5-amaliy mashg'ulot.
Mavzu: Matn formatlash va dizayn elementlari
Hujjat shabloni va uni o'zgartirish
Tashkilotlar odatda hujjatlarni tayyorlashga qo'yiladigan talablarga ega hujjatga ega.
Ya'ni, hujjat shabloni qanday bo'lishi kerakligi haqidagi talablar. Va, qoida
tariqasida, ushbu talablarda bosib chiqarish maydonining chegaralari va shrift turi
ko'rsatilgan. Ammo Word bizga o'zining hujjat shablonini taqdim etadi va bu
hujjatning sozlamalari tashkilot talablariga mos kelmaydi. Va har safar yangi hujjat
yaratganingizda, siz ushbu sozlamalarni bir xil o'rnatilgan maydonlar, shrift turlari
va boshqalarga mos keladigan tarzda o'zgartirish kerak bo’ladi.
Maqsad:
1. Sahifani chop etish chetlarini o'zgartiring va ushbu o'zgarishlarni hujjat
shabloniga saqlash
2. Standart shrift sozlamalarini o'zgartiring va ushbu o'zgarishlarni hujjat
shabloniga saqlash
Har bir yangi yaratilgan hujjat quyidagi parametrlarga ega:
1. Calibri shrifti (Основной)
2. Shrift o’lchami 11 punkt
3. Chop etish maydoni chegaralari:
 Yuqori – 2 sm
 Chap – 3 sm
 Pastki – 2 sm
 O’ng – 1,5 sm (1-rasm)
1-rasm. Xujjat sozlamalari
Word hujjat shabloni - bu yangi hujjatlar yaratiladigan fayl. Hujjat shablonini
shakl (формa) deb ham atash mumkin. Yangi hujjat yaratganimizda, sukut bo'yicha
u Normal.dotm deb nomlangan standart shablon asosida yaratiladi.
1. Sahifani chop etish chetlarini o'zgartiring va ushbu o'zgarishlarni hujjat
shabloniga saqlash
1-qadam: Yangi hujjat oching
2-qadam. Word-19 uchun: Maket – Sahifani sozlash buyruqlar guruhi Поля
– Настраиваемые поля (2-rasm)
2-rasm. Word-19-24 uchun sahifani sozlash buyruqlar guruhi
3-qadam. Muloqot oynasida “Поля ” va “Колонтитулы” yorlig‘ida kerakli
o‘lchamlarni o‘rnating (3-rasm):
3-rasm. “Поля ” va “Колонтитулы” yorlig‘ida kerakli o‘lchamlarni o‘rnatish
4-qadam: Standart sifatida sozlash (По умолчанию) tugmasini bosing.
Quyidagi xabar bilan oyna paydo bo'ladi (4-rasm):
4-rasm. Standart sifatida sozlash (По умолчанию) tugmasi.
5-Qadam. "Да" tugmasini bosing va endi barcha yangi ochilgan hujjatlar siz
ko'rsatgan sahifa sozlamalariga ega bo'ladi. Ya'ni, siz Normal.dotm shablonini
o'zgartirdingiz.
2. Standart shrift sozlamalarini o'zgartiring va ushbu o'zgarishlarni hujjat
shabloniga saqlang
1-Qadam. Лента Главная – Шрифт buyruqlar guruhi – Шрифт muloqot
oynasi (5-rasm).
5-rasm. Лента Главная – Шрифт buyruqlar guruhi – Шрифт muloqot oynasi
2-Qadam. Shrift turi va hajmini tashkilotingizda qabul qilingan hujjat
formatlash talablariga muvofiq o'rnating va По умолчанию tugmasini bosing.
Normal.dotm shablonini o'zgartirishni so'ragan oyna paydo bo'ladi (6-rasm).
6-rasm. Normal.dotm shablonini o'zgartirishni so'ragan oyna
3-qadam: "Normal.dotm shabloniga asoslangan barcha hujjatlar" (всех
документов, основанных на шаблоне Normal.dotm) tugmasini belgilang va OK
tugmasini bosing.
Abzas uslubi (Стиль абзаца)
Rasmiy darsliklarda quyidagi ta'rif berilgan: "Abzas uslubi - tanlangan matn
qismiga qo'llanilishi mumkin bo'lgan formatlash variantlari to'plami." Va bu ta'rif
barcha kurs ishlarida, insholarda va forumlarda takrorlanadi.
Hujjatni oching. Bu erda bir nechta abzaslar mavjud (7-rasm).
7-rasm. Bir nechta abzaslardan iborat hujjat ko’rinishi
Albatta, mazmuni emas, balki shakli, aniqrog‘i abzas ko‘rinishi yoki uslubi.
Keling, ro'yxat qilaylik:
1.
Arial shrifti ko'k rangda
2.
1 sm ga qizil chiziq (Отступ ) chegarasi
3.
Abzats sahifa kengligiga moslashtiriladi
4.
Abzatsdan keyin kichik interval mavjud (bizning holimizda 6
punkt)
Стили vazifalar paneli oynasida absats xususiyatlarining ro'yxatini
ko'rishingiz mumkin.
Главная lentasidagi Стили guruh tugmasini bosing. Стили vazifa paneli
paydo bo'ladi (8-rasm).
8-rasm. Стили vazifa paneli
Ba'zan "Стили " vazifalar paneli "suzuvchi (плавающем)" holatda bo'ladi.
Hujjatni formatlashda asosiy ish ushbu vazifa maydoni bilan amalga
oshiriladi. Стили vazifa maydoni sizning eng yaqin do'stingiz va yordamchingizdir.
Qarang: men abzatslardan birini ko'k rangda ajratib ko'rsatdim va Стили
oynasida пример so'zi ramka bilan ko'rsatilgan (9-rasm).
9-rasm. Abzatslardan birini ko'k rangda ajratib ko'rsatish
Uslublar oynasining tepasida kulrang oyna ochiladi, u erda siz yuqorida sanab
o'tgan abzats xususiyatlarini o'qishingiz mumkin.
Shunday qilib, abzatsning xususiyatlari ro'yxati yozilishi va tegishli nom
berilishi mumkin. Misoldagi holatda xususiyatlar ro'yxati "Пример" deb nomlanadi.
Nazaorat savollari
1. Sahifani chop etish chetlarini o'zgartiring va bu o'zgarishlarni Обычный
shablonda saqlash qanday bo’ladi?
2. Standart shrift sozlamalarini o'zgartiring va bu o'zgarishlarni Обычный
shablonda saqlash qanday bo’ladi?
3. Abzas uslubi (Стиль абзаца) tushunchasiga ta'rif bering