O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI NURAFSHON FILIALI
“Kompyuter injiniringi” fakulteti
5330500 – “Axborot xavfsizligi” yo‘nalishi
Guruh nomi: 710-22
Fan nomi:Operatsion tizimlar
Amaliy mashg‘ulot
Tayyorladi:Avlayev Yusufbek
Toshkent-2025
Windows Operatsion tizimida WSL komponentini sozlash.
Windows Subsystem for Linux (WSL) — bu Windows operatsion tizimida
Linux muhitini tabiiy tarzda ishga tushirishga imkon beruvchi vositadir. WSL
yordamida foydalanuvchi Linux terminalidan, buyruqlardan va dasturlardan
Windows ichida foydalanishi mumkin. WSL'ni sozlash uchun bir nechta oddiy
bosqichlarni bajarish kifoya. Avvalo, sizda Windows 10 (1903 versiyasi va undan
yuqori) yoki Windows 11 o‘rnatilgan bo‘lishi kerak. Sozlash jarayoni PowerShell
yoki Command Prompt (CMD) oynasini administrator rejimida ochish bilan
boshlanadi. Unga quyidagi buyruq kiritiladi: wsl --install. Bu buyruq WSL'ning
barcha kerakli komponentlarini avtomatik ravishda o‘rnatadi, jumladan Virtual
Machine Platform va Linux yadro fayllarini. O‘rnatish jarayonida sizdan
kompyuterni qayta yuklash (restart) talab qilinishi mumkin, bunga rozi bo‘lish
kerak.
Qayta yuklangach, tizim sizdan foydalanmoqchi bo‘lgan Linux distributivini
tanlashni yoki avtomatik Ubuntu distributivini o‘rnatishni boshlaydi. Ubuntu
o‘rnatilishi tugagach, terminal oynasi ochiladi va sizdan yangi foydalanuvchi nomi
hamda parol yaratish so‘raladi. Bu Linux muhitidagi foydalanuvchi hisobidir va
Windows hisobidan mustaqildir. Shundan so‘ng, siz Ubuntu terminalidan
foydalanishni boshlashingiz mumkin. Har safar WSL muhitini ishga tushirish uchun
oddiygina wsl yoki wsl -d Ubuntu buyrug‘ini yozish kifoya. Bundan tashqari, Start
menyusida ham Ubuntu belgisi hosil bo‘ladi, u orqali ham terminal ochish mumkin
bo‘ladi.
Agar kerak bo‘lsa, WSL 1 dan WSL 2 versiyasiga o‘tish uchun wsl --setversion <distribution name> 2 buyrug‘i orqali versiyani yangilash mumkin.
Shuningdek, wsl --list --verbose buyrug‘i yordamida o‘rnatilgan distributivlar va
ularning versiyalari haqida to‘liq ma’lumot olish mumkin. WSL muhitiga fayllarni
/mnt/c/ orqali Windows fayl tizimi bilan ulanib kiritish, Linux va Windows o‘rtasida
fayl almashinuvi qilish ham juda oson.
Xulosa qilib aytganda, WSL Windows tizimida Linux dasturlarini ishlatmoqchi
bo‘lgan foydalanuvchilar uchun qulay, engil va kuchli vositadir. Uni o‘rnatish va
sozlash juda oson bo‘lib, dasturchilar, tizim administratorlari va o‘rganuvchilar
uchun keng imkoniyatlar eshigini ochadi.
Nazariy qism
WSL (Windows Subsystem for Linux) — bu Windows operatsion tizimida
Linux muhitini to‘liq emulyatsiya qilmasdan, o‘zaro ishlash imkonini beruvchi
texnologiyadir. U orqali foydalanuvchilar Linux terminali, buyruq satri vositalari va
dasturlaridan Windowsda foydalanishlari mumkin. Bu tizim ayniqsa dasturchilar va
tizim administratorlari uchun qulaylik yaratadi, chunki ular ikkala operatsion
tizimning imkoniyatlaridan birgalikda foydalana oladilar.
WSL texnologiyasining ikki asosiy versiyasi mavjud: WSL 1 va WSL 2. WSL
1 — Windows kerneliga asoslangan bo‘lib, Linux tizim chaqiruvlarini tarjima qilish
orqali ishlaydi. Bu yondashuv oddiy fayl tizimi operatsiyalarida tez ishlaydi, ammo
ba’zi tizim darajasidagi funksiyalar cheklangan. WSL 2 esa virtualizatsiya asosida
ishlaydi va haqiqiy Linux yadro (kernel) bilan ta’minlangan. Bu esa yanada
mukammal muvofiqlik, yuqori samaradorlik, tarmoq va Docker kabi container
texnologiyalarini qo‘llab-quvvatlash imkonini beradi.
WSL'dan foydalanishni boshlash uchun foydalanuvchi avval Windows tizimida
bu komponentni yoqishi kerak. Buning eng oddiy usuli — PowerShell oynasida wsl
--install buyrug‘ini bajarishdir. Bu buyruq barcha zaruriy tarkiblarni o‘rnatadi: WSL
komponentlari, virtual mashina platformasi va tanlangan Linux distributivi
(masalan, Ubuntu). O‘rnatish yakunlangach, tizim qayta yuklanadi va
foydalanuvchidan Linux uchun foydalanuvchi nomi va parol so‘raladi.
O‘rnatilganidan so‘ng, foydalanuvchi wsl buyrug‘i orqali Linux terminaliga
kirishi mumkin. Har safar terminal ochilganda, u avtomatik tanlangan distributivda
ishga tushadi. Agar tizimda bir nechta distributivlar mavjud bo‘lsa, ularni wsl --list
yoki wsl -l buyrug‘i orqali ko‘rish mumkin. Shuningdek, wsl --set-version
<distributiv_nomi> 2 buyrug‘i yordamida mavjud distributivni WSL 2 versiyasiga
o‘tkazish ham mumkin.
WSL yordamida foydalanuvchi Linux muhitida dasturlash, tizim skriptlari
yaratish, fayl operatsiyalarini bajarish, Git va boshqa CLI vositalaridan foydalanish,
hamda Linux asosidagi dasturlarni Windowsdan chiqmasdan ishga tushirishi
mumkin. Ayniqsa, WSL 2 yordamida Docker kabi container texnologiyalarini
ishlatish imkoniyati uni zamonaviy dasturchilar uchun juda muhim vositaga
aylantiradi.
Shunday qilib, WSL — bu Windows va Linux tizimlarini yagona platformada
birlashtirib, dasturchilar va foydalanuvchilarga keng imkoniyatlar eshigini
ochadigan kuchli texnologiyadir.
