SAMARQAND AGROINNOVATSIYALAR
VA TADQIQOTLAR INSTITUTI
AROBIOLOGIYA FAKULTETI
AGRANOMIYA
TA`LIM YO`NALISHI 1-BOSQICH TALABASI
HAYDAROV ASILBEK O`TKIR O`G`LI
‘’MIRZO ULUG`BEK VORISLARI’’
RESPUBLIKA TANLOVNING TUMAN BOSQICHI UCHUN
LOYHA TAQDIMOTI.
MAVZU. BIOLOGIK MAHSULOTLAR DAVR TALABI
MAVZUNING DOLZARBLIGI
Issiqxona oqqanotining zarari tufayli paxta va sabzavot
ekinlarining hosili 30 - 40% nobud bo’lmoqda.
Issiqxonalarda va ochiq sharoitda issiqxona oqqanoti turli
qishloq xo’jalik ekinlarini zararlab maxsulot sifatini
buzadi. Bundan tashqari oqqanotga qarshi kurashda
ko’plab zaxarli kimyoviy preparatlar qo’llanilmoqda. Bu
esa insoniyat va atrof muhitga zarari katta bo’lmoqda.
Ayniqsa g’o’zada tolalarning zararlanishi, boshqa
o’simliklarda ham hosil sifati va miqdori kamayishi
kuzatilmoqda.
2
Issiqxona oqqanoti so’ruvchi zararkunanda
bo’lganligi uchun o’simliklarni so’rib o’zidan shira
chiqaradi va o’simliklarda turli kasalliklarni keltirib
chiqaradi.
Issiqxona oqqanotiga qarshi kurashda sarf
harajatlarni kamaytirish va sifatli, ekologik toza
qishloq xo’jalik maxsulotlarini yetishtirish asosiy
muammodir.
Oqqanot lichinkalari
3
Oqqanotning turlari
G’o’za oqqanoti g’o’za bargida
Issiqxona oqqanoti bodring bargida
4
Oqatotning biologik xususiyati
• Qish mavsumidan chiqqan
• oqqanotining bahorgi avlodi 3-4 hafta yashaydi. Barg ostiga
• qo‘yilgan tuxumlardan 10-12 kunda birinchi lichinkalar ochib
• chiqa boshlaydi. Bahor oylarida lichinkalarning rivojlanish
• davri 10-14 kunni, butun umri, ya’ni tuxum qo‘yishdan to
• yetuk hasharot bo‘lishigacha esa, qariyb 60 kunni tashkil
• qiladi. Yozda lichinkalarning rivojlanish davri taxminan 5-12
• kunni, yashash umri 30-40 kunni tashkil etadi, ya’ni baxorga
• nisbatan rivojlanish tezlashadi. Kuz oylarida rivojlanish davri
• ancha uzayadi. Lichinkalarning rivojlanish davri 15-35 kun,
• tuxumdan qishki pupariylarning hosil bo‘lishigacha 107 kunni
5
• tashkil qiladi.
Qishloq xoʻjaligi
mahsulotlarini
yetishtirishda kimyoviy
moddalarni
ishlatmasdan yuqori
hosil olish, ekologik
toza mahsulot
yetishtirish uchun
oqqanotga qarshi
enkarziya parazitini
qoʻllash.
6
Issiqxona
sharoitida
oqqanotni
O`simliklar bargida
ko’paytirish
jarayonidan
fotolavha
7
Oqqanotning paraziti enkarziya
Enkarziya (Encarsia) tanasining uzunligi 6–7 mm
bo’lgan mitti hasharot hisoblanib.
Hozirda mamlakatimizda enkarziyaning ikki turi
uchraydi va ular tabiatda oqqanotlarning samarali
kushandalari hisoblanadi. Enkarziyalar tabiatda
oqqanotning
lichinkalarida
g’umbaklik
holida
qishlaydi.
Enkarziya oqqanotning lichinkalarini zararlab
ichiga o’zining tuxumini qo’yib ketadi. Tuxumidan
lichinka
chiqib
oqqanotning
lichinkasi
bilan
oziqlanadi va shu yerdan uchib chiqadi.
8
Xarajat turlari
(Ish xaqi
Ish xaqi fondi
xarajatlarining
umumiy
xarajatlardagi
Ijtimoiy to’lov
(ish xaqi fondiga ulushi 20%dan
oshmasligi kerak)
nisbatan 25%)
Asbob-uskuna, Xom ashyo va
materiallar urug’ va ko’chatlarni
sotib olish bilan bog’liq xarajatlar
Jami summa:
Summa(ming
so’mda)
Umumiy
xarajatlardagi
ulushi (foizda)
9 600 000
16
2 400 000
4
48 000 000
80
60 000 000
9
Enkarziya turlari
Enkarziya partinopea
Enkarziya farmoza
10
Enkarziyaning oqqanot lichinkasini
zararlashi
Oqqanotning lichinkasini
zararlayotgan enkarziya
Zararlangan oqqanot
lichinkasi
11
Tamaki ekinida oqqanotga qarshi enkarziyani
qo’llash samaradorligi
(Turli nisbatlarda)
12
Xulosalar
Tajribalarimiz natijalariga asosan issiqxona oqqanotiga
qarshi enkarziya paraziti yuqori samarador ekanligi
aniqlandi;
Issiqxona oqqanotiga qarshi enkarziyani 1:10
(enkarziya : oqqanot) nisbatda qo’llanilsa samaradorlik
yanada ortadi;
oqqanotga qarshi enkarziya qo’llanilganda ekin
hosildorligi qo’shimcha 15-20 % ga ortadi;
zaxarli moddalar va unga ketadigan mablag’ sarfi
kamayadi;
ekologik toza va eksportbop mahsulot olishga erishiladi.
13
E’TIBORINGIZ UChUN
RAHMAT !
СПАСИБО ЗА ВНИМАНИЕ!
THANK YOU FOR YOUR
ATTENTION !
14
0