🧪 1. Soru: E-mail Header İncelemesi
Print out the header of an e-mail message you have recently received. How many Received:
header lines are there? Analyze each of the header lines in the message.
2. Konu Anlatımlı Çözüm:
E-mail header (başlığı), bir e-postanın gönderici sunucudan alıcıya kadar geçtiği tüm adımları içerir.
Bu başlıkta genelde birçok Received: satırı bulunur. Bu satırlar, e-postanın geçtiği SMTP
sunucularını gösterir. Her Received: satırı, e-postanın önceki bir sunucudan başka bir sunucuya
nasıl aktarıldığını belirtir. En üstteki satır genellikle en son sunucudur (yani alıcı sunucu).
Örnek bir header:
text
KopyalaDüzenle
Received: from mail.gmail.com (mail.gmail.com. [209.85.220.41])
by mx.example.edu with ESMTPS id ...
for <student@example.edu>;
Wed, 10 Apr 2025 14:21:33 -0700 (PDT)
Received: by mail-oi1-x244.google.com with SMTP id ...
for <student@example.edu>; Wed, 10 Apr 2025 14:21:32 -0700 (PDT)
Received: from unknown (HELO mypc) (user@192.168.1.100)
by smtp.gmail.com with ESMTPSA;
Wed, 10 Apr 2025 14:21:30 -0700 (PDT)
Toplam 3 tane Received: satırı var. Bu da demek oluyor ki:
1. Kullanıcının bilgisayarı (192.168.1.100) → Gmail SMTP sunucusu
2. Gmail SMTP sunucusu → Gmail'in dahili sunucusu (mail-oi1-x244.google.com)
3. Google sunucusu → Alıcının e-posta sunucusu (mx.example.edu)
3. Ek Bilgiler:
•
•
•
Bu başlıklar sayesinde e-postanın geçiş güzergahı analiz edilebilir.
Spoofing veya phishing tespitinde bu başlıklar kritik rol oynar.
Gmail gibi servislerde genellikle kaynak IP, daha az görünür ama .edu uzantılı kurumlarda
daha şeffaftır.
4. Günlük Hayattan Benzetme:
Bu durum tıpkı bir mektubun elden ele, postaneden postaneye geçmesi gibidir. Her postane “bu
mektubu ben aldım ve şu kişiden geldi” diye kendi damgasını vurur.
5. Terimler:
•
•
•
Received: — SMTP sunucular arası geçiş kaydı
SMTP — Simple Mail Transfer Protocol
ESMTPS — SMTP’nin TLS ile şifrelenmiş hali
6. Sınav Tüyosu: Şıklarda Received, SMTP, ESMTPS, from, by gibi ifadeleri görürsen, bu eposta başlık (header) analizi ile ilgilidir.
🧪 2. Soru: HTTP/1.1 HOL (Head-of-Line) Blocking
What is the HOL blocking issue in HTTP/1.1? How does HTTP/2 attempt to solve it?
2. Konu Anlatımlı Çözüm:
Head-of-Line (HOL) Blocking, HTTP/1.1'de ortaya çıkan bir sorundur. Bu protokolde bir TCP
bağlantısı üzerinden sadece tek bir request aynı anda işlenebilir. Eğer bir istek yavaşsa, onun
arkasındaki diğer tüm istekler beklemek zorundadır. Bu verimsizliğe HOL Blocking denir.
🔧 HTTP/2 çözümü:
•
•
•
HTTP/2 ile aynı TCP bağlantısı üzerinde multiple streams (çoklu akış) desteklenir.
Bu sayede bir isteğin yavaş olması diğerlerini bloklamaz.
Her stream bağımsız bir şekilde işlenir (multiplexing).
3. Ek Bilgiler:
•
•
HTTP/2 ayrıca header compression (HPACK) ve binary framing sistemini kullanır.
Bu değişiklikler sayesinde veri transferi daha hızlı ve verimli olur.
4. Günlük Hayattan Benzetme:
Bir otobüste herkes sırayla otobüse binmek zorunda (HTTP/1.1), ama HTTP/2’de herkes kendi
kapısından aynı anda binebiliyor gibi düşünebilirsin.
5. Terimler:
•
•
•
•
HOL Blocking: Ön satır tıkanması
Multiplexing: Çoklu veri akışı
Stream: Bağımsız veri yolu
HPACK: HTTP/2 için header compression tekniği
6. Sınav Tüyosu:
Şıklarda HOL blocking, multiplexing, stream, HTTP/1.1 vs HTTP/2 gibi ifadeleri görüyorsan bu
soru HTTP performans protokolleri konusundadır.
🧪 3. Soru: Aynı Hostname ile Web Server ve Mail Server
Olur mu?
Is it possible for an organization’s Web server and mail server to have exactly the same alias
for a hostname (for example, foo.com)? What would be the type for the RR that contains the
hostname of the mail server?
2. Konu Anlatımlı Çözüm:
Evet, mümkündür. Bir domain (örneğin foo.com) hem web server (www.foo.com veya sadece
foo.com) hem de mail server olarak kullanılabilir.
📌 DNS sisteminde her servisin işlevini belirtmek için farklı Resource Record (RR) türleri
kullanılır.
•
•
Web server için: A ya da CNAME kaydı
Mail server için: MX (Mail Exchange) kaydı
Örneğin:
dns
KopyalaDüzenle
foo.com.
IN A
foo.com.
IN MX
192.0.2.1
; Web server
10 mail.foo.com. ; Mail server
3. Ek Bilgiler:
•
•
Mail gönderimi için client, DNS'ten MX kaydını arar.
MX kaydı genellikle başka bir hostname’e (örneğin mail.foo.com) işaret eder.
4. Günlük Hayattan Benzetme:
Bir bina düşün. Aynı bina hem banka hem kütüphane olabilir. Sen hangi kapıdan girersen, o servisi
alırsın. DNS kayıtları da o kapıları belirliyor.
5. Terimler:
•
•
•
A Record: IP adresine karşılık gelen ana kayıt
MX Record: Mail sunucusunu gösteren kayıt
CNAME: Takma ad kaydı
6. Sınav Tüyosu:
Şıklarda MX, hostname, alias, mail server gibi ifadeleri görüyorsan, soru DNS yapılandırması ile
ilgilidir. MX cevabını işaretlemen büyük ihtimalle doğrudur.
🧪 4. Soru: E-Mail IP Takibi
Examine the header of a message sent from a .edu address and a Gmail account. Is it possible
to determine the IP address of the sender?
2. Konu Anlatımlı Çözüm:
•
.edu adreslerden gelen maillerde genellikle gönderici IP’si daha açık bir şekilde header’da
•
yer alır.
Gmail ise gizliliği korumak için genellikle kullanıcı IP’sini göstermeyebilir.
📌 Genellikle Received: satırlarında ya da X-Originating-IP gibi satırlarda kaynak IP
bulunabilir.
Örnek:
•
.edu mail:
text
KopyalaDüzenle
Received: from user-pc.university.edu ([198.51.100.7]) ...
•
Gmail:
text
KopyalaDüzenle
Received: from unknown by smtp.gmail.com ...
Yani .edu adreslerde IP’yi görme şansın daha yüksek.
3. Ek Bilgiler:
•
•
IP adresi, sosyal mühendislik saldırıları veya spam analizleri için önemlidir.
Gmail kullanıcı IP’sini saklar ama kurumlar bunu daha az yapar.
4. Günlük Hayattan Benzetme:
Birinin mektubu yolladığı posta şubesini öğrenmek gibi. Bazı posta şubeleri adres damgasını açık
basar, bazıları gizler.
5. Terimler:
•
•
•
•
X-Originating-IP
Received
IP Address
SMTP Header
6. Sınav Tüyosu:
X-Originating-IP, Received, from [IP] gibi ifadeler varsa, soruda IP adres takibi yapılıyor
demektir. Bu tür sorularda .edu adres daha açık IP verir seçeneğini işaretle.
🔍 GENEL ÖZET:
Konu
E-mail Header
HTTP/1.1 vs
HTTP/2
Terim
Received, SMTP
HOL Blocking,
Multiplexing
DNS
MX Record
IP Takibi
X-Originating-IP
Günlük Benzetme
Posta güzergahı
Otobüs kuyruğu
Aynı binadaki farklı
odalar
Adres damgası
Kritik Sınav İpuçları
Received: satır sayısı
"HOL" ve "stream"
kelimeleri
"MX" → Mail server
.edu adresi açık IP verir
DNS (Domain Name System), internetin telefon rehberidir. İnsanların hatırlaması kolay olan
domain name (örneğin www.google.com) gibi isimleri, bilgisayarların anlayabileceği IP address
(örneğin 142.250.190.78)’e çevirir.
🧾 DNS’in görevi:
Kullanıcı bir web sitesine girmek istediğinde, örneğin www.facebook.com yazdığında, bilgisayar bu
ismi alır ve DNS sunucusuna sorar:
"Bu ismin IP adresi nedir?"
DNS sistemi bu ismi arar ve karşılık gelen IP adresini bulur, sonra tarayıcı o IP adresine bağlanarak
siteye erişir.
🔁 DNS Süreci Nasıl Çalışır?
1.
2.
3.
4.
Kullanıcı tarayıcıya bir domain yazar (www.example.com)
Tarayıcı önce local DNS cache'e bakar (önbellekte kayıt varsa direkt kullanır)
Yoksa recursive resolver (DNS çözümleyici) devreye girer
Bu çözümleyici sırasıyla aşağıdaki sunuculara sorgu yapar:
o Root DNS server: ".com" için hangi sunucuya gitmeli?
o TLD DNS server (Top Level Domain): "example.com" için yetkili sunucu hangisi?
o Authoritative DNS server: www.example.com için IP adresini döner.
📌 DNS Kayıt Türleri (Resource Records)
Kayıt Türü
Açıklama
A Record
Domain → IPv4 adresi
AAAA Record Domain → IPv6 adresi
MX Record
Mail server için domain tanımı
CNAME Record Bir domain’i başka bir domain’e yönlendirir
NS Record
Domain’in yetkili sunucularını belirtir
🎓 Şimdi Öğrendiklerimizi Pekiştirelim: Örnek Soru
1- Soru:
Bir kullanıcının tarayıcısına www.example.com yazdığında, bu ismin IP adresine çevrilmesi için
hangi sistem devreye girer?
2- Çözüm (Konu anlatımlı):
Burada kullanıcı domain name yazıyor ve bu domain'in IP adresine çözülmesi gerekiyor. Bu işi
yapan sistem DNS (Domain Name System)'dir. Tarayıcı, bu ismi çözümlemek için bir DNS
sorgusu başlatır ve yukarıda anlattığımız şekilde recursive DNS resolver IP adresini bulur.
3- Ekstra Bilmen Gereken Konular:
•
•
•
DNS cacheleme: Sistem daha önce çözümlenmiş domain’leri hatırlar.
TTL (Time to Live): DNS kaydının önbellekte kalma süresidir.
DNS Spoofing: Sahte IP adresi döndürerek kullanıcıyı kandırma saldırısıdır.
5- Terimler:
•
•
•
•
•
DNS (Domain Name System)
Recursive Resolver
A Record, MX Record, CNAME
IP Address
TLD (Top-Level Domain)
6- Sınavda Şunları Görürsen Bu Konuyla İlgilidir:
•
•
•
•
•
•
"IP address çözümleme"
"DNS lookup"
"A record"
"Recursive query"
"Name resolution"
"Which RR type..."
🛡 DNS Spoofing'e Karşı Alınacak Önlemler
🔒 1. HTTPS ve SSL Sertifikalarını Kontrol Et
•
•
Tarayıcının adres çubuğunda kilit simgesi 🔒 varsa, bu sitenin bir SSL sertifikası olduğunu
gösterir.
Eğer girdiğin site banka gibi önemli bir siteyse ama kilit simgesi yoksa ya da adresin
başında “https://” yerine “http://” yazıyorsa, dikkat et! Bu sahte bir site olabilir.
🔍 Örnek:
https://www.bank.com ✅
http://www.bank.com ❌
🧠 2. Domain Adresine Çok Dikkat Et
Saldırganlar, genellikle benzer görünümlü ama sahte domainler kullanır:
•
•
•
www.banck.com
www.bank-security.com
www.bank-login.info
Her zaman doğru, resmi domain’i yazmaya çalış. Otomatik gelen linklere tıklama; kendin
yazmayı tercih et.
🧪 3. DNSSEC (Domain Name System Security Extensions) Kullanımı
•
•
•
DNSSEC, DNS sistemine bir tür dijital imza ekleyerek verilerin doğruluğunu garanti eder.
Bu sistem sayesinde DNS cevaplarının değiştirilip değiştirilmediği anlaşılır.
Kişisel bilgisayar seviyesinde DNSSEC doğrudan aktif edilemez ama kullandığın DNS
sağlayıcısının (Google DNS, Cloudflare DNS gibi) DNSSEC desteklemesi önemli.
🎯 Güvenli DNS sağlayıcı örnekleri:
•
•
Google DNS: 8.8.8.8 ve 8.8.4.4
Cloudflare DNS: 1.1.1.1 (DNSSEC destekli)
🧰 4. Güvenilir DNS Resolver Ayarlarını Kullan
•
•
Modem veya cihaz ayarlarından DNS adreslerini manuel olarak güvenilir DNS’lere
ayarlayabilirsin.
Örneğin Google Public DNS veya Cloudflare kullanmak, yerel ağındaki zehirlenmiş
(spoofed) DNS sunucularından kaçınmanı sağlar.
🧼 5. DNS Cache’i Temizle (flush DNS)
Eğer yanlış IP ile yönlendirilmiş olabileceğini düşünüyorsan, cihazındaki DNS önbelleğini
temizleyebilirsin:
Windows’ta:
bash
KopyalaDüzenle
ipconfig /flushdns
MacOS’ta:
bash
KopyalaDüzenle
sudo dscacheutil -flushcache; sudo killall -HUP mDNSResponder
Bu komutlar, bilgisayarında önbelleğe alınmış eski DNS kayıtlarını siler ve taze sorgulama
yapılmasını sağlar.
🔐 6. 2FA (İki Faktörlü Kimlik Doğrulama) Kullan
Eğer şifren sahte bir siteye düştüyse bile, telefonuna gelen onay kodunu bilmedikleri sürece
hesabına giremezler. Banka, Gmail, vs. tüm hesaplarında iki faktörlü kimlik doğrulama aktif
olsun.
📋 Sınavda Bu Durumla İlgili Şu Şekilde Soru Gelebilir:
Soru:
Bir kullanıcı, www.bank.com adresine gitmek isterken yanlışlıkla sahte bir siteye yönlendirilmiştir.
DNS sorgusu değiştirilmiş olabilir. Bu saldırıya ne ad verilir?
A) Phishing
B) DNS Spoofing
C) Firewall Bypass
D) SSL Hijacking
✅ Doğru Cevap: B - DNS Spoofing
🧠 Kısa Özet:
Durum
Ne Yapmalısın?
Adreste gariplik, kilit yok
Siteyi terk et
Tarayıcı uyarı veriyorsa
Uyarıyı dikkate al, siteye girme
DNS sunucusuna güvenmiyorsan Google veya Cloudflare DNS’e geç
Şüphe varsa
DNS cache’i temizle
Her zaman
2FA aktif olsun, resmi siteyi elle yaz
🧩 1. Soru: BitTorrent - Alice Bob'a 30 saniye boyunca chunk
gönderdiğinde Bob mutlaka karşılık verir mi?
1⃣ Soru:
In BitTorrent, suppose Alice provides chunks to Bob throughout a 30-second interval. Will Bob
necessarily return the favor and provide chunks to Alice in this same interval? Why or why not?
2⃣ Konu Anlatımlı Çözüm:
Bu durum BitTorrent'in "tit-for-tat" (dişe diş) stratejisi ile ilgilidir.
BitTorrent’de bir peer (eş) diğer peer’lara veri gönderdiğinde, özellikle en fazla veri gönderen ilk
4 kişiye öncelikli veri akışı sağlar. Bu sistem her 10 saniyede bir gözden geçirilir. Ancak:
•
•
•
Eğer Alice Bob’a veri gönderiyorsa ama Bob’un Alice’e verecek chunk'ı yoksa, Bob geri
gönderim yapmak zorunda değildir.
Bob, sadece verebilecek chunk'ı varsa ve Alice onun için öncelikli bir peer haline gelirse
veri gönderebilir.
Ayrıca her 30 saniyede bir yapılan optimistic unchoking ile rastgele bir eşe veri gönderilir.
Bu, yeni peer'lerin veri almaya başlamasını kolaylaştırır ama garanti değildir.
✅ Cevap: Hayır, Bob mutlaka karşılık vermez. Çünkü BitTorrent’de veri paylaşımı, sahip olunan
chunk’lara ve sistemin unchoking algoritmasına bağlıdır.
3⃣ Bu Konuyla İlgili Sınavda Çıkabilecek Başka Başlıklar:
•
•
•
Unchoking ve choking mekanizması: Kiminle veri paylaşılacağını belirler.
Optimistic unchoking: Rastgele bir peer’e veri gönderilmesini sağlar.
Peer selection algorithms: Kiminle veri paylaşılacağını belirler, performans temellidir.
4⃣ Günlük Hayat Benzetmesi:
Bu, arkadaşların birbirine not vermesi gibidir. Eğer arkadaşın sana not verdiyse, senin de ona not
verme ihtimalin vardır — ama sadece eğer senin de notun varsa ve onu önemli biri olarak
görüyorsan. Yoksa vermek zorunda değilsin.
5⃣ İlgili Terimler:
•
•
•
•
Chunk: Parça dosya (BitTorrent dosyaları küçük parçalara ayrılır).
Tit-for-tat: Karşılıklılık prensibi.
Unchoking: Bir peer'e veri gönderilmesine izin verilmesi.
Optimistic unchoking: Rastgele bir eşe geçici olarak izin verilmesi.
6⃣ Sınavda Şunları Görürsen Bu Konuyla İlgilidir:
•
•
•
•
“tit-for-tat” ✅
“optimistic unchoking” ✅
“reciprocation” ✅
“peer selection” ✅
❗ Bu terimleri sorularda görürsen BitTorrent’in karşılıklı veri paylaşım algoritmalarıyla
ilgili olduğunu anlamalısın.
🧩 2. Soru: Alice hiç chunk'ı yokken nasıl chunk alacak?
1⃣ Soru:
Consider a new peer Alice that joins BitTorrent without possessing any chunks. Without any
chunks, she cannot become a top-four uploader for any of the other peers, since she has nothing to
upload. How then will Alice get her first chunk?
2⃣ Konu Anlatımlı Çözüm:
BitTorrent’de veri alışverişi "tit-for-tat" sistemine dayanır ama bu durum yeni gelen biri (Alice) için
bir problem gibi görünebilir.
Ancak BitTorrent’de bu durum için özel bir çözüm vardır:
👉 Optimistic Unchoking
Bu sistemde her 30 saniyede bir peer, rastgele bir başka peer'e veri göndermeye başlar. Bu rastgele
peer, genellikle chunk'ı olmayan yeni gelen Alice gibi peer’lerdir.
Alice ilk chunk’ını bu rastgele veri akışından alır. Sonrasında artık kendi chunk'ı olduğu için o da
veri gönderip karşılık alabilir.
3⃣ Ekstra Bilmen Gerekenler:
•
•
Yeni peer’lerin sisteme entegre olması için optimistic unchoking çok kritiktir.
Bu sayede sistem yeni katılan kullanıcıları dışlamaz ve ağ büyür.
4⃣ Günlük Hayat Benzetmesi:
Bu tıpkı bir sınıfa yeni gelen birinin, kimseyi tanımadığı için not alamaması ama öğretmenin ona
rastgele bir not vererek "başlangıç yap" demesi gibidir.
5⃣ İlgili Terimler:
•
•
•
Optimistic unchoking ✅
Initial chunk exchange ✅
Seeder & Leecher: Seeder tüm dosyaya sahiptir, leecher dosyanın parçalarını alır.
6⃣ Sınavda Şunları Görürsen Bu Konuyla İlgilidir:
•
•
•
“new peer with zero chunks” ✅
“optimistic unchoking” ✅
“how initial chunks are obtained” ✅
🧩 3. Soru: Overlay Network nedir, router içerir mi, edge
nedir?
1⃣ Soru:
What is an overlay network? Does it include routers? What are the edges in the overlay network?
2⃣ Konu Anlatımlı Çözüm:
Overlay Network, fiziksel ağın (örneğin internetin) üstüne inşa edilmiş mantıksal bir ağdır.
Peer-to-peer sistemlerde (örneğin BitTorrent, Skype) kullanılır.
•
•
•
Overlay network’te düğümler (nodes) genellikle kullanıcıların cihazlarıdır (hosts).
Router’lar dahil değildir çünkü overlay ağlar mantıksal bağlantılardır; fiziksel altyapıdan
bağımsızdır.
Edge (kenar) ise iki node arasındaki mantıksal bağlantıdır.
Örnek: Alice ve Bob internet üzerinden BitTorrent ile bağlandıysa, aralarındaki fiziksel bağlantılar
router’lar olabilir ama overlay network için sadece Alice ↔ Bob bağlantısı vardır.
3⃣ Ekstra Bilmen Gerekenler:
•
•
Overlay ağlar, P2P sistemlerde ve application-layer routing sistemlerinde kullanılır.
Gerçek router’lar değil, uygulama düzeyindeki bağlantılar önemlidir.
4⃣ Günlük Hayat Benzetmesi:
Arkadaşlarınla bir WhatsApp grubu kurduğunu düşün. Gerçek hayatta aranızda yollar, evler var
ama sizin için önemli olan o gruptaki bağlantılar. İşte overlay network bu mantıkta çalışır.
5⃣ İlgili Terimler:
•
•
•
•
Overlay Network ✅
Logical links ✅
Nodes (Peers): Genellikle son kullanıcı cihazlarıdır.
Edges: Uygulama katmanındaki bağlantılardır.
6⃣ Sınavda Şunları Görürsen Bu Konuyla İlgilidir:
•
•
•
•
“logical connection” ✅
“application-level network” ✅
“overlay network excludes routers” ✅
“edges between peers” ✅
🎓 GENEL ÖZET:
Konu
Ana Fikir
BitTorrent chunk paylaşımı Tit-for-tat prensibine dayanır ama karşılık zorunlu değil.
Yeni peer chunk alımı
Optimistic unchoking ile gerçekleşir.
Overlay Network
Router içermez, mantıksal bağlantılarla kurulur.
Terim
Anlamı
Peer
Hem veri alabilen hem de veri gönderebilen cihaz/kullanıcı
Peer-to-Peer (P2P) Eşler arası ağ yapısı, merkezi sunucu yok
Client-Server Model Biri sadece veri ister (client), diğeri sadece veri verir (server)
📋 Sınavda Çıkabilecek İfadeler:
•
•
•
"In a peer-to-peer network, each peer can upload and download files." ✅
"Unlike clients, peers act as both servers and clients." ✅
"Peers exchange chunks with each other." ✅
✅ Kısaca Özet:
•
•
•
•
Peer, ağda hem veri gönderen hem de veri alan cihazdır.
En çok P2P sistemlerde kullanılır.
Sunucuya bağlı kalmadan, diğer peer’larla doğrudan iletişim kurabilir.
Sınavda “peer”, “P2P”, “chunk exchange” gibi terimleri görünce bu konuyla ilgilidir.
📊 Peer-to-Peer vs Client-Server Karşılaştırması:
Özellik
Sunucu
Görev
Dağılımı
Performans
Dayanıklılık
Örnekler
Peer-to-Peer (P2P)
Client-Server
Merkezi sunucu yoktur, tüm peer'lar eşittir. Merkezi bir sunucu vardır.
Her peer hem istemci (client) hem sunucu Client sadece veri ister, server sadece
(server) gibi davranır.
veri gönderir.
Sunucu yoğunluğu artarsa
Çok sayıda peer varsa daha verimli olabilir.
yavaşlayabilir.
Dağıtık yapıdadır, tek nokta arızası yok.
Sunucu çökerse sistem çalışamaz.
BitTorrent, Skype, Blockchain, Napster
Gmail, YouTube, Facebook, Google
✅ 1. Distributed Systems (Dağıtık Sistemler)
📌 Tanım:
Birden fazla bilgisayarın bir araya gelerek, tek bir sistem gibi çalıştığı yapılardır. Her cihaz bir
görevi üstlenir, ama ortak bir amaca hizmet eder.
🎯 Özellikleri:
•
•
•
Tek bir merkezi yoktur.
Hata toleransı yüksektir (bir cihaz bozulsa bile sistem devam eder).
İnternetteki çoğu büyük sistem (Google, Netflix vs.) bu yapıdadır.
🧠 Sınav İpucu:
“distributed system”, “fault tolerant”, “no single point of failure” gibi ifadeler görürsen, bu konuyla
ilgilidir.
✅ 2. File Sharing Protocols (Dosya Paylaşım Protokolleri)
📌 Tanım:
Ağ üzerinden dosya alışverişi yapılmasını sağlayan kurallar bütünü.
Peer-to-peer sistemlerde en sık karşımıza çıkar.
🎯 Örnekler:
•
•
•
BitTorrent
FTP (File Transfer Protocol)
HTTP (dosya indirebilmek için de kullanılır)
🧠 Sınav İpucu:
“BitTorrent”, “chunk”, “swarm”, “seed”, “leech” gibi kelimeler varsa, File Sharing Protocols
konusuna işaret eder.
✅ 3. Scalability in Networks (Ağda Ölçeklenebilirlik)
📌 Tanım:
Bir ağın, yük arttıkça (kullanıcı, veri miktarı vs.) performansını koruyarak genişleyebilme
yeteneğidir.
🎯 P2P sistemler bu konuda çok başarılıdır çünkü:
•
•
Her yeni peer, yükü azaltmaya yardımcı olur.
Ağ büyüdükçe performans artabilir.
(Sunucu tabanlı sistemlerde tersi olabilir.)
🧠 Sınav İpucu:
“scale with the number of users”, “handle increased traffic”, “adding more nodes improves
performance” gibi ifadeler bu kavrama aittir.
🧵 Kısaca Özet:
Terim
Açıklama
Distributed Systems Merkezi olmayan, çok parçalı sistemler
File Sharing
Dosya paylaşımı için kurallar
Protocols
Ağın büyüme karşısında performansını
Scalability
koruması
Nerede Görürüm?
“fault tolerant”, “distributed”
“BitTorrent”, “FTP”, “chunks”
“scale with users”, “growing
network”
✅ 1. Centralized vs Decentralized Systems
📌 Tanım:
•
•
Centralized system (Merkezi sistem):
Tüm veriler ve işlemler tek bir sunucu veya merkezde toplanır.
Decentralized system (Merkezsiz sistem):
Veri ve işlem yükü ağdaki birçok cihaz (peer) arasında dağılır. Herkes birbirine hizmet
eder.
🧠 Sınav İpuçları:
•
•
•
"single point of failure" → Centralized
"distributed control", "no central authority" → Decentralized
"peer-to-peer", "resilient network" → Decentralized
✅ 2. Advantages and Disadvantages of P2P (Eşler Arası Sistemlerin
Avantaj ve Dezavantajları)
🎯 Avantajları:
•
•
•
Merkezi sunucuya gerek yok, bu da maliyeti düşürür.
Sistem çökmez; bir peer kopsa bile diğerleri çalışmaya devam eder.
Ağ büyüdükçe verim artar (scalability).
⚠ Dezavantajları:
•
•
•
Güvenlik sorunları olabilir (herkes birbirine bağlı).
Veri bütünlüğü garanti değildir.
Koordinasyon zor olabilir.
🧠 Sınavda dikkat:
•
•
“no central server”, “fault tolerant”, “dynamic peers” → Avantaj
“security concerns”, “data consistency”, “lack of control” → Dezavantaj
✅ 3. Server Bottleneck (Sunucu Darboğazı)
📌 Tanım:
Tüm istemciler aynı sunucuya bağlandığında, sunucu kapasitesini aşar ve sistem yavaşlar. Bu
duruma server bottleneck (sunucu darboğazı) denir.
🎯 Özellikleri:
•
•
•
Performans düşer.
Yanıt süreleri artar.
Sistemin çökmesine yol açabilir.
🧠 P2P sistemlerde bu olmaz çünkü yük dağıtılır.
Client-server yapıda sık görülen bir sorundur.
🧾 GENEL ÖZET TABLOSU:
Konu
Centralized
Tanım
Tek merkezde
yönetilir
Avantaj / Dezavantaj
Nerede Görürsün?
Kolay kontrol ama kırılgan “single point of failure”
Decentralized
Dağıtık yapı
Güvenli ama
koordinasyonu zor
P2P Advantages
Dağıtım,
ölçeklenebilirlik
Sunucuya ihtiyaç yok
“peer-to-peer”,
“distributed”
“resilient”, “no central
point”
Konu
P2P
Disadvantages
Server
Bottleneck
Tanım
Güvenlik, veri
tutarlılığı
Sunucuya fazla yük
Avantaj / Dezavantaj
Kontrol zorluğu
Performans düşer
Nerede Görürsün?
“integrity issue”,
“coordination”
“high traffic”, “server
overload”
🧩 1. Soru
CDNs typically adopt one of two different server placement philosophies. Name and briefly
describe them.
2⃣ Konu Anlatımlı Çözüm:
📌 CDN (Content Delivery Network), internet üzerindeki içeriği kullanıcılara hızlı ulaştırmak için
kullanılan sunucu ağıdır. CDN’lerde iki temel sunucu yerleştirme felsefesi vardır:
🌀
1. Enter Deep
•
🌍
•
•
CDN sunucuları İnternet Servis Sağlayıcılarının (ISP) ağına kadar “derinlemesine”
yerleştirilir.
Kullanıcıya çok yakın olur → düşük gecikme (latency).
Örnek: Netflix’in Open Connect altyapısı.
2. Bring Home
•
•
•
Daha az sayıda ama güçlü sunucu, kapsayıcı merkezi veri merkezlerine yerleştirilir.
Büyük bir bölgeye hizmet verir.
Gecikme biraz artabilir ama yönetimi kolaydır.
3⃣ Bu Konuyla İlgili Ek Bilgiler:
•
•
Enter Deep → daha düşük latency
Bring Home → daha kolay yönetim, az sayıda sunucu
Sınavda bu felsefeleri tanıman istenir!
4⃣ Günlük Hayattan Benzetme:
•
•
Enter Deep: Mahalle bakkalına gitmek (yakın, hızlı hizmet)
Bring Home: Şehir dışındaki büyük markete gitmek (uzak ama büyük hizmet)
5⃣ Terimler:
•
•
•
Latency: Gecikme süresi
Coverage: Kapsama alanı
Edge Server: Kullanıcıya yakın CDN sunucusu
6⃣ Sınav Anahtar Kelimeler:
•
•
•
•
“deep into ISP” → Enter Deep
“edge server close to user” → Enter Deep
“large centralized facility” → Bring Home
“manageable infrastructure” → Bring Home
🧩 2. Soru
Besides delay, loss, and bandwidth performance, what other important factors go into
designing a CDN server selection strategy?
2⃣ Konu Anlatımlı Çözüm:
Bir CDN sunucusu seçilirken sadece teknik performans (delay, loss, bandwidth) değil, başka
faktörler de düşünülür:
🧠
Diğer Faktörler:
•
•
•
•
•
Load balancing: Sunucular arasında eşit yük dağılımı.
Geolocation: Kullanıcının konumuna yakın sunucu tercih edilir.
ISP peering relationships: Hangi sunucular hangi ISS’lerle daha iyi bağlantıya sahip?
Content availability: İstenen içerik o sunucuda var mı?
Server health: Sunucu çalışıyor mu, çok meşgul mü?
3⃣ Diğer Konular:
•
•
•
Anycast IP adresleme
Proximity-based routing
DNS tabanlı yönlendirme
4⃣ Benzetme:
Yemek siparişi verirken en hızlı gelen restoranı seçmek sadece hızla ilgili değil: menüde aradığın
yemek var mı? Restoran açık mı? gibi kriterler de önemli.
5⃣ Terimler:
•
•
•
•
Load balancing
Server health check
Geolocation-based routing
Content-aware server selection
6⃣ Sınav Kelimeleri:
•
•
•
•
“load balancing” ✅
“server health” ✅
“content availability” ✅
“proximity to client” ✅
🧩 3. Soru
Why does a TCP server need two sockets, but a UDP server needs only one? If the TCP server
supports n connections, how many sockets does it need?
2⃣ Konu Anlatımlı Çözüm:
TCP Sunucusu:
•
•
1. socket: Dinleme (listen) socket’i → gelen bağlantıları bekler.
2. socket: Her istemciyle ayrı ayrı veri alışverişi için bir “connection socket” açılır.
Eğer n tane istemci aynı anda bağlanırsa:
•
Toplam socket sayısı = n (bağlantılar) + 1 (dinleme socket’i) = n + 1
UDP Sunucusu:
•
UDP bağlantısız protokol olduğu için tek bir socket yeterlidir.
3⃣ Konular:
•
•
•
TCP → connection-oriented
UDP → connectionless
Socket lifecycle
4⃣ Benzetme:
•
•
TCP: Bir müşteri geldiğinde onunla ayrı odaya geçip konuşmak.
UDP: Gelen herkesle aynı salonda hızlıca konuşmak.
5⃣ Terimler:
•
•
•
•
Listen socket
Connection socket
Port
Connection-oriented vs Connectionless
6⃣ Sınav Kelimeleri:
•
•
•
“separate socket for each connection” → TCP
“one socket handles all messages” → UDP
“n + 1 sockets” → TCP sunucu
🧩 4. Soru
Why must the TCP server start before the client? Why can a UDP client start before the
server?
2⃣ Konu Anlatımlı Çözüm:
TCP:
•
•
Bağlantı kurulması gerekir → Server önce başlatılmalı ki, listen modunda beklesin.
Client bağlantı kuramazsa hata verir.
UDP:
•
•
Bağlantı gerekmez.
Client veri gönderebilir, sunucu yoksa kaybolur ama sistemsel hata vermez.
3⃣ Konular:
•
•
•
TCP 3-way handshake
UDP connectionless
Blocking socket functions
4⃣ Benzetme:
TCP → Telefonda biriyle konuşmak için önce onun telefonu açması gerekir.
UDP → Mesaj atarsın, okur ya da okumaz. Telefona cevap beklemez.
5⃣ Terimler:
•
•
•
•
Handshake
Connection setup
Blocking call
Packet loss
6⃣ Sınav Kelimeleri:
•
•
•
“three-way handshake” → TCP
“no connection needed” → UDP
“server must be running before client” → TCP
🧾 GENEL ÖZET TABLOSU:
Konu
Önemli Nokta
Sınavda Aranacak Kelimeler
CDN Placement
Enter Deep vs Bring Home
"edge server", "centralized delivery"
CDN Server Seçimi Load balancing, location, content "server health", "content availability"
TCP vs UDP Sockets TCP: n+1 socket, UDP: 1 socket "listen socket", "connection socket"
TCP vs UDP Başlatma TCP: server önce, UDP: fark etmez "3-way handshake", "connectionless"