Hệ thống kiến thức cho kỳ thi cuối kỳ
Chương 2: Văn hóa
1. Khái niệm văn hóa:
o Định nghĩa: Văn hóa là gì? (Cần chuẩn bị định nghĩa chính xác, ví dụ: Văn hóa là
tập hợp các giá trị, niềm tin, chuẩn mực, và hành vi được chia sẻ trong một cộng
đồng).
o Đặc điểm của văn hóa: (Cần liệt kê các đặc điểm cụ thể, ví dụ: tính kế thừa, tính
đa dạng, tính học được, v.v.).
2. Các tầng của văn hóa:
o Mô tả các tầng văn hóa (ví dụ: tầng bề mặt, tầng trung gian, tầng cốt lõi).
o Đặc điểm của từng tầng văn hóa.
3. Các khái niệm liên quan:
o Giá trị văn hóa: Là những niềm tin cốt lõi định hướng hành vi của một cộng
đồng.
o Bản sắc văn hóa: Đặc trưng riêng biệt của một nhóm văn hóa, giúp phân biệt với
các nhóm khác.
o Chuẩn mực văn hóa: Quy tắc, quy định xã hội chi phối hành vi trong một cộng
đồng.
o Chủ nghĩa vị chủng: Quan điểm cho rằng văn hóa của mình vượt trội hơn các
văn hóa khác.
4. Lưu ý:
o Khi học bất kỳ khái niệm nào, cần chuẩn bị ví dụ cụ thể để minh họa.
o Các khái niệm này là nền tảng, cần nắm chắc để áp dụng vào các câu hỏi lý thuyết
hoặc tình huống thực tế.
Chương 3: Sự khác biệt văn hóa
1. Nội dung chính:
o Chương 3 tập trung vào các khía cạnh khác biệt văn hóa, là chương quan trọng
nhất trong môn học.
o Có 3 học giả nổi tiếng liên quan đến sự khác biệt văn hóa (cần ghi nhớ tên và
đóng góp của từng người): (3.1 Khía cạnh văn hóa KLUCKHOHN &
STRODTBECK 4
o 3.2 Khía cạnh văn hóa HOFSTEDE 5
o 3.3 Khía cạnh văn hóa của TROMPENAARS)
 Học giả 1: Người đầu tiên đề cập đến sự khác biệt văn hóa (cần nắm khía
cạnh cụ thể).
 Học giả 2: Một người rất nổi tiếng, được nhắc đi nhắc lại nhiều lần (cần
học kỹ các khía cạnh).
 Học giả 3: Bắt buộc phải học, với từng đặc điểm được phân tích chi tiết.
2. Ứng dụng trong Case Study:
o Case Study chắc chắn sẽ yêu cầu sử dụng kiến thức từ Chương 3.
o
o
Khi phân tích Case Study:
 Tập trung vào các quốc gia được đề cập trong câu hỏi (ví dụ: Mỹ, hoặc bất
kỳ quốc gia nào được nêu).
 Không bị phân tâm bởi các yếu tố nhiễu (ví dụ: quốc gia thứ ba không liên
quan trong câu hỏi).
 Chỉ phân tích dựa trên các quốc gia được yêu cầu, tránh lan man.
Nếu nhầm lẫn tên quốc gia hoặc thông tin, cần phản hồi lại người điều khiển để
làm rõ.
3. Lưu ý:
o
o
Chương 3 yêu cầu học kỹ từng khía cạnh, từng đặc điểm của các học giả.
Các yếu tố nhiễu (như quốc gia thứ ba) cần được loại bỏ trong phân tích để tránh
sai sót.
Chương 4: Nhận thức xã hội
1. Khái niệm nhận thức xã hội:
o Định nghĩa: Nhận thức xã hội là quá trình con người thu nhận, xử lý và diễn giải
thông tin về thế giới xã hội.
o Các yếu tố ảnh hưởng: (Ví dụ: kinh nghiệm cá nhân, văn hóa, định kiến, v.v.).
2. Nhận thức chọn lọc:
o Định nghĩa: Là quá trình lựa chọn và tập trung vào một số thông tin nhất định, bỏ
qua các thông tin khác.
o Các yếu tố ảnh hưởng: (Ví dụ: sự chú ý, sở thích cá nhân, bối cảnh văn hóa).
3. Văn hóa rập khuôn:
o Định nghĩa: Là việc gán các đặc điểm chung cho một nhóm người dựa trên nhận
thức chung, thường thiếu chính xác.
o Ưu điểm: Giúp đơn giản hóa việc xử lý thông tin, tiết kiệm thời gian.
o Nhược điểm: Dẫn đến định kiến, phân biệt đối xử, hoặc hiểu sai về một nhóm
văn hóa.
4. Lưu ý:
o Cần kiểm tra kỹ các khái niệm này trong tài liệu học.
o Văn hóa rập khuôn là một nội dung được sử dụng nhiều, cần nắm rõ ưu/nhược
điểm và ví dụ minh họa.
Chương 5: Ra quyết định
1. Ra quyết định hợp lý:
o Các bước trong quá trình ra quyết định hợp lý:
1. Xác định vấn đề.
2. Thu thập thông tin.
3. Đánh giá các phương án.
4. Lựa chọn phương án tối ưu.
5. Thực hiện và đánh giá.
o Ưu điểm: Quyết định dựa trên logic, giảm thiểu rủi ro.
o Nhược điểm: Tốn thời gian, không phù hợp trong tình huống khẩn cấp.
2. Ra quyết định dựa trên quy tắc ngón tay cái (Heuristics):
o Định nghĩa: Là cách ra quyết định nhanh dựa trên kinh nghiệm hoặc phán đoán
đơn giản.
o Các loại quy tắc ngón tay cái: (Ví dụ: quy tắc khả dụng, quy tắc đại diện, quy
tắc neo).
o Ví dụ minh họa: (Cần chuẩn bị ví dụ cụ thể, ví dụ: chọn nhà hàng dựa trên đánh
giá cao nhất).
3. Thuyết phát triển đạo đức của Kohlberg:
o Định nghĩa: Là lý thuyết về sự phát triển đạo đức của con người qua các giai
đoạn.
o Ba cấp độ và sáu giai đoạn:
 Cấp độ 1: Đạo đức tiền quy ước:
1. Tuân thủ để tránh bị phạt.
2. Tuân thủ để nhận phần thưởng.
 Cấp độ 2: Đạo đức quy ước: 3. Hành động để được xã hội chấp nhận. 4.
Tuân thủ luật pháp và trật tự.
 Cấp độ 3: Đạo đức hậu quy ước: 5. Hành động dựa trên hợp đồng xã
hội. 6. Hành động dựa trên nguyên tắc đạo đức cá nhân.
4. Lưu ý:
o Cần nắm rõ các bước ra quyết định hợp lý và so sánh với quy tắc ngón tay cái.
o Thuyết phát triển đạo đức của Kohlberg là nội dung quan trọng, cần học kỹ từng
giai đoạn.
Chương 6: Ngôn ngữ và giao tiếp
1. Vai trò của ngôn ngữ:
o Là công cụ truyền tải thông tin, ý tưởng, và cảm xúc.
o Gắn kết các thành viên trong một cộng đồng văn hóa.
2. Vai trò của giao tiếp phi ngôn ngữ:
o Bổ sung hoặc thay thế ngôn ngữ nói (ví dụ: cử chỉ, ánh mắt, tư thế).
o Thể hiện cảm xúc và thái độ.
3. Quá trình giao tiếp:
o Các bước: Người gửi → Mã hóa → Kênh truyền → Giải mã → Người nhận →
Phản hồi.
o Các yếu tố ảnh hưởng: Nhiễu, ngữ cảnh, văn hóa.
4. Văn hóa ngữ cảnh thấp và ngữ cảnh cao:
o Ngữ cảnh thấp: Thông điệp rõ ràng, ít phụ thuộc vào bối cảnh (ví dụ: văn hóa
Mỹ).
o Ngữ cảnh cao: Thông điệp phụ thuộc nhiều vào bối cảnh, phi ngôn ngữ (ví dụ:
văn hóa Nhật).
5. Các loại hình giao tiếp phi ngôn ngữ:
Cử chỉ, nét mặt, ánh mắt, khoảng cách giao tiếp, giọng điệu, v.v.
6. Các bước đàm phán trong kinh doanh:
1. Chuẩn bị (nghiên cứu đối tác, mục tiêu).
2. Thảo luận (trao đổi quan điểm).
3. Đề xuất (đưa ra phương án).
4. Thương lượng (đàm phán để đạt thỏa thuận).
5. Kết thúc (ký kết hoặc thống nhất).
6. Thực hiện và đánh giá.
7. Lưu ý:
o Chương 6 là một trong những chương trọng tâm, đặc biệt là các bước đàm phán
trong kinh doanh.
o Cần phân biệt rõ văn hóa ngữ cảnh thấp và cao, với ví dụ cụ thể.
o
Chương 7: Lý thuyết tạo động lực
1. Thuyết nhu cầu của Maslow:
o Cấu trúc: 5 cấp độ nhu cầu (từ thấp đến cao):
1. Nhu cầu sinh lý (thức ăn, nước, không khí).
2. Nhu cầu an toàn (ổn định, an ninh).
3. Nhu cầu xã hội (tình bạn, gia đình).
4. Nhu cầu được tôn trọng (danh tiếng, sự công nhận).
5. Nhu cầu tự thể hiện (phát triển bản thân, sáng tạo).
o Ứng dụng: Nhà quản lý cần đáp ứng các nhu cầu cơ bản trước khi thúc đẩy nhu
cầu cao hơn.
2. Các lý thuyết khác:
o Thuyết hai yếu tố của Herzberg:
 Yếu tố duy trì (lương, môi trường làm việc): Ngăn ngừa bất mãn.
 Yếu tố tạo động lực (thành tựu, sự công nhận): Tăng động lực.
o Thuyết công bằng: Nhân viên so sánh đầu vào/đầu ra của mình với người khác
để đánh giá công bằng.
o Thuyết mục tiêu: Đặt mục tiêu cụ thể, thách thức nhưng khả thi để tăng động
lực.
o Thuyết kỳ vọng: Động lực phụ thuộc vào kỳ vọng về kết quả và giá trị của kết
quả.
o Thuyết thiết kế công việc: Thiết kế công việc đa dạng, ý nghĩa để tăng động lực.
o Thuyết thiết lập mục tiêu: Tương tự thuyết mục tiêu, nhấn mạnh vào việc thiết
lập mục tiêu rõ ràng.
3. Lý thuyết lãnh đạo phương Tây:
o Các mô hình lãnh đạo (ví dụ: lãnh đạo chuyển đổi, lãnh đạo phục vụ).
o Ứng dụng trong quản lý và tạo động lực.
4. Lưu ý:
o Thuyết nhu cầu của Maslow và các lý thuyết liên quan là trọng tâm.
o Cần chuẩn bị câu hỏi ứng dụng: “Nhà quản lý cần làm gì để tạo động lực cho
nhân viên?” (Kết hợp các lý thuyết).
Tổng kết và lưu ý chung
Các chương trọng tâm:
o
o
o
Chương 3 (Sự khác biệt văn hóa): Quan trọng nhất, chắc chắn xuất hiện trong
Case Study.
Chương 6 (Ngôn ngữ và giao tiếp): Đặc biệt là các bước đàm phán trong kinh
doanh.
Chương 7 (Lý thuyết tạo động lực): Thuyết Maslow và các lý thuyết liên quan.