МИНИСТЕРСТВО ВЫСШЕГО ОБРАЗОВАНИЯ, НАУКИ И
ИННОВАЦИЙ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
КАРШИНСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ
ТЕХНИЧЕСКИЙ УНИВЕРСИТЕТ
ФАКУЛЬТЕТ ЦИФРОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ
И ИСКУСТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА
По предмету: «Операционные системы»
Группа: КИ 605-22R
Подготовила:
Халимова Азиза
Принял :
Хужакулов Анвар
Карши-2025
1 АМАЛИЙ МАШҒУЛОT
Мавзу: ОТ да буйруқлар қатори интепретатори ва ОТ да буйруқлар қатори
қобиғи.
Вазифа:
Xar bir talaba jurnal tartib raqami bo’yicha berilgan katolog nomi
bo’yicha,o’z kompyuterida buyruqlar intepretatorini ochib local disklarda
harakatlanishni va katolog hosil qilib ichiga doc formatda o’ziga tegishli
katologga oid terminlardan fayl yaratib,fayldan nusxa olib va faylni
o’chirishni ketma-ketlikda bajaradilar.Skrinshotlarni ko’rsatilishi shart.
Variant № 14
Фанлар
Ишдан мақсад: Буйруқлар қатори интепретатори ва буйруқлар қатори
қобиғи орқали амаллар бажаришни ўрганиш.
Назарий қисм: Буйруқлар қатори интепретатори - бу компютер томонидан
операцион тизимининг инсон томонидан ёки дастурдан интерактив равишда
киритилган буйруқларни тушунадиган ва бажарадиган қисмидир. Баъзи
операцион тизимларда буйруқ таржимони қобиқ(shell) деб номланади.
Компьютеримизни ишга туширганимиздан сўнг операцион тизимининг ишчи
столига Windows + R тугмасини босамиз. Натижаси эса қуйидагича бўлади:
Открыть майдонига cmd кодини ёзиб ОК тугмасини босамиз. Сўнгра
қуйидаги ойнани ҳосил қиламиз:
Ушбу ойнани тахлил қиладиган бўлсак, биринчи қаторда компьютердаги
операцион тизимнинг версияси, иккинчи қаторда операцион система қайси
ферма томонидан яратилганлиги, учинчи қатор эса фойданувчи томонидан
ёзиладиган код сатридир. Уни қуйидаги ойнадан кўришимиз мумкин:
Юқоридаги ойнадан 3-сатрни таҳлил қилайлик, унда C:\Users\user> коди
ёзилган. C: бу компьютеримизнинг хотирадан ажратилган C локал
дискидир. Users бу компьютернинг фойдаланувчиларини ҳисобга олиш
каталогидир. user эса бу фойдаланувчининг номи ҳисобланади. Масаланинг
қўйилиши бўйича локал дисклар орасидаги ҳаракатни амалга оширамиз,
бунинг учун қуйидаги кетма-кетликлар бажарилиши керак:
Локал диск номи ва :
Юқоридаги кетма-кетликни бажариб кўрайлик, юқоридаги ойнадан
маълумки ҳозир биз С локал дискдамиз, D локал дискга ўтайлик:
Юқоридаги кодни териб натижасини ҳам олдик, яъни энди D локал
дискдамиз. Ҳудди шу тартибда қолган дискларимизга ҳам мурожаат қилсак
бўлади.
Кейинги босқичда эса локал дискимизда каталог ҳосил қиламиз, унинг учун
аввал, папкалар номи устма-уст тушиб қолмаслиги учун локал дискнинг
ичида қандай маълумотлар борлигини аниқлаб олишимиз зарур бўлади.
Бунинг учун қуйидаги коммандани буйруқлар сатрига ёзамиз:
Fanlar каталогини яратиб оламиз, бунинг учун буйруқлар қаторида қуйидаги
кодларни фаоллаштирамиз:
md буйруғи каталог очиш учун фойдаланилади
Унинг натижасини кириб текширамиз:
Натижани текширишнинг 2-тури сифатида DIR буйруғидан фойдаланиб
кўрайлик:
Кейинги қисмда яратган каталогимизнинг ичида darslik номли doc
форматдаги файлни ҳосил қилайлик ва файлнинг ичига
“Adabiyot”,”Tarix”,”Matematika”,”Fizika”,”Kimyo” деган гапни киритайлик ва
уни сақлайлик. Бунинг учун яна буйруқлар сатрига қуйидаги кодларни
ёзайлик:
cd буйруғи каталогларга бир қадам ўтиш амалини билдиради ва унинг тагига
қизил чизилган, тагига сариқ чизик тортилган ёзувимиз каталогнинг номи,
кўк рангда тасвирлангани эса каталогнинг номи ҳисобланади. Ушбу
каталогнинг ичида бирор бир ворд файл яратайлик. Унинг учун биз COPY
CON буйруғидан фойдаланамиз. Мисол сифатида Darslik номли ворд
файлни ҳосил қилиб унинг ичига
“Adabiyot”,”Tarix”,”Matematika”,”Fizika”,”Kimyo” сўзини ёзайлик:
Энди эса ушбу жараёнларни тасдиғини кўриш учун D локал дискимизга
кириб текшириб кўрамиз:
Файл ҳосил бўлди. Ичига биз ёзган маълумот ёзилдими? :
Энди эса охирги амал сифатида файлнинг асл нусхасини ўчириш жараёнини
кўриб ўтамиз, унинг учун қуйидаги кодларни буйруқлар қаторига ёзамиз:
Код активлаштирилгунига қадар у шу ерда эди, аммо ундан сўнг файл
ўчирилди. Демак, кодимиз муваффақиятли амалга оширилди.
0