναι παρόντα και τα τρία από τα ακόλουθα:
α. Εμφανής απόδειξη της έκπτωσης της μνήμης και της ικανότητας
μάθησης και τουλάχιστον ενός ακόμη γνωστικού πεδίου (με βάση
το λεπτομερές ιστορικό ή τη Σειριακή Νευροψυχολογική Δοκιμα­
σία).
β. Σταθερά προοδευτική, σταδιακή μείωση της γνωστικής λειτουργίας,
χωρίς εκτεταμένο πλατώ.
γ. Καμία ένδειξη μεικτής αιτιολογίας (δηλαδή, απουσία άλλης νευρο­
εκφυλιστικής ή αγγειοεγκεφαλικής νόσου, ή άλλης νευρολογικής,
ψυχικής ή συστημικής νόσου, ή κατάστασης που πιθανόν συμ­
βάλλει σε μείωση της γνωστικής λειτουργίας).
Για Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή:
Πιθανή νόσος του Alzheimer διαγιγνώσκεται εάν υπάρχει απόδειξη
γενετικής μετάλλαξης που αιτιολογεί τη νόσο του Alzheimer είτε από
γενετικό έλεγχο ή από το οικογενειακό ιστορικό.
Ενδεχόμενη νόσος του Alzheimer διαγιγνώσκεται εάν υπάρχει απόδει­
ξη γενετικής μετάλλαξης που αιτιολογεί τη νόσο του Alzheimer είτε από
γενετικό έλεγχο ή από το οικογενειακό ιστορικό, και είναι παρόντα και τα
τρία παρακάτω συμπτώματα:
1. Εμφανής απόδειξη της έκπτωσης της μνήμης και της ικανότητας
μάθησης.
2. Σταθερά προοδευτική, σταδιακή μείωση της γνωστικής λειτουργίας,
χωρίς εκτεταμένο πλατώ.
Νευρογνωστικές Διαταραχές
306
3. Καμία ένδειξη μεικτής αιτιολογίας (δηλαδή, απουσία άλλης νευροεκφυ­
λιστικής ή αγγειοεγκεφαλικής νόσου, ή άλλης νευρολογικής, ψυχικής ή
συστημικής νόσου, ή κατάστασης που πιθανόν συμβάλλει σε μείωση
της γνωστικής λειτουργίας).
Δ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με εγκεφαλοαγγειακή νόσο, άλλη
νευροεκφυλιστική νόσο, τις επιδράσεις κάποιας ουσίας, ή άλλη ψυχική,
νευρολογική ή συστημική διαταραχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Για πιθανή Μείζονα Νευρογνωστική Διαταρα­
χή οφειλόμενη σε νόσο του Alzheimer, με διαταραχές της συμπεριφοράς,
κωδικοποιήστε πρώτα 331.0 (G30.9) Νόσος του Alzheimer, ακολουθούμενη
από 294.11 (F02.81) Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο
του Alzheimer. Για πιθανή Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο
του Alzheimer, χωρίς διαταραχές της συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε πρώτα
331.0 (G30.9) νόσος του Alzheimer, ακολουθούμενη από 294.1 Ο (F02.80)
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο του Alzheimer, χωρίς
διαταραχές της συμπεριφοράς.
Για ενδεχόμενη Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο
του Alzheimer, κωδικοποιήστε 331.9 (G31.9) ενδεχόμενη Μείζων Νευρο­
γνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο του Alzheimer. (Σημείωση: Μη
χρησιμοποιείτε τον πρόσθετο κωδικό για νόσο του Alzheimer. Η διαταραχή της
συμπεριφοράς δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει να εξακολουθεί
να αναφέρεται εγγράφως).
Για Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο του Alzheimer,
κωδικοποιήστε 331.83 (G31.84). (Σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε τον πρό­
σθετο κωδικό για νόσο του Alzheimer. Η διαταραχή της συμπεριφοράς δεν
μπορεί να κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει να εξακολουθεί να αναφέρεται
εγγράφως).
Μείζων ή Ήπια Μετωποκροταφική Νευρογνωστική Διαταραχή
Α. Πληρούνται τα κριτήρια για Μείζονα ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή.
Β. Η διαταραχή έχει ύπουλη έναρξη και σταδιακή εξέλιξη.
Γ. Είτε το (1) είτε το (2):
1. Παραλλαγή της συμπεριφοράς:
α. Τρία ή περισσότερα από τα ακόλουθα συμπτώματα συμπεριφο­
ράς:
ί. Αναστολή συμπεριφοράς.
ίί. Απάθεια ή αδράνεια.
ίiί. Απώλεια της συμπάθειας ή της ενσυναίσθησης.
Μείζων ή Ήπια Μετωποκροταφική Διαταραχή
307
ίν. Εμμένουσα, στερεοτυπική ή καταναγκαστική/τελετουργική
συμπεριφορά.
ν. Υπερστοματικότητα και διατροφικές αλλαγές.
β . Εμφανής μείωση της κοινωνικής γνωστικής λειτουργίας ή/και των
εκτελεστικών ικανοτήτων.
2. Παραλλαγή γλώσσας:
α. Εμφανής μείωση της γλωσσικής ικανότητας, στη μορφή της πα­
ραγωγής της ομιλίας, του εντοπισμού των λέξεων, της ονομασίας
των αντικειμένων, της γραμματικής ή της κατανόησης λέξεων.
Δ. Σχετική μείωση της μάθησης και της μνήμης και της αντιληπτοκινητικής
λειτουργίας.
Ε. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με εγκεφαλοαγγειακή νόσο, άλλη
νευροεκφυλιστική νόσο, τις επιδράσεις μιας ουσίας, ή άλλη ψυχική, νευ­
ρολογική ή συστημική διαταραχή.
Πιθανή μετωποκροταφική νευρογνωστική διαταραχή διαγιγνώσκεται εάν
ένα από τα ακόλουθα είναι παρόν, διαφορετικά θα πρέπει να διαγιγνώσκεται
ενδεχόμενη μετωποκροταφική νευρογνωστική διαταραχή:
1. Απόδειξη μιας γενετικής μετάλλαξης που αιτιολογεί τη μετωποκροταφική
νευρογνωστική διαταραχή, είτε από το οικογενειακό ιστορικό ή από τον
γενετικό έλεγχο.
2. Απόδειξη μιας δυσανάλογης συμμετοχής του μετωπιαίου και/ή του κροταφικού λοβού από τη νευροαπεικόνιση.
Ενδεχόμενη μετωποκροταφική νευρογνωστική διαταραχή διαγιγνώσκε­
ται εάν δεν υπάρχει απόδειξη για γενετική μετάλλαξη, και δεν έχει πραγμα­
τοποιηθεί νευροαπεικόνιση.
Σημείωση κωδικοποίησης: Για πιθανή Μείζονα Νευρογνωστική Διαταρα­
χή οφειλόμενη σε μετωποκροταφική λοβώδη εκφύλιση, με διαταραχή της
συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε πρώτα 331.19 (G31.09) Μετωποκροταφική
Νόσος, ακολουθούμενη από 294.11 (F02.81) πιθανή Μείζων Νευρογνωστική
Διαταραχή οφειλόμενη σε μετωποκροταφική λοβώδη εκφύλιση, με διατα­
ραχή της συμπεριφοράς. Για πιθανή Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή
οφειλόμενη σε μετωποκροταφική λοβώδη εκφύλιση, χωρίς διαταραχή της
συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε πρώτα 331.19 (G31.09) ετωποκροταφική
Νόσος, ακολουθούμενη από 294.10 (F02.80) πιθανή Μείζων Νευρογνω­
στική Διαταραχή οφειλόμενη σε μετωποκροταφική λοβώδη εκφύλιση, χωρίς
διαταραχή της συμπεριφοράς.
Για ενδεχόμενη Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε μετω­
ποκροταφική λοβώδη εκφύλιση, κωδικοποιήστε 331.9 (G31.9) ενδεχόμενη
Νευρογνωστικές Διαταραχές
308
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε μετωποκροταφική λοβώδη
εκφύλιση. (Σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε τον πρόσθετο κωδικό για μετωπο­
κροταφική νόσο. Η διαταραχή της συμπεριφοράς δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί
αλλά θα πρέπει να εξακολουθεί να αναφέρεται εγγράφως).
Για Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε μετωποκροταφική
λοβώδη εκφύλιση, κωδικοποιήστε 331.83 (G31.84). (Σημείωση: Μη χρησι­
μοποιείτε τον πρόσθετο κωδικό για μετωποκροταφική νόσο. Η διαταραχή της
συμπεριφοράς δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει να εξακολουθεί
να αναφέρεται εγγράφως).
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Άνοιας με
Σωμάτια Lewy
Α. Πληρούνται τα Κριτήρια για Μείζονα ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταρα­
χή.
Β. Η διαταραχή έχει ύπουλη έναρξη και σταδιακή εξέλιξη.
Γ. Η διαταραχή πληροί ένα συνδυασμό βασικών διαγνωστικών στοιχείων
και υποδηλωτικών διαγνωστικών στοιχείων είτε για την πιθανή είτε για
την ενδεχόμενη Νευρογνωστική Διαταραχή Άνοιας με σωμάτια Lewy.
Για πιθανή Μείζονα ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Άνοιας με
Σωμάτια Lewy, το άτομο έχει δύο βασικά στοιχεία, ή ένα υποδηλωτικό
στοιχείο με ένα ή περισσότερα βασικά στοιχεία. Για ενδεχόμενη Μείζο­
να ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Άνοιας με Σωμάτια Lewy, το
άτομο έχει μόνο ένα βασικό στοιχείο, ή ένα ή περισσότερα υποδηλωτικά
στοιχεία.
1. Βασικά διαγνωστικά στοιχεία:
α. Διακύμανση γνωστικής λειτουργίας με έντονες διακυμάνσεις στην
προσοχή και την εγρήγορση.
β. Επαναλαμβανόμενες οπτικές ψευδαισθήσεις που είναι καλά σχη­
ματισμένες και λεπτομερείς.
γ. Αυτόματα στοιχεία παρκινσονισμού, με έναρξη που ακολουθεί την
ανάπτυξη της έκπτωσης της γνωστικής λειτουργίας.
2. Υποδηλωτικά διαγνωστικά στοιχεία:
α. Πληροί τα κριτήρια για Διαταραχή του Ύπνου με ταχεία κίνηση
των οφθαλμών.
β. Βαριά νευροληπτική ευαισθησία.
Δ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με αγγειοεγκεφαλική νόσο, άλλη
νευροεκφυλιστική διαταραχή, τις επιδράσεις μιας ουσίας, ή άλλη ψυχική,
νευρολογική ή συστημική διαταραχή.
Μείζων ή Ήπια Αγγειακή Νευρογνωστική Διαταραχή
309
Σημείωση κωδικοποίησης: Για πιθανή Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή
Άνοιας με σωμάτια Lewy, με διαταραχές της συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε
πρώτα 331.82 (G31.83) Άνοια με σωμάτια Lewy, ακολουθούμενη από 294.11
(F02.81) πιθανή Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Άνοιας με σωμάτια
Lewy, με διαταραχή της συμπεριφοράς. Για πιθανή Μείζονα Νευρογνωστική
Διαταραχή Άνοιας με σωμάτια Lewy, χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς,
κωδικοποιήστε πρώτα 331.82 (G31.83) Άνοια με σωμάτια Lewy, ακολουθού­
μενη από 294. 1 Ο (F02.80) πιθανή Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή Άνοιας
με σωμάτια Lewy, χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς.
Για ενδεχόμενη Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή Άνοιας με σωμάτια
Lewy, κωδικοποιήστε 331.9 (G31.9) ενδεχόμενη Μείζων Νευρογνωστική Διατα­
ραχή Άνοιας με σωμάτια Lewy. (Σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε τον πρόσθετο
κωδικό για Άνοια με σωμάτια Lewy. Η διαταραχή της συμπεριφοράς δεν μπορεί
να κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει να εξακολουθεί να αναφέρεται εγγράφως).
Για Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Άνοιας με σωμάτια Lewy, κωδικοποιή­
στε 331.83 (G31.84). (Σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε τον πρόσθετο κωδικό
για Άνοια με σωμάτια Lewy. Η διαταραχή της συμπεριφοράς δεν μπορεί να
κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει να εξακολουθεί να αναφέρεται εγγράφως).
Μείζων ή Ήπια Αγγειακή Νευρογνωστική Διαταραχή
Α. Πληρούνται τα Κριτήρια για Μείζονα ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή.
Β. Τα κλινικά στοιχεία είναι σύμφωνα με την αγγειακή αιτιολογία, όπως
υποδηλώνεται από ένα από τα εξής:
1. Η έναρξη των γνωστικών ελλειμμάτων σχετίζεται χρονικά με αγγειο­
εγκεφαλικό επεισόδιο.
2. Η απόδειξη της έκπτωσης είναι εμφανής στη σύνθετη προσοχή (συ­
μπεριλαμβανομένης της ταχύτητας επεξεργασίας) και την εκτελεστική
λειτουργία του μετωπιαίου λοβού.
Γ. Υπάρχει απόδειξη για παρουσία αγγειοεγκεφαλικής νόσου από το ιστορι­
κό, τη φυσική εξέταση και/ή τη νευροαπεικόνιση, που θεωρείται επαρκής
να δικαιολογήσει τα νευρογνωστικά ελλείμματα.
Δ. Τα συμπτώματα δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη νόσο του εγκεφάλου
ή συστημική διαταραχή.
Πιθανή Αγγειακή Νεuρογνωστική Διαταραχή διαγιγνώσκεται εάν ένα από
τα εξής είναι παρόν, διαφορετικά, θα πρέπει να διαγιγνώσκεται ενδεχόμενη
Αγγειακή Νεuρογνωστική Διαταραχή:
1. Τα κλινικά κριτήρια υποστηρίζονται από την απόδειξη νευροαπεικό­
νισης σημαντικής παρεγχυματικής βλάβης που οφείλεται σε αγγειοε­
γκεφαλική νόσο (υποστηριζόμενη από νευροαπεικόνιση).
Νευρογνωστικές Διαταραχές
310
2. Το νευρογνωστικό σύνδρομο συνδέεται χρονικά με ένα ή περισσότερα
τεκμηριωμένα αγγειοεγκεφαλικά επεισόδια.
3. Είναι παρούσες τόσο οι κλινικές, όσο και οι γενετικές αποδείξεις (π.χ.,
εγκεφαλική αυτόσωμη επικρατητική αρτηριοπάθεια με υποφλοιώδη έμ­
φρακτα και λευκοεγκεφαλοπάθεια) της εγκεφαλοαγγειακής νόσου.
Ενδεχόμενη Αγγειακή Νευρογνωστική Διαταραχή διαγιγνώσκεται εάν
πληρούνται τα κλινικά κριτήρια, αλλά η νευροαπεικόνιση δεν είναι διαθέσιμη
και δεν έχει τεκμηριωθεί η χρονική σχέση του νευρογνωστικού συνδρόμου
με ένα ή περισσότερα αγγειοεγκεφαλικά επεισόδια.
Σημείωση κωδικοποίησης: Για πιθανή Μείζονα Αγγειακή Νευρογνωστ ική
Διαταραχή, με διαταραχή της συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε 290.40 (F01.51).
Για πιθανή Μείζονα Αγγειακή Νευρογνωστική Διαταραχή, χωρίς διαταραχή
της συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε 290.40 (F01.50). Για ενδεχόμενη Μείζονα
Αγγειακή Νευρογνωστική Διαταραχή, με ή χωρίς διαταραχή της συμπεριφο­
ράς, κωδικοποιήστε 331.9 (G31.9). Δεν απαιτείται πρόσθετος κωδικός για
την αγγειακή νόσο.
Για την Ήπια Αγγειακή Νευρογνωστική Διαταραχή, κωδικοποιήστε 331.83
(G31.84). (Σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε πρόσθετο κωδικό για την αγγειακή
νόσο. Η διαταραχή της συμπεριφοράς δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί αλλά θα
πρέπει παρόλα αυτά να αναφέρεται εγγράφως).
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη σε
Τραυματική Εγκεφαλική Βλάβη
Α. Πληρούνται τα κριτήρια για Μείζονα ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή.
Β. Υπάρχει απόδειξη τραυματικής εγκεφαλικής βλάβης - δηλαδή, πρό­
σκρουση της κεφαλής ή επίδραση άλλων μηχανισμών ταχείας κίνησης
ή μετατόπισης του εγκεφάλου εντός του κρανίου, με ένα ή περισσότερα
από τα ακόλουθα:
1.
2.
3.
4.
Απώλεια της συνείδησης.
Μετατραυματική αμνησία.
Αποπροσανατολισμός και σύγχυση.
Νευρολογικά σημεία (π.χ., νευροαπεικόνιση που καταδεικνύει βλά­
βη, νέα εκδήλωση σπασμών, εμφανής επιδείνωση προϋπάρχουσας
επιληπτικής διαταραχής, αλλοίωση του οπτικού πεδίου, ανοσμία,
ημιπάρεση).
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Μείζων ή Ήπια κ.λπ.
311
Γ. Η Νευρογνωστική Διαταραχή παρουσιάζεται αμέσως μετά την πρόκληση
της τραυματικής εγκεφαλικής βλάβης ή αμέσως μετά την ανάκτηση των
αισθήσεων και επιμένει μετά την περίοδο της οξείας βλάβης.
Σημείωση κωδικοποίησης: Για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφει­
λόμενη σε τραυματική εγκεφαλική βλάβη, με διαταραχή της συμπεριφοράς:
Για το ICD-9-CM, κωδικοποιήστε πρώτα 907.0 όψιμη εκδήλωση ενδροκρανι­
ακής κάκωσης χωρίς κάταγμα κρανίου, ακολουθούμενο από 294.11 Μείζων
Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε τραυματική εγκεφαλική βλάβη,
με διαταραχή της συμπεριφοράς. Για το ICD-10-CM, κωδικοποιήστε πρώτα
S06.2X9S διάχυτη τραυματική εγκεφαλική βλάβη με επακόλουθη απώλεια
συνείδησης απροσδιόριστης διάρκειας, ακολουθούμενη από F02.81 Μείζων
Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε τραυματική εγκεφαλική βλάβη, με
διαταραχή της συμπεριφοράς.
Για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε τραυματική εγκεφαλική
βλάβη, χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς: Για το ICD-9-CM, κωδικοποιήστε
πρώτα 907.Ο όψιμη εκδήλωση της ενδροκρανιακής κάκωσης χωρίς κάταγμα κρα­
νίου, ακολουθούμενο από 294.1 Ο Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη
σε τραυματική εγκεφαλική βλάβη, χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς. Για το
ICD-10-CM, κωδικοποιήστε πρώτα S06.2X9S διάχυτη τραυματική εγκεφαλική
βλάβη με επακόλουθη απώλεια της συνείδησης απροσδιόριστης διάρκειας,
ακολουθούμενο από F02.80 Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε
τραυματική εγκεφαλική βλάβη, χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς.
Για Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε τραυματική εγκεφαλι­
κή βλάβη, κωδικοποιήστε 331.83 (G31.84). (Σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε
τον πρόσθετο κωδικό για τραυματική εγκεφαλική βλάβη. Η διαταραχή της
συμπεριφοράς δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει παρόλα αυτά
να αναφέρεται εγγράφως).
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Μείζων ή
Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή
Α. Πληρούνται τα κριτήρια για Μείζονα ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή.
Β. Οι νευρογνωστικές εκπτώσεις δεν συμβαίνουν αποκλειστικά κατά την
πορεία ντελίριου και επιμένουν πέρα από τη συνήθη διάρκεια της τοξί­
κωσης και οξείας στέρησης.
Γ. Η εμπλεκόμενη ουσία ή το φάρμακο, η διάρκεια και ο βαθμός χρήσης
είναι ικανές να παράγουν τη νευρογνωστική έκπτωση.
Δ. Η χρονική πορεία των νευρογνωστικών ελλειμμάτων είναι σύμφωνη με
τη χρονική στιγμή χρήσης της ουσίας ή του φαρμάκου και την αποχή
(π,χ., τα ελλείμματα παραμένουν σταθερά ή βελτιώνονται μετά από μια
περίοδο αποχής).
312
Νευρογνωστικές Διαταραχές
Ε. Η νευρογνωστική διαταραχή δεν οφείλεται σε άλλη σωματική κατάσταση
ή δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Οι κωδικοί ICD-9-CM και ICD-10-CM για τη ν
προκαλούμενη (από συγκεκριμένη ουσία/φάρμακα] Νευρογνωστική Δια­
ταραχή αναφέρονται στον Πίνακα παρακάτω. Ας σημειωθεί ότι ο κωδικός
ICD-10-CM εξαρτάται από το εάν συνυπάρχει Διαταραχή Χρήσης Ουσία ς
για την ίδια κατηγορία της ουσίας. Εάν μια Ήπια Διαταραχή Χρήσης Ουσίας
συνυπάρχει με την προκαλούμενη από ουσίες Νευρογνωστική Διαταραχή,
ο χαρακτήρας 4ης θέσης είναι «1», και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει
«Ήπια Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]» πριν από την προκαλούμενη από ουσία
Νευρογνωστική Διαταραχή (π.χ. «Ήπια Διαταραχή Χρήσης Εισπνεόμενης
Ουσίας με προκαλούμενη από εισπνεόμενη ουσία Μείζονα Νευρογνωστική
Διαταραχή»). Εάν συνυπάρχει Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Ουσίας με
την προκαλούμενη από ουσίες Νευρογνωστική Διαταραχή, ο χαρακτήρας 4η ς
θέσης είναι «2», και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει «Μέτρια Διαταραχή
Χρήσης [Ουσίας]» ή «Βαριά Διαταραχή Χρήσης [Ουσίας]», ανάλογα με τη
βαρύτητα της συνυπάρχουσας Διαταραχής Χρήσης Ουσιών. Εάν δεν συνυ­
πάρχει Διαταραχή Χρήσης Ουσίας, τότε ο χαρακτήρας 4ης θέσης είναι «9»,
και ο κλινικός θα πρέπει να καταγράψει μόνο την προκαλούμενη από ουσίες
Νευρογνωστική Διαταραχή. Για ορισμένες κατηγορίες ουσιών (π.χ., αλκοόλ,
ηρεμιστικά, υπνωτικά, αγχολυτικά), δεν είναι επιτρεπτό να κωδικοποιηθεί μια
συνυπάρχουσα Ήπια Διαταραχή Χρήσης Ουσίας με μια προκαλούμενη από
ουσίες Νευρογνωστική Διαταραχή· μπορεί να διαγνωστεί μόνο μια συνυπάρ­
χουσα Μέτρια ή Βαριά Διαταραχή Χρήσης Ουσίας ή καμία Διαταραχή Χρήσης
Ουσίας. Η διαταραχή της συμπεριφοράς δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί αλλά
θα πρέπει παρόλα αυτά να αναφέρεται εγγράφως).
ICD-10-CM
ICD-9CM
Αλκοόλ (Μείζων
Νευρογνωστική
Διαταραχή),
μη αμνησιακός
μυθοπλαστικός τύπος
291.2
Με μέτρια
ή βαριά
Με ήπια
διαταραχή διαταραχή
χρήσης
χρήσης
ΝΑ
F10.27
Χωρίς
διαταραχή
χρήσης
F10.97
Προκαλούμενη από Ουσίες/Φάρμακα Μείζων ή Ήπια κ.λπ.
313
ICD-10-CM
ICD-9CM
Με μέτρια
Με ήπια
ή βαριά
διαταραχή διαταραχή
χρήσης
χρήσης
Χωρίς
διαταραχή
χρήσης
Αλκοόλ (Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή),
αμνησιακός μυθοπλαστικός τύπος
291.1
ΝΑ
F10.26
F10.96
Αλκοόλ (Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή)
291.89
ΝΑ
F10.288
F10.988
Εισπνεόμενη ουσία
(Μείζων Νευρογνωστική
Διαταραχή)
292.82
F18.17
F18.27
F18.97
Εισπνεόμενη ουσία
(Ήπια Νευρογνωστική
Διαταραχή)
292.89
F18.188
F18.288
F18.988
Ηρεμιστικά, υπνωτικά ή
αγχολυτικά (Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή)
292.82
ΝΑ
F13.27
F13.97
Ηρεμιστικά, υπνωτικά
ή αγχολυτικά (Ήπια
Νευρογνωστική
Διαταραχή)
292.89
ΝΑ
F13.288
F13.988
Άλλη (ή άγνωστη) ουσία
(Μείζων Νευρογνωστική
Διαταραχή)
292.82
F19.17
F19.27
F19.97
Άλλη (ή άγνωστη)
ουσία (Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή)
292.89
F19.188
F19.288
F19.988
Προσδιορίστε αν:
Επίμονη: Η νευρογνωστική έκπτωση συνεχίζει να είναι σημαντική μετά
από παρατεταμένη περίοδο αποχής.
314
Νευρογνωστικές Διαταραχές
Διαδικασίες Καταγραφής
ICD-9-CM. Η ονομασία της προκαλούμενης από ουσίες/φάρμακα Νευρογνω­
στικής Διαταραχής ξεκινά με τη συγκεκριμένη ουσία/φάρμακο (π.χ., αλκοόλ)
που υποτίθεται ότι προκαλεί τα νευρογνωστικά συμπτώματα. Ο διαγνωστικός
κωδικός επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνεται στο σύνολο των
κριτηρίων, το οποίο βασίζεται στην κατηγορία του φαρμάκου. Για τις ουσίες
που δεν ταιριάζουν σε οποιαδήποτε από τις κατηγορίες, θα πρέπει να χρη­
σιμοποιείται ο κωδικός για την «Άλλη Ουσία» και στις περιπτώσεις που μια
ουσία θεωρείται ότι είναι ένας αιτιολογικός παράγοντας, αλλά η ειδική κατη­
γορία της ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η κατηγορία
«Άγνωστη Ουσία».
Η ονομασία της διαταραχής (π.χ. προκαλούμενη [από συγκεκριμένη ουσία]
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή ή προκαλούμενη [από συγκεκριμένη ουσία]
Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή) ακολουθείται από τον τύπο στην περίπτω­
ση του αλκοόλ (π.χ., Μη Αμνησιακός-Μυθοπλαστικός Τύπος, Αμνησιακός­
Μυθοπλαστικός Τύπος), ακολουθούμενη από τις προδιαγραφές της διάρκειας
(π.χ., Επίμονη). Σε αντίθεση με τις διαδικασίες καταγραφής για ICD-10-CM,
οι οποίες συνδυάζουν την προκαλούμενη από ουσίες/φάρμακα Διαταραχή και
τη Διαταραχή Χρήσης Ουσίας σε έναν ενιαίο κωδικό, στο ICD-9-CM δίνεται
ένας ξεχωριστός διαγνωστικός κωδικός για τη Διαταραχή Χρήσης Ουσίας.
Για παράδειγμα, στην περίπτωση επίμονων αμνησιακών-μυθοπλαστικών
συμπτωμάτων ενός ανθρώπου με Βαριά Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ, η
διάγνωση είναι 291.1 προκαλούμενη από Αλκοόλ Μείζων Νευρογνωστική
Διαταραχή, Αμνησιακός-Μυθοπλαστικός Τύπος, επίμονη. Δίνεται επίσης μια
πρόσθετη διάγνωση της 303.90 Βαριάς Διαταραχής Χρήσης Αλκοόλ. Εάν η
προκαλούμενη από ουσίες/φάρμακα Νευρογνωστική Διαταραχή συμβαίνει
χωρίς συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., μετά από μια σπο­
ραδική βαριά χρήση εισπνεόμενων ουσιών), δεν σημειώνεται καμία συνοδός
Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., 292.82 προκαλούμενη από εισπνεόμενη
ουσία Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή).
ICD-10-CM. Η ονομασία της προκαλουμένης από ουσίες/φάρμακα Νευρο­
γνωστικής Διαταραχής ξεκινά με τη συγκεκριμένη ουσία (π.χ., αλκοόλ) που
υποτίθεται ότι προκαλεί τα νευρογνωστικά συμπτώματα. Ο διαγνωστικός
κωδικός επιλέγεται από τον πίνακα που περιλαμβάνεται στο σύνολο των
κριτηρίων, ο οποίος βασίζεται στην κατηγορία και την παρουσία ή την απου­
σία συνυπάρχουσας Διαταραχής Χρήσης Ουσιών. Για τις ουσίες που δεν
ταιριάζουν σε οποιαδήποτε από τις κατηγορίες, θα πρέπει να χρησιμοποιείται
ο κωδικός για την «Άλλη Ουσία» και στις περιπτώσεις όπου μια ουσία θε­
ωρείται ότι είναι ένας αιτιολογικός παράγοντας, αλλά η ειδική κατηγορία της
ουσίας είναι άγνωστη, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η κατηγορία «Άγνωστη
Ουσία».
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη κ.λπ.
315
Όταν καταγράφεται η ονομασία της διαταραχής, η συνυπάρχουσα Δια­
ταραχή Χρήσης Ουσίας (εάν υπάρχει) αναφέρεται πρώτη, ακολουθούμενη
από τη λέξη «με», ακολουθούμενη από την ονομασία της διαταραχής (π.χ.,
προκαλούμενη [από ειδική ουσία] Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή ή
προκαλούμενη [από ειδική ουσία] Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή), ακολου­
θούμενη από τον τύπο στην περίπτωση του αλκοόλ (π.χ., Μη Αμνησιακός­
Μυθοπλαστικός Τύπος, Αμνησιακός-Μυθοπλαστικός Τύπος), ακολουθούμενη
από τις προδιαγραφές της διάρκειας (π.χ., επίμονη). Για παράδειγμα, στην
περίπτωση επίμονων αμνησιακών-μυθοπλαστικών συμπτωμάτων σε έναν
άνθρωπο με Βαριά Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ, η διάγνωση είναι F10.26
Βαριά Διαταραχή Χρήσης Αλκοόλ με προκαλούμενη από Αλκοόλ Μέτρια
Νευρογνωστική Διαταραχή, Αμνησιακός-Μυθοπλαστικός Τύπος, επίμονη.
Δεν δίνεται ξεχωριστή διάγνωση της συνυπάρχουσας Βαριάς Διαταραχής
Χρήσης Αλκοόλ. Εάν η προκαλούμενη από ουσίες Νευρογνωστική Διαταραχή
συμβαίνει χωρίς συνυπάρχουσα Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., μετά από
σποραδική βαριά χρήση εισπνεόμενων ουσιών), δεν σημειώνεται καμία
συνοδός Διαταραχή Χρήσης Ουσίας (π.χ., F18.988 προκαλούμενη από
εισπνεόμενη ουσία Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή).
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή
Οφειλόμενη σε Λοίμωξη HIV
Α. Πληρούνται τα Κριτήρια για Μείζονα ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή.
Β. Υπάρχει τεκμηριωμένη λοίμωξη με τον ιό της ανθρώπινης ανοσοανεπάρ­
κειας (HIV).
Γ. Η Νευρογνωστική Διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με καταστάσεις μη
λοίμωξης από HIV, συμπεριλαμβανομένων των δευτεροπαθών νόσων
του εγκεφάλου, όπως η προϊούσα πολυεστιακή λευκοεγκεφαλοπάθεια ή
η κρυπτοκοκκική μηνιγγίτιδα.
Δ. Η Νευρογνωστική Διαταραχή δεν οφείλεται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγείται καλύτερα με Ψυχική Διαταραχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφει­
λόμενη σε λοίμωξη HIV, με διαταραχή της συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε
πρώτα 042 (820) λοίμωξη HIV, ακολουθούμενη από 294.11 (F02.81) Μεί­
ζων Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε λοίμωξη HIV, με διαταραχή
της συμπεριφοράς. Για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε
λοίμωξη HIV, χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε πρώτα
042 (820) λοίμωξη HIV, ακολουθούμενη από 294.10 (F02.80) Μείζων Νευ­
ρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε λοίμωξη HIV, χωρίς διαταραχή της
συμπεριφοράς.
316
Νευρογνωστικές Διαταραχές
Για Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε λοίμωξη HIV, κωδι­
κοποιήστε 331.83 (G31.84). (Σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε τον πρόσθετο
κωδικό για λοίμωξη HIV. Η διαταραχή της συμπεριφοράς δεν μπορεί να
κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει παρόλα αυτά να αναφέρεται εγγράφως).
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή
Οφειλόμενη σε Νόσο Prion
Α. Πληρούνται τα Κριτήρια για Μείζονα ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή.
Β. Υπάρχει ύπουλη έναρξη, και η ταχεία εξέλιξη της έκπτωσης είναι συ­
χνή.
Γ. Υπάρχουν κινητικά στοιχεία της νόσου Prion, όπως μυοκλονία ή αταξία,
ή αποδεικτικά στοιχεία βιοδεικτών.
Δ. Η Νευρογνωστική Διαταραχή δεν οφείλεται σε άλλη Σωματική διαταραχή
και δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη Ψυχική διαταραχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφει­
λόμενη σε νόσο Prion, με διαταραχή της συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε
πρώτα 046.79 (Α81.9) νόσος Prion, ακολουθούμενη από 294.11 (F02.81)
Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο Prion, με διαταραχή
της συμπεριφοράς. Για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε
νόσο Prion, χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς κωδικοποιήστε πρώτα
046.79 (Α81.9) νόσος Prion, ακολουθούμενη από 294.1 Ο (F02.80) Μείζων
Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο Prion, χωρίς διαταραχή της
συμπεριφοράς.
Για Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο Prion, κωδι­
κοποιήστε 331.83 (G31.84). (Σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε τον πρόσθετο
κωδικό για νόσο Prion. Η διαταραχή της συμπεριφοράς δεν μπορεί να
κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει παρόλα αυτά να αναφέρεται εγγράφως).
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή
Οφειλόμενη σε Νόσο του Parkinson
Α. Πληρούνται τα Κριτήρια για Μείζονα ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταρα­
χή.
Β. Η διαταραχή εμφανίζεται στο πλαίσιο εγκατεστημένης νόσου του Parkinson.
Γ. Υπάρχει ύπουλη έναρξη και σταδιακή επιδείνωση της έκπτωσης.
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη κ.λπ.
317
Δ. Η νευρογνωστική διαταραχή δεν οφείλεται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή.
Θα πρέπει να τεθεί η διάγνωση της Μείζονος ή Ήπιας Νεuρογνωστικής
Διαταραχής πιθανώς οφειλόμενης σε νόσο του Parkinson εάν πληρού­
νται το 1 και το 2. Θα πρέπει να τεθεί η διάγνωση της Μείζονος ή Ήπιας
Νεuρογνωστικής Διαταραχής ενδεχομένως οφειλόμενης σε νόσο του
Parkinson εάν πληρούται το 1 ή το 2:
1. Δεν υπάρχει απόδειξη μικτής αιτιολογίας (π.χ., απουσία άλλης νευροεκ­
φυλιστικής ή εγκεφαλοαγγειακής νόσου ή άλλης νευρολογικής, ψυχικής
ή συστημικής νόσου, ή κατάστασης που είναι πιθανόν να συμβάλλει στην
έκπτωση της γνωστικής λειτουργίας).
2. Η νόσος του Parkinson προηγείται εμφανώς της έναρξης της Νευρογνωστικής Διαταραχής.
Σημείωση κωδικοποίησης: Για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή πιθα­
νώς οφειλόμενη στη νόσο του Parkinson, με διαταραχή της συμπεριφοράς,
κωδικοποιήστε πρώτα 332.0 (G20) νόσος του Parkinson, ακολουθούμενη
από 294.11 (F02.81) Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή πιθανώς οφειλόμενη
στη νόσο του Parkinson, με διαταραχή της συμπεριφοράς. Για Μείζονα Νευ­
ρογνωστική Διαταραχή πιθανώς οφειλόμενη στη νόσο του Parkinson, χωρίς
διαταραχή της συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε πρώτα 332.0 (G20) Νόσος
του Parkinson, ακολουθούμενη από 294.10 (F02.80) Μείζων Νευρογνωστική
Διαταραχή πιθανώς οφειλόμενη στη νόσο του Parkinson, χωρίς διαταραχή
της συμπεριφοράς.
Για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή ενδεχομένως οφειλόμενη στη
νόσο του Parkinson, κωδικοποιήστε 331.9 (G31.9) Μείζων Νευρογνωστική
Διαταραχή ενδεχομένως οφειλόμενη στη νόσο του Parkinson. (Σημείωση: Μη
χρησιμοποιείτε τον πρόσθετο κωδικό για νόσο του Parkinson. Η διαταραχή
της συμπεριφοράς δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει παρόλα
αυτά να αναφέρεται εγγράφως).
Για Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο του Parkinson,
κωδικοποιήστε 331.83 (G31.84). (Σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε τον πρόσθε­
το κωδικό για νόσο του Parkinson. Η διαταραχή της συμπεριφοράς δεν μπορεί
να κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει παρόλα αυτά να αναφέρεται εγγράφως).
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή
Οφειλόμενη σε Νόσο του Huntington
Α. Πληρούνται τα Κριτήρια για Μείζονα ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή.
Β. Υπάρχει ύπουλη έναρξη και σταδιακή εξέλιξη.
318
Νευρογνωστικές Διαταραχές
Γ. Υπάρχει κλινικά εγκατεστημένη νόσος του Huntington, ή κίνδυνος για νόσο
του Huntington με βάση το οικογενειακό ιστορικό ή τον γενετικό έλεγχο.
Δ. Η Νευρογνωστική Διαταραχή δεν οφείλεται σε άλλη σωματική κατάσταση
και δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή.
Σημείωση κωδικοποίησης: Για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφει­
λόμενη σε νόσο του Huntington, με διαταραχή της συμπεριφοράς, κωδικο ­
ποιήστε πρώτα 333.4 (G10) νόσος του Huntington, ακολουθούμενη από
294.11 (F02.81) Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο
του Huntington, με διαταραχή της συμπεριφοράς. Για Μείζονα Νευρογνω­
στική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο του Huntington, χωρίς διαταραχή της
συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε πρώτα 333.4 (G10) νόσος του Huntington,
ακολουθούμενη από 294.1 Ο (F02.80) Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή
οφειλόμενη σε νόσο του Huntington, χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς.
Για Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο του Huntington,
κωδικοποιήστε 331.83 (G31.84). (Σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε τον πρό­
σθετο κωδικό για νόσο του Huntington. Η διαταραχή της συμπεριφοράς
δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει παρόλα αυτά να αναφ έρεται
εγγράφως).
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή
Οφειλόμενη σε Άλλη Σωματική Κατάσταση
Α. Πληρούνται τα Κριτήρια για Μείζονα ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστη­
ριακά ευρήματα ότι η Νευρογνωστική Διαταραχή είναι η παθοφυσιολογική
συνέπεια άλλης σωματικής κατάστασης.
Γ. Τα γνωστικά ελλείμματα δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διατα­
ραχή ή άλλη Ειδική Νευρογνωστική Διαταραχή (π.χ., νόσο του Alzheimer,
λοίμωξη HIV).
Σημείωση κωδικοποίησης: Για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφει­
λόμενη σε άλλη σωματική κατάσταση, με διαταραχή της συμπεριφοράς,
κωδικοποιήστε πρώτα την άλλη σωματική κατάσταση, ακολουθούμενη από τη
Μείζονα ΝευρογνωστικήΔιαταραχή οφειλόμενη σε άλλη σωματική κατάσταση,
με διαταραχή της συμπεριφοράς (π.χ., 340 [G35] σκλήρυνση κατά πλάκας,
294.11 [F02.81] Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε σκλήρυνση
κατά πλάκας, με διαταραχή της συμπεριφοράς). Για Μείζονα Νευρογνωστι­
κή Διαταραχή οφειλόμενη σε άλλη σωματική κατάσταση, χωρίς διαταραχή
της συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε πρώτα την άλλη σωματική κατάσταση,
ακολουθούμενη από τη Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή Οφειλόμενη κ.λπ.
319
άλλη σωματική κατάσταση, χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς (π.χ., 340
[G35] σκλήρυνση κατά πλάκας, 294.10 [F02.80] Μείζων Νευρογνωστική
Διαταραχή οφειλόμενη σε σκλήρυνση κατά πλάκας, χωρίς διαταραχή της
συμπεριφοράς).
Για Ήπια Νεuρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε άλλη σωματική κα­
τάσταση κωδικοποιήστε 331.83 (G31.84). (Σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε
τον πρόσθετο κωδικό για την άλλη σωματική κατάσταση. Η διαταραχή της
συμπεριφοράς δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει παρόλα αυτά
να αναφέρεται εγγράφως).
Μείζων ή Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή
Οφειλόμενη σε Πολλαπλές Αιτιολογίες
Α. Πληρούνται τα Κριτήρια για Μείζονα ή Ήπια Νεuρογνωστική Διαταραχή.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστη­
ριακά ευρήματα ότι η Νεuρογνωστική Διαταραχή είναι η παθοφυσιολογική
συνέπεια περισσότερων της μιας αιτιολογικών διαδικασιών, εξαιρουμένων
των ουσιών (π.χ., Νεuρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε νόσο του
Alzheimer με επακόλουθη ανάπτυξη Αγγειακής Νεuρογνωστικής Διατα­
ραχής).
Σημείωση: Παρακαλούμε ανατρέξτε στα διαγνωστικά κριτήρια για τις
διάφορες Νεuρογνωστικές Διαταραχές οφειλόμενες σε ειδικές σωματικές
καταστάσεις για καθοδήγηση σχετικά με την εξακρίβωση των συγκεκρι­
μένων αιτιολογιών.
Γ. Τα γνωστικά ελλείμματα δεν εξηγούνται καλύτερα με άλλη Ψυχική Διαταραχή και δεν συμβαίνουν αποκλειστικά κατά την πορεία του ντελίριου.
Σημείωση κωδικοποίησης: Για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλό­
μενη σε πολλαπλές αιτιολογίες, με διαταραχή της συμπεριφοράς, κωδικοποιή­
στε 294.11 (F02.81), για Μείζονα Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε
πολλαπλές αιτιολογίες, χωρίς διαταραχή της συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε
294.1 Ο (F02.80). Όλες οι αιτιολογικές σωματικές καταστάσεις (με εξαίρεση την
αγγειακή νόσο) θα πρέπει να κωδικοποιηθούν και να αναφέρονται ξεχωριστά
αμέσως πριν από τη Μείζονα Νεuρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε πολ­
λαπλές αιτιολογίες (π.χ., 331.0 [G30.9] Νόσος του Alzheimer, 331.82 [G31.83]
Νόσος με σωμάτια Lewy, 294.11 [F02.81] Μείζων Νευρογνωστική Διαταραχή
οφειλόμενη σε πολλαπλές αιτιολογίες, με διαταραχή της συμπεριφοράς).
Όταν μια εγκεφαλοαγγειακή αιτιολογία συμβάλλει στη Νεuρογνωστική
Διαταραχή, η διάγνωση της Αγγειακής Νευρογνωστικής Διαταραχής θα πρέ­
πει να αναφέρεται επιπρόσθετα στη Νεuρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη
σε πολλαπλές αιτιολογίες. Για παράδειγμα, για την εμφάνιση μιας Μείζονος
320
Νευρογνωστικές Διαταραχές
Νευρογνωστικής Διαταραχής οφειλόμενης όχι μόνο στη νόσο του Alzheimer
αλλά και στην αγγειακή νόσο, με διαταραχή της συμπεριφοράς, κωδικοποιήστε
τα εξής: 331.0 (G30.9) νόσος του Alzheimer, 294.11 (F02.81) Μείζων Νευρο­
γνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε πολλαπλές αιτιολογίες, με διαταραχή της
συμπεριφοράς, 290.40 (F01.51) Μείζων Αγγειακή Νευρογνωστική Διαταραχή,
με διαταραχή της συμπεριφοράς.
Για Ήπια Νευρογνωστική Διαταραχή οφειλόμενη σε πολλαπλές αιτιολο­
γίες, κωδικοποιήστε 331.83 (G31.84). (Σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε τους
πρόσθετους κωδικούς για τις αιτιολογίες. Η διαταραχή της συμπεριφοράς
δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί αλλά θα πρέπει παρόλα αυτά να αναφέρεται
εγγράφως).
Απροσδιόριστη Νευρογνωστική Διαταραχή
799.59
.9)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστι­
κά συμπτώματα μιας Νευρογνωστικής Διαταραχής, που προκαλούν κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν
τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγο­
ρία των Νευρογνωστικών Διαταραχών. Η κατηγορία της Απροσδιόριστης
Νευρογνωστικής Διαταραχής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες η
ακριβής αιτιολογία δεν μπορεί να προσδιοριστεί με επαρκή ακρίβεια, ώστε
να υπάρξει μια αιτιολογική απόδοση.
Σημείωση κωδικοποίησης: Για Απροσδιόριστη Μείζονα ή Ήπια Νευ­
ρογνωστική Διαταραχή, κωδικοποιήστε 799.59 (R41.9). (Σημείωση: Μη
χρησιμοποιείτε τους πρόσθετους κωδικούς για οποιεσδήποτε υποτιθέμενες
αιτιολογικές σωματικές καταστάσεις. Η διαταραχή της συμπεριφοράς δεν
μπορεί να κωδικοποιηθεί αλλά μπορεί να αναφέρεται εγγράφως).
Διαταραχές της
Προσωπικότητας
Γενική Διαταραχή της Προσωπικότητας
Α. Διαρκές πρότυπο εσωτερικής εμπειρίας και συμπεριφοράς το οποίο
παρεκκλίνει σαφώς από τις προσδοκίες του πολιτισμικού πλαισίου του
ατόμου. Αυτό το πρότυπο εκδηλώνεται σε δύο (ή περισσότερες) από τις
ακόλουθες περιοχές:
1. Γ νωστική λειτουργία (δηλαδή τρόποι αντίληψης και ερμηνείας του
εαυτού, άλλων ατόμων και γεγονότων).
2. Συναισθηματικότητα (δηλαδή η έκταση, η ένταση, η αστάθεια και η
προσφορότητα της συγκινησιακής απάντησης).
3. Διαπροσωπική λειτουργικότητα.
4. Έλεγχος των παρορμήσεων.
Β. Το διαρκές πρότυπο είναι δύσκαμπτο και διάχυτο σε ευρύ φάσμα προ­
σωπικών και κοινωνικών καταστάσεων.
Γ. Το διαρκές πρότυπο οδηγεί σε κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση
της κοινωνικής, επαγγελματικής, ή άλλων σημαντικών περιοχών της
λειτουργικότητας.
Δ. Το πρότυπο είναι σταθερό και μακράς διάρκειας, ενώ η έναρξή του μπορεί
να ανιχνευθεί τουλάχιστον στην εφηβεία ή τη νεαρή ενήλικη ζωή.
Ε. Το διαρκές πρότυπο δεν εξηγείται καλύτερα ως εκδήλωση ή συνέπεια
άλλης ψυχικής διαταραχής.
ΣΤ. Το διαρκές πρότυπο δεν οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις μιας
ουσίας (π.χ., ουσία κατάχρησης, φάρμακα) ή άλλης σωματικής κατάστα­
σης (π.χ., τραύμα κεφαλής).
321
322
Διαταραχές της Προσωπικότητας
Παρανοειδής Διαταραχή της Προσωπικότητας
301.0 (F60.0)
Α. Διάχυτη δυσπιστία και καχυποψία του ατόμου προς τους άλλους, ώστε
τα κίνητρά τους να ερμηνεύονται ως κακόβουλα, με έναρξη στην πρώι­
μη ενήλικη ζωή και παρουσία σε ποικιλία πλαισίων, όπως φαίνεται από
τέσσερα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
1. Υποψίες, χωρίς επαρκή λόγο, ότι οι άλλοι το εκμεταλλεύονται, το
βλάπτουν ή το εξαπατούν.
2. Έντονη ενασχόληση με αδικαιολόγητες αμφιβολίες σχετικά με την
αφοσίωση ή την αξιοπιστία φίλων ή συνεργατών.
3. Απροθυμία να εκμυστηρευτεί σε άλλους εξαιτίας αδικαιολόγητου
φόβου ότι οι πληροφορίες θα χρησιμοποιηθούν κακόβουλα εναντίον
του.
4. Διαβλέπει κρυμμένα εξευτελιστικά ή απειλητικά νοήματα σε αθώες
παρατηρήσεις ή γεγονότα.
5. Κρατά κακίες με επίμονο τρόπο (δηλαδή δεν συγχωρεί προσβολές,
αδικίες ή ταπεινώσεις).
6. Αντιλαμβάνεται επιθέσεις στον χαρακτήρα ή την υπόληψή του που
δεν γίνονται αντιληπτές από τους άλλους και είναι σε ετοιμότητα να
αντιδράσει με θυμό ή να αντεπιτεθεί.
7. Έχει επανειλημμένες υποψίες, χωρίς αιτιολόγηση, που αφορούν την
πίστη του(της) συζύγου ή του(της) ερωτικού(ής) συντρόφου.
Β. Δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας Σχιζοφρένειας,
Διπολικής Διαταραχής ή Καταθλιπτικής Διαταραχής με Ψυχωτικά Στοιχεία,
ή άλλης Ψυχωτικής Διαταραχής και δεν οφείλεται στις φυσιολογικές δρά­
σεις άλλης σωματικής κατάστασης.
Σημείωση: Εάν τα κριτήρια πληρούνται πριν από την έναρξη Σχιζοφρένειας,
προσθέστε «Προνοσηρή», π.χ. «Παρανοειδής Διαταραχή της Προσωπικό­
τητας (Προνοσηρή)».
Σχιζοειδής Διαταραχή της Προσωπικότητας
323
Σχιζοειδής Διαταραχή της Προσωπικότητας
301.20
Α. Διάχυτο πρότυπο απόσπασης από κοινωνικές σχέσεις και περιορισμένο
εύρος έκφρασης συγκινήσεων σε διαπροσωπικές σχέσεις με έναρξη στην
πρώιμη ενήλικη ζωή του ατόμου και παρουσία σε ποικιλία πλαισίων όπως
φαίνεται από τέσσερα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
1. Δεν επιθυμεί ούτε απολαμβάνει τις στενές σχέσεις, συμπεριλαμβανο­
μένου του να είναι μέρος μιας οικογένειας.
2. Σχεδόν πάντα επιλέγει μοναχικές δραστηριότητες.
3. Δεν δείχνει παρά μικρό ή κανένα ενδιαφέρον να έχει σεξουαλικές
εμπειρίες με άλλο άτομο.
4. Δεν παίρνει ευχαρίστηση παρά σε λίγες, ή καμία, δραστηριότητες(α).
5. Στερείται στενών φίλων ή έμπιστων προσώπων πέρα από συγγενείς
πρώτου βαθμού.
6. Φαίνεται να αδιαφορεί για τον έπαινο ή την κριτική των άλλων.
7. Δείχνει συγκινησιακή ψυχρότητα, απόσπαση, ή επιπεδωμένη συναι­
σθηματικότητα.
Β. Δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας Σχιζοφρένειας,
Διπολικής Διαταραχής ή Καταθλιπτικής Διαταραχής με Ψυχωτικά Στοιχεία,
Άλλης Ψυχωτικής Διαταραχής, ή Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος και δεν
οφείλεται στις άμεσες φυσιολογικές δράσεις σωματικής κατάστασης.
Σημείωση: Εάν τα κριτήρια πληρούνται πριν την έναρξη Σχιζοφρένειας,
προσθέστε «Προνοσηρή», π.χ. «Σχιζοειδής Διαταραχή της Προσωπικότητας
(Προνοσηρή)».
Σχιζότυπη Διαταραχή της Προσωπικότητας
301.22
Α. Ένα διάχυτο πρότυπο κοινωνικών και διαπροσωπικών ελλειμμάτων, το
οποίο χαρακτηρίζεται από οξεία δυσφορία και μειωμένη ικανότητα για
στενές σχέσεις, καθώς επίσης από γνωστικές και αντιληπτικές παραμορ­
φώσεις και εκκεντρικότητες της συμπεριφοράς, με έναρξη στην πρώιμη
ενήλικη ζωή του ατόμου και παρουσία σε ποικιλία πλαισίων, όπως φαίνεται
από πέντε (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
324
Διαταραχές της Προσωπικότητας
1. Ιδέες συσχέτισης (αποκλειόμενων των παραληρητικών ιδεών συσχέ­
τισης).
2. Αλλόκοτες πεποιθήσεις ή μαγική σκέψη που επηρεάζουν τη συμπε­
ριφορά και είναι ασύμβατες με τις σταθερές του υποπολιτισμικού
προτύπου στο οποίο ανήκει το άτομο (π.χ., δεισιδαιμονία, πίστη σε
μαντική ικανότητα, τηλεπάθεια ή «έκτη αίσθηση»· στα παιδιά και στους
εφήβους, αλλόκοτες φαντασιώσεις ή ενασχολήσεις).
3. Ασυνήθιστες αντιληπτικές εμπειρίες, συμπεριλαμβανομένων σωμα­
τικών παραισθήσεων.
4. Αλλόκοτη σκέψη και αλλόκοτος λόγος (π.χ., ασαφής, περιστασιακός,
μεταφορικός, υπερεπεξεργασμένος, στερεότυπος).
5. Καχυποψία ή παρανοειδής ιδεασμός.
6. Απρόσφορο ή περιεσφιγμένο συναίσθημα.
7. Συμπεριφορά ή εμφάνιση που είναι αλλόκοτη, εκκεντρική ή ιδιόρρυ­
θμη.
8. Έλλειψη στενών φίλων ή έμπιστων προσώπων πέρα από συγγενείς
πρώτου βαθμού.
9. Υπερβολικό κοινωνικό άγχος το οποίο δεν εξαλείφεται με την οικειότητα
και τείνει να συνδέεται περισσότερο με παρανοειδείς φόβους παρά
με αρνητικές κρίσεις για τον εαυτό.
Β. Δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της πορείας Σχιζοφρέ­
νειας, Διπολικής Διαταραχής ή Καταθλιπτικής Διαταραχής με Ψυχωτικά
Στοιχεία, Άλλης Ψυχωτικής Διαταραχής, ή Διαταραχής Αυτιστικού Φά­
σματος.
Σημείωση: Αν τα κριτήρια πληρούνται πριν την έναρξη της Σχιζοφρένειας,
προσθέστε «Προνοσηρή», π.χ. «Σχιζότυπη Διαταραχή της Προσωπικότητας
(Προνοσηρή)».
Αντικοινωνική Διαταραχή της Προσωπικότητας
301. 7 (F60.2)
Α. Υπάρχει ένα διάχυτο πρότυπο περιφρόνησης και παραβίασης των δι­
καιωμάτων των άλλων, από την ηλικία των 15 ετών, όπως φαίνεται από
τρία (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
Μεταιχμιακή Διαταραχή της Προσωπικότητας
325
1. Αποτυχία να συμμορφωθεί με κοινωνικές σταθερές που αφορούν τη
σύννομη συμπεριφορά, όπως φαίνεται από επανειλημμένα διενερ­
γούμενες πράξεις, οι οποίες αποτελούν λόγο σύλληψης.
2. Δολιότητα, όπως φαίνεται από επανειλημμένα ψέματα, χρήση ψευ­
δωνύμων, ή εξαπάτηση των άλλων για προσωπικό κέρδος ή ευχαρί­
στηση.
3. Παρορμητικότητα ή αποτυχία να προγραμματίσει για το μέλλον.
4. Ευερεθιστότητα και επιθετικότητα, όπως φαίνεται από επανειλημμέ­
νους διαπληκτισμούς ή βιαιοπραγίες.
5. Απερίσκεπτη αδιαφορία για την ασφάλεια του εαυτού ή των άλλων.
6. Σταθερή ανευθυνότητα, όπως φαίνεται από επαναλαμβανόμενη
αποτυχία να διατηρήσει σταθερή εργασιακή συμπεριφορά ή να αντα­
ποκριθεί σε οικονομικές υποχρεώσεις.
7. Έλλειψη μεταμέλειας, όπως φαίνεται από το ότι αντιμετωπίζει με αδια­
φορία ή εκλογικεύει το γεγονός ότι έχει βλάψει, κακομεταχειριστεί, ή
κλέψει άλλους.
Β. Το άτομο είναι τουλάχιστον 18 ετών.
Γ. Υπάρχει η απόδειξη ύπαρξης της Διαταραχής της Διαγωγής με έναρξη
πριν από την ηλικία των 15 ετών.
Δ. Η αντικοινωνική συμπεριφορά δεν εμφανίζεται αποκλειστικά κατά τη
διάρκεια της πορείας Σχιζοφρένειας ή Διπολικής Διαταραχής.
Οριακή (Μεταιχμιακή) Διαταραχή της Προσωπικότητας
301.83 (F60.3)
Διάχυτο πρότυπο αστάθειας των διαπροσωπικών σχέσεων, της εικόνας του
εαυτού, των συναισθημάτων και έκδηλης παρορμητικότητας, με έναρξη στην
πρώιμη ενήλικη ζωή του ατόμου και παρουσία σε ποικιλία πλαισίων, όπως
φαίνεται από πέντε (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
1. Απεγνωσμένες προσπάθειες αποφυγής της πραγματικής ή φαντασιωμέ­
νης εγκατάλειψης. (Σημείωση: Μην περιλαμβάνετε την αυτοκτονική ή την
αυτοακρωτηριαστική συμπεριφορά που καλύπτονται στο Κριτήριο 5).
2. Πρότυπο ασταθών και έντονων διαπροσωπικών σχέσεων οι οποίες
χαρακτηρίζονται από την εναλλαγή μεταξύ των άκρων της εξιδανίκευσης
και της απαξίωσης.
3. Διαταραχή της ταυτότητας: καταφανώς και επίμονα ασταθής εικόνα ή
αίσθηση του εαυτού.
326
Διαταραχές της Προσωπικότητας
4. Παρορμητικότητα σε τψλάχιστον δύο περιοχές, η οποία είναι εν δυνάμει
αυτοβλαπτική (πχ, έξdδα, σεξ, κατάχρηση ουσιών, επικίνδυνη οδήγηση,
επεισόδια υπερφαγίας). (Σημείωση: Μην περιλαμβάνετε την αυτοκτονική
ή την αυτοακρωτηριαστική συμπεριφορά που καλύπτονται στο Κριτήριο
5).
5. Υποτροπιάζουσα αυτοκτονική συμπεριφορά, χειρονομίες ή απειλές, ή
αυτοακρωτηριαστική bυμπεριφορά.
6. Συναισθηματική αστάθεια οφειλόμενη σε έκδηλη αντιδραστικότητα της
διάθεσης (πχ, έντονη επεισοδιακή δυσφορία, ευερεθιστότητα ή άγχος
που διαρκούν συνήθωςλίγες ώρες και μόνο σπάνια περισσότερο από
λίγες ημέρες).
7. Χρόνια αισθήματα ματαιότητας.
8. Απρόσφορος, έντονος θυμός ή δυσκολία ελέγχου του θυμού (π.χ., συχνές
εκδηλώσεις οργής, συνεχής θυμός, επανειλημμένοι διαπληκτισμοί).
9. Παροδικός, συνδεόμενος με στρες, παρανοειδής ιδεασμός ή βαριά απο­
συνδετικά συμπτώματα.
Ιστριονική Διαταραχή της Προσωπικότητας
301.50 (F60.4)
Διάχυτο πρότυπο υπερβολικής συγκινησιακής έκφρασης και επιδίωξης της
προσοχής, με έναρξη στη πρώιμη ενήλικη ζωή του ατόμου και παρουσία
σε ποικιλία πλαισίων, όπως φαίνεται από πέντε (ή περισσότερα) από τα
ακόλουθα:
1. Αισθάνεται δυσάρεστα σε καταστάσεις στις οποίες δεν αποτελεί η εστία
της προσοχής.
2. Η συναλλαγή με τους άλλους χαρακτηρίζεται συχνά από απρόσφορη,
σεξουαλικά αποπλανητική ή προκλητική συμπεριφορά.
3. Εκδηλώσεις ευμετάβλητης και ρηχής έκφρασης συγκινήσεων.
4. Συνεχής χρήση της φυσικής εμφάνισης για την προδ-fλκυση προσοχής.
5. Διαθέτει τρόπο ομιλίας που είναι υπερβολικά εντυπωσ\ακός και στερείται
λεπτομερειών.
6. Αυτοδραματοποίηση, θεατρινισμός, και υπερτονισμένη έκφραση συγκι­
νήσεων.
7. Υποβολιμότητα (δηλαδή επηρεάζεται εύκολα από τους άλλους ή από τις
περιστάσεις).
8. Θεωρεί τις σχέσεις πιο στενές από ότι είναι στην πραγματικότητα.
Νακισσιστική Διαταραχή της Προσωπικότητας
327
Ναρκισσιστική Διαταραχή της Προσωπικότητας
301.81 (F60.8'1)
Διάχυτο πρότυπο μεγαλείου (στη φαντασία ή τη συμπεριφορά), ανάγκης για
θαυμασμό και έλλειψης ενσυναίσθησης, με έναρξη στην πρώιμη ενήλικη ζωή
του ατόμου και παρουσία σε ποικιλία πλαισίων, όπως φαίνεται από πέντε (ή
περισσότερα) από τα ακόλουθα:
1. Διαθέτει μεγαλειώδη αίσθηση σημαντικότητας του εαυτού (π.χ., μεγα­
λοποιεί τα επιτεύγματα και τα ταλέντα, προσδοκά να αναγνωριστεί ως
ανώτερος χωρίς ανάλογα επιτεύγματα).
2. Ενασχόληση με φαντασιώσεις απεριόριστης επιτυχίας, δύναμης, ευφυίας,
ομορφιάς, ή ιδανικής αγάπης.
3. Πιστεύει ότι είναι εξαιρετικός και μοναδικός άνθρωπος και μπορεί να γίνει
κατανοητός μόνο από, ή θα πρέπει να σχετιστεί με, άλλους εξαιρετικούς
ή υψηλού επιπέδου ανθρώπους (ή οργανισμούς).
4. Απαιτεί υπερβολικό θαυμασμό.
5. Έχει αίσθηση κατοχής ιδιαίτερων δικαιωμάτων (δηλαδή αδικαιολόγητες
προσδοκίες εξαιρετικά ευνοϊκής αντιμετώπισης ή αυτόματης συμμόρφω­
σης με τις προσδοκίες του).
6. Διαπροσωπική εκμετάλλευση (δηλαδή εκμεταλλεύεται τους άλλους για
να επιτύχει τους δικούς του σκοπούς).
7. Έλλειψη ενσυναίσθησης: είναι απρόθυμο να αναγνωρίσει ή να ταυτιστεί
με τα αισθήματα και τις ανάγκες των άλλων.
8. Είναι συχνά ζηλόφθονο με τους άλλους ή πιστεύει ότι οι άλλοι είναι ζηλό­
φθονοι μαζί του.
9. Έχει αλαζονικές, υπεροπτικές συμπεριφορές ή στάσεις.
328
Διαταραχές της Προσωπικότητας
Ομάδα Γ' Διαταραχών της
Προσωπικότητας
Αποφευκτική Διαταραχή της Προσωπικότητας
301.82 (F60.6)
Διάχυτο πρότυπο κοινωνικής αναστολής, συναισθημάτων ανεπάρκειας και
υπερευαισθησίας στην αρνητική αξιολόγηση, με έναρξη στην πρώιμη ενήλι­
κη ζωή του ατόμου και παρουσία σε ποικιλία πλαισίων, όπως φαίνεται από
τέσσερα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
1. Αποφεύγει επαγγελματικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν σημα­
ντική διαπροσωπική επαφή, εξαιτίας φόβων κριτικής, αποδοκιμασίας ή
απόρριψης.
2. Είναι απρόθυμο να συσχετιστεί με ανθρώπους, εκτός εάν έχει τη βεβαιό­
τητα ότι θα γίνει αρεστό.
3. Δείχνει να περιορίζει τις στενές φιλίες εξαιτίας του φόβου ότι θα ντροπιαστεί
ή θα γελοιοποιηθεί.
4. Έντονη ενασχόληση με το ότι θα υποστεί κριτική ή απόρριψη σε κοινωνικές
καταστάσεις.
5. Είναι ανεσταλμένο σε νέες διαπροσωπικές καταστάσεις εξαιτίας αισθη­
μάτων ανεπάρκειας.
6. Θεωρεί τον εαυτό του κοινωνικά ανόητο, προσωπικά μη ελκυστικό, και
κατώτερο από τους άλλους.
7. Είναι ασυνήθιστα απρόθυμο να διακινδυνεύσει προσωπικά ή να συμμε­
τάσχει σε νέες δραστηριότητες, επειδή είναι δυνατόν να φανερώσουν την
αμηχανία του.
Εξαρτητική Διαταραχή της Προσωπικότητας
301.6 (F60. 7)
Διάχυτη και υπέρμετρη ανάγκη του ατόμου να το φροντίζουν η οποία οδηγεί σε
συμπεριφορά που χαρακτηρίζεται από υποταγή και προσκόλληση και φόβους
αποχωρισμού, με έναρξη στην πρώιμη ενήλικη ζωή και παρουσία σε ποικιλία
πλαισίων όπως φαίνεται από πέντε (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
1. Δυσκολεύεται να παίρνει καθημερινές αποφάσεις χωρίς υπερβολικό
αριθμό συμβουλών και διαβεβαιώσεων από άλλους.
Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή της Προσωπικότητας
329
2. Έχει ανάγκη οι άλλοι να αναλαμβάνουν την ευθύνη των σημαντικότερων
περιοχών της ζωής του(της).
3. Δυσκολεύεται να εκφράζει τη διαφωνία του επειδή φοβάται ότι θα χάσει
την υποστήριξη ή την έγκριση των άλλων. (Σημείωση: Μη συμπεριλάβετε
ρεαλιστικούς φόβους τιμωρίας).
4. Δυσκολεύεται να ξεκινά προγράμματα ή να κάνει πράγματα μόνο του
(περισσότερο εξαιτίας έλλειψης εμπιστοσύνης στην κρίση ή τις ικανότητές
του, παρά από έλλειψη κινήτρου ή ενεργητικότητας).
5. Κάνει υπερβολικά πολλά πράγματα προκειμένου να εξασφαλίσει τη
φροντίδα και την υποστήριξη των άλλων, μέχρι του σημείου να κάνει
εθελοντικά δυσάρεστα πράγματα.
6. Αισθάνεται δυσάρεστα ή αβοήθητο όταν είναι μόνο εξαιτίας μεγαλοποιη­
μένων φόβων ότι θα είναι ανίκανο να φροντίσει τον εαυτό του.
7. Αναζητά επειγόντως μια άλλη σχέση ως πηγή φροντίδας και υποστήριξης
όταν τελειώνει μια στενή σχέση.
8. Ασχολείται με επίμονο και μη ρεαλιστικό τρόπο με φόβους ότι θα εγκα­
ταλειφθεί και θα χρειαστεί να φροντίζει τον εαυτό του.
Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή της Προσωπικότητας
301.4 (F60.5)
Διάχυτο πρότυπο έντονης ενασχόλησης του ατόμου με τη μεθοδικότητα, την
τελειοθηρία και το νοητικό και διαπροσωπικό έλεγχο, σε βάρος της ευελιξίας,
της ευρύτητας των αντιλήψεων και της αποδοτικότητας, με έναρξη στην
πρώιμη ενήλικη ζωή του ατόμου και παρουσία σε ποικιλία πλαισίων, όπως
φαίνεται από τέσσερα (ή περισσότερα) από τα ακόλουθα:
1. Έντονη ενασχόληση με λεπτομέρειες, κανόνες, καταλόγους, την τάξη, την
οργάνωση, ή προγράμματα, σε τέτοιο βαθμό, ώστε να χάνεται το κύριο
σημείο της δραστηριότητας.
2. Τελειοθηρία που παρεμποδίζει την ολοκλήρωση μιας εργασίας (π.χ.,
είναι ανίκανο να ολοκληρώσει μια προγραμματισμένη εργασία επειδή
δεν πληρούνται 01 δικές του υπερβολικά αυστηρές προδιαγραφές).
3. Υπερβολική αφοσίωση στην εργασία και την παραγωγικότητα με αποκλει­
σμό των ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων και των φιλικών σχέσεων (που
δεν εξηγείται από προφανή οικονομική ανάγκη).
4. Υπερβολική ευσυνειδησία, σχολαστικότητα και ακαμψία σε θέματα ηθι­
κής, ηθών και αξιών (που δεν εξηγείται από πολιτισμική ή θρησκευτική
ταυτοποίηση).
330
Διαταραχές της Προσωπικότητας
5. Αδυνατεί να πετάξει φθαρμένα ή χωρίς αξία αντικείμενα, ακόμη και όταν
δεν έχουν συναισθηματική αξία.
6. Απροθυμία να αναθέτει καθήκοντα ή να εργάζεται με άλλους, εκτός αν
υποτάσσονται στο δικό του ακριβώς τρόπο αντίληψης διεκπεραίωσης
των πραγμάτων.
7. Υιοθετεί ένα φιλάργυρο τρόπο στο να ξοδεύει χρήματα τόσο για τον εαυτό
του, όσο και για τους άλλους τα χρήματα θεωρούνται κάτι που θα πρέπει
να αποθησαυρίζεται για μελλοντικές καταστροφές.
8. Επιδεικνύει ακαμψία και πείσμα.
Διαταραχή της Προσωπικότητας Οφειλόμενη σε
Άλλη Σωματική Κατάσταση
310.1 (F07.0)
Α. Επίμονη Διαταραχή της Προσωπικότητας που αντιπροσωπεύει μια αλλα­
γή από το προηγούμενο χαρακτηριστικό πρότυπο προσωπικότητας του
ατόμου.
Σημείωση: Στα παιδιά, η διαταραχή εμπεριέχει εμφανή απόκλιση από
τη φυσιολογική ανάπτυξη ή σημαντική αλλαγή στα συνήθη πρότυπα
συμπεριφοράς τους, που διαρκούν τουλάχιστον 1 έτος.
Β. Υπάρχει η απόδειξη από το ιστορικό, τη φυσική εξέταση ή τα εργαστηρι­
ακά ευρήματα ότι η διαταραχή είναι η άμεση παθοφυσιολογική συνέπεια
άλλης σωματικής κατάστασης.
Γ. Η διαταραχή δεν εξηγείται καλύτερα με άλλη ψυχική διαταραχή (συμπε­
ριλαμβάνεται άλλη ψυχική διαταραχή οφειλόμενη σε άλλη σωματική
κατάσταση).
Δ. Η διαταραχή δεν συμβαίνει αποκλειστικά κατά την πορεία του ντελί­
ριου.
Ε. Η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοι­
νωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας.
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή της Προσωπικότητας
331
Προσδιορίστε τον τύπο:
Ασταθής τύπος: Εάν το κυρίαρχο χαρακτηριστικό είναι συναισθηματική
αστάθεια.
Τύπος χωρίς αναστολές: Εάν το κυρίαρχο χαρακτηριστικό είναι κακός
έλεγχος των παρορμήσεων, όπως αποδεικνύεται από σεξουαλικές αδια­
κρισίες κ.λπ.
Επιθετικός τύπος: Εάν το κυρίαρχο χαρακτηριστικό είναι επιθετική
συμπεριφορά.
Απαθής τύπος: Εάν το κυρίαρχο χαρακτηριστικό είναι εμφανής απάθεια
και αδιαφορία.
Παρανοειδής τύπος: Εάν το κυρίαρχο χαρακτηριστικό είναι καχυποψία
ή παρανοϊκός ιδεασμός.
Άλλος τύπος: Εάν η εμφάνιση δεν χαρακτηρίζεται από οποιουσδήποτε
από τους παραπάνω υπότυπους.
Συνδυασμένος τύπος: Εάν κυριαρχούν περισσότερα από ένα χαρακτη­
ριστικά στην κλινική εικόνα.
Απροσδιόριστος τύπος
Σημείωση κωδικοποίησης: Συμπεριλάβετε το όνομα της άλλης σωματικής
κατάστασης (π.χ., 31Ο.1 (F07.Ο] αλλαγή της προσωπικότητας οφειλόμενη σε
επιληψία του κροταφικού λοβού). Η άλλη σωματική κατάσταση θα πρέπει να
κωδικοποιηθεί και να αναφερθεί ξεχωριστά αμέσως πριν τη Διαταραχή της
Προσωπικότητας οφειλόμενης σε άλλη σωματική κατάσταση (π.χ., 345.40
[G40.209] επιληψία του κροταφικού λοβού· 310.1 [F07.0] Διαταραχή της
Προσωπικότητας οφειλόμενη σε επιληψία του κροταφικού λοβού).
Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή της Προσωπικότητας
301.89
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Διαταραχής της Προσωπικότητας, που προκαλούν κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν
τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία
των διαταραχών της προσωπικότητας. Η κατηγορία Άλλης Προσδιορισμένης
Διαταραχής της Προσωπικότητας χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες
ο κλινικός επιλέγει να γνωστοποιήσει τον συγκεκρψένο λόγο που η εμφάνιση
δεν πληροί τα κριτήρια για οποιαδήποτε Ειδική Διαταραχή της Προσωπικό­
τητας. Αυτό γίνεται με την καταγραφή «Άλλη Προσδιορισμένη Διαταραχή της
Προσωπικότητας» ακολουθούμενη από το συγκεκριμένο λόγο (π.χ., «μικτά
στοιχεία της προσωπικότητας»).
332
Διαταραχές της Προσωπικότητας
Απροσδιόριστη Διαταραχή της Προσωπικότητας
301.9 (F60.9)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας Διαταραχής της Προσωπικότητας, που προκαλούν κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν
τα κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία
των Διαταραχών της Προσωπικότητας. Η Απροσδιόριστη Διαταραχή της
Προσωπικότητας χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός
επιλέγει να μην προσδιορίσει τον λόγο που δεν πληρούνται τα κριτήρια
για μια Ειδική Διαταραχή της Προσωπικότητας, και περιλαμβάνει κλινικές
εμφανίσεις στις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια
πιο ειδική διάγνωση.
Παραφιλικές Διαταραχές
Διαταραχή Ηδονοβλεψίας
302.82 (F65.3)
Α. Για περίοδο τουλάχιστον 6 μηνών, επαναλαμβανόμενες και έντονες σε­
ξουαλικές διεγέρσεις από την παρατήρηση ενός ανυποψίαστου ατόμου
που είναι γυμνό, ξεντύνεται ή συμμετέχει σε σεξουαλική δραστηριότητα,
όπως εκδηλώνονται με φαντασιώσεις, παρορμήσεις ή συμπεριφορές.
Β. Το άτομο έχει πραγματοποιήσει αυτές τις σεξουαλικές παρορμήσεις με
άτομο που δεν συναινεί, ή οι σεξουαλικές παρορμήσεις ή φαντασιώσεις
προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών,
επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Γ. Το άτομο που βιώνει τη διέγερση και/ή πραγματοποιεί αυτές τις σεξουα­
λικές παρορμήσεις είναι τουλάχιστον 18 ετών.
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο προσδιοριστής ισχύει κυρίως σε
άτομα που ζουν σε ιδρύματα ή άλλο περιβάλλον όπου οι ευκαιρίες για
συμμετοχή σε ηδονοβλεπτική συμπεριφορά είναι περιορισμένες.
Σε πλήρη ύφεση: Το άτομο δεν έχει πραγματοποιήσει αυτές τις σεξου­
αλικές παρορμήσεις με άτομο που δεν συναινεί, και δεν υπήρξε καμία
ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντι­
κών περιοχών της λειτουργικότητας, για τουλάχιστον 5 έτη ενώ βρίσκεται
σε μη ελεγχόμενο περιβάλλον.
Διαταραχή Επιδειξιομανίας
302.4
Α. Για περίοδο τουλάχιστον 6 μηνών, επαναλαμβανόμενες και έντονες
σεξουαλικές διεγέρσεις από την έκθεση των γεννητικών οργάνων του
ατόμου σε ανυποψίαστο άτομο, όπως εκδηλώνεται με φαντασιώσεις,
παρορμήσεις ή συμπεριφορές.
333
334
Παραφιλικές Διαταραχές
Β. Το άτομο έχει πραγματοποιήσει αυτές τις σεξουαλικές παρορμήσεις με
άτομο που δεν συναινεί, ή οι σεξουαλικές παρορμήσεις ή φαντασιώσεις
προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών
επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.'
Προσδιορίστε αν:
Διεγείρεται σεξουαλικά εκθέτοντας τα γεννητικά του όργανα σε παι­
διά προεφηβικής ηλικίας
Διεγείρεται σεξουαλικά εκθέτοντας τα γεννητικά του όργανα σε
σωματικά ώριμα άτομα
Διεγείρεται σεξουαλικά εκθέτοντας τα γεννητικά του όργανα σε παι­
διά προεφηβικής ηλικίας και σε σωματικά ώριμα άτομα
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο προσδιοριστής ισχύει κυρίως σε
άτομα που ζουν σε ιδρύματα ή άλλο περιβάλλον όπου οι ευκαιρίες για
έκθεση των γεννητικών οργάνων ενός ατόμου είναι περιορισμένη.
Σε πλήρη ύφεση: Το άτομο δεν έχει πραγματοποιήσει αυτές τις σεξου­
αλικές παρορμήσεις με άτομο που δεν συναινεί, και δεν έχει υπάρξει
καμία ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, για τουλάχιστον 5 έτη ενώ
βρίσκεται σε μη ελεγχόμενο περιβάλλον.
Διαταραχή Εφαψιομανίας
302.89 (F65.81)
Α. Για περίοδο τουλάχιστον 6 μηνών, επαναλαμβανόμενες και έντονες
σεξουαλικές διεγέρσεις από το άγγιγμα ή το τρίψιμο σε άτομο που δεν
συναινεί, όπως εκδηλώνεται με φαντασιώσεις, παρορμήσεις ή συμπερι­
φορές.
Β. Το άτομο έχει πραγματοποιήσει αυτές τις σεξουαλικές παρορμήσεις με
άτομο που δεν συναινεί, ή 01 σεξουαλικές παρορμήσεις ή φαντασιώσεις
προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών,
επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο προσδιοριστής ισχύει κυρίως σε
άτομα που ζουν σε ιδρύματα ή άλλο περιβάλλον όπου 01 ευκαιρίες για
άγγιγμα ή τρίψιμο σε άτομο που δεν συναινεί είναι περιορισμένες.
Διαταραχή Σεξουαλικού Μαζοχισμού
335
Σε πλήρη ύφεση: Το άτομο δεν έχει πραγματοποιήσει αυτές τις σε­
ξουαλικές παρορμήσεις με άτομο που δεν συναινεί και δεν έχει υπάρξει
καμία ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, για τουλάχιστον 5 έτη ενώ
βρίσκεται σε μη ελεγχόμενο περιβάλλον.
Διαταραχή Σεξουαλικού Μαζοχισμού
302.83
Α. Για περίοδο τουλάχιστον 6 μηνών, επαναλαμβανόμενες και έντονες σε­
ξουαλικές διεγέρσεις του ατόμου από πράξεις με τις οποίες ταπεινώνεται,
δέρνεται, καθηλώνεται (με δέσιμο) ή το κάνουν να υποφέρει με οποιον­
δήποτε άλλο τρόπο, όπως εκδηλώνεται με φαντασιώσεις, παρορμήσεις
ή συμπεριφορές.
Β. Οι φαντασιώσεις, οι σεξουαλικές παρορμήσεις ή οι συμπεριφορές προ­
καλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγ­
γελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Προσδιορίστε αν:
Με ασφυξιοφιλία: Εάν το άτομο συμμετέχει στην πρακτική της επίτευξης
σεξουαλικής διέγερσης που συνδέεται με περιορισμό της αναπνοής.
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο προσδιοριστής ισχύει κυρίως σε
άτομα που ζουν σε ιδρύματα ή άλλο περιβάλλον όπου οι ευκαιρίες για συμ­
μετοχή σε μαζοχιστικές σεξουαλικές συμπεριφορές είναι περιορισμένες.
Σε πλήρη ύφεση: Δεν υπάρχει καμία ενόχληση ή έκπτωση των κοινω­
νικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας για τουλάχιστον 5 χρόνια ενώ βρίσκεται σε μη ελεγχόμενο
περιβάλλον.
Διαταραχή Σεξουαλικού Σαδισμού
302.84
Α. Για περίοδο τουλάχιστον 6 μηνών, επαναλαμβανόμενες και έντονες σε­
ξουαλικές διεγέρσεις του ατόμου από ψυχολογικό ή σωματικό βασανισμό
άλλου ατόμου, όπως εκδηλώνεται με φαντασιώσεις, παρορμήσεις ή
συμπεριφορές.
336
Παραφιλικές Διαταραχές
Β. Το άτομο έχει πραγματοποιήσει αυτές τις σεξουαλικές παρορμήσεις με
άτομο που δεν συναινεί, ή οι σεξουαλικές παρορμήσεις ή φαντασιώσεις
προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών
επαγγελματικών ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο προσδιοριστής ισχύει κυρίως σε
άτομα που ζουν σε ιδρύματα ή άλλο περιβάλλον όπου οι ευκαιρίες για συμ­
μετοχή σε σαδιστικές σεξουαλικές συμπεριφορές είναι περιορισμένες.
Σε πλήρη ύφεση: Το άτομο δεν έχει πραγματοποιήσει αυτές τις σε­
ξουαλικές παρορμήσεις με άτομο που δεν συναινεί και δεν έχει υπάρξει
καμία ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, για τουλάχιστον 5 έτη ενώ
βρίσκεται σε μη ελεγχόμενο περιβάλλον.
Διαταραχή Παιδοφιλίας
302.2 (F65.4)
Α. Για περίοδο τουλάχιστον 6 μηνών, επαναλαμβανόμενες και έντονες
σεξουαλικά διεγερτικές φαντασιώσεις, σεξουαλικές παρορμήσεις ή συ­
μπεριφορές που αφορούν σεξουαλική δραστηριότητα με παιδί ή παιδιά
πριν από την εφηβεία (γενικά, παιδιά ηλικίας 13 ετών ή νεότερα).
Β. Το άτομο έχει πραγματοποιήσει αυτές τις σεξουαλικές παρορμήσεις,
ή οι σεξουαλικές παρορμήσεις ή φαντασιώσεις προκαλούν σημαντική
ενόχληση ή διαπροσωπικές δυσκολίες.
Γ. Το άτομο είναι τουλάχιστον 16 ετών και τουλάχιστον 5 χρόνια μεγαλύτερο
από το παιδί ή τα παιδιά του Κριτηρίου Α.
Σημείωση: Μην περιλαμβάνετε άτομο στην όψιμη εφηβεία που έχει εμπλακεί
σε σεξουαλική σχέση με 12χρονο ή 13χρονο παιδί.
Προσδιορίστε αν:
Αποκλειστικός τύπος (με έλξη μόνο προς παιδιά)
Μη αποκλειστικός τύπος
Προσδιορίστε αν:
Με σεξουαλική έλξη προς αγόρια
Με σεξουαλική έλξη προς κορίτσια
Με σεξουαλική έλξη προς αμφότερα τα φύλα
Προσδιορίστε αν:
Περιορισμένη σε αιμομιξία
Διαταραχή Φετιχισμού
337
Διαταραχή Φετιχισμού
302.81 (F65.0)
Α. Για περίοδο τουλάχιστον 6 μηνών, επαναλαμβανόμενες και έντονες σεξου­
αλικές διεγέρσεις είτε από τη χρήση άψυχων αντικειμένων ή την εστίαση
ειδικά σε μη γεννητική(ές) περιοχή(ές) του σώματος, όπως εκδηλώνεται
από φαντασιώσεις, παρορμήσεις ή συμπεριφορές.
Β. Οι φαντασιώσεις, οι σεξουαλικές παρορμήσεις ή οι συμπεριφορές προ­
καλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγ­
γελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
Γ. Τα φετίχ αντικείμενα δεν περιορίζονται μόνο σε εξαρτήματα της γυναικείας
ένδυσης που χρησιμοποιούνται στην παρενδυσία (όπως στην παρενδυ­
σιακή διαταραχή) ή συσκευές που έχουν σχεδιαστεί με σκοπό τον απτικό
ερεθισμό των γεννητικών οργάνων (π.χ., δονητής).
Προσδιορίστε:
Μέρος(η) του σώματος
Άψυχο(α) αντικείμενο(α)
Άλλα
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο προσδιοριστής ισχύει κυρίως σε
άτομα που ζουν σε ιδρύματα ή άλλο περιβάλλον όπου οι ευκαιρίες για
συμμετοχή σε φετιχιστικές συμπεριφορές είναι περιορισμένες.
Σε πλήρη ύφεση: Δεν υπήρξε καμία ενόχληση ή έκπτωση των κοινω­
νικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας, για τουλάχιστον 5 χρόνια ενώ βρίσκεται σε μη ελεγχόμενο
περιβάλλον.
Παρενδυσιακή Διαταραχή
302.3 (F65. )
Α. Για περίοδο τουλάχιστον 6 μηνών, επαναλαμβανόμενες και έντονες σε­
ξουαλικές διεγέρσεις από την ένδυση με ρούχα του άλλου φύλου, όπως
εκδηλώνονται με φαντασιώσεις, παρορμήσεις ή συμπεριφορές.
Β. Οι φαντασιώσεις, οι σεξουαλικές παρορμήσεις ή οι συμπεριφορές προ­
καλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγ­
γελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.
338
Παραφιλικές Διαταραχές
Προσδιορίστε αν:
Με διαταραχή φετιχισμού: Εάν διεγείρεται σεξουαλικά με υφάσματα,
υλικά ή ενδύματα.
Με αuτογuναικοφιλία: Εάν διεγείρεται σεξουαλικά με σκέψεις ή εικόνες
του εαυτού του ως γυναίκα.
Προσδιορίστε αν:
Σε ελεγχόμενο περιβάλλον: Αυτός ο προσδιοριστής ισχύει κυρίως σε
άτομα που ζουν σε ιδρύματα ή άλλο περιβάλλον όπου οι ευκαιρίες κάποιου
παρενδυσίας είναι περιορισμένες.
Σε πλήρη ύφεση: Δεν υπήρξε καμία ενόχληση ή έκπτωση των κοινω­
νικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουρ­
γικότητας, για τουλάχιστον 5 χρόνια ενώ βρίσκεται σε μη ελεγχόμενο
περιβάλλον.
Άλλη Προσδιορισμένη Παραφιλική Διαταραχή
302.89 (F65.89)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηρι­
στικά συμπτώματα μιας παραφιλικής διαταραχής που προκαλούν κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα
κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των
παραφιλικών διαταραχών. Η Άλλη Προσδιορισμένη Παραφιλική Διαταραχή
χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να γνωστο­
ποιήσει τον συγκεκριμένο λόγο που η εμφάνιση δεν πληροί τα κριτήρια για
οποιαδήποτε ειδική Παραφιλική Διαταραχή. Αυτό γίνεται με την καταγραφή
«Άλλη Προσδιορισμένη Παραφιλική Διαταραχή» ακολουθούμενη από το
συγκεκριμένο λόγο (π.χ., «ζωοφιλία»).
Παραδείγματα κλινικών εμφανίσεων που μπορούν να προσδιοριστούν
χρησιμοποιώντας την «άλλη προσδιορισμένη» ονομασία περιλαμβάνουν,
χωρίς όμως να περιορίζονται σε, επαναλαμβανόμενη και έντονη σεξουαλι­
κή διέγερση που συνδέεται με τηλεφωνική σκατολογία (τηλεφωνήματα με
αισχρό περιεχόμενο), νεκροφιλία (πτώματα), ζωοφιλία (ζώα), κοπροφιλία
(περιττώματα), κλυσμαφιλία (υποκλυσμός) ή ουροφιλία (ούρα) η οποία ήταν
παρούσα για τουλάχιστον 6 μήνες και προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση
ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών
της λειτουργικότητας. Οι άλλες προσδιορισμένες παραφιλικές διαταραχές
μπορούν να προσδιοριστούν σε σχέση με την ύφεση και/ή το ελεγχόμενο
περιβάλλον.
Απροσδιόριστη Παραφιλική Διαταραχή
339
Απροσδιόριστη Παραφιλική Διαταραχή
302.9 (F65.9)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηρι­
στικά συμπτώματα μιας Παραφιλικής Διαταραχής, που προκαλούν κλινικά
σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων
σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα
κριτήρια για οποιαδήποτε από τις διαταραχές στη διαγνωστική κατηγορία των
Παραφιλικών Διαταραχών. Η κατηγορία των Απροσδιόριστων Παραφιλικών
Διαταραχών χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει
να μην προσδιορίσει το λόγο που δεν πληρούνται τα κριτήρια για την ειδική
Παραφιλική Διαταραχή, και περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις στις οποίες
υπάρχουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση.
Άλλη Προσδιορισμένη Ψυχική Διαταραχή Οφειλόμενη σε
Άλλη Σωματική Κατάσταση
294.8 (F06.8)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηρι­
στικά συμπτώματα μιας ψυχικής διαταραχής οφειλόμενης σε άλλη σωματική
κατάσταση, που προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των
κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργι­
κότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για καμία Ειδική Ψυχική
Διαταραχή οφειλόμενη σε άλλη σωματική κατάσταση. Η Άλλη Προσδιορισμένη
Ψυχική Διαταραχή οφειλόμενη στην κατηγορία άλλης σωματικής κατάστα­
σης χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να μη
γνωστοποιήσει τον συγκεκριμένο λόγο για τον οποίο η κλινική εμφάνιση δεν
πληροί τα κριτήρια για καμία Ειδική Ψυχική Διαταραχή οφειλόμενη σε άλλη
σωματική κατάσταση. Αυτό πραγματοποιείται με την καταγραφή της ονομα­
σίας της διαταραχής, με την ειδική αιτιολογική σωματική κατάσταση η οποία
εισάγεται στη θέση της «άλλης σωματικής κατάστασης», ακολουθούμενη
από ειδική συμπτωματική εκδήλωση η οποία δεν πληροί τα κριτήρια για
οποιαδήποτε Ειδική Ψυχική Διαταραχή οφειλόμενη σε σωματική κατάσταση.
Επιπλέον, ο διαγνωστικός κωδικός για την ειδική σωματική κατάσταση θα
πρέπει να αναφέρεται αμέσως πριν τον κωδικό για την Άλλη Προσδιορισμένη
Ψυχική Διαταραχή οφειλόμενη σε άλλη σωματική κατάσταση. Για παράδειγμα,
αποσυνδετικά συμπτώματα οφειλόμενα σε σύνθετες εστιακές επιληπτικές
κρίσεις θα κωδικοποιούνται και θα καταγράφονται ως 345.40 (G40.209)
σύνθετες εστιακές επιληπτικές κρίσεις, 294.8 (F06.8) άλλη προσδιορισμένη
ψυχική διαταραχή οφειλόμενη σε σύνθετες εστιακές επιληπτικές κρίσεις,
αποσυνδετικά συμπτώματα.
Ένα παράδειγμα της κλινικής εμφάνισης που μπορεί να προσδιοριστεί
χρησιμοποιώντας την «Άλλη Προσδιορισμένη» ονομασία είναι το εξής:
Αποσυνδετικά συμπτώματα: Περιλαμβάνει συμπτώματα τα οποία
εμφανίζονται, για παράδειγμα, στο πλαίσιο των σύνθετων εστιακών
επιληπτικών κρίσεων.
341
342
Άλλες Ψυχικές Διαταραχές
Απροσδιόριστη Ψυχική Διαταραχή Οφειλόμενη σε Άλλη
Σωματική Κατάσταση
294.9 (F09)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας ψυχικής διαταραχής οφειλόμενης σε άλλη σωματική κατά­
σταση, που προκαλούν κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνι­
κών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας,
κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για καμία Ειδική Ψυχική Διαταραχή
οφειλόμενη σε άλλη σωματική κατάσταση. Η Απροσδιόριστη Ψυχική Διατα­
ραχή οφειλόμενη στην κατηγορία σωματικής κατάστασης χρησιμοποιείται
σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να μην προσδιορίσει τον
συγκεκριμένο λόγο για τον οποίο η κλινική εμφάνιση δεν πληροί τα κριτήρια
για Ειδική Ψυχική Διαταραχή οφειλόμενη σε άλλη σωματική κατάσταση, και
περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις για τις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πλη­
ροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική διάγνωση (π.χ., σε Τμήμα Επειγόντων
Περιστατικών). Αυτό πραγματοποιείται με την καταγραφή της ονομασίας της
διαταραχής, με την ειδική αιτιολογική σωματική κατάσταση η οποία εισάγεται
στη θέση της «άλλης σωματικής κατάστασης». Επιπλέον, ο διαγνωστικός
κωδικός για την ειδική σωματική κατάσταση θα πρέπει να αναφέρεται αμέσως
πριν από τον κωδικό για την Απροσδιόριστη Ψυχική Διαταραχή οφειλόμενη
σε άλλη σωματική κατάσταση. Για παράδειγμα, αποσυνδετικά συμπτώματα
οφειλόμενα σε σύνθετες εστιακές επιληπτικές κρίσεις κωδικοποιούνται και
καταγράφονται ως 345.40 (G40.209) σύνθετες εστιακές επιληπτικές κρίσεις,
294.9 (F06.9) απροσδιόριστη ψυχική διαταραχή οφειλόμενη σε σύνθετες
εστιακές επιληπτικές κρίσεις.
Άλλη Προσδιορισμένη Ψυχική Διαταραχή
343
Άλλη Προσδιορισμένη Ψυχική Διαταραχή
300.9 (F99)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας ψυχικής διαταραχής, που προκαλούν κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια
για καμία Ειδική Ψυχική Διαταραχή. Η Άλλη Προσδιορισμένη Ψυχική Δια­
ταραχή χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να
γνωστοποιήσει τον συγκεκριμένο λόγο για τον οποίο η κλινική εμφάνιση δεν
πληροί τα κριτήρια για καμία Ειδική Ψυχική Διαταραχή. Αυτό γίνεται με την
καταγραφή «Άλλη Προσδιορισμένη Ψυχική Διαταραχή» ακολουθούμενη από
τον συγκεκριμένο λόγο.
Απροσδιόριστη Ψυχική Διαταραχή
300.9 (F99)
Αυτή η κατηγορία ισχύει για κλινικές εμφανίσεις στις οποίες τα χαρακτηριστικά
συμπτώματα μιας ψυχικής διαταραχής, που προκαλούν κλινικά σημαντική
ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών, ή άλλων σημαντικών
περιοχών της λειτουργικότητας, κυριαρχούν αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια
για καμία Ψυχική Διαταραχή. Η κατηγορία Απροσδιόριστης Ψυχικής Διατα­
ραχής χρησιμοποιείται σε καταστάσεις στις οποίες ο κλινικός επιλέγει να
μην προσδιορίσει τον λόγο για τον οποίο η κλινική εμφάνιση δεν πληροί τα
κριτήρια για Ειδική Ψυχική Διαταραχή, και περιλαμβάνει κλινικές εμφανίσεις
για τις οποίες υπάρχουν ανεπαρκείς πληροφορίες για να τεθεί μια πιο ειδική
διάγνωση (π.χ., σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών).
Προκαλούμενες
Φάρμακα Κινητικ Διαταραχές
και Άλλες Παρενέργειες
των Φαρμάκων
Οι ακόλουθες Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές
Διαταραχές περιλαμβάνονται στην Ενότητα 11 επειδή είναι συχνά σημαντικές
για (1) την αντιμετώπιση με φάρμακα ψυχικών διαταραχών ή σωματικών
καταστάσεων και (2) τη διαφορική διάγνωση των ψυχικών διαταραχών (π.χ.,
της αγχώδους διαταραχής με την προκαλούμενη από νευροληπτικά ακαθισία,
της κακοήθους κατατονίας με το κακόηθες σύνδρομο από νευροληπτικά). Αν
και αυτές οι Κινητικές Διαταραχές τιτλοφορούνται «Προκαλούμενες από Φάρ­
μακα», είναι συχνά δύσκολο να επιβεβαιωθεί η αιτιολογική σχέση μεταξύ της
έκθεσης στο φάρμακο και της ανάπτυξης της Κινητικής Διαταραχής, ιδιαίτερα
επειδή μερικές από αυτές τις Κινητικές Διαταραχές εμφανίζονται επίσης και
σε απουσία έκθεσης σε φάρμακα. Οι καταστάσεις και τα προβλήματα που
αναφέρονται σε αυτό το κεφάλαιο δεν είναι ψυχικές διαταραχές.
Ο όρος νευροληπτικό καθίσταται απαρχαιωμένος επειδή υπογραμμίζει
την τάση των αντιψυχωτικών φαρμάκων να προκαλούν ανώμαλες κινήσεις,
και αντικαθίσταται από τον όρο αντιψυχωτικό σε πολλά πλαίσια. Ωστόσο, ο
όρος νευροληπτικό παραμένει κατάλληλος σε αυτό το πλαίσιο. Αν και τα νεό­
τερα αντιψυχωτικά φάρμακα είναι λιγότερο πιθανόν να προκαλούν ορισμένες
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές, αυτές οι διαταραχές
υπάρχουν ακόμη. Στα νευροληπτικά φάρμακα περιλαμβάνονται τα λεγόμενα
συμβατικά, «τυπικά», ή πρώτης γενιάς αντιψυχωτικά φάρμακα (π.χ., χλω­
ροπρομαζίνη, αλοπεριδόλη, φλουφαιναζίνη), τα «άτυπα» ή δεύτερης γενιάς
αντιψυχωτικά φάρμακα (π.χ., κλοζαπίνη, ρισπεριδόνη, ολανζαπίνη, κουετια­
πίνη), ορισμένα φάρμακα που αποκλείουν τους ντοπαμινικούς υποδοχείς και
χρησιμοποιούνται στην αντιμετώπιση συμπτωμάτων, όπως η ναυτία και η
γαστροπάρεση (π.χ., προχλωροπεραζίνη, προμεθαζίνη, τριμεθοβενζαμίδη,
θειαιθυλοπεραζίνη, μετοκλοπραμίδη), και η αμοξαπίνη η οποία χρησιμοποιεί­
ται ως αντικαταθλιπτικό.
345
346
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές
Προκαλούμενος από Νευροληπτικά Παρκινσονισμός
Προκαλούμενος από Άλλα Φάρμακα Παρκινσονισμός
332.1 (G21.11) Προκαλούμενος από Νευροληπτικά Παρκινσονισμός
332.1 (G21.19) Προκαλούμενος από Άλλα Φάρμακα Παρκινσονισμός
Παρκινσονικός τρόμος, μυϊκή δυσκαμψία, ακινησία (δηλαδή απώλεια της
κίνησης ή δυσκολία να ξεκινήσει κίνηση), ή βραδυκινησία (δηλαδή επιβρά­
δυνση της κίνησης) που αναπτύσσονται μέσα σε λίγες εβδομάδες μετά την
έναρξη ή την αύξηση της δόσης του φαρμάκου (π,χ., ενός νευροληπτικού) ή
μετά τη μείωση της δόσης αγωγής που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση
εξωπυραμιδικών συμπτωμάτων.
Κακόηθες Σύνδρομο από Νευροληπτικά
333.92 (G21.0) Κακόηθες Σύνδρομο από Νευροληπτικά
Παρότι το κακόηθες σύνδρομο από νευροληπτικά είναι εύκολα αναγνωρίσιμο
στην κλασική σε πλήρη έκφραση μορφή του, συχνά ποικίλλει κατά την έναρξη,
την εμφάνιση, την πρόοδο και την έκβασή του. Τα κλινικά χαρακτηριστικά που
περιγράφονται παρακάτω είναι αυτά που θεωρούνται ως τα πιο σημαντικά
για να τεθεί η διάγνωση του κακοήθους συνδρόμου από νευροληπτικά με
βάση ομόφωνες συστάσεις.
,,.....,,.,.,,. Χαρακτηριστικά
Οι ασθενείς έχουν εκτεθεί γενικά σε έναν ανταγωνιστή της ντοπαμίνης τις τελευ­
ταίες 72 ώρες πριν την ανάπτυξη των συμπτωμάτων. Η υπερθερμία (>38,0°C
σε τουλάχιστον δύο περιπτώσεις που μετρήθηκαν στο στόμα), που συνδέεται
με έντονη εφίδρωση, αποτελεί ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του κακοήθους
συνδρόμου από νευροληπτικά, κάνοντάς το να ξεχωρίζει από τις άλλες νευρο­
λογικές παρενέργειες των αντιψυχωτικών φαρμάκων. Η υπερβολική αύξηση
της θερμοκρασίας, που αντανακλά αποτυχία της κεντρικής ρύθμισής της, είναι
πολύ πιθανόν να υποστηρίζει τη διάγνωση του κακοήθους συνδρόμου από
νευροληπτικά. Η γενικευμένη ακαμψία, που περιγράφεται στην πιο βαριά μορ­
φή της ως «μολυβδοσωλήνας» και συνήθως δεν απαντά σε ανιπαρκινσονικούς
παράγοντες, αποτελεί θεμελιώδες χαρακτηριστικό της διαταραχής και μπορεί
να σχετίζεται με άλλα νευρολογικά συμπτώματα (π,χ., τρόμο, σιελόρροια, ακι­
νησία, δυστονία, τρισμό, μυόκλονο, δυσαρθρία, δυσφαγία, ραβδομυόλυση).
Η αύξηση της κρεατινικής κινάσης που παρατηρείται συχνά φθάνει σε τιμές
τουλάχιστον τετραπλάσιες των ανώτερων φυσιολογικών. Οι μεταβολές στη
νοητική κατάσταση, οι οποίες χαρακτηρίζονται από ντελίριο ή διαταραγμένη
συνείδηση, η οποία κυμαίνεται από εμβροντησία έως κώμα, αποτελούν συχνά
πρώιμη ένδειξη. Τα άτομα που έχουν προσβληθεί από το σύνδρομο μπορεί να
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές
347
εμφανίζονται σε εγρήγορση αλλά ζαλισμένα και απαθή, όπως στην κατατονική
εμβροντησία. Η αυτόνομη ενεργοποίηση και αστάθεια - που εκδηλώνεται με
ταχυκαρδία (ρυθμός >25% της βασικής τιμής), εφίδρωση, αύξηση αρτηριακής
πίεσης (συστολική ή διαστολική ;;,:25% της βασικής τιμής) ή διακύμανση (;;,:20
mm Hg μεταβολή της διαστολικής πίεσης ή ;;,:25 mm Hg μεταβολή της συστο­
λικής πίεσης μέσα σε 24 ώρες), ακράτεια ούρων και ωχρότητα - μπορούν
να παρατηρηθούν οποιαδήποτε στιγμή αλλά παρέχουν μια πρώιμη ένδειξη
για τη διάγνωση. Η ταχύπνοια (ρυθμός >50% της βασικής τιμής) είναι συχνή,
και η αναπνευστική δυσχέρεια - η οποία προκύπτει από μεταβολική οξέωση,
αυξημένο μεταβολισμό, περιορισμό των κινήσεων του θωρακικού τοιχώματος,
πνευμονία από εισρόφηση ή πνευμονική εμβολή - μπορούν να συμβούν και
να οδηγήσουν σε αιφνίδια αναπνευστική ανακοπή.
Η διερεύνηση, συμπεριλαμβανομένης της εργαστηριακής εξέτασης, για
να εξαιρεθούν άλλες λοιμώδεις, τοξικές, μεταβολικές, και vευροψυχιατρικές
αιτιολογίες ή επιπλοκές είναι απαραίτητη (βλ. Ενότητα «Διαφορική Διάγνωση»
παρακάτω). Παρότι αρκετές εργαστηριακές αποκλίσεις από το φυσιολογικό
συσχετίζονται με κακόηθες σύνδρομο από νευροληπτικά, καμία δεν είναι
ειδική για τη διάγνωση. Τα άτομα με κακόηθες σύνδρομο από νευροληπτικά
μπορεί να εμφανίζουν λευκοκυττάρωση, μεταβολική οξέωση, υποξία, μειω­
μένες συγκεντρώσεις σιδήρου στον ορό, και αυξήσεις των μυϊκών ενζύμων
και των κατεχολαμιvώv. Τα ευρήματα από την ανάλυση του εγκεφαλονωτιαίου
υγρού και τις νευροαπεικοvιστικές μελέτες είναι γενικά φυσιολογικά, ενώ το
ηλεκτροεγκεφαλογράφημα δείχνει γενικευμένη επιβράδυνση. Τα ευρήματα
της νεκροψίας σε θανατηφόρες περιπτώσεις ήταν μη ειδικά και μεταβλητά,
εξαρτώμενα από τις επιπλοκές.
και
Τα στοιχεία από τις μελέτες της βάσης δεδομένων προτείνουν για το κακόηθες
σύνδρομο από νευροληπτικά ποσοστά εμφάνισης 0,01 %-0,02% για τα άτομα
που θεραπεύτηκαν με αvτιψυχωτικά φάρμακα. Η χρονική εξέλιξη των σημείων
και των συμπτωμάτων παρέχει σημαντικές ενδείξεις στη διάγνωση και την πρό­
γνωση του κακοήθους συνδρόμου από νευροληπτικά. Η μεταβολή της νοητικής
κατάστασης και των άλλων νευρολογικών σημείων συνήθως προηγούνται των
συστημικώv σημείων. Η έναρξη των συμπτωμάτων ποικίλλει από ώρες έως
ημέρες μετά την έναρξη χορήγησης του φαρμάκου. Ορισμένες περιπτώσεις
αναπτύσσονται μέσα σε 24 ώρες μετά τη χορήγηση του φαρμάκου, αλλά οι
περισσότερες την πρώτη εβδομάδα, και σχεδόν όλες μέσα σε 30 ημέρες.
Μόλις τεθεί η διάγνωση του συνδρόμου και γίνει διακοπή των αvτιψυχωτικών
φαρμάκων από του στόματος, το κακόηθες σύνδρομο από νευροληπτικά αυτο­
περιορίζεται στις περισσότερες περιπτώσεις. Ο μέσος χρόνος αποκατάστασης
μετά τη διακοπή του φαρμάκου είναι 7-1 Ο ημέρες, με τα περισσότερα άτομα
να αποκαθίστανται μέσα σε 1 εβδομάδα και σχεδόν όλα μέσα σε 30 ημέρες.
348
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές
Η διάρκεια μπορεί να παραταθεί όταν εμπλέκονται τα αντιψυχωτικά φάρμακα
παρατεταμένης δράσης. Έχουν υπάρξει αναφορές ατόμων στα οποία τα νευ­
ρολογικά σημεία επέμεναν για εβδομάδες μετά την υποχώρηση των οξέων
υπερμεταβολικών συμπτωμάτων. Η πλήρης υποχώρηση των συμπτωμάτων
μπορεί να επιτυγχάνεται στις περισσότερες περιπτώσεις κακοήθους συνδρόμου
από νευροληπτικά, ωστόσο αναφέρθηκαν ποσοστά θνησιμότητας 10-20%
όταν η διαταραχή δεν αναγνωρίζεται. Παρότι πολλά άτομα δεν βιώνουν υπο­
τροπή του κακοήθους συνδρόμου από νευροληπτικά όταν επανεκτίθενται σε
ανιψυχωτικά φάρμακα, σε ορισμένα παρατηρείται υποτροπή, ιδιαίτερα όταν τα
αντιψυχωτικά ξαναχορηγούνται αμέσως μετά από ένα επεισόδιο.
Κίνδυνος και Προγνωστικοί Παράγοντες
Το κακόηθες σύνδρομο από νευροληπτικά αποτελεί πιθανό κίνδυνο για
οποιοδήποτε άτομο μετά από χορήγηση αντιψυχωτικών φαρμάκων. Δεν
είναι ειδικό για οποιαδήποτε νευροψυχιατρική διάγνωση και μπορεί να πα­
ρατηρηθεί σε άτομα χωρίς διαγνώσιμη ψυχική διαταραχή που λαμβάνουν
ανταγωνιστές ντοπαμίνης. Οι κλινικοί, συστημικοί και μεταβολικοί παράγοντες
που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο κακοήθους συνδρόμου από νευρο­
ληπτικά περιλαμβάνουν διέγερση, εξάντληση, αφυδάτωση και ανεπάρκεια
σιδήρου. Ένα προηγούμενο επεισόδιο που σχετίζεται με αντιψυχωτικά έχει
περιγραφεί στο 15-20% των περιπτώσεων-κάτι, που υποδεικνύει την υποκεί­
μενη ευπάθεια σε ορισμένους ασθενείς. Ωστόσο, τα γενετικά ευρήματα που
βασίζονται σε πολυμορφισμούς του υποδοχέα των νευρομεταβιβαστών δεν
έχουν αναπαραχθεί σταθερά.
Σχεδόν όλοι οι ανταγωνιστές της ντοπαμίνης σχετίζονται με κακόηθες
σύνδρομο από νευροληπτικά, παρότι τα αντιψυχωτικά υψηλής ισχύος ενέ­
χουν μεγαλύτερο κίνδυνο σε σύγκριση με τους παράγοντες χαμηλής ισχύος
και τα νεότερα άτυπα αντιψυχωτικά. Ατελείς ή ηπιότερες μορφές μπορεί
να σχετίζονται με νεότερα αντιψυχωτικά, αλλά το κακόηθες σύνδρομο από
νευροληπτικά ποικίλλει σε βαρύτητα ακόμη και με παλαιότερα φάρμακα. Οι
ανταγωνιστές της ντοπαμίνης που χρησιμοποιούνται σε ιατρικά πλαίσια (π.χ.,
μετοκλοπραμίδη, προχλωροπεραζίνη) έχουν επίσης ενοχοποιηθεί. Οι οδοί
παρεντερικής χορήγησης, ο ταχύς ρυθμός τιτλοποίησης και οι υψηλότερες
συνολικές δόσεις φαρμάκων σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο. Ωστόσο, το
κακόηθες σύνδρομο από νευροληπτικά συνήθως παρατηρείται εντός του
εύρους της θεραπευτικής δοσολογίας των αντιψυχωτικών.
Διαφορική Διάγνωση
Το κακοήθες σύνδρομο από νευροληπτικά θα πρέπει να διακρίνεται από
άλλες βαριές νευρολογικές ή σωματικές καταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων
των λοιμώξεων του κεντρικού νευρικού συστήματος, των φλεγμονωδών ή
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές
349
αυτοάνοσων παθήσεων, της επιληπτικής κατάστασης, των υποφλοιωδών
δομικών βλαβών και των συστημικών παθήσεων (π.χ., φαιοχρωμοκύτωμα,
θυρεοτοξίκωση, τέτανος, θερμοπληξία).
Το κακόηθες σύνδρομο από νευροληπτικά θα πρέπει επίσης να διακρί­
νεται από παρόμοια σύνδρομα τα οποία προκύπτουν από τη χρήση άλλων
ουσιών ή φαρμάκων, όπως το σύνδρομο σεροτονίνης, το σύνδρομο παρκιν­
σονικής υπερθερμίας που ακολουθεί την απότομη διακοπή των ανταγωνιστών
της ντοπαμίνης, τη στέρηση αλκοόλ ή ηρεμιστικών, την κακοήθη υπερθερμία
που συμβαίνει κατά την αναισθησία, την υπερθερμία που σχετίζεται με κατά­
χρηση διεγερτικών και ψευδαισθησιογόνων και την ατροπινική δηλητηρίαση
από αντιχολινεργικά.
Σε σπάνιες περιπτώσεις, τα άτομα με σχιζοφρένεια ή διαταραχή της
διάθεσης μπορεί να παρουσιάσουν κακοήθη κατατονία, η οποία μπορεί να
διακριθεί από το κακόηθες σύνδρομο από νευροληπτικά. Ορισμένοι ερευνη­
τές θεωρούν ότι το κακόηθες σύνδρομο από νευροληπτικά είναι μια μορφή
προκαλούμενης από φάρμακα κακοήθους κατατονίας.
Προκαλούμενη από Φάρμακα Οξεία Δυστονία
333.72 (G24.02) Προκαλούμενη από Φάρμακα Οξεία Δυστονία
Ανώμαλη θέση και παρατεταμένος σπασμός των μυών των οφθαλμών (κρίση
περιστροφής οφθαλμικών βολβών), της κεφαλής, του τραχήλου (ραιβόκρανο
ή οπισθόκρανο), των άκρων ή του κορμού, που αναπτύσσονται λίγες ημέρες
μετά την έναρξη ή την αύξηση της δόσης της νευροληπτικής αγωγής ή μετά
τη μείωση της δόσης αγωγής που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση
εξωπυραμιδικών συμπτωμάτων.
Προκαλούμενη από Φάρμακα Οξεία Ακαθισία
333.99 (G25.71) Προκαλούμενη από Φάρμακα Οξεία Ακαθισία
Υποκειμενικά ενοχλήματα ανησυχίας του ατόμου, που συχνά συνοδεύονται
από ορατές υπερβολικές κινήσεις (π.χ., κινεί νευρικά τα πόδια, λικνίζεται
από πόδι σε πόδι, βηματίζει, δεν μπορεί να καθήσει ή να σταθεί ήσυχα), που
αναπτύσσονται λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη ή την αύξηση της δόσης
της νευροληπτικής αγωγής ή μετά τη μείωση της δόσης της αγωγής που
χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση των εξωπυραμιδικών συμπτωμάτων.
Όψιμη Δυσκινησία
333.85 (G24.01) Όψιμη Δυσκινησία
Ακούσιες αθετοειδείς ή χορειακόμορφες κινήσεις (που διαρκούν τουλάχιστον
λίγες εβδομάδες) γενικά της γλώσσας, του κατώτερου μέρους του προσώπου
και της σιαγόνας, καθώς και των άκρων (αλλά μερικές φορές συμμετέχουν
350
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές
οι φαρυγγικοί, οι διαφραγματικοί ή οι μύες του κορμού), οι οποίες αναπτύσ­
σονται σε συσχέτιση με τη χρήση νευροληπτικού φαρμάκου τουλάχιστον
για λίγους μήνες.
Τα συμπτώματα μπορεί να αναπτυχθούν μετά από μικρότερη περίοδο
χρήσης των φαρμάκων σε μεγαλύτερα άτομα. Σε ορισμένους ασθενείς, οι
κινήσεις αυτού του τύπου μπορεί να εμφανίζονται μετά τη διακοπή, ή μετά
τη μεταβολή ή μείωση της δόσης της νευροληπτικής αγωγής, και σε αυτήν
την περίπτωση ονομάζεται δυσκινησία προκύπτουσα από στέρηση νευρο­
ληπτικών. Επειδή η προκύπτουσα δυσκινησία από στέρηση είναι συνήθως
χρονικά περιορισμένη και διαρκεί λιγότερο από 4-8 εβδομάδες, η δυσκινησία
που επιμένει πέρα από αυτά τα χρονικά όρια θεωρείται όψιμη δυσκινησία.
Όψιμη Δυστονία
Όψιμη Ακαθισία
333.72 (G24.09) Όψιμη Δυστονία
333.99 (G25.71) Όψιμη Ακαθισία
Το όψιμο σύνδρομο περιλαμβάνει άλλους τύπους προβλημάτων κίνησης,
όπως δυστονία ή ακαθισία, οι οποίες διακρίνονται από την καθυστερημένη
εμφάνιση στην πορεία της θεραπείας και την πιθανή επιμονή για μήνες έως
χρόνια, ακόμη και παρά τη διακοπή των νευροληπτικών ή τη μείωση της
δόσης.
Προκαλούμενος από Φάρμακα Τρόμος Στάσης
333.1 (G25.1)
Προκαλούμενος από Φάρμακα Τρόμος Στάσης
Λεπτός τρόμος (συνήθως εύρους 8-12 Hz) που εμφανίζεται στη διάρκεια
προσπαθειών να κρατηθεί μια στάση, ο οποίος αναπτύσσεται σε συσχέτιση
με τη χρήση φαρμάκων (π.χ., λίθιο, αντικαταθλιπτικά, βαλπροϊκό). Αυτός
ο τρόμος είναι παρόμοιος με τον τρόμο που παρατηρείται με το άγχος, την
καφέίνη και άλλες διεγερτικές ουσίες.
Προκαλούμενη από Άλλα Φάρμακα Κινητική
Διαταραχή
333.99 (G25.79) Προκαλούμενη από 'Αλλα Φάρμακα Κινητική Διαταραχή
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται προκαλούμενες από φάρμακα κινητικές
διαταραχές οι οποίες δεν ταξινομούνται σε οποιαδήποτε από τις ειδικές διατα­
ραχές που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Στα παραδείγματα περιλαμβάνονται
(1) εμφανίσεις που μοιάζουν με κακόηθες σύνδρομο από νευροληπτικά, οι
οποίες συνδέονται με άλλα φάρμακα εκτός των νευροληπτικών και (2) άλλες
προκαλούμενες από φάρμακα όψιμες καταστάσεις.
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές
351
Σύνδρομο Διακοπής Αντικαταθλιπτικών
995.29 (Τ43.205Α) Αρχική αντιμετώπιση
995.29 (T43.205D) Μεταγενέστερη αντιμετώπιση
995.29 (T43.205S) Επακόλουθο
Το σύνδρομο διακοπής αντικαταθλιπτικών είναι ένα σύνολο συμπτωμάτων
που μπορούν να συμβούν μετά από απότομη διακοπή (ή εμφανή μείωση
της δόσης) ενός αντικαταθλιπτικού φαρμάκου που λαμβανόταν συνεχώς για
τουλάχιστον 1 μήνα. Τα συμπτώματα γενικά ξεκινούν μέσα σε 2-4 ημέρες και
συνήθως περιλαμβάνουν ειδικές αισθητηριακές, σωματικές και γνωστικές­
συναισθηματικές εκδηλώσεις. Μεταξύ των συχνά αναφερόμενων αισθητηρια­
κών και σωματικών συμπτωμάτων περιλαμβάνονται στιγμιαίες αναλαμπές
φωτός, αίσθηση «ηλεκτρικής εκκένωσης», ναυτία, και υπεραντιδραστικότητα
σε θορύβους και φως. Μπορούν επίσης να αναφέρονται μη ειδικό άγχος και
αισθήματα φόβου. Τα συμπτώματα μετριάζονται ξεκινώντας ξανά την ίδια
αγωγή ή μια διαφορετική αγωγή που έχει παρόμοιο μηχανισμό δράσης - για
παράδειγμα, τα συμπτώματα μετά από στέρηση ενός αναστολέα επαναπρόσ­
ληψης σεροτονίνης-νορεπινεφρίνης μπορεί να μετριαστούν ξεκινώντας ένα
τρικυκλικό αντικαταθλιπτικό. Για να χαρακτηριστεί το σύνδρομο ως σύνδρομο
διακοπής αντικαταθλιπτικών, τα συμπτώματα δεν θα πρέπει να είναι παρόντα
προτού μειωθεί η δόση των αντικαταθλιπτικών και δεν εξηγούνται καλύτερα
με άλλη ψυχική διαταραχή (π.χ., μανιακό ή υπομανιακό επεισόδιο, τοξίκωση
ουσίας, στέρηση ουσιών, διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων).
Τα συμπτώματα διακοπής μπορεί να παρατηρηθούν μετά από θεραπεία με
τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (π.χ., ιμιπραμίνη, αμιτριπτυλίνη, δεσιπραμίνη),
αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης (π.χ., φλουοξετίνη, παροξετί­
νη, σερτραλίνη) και αναστολείς της μονοαμινοξειδάσης (π.χ., φενελζίνη, σελε­
γιλίνη, παργυλίνη). Η συχνότητα εμφάνισης αυτού του συνδρόμου εξαρτάται
από τη δοσολογία και το χρόνο ημιζωής της δόσης που λαμβάνεται, καθώς
επίσης και από τον ρυθμό με τον οποίο μειώνεται η φαρμακευτική αγωγή.
Τα φάρμακα βραχείας δράσης που διακόπτονται απότομα και δεν μειώνονται
σταδιακά μπορεί να εγκυμονούν μεγαλύτερο κίνδυνο. Η παροξετίνη η οποία
είναι βραχείας δράσης εκλεκτικός αναστολέας επαναπρόσληψης της σεροτο­
νίνης (SSRI) είναι ο παράγοντας που σχετίζεται συνήθως με τα συμπτώματα
διακοπής, αλλά αυτά τα συμπτώματα παρατηρούνται για όλους τους τύπους
των αντικαταθλιπτικών.
Σε αντίθεση με το σύνδρομο στέρησης που συνδέεται με οπιοειδή, αλκοόλ
και άλλες ουσίες κατάχρησης, το σύνδρομο διακοπής των αντικαταθλιπτικών
δεν έχει παθογνωμονικά συμπτώματα. Αντίθετα, τα συμπτώματα τείνουν να
είναι ασαφή και να ποικίλλουν και συνήθως ξεκινούν 2-4 ημέρες μετά την
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές
352
τελευταία δόση του αντικαταθλιπτικού. Για τους SSRls (π.χ., παροξετίνη),
περιγράφονται συμπτώματα όπως ζάλη, κουδούνισμα στα αυτιά, «ηλεκτρικές
εκκενώσεις στο κεφάλι», αδυναμία επέλευσης του ύπνου και οξύ άγχος. Η
χρήση των αντικαταθλιπτικών πριν τη διακοπή δεν θα πρέπει να έχει προ­
καλέσει υπομανία ή ευφορία (δηλαδή θα πρέπει να υπάρχει η βεβαιότητα ότι
το σύνδρομο διακοπής δεν είναι το αποτέλεσμα διακυμάνσεων της σταθερό­
τητας της διάθεσης οι οποίες σχετίζονται με την προηγούμενη θεραπεία). Το
σύνδρομο διακοπής αντικαταθλιπτικών βασίζεται αποκλειστικά σε φαρμακο­
λογικούς παράγοντες και δεν σχετίζεται με τις ενισχυτικές επιδράσεις ενός
αντικαταθλιπτικού. Επίσης, στην περίπτωση της αύξησης της διεγερτικής
δράσης ενός αντικαταθλιπτικού, απότομη διακοπή μπορεί να έχει ως απο­
τέλεσμα συμπτώματα στέρησης διεγερτικών (βλ. «Στέρηση Διεγερτικών»
στο Κεφάλαιο «Προκαλούμενες από Ουσίες Εθιστικές Διαταραχές») αντί του
Συνδρόμου Διακοπής Αντικαταθλιπτικών που περιγράφεται εδώ.
Ο επιπολασμός του συνδρόμου διακοπής αντικαταθλιπτικών είναι άγνωστος,
αλλά πιστεύεται ότι ποικίλλει ανάλογα με τη δοσολογία πριν τη διακοπή, το
χρόνο ημιζωής και τη συγγένεια σύνδεσης του υποδοχέα με το χορηγούμενο
φάρμακο, και ενδεχομένως τον γενετικά επηρεασμένο ρυθμό μεταβολισμού
του ατόμου γι' αυτό το φάρμακο.
και
Επειδή δεν υπάρχουν διαχρονικές μελέτες, λίγα είναι γνωστά για την κλινική
πορεία του συνδρόμου διακοπής αντικαταθλιπτικών. Τα συμπτώματα φαίνεται
να υποχωρούν με σταδιακή μείωση της δοσολογίας. Μετά από ένα επεισόδιο,
ορισμένα άτομα μπορεί να προτιμούν να συνεχίσουν τη φαρμακευτική αγωγή
επ' αόριστον εάν είναι ανεκτή.
Η διαφορική διάγνωση του συνδρόμου διακοπής αντικαταθλιπτικών περιλαμ­
βάνει αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές, διαταραχές χρήσης ουσίας, και
ανοχή σε φαρμακευτική αγωγή.
Αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές. Τα συμπτώματα διακοπής συχνά
μοιάζουν με συμπτώματα επιμένουσας αγχώδους διαταραχής ή επανεμφάνι­
ση των σωματικών συμπτωμάτων της κατάθλιψης για τα οποία χορηγήθηκε
αρχικά αγωγή.
Διαταραχές χρήσης ουσίας. Το σύνδρομο διακοπής αντικαταθλιπτικών
διαφέρει από τη στέρηση ουσιών κατά το ότι τα ίδια τα αντικαταθλιπτικά
δεν έχουν καμία ενισχυτική ή ευφορική δράση. Η δοσολογία του φαρμάκου
Προκαλούμενες από Φάρμακα Κινητικές Διαταραχές
353
συνήθως δεν αυξάνεται χωρίς την άδεια του κλινικού, και το άτομο γενικά
δεν εμπλέκεται σε συμπεριφορά αναζήτησης ουσιών για να λάβει πρόσθετη
αγωγή. Δεν πληρούνται τα κριτήρια για διαταραχή χρήσης ουσίας.
Ανοχή στα φάρμακα. Η ανοχή και τα συμπτώματα διακοπής μπορούν να
συμβούν ως μια φυσιολογική αντίδραση στη διακοπή της φαρμακευτικής
αγωγής μετά από μια σημαντική διάρκεια έκθεσης. Οι περισσότερες περι­
πτώσεις ανοχής της φαρμακευτικής αγωγής μπορούν να αντιμετωπιστούν
με προσεκτικά ελεγχόμενη μείωση της ποσότητας.
Συνήθως, το άτομο ξεκίνησε αρχικά αγωγή για μείζονα καταθλιπτική διαταρα­
χή. Τα αρχικά συμπτώματα μπορεί να ξαναεμφανισθούν κατά το σύνδρομο
διακοπής.
Άλλη Ανεπιθύμητη Ενέργεια της
Φαρμακευτικής Αγωγής
995.20 (Τ50.905Α) Αρχική αντιμετώπιση
995.20 (T50.905D) Μεταγενέστερη αντιμετώπιση
995.20 (T50.905S) Επακόλουθο
Αυτή η κατηγορία είναι διαθέσιμη για προαιρετική χρήση από τους κλινικούς
για να κωδικοποιήσουν τις παρενέργειες της φαρμακευτικής αγωγής (εκτός
από τα κινητικά συμπτώματα) όταν αυτές οι δυσμενείς επιδράσεις γίνονται
η εστία της κλινικής προσοχής. Τα παραδείγματα περιλαμβάνουν βαριά
υπόταση, καρδιακές αρρυθμίες και πριαπισμό.
Άλλες Καταστάσεις που
Μπορεί να Αποτελέσουν
Εστία Κλινικής Προσοχής
Αuτή η συζήτηση καλύπτει άλλες καταστάσεις και προβλήματα που είναι
δυνατόν να αποτελέσουν εστία κλινικής προσοχής ή που μπορεί διαφορετικά
να επηρεάζουν τη διάγνωση, την πορεία, την πρόγνωση ή τη θεραπεία της
ψυχικής διαταραχής ενός ασθενούς. Αυτές οι καταστάσεις παρουσιάζονται με
τους αντίστοιχους κωδικούς από το ICD-9-CM (συνήθως κωδικούς V) και το
ICD-10-CM (συνήθως κωδικούς Ζ). Μια κατάσταση ή ένα πρόβλημα σε αυτό
το κεφάλαιο μπορεί να κωδικοποιηθεί εάν είναι ο λόγος της τρέχουσας επί­
σκεψης ή βοηθά στην επεξήγηση της ανάγκης για μια δοκιμασία, διαγνωστική
διαδικασία ή θεραπεία. Οι καταστάσεις και τα προβλήματα σε αυτό το κεφάλαιο
μπορεί να περιλαμβάνονται στον ιατρικό φάκελο ως χρήσιμες πληροφορίες
σχετικά με συνθήκες που μπορεί να επηρεάζουν τη φροντίδα του ασθενούς,
ανεξάρτητα από τη σημασία τους για την τρέχουσα επίσκεψη.
Οι καταστάσεις και τα προβλήματα που αναφέρονται σε αυτό το κεφά­
λαιο δεν είναι ψυχικές διαταραχές. Η συμπερίληψή τους στο DSM-5 έχει ως
στόχο να επιστήσει την προσοχή στο εύρος των πρόσθετων θεμάτων που
μπορεί να προκύπτουν στην καθημερινή κλινική πράξη και να παρέχει ένα
συστηματικό κατάλογο που μπορεί να είναι χρήσιμος στους κλινικούς για την
τεκμηρίωση αυτών των θεμάτων.
Προβλήματα Σχέσεων
Οι βασικές σχέσεις, και ειδικότερα οι στενές σχέσεις ενηλίκων συντρόφων και
οι σχέσεις γονέων/κηδεμόνων-παιδιών, έχουν σημαντική επίδραση στην υγεία
των ατόμων σε αυτές τις σχέσεις. Αυτές οι σχέσεις μπορούν να προάγουν
την υγεία και να είναι προστατευτικές, ουδέτερες ή επιζήμιες για την υγεία.
Σε ακραία περίπτωση, αυτές οι στενές σχέσεις μπορεί να σχετίζονται με κα­
κοποίηση ή παραμέληση, και να έχουν σημαντικές ιατρικές και ψυχολογικές
συνέπειες για το άτομο που επηρεάζεται. Ένα πρόβλημα σχέσης μπορεί να
γίνει κλινικά αντιληπτό είτε διότι το άτομο επιδιώκει υγειονομική περίθαλψη
είτε διότι επηρεάζει την πορεία, την πρόγνωση ή τη θεραπεία της ψυχικής ή
άλλης σωματικής διαταραχής του.
355
356
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
Προβλήματα Συνδεόμενα με Ανατροφή από την Οικογένεια
V61.20 (Ζ62.820) Πρόβλημα Σχέσης Γονέα-Παιδιού
Γι' αυτήν την κατηγορία, ο όρος γονέας χρησιμοποιείται για να αναφερθεί σε
έναν από τους βασικούς φροντιστές του παιδιού, οι οποίοι μπορεί να είναι
βιολογικοί, θετοί ή ανάδοχοι γονείς, ή μπορεί να είναι άλλος συγγενής (όπως
ένας παππούς) ο οποίος εκπληρώνει ένα γονεϊκό ρόλο για το παιδί. Αυτή η
κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν η εστία της κλινικής προσοχής
στρέφεται στην ποιότητα της σχέσης γονέα-παιδιού ή όταν η ποιότητα της
σχέσης γονέα-παιδιού επηρεάζει την πορεία, την πρόγνωση ή τη θεραπεία
μιας ψυχικής ή άλλης σωματικής διαταραχής. Συνήθως, το πρόβλημα σχέσης
γονέα-παιδιού σχετίζεται με διαταραγμένη λειτουργικότητα στο συμπεριφορι­
κό, το γνωστικό ή το συναισθηματικό πεδίο. Τα παραδείγματα προβλημάτων
συμπεριφοράς περιλαμβάνουν ανεπαρκή γονεϊκό έλεγχο, επίβλεψη και ενα­
σχόληση με το παιδί, γονεϊκή υπερπροστασία, υπερβολική γονεϊκή πίεση,
επιχειρήματα που κλιμακώνονται με απειλές σωματικής βίας και αποφυγή
χωρίς την επίλυση των προβλημάτων. Τα γνωστικά προβλήματα μπορεί να
περιλαμβάνουν αρνητική απόδοση των προθέσεων των άλλων, εχθρότητα
ή εικόνα τοποθέτηση του άλλου στη θέση του αποδιοπομπαίου τράγου, και
αδικαιολόγητα αισθήματα αποξένωσης. Τα συναισθηματικά προβλήματα
μπορεί να περιλαμβάνουν αισθήματα λύπης, απάθειας ή θυμού για το άλλο
άτομο στη σχέση. Οι κλινικοί θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις αναπτυξι­
ακές ανάγκες του παιδιού και το πολιτισμικό πλαίσιο.
V61.8 (Ζ62.891)
Πρόβλημα Σχέσης με Αδελφό
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν η εστία της κλινικής προ­
σοχής είναι ένα πρότυπο αλληλεπίδρασης μεταξύ των αδελφών που συνδέεται
με σημαντική έκπτωση στην ατομική ή οικογενειακή λειτουργικότητα ή με την
ανάπτυξη συμπτωμάτων σε ένα ή περισσότερα αδέλφια, ή όταν ένα πρόβλη­
μα σχέσης με αδελφό επηρεάζει την πορεία, την πρόγνωση ή τη θεραπεία
της ψυχικής ή άλλης σωματικής διαταραχής ενός αδελφού. Αυτή η κατηγορία
μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για παιδιά είτε για ενήλικες εάν η εστίαση είναι
στη σχέση με αδελφό. Στα αδέλφια με αυτήν την έννοια περιλαμβάνονται τα
αμφιθαλή, τα ετεροθαλή, τα θετά αλλά και τα υιοθετημένα αδέλφια.
V61.8 (Ζ62.29)
Ανατροφή Μακριά από τους Γονείς
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν η εστία της κλινικής προ­
σοχής σχετίζεται με θέματα που αφορούν παιδί που ανατρέφεται μακριά από
τους γονείς ή όταν αυτή η απομάκρυνση επηρεάζει την πορεία, την πρόγνωση
ή τη θεραπεία μιας ψυχικής ή άλλης σωματικής διαταραχής. Πρόκειται για
ένα παιδί που βρίσκεται υπό κρατική κηδεμονία και να τεθεί υπό τη φροντίδα
συγγενών ή τη φροντίδα αναδόχου. Μπορεί επίσης να είναι ένα παιδί που ζει
στο σπίτι ενός συγγενή που δεν είναι γονέας του ή με φίλους, αλλά η εκτός
σπιτιού τοποθέτησή του δεν έχει αποφασιστεί ή εγκριθεί από δικαστήριο.
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
357
Περιλαμβάνονται επίσης τα προβλήματα που σχετίζονται με ένα παιδί που
ζει σε ίδρυμα ή σε ορφανοτροφείο. Αυτή η κατηγορία εξαιρεί ζητήματα που
συνδέονται με V60.6 (Ζ59.3) παιδιά σε οικοτροφεία.
V61.29 (Ζ62.898)
Παιδί Επηρεαζόμενο από Δυσχέρεια Σχέσης των
Γονέων
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν η εστία της κλινικής
προσοχής είναι οι αρνητικές συνέπειες των συγκρούσεων στη σχέση των
γονέων (π.χ., υψηλά επίπεδα συγκρούσεων, ενόχληση ή υποτίμηση) στο
παιδί στην οικογένεια, συμπεριλαμβανομένων των επιδράσεων στις ψυχικές
ή άλλες σωματικές διαταραχές του παιδιού.
Άλλα Προβλήματα Συνδεόμενα με Πρωτοβάθμια Ομάδα
Υποστήριξης
V61.1Ο (Ζ63.Ο)
Πρόβλημα Σχέσης με Σύζυγο ή Σύντροφο
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν η εστία της κλινικής
επαφής στρέφεται στην ποιότητα της σχέσης με το άτομο του στενού περιβάλ­
λοντος (σύζυγο ή σύντροφο) ή όταν η ποιότητα αυτής της σχέσης επηρεάζει
την πορεία, την πρόγνωση ή τη θεραπεία της ψυχικής ή άλλης σωματικής
διαταραχής. Οι σύντροφοι μπορεί να είναι του ίδιου ή διαφορετικών φύλων.
Χαρακτηριστικά, η δυσχέρεια στη σχέση συνδέεται με έκπτωση της λειτουρ­
γικότητας στο συμπεριφορικό, το γνωστικό ή το συναισθηματικό πεδίο. Τα
παραδείγματα των προβλημάτων συμπεριφοράς περιλαμβάνουν δυσκολία
επίλυσης συγκρούσεων, αποξένωση και υπερβολική εμπλοκή. Τα γνωστικά
προβλήματα μπορούν να εκδηλωθούν ως χρόνια αρνητική απόδοση των
προθέσεων του άλλου ή απόρριψη της θετικής συμπεριφοράς του συντρόφου.
Τα συναισθηματικά προβλήματα περιλαμβάνουν χρόνια θλίψη, απάθεια και/ή
θυμό για τον άλλο σύντροφο.
Σημείωση: Αυτή η κατηγορία εξαιρεί κλινικές συναντήσεις για V61.1 χ
(Ζ69.1 χ) υπηρεσίες ψυχικής υγείας για προβλήματα κακοποίησης
από σύζυγο ή σύντροφο και V65.49 (Ζ70.9) συμβουλευτική στο σεξ.
V61.03 (Ζ63.5)
Διάλυση της Οικογένειας με Διάσταση ή Διαζύγιο
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν οι σύντροφοι σε ένα
ζευγάρι ενηλίκων ζουν ξεχωριστά λόγω προβλημάτων σχέσης ή βρίσκονται
σε διαδικασία διαζυγίου.
Υψηλό Επίπεδο Έκφρασης Συναισθημάτων εντός
της Οικογένειας
Το εκφραζόμενο συναίσθημα είναι μια κατασκευή που χρησιμοποιείται ως ποι­
οτικό μέτρο της «ποσότητας» των συναισθημάτων - συγκεκριμένα, εχθρότητα,
συναισθηματική υπερεμπλοκή και επίκριση που κατευθύνεται προς ένα μέλος
V61.8 (Ζ63.8)
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
358
της οικογένειας το οποίο ταυτοποιείται ως ασθενής - που εμφανίζεται στο οι­
κογενειακό περιβάλλον. Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν
το υψηλό επίπεδο εκφρασμένου συναισθήματος μιας οικογένειας είναι η εστία
της κλινικής προσοχής ή επηρεάζει την πορεία, την πρόγνωση ή τη θεραπεία
της ψυχικής ή άλλης σωματικής διαταραχής του μέλους μιας οικογένειας.
V62.82 (Ζ63.4)
Πένθος Μη Επιπλεγμένο
Αυτή η κατηγορία μπορεί να χρησιμοποιείται όταν η εστία της κλινικής προσο­
χής είναι η φυσιολογική αντίδραση στο θάνατο αγαπημένου προσώπου. Ως
μέρος της αντίδρασής τους στην απώλεια, μερικά άτομα που πενθούν εμφα­
νίζουν συμπτώματα χαρακτηριστικά μείζονος καταθλιπτικού επεισοδίου - για
παράδειγμα, αισθήματα θλίψης και σχετιζόμενα συμπτώματα, όπως αϋπνία,
ανορεξία και απώλεια βάρους. Το άτομο που πενθεί κατά κανόνα θεωρεί την
καταθλιπτική διάθεση «φυσιολογική», αν και μπορεί να ζητά βοήθεια για την
ανακούφιση από τα συμπτώματα που τη συνοδεύουν, όπως η αϋπνία και η
ανορεξία. Η διάρκεια και η έκφραση του «φυσιολογικού» πένθους ποικίλλουν
σημαντικά μεταξύ διαφορετικών πολιτισμικών ομάδων. Περισσότερες οδηγίες
για τη διάκριση της θλίψης από ένα μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο παρέχονται
στα κριτήρια για το μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο.
Κακοποίηση και Παραμέληση
Η κακομεταχείριση από ένα μέλος της οικογένειας (π.χ., κηδεμόνα, ενήλικο
σύντροφο) ή από έναν μη συγγενή μπορεί να είναι η εστία της τρέχουσας κλι­
νικής εστίασης, ή η εν λόγω κακομεταχείριση μπορεί να είναι ένας σημαντικός
παράγοντας στην αξιολόγηση και τη θεραπεία των ασθενών με ψυχικές ή άλλες
σωματικές διαταραχές. Λόγω των νομικών συνεπειών της κακοποίησης και
της παραμέλησης, θα πρέπει να δίνεται προσοχή στην αξιολόγηση αυτών των
καταστάσεων και στον καθορισμό αυτών των κωδικών. Έχοντας προηγούμενο
ιστορικό κακοποίησης ή παραμέλησης μπορεί να επηρεάσει τη διάγνωση και
την ανταπόκριση στη θεραπεία σε διάφορες ψυχικές διαταραχές, και μπορεί
επίσης να σημειωθεί σε συνδυασμό με τη διάγνωση.
Για τις ακόλουθες κατηγορίες, εκτός από τις καταχωρήσεις των επιβεβαιω­
μένων ή ύποπτων περιστατικών κακοποίησης ή παραμέλησης, παρέχονται
άλλοι κωδικοί για χρήση εάν η τρέχουσα κλινική συνάντηση συνίσταται στην
παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας είτε στο θύμα είτε στον δράστη της
κακοποίησης ή της παραμέλησης. Για τον καθορισμό ενός προηγούμενου ιστο­
ρικού κακοποίησης ή παραμέλησης παρέχεται ένας ξεχωριστός κωδικός.
Σημείωση Κωδικοποίησης ICD-10-CM για Καταστάσεις Κακοποίησης
και Παραμέλησης
Μόνο για κωδικούς Τ, ο ?ος χαρακτήρας θα πρέπει να κωδικοποιείται
ως εξής:
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
359
Α (πρώτη επαφή) - Χρήση ενώ ο ασθενής λαμβάνει δραστική θεραπεία
για την κατάσταση (π.χ., χειρουργική θεραπεία, εμφάνιση στο Τμήμα
Επειγόντων Περιστατικών, αξιολόγηση και θεραπεία από έναν νέο κλι­
νικό) ή
D (μεταγενέστερη επαφή)- Χρήση για εμφάνιση αφότου ο ασθενής έχει
λάβει δραστική θεραπεία για την κατάσταση και όταν λαμβάνει φροντίδα
ρουτίνας για την κατάσταση κατά τη φάση επούλωσης ή αποκατάστασης
(π.χ., αλλαγή ή αφαίρεση γύψου, αφαίρεση των εξωτερικών ή εσωτερικών
συσκευών καθήλωσης, προσαρμογή αγωγής, άλλες επισκέψεις φροντίδας
και παρακολούθησης).
και
Σωματική Κακοποίηση Παιδιού
Η σωματική κακοποίηση παιδιού είναι μη τυχαία σωματική βλάβη σε ένα παιδί
- η οποία κυμαίνεται από μικρούς μώλωπες έως βαριά κατάγματα ή θάνατο
- που συμβαίνει ως αποτέλεσμα γρονθοκοπήματος, ξυλοδαρμού, κλωτσιάς,
δαγκώματος, τραντάγματος, εκσφενδόνισης, μαχαιρώματος, στραγγαλισμού,
χτυπήματος (με το χέρι, ραβδί, λουρί ή άλλο αντικείμενο), εγκαύματος, ή
οποιαδήποτε άλλη μέθοδο που προκαλείται από έναν γονέα, κηδεμόνα ή
άλλο άτομο που έχει την ευθύνη του παιδιού. Ο εν λόγω τραυματισμός θεω­
ρείται κακοποίηση ανεξάρτητα από το εάν ο κηδεμόνας είχε πρόθεση να
προκαλέσει σωματική βλάβη στο παιδί. Η σωματική τιμωρία, όπως οι ξυλιές
ή το κτύπημα με την παλάμη στα οπίσθια, δεν θεωρείται κακοποίηση εφόσον
είναι εύλογη και δεν προκαλεί σωματική βλάβη στο παιδί.
Σωματική Κακοποίηση Παιδιού, Επιβεβαιωμένη
995.54 (Τ74.12ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.54 (T74.12XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Σωματική Κακοποίηση Παιδιού, Υπόνοια
995.54 (Τ76.12ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.54 (T76.12XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Σωματική Κακοποίηση Παιδιού
V61.21 (Ζ69.01Ο) Συνάντηση του παιδιού θύματος γονεϊκής κακοποίησης
με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
360
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
V61.21 (Ζ69.020)
Συνάντηση του παιδιού θύματος μη γονεϊκής κακοποίη­
σης με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V15.41 (Ζ62.810)
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) σωματικής
κακοποίησης στην παιδική ηλικία
V61.22 (Ζ69.011)
Συνάντηση του δράστη γονεϊκής κακοποίησης παιδιού
με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V62.83 (Ζ69.021)
Συνάντηση του δράστη μη γονεϊκής κακοποίησης παιδιού
με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Σεξουαλική Κακοποίηση Παιδιού
Η σεξουαλική κακοποίηση παιδιού περιλαμβάνει οποιαδήποτε σεξουαλική
πράξη όπου εμπλέκεται ένα παιδί και έχει ως στόχο να παράσχει σεξουαλική
ικανοποίηση σε γονέα, κηδεμόνα, ή άλλο άτομο που έχει την ευθύνη του
παιδιού. Η σεξουαλική κακοποίηση περιλαμβάνει δραστηριότητες όπως χάδια
στα γεννητικά όργανα του παιδιού, διείσδυση, αιμομιξία, βιασμό, σοδομισμό
και ασέλγεια. Η σεξουαλική κακοποίηση περιλαμβάνει επίσης εκμετάλλευση
ενός παιδιού από γονέα ή κηδεμόνα χωρίς επαφή - για παράδειγμα, εξα­
ναγκάζοντας, εξαπατώντας, ξεγελώντας, απειλώντας, ή πιέζοντας ένα παιδί
να συμμετέχει σε πράξεις για σεξουαλική ικανοποίηση άλλων, χωρίς άμεση
σωματική επαφή μεταξύ του παιδιού και του θύτη.
Σεξουαλική Κακοποίηση Παιδιού, Επιβεβαιωμένη
995.53 (Τ74.22ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.53 (T74.22XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Σεξουαλική Κακοποίηση Παιδιού, Υπόνοια
995.53 (Τ76.22ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.53 (T76.22XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Σεξουαλική Κακοποίηση Παιδιού
V61.21 (Ζ69.01Ο) Συνάντηση του παιδιού θύματος γονεϊκής σεξουαλικής
κακοποίησης με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V61.21 (Ζ69.020)
Συνάντηση του παιδιού θύματος μη γονεϊκής σεξουα­
λικής κακοποίησης με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V15.41 (Ζ62.810)
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) σεξουαλικής
κακοποίησης στην παιδική ηλικία
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
361
V61.22 (Ζ69.011)
Συνάντηση του δράστη γονεϊκής σεξουαλικής κακοποί­
ησης παιδιού με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V62.83 (Ζ69.021)
Συνάντηση του δράστη μη γονεϊκής σεξουαλικής κακο­
ποίησης παιδιού με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Παραμέληση Παιδιού
Ως παραμέληση παιδιού ορίζεται οποιαδήποτε επιβεβαιωμένη ή ύποπτη
σκανδαλώδης πράξη ή παράλειψη του γονέα ενός παιδιού ή άλλου κηδεμόνα
ο οποίος στερεί από το παιδί τις κατάλληλες για την ηλικία βασικές ανάγκες
και αυτό έχει ως αποτέλεσμα, ή έχει εύλογη δυνατότητα να προκαλέσει, σω­
ματική ή ψυχολογική βλάβη στο παιδί. Η παραμέληση παιδιού περιλαμβάνει
εγκατάλειψη, έλλειψη κατάλληλης επιτήρησης, αποτυχία της παρακολούθησης
των απαραίτητων συναισθηματικών ή ψυχολογικών αναγκών και αποτυχία
της παροχής απαραίτητης εκπαίδευσης, ιατρικής περίθαλψης, τροφής, στέγης
και/ή ρουχισμού.
Παραμέληση Παιδιού, Επιβεβαιωμένη
995.52 (Τ74.02ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.52 (T74.02XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Παραμέληση Παιδιού, Υπόνοια
995.52 (Τ76.02ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.52 (T76.02XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Παραμέληση Παιδιού
V61.21 (Ζ69.01Ο) Συνάντηση του παιδιού θύματος γονεϊκής παραμέλησης
V61.21 (Ζ69.020)
με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Συνάντηση του παιδιού θύματος μη γονεϊκής παραμέ­
λησης με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V15.42 (Ζ62.812)
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) παραμέλησης
στην παιδική ηλικία
V61.22 (Ζ69.011)
Συνάντηση του δράστη γονεϊκής παραμέλησης παιδιού
με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V62.83 (Ζ69.021)
Συνάντηση του δράστη μη γονεϊκής παραμέλησης παι­
διού με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
362
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
Ψυχολογική Κακοποίηση Παιδιού
Η ψυχολογική κακοποίηση παιδιού είναι μη τυχαίες λεκτικές ή συμβολικές
πράξεις του γονέα ή του κηδεμόνα ενός παιδιού που έχουν ως αποτέλεσμα,
ή έχουν εύλογη δυνατότητα να προκαλέσουν σε σημαντική ψυχολογική
βλάβη στο παιδί. (Σωματικές και Σεξουαλικές Πράξεις Κακοποίησης δεν
συμπεριλαμβάνονται σε αυτή την κατηγορία). Παραδείγματα ψυχολογικής
κακοποίησης περιλαμβάνουν επίπληξη, υποτίμηση, εξευτελισμό του παι­
διού, ή απειλή προς το παιδί, βλάβη/εγκατάλειψη - ή ένδειξη ότι ο φερόμε­
νος ως δράστης θα βλάψει/εγκαταλείψει - άτομα ή πράγματα για τα οποία
ενδιαφέρεται το παιδί, περιορισμό του παιδιού (δένοντας τα χέρια ή τα πόδια
του παιδιού μαζί ή δένοντας το παιδί σε έπιπλο ή άλλο αντικείμενο, ή πε­
ριορίζοντας το παιδί σε έναν μικρό κλειστό χώρο (π.χ., ντουλάπι]), κάνει το
παιδί εξιλαστήριο θύμα, το εξαναγκάζει να προκαλέσει πόνο στον εαυτό του/
της και επιβάλλει υπερβολική πειθαρχία στο παιδί (δηλαδή, με υπερβολικά
υψηλή συχνότητα ή διάρκεια, ακόμη και εάν δεν είναι σε επίπεδο σωματικής
κακοποίησης) μέσω σωματικών ή μη σωματικών μέσων.
Ψυχολογική Κακοποίηση Παιδιού, Επιβεβαιωμένη
995.51 (Τ74.32ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.51 (T74.32XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Ψυχολογική Κακοποίηση Παιδιού, Υπόνοια
995.51 (Τ76.32ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.51 (T76.32XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Ψυχολογική Κακοποίηση Παιδιού
V61.21 (Ζ69.01Ο) Συνάντηση του παιδιού θύματος γονεϊκής ψυχολογικής
κακοποίησης με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V61.21 (Ζ69.020) Συνάντηση του παιδιού θύματος μη γονεϊκής ψυχολο­
γικής κακοποίησης με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V15.42 (Ζ62.811)
V61.22 (Ζ69.011)
V62.83 (Ζ69.021)
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) ψυχολογικής
κακοποίησης στην παιδική ηλικία
Συνάντηση του δράστη γονεϊκής ψυχολογικής κακοποίη­
σης παιδιού με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Συνάντηση του δράστη μη γονεϊκής ψυχολογικής κακο­
ποίησης παιδιού με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
363
Κακοποfηση Ενηλίκου και Προβλήματα Παραμέλησης
Σωματική Βία Συζύγου ή Συντρόφου
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν στη διάρκεια του τε­
λευταίου χρόνου υπάρχουν μη τυχαίες πράξεις σωματικής βίας που έχουν
ως αποτέλεσμα, ή έχουν εύλογη δυνατότητα να έχουν ως αποτέλεσμα,
σωματική βλάβη σε έναν ερωτικό σύντροφο ή να προκαλούν σημαντικό
φόβο στο σύντροφο. Οι μη τυχαίες πράξεις σωματικής βίας περιλαμβάνουν
σπρωξίματα, χαστούκια, τράβηγμα τριχών, τσιμπήματα, ακινητοποίηση, τρα­
ντάγματα, εκσφεδονiσματα, δαγκώματα, κλωτσιές, χτυπήματα με γροθιές ή
αντικείμενα, καψίματα, δηλητηριάσεις, εφαρμογή πίεσης στο λαιμό, διακοπή
παροχής αέρα, κράτημα του κεφαλιού κάτω από το νερό και χρήση όπλου.
Οι πράξεις με σκοπό τη σωματική προστασία του ίδιου ή του συντρόφου
κάποιου εξαιρούνται.
Σωματική Βία Συζύγου ή Συντρόφου, Επιβεβαιωμένη
995.81 (Τ74.11ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.81 (T74.11XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Σωματική Βία Συζύγου ή Συντρόφου, Υπόνοια
995.81 (Τ76.11ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.81 (T76.11XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Σωματική Βία Συζύγου ή Συντρόφου
V61.11 (Ζ69.11)
Συνάντηση του θύματος σωματικής βίας συζύγου ή
συντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V15.41 (Ζ91.410) Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) σωματικής
βίας συζύγου ή συντρόφου
V61.12 (Ζ69.12)
Συνάντηση του δράστη σωματικής βίας συζύγου ή
συντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Σεξουαλική Βία Συζύγου ή Συντρόφου
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν έχουν συμβεί υπο­
χρεωτικές ή καταναγκαστικές σεξουαλικές πράξεις με έναν ερωτικό σύντροφο
κατά τον τελευταίο χρόνο. Η σεξουαλική βία μπορεί να περιλαμβάνει τη χρήση
σωματικής βίας ή τον ψυχολόγικό εξαναγκασμό να επιβάλει στο σύντροφο
να συμμετάσχει σε σεξουαλική δραστηριότητα χωρίς τη θέλησή του/της, είτε
έχει, είτε δεν έχει ολοκληρωθεί η πράξη. Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβά­
νονται επίσης σεξουαλικές πράξεις με ερωτικό σύντροφο ο οποίος δεν είναι
σε θέση να συναινέσει.
364
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
Σεξουαλική Βία Συζύγου ή Συντρόφου, Επιβεβαιωμένη
995.83 (Τ74.21ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.83 (T74.21XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Σεξουαλική Βία Συζύγου ή Συντρόφου, Υπόνοια
995.83 (Τ76.21ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.83 (T76.21XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Σεξουαλική Βία Συζύγου ή Συντρόφου
V61.11 (Ζ69.81)
Συνάντηση του θύματος σεξουαλικής βίας συζύγου ή
συντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V15.41 (Ζ91.410)
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) σεξουαλικής
βίας συζύγου ή συντρόφου
V61.12 (Ζ69.12)
Συνάντηση του δράστη σεξουαλικής βίας συζύγου ή
συντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Παραμέληση Συζύγου ή Συντρόφου
Η παραμέληση συντρόφου είναι οποιαδήποτε σκανδαλώδης πράξη ή παρά­
λειψη κατά το παρελθόν από ένα σύντροφο που αμελεί τις βασικές ανάγκες
ενός εξαρτώμενου συντρόφου και συνεπώς έχει ως αποτέλεσμα, ή έχει εύλογη
δυνατότητα να προκαλέσει σωματική ή ψυχολογική βλάβη στον εξαρτώμενο
σύντροφο. Αυτή η κατηγορία χρησιμοποιείται στο πλαίσιο των σχέσεων στις
οποίες ένας σύντροφος είναι υπερβολικά εξαρτημένος από τον άλλο σύντροφο
όσον αφορά φροντίδα ή βοήθεια στη διαχείριση των συνήθων καθημερινών
δραστηριοτήτων - για παράδειγμα, ένας σύντροφος που δεν είναι σε θέση
να φροντίσει τον εαυτό του λόγω σημαντικών σωματικών, ψυχολογικών/δια­
νοητικών ή πολιτισμικών περιορισμών (π.χ., ανικανότητα να επικοινωνήσει
με άλλους και ανικανότητα να διαχειριστεί τις καθημερινές δραστηριότητες
λόγω της διαβίωσης σύμφωνα με μια ξένη κουλτούρα).
Παραμέληση Συζύγου ή Συντρόφου, Επιβεβαιωμένη
995.85 (Τ74.01 ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.85 (T74.01XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Παραμέληση Συζύγου ή Συντρόφου, Υπόνοια
995.85 (Τ76.01ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.85 (T76.01XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
365
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Παραμέληση Συζύγου ή Συντρόφου
V61.11 (Ζ69.11)
Συνάντηση του θύματος παραμέλησης συζύγου ή συ­
ντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
V15.42 (Ζ91.412)
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) παραμέλησης
συζύγου ή συντρόφου
V61.12 (Ζ69.12)
Συνάντηση του δράστη παραμέλησης συζύγου ή συ­
ντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Ψυχολογική Κακοποίηση Συζύγου ή Συντρόφου
Η ψυχολογική κακοποίηση συντρόφου περιλαμβάνει μη τυχαίες λεκτικές
ή συμβολικές πράξεις από ένα σύντροφο που έχουν ως αποτέλεσμα, ή
έχουν εύλογη δυνατότητα να προκαλέσουν σε, σημαντική βλάβη στον άλλο
σύντροφο. Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν η εν λόγω
ψυχολογική κακοποίηση έχει συμβεί κατά τον τελευταίο χρόνο. Οι πράξεις
ψυχολογικής κακοποίησης περιλαμβάνουν επίπληξη ή εξευτελισμό του θύ­
ματος, ανάκριση του θύματος, περιορισμό των δυνατοτήτων του θύματος να
πηγαινοέρχεται ελεύθερα, παρεμπόδιση της πρόσβασης του θύματος για να
ζητήσει βοήθεια (π.χ., επιβολή του νόμου, νομικά, προστατευτικά, ή ιατρικά
μέσα), απειλώντας το θύμα με σωματική βλάβη ή σεξουαλική βία, βλάπτοντας
ή απειλώντας το ότι θα βλάψει άτομα ή πράγματα για τα οποία ενδιαφέρεται
το θύμα, αδικαιολόγητο περιορισμό της πρόσβασης του θύματος σε ή στη
χρήση οικονομικών πόρων, απομόνωση του θύματος από την οικογένεια,
τους φίλους, ή τα μέσα κοινωνικής στήριξης, καταδίωξη του θύματος και
προσπάθεια να κάνει το θύμα να σκεφτεί ότι είναι τρελός/ή.
Ψυχολογική Κακοποίηση Συζύγου ή Συντρόφου, Επιβεβαιωμένη
995.82 (Τ74.31ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.82 (T74.31XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Ψυχολογική Κακοποίηση Συζύγου ή Συντρόφου, Υπόνοια
995.82 (Τ76.31ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.82 (T76.31XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Ψυχολογική Κακοποίηση Συζύγου ή
Συντρόφου
V61.11 (Ζ69.11)
Συνάντηση του θύματος ψυχολογικής κακοποίησης συ­
ζύγου ή συντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
366
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
V15.42 (Ζ91.411)
Ατομικό ιστορικό (προηγούμενο ιστορικό) της ψυχολο­
γικής κακοποίησης συζύγου ή συντρόφου
V61.12 (Ζ69.12)
Συνάντηση του δράστη ψυχολογικής κακοποίησης συ­
ζύγου ή συντρόφου με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο
Αυτές οι κατηγορίες θα πρέπει να χρησιμοποιούνται όταν ένας ενήλικας έχει
κακοποιηθεί από άλλον ενήλικα ο οποίος δεν είναι ερωτικός σύντροφος.
Η εν λόγω κακομεταχείριση μπορεί να περιλαμβάνει πράξεις σωματικής,
σεξουαλικής ή συναισθηματικής κακοποίησης. Στα παραδείγματα κακοποίη­
σης ενηλίκου περιλαμβάνονται μη τυχαίες πράξεις σωματικής βίας (πχ,
σπρώξιμο/σκούντημα, γρατζουνιές, χαστούκια, πέταμα αντικειμένου που θα
μπορούσε να προκαλέσει τραυματισμό, γρονθοκόπημα, δάγκωμα) που έχουν
ως αποτέλεσμα - ή έχουν εύλογη δυνατότητα να οδηγήσουν σε - σωματική
βλάβη ή έχουν προκαλέσει σημαντικό φόβο, υποχρεωτικές ή καταναγκαστικές
σεξουαλικές πράξεις καθώς και λεκτικές ή συμβολικές πράξεις με τη δυνατότη­
τα να προκαλέσουν ψυχολογική βλάβη (πχ, επιπλήττοντας ή εξευτελίζοντας
το άτομο, ανακρίνοντας το άτομο, περιορίζοντας τη δυνατότητα του ατόμου
να πηγαινοέρχεται ελεύθερα, περιορίζοντας τη δυνατότητα πρόσβασης του
ατόμου για βοήθεια, απειλώντας το άτομο, βλάπτοντας ή απειλώντας ότι θα
βλάψει άτομα ή πράγματα για τα οποία νοιάζεται το άτομο, περιορίζοντας την
πρόσβαση του ατόμου σε ή στη χρήση οικονομικών πόρων, απομόνωση του
ατόμου από την οικογένεια ή τους φίλους, ή τα μέσα κοινωνικής στήριξης,
καταδίωξη του θύματος, προσπάθεια να κάνει το άτομο να σκεφτεί ότι είναι
τρελός/ή). Οι πράξεις με σκοπό τη σωματική προστασία του ίδιου ή άλλου
ατόμου εξαιρούνται.
Σωματική Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο, Επι­
βεβαιωμένη
995.81 (Τ74.11ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.81 (T74.11XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Σωματική Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο, Υπόνοια
995.81 (Τ76.11ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.81 (T76.11XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Σεξουαλική Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο,
Επιβεβαιωμένη
995.83 (Τ74.21ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.83 (T74.21XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
367
Σεξουαλική Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο,
Υπόνοια
995.83 (Τ76.21ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.83 (T76.21XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Ψυχολογική Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο,
Επιβεβαιωμένη
995.82 (Τ74.31ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.82 (T74.31XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Ψυχολογική Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο ή μη Σύντροφο,
Υπόνοια
995.82 (Τ76.31 ΧΑ) Πρώτη επαφή με το θύμα
995.82 (T76.31XD) Μεταγενέστερη επαφή με το θύμα
Άλλες Συνθήκες Συνδεόμενες με Κακοποίηση Ενηλίκου από μη Σύζυγο
ή μη Σύντροφο
V65.49 (Ζ69.81)
Συνάντηση του ενηλίκου θύματος κακοποίησης από
μη σύντροφο ή μη σύζυγο με τις υπηρεσίες ψυχικής
υγείας
V62.83 (Ζ69.82)
Συνάντηση του δράστη κακοποίησης ενηλίκου μη
συντρόφου ή μη συζύγου με τις υπηρεσίες ψυχικής
υγείας
Εκπαιδευτικά και Εργασιακά Προβλήματα
Εκπαιδευτικά Προβλήματα
V62.3 (Ζ55.9)
Ακαδημαϊκό ή Εκπαιδευτικό Πρόβλημα
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν ένα ακαδημαϊκό ή ένα
εκπαιδευτικό πρόβλημα αποτελεί εστία κλινικής προσοχής ή έχει επίδραση
στη διάγνωση, τη θεραπεία του ατόμου ή την πρόγνωση. Τα προβλήματα
που θα πρέπει να εξεταστούν περιλαμβάνουν αναλφαβητισμό ή χαμηλού
επιπέδου αλφαβητισμό, έλλειψη πρόσβασης στο σχολείο λόγω μη διαθεσι­
μότητας ή επειδή είναι ανέφικτο, προβλήματα με τις ακαδημαϊκές επιδόσεις
(π.χ., αποτυχία στις εξετάσεις του σχολείου, κακή βαθμολογία) ή χαμηλές
μαθησιακές επιδόσεις (κάτω από αυτές που αναμένονταν βάσει της νοητι­
κής ικανότητας του ατόμου), διαμάχη με τους καθηγητές, το προσωπικό του
σχολείου ή άλλους μαθητές και άλλα προβλήματα που σχετίζονται με την
εκπαίδευση και/ή τη μόρφωση.
368
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
V62.21 (Ζ56.82)
Εργασιακά Προβλήματα
Πρόβλημα Συνδεόμενο με την Τρέχουσα Κατάσταση
Ανάπτυξης του Στρατού σε Πολεμικές Επιχειρήσεις
Αυτή η κατηγορία πρέπει να χρησιμοποιείται όταν ένα πρόβλημα εργασίας
του ατόμου συνδεόμενο άμεσα με την ανάπτυξη του στρατού σε πολεμικές
επιχειρήσεις είναι η εστία της κλινικής προσοχής ή έχει επίδραση στη διάγνω­
ση, τη θεραπεία του ατόμου ή την πρόγνωση. Οι ψυχολογικές αντιδράσεις σε
πολεμικές επιχειρήσεις δεν περιλαμβάνονται σε αυτή την κατηγορία· αυτές
οι αντιδράσεις θα μπορούσαν καλύτερα να ενσωματωθούν σε μια διαταραχή
προσαρμογής ή σε άλλη ψυχική διαταραχή.
V62.29 (Ζ56.9)
Άλλο Πρόβλημα Συνδεόμενο με την Εργασία
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν ένα εργασιακό πρό­
βλημα είναι η εστία της κλινικής προσοχής ή έχει επίδραση στη θεραπεία
του ατόμου ή την πρόγνωση. Οι τομείς που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη
περιλαμβάνουν προβλήματα με την εργασία ή το εργασιακό περιβάλλον,
συμπεριλαμβανομένης της ανεργίας, της πρόσφατης αλλαγής εργασίας, της
απειλής απώλειας της θέσης εργασίας, της δυσαρέσκειας από την εργασία,
του αγχωτικού προγράμματος εργασίας, της αβεβαιότητας για τις επιλογές
της καριέρας, της σεξουαλικής παρενόχλησης στην εργασία, άλλης διαμάχης
με το αφεντικό, τον επόπτη, τους συναδέλφους ή άλλους στο εργασιακό πε­
ριβάλλον, ανάρμοστο ή εχθρικό εργασιακό περιβάλλον, άλλοι ψυχολογικοί
στρεσογόνοι παράγοντες συνδεόμενοι με την εργασία και οποιαδήποτε άλλα
προβλήματα συνδεόμενα με την εργασία και/ή το επάγγελμα.
Στεγαστικά και Οικονομικά Προβλήματα
V60.0 (Ζ59.Ο)
Έλλειψη στέγης
Στεγαστικά Προβλήματα
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν η έλλειψη μιας κα­
νονικής κατοικίας ή ενός χώρου κατοικίας έχει επίδραση στη θεραπεία του
ατόμου ή την πρόγνωση. Ένα άτομο θεωρείται ότι είναι άστεγο εάν η κύρια
κατοικία του κατά τη νύχτα είναι ένα καταφύγιο αστέγων, ένα θερμαινόμενο
καταφύγιο, ένα καταφύγιο ενδοοικογενειακής βίας, ένας δημόσιος χώρος
(π.χ., σήραγγα, σταθμός μεταφοράς, εμπορικό κέντρο), ένα κτήριο που δεν
προορίζεται για χρήση κατοικίας (π.χ., εγκαταλελειμμένο κτίσμα, εργοστάσιο
που δεν χρησιμοποιείται), ένα κουτί από χαρτόνι ή μια σπηλιά, ή κάποια άλλη
ειδική κατάσταση στέγασης.
V60.1 (Ζ59.1)
Ακατάλληλες συνθήκες στέγασης
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν η έλλειψη επαρκούς
στέγασης έχει επίδραση στη θεραπεία του ατόμου ή την πρόγνωση. Παραδεί­
γματα ακατάλληλων συνθηκών στέγασης περιλαμβάνουν έλλειψη θερμότητας
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
369
(σε ψυχρές θερμοκρασίες) ή ηλεκτρικού ρεύματος, επιδρομή εντόμων ή
τρωκτικών, ανεπαρκείς υδραυλικές εγκαταστάσεις και εγκαταστάσεις υγιεινής,
συνωστισμός, έλλειψη επαρκούς χώρου για ύπνο και υπερβολικός θόρυβος.
Είναι σημαντικό να εξεταστούν οι πολιτισμικές νόρμες πριν την επιλογή αυτής
της κατηγορίας.
V60.89 (Ζ59.2) Διαμάχη με Γείτονα, Ενοικιαστή ή Σπιτονοικοκύρη
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν η εστία της κλινικής
προσοχής είναι η διαμάχη με τους γείτονες, ενοικιαστές ή του σπιτονοικοκύρη,
ή έχει επίδραση στη θεραπεία του ατόμου ή την πρόγνωση.
V60.6 (Ζ59.3)
Πρόβλημα Σ υνδεόμενο με τη Ζωή σε Οικοτροφείο
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν ένα πρόβλημα (ή προβλή­
ματα) που συνδέεται με τη ζωή σε οικοτροφείο αποτελεί εστία κλινικής προσο­
χής ή έχει επίδραση στη θεραπεία του ατόμου ή την πρόγνωση. Οι ψυχολογικές
αντιδράσεις σε μια αλλαγή στην κατάσταση διαβίωσης δεν συμπεριλαμβάνονται
σε αυτή την κατηγορία και οι εν λόγω αντιδράσεις θα μπορούσαν καλύτερα να
ενσωματωθούν σε μια διαταραχή της προσαρμογής.
Οικονομικά Προβλήματα
V60.2 (Ζ59.4)
Έλλειψη Επαρκούς Τροφής ή Ασφαλούς Πόσιμου Νερού
V60.2 (Ζ59.5)
Υπερβολική Φτώχεια
V60.2 (Ζ59.6)
Χαμηλό Εισόδημα
V60.2 (Ζ59.7)
Ανεπαρκής Κοινωνική Ασφάλιση ή Υποστήριξη
Κοινωνικής Πρόνοιας
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται για άτομα που πληρούν τα
κριτήρια επιλεξιμότητας για κοινωνική υποστήριξη ή υποστήριξη κοινωνικής
πρόνοιας αλλά δεν λαμβάνουν την εν λόγω υποστήριξη, που λαμβάνουν
υποστήριξη η οποία είναι ανεπαρκής για να αντιμετωπίσουν τις ανάγκες τους,
ή οι οποίοι για άλλους λόγους δεν έχουν πρόσβαση στην αναγκαία ασφάλιση
ή τα προγράμματα υποστήριξης. Σε αυτά τα παραδείγματα περιλαμβάνεται η
αδυναμία να πληρούνται οι προϋποθέσεις για την η υποστήριξη κοινωνικής
πρόνοιας η οποία οφείλεται στην έλλειψη κατάλληλης τεκμηρίωσης ή έλλειψη
αποδεικτικών στοιχείων διεύθυνσης, αδυναμίας να αποκτήσει επαρκή ασφάλι­
ση υγείας λόγω ηλικίας ή προϋπάρχουσας κατάστασης, και άρνηση στήριξης
η οποία οφείλεται σε υπερβολικά μικρό εισόδημα ή άλλες απαιτήσεις.
Απροσδιόριστο Πρόβλημα Στέγασης ή Οικονομικό
V60.9 (Ζ59.9)
Πρόβλημα
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν ένα πρόβλημα συνδέεται
με τις συνθήκες στέγασης ή τις οικονομικές συνθήκες που είναι άλλες εκτός
από αυτές που καθορίζονται προηγουμένως.
370
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
Άλλα Προβλήματα Συνδεόμενα με το
Κοινωνικό Περιβάλλον
V62.89 (Ζ60.Ο)
Πρόβλημα Φάσης Ζωής
Αυτή η κατηγορία μπορεί να χρησιμοποιείται όταν ένα πρόβλημα που συνδέεται
με προσαρμογή σε ένα μεταβατικό στάδιο του κύκλου ζωής (μια συγκεκριμένη
αναπτυξιακή φάση) αποτελεί εστία κλινικής προσοχής ή έχει επίδραση στη θε­
ραπεία του ατόμου ή την πρόγνωση. Παραδείγματα των εν λόγω μεταβάσεων
περιλαμβάνουν την έναρξη ή την ολοκλήρωση της βασικής εκπαίδευσης, την
ανεξαρτητοποίηση από τους γονείς, το γάμο, το ξεκίνημα μιας νέας καριέρας,
τη μητρότητα ή την πατρότητα, την προσαρμογή σε μια «άδεια φωλιά» μετά
την απομάκρυνση των παιδιων από το σπίτι, και τη συνταξιοδότηση.
V60.3 (Ζ60.2)
Πρόβλημα Συνδεόμενο με Άτομα που Ζουν Μόνα
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν ένα πρόβλημα συν­
δεόμενο με άτομο που ζει μόνο αποτελεί εστία κλινικής προσοχής ή έχει
επίδραση στη θεραπεία του ατόμου ή την πρόγνωση. Παραδείγματα των
εν λόγω προβλημάτων περιλαμβάνουν χρόνια συναισθήματα μοναξιάς,
απομόνωση, και έλλειψη συγκρότησης στην εκτέλεση δραστηριοτήτων της
καθημερινής ζωής (π.χ., άτακτα γεύματα και προγράμματα ύπνου, ασταθής
απόδοση στις καθημερινές δουλειές του σπιτιού).
V62.4 (Ζ60.3)
Δυσκολία Πολιτισμικής Προσαρμογής
Αυτή η κατηγορία μπορεί να χρησιμοποιείται όταν η δυσκολία προσαρμογής
σε ένα νέο πολιτισμικό πλαίσιο (π.χ., μετά από μετανάστευση) αποτελεί
εστία κλινικής προσοχής ή έχει επίδραση στη θεραπεία του ατόμου ή την
πρόγνωση.
V62.4 (Ζ60.4)
Κοινωνικός Αποκλεισμός ή Απόρριψη
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν υπάρχει ανισότητα της
κοινωνικής εξουσίας τέτοια που να προκαλεί επαναλαμβανόμενο κοινωνικό
αποκλεισμό ή απόρριψη από τους άλλους. Παραδείγματα κοινωνικού απο­
κλεισμού περιλαμβάνουν τον εκφοβισμό, την ενόχληση και την τρομοκράτηση
από άλλους, τη στοχοποίηση από άλλους για λεκτική κακοποίηση και εξευ­
τελισμό και τη σκόπιμη εξαίρεση από τις δραστηριότητες των συνομηλίκων,
των συναδέλφων ή άλλων στο κοινωνικό περιβάλλον του ατόμου.
V62.4 (Ζ60.5)
Στόχος (Αντιληπτής)ΔuσμενούςΔιάκρισης ή Καταδίωξης
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν υπάρχει αντιληπτή διάκριση
ή διάκριση που διατυπώθηκε ενάντια στο άτομο ή καταδίωξη του ατόμου με βάση
την ιδιότητα του μέλους (ή την αντιληπτή ιδιότητα μέλους) μιας συγκεκριμένη κατη­
γορίας. Συνήθως, οι εν λόγω κατηγορίες περιλαμβάνουν το φύλο ή την ταυτότητα
του φύλου, τη φυλή, την εθνότητα, τη θρησκεία, τον σεξουαλικό προσανατολισμό,
τη χώρα προέλευσης, τις πολιτικές πεποιθήσεις, την κατάσταση ανικανότητας,
την κάστα, την κοινωνική κατάσταση, το βάρος και τη σωματική εμφάνιση.
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
V62.9 (Ζ60.9)
371
Απροσδιόριστο Πρόβλημα Συνδεόμενο με το Κοινω­
νικό Περιβάλλον
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν υπάρχει ένα πρόβλημα
που συνδέεται με το κοινωνικό περιβάλλον του ατόμου το οποίο είναι άλλο
από αυτά που προσδιορίζονται παραπάνω.
Προβλήματα Σuνδεόμενα με Έγκλημα ή
Αλληλεπίδρ αση με το Νομικό Σύστημα
V62.89 (Ζ65.4)
V62.5 (Ζ65.Ο)
Θύμα Εγκλήματος
Καταδίκη σε Αστικές ή Ποινικές Διώξεις Χωρίς Φυλάκιση
V62.5 (Ζ65.1)
Φυλάκιση ή Άλλη Κάθειρξη
V62.5 (Ζ65.2)
Προβλήματα Συνδεόμενα με Αποφυλάκιση
V62.5 (Ζ65.3)
Προβλήματα Συνδεόμενα με Άλλες Νομικές Καταστάσεις
Άλλες Σuναντήσειc, με τις Υπηρεσίες Υγείας για
Σuμβοuλεuτική και Ιατρικές Σuμβοuλέc,
V65.49 (Ζ70.9)
Συμβουλευτική Σεξ
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν το άτομο αναζητά
συμβουλευτική που να σχετίζεται με τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, τη
σεξουαλική συμπεριφορά, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, τις σεξουαλικές
στάσεις (ντροπή, δειλία), τη σεξουαλική συμπεριφορά ή τον σεξουαλικό προ­
σανατολισμό των άλλων (π.χ., σύζυγος, σύντροφος, παιδί), τη σεξουαλική
απόλαυση, ή οποιοδήποτε άλλο θέμα σχετίζεται με το σεξ.
V65.40 (Ζ71.9) Άλλη Συμβουλευτική ή Γνωμάτευση
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν παρέχεται συμβου­
λευτική ή αναζητάται συμβουλή/γνωμάτευση για ένα πρόβλημα που δεν
προσδιορίζεται παραπάνω ή οπουδήποτε αλλού σε αυτό το κεφάλαιο. Τα
παραδείγματα περιλαμβάνουν πνευματική ή θρησκευτική συμβουλευτική, δια­
τροφική συμβουλευτική και συμβουλευτική σχετικά με τη χρήση νικοτίνης.
Προβλήματα Σuνδεόμενα με Άλλες Ψuχοκοινωνικέc,,
Προσωπικές και Περιβαλλοντικές Συνθήκες
V62.89 (Ζ65.8)
Θρησκευτικό ή Πνευματικό Πρόβλημα
Αυτή η κατηγορία μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν η εστία της κλινικής προ­
σοχής είναι ένα θρησκευτικό ή πνευματικό πρόβλημα. Τα παραδείγματα
περιλαμβάνουν οδυνηρές εμπειρίες όπου συμπεριλαμβάνεται η απώλεια ή η
αμφισβήτηση της πίστης, τα προβλήματα που συνδέονται με προσηλυτισμό,
372
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
ή αμφισβήτηση των πνευματικών αξιών οι οποίες μπορεί να μη σχετίζονται
απαραίτητα με μια οργανωμένη εκκλησία ή θρησκευτικό ίδρυμα.
V61.7 (Ζ64.Ο)
Προβλήματα Συνδεόμενα με Ανεπιθύμητη Εγκυμο­
σύνη
V61.5 (Ζ64.1)
Προβλήματα Συνδεόμενα με Πολυτοκία
V62.89 (Ζ64.4)
V62.89 (Ζ65.4)
Διαμάχη με Πάροχο Κοινωνικών Υπηρεσιών, Συμπερι­
λαμβανομένου του Δικαστικού Επιμελητή, του Διαχει­
ριστή της Υπόθεσης ή του Κοινωνικού Λειτουργού
Θύμα Τρομοκρατίας ή Βασανισμού
V62.22 (Ζ65.5)
Έκθεση σε Καταστροφή, Πόλεμο ή Άλλες Επιθέσεις
V62.89 (Ζ65.8)
Άλλο Πρόβλημα Συνδεόμενο με Ψυχοκοινωνικές Συν­
θήκες
V62.9 (Ζ65.9)
Απροσδιόριστο Πρόβλημα Συνδεόμενο με Απροσ­
διόριστες Ψυχοκοινωνικές Συνθήκες
Άλλεc, Καταστάσειc, Ατομικού Ιστορικού
V15.49 (Ζ91.49) Άλλο Ατομικό Ιστορικό Ψυχολογικού Τραύματος
V15.59 (Ζ91.5)
Ατομικό Ιστορικό Αυτοτραυματισμών
V62.22 (Ζ91.82) Ατομικό Ιστορικό Συμμετοχής σε Πολεμικές Επιχειρήσεις
V15.89 (Ζ91.89)
V69.9 (Ζ72.9)
Άλλοι Ατομικοί Παράγοντες Κινδύνου
Πρόβλημα Συνδεόμενο με τον Τρόπο Ζωής
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν ένα πρόβλημα του τρό­
που ζωής είναι το επίκεντρο της θεραπείας ή επηρεάζει άμεσα την πορεία,
την πρόγνωση ή τη θεραπεία μιας ψυχικής ή μιας σωματικής διαταραχής. Τα
παραδείγματα των προβλημάτων του τρόπου ζωής περιλαμβάνουν έλλειψη
σωματικής άσκησης, ακατάλληλη διατροφή, σεξουαλική συμπεριφορά υψη­
λού κινδύνου και κακή υγιεινή του ύπνου. Ένα πρόβλημα που αποδίδεται σε
σύμπτωμα ψυχικής διαταραχής δεν θα πρέπει να κωδικοποιείται εκτός εάν το
πρόβλημα αυτό είναι το επίκεντρο της θεραπείας ή επηρεάζει άμεσα την πορεία,
την πρόγνωση ή τη θεραπεία του ατόμου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, θα πρέπει
να κωδικοποιούνται όχι μόνο η ψυχική διαταραχή αλλά και ο τρόπος ζωής.
V71.01 (Ζ72.811) Αντικοινωνική Συμπεριφορά Ενηλίκου
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν η εστία της κλινικής
προσοχής είναι η αντικοινωνική συμπεριφορά ενηλίκου η οποία δεν οφείλεται
σε ψυχική διαταραχή (π.χ., διαταραχή διαγωγής, αντικοινωνική διαταραχή της
προσωπικότητας). Τα παραδείγματα περιλαμβάνουν τη συμπεριφορά ορισμέ­
νων επαγγελματιών κλεφτών, απατεώνων ή εμπόρων παράνομων ουσιών.
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
373
V71.02 (Ζ72.810) Αντικοινωνική Συμπεριφορά Παιδιού ή Εφήβου
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται όταν η εστία της κλινικής
προσοχής είναι η αντικοινωνική συμπεριφορά του παιδιού ή του εφήβου που
δεν οφείλεται σε ψυχική διαταραχή (π.χ., διαλείπουσα εκρηκτική διαταραχή,
διαταραχή της διαγωγής). Τα παραδείγματα περιλαμβάνουν απομονωμένες
αντικοινωνικές πράξεις από τα παιδιά ή τους εφήβους (όχι ένα πρότυπο
αντικοινωνικής συμπεριφοράς).
Προβλήματα Συνδεόμενα με Πρόσβαση σε Ιατρική κα ι
Άλλη Υγειονομική Περίθαλψη
V63.9 (Ζ75.3)
Μη Διαθεσιμότητα ή μη Προσβασιμότητα σε Εγκατα­
στάσεις Υγειονομικής Περίθαλψης
V63.8 (Ζ75.4)
Μη Διαθεσιμότητα ή μη Προσβασιμότητα σε Άλλους
Οργανισμούς Παροχής Βοήθειας
Μη Συμμόρφωση με τη
V15.81 (Ζ91.19)
Μη Συμμόρφωση με τη Θεραπεία
Αυτή η κατηγορία μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν η εστία της κλινικής προ­
σοχής είναι η μη συμμόρφωση με σημαντική πλευρά της θεραπείας ψυχικής
διαταραχής ή άλλης σωματικής κατάστασης. Στους λόγους είναι δυνατόν να
περιλαμβάνονται η δυσφορία από τη θεραπεία (π.χ., παρενέργειες των φαρ­
μάκων), η οικονομική δαπάνη της θεραπείας, αποφάσεις που βασίζονται σε
κρίσεις σχετικά με προσωπικές αξίες ή σε θρησκευτικές ή πολιτισμικές πεποι­
θήσεις σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της προτεινόμενης
θεραπείας, η εξασθένιση που σχετίζεται με την ηλικία, και η παρουσία μιας
ψυχικής διαταραχής (π.χ., σχιζοφρένεια, διαταραχή της προσωπικότητας).
Αυτή η κατηγορία θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο όταν το πρόβλημα είναι
αρκετά σοβαρό ώστε να δικαιολογεί ιδιαίτερη κλινική προσοχή και δεν πληροί
τα διαγνωστικά κριτήρια για τους ψυχολογικούς παράγοντες που επηρεάζουν
άλλες σωματικές καταστάσεις.
278.00 (Ε66.9)
Υπέρβαρος ή Παχύσαρκος
Αυτή η κατηγορία μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν το υπερβολικό βάρος ή η
παχυσαρκία είναι η εστία της κλινικής προσοχής.
Υπόκριση
V65.2 (Ζ76.5)
Το βασικό χαρακτηριστικό της υπόκρισης είναι η σκόπιμη παραγωγή ψευδών
ή καταφανώς εξογκωμένων σωματικών ή ψυχολογικών συμπτωμάτων, τα
οποία κινούνται από εξωτερικά κίνητρα, όπως η αποφυγή της στρατιωτικής
υποχρέωσης, η αποφυγή εργασίας, η εξασφάλιση οικονομικής αποζημίωσης,
η αποφυγή ποινικής δίωξης ή η εξασφάλιση φαρμάκων. Κάτω από ορισμένες
374
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
περιστάσεις, η υπόκριση είναι δυνατόν να αντιπροσωπεύει προσαρμοστική
συμπεριφορά - για παράδειγμα, ένας αιχμάλωτος πολέμου που προσποιεί­
ται τον άρρωστο. Θα πρέπει να υπάρχει ισχυρή υποψία υπόκρισης όταν
παρατηρείται οποιοσδήποτε συνδυασμός των ακολούθων:
1. Ιατρονομικό πλαίσιο της παρουσίας (π.χ., το άτομο παραπέμπεται από
εισαγγελέα στον κλινικό για εξέταση, ή το άτομο αυτοαναφέρεται ενώ
εκκρεμούν η δίκη ή οι ποινικές διώξεις).
2. Εμφανής ασυμφωνία μεταξύ του στρες ή της ανικανότητας που προβάλ­
λονται από το άτομο, και των αντικειμενικών ευρημάτων.
3. Έλλειψη συνεργασίας κατά τη διάρκεια της διαγνωστικής αξιολόγησης
και μη συμμόρφωση στην προτεινόμενη θεραπευτική αγωγή.
4. Παρουσία αντικοινωνικής διαταραχής της προσωπικότητας.
Η υπόκριση διαφέρει από την προσποιητή διαταραχή κατά το ότι η πα­
ραγωγή συμπτωμάτων στην υπόκριση κινείται από εξωτερικά κίνητρα, ενώ
στην προσποιητή διαταραχή δεν υπάρχουν εξωτερικά κίνητρα. Η υπόκριση
διακρίνεται από τη διαταραχή μετατροπής και τις συνδεόμενες με σωματικό
σύμπτωμα ψυχικές διαταραχές από τη σκόπιμη παραγωγή συμπτωμάτων
και από τη σύνδεση με προφανές εξωτερικό κίνητρο. Η σαφής ένδειξη προ­
σποίησης (όπως η διαπίστωση ότι η απώλεια της λειτουργίας είναι εμφανής
κατά την εξέταση αλλά όχι στο σπίτι) θα προτείνει μια διάγνωση προσποιητής
διαταραχής εάν ο προφανής στόχος του ατόμου είναι να αναλάβει τον ρόλο
του ασθενούς, ή υπόκριση εάν αποκτά ένα κίνητρο, όπως τα χρήματα.
V40.31 (Ζ91.83) Περιπλάνηση Συνδεόμενη με Ψυχική Διαταραχή
Αυτή η κατηγορία χρησιμοποιείται για άτομα με ψυχική διαταραχή, των οποίων
η επιθυμία να περιπλανώνται οδηγεί σε σημαντικά ζητήματα κλινικής διαχεί­
ρισης και ασφάλειας. Για παράδειγμα, άτομα με μείζονες νευρογνωστικές
ή νευροαναπτυξιακές διαταραχές μπορεί να αντιμετωπίσουν μια αδιάκοπη
παρόρμηση για περιπλάνηση, η οποία τους θέτει σε κίνδυνο για πτώσεις και
τους προκαλεί να αφήσουν το περιβάλλον που εποπτεύεται χωρίς την απαι­
τούμενη συνοδεία. Από αυτήν την κατηγορία εξαιρούνται άτομα των οποίων η
πρόθεση ήταν να ξεφύγουν από μια ανεπιθύμητη κατάσταση στέγασης (π.χ.,
παιδιά που τρέχουν μακριά από το σπίτι τους, ασθενείς που δεν επιθυμούν
να παραμείνουν άλλο στο νοσοκομείο) ή αυτοί που περπατούν ή πηγαινοέρ­
χονται ως αποτέλεσμα της προκαλούμενης από φάρμακα ακαθισίας.
Σημείωση κωδικοποίησης: Κωδικοποιήστε πρώτα τη Συνδεόμενη
Ψυχική Διαταραχή (π.χ., Μείζων Νεuρογνωστική Διαταραχή, Διαταραχή
Αυτιστικού Φάσματος), μετά κωδικοποιήστε V40.31 (Ζ91.83) Περιπλά­
νηση Συνδεόμενη με [Ειδική Ψυχική Διαταραχή].
Άλλες Καταστάσεις που Μπορεί να Αποτελέσουν Εστία κ.λπ.
375
V62.89 (R41.83) Οριακή Νοητική Λειτουργικότητα
Αυτή η κατηγορία μπορεί να χρησιμοποιείται όταν η οριακή νοητική λει­
τουργικότητα ενός ατόμου αποτελεί την εστία της κλινικής προσοχής ή έχει
επίδραση στη θεραπεία του ατόμου ή την πρόγνωση. Η διαφορική διάγνωση
της οριακής νοητικής λειτουργικότητας από την ήπια Νοητική Αδυναμία (Νο­
ητική Αναπτυξιακή Διαταραχή) απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση των νοητικών
και προσαρμοστικών λειτουργιών και των ασυμφωνιών τους, ιδιαίτερα όταν
συνυπάρχει ψυχική διαταραχή που μπορεί να επηρεάζει τη συμμόρφωση
του ασθενούς με σταθμισμένες διαδικασίες ελέγχου (π.χ., σχιζοφρένεια ή
διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερδραστηριότητας με βαριά παρορ­
μητικότητα).
Οι αριθμοί των σελίδων που είναι με έντονα γράμματα
αναφέρονται στους πίνακες.
Ataque de nervίos (Προσβολή των
νεύρων), 128, 153
Διαταραχή Ασύδοτης Κοινωνικής
Εμπλοκής, 142-143
DSM-5
άλλη προσδιορισμένη και
απροσδιόριστη ψυχική
διαταραχή, 4, 341-343
ιατροδικαστική χρήση, 13-14
χρήση, 3-11
διαχείριση περιστατικού, 3-4
κωδικοποίηση και διαδι­
κασίες αναφοράς, 1 Ο
μέτρα αξιολόγησης και
παρακολούθησης, 10-11
ορισμός της ψυχικής
διαταραχής, 4-6
Στοιχεία διάγνωσης, 6-11
ICD. Βλ. Διεθνή Ταξινόμηση των
Νόσων
ICF (Διεθνής Ταξινόμηση της
Λειτουργικότητας, της
Ανικανότητας και της Υγείας), 6
Khyal cap (επεισόδια αναπνοής),
128
Koro, 139
Shubo-kyofu, 139
Αγγειακή νευρογνωστική διαταραχή,
μείζων ή ήπια, 302, 309-310
Αγοραφοβία, 121-122
Αγχώδεις διαταραχές, 115-128
αγοραφοβία, 121-122
αγχώδης διαταραχή οφειλόμενη
σε άλλη σωματική
κατάσταση, 127
άλλη προσδιορισμένη αγχώδης
διαταραχή, 128
απροσδιόριστη αγχώδης
διαταραχή, 128
γενικευμένη αγχώδης
διαταραχή, 122-123
διαταραχή άγχους
αποχωρισμού, 115-116
διαταραχή πανικού, 119-120
ειδική φοβία, 116-117
επιλεκτική βωβότητα, 116
κοινωνική αγχώδης διαταραχή
(κοινωνική φοβία), 118-119
προκαλούμενη από ουσίες/
φάρμακα αγχώδης
διαταραχή, 123-127
προσδιοριστής προσβολής
πανικού, 120-121
Ακαθισία, προκαλούμενη από
οξεία, 349
όψιμη, 350
φάρμακα, 8
Άλγος πυέλου/γεννητικών οργάνων/
διαταραχή διείσδυσης, 205-206
Άλλα προβλήματα συνδεόμενα
με πρωτοβάθμια ομάδα
υποστήριξης, 357-358
Άλλα προβλήματα συνδεόμενα με το
κοινωνικό περιβάλλον, 370-371
Αλλαγή προσωπικότητας
οφειλόμενη σε άλλη σωματική
κατάσταση, 330-331
Άλλες ψυχικές διαταραχές, 341-343
άλλη προσδιορισμένη ψυχική
διαταραχή οφειλόμενη σε
άλλη σωματικήκατάσταση, 341
άλλη προσδιορισμένη ψυχική
διαταραχή, 4, 343
απροσδιόριστη ψυχική
διαταραχή, 4, 343
377
378
απροσδιόριστη ψυχική
διαταραχή οφειλόμενη σε
άλλη σωματική κατάσταση, 342
Άλλες συναντήσεις με τις
υπηρεσίες ψυχικής υγείας για
συμβουλευτική και ιατρικές
συμβουλές, 371
Άλλες καταστάσεις που μπορεί να
αποτελέσουν εστία κλινικής
προσοχής, 4, 8-9, 355-375
άλλα προβλήματα που
σχετίζονται με το κοινωνικό
περιβάλλον, 370-371
άλλες καταστάσεις ατομικού
ιστορικού, 372-373
εκπαιδευτικά προβλήματα,
367
εργασιακά προβλήματα, 368
κακοποίηση και
παραμέληση, 358-367
κακοποίηση ενηλίκου
και προβλήματα
παραμέλησης, 363-367
κακοποίηση παιδιού
και προβλήματα
παραμέλησης, 359-363
μη συμμόρφωση με τη
θεραπεία, 373-375
οικονομικά προβλήματα, 369
προβλήματα συνδεόμενα με
άλλες ψυχοκοινωνικές,
προσωπικές και
περιβαλλοντικές συνθήκες,
371-372
προβλήματα συνδεόμενα
με πρόσβαση σε ιατρική
και άλλη υγειονομική
περίθαλψη, 373
προβλήματα συνδεόμενα με
έγκλημα ή αλληλεπίδραση
με το νομικό σύστημα, 371
προβλήματα σχέσεων, 355-358
Ευρετήριο
άλλα προβλήματα
συνδεόμενα με
πρωτοβάθμια ομάδα
υποστήριξης, 357-358
προβλήματα συνδεόμενα
με ανατροφή από την
οικογένεια, 356-357
στεγαστικά προβλήματα, 368-369
Άλλες καταστάσεις του ατομικού
ιστορικού, 372-373
Άλλη προσδιορισμένη διπολική και
συνδεόμενη διαταραχή, 81
διπολική I διαταραχή, 67-69
διπολική II διαταραχή, 72-74
Άλλη προσδιορισμένη ψυχική
διαταραχή, 4, 343
οφειλόμενη σε άλλη σωματική
κατάσταση, 341
Αναπτυξιακή διαταραχή του
συντονισμού των κινήσεων, 39
Ανδρική διαταραχή υποτονικής
σεξουαλικής επιθυμίας, 206-207
Άνοια. Βλ. Νευρογνωστικές
διαταραχές
Αντικοινωνική διαταραχή της
προσωπικότητας, 224, 324-325
Αποπροσωποιητική/
αποπραγματοποιητική
διαταραχή, 157
Αποσυνδετικές διαταραχές, 155-159
άλλη προσδιορισμένη
αποσυνδετική διαταραχή,
158-159
άλλη προσδιορισμένη
διασπαστική διαταραχή,
διαταραχή ελέγχου των
παρορμήσεων και της
διαγωγής, 225-226
αντικοινωνική διαταραχή της
προσωπικότητας, 224, 324325
αποπροσωποιητική/
Ευρετήριο
αποπραγματοποιητική
διαταραχή,157
διασπαστικές διαταραχές,
διαταραχές ελέγχου των
παρορμήσεων και της
διαγωγής, 219-226
απροσδιόριστη αποσυνδετική
διαταραχή, 159
αποσυνδετική διαταραχή της
ταυτότητας,155
αποσυνδετική αμνησία, 156
αποσυνδετική φυγή,158-159
διαλείπουσα εκρηκτική
διαταραχή, 220-221
διαταραχές διαγωγής, 221-224
απροσδιόριστη διασπαστική
διαταραχή, διαταραχή
ελέγχου των παρορμήσεων
και της διαγωγής, 226
εναντιωτική προκλητική
διαταραχή,219-220
κλεπτομανία,225
πυρομανία,224-225
Αποφευκτική διαταραχή της
προσωπικότητας,328
Αποφευκτική/περιοριστική
διαταραχή πρόσληψης τροφής,
170-171
Αποφρακτική υπνική άπνοια υπόπνοια ύπνου,186
Απροσδιόριστη ψυχική διαταραχή,
4,343
οφειλόμενη σε άλλη σωματική
κατάσταση,342
Βραχεία διαταραχή σωματικών
συμπτωμάτων,166
Βραχεία υποχονδρίαση, 166
Βραχεία ψυχωτική διαταραχή, 47-48
Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή,
122-123
379
Γνωστικές Διαταραχές. Βλ.
Νευρογνωστικές διαταραχές
Γυναικεία οργασμική διαταραχή,
203-204
Διαγνώσεις σχετιζόμενες με την
κατηγορία της ουσίας,228
Διάγνωση
άλλες καταστάσεις που μπορεί
να αποτελέσουν εστία
κλινικής προσοχής,4,8-9,
355-375
διαγνωστικά κριτήρια και
περιγραφικοί παράμετροι,7
διαγνωστικά κριτήρια, 3,6-7
διαχείριση κλινικού περιστατικού
και,3-4
επικυρώσεις για,5
κλινική χρησιμότητα, 5
κριτήριο για την κλινική
σημασία,6
κύρια,9
κωδικοποίηση και διαδικασίες
αναφοράς για, 10
μέτρα αξιολόγησης και
παρακολούθησης για,10-11
προσωρινή,9-1 Ο
σε ιατροδικαστικό περιβάλλον,
13-14
στοιχεία, 6-11
της προκαλούμενης από
φαρμακευτική αγωγή
κινητικής διαταραχής και
άλλων παρενεργειών των
φαρμάκων, 8,345-353
υπότυποι και προσδιοριστές,
7-8
Διαλείπουσα εκρηκτική διαταραχή,
220-221
Διασπαστική διαταραχή
απορρύθμισης της διάθεσης,
93-94
380
Διαταραχές μυοσπασμάτων (τικ),
41-43
άλλη προσδιορισμένη
διαταραχή μυοσπασμάτων
(τικ), 42
απροσδιόριστη διαταραχή
μυοσπασμάτων (τικ), 42-43
Διαταραχές προσαρμογής, 151-152
Διαταραχές σίτισης και πρόσληψης
τροφής, 169-176
άλλα προβλήματα συνδεόμενα
με πρωτοβάθμια ομάδα
υποστήριξης, 357-358
άλλη προσδιορισμένη
διαταραχή σίτισης ή
πρόσληψης τροφής, 175176
αποφευκτική/περιοριστική
διαταραχή πρόσληψης
τροφής, 170-171
απροσδιόριστη διαταραχή
σίτισης ή πρόσληψης
τροφής, 176
διαταραχή υπερφαγίας, 174-175
μηρυκασμός, 169-170
νευρογενής ανορεξία, 171-172
πίκα, 169
προβλήματα συνδεόμενα
με ανατροφή από την
οικογένεια, 356-357
προβλήματα σχέσεων, 355-358
ψυχογενής βουλιμία, 172-173
Διαταραχές συνδεόμενες με
ψευδαισθησιογόνα, 227, 244252
Διαταραχές σωματικών
συμπτωμάτων και συνδεόμενες
διαταραχές, 161-167
άλλη προσδιορισμένη
σωματόμορφη και
συνδεόμενη διαταραχή, 166
απροσδιόριστη σωματόμορφη
Ευρετήριο
και συνδεόμενη διαταραχή,
167
διαταραχή μετατροπής
(διαταραχή λειτουργικού
νευρολογικού
συμπτώματος), 163
προσποιητή διαταραχή, 165-166
σωματική διαταραχή, 161-162
υποχονδρίαση, 162
ψυχολογικοί παράγοντες
που επηρεάζουν άλλες
σωματικές καταστάσεις, 164
Διαταραχές της απέκκρισης, 177179
άλλη προσδιορισμένη
διαταραχή απέκκρισης, 178
απροσδιόριστη διαταραχή
απέκκρισης, 179
εγκόπριση, 178
ενούρηση, 177
Διαταραχές της επικοινωνίας, 24-27
απροσδιόριστη διαταραχή της
επικοινωνίας, 27
διαταραχή της γλωσσικής
έκφρασης, 24
έναρξη διαταραχής της ροής της
ομιλίας στην παιδική ηλικία
(τραυλισμός), 25
κοινωνική (πραγματιστική)
διαταραχή της επικοινωνίας,
26
φωνολογική διαταραχή, 24-25
Διαταραχές της προσωπικότητας,
321-332
αλλαγή της προσωπικότητας
οφειλόμενη σε άλλη
σωματική κατάσταση, 330331
άλλες προκαλούμενες από
φαινκυκλιδίνη διαταραχές,
251
άλλη προσδιορισμένη διαταραχή
Ευρετήριο
της προσωπικότητας, 331
απροσδιόριστη διαταραχή
συνδεόμενη με
φαινκυκλιδίνη, 252
απροσδιόριστη διαταραχή
προσωπικότητας, 332
γενική διαταραχή της
προσωπικότητας, 321
διαγνώσεις συνδεόμενες με, 228
διαταραχή χρήσης
φαινκυκλιδίνης, 244-246
Ομάδας Α:, 322-324
παρανοειδής διαταραχή της
προσωπικότητας, 322
σχιζοειδής διαταραχή της
προσωπικότητας, 323
σχιζότυπη διαταραχή της
προσωπικότητας, 45,
323-324
Ομάδας Β', 324-327
αντικοινωνική διαταραχή της
προσωπικότητας 224,
324-325
ιστριονική διαταραχή της
προσωπικότητας, 326
μεταιχμιακή διαταραχή της
προσωπικότητας, 325326
ναρκισσιστική διαταραχή της
προσωπικότητας, 327
Ομάδας Γ', 328-330
αποφευκτική διαταραχή της
προσωπικότητας, 328
εξαρτητική διαταραχή της
προσωπικότητας, 328329
ιδεοψυχαναγκαστική
διαταραχή της
προσωπικότητας, 329330
τοξίκωση από φαινκυκλιδίνη,
249-250
381
Διαταραχές υπνικής συμπεριφοράς
στο στάδιο της ταχείας κίνησης
των οφθαλμών, 192
Διαταραχή του κιρκαδιανού ρυθμού
ύπνου-αφύπνισης, 188-189
Διαταραχές ύπνου-αφύπνισης,
181-200
άλλη προσδιορισμένη
διαταραχή ύπνου­
αφύπνισης, 199-200
απροσδιόριστη διαταραχή
ύπνου-αφύπνισης, 200
άλλη προσδιορισμένη
διαταραχή αϋπνίας,
197-198
διαταραχή αϋπνίας, 181-182
διαταραχές του κιρκαδιανού
ρυθμού ύπνου-αφύπνισης,
188-189
διαταραχή υπερυπνίας, 182-183
ναρκοληψία, 184-185
παραϋπνίες, 190-192
διαταραχές υπνικής
συμπεριφοράς στο
στάδιο της ταχείας
κίνησης των οφθαλμών,
190-191
διαταραχή εφιαλτών, 191-192
προκαλούμενη από ουσίες/
φάρμακα διαταραχή του
ύπνου, 193-197
συνδεόμενες με την αναπνοή
διαταραχές του ύπνου, 186188
αποφρακτική υπνική άπνοια­
υπόπνοια, 186
κεντρική υπνική άπνοια,
186-187
συνδεόμενος με τον ύπνο
υποαερισμός, 187-188
σύνδρομο ανήσυχων ποδιών,
193
382
Διαταραχές ύπνου-εγρήγορσης στο
στάδιο της βραδείας κίνησης
των οφθαλμών, 190-191
Διαταραχές χρήσης ουσίας, 227,
230-231
άλλη διαταραχή χρήσης
ψευδαισθησιογόνων, 244246
διαδικασίες καταγραφής, 230231
διαταραχές χρήσης αλκοόλης,
233-234
διαταραχές χρήσης διεγερτικού,
267-270
διαταραχές χρήσης
εισπνεόμενων ουσιών, 252254
διαταραχές χρήσης ηρεμιστικών,
υπνωτικών ή αγχολυτικών,
261-264
διαταραχές χρήσης κάνναβης,
239-241
διαταραχές χρήσης νικοτίνης,
274-276
διαταραχές χρήσης οπιοειδών,
256-258
διαταραχή χρήσης άλλων (ή
αγνώστων) ουσιών, 277-279
διαταραχή χρήσης
φαινκυκλιδίνης, 244-246
Διαταραχή Tourette, 41. Βλ. επίσης
Διαταραχές μυοσπασμάτων (τικ)
Διαταραχή άγχους αποχωρισμού,
115-116
Διαταραχή αντιδραστικής
προσκόλλησης, 141-142
Διαταραχή αποθησαύρισης, 132133
Διαταραχή αϋπνίας, 181-182
άλλη προσδιορισμένη, 197-198
απροσδιόριστη, 198
βραχεία, 198
Ευρετήριο
περιορισμένη σε μη
αναζωογονητικό ύπνο, 198
Διαταραχή αυτιστικού φάσματος, 27-31
διαδικασίες καταγραφής για, 31
επίπεδα βαρύτητας για, 30
Διαταραχή γυναικείου σεξουαλικού
ενδιαφέροντος/διέγερσης, 204205
Διαταραχή εκδορών (τσίμπημα στο
δέρμα), 133
Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/
υπερδραστηριότητας, 31-35
Διαταραχή Επαναληπτικής
Συμπεριφοράς εστιασμένη στο
σώμα, 139
Διαταραχή Επιδειξιομανίας, 333334
Διαταραχή επίμονου περιπλεγμένου
πένθους, 153
Διαταραχή εφαψιομανίας, 334-335
Διαταραχή εφιαλτών, 191-192
Διαταραχή ηδονοβλεψίας, 333
Διαταραχή κάθαρσης, 176
Διαταραχή λειτουργικού
νευρολογικού συμπτώματος.
(Βλ. Διαταραχή μετατροπής)
Διαταραχή μετατραυματικού στρες,
143-149
Διαταραχή μετατροπής (διαταραχή
λειτουργικού νευρολογικού
συμπτώματος), 163
Διαταραχή οξέος στρες, 149-151
Διαταραχή παιδοφιλίας, 336
Διαταραχή πανικού, 119-120
Διαταραχή σεξουαλικού
μαζοχισμού, 335
Διαταραχή σεξουαλικού σαδισμού,
335-336
Διαταραχή σίτισης ή πρόσληψης
τροφής,
άλλη προσδιορισμένη, 175
Ψυχογενής ανορεξία (χαμηλής
Ευρετήριο
συχνότητας ή/και
περιορισμένης διάρκειας),
176
Διαταραχή στερεότυπων κινήσεων,
40-41
άλλες προκαλούμενες
από διεγερτικές ουσίες
διαταραχές,273
απροσδιόριστη συνδεόμενη με
διεγερτικό διαταραχή, 273
διαγνώσεις συνδεόμενες με,229
διαδικασίες καταγραφής, 41
συνδεόμενες με διεγερτικές
ουσίες διαταραχές, 227,
267-273
διαταραχή χρήσης διεγερτικών,
267-270
στέρηση διεγερτικών, 272
τοξίκωση από διεγερτικές
ουσίες, 270-271
τραυλισμός. Βλ. Έναρξη
διαταραχών της ροής της
ομιλίας στην παιδική ηλικία­
(τραυλισμός)
Διαταραχή στύσης,202-203
Διαταραχή σωματικών
συμπτωμάτων,161-162
Διαταραχή σωματοδυσμορφικού
τύπου με πραγματικές ατέλειες,
139
Διαταραχή σωματοδυσμορφικού
τύπου χωρίς επαναληπτικές
συμπεριφορές, 139
Διαταραχή τζόγου,227,282-283
Διαταραχή της γλωσσικής
έκφρασης,24
Διαταραχή της διαγωγής, 221-224
Διαταραχή υπερυπνίας,182�183
Διαταραχή υπερφαγίας,174-175
Διαταραχή φετιχισμού, 337
Διαχείριση περιστατικού, 3-4
Διεθνής Ταξινόμηση της
383
Λειτουργικότητας,της
Ανικανότητας και της Υγείας
(ICF),6
Διεθνής Ταξινόμηση των Νόσων
(ICD), 6
χρήση κωδικών ICD-9-CM και
ICD-10,10
Διπολικές και συνδεόμενες
διαταραχές, 65-92
άλλη προσδιορισμένη διπολική
και συνδεόμενη διαταραχή,
81-83
διπολική I διαταραχή,65-71
διπολική II διαταραχή, 71-75
Διπολική I διαταραχή, 65-71
προσδιοριστές για, 83-92
Διπολική II διαταραχή,71-75
προσδιοριστές για,83-92
Διπολική και συνδεόμενη διαταραχή
οφειλόμενη σε άλλη σωματική
κατάσταση,80-81
απροσδιόριστη διπολική και
συνδεόμενη διαταραχή,83
καταθλιπτικό επεισόδιο
με υπομανία βραχείας
διάρκειας,82
κυκλοθυμική διαταραχή, 76
προκαλούμενη από ουσίες/
φάρμακα διπολική και
συνδεόμενη διαταραχή,
76-80
προσδιοριστές για, 83-92
Δυσθυμία. Βλ. Επίμονη
καταθλιπτική διαταραχή
(δυσθυμία)
Δυστονία,προκαλούμενη από
φάρμακα,8
οξεία,349
όψιμη, 350
Δυσφορία Γένους,215-218
άλλη προσδιορισμένη,217
απροσδιόριστη,218
Ευρετήριο
384
Έγκλημα ή αλληλεπίδραση με το
νομικό σύστημα, προβλήματα
συνδεόμενα με, 371
Εγκόπριση, 178
Εθισμός. Βλ. Συνδεόμενες με
Ουσίες Διαταραχές και Εθιστικές
Διαταραχές
Ειδική μαθησιακή διαταραχή, 36-39
διαδικασίες καταγραφής, 38-39
Ειδική φοβία, 116-117
Εκπαιδευτικά προβλήματα, 367
Εκσπερμάτιση
καθυστερημένη, 201-202
πρώιμη (πρόωρη), 207-208
Ελαφρύ σύνδρομο ψύχωσης, 63
Εναντιωτική προκλητική διαταραχή,
219-220
Έναρξη διαταραχών της ροής της
ομιλίας στην παιδική ηλικία
(τραυλισμός), 25
Ενούρηση, 177
Ενύπνιοι τρόμοι, 190-191
Εξαρτητική διαταραχή της
προσωπικότητας, 328-329
Επαγγελματικά προβλήματα, 368
Επ1δε1ξ1ομανία (γλ. Διαταραχή
Επ1δειξιομανίας)
Επιλεκτική βωβότητα, 116
Επιμένουσα αντιληπτική διαταραχή
από ψευδαισθησιογόνα, 250
άλλες προκαλούμενες από
φαινκυκλιδίνη διαταραχές,
251
άλλη διαταραχή χρήσης
ψευδαισθησ1ογόνων, 246248
άλλη προκαλούμενη από
ψευδαισθησιογόνα
διαταραχή, 251
άλλη τοξίκωση από
ψευδαισθησιογόνα, 249-250
από ψευδαισθησ1ογόνα, 250
απροσδιόριστη συνδεόμενη με
φαινκuκλ1δίνη διαταραχή,
252
απροσδιόριστη συνδεόμενη
με ψευδαισθησ1ογόνα
διαταραχή, 252
διαταραχή χρήσης
φαινκυκλ1δίνης, 244-246
τοξίκωση από φαινκυκλ1δίνη,
248-249
Επίμονη καταθλιπτική διαταραχή
(δυσθυμία), 97-99
προσδ1οριστές για, 107-114
Εφαψιομανία, (βλ. Διαταραχή
εφαψιομανίας)
Ζήλια, ψυχαναγκαστική, 139
Jikoshu-kyofu, 139
Ηδονοβλεψία (βλ. Διαταραχή
ηδονοβλεψίας)
Ιδεψυχαναγκαστικές και
συνδεόμενες διαταραχές, 129-140
άλλη προσδιορισμένη
ιδεοψυχαvαγκαστ1κή και
συνδεόμενη διαταραχή,
138-140
απροσδιόριστη
ιδεοψuχαvαγκαστική και
συνδεόμενη διαταραχή, 140
διαταραχή αποθησαύρισης,
132-133
διαταραχή εκδορών (τσίμπημα
στο δέρμα), 133
ιδεοληψίες και ψυχαναγκασμοί
σε, 129
ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή,
129-130
Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή της
προσωπικότητας, 329-330
Ιδεοψυχαναγκαστική και
Ευρετήριο
συνδεόμενη διαταραχή
οφειλόμενη σε άλλη σωματική
κατάσταση, 137-138
προκαλούμενη από
ουσίες/φάρμακα
ιδεοψυχαναγκαστική και
συνδεόμενη διαταραχή,
134-137
σωματοδυσμορφική διαταραχή,
131
τριχοτιλλομανία (Διαταραχή
τραβήγματος τριχών), 133
Ιστριονική διαταραχή της
προσωπικότητας, 326
Καθολική αναπτυξιακή
καθυστέρηση, 23
Καθυστερημένη εκσπερμάτιση,
201-202
Κακόηθες σύνδρομο από
νευροληπτικά
ανάπτυξη και πορεία, 347-348
διαγνωστικά στοιχεία, 346-347
διαφορική διάγνωση, 348-349
κίνδυνος και προγνωστικοί
παράγοντες, 348
νευροληπτικά, 8, 346-349
Κακοποίηση ενηλίκου και
προβλήματα παραμέλησης,
363-367
σεξουαλική βία συζύγου ή
συντρόφου, 363
σωματική βία συζύγου ή
συντρόφου, 363
Κάπνισμα. Βλ Συνδεόμενες με
νικοτίνη διαταραχές
Καταθλιπτική(ές) διαταραχή(ές),
93-114
άλλη προσδιορισμένη
καταθλιπτική διαταραχή,
106-107
απροσδιόριστη καταθλιπτική
385
διαταραχή, 107
διασπαστική διαταραχή
απορρύθμισης της διάθεσης,
93-94
διαταραχή απορρύθμισης, 93-94
επιμένουσα καταθλιπτική
διαταραχή (δυσθυμία), 97
ευερέθιστη διάθεση
οφειλόμενη σε άλλη σωματική
κατάσταση, 105-106
μείζων καταθλιπτική διαταραχή,
93-97
προεμμηνορυσιακή δυσφορική
διαταραχή, 100
προσδιοριστές για, 107-114
προκαλούμενη από ουσίες/
φάρμακα καταθλιπτική
διαταραχή, 101-105
Καταθλιπτικό επεισόδιο, 85
άλλη προσδιορισμένη διπολική
και συνδεόμενη διαταραχή,
81
διπολική I διαταραχή, 67-69
διπολική 11 διαταραχή, 72-74
κυκλοθυμική διαταραχή, 76
Κατατονία, 60-62
απροσδιόριστη, 62
συνδεόμενη με άλλη ψυχική
διαταραχή, 60-61
Κατατονική διαταραχή οφειλόμενη
σε άλλη σωματική κατάσταση,
61-62
Κεντρική υπνική άπνοια, 186-187
Κινητικές διαταραχές
προκαλούμενες από
φαρμακευτική αγωγή και άλλες
παρενέργειες των φαρμάκων, 4,
8, 345-353
άλλη προκαλούμενη από
φάρμακα κινητική διαταραχή,
350
άλλος προκαλούμενος από
386
φάρμακα παρκινσονισμός,
346
αναπτυξιακή διαταραχή του
συντονισμού των κινήσεων,
39
διαταραχές μυοσπασμάτων
(τικ), 41-43
διαταραχή στερεότυπων
κινήσεων, 40-41
κακόηθες σύνδρομο από
νευροληπτικά, 346-349
νευροαναπτυξιακή διαταραχή,
39-43
όψιμη ακαθισία, 350
όψιμη δυσκινησία, 349-350
όψιμη δυστονία, 350
προκαλούμενη από φάρμακα
οξεία ακαθισία, 349
προκαλούμενη από φάρμακα
οξεία δυστονία, 349
προκαλούμενος από
νευροληπτικά
παρκινσονισμός, 346
προκαλούμενος από φάρμακα
τρόμος στάσης, 350
σύνδρομο διακοπής
αντικαταθλιπτικών, 351-353
Κλεπτομανία, 225
Κοινωνική αγχώδης διαταραχή
(κοινωνική φοβία), 118-119
Κυκλοθυμική διαταραχή, 76
μικρής διάρκειας, 82-83
Κύρια διάγνωση, 9
Κωδικοποίηση και διαδικασίες
αναφοράς, 1 Ο
Λοίμωξη HIV, μείζων ή ήπια
νευρογνωστική διαταραχή
οφειλόμενη σε, 303, 315-316
Μαθησιακή διαταραχή. Βλ. Ειδική
μαθησιακή διαταραχή
Ευρετήριο
Μανιακό επεισόδιο
στη Διπολική I διαταραχή, 65-66
στη Διπολική και συνδεόμενη
διαταραχή οφειλόμενη σε
άλλη σωματική κατάσταση,
81
Μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο
σε διπολική και συνδεόμενη
διαταραχή, 67
Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή,
94-97
Μεταιχμιακή διαταραχή της
προσωπικότητας, 325-326
Μέτρα αξιολόγησης και
παρακολούθησης, 10-11
Μετωποκροταφική νευρογνωστική
διαταραχή, μείζων ή ήπια, 302,
306-308
Μη συμμόρφωση με τη θεραπεία,
373-375
Μηρυκαστική διαταραχή, 169-170
Μυϊκή δυσμορφία, 131
Ναρκισσιστική διαταραχή της
προσωπικότητας, 327
Ναρκοληψία, 184-185
Νευροαναπτυξιακές διαταραχές,
17-44
άλλη προσδιορισμένη
νευροαναπτυξιακή
διαταραχή, 43
απροσδιόριστη νευροανατττυξιακή
διαταραχή, 44
διαταραχές επικοινωνίας, 24-27
διαταραχή αυτιστικού φάσματος,
27-31
διαταραχή ελλειμματικής
προσοχής/
υπερκινητικότητας, 31-35
ειδική μαθησιακή διαταραχή,
36-39
Νοητική Αδυναμία, 17-23
Ευρετήριο
κινητικές διαταραχές, 39-43
Νευρογνωστικές διαταραχές, 285-320
απροσδιόριστη νευρογνωστική
διαταραχή, 304, 320
διαδικασίες καταγραφής για
301-303
ήπια νευρογνωστική διαταραχή,
300-301, 302-304
νευρογνωστικοί τομείς, 285,
286-291
μείζων ή ήπια αγγειακή
νευρογνωστική διαταραχή,
302, 309-31 Ο
μείζων ή ήπια μετωποκροταφική
νευρογνωστική διαταραχή,
302, 306-308
μείζων ή ήπια νευρογνωστική
διαταραχή άνοιας με
σωμάτια Lewy, 302, 308-309
μείζων ή ήπια νευρογνωστική
διαταραχή οφειλόμενη σε
άλλη σωματική κατάσταση,
304, 318-319
μείζων ή ήπια νευρογνωστική
διαταραχή οφειλόμενη σε
λοίμωξη HIV, 303, 315-316
μείζων ή ήπια νευρογνωστική
διαταραχή οφειλόμενη σε
νόσο του Alzheimer, 302,
305-306
μείζων ή ήπια νευρογνωστική
διαταραχή οφειλόμενη σε
νόσο του Huntington, 302,
317-318
μείζων ή ήπια νευρογνωστική
διαταραχή οφειλόμενη σε
νόσο του Parkinson, 302,
316-317
μείζων ή ήπια νευρογνωστική
διαταραχή οφειλόμενη σε
νόσο Prion, 303, 316
μείζων ή ήπια νευρογνωστική
387
διαταραχή οφειλόμενη σε
πολλαπλές αιτιολογίες, 304,
319-320
μείζων ή ήπια νευρογνωστική
διαταραχή οφειλόμενη σε
τραυματική εγκεφαλική
βλάβη, 302, 310-311
μείζων ή ήπια προκαλούμενη
από ουσίες/φάρμακα
νευρογνωστική διαταραχή,
303, 311-315
μείζων νευρογνωστική
διαταραχή, 299-300, 302304
ντελίριο, 292-298
Νοητική Αδυναμία (Νοητική
αναπτυξιακή διαταραχή), 23
απροσδιόριστη, 23
επίπεδα βαρύτητας για, 19-22
μη προσδιοριζόμενη αλλιώς, 23
Νόσος του Alzheimer, μείζων ή
ήπια νευρογνωστική διαταραχή
οφειλόμενη σε, 302, 305-306
Νόσος του Huntington, μείζων ή
ήπια νευρογνωστική διαταραχή
οφειλόμενη σε, 303, 317-318
Νόσος του Parkinson, μείζων ή
ήπια νευγογνωστική διαταραχή
οφειλόμενη σε, 303, 316-317
Νόσος Prion, μείζων ή ήπια
νευρογνωστική διαταραχή
οφειλόμενη σε, 303, 316
Ντελίριο στέρησης ουσιών, 293294, 296-297
Ντελίριο τοξίκωσης από ουσίες,
292-293, 295-296
Ντελίριο, 292-298
άλλο προσδιορισμένο, 298
απροσδιόριστο, 298
διαδικασίες καταγραφής για,
295-297
οφειλόμενο σε άλλη σωματική
388
κατάσταση,294
οφειλόμενο σε πολλαπλές
αιτιολογίες,294
προκαλούμενο από
στέρηση ουσιών, 293,294,
296-297
τοξίκωση από ουσίες,292293,295-296
φάρμακα,294,297
Οικονομικά προβλήματα,369
Ορισμός της ψυχικής διαταραχής,
4-6
Οσφρητικής αναφοράς σύνδρομο,140
Όψιμη ακαθισία, 350
Όψιμη δυσκινησία,8,349-350
Όψιμη δυστονία,350
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας
(WHO), 6,10
Διεθνής Ταξινόμηση της
Λειτουργικότητας, της
Ανικανότητας και της Υγείας
(ICF), 12
Διεθνής Ταξινόμηση των Νόσων
(ICD),12
χρήση των κωδικών ICD-9-CM
και ICD-10, 10
Παιδοφιλία (βλ. Διαταραχή
Παιδοφιλίας)
Παραληρητικές ιδέες
με σημαντικά επικαλυπτόμενα
επεισόδια της διάθεσης,63
υπότυποι,45-46
Παραληρητική διαταραχή,45-47
συμπτώματα παραληρητικών
ιδεών στο σύντροφο του
ατόμου με,63
Παραμέληση
παιδιού, 361
συζύγου ή συντρόφου, 364-365
Παρανοειδής διαταραχή
Ευρετήριο
προσωπικότητας, 322
Παραϋπνίες,190-192
διαταραχές υπνικής
συμπεριφοράς στο στάδιο
της ταχείας κίνησης των
οφθαλμών,192
διαταραχές ύπνου-εγρήγορσης
στο στάδιο της βραδείας
κίνησης των οφθαλμών,
190-191
διαταραχή εφιαλτών,191-192
Παραφιλικές Διαταραχές, 333-339
Παραφιλική Διαταραχή
άλλη προσδιορισμένη, 338
απροσδιόριστη, 339
Παρενδυσιακή διαταραχή, 337-338
Παρκινσονισμός
προκαλούμενος από φάρμακα,
346
προκαλούμενος από νευρολη­
πτικά, 346
Πένθος, 68-69, 73-74, 95,96
επίμονο,περιπλεγμένο,153
Πίκα, 169
Προβλήματα κακοποίησης και
παραμέλησης παιδιού
παραμέληση παιδιού, 361
σεξουαλική κακοποίηση παιδιού,
360-361
σωματική κακοποίηση παιδιού,
359-360
ψυχολογική κακοποίηση
παιδιού,362
Προβλήματα συνδεόμενα με άλλες
ψυχοκοινωνικές,ατομικές, και
περιβαλλοντικές συνθήκες,
371-372
Προβλήματα συνδεόμενα
με πρόσβαση σε ιατρική
φροντίδα και άλλη υγειονομική
περίθαλψη, 373
Προβλήματα συνδεόμενα με
Ευρετήριο
έγκλημα ή αλληλεπίδραση με το
νομικό σύστημα, 371
Προβλήματα συνδεόμενα με
ανατροφή από την οικογένεια,
356-357
Πρόγραμμα Εκτίμησης
Ανικανότητας Παγκόσμιου
Οργανισμού Υγείας (WHODAS),
6
Προεμμηνορυσιακή δυσφορική
διαταραχή, 100-1Ο 1
διαδικασίες καταγραφής για, 101
Προκαλούμενες από ουσίες
διαταραχές, 227, 231-232
Προκαλούμενες από ουσίες/φάρμακα
συνδεόμενες με αλκοόλ, 235237
συνδεόμενες με άλλη (ή
άγνωστη) ουσία, 280-282
συνδεόμενες με διεγερτικές
ουσίες, 270-273
συνδεόμενες με εισπνεόμενες
ουσίες, 254-255
συνδεόμενες με ηρεμιστικά,
υπνωτικά ή αγχολυτικά,
264-266
συνδεόμενες με κάνναβη, 241243
συνδεόμενες με καφεϊ\ιη, 237239
συνδεόμενες με νικοτίνη, 276277
συνδεόμενες με απιοειδή, 258260
συνδεόμενες με φαινκυκλιδίνη,
248-249, 251
συνδεόμενες με
ψευδαισθησιογόνα, ·248-251
τοξίκωση από ουσίες και
στέρηση, 227
(Βλ. επίσης Τοξίκωση από
ουσίες)
389
διαδικασίες καταγραφής, 232
ψυχικές διαταραχές, 227, 231232
διαδικασίες καταγραφής, 232
Προκαλούμενη από ουσίες/
φάρμακα
αγχώδης διαταραχή, 123-127
διαδικασίες καταγραφής,
126-127
διαταραχή του ύπνου, 193-197
διαδικασίες καταγραφής,
196-197
διπολική και συνδεόμενη
διαταραχή, 76-80
διαδικασίες καταγραφής,
79-80
ιδεοψυχαναγκαστική και
συνδεόμενη διαταραχή,
134-137
διαδικασίες καταγραφής,
136-137
καταθλιπτική διαταραχή, 101105
διαδικασίες καταγραφής,
103-105
νευρογνωστική διαταραχή,
μείζων ή ήπια, 303, 311-315
διαδικασίες καταγραφής,
314-315
σεξουαλική δυσλειτουργία,
208-212
διαδικασίες καταγραφής,
211-212
ψυχωτική διαταραχή, 55-59
διαδικασίες καταγραφής,
57-59
Προκαλούμενο από φάρμακα
ντελίριο, 294, 297
Προκαλούμενος από νευροληπτικά
παρκινσονισμός, 346
Προκαλούμενος από φάρμακα
τρόμος στάσης, 350
Ευρετήριο
390
Προκαλούμενη από φάρμακα
κινητική διαταραχή,350
Πρόσβαση σε ιατρική φροντίδα και
άλλη υγειονομική περίθαλψη,
προβλήματα συνδεόμενα με,
373
Προσδιοριστές για διπολικές και
συνδεόμενες διαταραχές,83-92
Προσδιοριστές για καταθλιπτικές
διαταραχές,107-114
Προσδιοριστές, 7-8
Προσδιοριστής προσβολής
πανικού,120-121
Προσποιητή διαταραχή, 165-166
διαδικασίες καταγραφής για, 166
Προσωρινή διάγνωση, 9-10
Ψευδοκύηση,166
Πρώιμη (πρόωρη) εκσπερμάτιση,
207-208
Πυρομανία,224-225
Σεξουαλικές δυσλειτουργίες, 201213
άλγος πυέλου/γεννητικών
οργάνων/διαταραχή
διείσδυσης, 205-206
άλλη προσδιορισμένη
σεξουαλική δυσλειτουργία,
212
ανδρική διαταραχή υποτονικής
σεξουαλικής επιθυμίας,
206-207
απροσδιόριστη σεξουαλική
δυσλειτουργία, 213
γυναικεία οργασμική διαταραχή,
203,204
διαταραχή γυναικείου
σεξουαλικού ενδιαφέροντος/
διέγερσης,204-205
διαταραχή στύσης,202-203
καθυστερημένη εκσπερμάτιση,
201-202
προκαλούμενη από ουσίες/
φάρμακα σεξουαλική
δυσλειτουργία, 208-212
πρώιμη (πρόωρη)
εκσπερμάτιση,207-208
Σεξουαλική βία,366-367
παιδιού, 360-361
συζύγου ή συντρόφου,363-364
Σεξουαλικός μαζοχισμός (βλ.
Διαταραχή σεξουαλικού
μαζοχισμού)
Σεξουαλικός σαδισμός (βλ.
Διαταραχή σεξουαλικού
σαδισμού)
Στεγαστικά προβλήματα,368-369
Στέρηση,ουσιών,227,238-239
αλκοόλ,235-236
άλλης (ή άγνωστης) ουσίας,
280-281
διαδικασίες καταγραφής,231232
διεγερτικών ουσιών, 272
ηρεμιστικών, υπνωτικών ή
αγχολυτικών,265-266
κάνναβης,242-243
νικοτίνης,276
ντελίριο οφειλόμενο σε,293294, 296-297
οπιοειδών, 259-260
Συνδεόμενες με αλκοόλ διαταραχές,
227,233-237
άλλες προκαλούμενες από
αλκοόλ διαταραχές,236-237
απροσδιόριστη συνδεόμενη με
αλκοόλ διαταραχή, 237
διαγνώσεις που συνδέονται με,
228
διαταραχή χρήσης αλκοόλ,
233-234
στέρηση αλκοόλ,235-236
τοξίκωση από αλκοόλ,235
Συνδεόμενες με άλλες (ή άγνωστες)
Ευρετήριο
ουσίες διαταραχές, 277-282
απροσδιόριστη συνδεόμενη
με άλλη (ή άγνωστη) ουσία
διαταραχή, 282
διαγνώσεις σχετιζόμενες με την
κατηγορία ουσίας, 229
διαταραχή χρήσης ουσίας, 277279
προκαλούμενη από άλλη (ή
άγνωστη) ουσία διαταραχή,
281-282
στέρηση άλλης (ή άγνωστης)
ουσίας, 280-281
τοξίκωση από άλλη (ή άγνωστη)
ουσία, 280
Συνδεόμενες με ηρεμιστικά,
υπνωτικά και αγχολυτικά
διαταραχές, 227, 261-267
άλλες προκαλούμενες από
ηρεμιστικά, υπνωτικά ή
αγχολυτικά διαταραχές, 266
απροσδιόριστη συνδεόμενη
με ηρεμιστικά, υπνωτικά ή
αγχολυτικά διαταραχή, 267
διαγνώσεις σχετιζόμενες με την
κατηγορία ουσίας, 228
διαταραχή χρήσης ηρεμιστικών,
υπνωτικών ή αγχολυτικών,
261-264
στέρηση ηρεμιστικών,
υπνωτικών ή αγχολυτικών,
265-266
τοξίκωση από ηρεμιστικά,
υπνωτικά ή αγχολυτικά, 264
Συνδεόμενες με κάνναβη
διαταραχές, 227, 239-244
άλλες προκαλούμενες από
κάνναβη διαταραχές, 243
απροσδιόριστη συνδεόμενη με
κάνναβη διαταραχή, 244
διαγνώσεις σχετιζόμενες με την
κατηγορία ουσίας, 228
391
διαταραχή χρήσης κάνναβης,
239-241
στέρηση κάνναβης, 241-243
τοξίκωση από κάνναβη, 241-242
Συνδεόμενες με καφεΊνη
διαταραχές, 227, 237-239
άλλες προκαλούμενες από
καφέί\ιη διαταραχές, 239
απροσδιόριστη συνδεόμενη με
καφεΤνη διαταραχή, 239
διαγνώσεις σχετιζόμενες με την
κατηγορία ουσίας, 228
στέρηση καφέί\ιης, 238-239
τοξίκωση από καφέϊνη, 237-238
Συνδεόμενες με νικοτίνη
διαταραχές, 227, 274-277
άλλες προκαλούμενες από
νικοτίνη διαταραχές, 277
απροσδιόριστη συνδεόμενη με
νικοτίνη διαταραχή, 277
διαγνώσεις σχετιζόμενες με την
κατηγορία ουσίας, 229
διαταραχή χρήσης νικοτίνης,
274-276
στέρηση νικοτίνης, 276
Συνδεόμενες με απιοειδή
διαταραχές, 227, 256-261
άλλες προκαλούμενες από
απιοειδή διαταραχές, 260
απροσδιόριστη συνδεόμενη με
απιοειδή διαταραχή, 261
διαγνώσεις σχετιζόμενες με την
κατηγορία ουσίας 228
διαταραχή χρήσης απιοειδών,
256-258
στέρηση απιοειδών, 259-260
τοξίκωση από απιοειδή, 258-259
Συνδεόμενες με ουσίες διαταραχές
και εθιστικές διαταραχές, 227283
διαταραχή τζόγου, 227, 282-283
συνδεόμενες με ουσίες
Ευρετήριο
392
διαταραχές, 227, 230-282
(Βλ. Επίσης ειδικές ουσίες
κατάχρησης)
συνδεόμενες με αλκοόλ
διαταραχές, 233-237
διαγνώσεις συνδεόμενες με
την κατηγορία ουσίας,
228-229
διαταραχές χρήσης ουσίας,
227, 230-231
προκαλούμενες από ουσίες
διαταραχές, 227, 231232
συνδεόμενες με άλλη
(ή άγνωστη) ουσία
διαταραχές, 277-282
συνδεόμενες με διεγερτικές
ουσίες διαταραχές, 267273
συνδεόμενες με ηρεμιστικά,
υπνωτικά ή αγχολυτικά
διαταραχές, 261-267
συνδεόμενες με κάνναβη
διαταραχές, 239-244
συνδεόμενες με καφεΤνη
διαταραχές, 237-239
συνδεόμενες με
εισπνεόμενες ουσίες
διαταραχές, 252-256
συνδεόμενες με νικοτίνη
διαταραχές, 274-277
συνδεόμενες με απιοειδή
διαταραχές, 256-261
συνδεόμενες με
ψευδαισθησιογόνα
διαταραχές, 244-252
φαρμακευτική κατηγορία,
227
Συνδεόμενες με την αναπνοή
διαταραχές ύπνου, 186-188
αποφρακτική υπνική άπvοια­
υπόπνοια, 186
κεντρική υπvική άπνοια, 186-187
σχετιζόμενος με τον ύπνο
υποαερισμός 187-188
Συνδεόμενη με εισπνεόμενες ουσίες
διαταραχή, 227, 252-256
άλλες προκαλούμενες από
εισπνεόμενες ουσίες
διαταραχές, 255
διαταραχή χρήσης
εισπνεόμενων ουσιών, 252254
απροσδιόριστη συνδεόμενη
με εισπνεόμενη ουσία
διαταραχή, 256
τοξίκωση από εισπνεόμενες
ουσίες, 254-255
Συνδεόμενες με φαινκυκλιδίνη
διαταραχές, 227
Σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, 193
Σύνδρομο διακοπής
αντικαταθλιπτικών, 8, 351-353
διαγνωστικά στοιχεία, 351-352
διαφορική διάγνωση, 353
επιπολασμός, 352
πορεία και ανάπτυξη, 352
συνύπαρξη με, 353
Σύνδρομο νυχτερινής σίτισης, 176
Σύνδρομο οσφρητικής αναφοράς,
140
Σχετιζόμενος με τον ύπνο
υποαερισμός, 187-188
Σχιζοειδής διαταραχή της
προσωπικότητας, 323
Σχιζοσυναισθηματική διαταραχή,
53-54
Σχιζότυπη διαταραχή της
προσωπικότητας, 45, 323-324
Σχιζοφρένεια, 50-52
Σχιζοφρενικόμορφη διαταραχή, 49-50
Σωματική βία συζύγου ή
συντρόφου, 363
Σωματική κακοποίηση, 366
Ευρετήριο
παιδιού, 359-360
συζύγου ή συντρόφου, 363
Σωματοδυσμορφική διαταραχή, 131
Τοξίκωση από ουσίες, 227
από αλκοόλ, 235
από άλλα Ψευδαισθησιογόνα,
249-250
από άλλη (ή άγνωστη) ουσία,
280
από διεγερτικά, 270-271
από εισπνεόμενες ουσίες, 254255
από ηρεμιστικά, υπνωτικά ή
αγχολυτικά, 264
από κάνναβη, 241-242
από καφέί\ιη, 237-238
από απιοειδή, 258-259
από φαινκυκλιδίνη, 248-249
διαδικασίες καταγραφής για,
231-232
ντελίριο οφειλόμενο σε, 292293, 295-296
Τράβηγμα τριχών. Βλ.
Τριχοτιλλομανία (διαταραχή
τραβήγματος τριχών)
Τραύμα και συνδεόμενη με
στρεσογόνο παράγοντα
διαταραχή, 141-153
άλλη προσδιορισμένη
συνδεόμενη με τραύμα και
στρεσογόνο παράγοντα
διαταραχή, 152-153
απροσδιόριστη συνδεόμενη
με τραύμα και στρεσογόνο
παράγοντα διαταραχή, 153
διαταραχές προσαρμογής, 151152
Διαταραχή Ασύδοτης
Κοινωνικής Εμπλοκής, 142143
διαταραχή αντιδραστικής
393
προσκόλλησης, 141-142
διαταραχή μετατραυματικού
στρες, 143-149
διαταραχή οξέος στρες, 149-151
Τραυματική εγκεφαλική βλάβη,
μείζων ή ήπια νευρογνωστική
διαταραχή οφειλόμενη σε, 302,
310-311
Τριχοτιλλομανία (διαταραχή
τραβήγματος τριχών), 133
Τσίμπημα στο δέρμα. Βλ. Διαταραχή
εκδορών (τσίμπημα στο δέρμα)
Υπνοβασία, 190-191
Υπομανιακό(ά) επεισόδιο(α), 82
Υποχονδρίαση, 162
βραχεία διαταραχή σωματικών
συμπτωμάτων, 166
Φάσμα σχιζοφρένειας και άλλες
ψυχωτικές διαταραχές, 45-64
άλλο προσδιορισμένο φάσμα
σχιζοφρένειας και άλλη
ψυχωτική διαταραχή, 63
απροσδιόριστο φάσμα
σχιζοφρένειας και άλλη
ψυχωτική διαταραχή, 63
βραχεία ψυχωτική διαταραχή,
47-48
κατατονία, 60-62
παραληρητική διαταραχή, 45-47
προκαλούμενη από ουσίες/
φάρμακα ψυχωτική
διαταραχή, 55-59
σχιζοσυναισθηματική διαταραχή,
53-54
σχιζότυπη διαταραχή
προσωπικότητας, 45, 323324
σχιζοφρένεια, 50-52
σχιζοφρενικόμορφη διαταραχή,
49-50
394
ψυχωτική διαταραχή οφειλόμενη
σε άλλη σωματική
κατάσταση, 59-60
Φετιχισμός, 337
Φοβικές διαταραχές
αγοραφοβία, 121-122
ειδική φοβία, 116-117
κοινωνική αγχώδης διαταραχή
(κοινωνική φοβία), 118-119
Φωνολογική διαταραχή, 24-25
Ψευδαισθήσεις, επίμονες
ακουστικές, 63
Ψυχαναγκασμοί, 129. Βλ. επίσης
Ιδεοψυχαναγκαστικές και
συνδεόμενες διαταραχές
Ψυχαναγκαστική ζήλια, 139
Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή,
129-130
Ψυχική διαταραχή, ορισμός, 4-6
κριτήριο για την κλινική
σημασία, 6
σε ιατροδικαστικό περιβάλλον,
13-14
Ευρετήριο
Ψυχογενής ανορεξία, 171-172
άτυπη, 175
Ψυχογενής βουλιμία, 172-173
(χαμηλής συχνότητας ή/και
περιορισμένης διάρκειας),
176
Ψυχολογική κακοποίηση ενηλίκου
και προβλήματα παραμέλησης,
363-367
Ψυχολογική κακοποίηση παιδιού
και προβλήματα παραμέλησης,
358-362
Ψυχολογική κακοποίηση, 367
συζύγου ή συντρόφου, 365-366
Ψυχολογικοί παράγοντες που
επηρεάζουν άλλες σωματικές
καταστάσεις, 164
Ψυχωτικές διαταραχές. Βλ. Φάσμα
σχιζοφρένειας και άλλες
ψυχωτικές διαταραχές
Ψυχωτική διαταραχή οφειλόμενη
σε άλλη σωματική κατάσταση,
59-60