Real vaqt operatsion tizimlariga
kirish
Real vaqt operatsion tizimlari (RVOT) — bu oldindan belgilangan vaqt oralig‘ida ishlashni kafolatlaydigan operatsion
tizimlardir. Ular sanoat avtomatlashtirish, aerokosmik va mudofaa tizimlari kabi muhim sohalarda keng qo‘llaniladi.
RVOTlarning asosiy vazifasi — voqealarga tez va aniq javob qaytarishni ta’minlash.
RVOTning asosiy xususiyatlari
Deterministiklik
Reaktivlik
Ishonchlilik
Har bir operatsiyaning bajarilish vaqti
Tizim voqealarga minimal kechikish
RVOT xatolarga chidamli bo'lishi va
oldindan aniq bo'lishi va kafolatlanishi
bilan tez va aniq javob berishi kerak.
uzoq muddatli barqarorlikni ta'minlashi
shart.
zarur.
RVOTning asosiy komponentlari
1
Jadval tuzuvchi
2
Interraptlarni
boshqarish
3
Xotirani boshqarish
Vazifalarni eng maqbul tartibda
Tizimning tashqi signallarga tez va
Xotiradan samarali foydalanish
rejalashtiradi va ularning
samarali javob qaytarishini
uchun xotirani taqsimlash va
bajarilishini ta'minlaydi.
ta'minlaydi.
bo'shatishni avtomatlashtiradi.
RVOT jadval tuzish
algoritmlari
Prioritetli jadval
Vazifalar prioritetiga ko'ra navbatga qo'yiladi, eng yuqori prioritetli
vazifa birinchi bajariladi.
Dumaloq jadval (Round Robin)
Har bir vazifaga bir xil vaqt kvanti ajratiladi va navbat bilan bajariladi.
Real vaqt jadval algoritmlari
Eng erta muddat (EDF) va tezlikni monoton rejalashtirish (RMS) kabi
real vaqt talablariga mos algoritmlar qo'llaniladi.
RVOT uchun dasturlash
tillari
C va C++
Ada
Quyi darajadagi
Yuqori ishonchlilik
apparat resurslarini
talab etiladigan
Xotirani avtomatik
boshqarish
tizimlar uchun ideal.
tozalash (Garbage
imkoniyatini beradi.
Real-vaqt
Java
Collection) bilan bog'liq
muammolarni bartaraf
etishga yo'naltirilgan.
RVOTning keng
tarqalgan misollari
VxWorks
FreeRTOS
Yuqori ishonchliligi sababli
Resurslari cheklangan
aerokosmik sanoatida
mikrocontrollerlar uchun
missiyalarni boshqarish
mo'ljallangan, o'rnatilgan
tizimlarida qo'llaniladi.
tizimlarda keng qo'llaniladi.
QNX
Real vaqtda ishlash qobiliyati tufayli avtomobil sanoatida, xususan,
avtomobil informatsion-ko'ngilochar tizimlarida keng tarqalgan.
RVOT qo'llanilish sohalari: Sanoat
avtomatlashtirish
Robototexnika
PLC
Ishlab chiqarishdagi robotlarni real vaqtda boshqarish va
Sanoat jarayonlarini avtomatik boshqarish uchun dasturlanadigan
sinxronlashtirish.
mantiqiy kontrollerlar.
RVOT qo'llanilish sohalari:
Aerokosmik va mudofaa
tizimlari
1
Uchuvchisiz uchish apparatlari
Uchar apparatlarning real vaqt rejimida harakatini boshqarish va navigatsiyasini
ta'minlash.
2
Raketalarni boshqarish tizimlari
Raketaning parvoz traektoriyasini yuqori aniqlikda boshqarish va yo'naltirish.
3
Parvozni boshqarish tizimlari
Samolyotning parvozini barqarorlashtirish, avtopilot funksiyalarini ta'minlash va
favqulodda vaziyatlarda boshqaruvni amalga oshirish.
RVOTning afzalliklari va kamchiliklari
Afzalliklari
Kamchiliklari
•
•
Yuqori deterministiklik: Oldindan belgilangan vaqt ichida
javob berish kafolati.
•
Tezkor reaktivlik: Voqealarga minimal kechikish bilan javob
tuzatish jarayonlari.
•
berish qobiliyati.
•
Resurslarni optimallashtirish: Mavjud resurslardan maksimal
darajada foydalanish.
Dasturlashdagi qiyinchiliklar: Murakkab kodlash va xatolarni
Yuqori narx: RVOT uchun dasturiy ta'minot va apparat
qimmatroq bo'lishi mumkin.
•
Puxta sinov talabi: Ishonchlilikni ta'minlash uchun har
tomonlama testlash zarur.
Xulosa
Real vaqtda ishlash zarur boʻlgan tizimlar uchun RVOT muhim ahamiyatga
ega. Loyihaning muvaffaqiyatli boʻlishi toʻgʻri RVOT tanlashga bogʻliq.
Kelgusida RVOT texnologiyalari rivojlanishi va ularning qoʻllanilish doirasi
yanada kengayishi kutilmoqda.