Hồ Chí Minh xác định hai nguyên tắc quan trọng trong xây dựng
đạo đức cách mạng:
1. Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức
– Là nguyên tắc cơ bản và quan trọng nhất, thể hiện sự thống
nhất giữa lý luận và thực tiễn, tư tưởng và hành động.
– “Nói” là biểu hiện của suy nghĩ, “làm” là hành động cụ thể.
Nói mà không làm là nói suông, làm mà không nói thì không ai
hiểu.
– Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu, trung thực, “một tấm
gương sống còn giá trị hơn trăm bài diễn văn”.
– Bác yêu cầu: “Lấy gương người tốt việc tốt hằng ngày để giáo
dục lẫn nhau.”
→ Ví dụ cụ thể:
✔ Bác phát động phong trào “Hũ gạo cứu đói” sau Cách mạng
Tháng Tám. Bác là người làm gương đầu tiên: mỗi ngày bớt một
ít gạo để giúp dân. Nhờ đó, phong trào lan rộng, góp phần giải
quyết nạn đói trước mắt.
→ Tư tưởng này cần được quán triệt trong mọi đối tượng,
mọi lĩnh vực, từ Đảng, Nhà nước, đoàn thể đến nhà trường, gia
đình, xã hội.
2. Xây đi đôi với chống
– Là nguyên tắc thể hiện tính nhân đạo chiến đấu trong tư
tưởng đạo đức Hồ Chí Minh.
– Xây là giáo dục những phẩm chất, chuẩn mực đạo đức
mới; chống là loại bỏ hành vi vô đạo đức, chống lại chủ nghĩa
cá nhân, cường quyền, hách dịch.
– Bác nhấn mạnh: “Muốn xây phải chống, chống để xây, lấy
xây làm chính.”
– Trong đời sống hằng ngày, cái tốt – xấu, thiện – ác đan xen
nhau → muốn xây dựng nền đạo đức mới thì phải kết hợp chặt
chẽ giữa xây và chống.
– Đặc biệt, trên con đường cách mạng, đạo đức mới chỉ có thể
được xây dựng thành công khi kiên trì chống chủ nghĩa cá
nhân và xây dựng chủ nghĩa tập thể.
→ Ví dụ mở rộng:
✔ Bác kiên quyết phê phán những hành vi tham ô, quan liêu,
hách dịch, coi đó là biểu hiện của đạo đức suy thoái, cần phải
chống triệt để.
→ Đồng thời, Bác luôn đề cao người có phẩm chất đạo đức
cách mạng, tuyên dương người tốt – việc tốt, để từ đó xây
chuẩn mực đạo đức mới cho xã hội.