Psevdogaliley Fazo
Quyidagi formulalar orqali R fazosida psevdogaliley metrikasi d p ( x, y ) aniqlanadi:
n
( x y ) 2 ,
agar
1
1
d p2 ( x, y )
p
n
2
2
agar
i 2 ( xi yi ) j p 1 ( x j y j ) ,
Bu yerda x ( x1 , x2 ,...., xn ) , y ( y1 , y2 ,...., yn ) R n .
x1 y1 ;
x1 y1 ;
Juftlik ( R n , d p ) psevdogaliley fazo deb ataladi va p n deb belgilanadi.
Quyidagi belgilarni kiritamiz:
U n e1 : R,
Vn i 2 i ei : i R
n
Endi GL(n, R ) dagi quyidagi pastki guruhni ko’rib chiqamiz:
Gn g GL ( n, R ) : gU n U n , gVn Vn
Agar g ( g ij ) Gn , unda g (e1 ) ( y1,0,...,0) U n , shuning uchun gi1 0 har qanday
i=2,3,…,n uchun.
Endi quyidagi to’plamni ko’rib chiqamiz :
( n, p ) g Gn : g11 1, g V g |V . Agar g (n, p ) va x, y R n bo’lib, x1 y1 0,
n
n
u holda gx, gy vektorlarning birinchi koordinatalari nol bo’ladi. Vn uchun e2 ,..., en
bazisni tanlab , uni R n1 bilan identifikatsiya qilamiz. Bu shuni anglatadiki (n, p ) -bu
psevdogaliley fazosining o’zgarishlar guruhi.
Mahsusu psedogaliley guruh:
S (n, p ) g (n, p ) : det( g ) 1
Yo’l x (t ) x j (t ) j n berilgan bo’lib, quyidagini kiritamiz :
M n 1 ( x (t )) ( x j ( j 1) (t )) i , j 2 n yo’l x(t ) regulyar deyiladi, agar:
t (0,1)
det M n1 ( x(t )) 0
Teorema 4. Agar x(t ) va y (t ) (n, p ) - ekvivalent (mos ravishda S (n, p ) ekvivalent ) bo’lsa, u holda va faqat shartlar quyidagi tengliklar bajarilganda bajariladi:
(4)
y1 (t ) x1 (t );
M n11 ( x(t )) M n1(1) ( x(t )) M n11 ( y (t )) M n1(1) ( y (t ));
(5)
(6)
M n1 ( x(t )) I M n1 ( x (t )) M n1 ( y (t )) I M n1 ( y (t )).
Barcha t (0,1) uchun (mos ravishda, tengliklar (5), (6) va quyidagi tengliklar bajariladi):
yn (t ) xn (t );
(7)
det M n 1 ( x(t )) det M n 1 ( y (t ));
(8)
2 va 4- teoremalar yordamida ( n, p ) uchun ekvivalentlik (mos ravishda, S ( n, p )
uchun ekvivalentlik) mezoni - - reguliyar yo’llari uchun quyidagicha aniqlaymiz.
Teoreme 5. - regulyar yo’llar x (t ) va y (t ) ( n, p ) ga ekvivalent (yani S ( n, p ) ga
ekvivalent) bo’ladi faqat va faqat quyidagi tenglik (4) va tenglik
2
p
2
p
2
p
p
( x (t )) ( x (t )) ( y (t )) ( y (t ))
(k )
i
(k )
i
i2
(k )
i
i p 1
2
(k )
i
i2
i p 1
(9)
bajarilganda, barcha t (0,1) va k 0,1, 2,..., n 2 uchun (yani (7), (8) va (9) tengliklar
bajarilganda) bo’ladi.
Teorema 6. Faraz qilaylik x (t ) va y (t ) - R da shunday yo’llarki, x (t ) va y (t ) regulyar yo’llardir. Unda:
n
(i)
Yo’llar x (t ) va y (t ) R (n, p ) ga ekvivalent bo‘ladi, agar va faqat agar
quyidagi tengliklar bajarilganda:
(10)
y1(1) (t ) x1(1) (t );
(1)
n
p
2
2
p
p
2
p
( xi( k ) (t )) ( xi( k ) (t )) ( yi( k ) (t )) ( yi( k ) (t ))
i2
i p 1
i2
(1)
2
i p 1
(11)
barcha t (0,1) , k 0,1, 2,..., n 1 lar uchun
n
(ii) Yo’llar x (t ) va y (t ) R (n, p ) ga ekvivalent bo’ladi, agar va faqat agar
tengliklar (10), (11) k 0,1, 2,..., n 2 da va quyidagilar bajarilganda:
y1(1) (t ) x1(1) (t );
det M n(1)1 ( x(t )) det M n(1)1 ( y(t ))
Har bir t (0,1) uchun.
Yo’llarning bazi noyevkilid geometriyadagi ekvivalentligi
n
Endi R da quyidag tenglik bilan aniqlanadigan metrikani ko’rib chiqamiz:
( x y ) 2 ,
1 1
2
d p ( x , y ) ( xn y n ) 2 ,
p
n2
2
2
i 2 ( xi yi ) i p 1 ( x j y j ) ,
agar
agar
x1 y1 ;
agar
x1 y1 , xn yn ;
x1 y1 , xn yn ;
Tanlaymiz:
U n e1 : R
n 1
i e i : i R, i 2,..., n 2
i2
i2
n
Wn e : R
Vn Lin e i
n 1
Va GL (n, R ) GL (n, R ) guruhida quyidagi kichik guruhni ko’rib chiqamiz:
Gn' g GL ( n, R ) : gU n U n , gVn Vn , gWn Wn .
Agar g ( g ij )in, j 1 Gn' bo’lsa, u holda g (e1 ) y1 , 0,..., 0 U n , g (en ) 0, 0,..., yn Wn va shuning
uchun gi1 ( g (e1 ), ei ) 0 agar i 2,..., n va gin ( g (en ), ei ) 0 agar i 1, 2,..., n 1 .
Matritsa g Gn quyidagi ko’rinishga ega:
'
g11 g12
g1n 1 0
g12
g 2 n 1 0
0
, g 0,
g
g nn 0
11
g n 1n 1 0
0 g n 12
gn2
g nn 1 g nn
0
.
(12)
Aftidan, har qanday g GL (n, R ) , (12) ko’rinishga ega bo’lsa, quyidagi tenglik o’rinli
bo’ladi:
gU n U n , gVn Vn , gWn Wn .
Quyidagicha to’plamni ko’rib chiqmiz:
p
RnO(n, p) g Gn' : g11 1, g nn 1va g Vn bu Vn da soxta ortogonal o ' zgarish .
Bazis e2 ,..., en 1 Vn bo’lsin va Vn R n2 indentifikatsiya qilinsin. Shunda, har qanday
g p RnO(n, p) uchun o’zgarish:
h (hij )in,j1 2 g V
n
Gruppaning elementi bo’ladi: O n 2, p 1 bunda:
hij (he j , ei ) ( ge j , ei ) barcha i, j 2, ... , n 2 uchun.
Demak,
p
RnO(n, p ) g ( g ij )in, j 1 GL(n, R ) : g11 1, g i1 0, i 2,...., n,
g nn 1, g in 0, i 1,..., n 1, gVn Vn , ( g ij ) in,j11 O ( n 2, p 1) .
Taqdimot 2. O’zgartirish g ( g ij )in, j 1 G n quyidagi to’plamga p RnO(n, R) tegishli bo’ladi
faqat va faqat
d p2 ( gx, gy ) d p2 ( x, y )
barcha
x, y R n
Uchun bajarilganda.
Isbot. Agar g ( g ij )in, j 1 p RnO (n, p ) ,
x ( x1 ,..., xn )T y ( y1 ,..., yn )T R n , va x1 y1 barcha i 2,..., n 1 uchun
xi 1, g11 0 faqat i 2,..., n da, va g nn 1, gin 0 bo’lsa, unda:
d p2 ( x, y ) ( x1 y1 ) 2 d p2 ( x, y ) ( xn yn ) 2 .
Demak,
n g x
j 1 1 j j
n 1 g x
j 1 2 j j
x n 1 g x , ..., n 1 g
x ,
j 2 2 j j
j 1 ( n 1) j j
1
gx
n 1
xn j 1 g nj x j
n 1
j 1 g ( n 1) j x j
n
j 1 g nj x j
n g y
j 1 1 j j
n 1 g y
j 1 2 j j
y n 1 g y , ..., n 1 g
y ,
j 2 2 j j
j 1 ( n 1) j j
1
gy
n 1
xn j 1 g nj y j
n 1
j 1 g ( n 1) j y j
n
j 1 g nj y j
Va shu sababli:
d p2 ( gx, gy ) ( x1 y1 ) 2 d p2 ( x, y ). d p2 ( gx, gy ) ( xn yn ) 2 d p2 ( x, y ).