PWS Elektrische auto’s M. Jonkman Mees Goossens, Max van Bueren & Yessin Guenoun 26-11-2024 Inhoudsopgave Inleiding................................................................................................................................................... 3 Plan van aanpak ...................................................................................................................................... 5 Hypothese ............................................................................................................................................... 6 Wat zijn de ontwikkelingen op de Europese elektrische automarkt? .................................................... 7 Wat zijn de ontwikkelingen op de Chinese elektrische automarkt ...................................................... 11 Hoe heeft China zo een groot marktaandeel gekregen? ...................................................................... 18 Wat is de invloed van de handelspolitiek op de elektrische automarkt? ............................................. 21 Wat voor invloed heeft de macht van China op de concurrentiestrijd in Europa? .............................. 25 Interview ............................................................................................................................................... 28 Verslag interview: ................................................................................................................................. 30 Conclusie ............................................................................................................................................... 32 Evaluatie................................................................................................................................................ 33 Logboek ................................................................................................................................................. 36 Bronnenlijst ........................................................................................................................................... 41 Inleiding Wat voor invloed heeft de opkomst van de elektrische auto gehad op de macht van China op de Europese automarkt? Welkom bij ons PWS over de handelspositie van China op de Europese markt met de komst van de elektrische auto. In dit verslag gaan we u vanaf begin tot eind precies uitleggen hoe de elektrische auto een totale markt verandert en wat hier de gevolgen van zijn. We doen dit door middel van de bovengenoemde deelvragen zorgvuldig uit te werken en hiermee een duidelijk beeld te creëren voor de lezer en om natuurlijk zelf inzicht te krijgen in deze kwestie. Om hierop in te gaan; wij hopen hiermee vooral ervaring te verkrijgen over hoe je een uitgebreid rapport moet schrijven. Qua kennis willen we hieruit kunnen opmaken hoe China tot deze positie is gekomen en hoe dit invloed heeft op de elektrische automarkt in Europa. Voor ons is het heel belangrijk dat we er op een goede en efficiënte manier komen en niet alleen dat er een goed eindresultaat komt. Dit doen we door het logboek overzichtelijk te maken. Verder hebben we als doel om de lezer wat te leren en op de hoogte te brengen van de actualiteit en wat voor invloeden dit heeft op misschien wel de keuze van de lezer om een elektrische auto te kopen. Wat zijn de ontwikkelingen op de Europese elektrische automarkt Wat zijn de ontwikkelingen op de Chinese elektrische automarkt Welke invloed heeft het gebruik van grondstoffen op de machtspositie van China Wat is de invloed van de handelspolitiek op de elektrische automarkt? Wat voor invloed heeft de macht van China op de concurrentiestrijd in Europa Wat voor invloed heeft de opkomst van de elektrische auto gehad op de macht van China op de Europese automarkt? - Macht van China? De wereldwijde automarkt? Omschakeling van de verbrandingsmotor naar elektrisch? Concurrentiestrijd tussen autofabrikanten Europa en China? Handelspolitiek tussen China en de EU? Plan van aanpak Datum Onderwerp Activiteit Tijd Wie Locatie Juni 2023 Oriëntatie Bronnen 10 Yessin, mees en School van het zoeken uur max onderwerp Vragen maken September GIS Grote instanties 13 Mees: eventuele Op 2023 voorbereiden zoals rai, ½ enquête school en inleveren BOVAG en uur kandidaten vinden en ANWB Yessin: instantie Thuis benaderen benaderen Max: gis voorbereiden Met zijn drieën gis afmaken/inleveren 15 Yessin: enquête Thuis uur houden en op Mees: school enquêtevragen maken en vis voorbereiden Max: enquête data analyseren en vis afronden November Informatie Deelvragen 11 Mees: bronnenlijst Op 2023 verzamelen Beantwoorden uur en deelvraag 1-6 school en de daarbij Yessin: deelvraag en horende 2-5 thuis bronnen Max: deelvraag 3noteren 4 Oktober 2023 VIS Enquête of voorbereiden interview en inleveren houden December Voorlopige Hoofdvraag 12 Mees: bronnen Thuis 2023 versie beantwoorden ½ checken en klaarmaken en Controleren uur hoofdvraag opmaak beantwoorden Yessin: hoofdvraag beantwoorden en fouten uit document halen Max: hoofdvraag beantwoorden en opmaak Januari 2023 Inleveren PWS Laatste controle 6 Yessin, Mees en uur Max Thuis en op school Hypothese Wij hebben als hoofdvraag bedacht ‘’ Wat voor invloed heeft de opkomst van de elektrische auto gehad op de macht van China op de Europese automarkt?’’. Door de komst elektrische auto’s op de markt is de macht van China op de Europese automarkt toegenomen. Wat zijn de ontwikkelingen op de Europese elektrische automarkt? Het verleden De ontwikkeling van elektrische auto’s is al bekend vanaf rond 1900. Dit was de tijd dat de eerste elektrische auto’s gemaakt werden, deze waren toen erg bekend. Alleen dit was ook de tijd dat de eerste stoommachine en benzinemotor op de markt kwamen en deze werden ook steeds verder ontwikkeld in tegenstelling tot de elektromotor. Dit is daarom ook waarom de elektromotor deze strijd verloren heeft. De periode dat de benzinemotor aan de macht was duurde vanaf ongeveer 1900 tot en met 2008, dit was het jaar dat de elektromotor weer op de markt verscheen. (Historie elektrische auto - ANWB. (z.d.). ANWB) Marktaandeel van EV’s Het marktaandeel is ook redelijk erg verschoven. In 2021 was het aandeel nog maar 11 procent van elektrische auto’s en nu is dat al 26 procent, dit is dus een stijging van 15 procent in drie jaar. Hoewel dit bij de benzinemotor totaal andersom is. Daar was het marktaandeel in 2021 nog 46% (bijna de helft) en nu drie jaar later is dit gezakt naar 38,5 procent. (DPG Media Privacy Gate. (z.d.-d)) Er zijn heel wat instanties die hiervoor hebben gezorgd. Rond het jaar 1900 waren dit vooral: Krieger en Siemens, Boquet, Jeanthaud, studebaker, Columbia en Detroit Electric. Krieger en Siemens startten namelijk in 1908 een uitgebreid programma voor elektro-auto’s en ook in Frankrijk waren de automerken Boquet en Jeanthaud druk bezig met het ontwikkelen van deze elektrische auto’s. Rond 1900 was zelfs de grootste fabriek die verbrandingsmotoren leverde bezig met het maken van kostbare en luxe elektrische voertuigen. Rond deze tijd waren de automerken studebaker, Colombia en Detroit Eletric erg bekend. Het bleek alleen dat de elektromotor toch te veel nadelen met zich mee zou brengen en daarom sloten de bedrijven Colombia en Detroit Electric ook in 1938. Alleen Studebaker wist een succesvolle overstap te kunnen maken naar de verbrandingsmotor. Tegenwoordig is er nog maar één bedrijf aan de gang met elektrische auto’s die er ook rond het jaar 1900 was, namelijk Detroit Electric. Zij zijn heropgericht samen met het Maleisische Proton om wederom aan de productie van de elektrische auto’s te beginnen. De productie van elektrische auto’s is nu ook veel voordeliger door de komst van de lithium-ion batterijen. Dit zien andere grote bedrijven natuurlijk ook en nemen deze kans met beiden handen aan. Dit zijn bedrijven zoals: de Chinese BYD, Tesla en Volkswagenconcern en zij bezitten daarom ook een groot deel van de markt. (Historie elektrische Auto - ANWB. (z.d.). ANWB) Voordelen van elektrisch rijden De bedrijven die gespecialiseerd zijn in het ontwikkelen van elektrische auto’s (bijvoorbeeld de Chinese BYD en Tesla) krijgen ook steeds meer macht op de automarkt. Dit komt omdat er een bepaalde invloed van de overheid is. De overheid geeft namelijk vrijstellingen voor motorrijtuigenbelasting en belasting op personenauto’s en motorrijwielen. Je kunt ook nog een lagere fiscale bijtelling krijgen. Dit betekent dat je minder hoeft te betalen als je meet kilometers met uw auto rijdt (een bijtelling dus), je kunt ook nog subsidies aanvragen als je elektrisch rijdt, alleen zijn deze subsidies alleen voor volledig elektrische personenauto’s in een kleinere of compacte middenklasse. De overheid wil de productie van elektrische auto’s stimuleren omdat hier erg veel voordelen bij komen kijken. Elektrisch rijden is namelijk velen malen zuiniger dan rijden op diesel of benzine, je hebt geen uitstoot van broeikasgassen, stikstofdioxide en fijnstof en het draagt ook nog eens bij aan een schonere lucht. Al deze voordelen helpen om de klimaatdoelen te halen die gesteld zijn. Nederland moet namelijk in 2030 49 % minder CO2 uitstoten volgens het klimaatakkoord en in 2050 moet dit al 95% zijn, dus er is werk aan de winkel en je raadt het al schoon vervoer speelt hierbij een belangrijke rol. Daarom moeten de personenauto’s die geleverd worden op de automarkt in 2030 volledig elektrisch zijn. Deze auto’s rijden dan op elektriciteit en halen hun energie uit een batterij, waterstofbrandstofcel of zonnepanelen. Ook in andere landen stimuleer de overheid de productie van elektrische auto’s bijvoorbeeld in Duitsland. (DPG Media Privacy Gate. (z.d.-b)) In Duitsland willen de politieke partijen: De FPD, SDP en Bundis90/Die Grünen 15 miljoen volledige elektrische auto’s op de weg zetten en 30 % van deze 15 miljoen worden personenauto’s. Alleen de minister van transport en de FPD stimuleer plug-in hybride. Het lijkt er momenteel alleen op dat dit doel helemaal niet gehaald kan worden als de ontwikkelingen zich zo doorzet. (DPG Media Privacy Gate) Volgens het Center of Automotive Management zijn er op dit moment ongeveer 1,2 miljoen elektrische auto’s in Duitsland en als ze het met dit tempo door blijven produceren worden dit er 7 á 8 miljoen elektrische auto’s in 2030. Professor Ferdinand Dudenhöffer (het hoofd van de Center of Automotive Management) zegt dat dit gestelde doel niet haalbaar is door het ‘chaotische subsidiebeleid’. Zowel als in Nederland maar ook in Duitsland is er een aanschafsubsidie voor elektrische auto’s. Deze is beschikbaar gesteld voor een beperkt aantal auto’s en dit is 4500 euro. Alleen gaat dit niet de goede kant op want deze subsidies zijn beschikbaar gesteld voor 31.000 auto’s minder dan vorig jaar en de verwachting is dat de subsidie verlaagd wordt naar 3000 euro en zelfs helemaal verdwijnt in 2025. Elektrische auto’s blijven volgens Dudenhöffer, zonder subsidies voor een groot deel van de bevolking te duur. Hierdoor zal er niet zomaar een nieuwe opmars komen van beter betaalbare elektrische auto’s. (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. (2023, 15 december)) en (DPG Media Privacy Gate). De prijs Hoewel door al deze nadelen het er nu op lijkt dat een elektrische auto helemaal niet voordeliger is dan een benzine of dieselauto is dit wel het geval. Een elektrische auto is ongeveer even duur als een auto die op brandstof rijdt als je alleen maar naar de totale maandelijkse kosten kijkt, onder deze vaste kosten valt dan natuurlijk de wegenbelasting (de betaling hiervan hangt ook af van welk soort auto je hebt), verzekeringen, vaste afschrijving en vast onderhoud. Maar alles bij elkaar komt dit op ongeveer hetzelfde bedrag uit bij een brandstofauto en een elektrisch aangedreven auto. (DPG Media Privacy Gate) Het verschil is alleen dat een elektrische auto in de meeste gevallen duurder is om aan te schaffen dan een brandstofauto maar goedkoper is in gebruik. Dit komt doordat een elektrische auto efficiënter rijdt en minder bewegende onderdelen bezit. Tegenwoordig heb je natuurlijk allemaal nieuwe uitvindingen ook bij brandstofauto’s om efficiënter te rijden zoals bijvoorbeeld de adaptive cruise control (deze zorgt ervoor dat je langer met constante snelheid kan rijden), alleen komt dit nog niet in de buurt van de efficiëntie van de elektrische auto’s. (DPG Media Privacy Gate) Het gevolg is hiervan dus ook dat de kosten voor het rijden op stroom en onderhoud lager is dan bij een benzineof dieselauto. Ongeveer 760 euro per maand kost een privat lease elektrische auto en een nieuwe kost ongeveer 750 euro, hoewel een nieuw gekochte benzineauto maar 710 euro per maand kost. Zoals je in deze afbeelding kunt zien kost een is de aanschafprijs van een privat lease erg hoog alleen komen hier geen maandelijkse kosten meer bij kijken, alleen de laadkosten. Bij een nieuwe elektrische auto is de aanschafprijs wat goedkoper alleen komen hier uiteraard de maandelijkse kosten nog bij kijken (want die heb je niet als je gaat leasen), maar als je nu naar een benzineauto gaat kijken zie je dat de aanschafprijs bijna de helft is dan die van de elektrische auto namelijk maar 370 euro. (Milieu Centraal. (z.d.). Wat kost een elektrische auto?) Hierdoor denken de meeste mensen dat elektrisch rijden nog helemaal niet voordeliger is maar als je verder gaat kijken in de afbeelding zie je dat de maandelijkse kosten en de benzine hoger zijn dan die van een elektrische auto, daarom kun je dus voor bijna hetzelfde geld elektrische rijden. Dan heb je ook nog een waterstofauto, dit is een elektrische auto met een brandstofcel waarin waterstof wordt omgezet in elektriciteit, alleen zijn dit soort auto’s veel duurder dan een gewone elektrische auto met een batterij. Een elektrische auto met batterij zijn ongeveer anderhalf keer goedkoper dan een waterstofauto, er zijn ook nog niet zo heel veel van dit soort modellen op de Nederlandse automarkt en daarom denken wij ook dat deze soort auto’s binnenkort nog niet de doorbraak kunnen maken. (DPG Media Privacy Gate) en (DPG Media Privacy Gate. (z.d.-b). Wat vindt de maatschappij? Ondanks al dit gedoe met de subsidies ziet 8 op de 10 Nederlanders elektrisch rijden wel zitten en de redenen hiervan zijn best wel voor de hand liggend. Het is natuurlijk beter voor het milieu dus ze willen daar ook hun steentje aan bijdragen, elektrisch rijden is financieel aantrekkelijker. Zeker met alle subsidies en vrijstellingen die erbij komen kijken, het heeft prettige rij-eigenschappen bijvoorbeeld het snelle optrekken en geen koppeling, je hoeft ook nooit meer te tanken en je krijgt/koopt je eigen laadpaal en als je dan ook nog eens zonnepanelen hebt is dit al helemaal ideaal en doe je nog meer goeds voor het milieu en je omgeving. DPG Media Privacy Gate. (z.d.-c). Wat zijn de ontwikkelingen op de Chinese elektrische automarkt De marktpositie in de elektrische automarkt heeft China niet van de een op andere dag verkregen. Het beleid van de Chinese overheid dat gericht was op de vooruitgang van de elektrische auto-industrie was een van de belangrijkste redenen voor dit resultaat. Al sinds 1986 focust China op innovatie en ontwikkeling op meerdere Technologische sectoren. Dit heette het 863 program of State High-Tech Development plan en moest China financieel onafhankelijk maken van het buitenland (bron 1). In het begin van de 21ste eeuw had China wel een goede positie in de normale auto-industrie, maar er waren geen bedrijven die elektrische auto’s op grote schaal produceerden. Om dit te veranderen moest China een stap terug doen van de ontwikkeling van de normale auto, en extra te investeren in elektrische auto’s. Dit was in die tijd wel een groot risico en werden meer gezien als experimenten. Merken als Toyota en General Motors hadden dit al eerder geprobeerd, maar na een tijd werden de elektrische modellen al niet meer geproduceerd. Het was moeilijk om de normale auto-industrie in te halen. China’s beleid analist He Hui zei: “I can already produce cars that are 40% more energy efficient than yours. It will take a long time for you to even catch up with me.” Hij dacht dus dat het lang zou duren voordat de elektrische automarkt op een punt kwam dat de elektrische auto-industrie de normale auto-industrie zou inhalen. Meer elektrische auto’s zou ook problemen als vervuilde lucht of olie afhankelijkheid oplossen of verminderen (bron 2). In 2001 werd het 863 program daarom uitgebreid met het 863 EV Project. EV staat voor electric vehicles en hierbij gaat het om elektrische auto’s, hybride auto’s en auto’s met een brandstofcel. Deze auto’s warden nu een prioriteit in het vijfjaarlijkse plan. Dit is het belangrijkste economische plan van China. In 2004 publiceerde het National Development and Reform Commission (NDRC) van China de Auto Industry Development Policy (bron 1). Dit is de instantie die de macro-economie controleert. Deze instantie is belangrijk geweest in de groei van de EV-industrie, omdat zij de investeringen bepalen die China doet. Dit beleid moest zorgen voor een gecoördineerde ontwikkeling van elektrische auto’’. Later in dat jaar vormden 16 Chinese bedrijven een elektrische auto-industrie vereniging genaamd de CEVA. De belangrijkste functie van CEVA was als tussenrol spelen tussen de overheid en bedrijven, en ook tussen de verschillende bedrijven. Ook heeft de CEVA voor educatie over het vakgebied van elektrische auto’s gezorgd (bron 3). De eerste vijf jaar van 2001-2006 bestond eigenlijk alleen maar uit onderzoek naar elektrische auto’s. De Auto’s werden ook nog niet op de markt gebracht, maar werden wel langzaam aan de markt laten zien. Aan het eind van deze periode (2007) was het verkoopvolume 3245 auto’s. De ontwikkeling van hybride auto’s en auto’s met een brandstofcel ging in die periode het snelst. De gevolgen van normale auto’s die op fossiele brandstoffen rijden begonnen zichtbaar te worden, dus ze moesten wel. Dit kun je terugzien in het aantal patenten voor deze nieuwe soort auto’s (bron 4): In 2007 investeerde de Chinese staat 300 miljoen dollar in de elektrische autoindustrie. Dit was een van de eerste grote investeringen. En hierdoor werd de potentie van deze industrie al meer aan het licht gebracht. In dat jaar werd ook Wan Wang, een voormalige Audi engineer, aangesteld als China’s nieuwe minister van wetenschap en technologie. Vanaf toen werd de elektrische auto-industrie een blijvende prioriteit, en veel mensen zien Wan als degene die voor deze doorslag heeft gezorgd (bron 2). De tweede periode van het 863 plan ging gepaard met het 11de 5-jarig plan van China. In 2008 steeg het verkoopvolume al met 20% vergeleken met 2007. In deze periode werden de hybride auto’s en de volledig elektrische auto’s kwamen ook op. Dat jaar waren ook de Olympische Spelen in China, in Beijing. China zag dit als een perfecte kans om hun ambities aan de wereld te laten zien. De atleten en toeschouwers werden vervoerd in totaal 595 voertuigen die op groene energie reden. Dit kwam veel in het nieuws en dit zorgde voor meer interesse en uiteindelijk ook in een stijging in verkoopcijfers. Ook kregen elektrische auto’s extra aandacht door de kredietcrisis in 2008. Daardoor stegen de olieprijzen en werd er meer naar alternatieven gekeken. Al deze potentiële vraag bleef niet onopgemerkt door de Chinese overheid. Het Ministerie van Industrie en Informatie Technologie zette een elektrische auto van BYD Auto Company op de lijst van autofabrikanten. Dit was de eerste elektrische auto op deze lijst en gaf de mogelijkheid om het te laten massa produceren en op de markt te brengen (bron 4). 2009 was de start van de massaproductie. De overheid investeerde 10 miljard yuan om de elektrische auto te industrialiseren. Veel geld ging in het nog verder ontwikkelen van de technologie. Autofabrikanten kregen vanaf dat jaar ook subsidies voor het produceren van elektrische auto’s. Hierdoor kon er nog meer geld worden investeert in de ontwikkeling, en het zorgde ervoor dat de auto’s voor lagere prijzen aangeboden konden worden. Om de elektrische auto-industrie nog meer te promoten startte meerdere overheid instanties het ten cities and thousand vehicles demonstratieve project (bron 5). Dit project moest gedurende 3 jaar ervoor zorgen dat er bij tien geselecteerde steden minimaal 1000 elektrische voertuigen per jaar gemaakt zouden worden. Dit moesten voortuigen zien uit allerlei sectoren. Dus naast elektrische overheidsauto’s of elektrische taxi’s ook bijvoorbeeld elektrische bussen (bron (4). Dit heeft voor een aantal bedrijven ook het verschil uit gemaakt tussen faillissement of succes. Elektrische auto’s werden nog steeds niet echt op de markt verkocht, dus contracten met de overheid was toch een inkomen (bron 2). Het uiteindelijke doel was om in het einde van 2012, 10% van de rijdende auto’s elektrisch te maken. Dit was bij lange na niet gelukt. Het plan was nog uitgebreid naar 25 steden, maar slechts 7 steden had het doel van 1000 elektrische voertuigen per jaar behaald (bron 6). 2011 was het begin van het 12de vijfjarig plan van China. EV’s waren nog steeds prioriteit en daarbij hadden ze een aantal doelen (bron 7): - De productie kosten van batterijen te verminderen met 50% Minimaal 1 miljoen elektrische auto’s op de weg in 2015 Een systeem standaard creëren voor elektrische auto’s Elk jaar 10 extra steden toevoegen aan het EV-plan, met als doel 70 steden in 2015 400.000 oplaadpunten in de aangewezen steden Vooral het doel om 1 miljoen elektrische auto’s op de weg te krijgen was interessant. Hiervoor moest de elektrische auto een eerste keuze voor consumenten worden. Er was toen al een belastingvrijstelling voor elektrische auto’s, maar om het nog goedkoper en aantrekkelijker te maken werd ook de scheepsbelasting vrijgesteld. Het gevolg van deze samenhangende factoren zorgde voor een grote stijging in verkoopcijfers dat jaar (bron 4): Het aantal verkochte elektrische auto’s stijgt al sinds het introduceren van de subsidies gelijkmatig. Maar na 2011 zie je duidelijk een grotere stijging dan de jaren daarvoor. Veel van deze subsidies of belastingvrijstellingen golden tot 2017. En zo stijgt de positie van elektrische auto’s in de gehele markt geleidelijk. Met goed beleid en oplossingen voor problemen werd de elektrische auto steeds toegankelijker voor de gemiddelde consument. Eerst was er nog veel twijfel over oplaadstations, maar nadat China een goede infrastructuur had gecreëerd, verdween deze twijfel en zorgde voor een harde stijging van verkoopvolume in 2014 (bron 4). Dit zie je ook terug in figuur 2. Rond deze tijd was de slechte luchtkwaliteit in steden nog steeds een probleem. Daarom begonnen steden restricties te zetten op het aantal normale auto’s dat jaarlijks geregisterd kan worden. Dit had positieve invloed op elektrische auto’s en dat zie je ook terug in figuur 2 in 2013 en 2015 (bron 6). Aan het einde deze periode (2017) was de elektrische auto-industrie al goed gevestigd. Maar andere landen hebben niet stilgezeten en dat zie je ook terug in deze grafiek (bron 4): In 2017 had China dus duidelijk het grootste aandeel en groeide ook nog steeds het hardst. De groei van 2017 ten opzichte van 2016 was 72% dat is 30 keer zoveel als de hele markt bij elkaar. Nu de elektrische auto steeds meer in het beeld kwam als vervoersmiddel, werden de vergoedingen vanuit de overheid ook steeds minder. Sommige subsidies werden moeilijker om te krijgen door strengere eisen voor de auto. Maar bijvoorbeeld subsidies van elektrische auto’s op batterij is al verdwenen. Toen COVID kwam in 2019-2020 zijn andere subsidieverminderingen wel uitgesteld om te zorgen dat de verkoopcijfers niet te erg dalen (bron 8). Doordat de verkoop van elektrisch auto’s gestimuleerd bleef steeg de verkoop in China met 20% in 2020 ten opzichte van 2019 waarin het 4% daalde (bron 8). Vandaag de dag heeft China nog steeds de grootste elektrische auto-industrie (bron 9): De daling van de verkoopcijfers van Chinese elektrische Auto van 2023 ten opzichte van 20222 is te verklaren doordat verlengde subsidies na COVID nu wel eindigen (bron 8, 10). Ook zijn de prijzen van de batterijen gestegen, wat mensen onzeker kan maken. Hoe heeft China zo een groot marktaandeel gekregen? Late start. China was in de 20ste eeuw nog helemaal niet bekend met de Europese automarkt, ze hadden zelfs eerst helemaal geen eigen automarkt. Pas in 1958 was de allereerste personenauto in China geproduceerd en in de jaren 50 en 60 werden er nog geen eens 200.000 auto’s per jaar geproduceerd. Je kunt dus wel zeggen dat China een erg late start heeft gemaakt op de automarkt. DPG Media Privacy Gate. (z.d.-e) Dit komt ook omdat er tot het jaar 1979 helemaal geen buitenlandse automerken welkom waren. Volkswagen is uiteindelijk toch de eerste buitenlandse autofabrikant in China geworden en zij zijn nu ook erg populair daar. China heeft sinds 2009 de grootste automarkt van de wereld (daarvoor was het de VS) en dit komt door een bepaalde hulp van de Chinese overheid. Zij hebben namelijk allemaal steunmaatregelen opgesteld, hierdoor hielden ze de eigen economie een beetje aan de praat en de verwachting is dat China ongeveer 12,7 miljoen auto’s zullen produceren. Tegenwoordig mogen ook alleen nog maar buitenlandse automerken hun auto’s in China verkopen als ze een joint venture aangaan met een Chinees autobedrijf. Dit betekent dat je een samenwerking aangaat met een al bestaand autobedrijf in China, Volkswagen deed dit met Shanghai Automotive Industry Corporation (SAIC) en First Automobile Works (FAW). DPG Media Privacy Gate. (z.d.-e) Voordeel van China op de rest? De reden dat de Chinezen zo een groot marktaandeel hebben gekregen komt door verschillende factoren. Ten eerste heeft China een concurrentievoordeel op de rest van de wereld omdat zij erg lage loonkosten hebben, dit is misschien niet iets positief maar het geeft China wel een klein voordeel. Een ander voordeel hebben ze met de bevoorradingsketen. De bevoorradingsketen heeft te maken met hoe en waar en wanneer je al je grondstoffen die je nodig hebt kunt bemachtigen, en daardoor dus ook sneller je stoffen kunt gebruiken voor de productie. Chinese elektrische auto maakt opmars: “De kaarten worden opnieuw geschud”. (2023, 7 augustus) China heeft een erg gunstige ligging, je hebt drie stoffen nodig bij het maken van een accu voor een elektrische auto: lithium, nikkel en grafiet en de grond van China bevat al twee van deze stoffen namelijk lithium en grafiet. (Bron 11 en bron 10 gebruikt) Natuurlijk gebruikt China deze stoffen voor hun eigen productie van bijvoorbeeld de batterijen en omdat zij zo een gunstige ligging hebben komt bijna twee derde van de geproduceerde accu’s uit China. (Michel. (2023, 20 oktober). Alles is voor China en wij krijgen niks. Autoblog.nl) Uiteraard exporteert China deze stoffen alleen heeft de overheid het beperkt hoeveel je als exporteur mag exporteren, om nog meer macht te krijgen op de automarkt. Sinds 1 december 2023 moeten alle exporteurs van grafiet in China een vergunning hebben om überhaupt deze stof te mogen exporteren en wie weet of er nog regels aan vast zitten over de hoeveelheid. China geeft als reden hiervoor dat het een kwestie is van nationaal belang en nationale veiligheid, maar we weten allemaal dat dit ook is om de eigen economie te beschermen. Michel. (2023, 20 oktober). Alles is voor China en wij krijgen niks. Autoblog.nl Doelgroep China en achterstand Europa Hoe China de afgelopen jaren zo snel en zo veel macht heeft gekregen op de Europese automarkt komt doordat zij zich op een totaal andere doelgroep focussen dan de Europese autobedrijven. Hoewel de Europese bedrijven zoals Porsche, Mercedes en BMW zich juist richten op het luxesegment, omdat zij denken dat ze daar de meeste winst uit kunnen halen, richten de Chinese bedrijven zich juist op het laag segment en het middensegment. (Nws, V. (2023, 13 september)) Hun doel is namelijk om goedkope elektrische auto’s te brengen op de Europese automarkt, zij focussen zich op mensen die elektrisch willen rijden met een wat minder groot kapitaal. Zo is het automerk NIO al druk bezig om betaalbare elektrische auto’s op de markt te brengen, maar zo zijn ook andere grote Chinese autobedrijven hiermee bezig geweest. Zo heeft de grote Chinese autofabrikant Build Your Dreams (BYD) op de autobeurs een kleine personenauto aangekondigd en deze auto kun je al krijgen voor zo’n 10.400 euro. Dit is natuurlijk de prijs omgerekend naar Euro’s in China maar dat houdt in dat BYD de auto’s in Nederland voor een goedkope prijs zal kunnen verkopen. BYD onthult goedkope elektrische Auto: 10.400 Euro in China. (2023, 24 april) De commissievoorzitter Ursela von der Leyen zegt dat door gigantische overheidssubsidie de prijs van de Chinese elektrische auto’s kunstmatig laag wordt gehouden en volgens haar verstoort dit ook de Europese automarkt. Het gevolg hiervan is namelijk een zogenaamde ‘Race tot he Bottom’. Dit wordt zo genoemd omdat de Europese autobedrijven hun prijzen dan ook willen verlagen en als dat gebeurt moet China daar natuurlijk ook weer op reageren en dit gaat zo dan maar door, dit laat dan ook weer zien wat voor een invloed China heeft op de Europese automarkt. Deze ontwikkelingen zijn voor de Europese autobedrijven geen goed nieuws maar het zorgt wel voor een competitieve markt. Voor ons als consument is dit natuurlijk geen slecht nieuws, wij kunnen hiervan juist profiteren. Nws, V. (2023, 13 september) Er is nog een andere reden dan de verschillende doelgroepen waarom China zo een groot marktaandeel heeft gekregen en dat is de achterstand die Europa heeft opgelopen. Hierdoor kunnen de Europese automerken heel moeilijk concurreren met de Chinese automerken. Dit komt door allerlei verschillende aspecten. Een daarvan is al eerder genoemd en dat is de steun van de staat die alle Chinese automerken hebben. Ook is heel Europa gewoon later begonnen met de productie van de Elektrische auto’s dan China. Zo had China in 2009 hun eerste elektrische auto gelanceerd op hun automarkt en was Europa pas een jaar later aan de beurt. Hierdoor loopt Europa nu wel een beetje achter de feiten aan, dit komt ook doordat we nu pas een paar jaar bezig zijn met de overstap naar zero-emission-technologie. Zero-emission houdt in dat voertuigen geen directe uitstoot hebben en een elektrische auto is hier uiteraard een voorbeeld van. Nws, V. (2023, 13 september) Volkswagen als de helpende hand Volgens Volkswagen moet de ontwikkelingstijd van de elektrische auto’s afnemen met wel 30%. Zij hebben daarom het heft in eigen handen genomen en zijn van plan één miljard euro te investeren in een al bestaand Chinees autobedrijf om de ontwikkeling van de elektrische voertuigen te versnellen (zo meldt Volkswagen op de Shanghai autoshow). Volgens de regelgeving van China moet Volkswagen een joint venture aangaan en dit doen zij met het bedrijf Anhui. Het plan van deze twee bedrijven is om eerst de elektrische auto’s sneller op de markt van China te krijgen en als uiteindelijk alles goed verloopt zal dit ook naar Europa toegebracht worden. Zo wordt China dus alsmaar machtiger. Van Wijngaarden, M. (2023, 19 april). Wat is de invloed van de handelspolitiek op de elektrische automarkt? Wat is handelspolitiek en wat zijn de verschillende soorten hiervan? Laten we eerst maar is even beginnen met wat de handelspolitiek nou eigenlijk is. Onder de handelspolitiek vallen alle maatregelen die de overheid van een land (in ons geval de overheden van Europese landen) zou kunnen nemen om de internationale handel te beïnvloeden op economisch gebied. Je kunt hierbij denken aan vrijhandel en ook aan protectionisme (er zijn er natuurlijk nog veel meer maar daar komen we zo op terug). (Wat wordt verstaan onder handelspolitiek? ManagementSite. (z.d.)). In 1947 is de basis van de vrijhandel vastgelegd. Heel veel verschillende geïndustrialiseerde landen en ook ontwikkelingslanden hebben een verdrag ondertekend in de General Agreement on Tarrifs and Trade (GATT) over de regels van vrijhandel. Wat al deze landen ondertekent hebben is dat zij zich nu aan de regels van vraag en aanbod moeten houden als dat land geen invoerrechten kent (invoerrechten zijn tarieven op goederen en diensten, die worden ontvangen door het importerende land). (Wat zijn invoerrechten? - ManagementSite. (z.d.) en Wat is vrijhandel? - ManagementSite. (z.d.).). Protectionisme, je hoort het eigenlijk al in de naam, is het nemen van maatregelen om de eigen economie te beschermen. Hier heb je dan ook allemaal verschillende soorten van namelijk: Douanevoorschriften Exportsubsidies handelsverdragen, Invoerrechten Invoercontignenten staatshandel. Wat is protectionisme? - ManagementSite. (z.d.). De drie belangrijkste soorten van protectionisme waar wij mee te maken hebben zijn: De douanevoorschriften Handelverdragen Staatshandel De douanevoorschriften houden in om de invoer bij de grens te bemoeilijken door bijvoorbeeld keuringseisen en tolheffingen. Handelsverdragen zijn dan weer afspraken om het handelsverkeer te bevorderen en bij staatshandel is de enige partner de staat, dit heeft alleen betrekking op communistische landen maar aangezien wij het over China hebben komt dit goed van pas. Wat zijn douanevoorschriften? – ManagementSite, Wat zijn handelsverdragen? – ManagementSite en Wat is staatshandel? - ManagementSite. (z.d.). De invloed De drie genoemde handelspolitieke hebben alle drie een andere invloed op de elektrische automarkt, positief en negatief. Laten we eerst even naar de douanevoorschriften kijken. De douanevoorschriften hebben betrekking tot alles was de grens over gaat, de naam zegt het eigenlijk ook al. Door deze douanevoorschriften komen er allemaal douanerechten en belastingen bij kijken. Hierdoor komen er ook weer invoerheffingen bij kijken en dat heeft dan ook weer invloed op de prijs. Eenautoimporteren.nl. (z.d.). Kosten auto importeren | eenautoimporteren.nl. Als consument is dit dus niet voordeliger voor ons. Ook hebben de douanevoorschriften een bepaalde invloed op de export. De elektrische voertuigen die in een ander land worden geproduceerd (in dit geval is dat China) kunnen moeite hebben om de grens over te steken en dus om op de Europese elektrische automarkt terecht te komen. Dit is ook nadelig voor de consument omdat dit wederom de prijs kan beïnvloeden. Een ander nadeel hiervan is de extra tijd die hierbij komt kijken. Door deze douanevoorschriften duurt het (waarschijnlijk) veel langer om als China hun elektrische auto’s op de Europese markt te krijgen, hierdoor wordt de Europese automarkt veel minder aantrekkelijk voor China. Ook het transport van de auto-onderdelen hebben hier mee te maken. Sommige benodigde onderdelen worden namelijk op een hele andere plek gemaakt dat waar bijvoorbeeld China zijn elektrische auto’s produceert. Er is hier natuurlijk een hele simpele oplossing voor en dat is om afspraken te maken over wat en hoeveel er allemaal geexporteert en geïmporteerd mag worden. Belastingdienst. (2023, 19 april). Sanctiemaatregelen. Een ander voorbeeld van handelspolitiek zijn de handelsverdragen. Een handelsverdrag is er om de handel tussen twee of meer landen te laten groeien, de handel wordt makkelijker door verschillende onderlinge afspraken in een verdrag te zetten. Er komen hier dan ook veel verschillende voordelen bij kijken. De welvaart kan ook toenemen in de deelnemende landen. Het handelsverdrag verlaagt ook de invoerrechten, normaal betaal je zo’n 5 á 6 procent aan invoerrechten en met een handelsverdrag kan dit wel 0 procent zijn. Ook kun je afspraken maken over de hoeveelheid producten die je tussen de deelnemende landen kunt produceren, als je hier concrete afspraken over maakt kunnen de prijzen gaan dalen en kan het aanbod stijgen. Wat net ook al als probleem genoemd was, was de douane. Hier kun je ook afspraken over maken met elkaar zodat het oversteken van de grens wat gemakkelijker gaat en als er wat fout gaat is het aangifte doen tegen de douane ook geen probleem. Dit komt omdat de landen elkaars douaneregels kennen waardoor het importeren en exporteren veel gemakkelijker gaat. De producten hoeven ook niet nog een keer getest te worden en via een handelsakkoord kunnen de inwoners van de deelnemende landen ook in het buitenland gaan werken, hierdoor komt er natuurlijk ook weer een stijging van de economie. Os, R. D. (2023, 4 december). Handelsverdrag: soepel zakendoen maar ook meer concurrentie. Dit lijkt nu natuurlijk allemaal heel positief maar een komen ook nog wat nadelen bij kijken. Deze nadelen zijn namelijk: De concurrentie kan toenemen In sommige bedrijfstakken zie je een verlies van banen De normen kunnen verschillen tussen de verdragslanden Door de lage invoerrechten is dit natuurlijk ook voor andere landen erg aantrekkelijk, dus de concurrentie kan toenemen. Er kunnen tussen de deelnemende landen veel meningsverschillen zijn, zeker als het over een land gaat met een zwakke economie tegenover een land met een sterke economie. Het kan hier bijvoorbeeld gaan over de producteisen, veiligheid en privacy. Dit kan dan een probleem opleveren als er bijvoorbeeld bepaalde stoffen worden gebruikt die in Europa verboden zijn waardoor het product helemaal niet op de Europese automarkt verkocht mag worden. Ook de werkomstandigheden kunnen problemen veroorzaken. Als de Europese Unie het er niet mee eens is over de veiligheid zal het handelsverdrag ook niet stand blijven behouden. Os, R. D. (2023, 4 december). Handelsverdrag: soepel zakendoen maar ook meer concurrentie. De laatste handelspolitiek waar wij mee te maken hebben is de staatshandel. De staatshandel is gelukkig niet zo ingewikkeld als de vorige twee handelspolitieke en dat komt omdat het wel voor zichzelf sprekend is. Het houdt namelijk in dat je enige partner de staat is. In dit geval is dat bij China zo en zoals ook al eerder genoemd heeft de staat/de overheid van China een behoorlijk grote invloed op de automarkt en dat is namelijk de subsidies die zij leveren. Hierdoor kunnen ze de elektrische auto’s erg goedkoop produceren en ook exporteren en hierdoor kan China dus ook zulke goedkope elektrische auto’s op de Europese automarkt verkopen. DPG Media Privacy Gate. (Z.d.) Gevolg handelspolitiek De Europese Commissie is van plan een onderzoek te starten naar de staatsteun van China. Als zij tot de conclusie komen dat de staatsteun oneerlijk is zijn zij ook van plan om in actie te komen door bijvoorbeeld importheffingen in te stellen op de elektrische voertuigen van China. Deze importheffingen kunnen dan ook leiden tot een handelsoorlog, omdat China daar hoogstwaarschijnlijk wel op zal reageren. Het enige probleem is alleen dat China helemaal niet afhankelijk is van Europa op de automarkt. Als je naar de exportwaarde kijkt lijkt het een nog best indrukwekkende statistiek, er is namelijk voor meer dan 24 miljard euro geëxporteerd naar China. Maar als je naar de afbeelding kijkt zie je dat het eigenlijk helemaal niet zo goed gaat. Er zijn namelijk in 2022 maar 500.000 Europese elektrische auto’s geëxporteerd en je ziet een dalende lijn in de afgelopen jaren. Uit het rapport van Allianz blijkt dat de Europese auto’s maar minder dan 2% uitmaakte van de Chinese automarkt. Ook zijn er heel veel Europese bedrijven die een Joint venture zijn aangegaan met een Chinese autobedrijven. Alleen gaat het hier de laatste tijd ook niet meer zo heel goed mee aangezien er afgelopen jaar maar één elektrische auto op de lijst kwam van de meest verkochte auto’s dat jaar. In de gegeven afbeelding zie je ook dat China steeds meer verdient aan de export van hun auto’s dan aan de import, daar maken ze zelfs verlies op. De conclusie die hieruit volgt is dus eigenlijk dat de Europese autobedrijven de grote verliezers zijn van deze handelsoorlog. Van Der Spek, B. (2023, 15 september). Wat voor invloed heeft de macht van China op de concurrentiestrijd in Europa? Productie en export China is een van de grootste aanbieders en ontwikkelaars van elektrische auto’s. Chinese autofabrikanten produceren vaak in grote aantallen. Sommige van deze auto’s worden geëxporteerd naar Europa, maar een groot deel wordt ook zelf gebruikt. Door deze toevoer van elektrische auto's kan het een bredere variëteit brengen voor Europese consumenten. Tot op heden was het een natuurlijke concurrentie, maar China produceert nu zoveel voor zo een lage prijs dat het volgens de Europese commissie de spuigaten uitloopt. Het ene of het ander Hoe komt het nu dat China in zo een korte tijd zo een sterke marktpositie heeft gecreëerd? Zelfs zo erg dat meerdere landen nu bij de Europese commissie aankloppen en vragen of zij er een stokje voor willen steken. Want als deze ontwikkeling zo voorzet, ziet het er niet goed uit voor de prijs van de elektrische auto op de Europese markt. China heeft twee manieren om hun marktpositie te beïnvloeden. (EU onderzoekt illegale staatsteun voor Chinese elektrische auto's, 2023) De eerste en ook gelijk de meest besproken manier op Europese toppen tussen de EU en China is subsidiëring door de Chinese overheid. De Chinese overheid houdt de productiekosten van de auto's kunstmatig laag door de hoge subsidies waardoor de Chinese fabrikanten voor een niet zo hoge prijs aan consumenten kunnen verkopen, waaronder de EU. De Chinese hebben dus het voordeel dat ze zelf in staat zijn om deze chips te maken. Ook kunnen ze goedkoop produceren, doordat ze subsidie krijgen van de Chinese overheid die deze productie steunt. Doordat ze voor niet veel geld kunnen produceren hoeven ze ook geen hoge prijs aan klanten te vragen die bijvoorbeeld importeren naar Europa toe. Doordat deze prijzen zo laag zijn, trekt China als het ware de klanten bij Europese aanbieders weg. Natuurlijk is de EU hier niet blij mee, omdat ze hun eigen economie willen bevorderen. Dit proces groeit exponentieel, terwijl er in 2005 elektrische auto’s afkomstig uit China zo slecht uit de test kwamen dat de ANWB adviseerde om ze niet de weg op te laten gaan. In de tussentijd heeft China dus veel geïnnoveerd en veel nieuwe tests uitgevoerd, waardoor het nu 1 van de beste elektrische auto’s zijn die er nu op de markt zijn. (EU onderzoekt illegale staatsteun voor Chinese elektrische auto's, 2023) Rationeel denken De tweede manier die China gebruikt om hun economie te bevorderen is het gebruik maken van het chiptekort in Europa. China is een van de weinige landen die deze chips kunnen maken. Deze chips zitten in elk elektronisch apparaat. Doordat ze veel chips kunnen maken, kwamen ze tot twee opties: deze chips verkopen aan de Europese landen, of zelf meer elektrische auto’s maken. Die tweede optie is precies wat ze hebben gekozen. Ze hebben nog meer elektrische auto’s gemaakt en deze ook verkocht aan Europese consumenten. Door deze verkochte elektrische auto’s is de markt in Europa nu enorm van slag en nog steeds zoekende naar een juist balans. (Ecorys, 2023) In Nederland is er nu een bedrijf dat ook computers maakt die deze chips produceert: ASML. Doordat dus nu de situatie is dat China en Nederland deze chips kunnen maken, wordt ASML een hoofdrolspeler in dit proces. Het bedrijf wordt 24/7 gemonitord door zowel de EU als Amerika die ook niet wil dat China er als een monopolist uit komt. In cijfers uitgedrukt Op de afbeelding is te zien dat China hele grote stappen maakt met het verkopen van elektrische wagens. Om het in cijfers uit te drukken blijkt dat in 2021 4% van alle verkochte auto’s uit China kwam en dit jaar is dat al gegroeid naar 8%. We nemen nu de situatie in Duitsland als Voorbeeld; volgens onderzoeksbureau Jato Dynamics is in Duitsland een Chinese elektrische auto gemiddeld 29% goedkoper dan een niet-Chinese. Doordat de Chinese auto’s zo scherp geprijsd zijn trekken de bedrijven die deze auto's verkopen veel klanten. (Ecorys, 2023) De EU is hier natuurlijk niet blij mee en de Europese commissie noemt het ook wel een race to the bottom. Maar hoe zit dit nu eigenlijk? Is China wel zo ‘oneerlijk’ bezig. Europa heeft tot op heden bijna altijd een gezonde concurrentie gehad met China. (EU onderzoekt illegale staatsteun voor Chinese elektrische auto's, 2023)Maar, doordat China nu voor veel minder kan produceren, kunnen Europese bedrijven hier niet meer tegen op, omdat ze simpelweg geen winst meer maken door de lage verkoopprijs die ze moeten hanteren. Frankrijk dringt al lang op een onderzoek over de manier van handelen van China bij de Europese Commissie, maar Duitsland stribbelt tegen, want Duitsland is nauw verwant met China op het gebied van auto-industrie. Doordat er veel onderdelen, chips en batterijen uit China komen die Duitsland gebruikt om de auto’s te maken. Dit is heel belangrijk voor Duitsland, want bijvoorbeeld in 2020 volgens Flanders investment and trade bedroeg de omzet van de gehele auto-industrie 379,3 miljard euro, dat is 20% van de totale Duitse industrie. (kansrijke sectoren, 2023) Dus om antwoord te geven op onze deelvraag: China heeft een grote negatieve invloed op de concurrentiestrijd in Europa. Dit komt door de hoge subsidiëring en door het chiptekort in Europa waar China nu van profiteert. Dit zal de komende jaren nog wel zo doorgaan, maar Europa gaat dit niet lang toestaan. Of dit zonder kleerscheuren zal gebeuren is maar de vraag maar er gaan wel stevige regels en afspraken komen om deze concurrentie te rechtvaardigen. Interview Vragen over de impact van Chinese elektrische auto’s op de Europese markt: - Waarom heb je een elektrische auto gekocht? Ik heb een Elektrische auto gekocht, omdat het simpelweg beter voor mijn portemonnee was, en ik ben een groot fan van Porsche dus voor mij was het een droom, maar dit heeft uiteindelijk juist het tegenovergestelde veroorzaakt. Ik heb namelijk in 2022 een nieuwe Porsche gekocht die destijds nog scherp geprijsd was. Ik heb hem nu 2 jaar en hij is 50% in waarde gedaald. Ik had nooit verwacht dat zo een elektrische auto in zo een korte tijd 50% in waarde daalt. Dus als ik hem nu wil inruilen, kost het mij relatief meer geld. - Wat weet je van de markt van elektrische auto’s? Ik wist er voorheen niet veel van, maar toen ik hem ging aanschaffen heb ik me erin verdiept. Als eerste kwam ik erachter dat de overheid je zakelijk ervoor zou compenseren. Hierdoor zag ik het als een goede optie. Toen ging ik in Duitsland kijken naar hetzelfde type auto. Deze was natuurlijk iets goedkoper doordat er geen bpm op zat. Maar uiteindelijk was ik er alsnog veel tijd en kostte het bijna evenveel geld om de auto aan te schaffen uit Duitsland. Dus ik heb hem hier in Nederland gehaald. - Zou je als je opnieuw de keuze had om de auto te kopen hem nog steeds kopen of een andere keuze maken? Zoals ik al zei was het veel geld, maar ik heb er wel heel veel plezier aan gehad, dus hoe gek het ook klinkt zou ik het een moeilijke keuze vinden om te maken. Maar als ik dan toch zou moeten kiezen zou ik de auto niet hebben gekocht, want financieel had ik er dan veel stabieler voor gestaan en ik heb natuurlijk ook kinderen, dus ik had liever dat ik meer zekerheid had gehad. Maarja dat is het verleden en dat kan je niet veranderen. - Hoe zou u de huidige invloed van China op de Europese elektrische automarkt beschrijven? Ik denk dat de invloed van van China groot is en in de toekomst zelfs nog veel groter wordt. China heeft z’n zinnen gezet op de Europese consument voor het verkopen van zijn elektrische auto’s en heeft daar gigantisch in geïnvesteerd. - Welke Chinese automerken hebben de grootste impact gehad op de Europese markt voor elektrische voertuigen en waarom? Bekende merken die een grote impact hebben gehad zijn bijvoorbeeld BYD, Nio en Lynk&Co. Dit zijn relatief goedkope en kwalitatief goede auto’s waarmee China de Europese consument heeftovergehaald om toch voor een Chinees merk te kiezen. - In hoeverre heeft de groei van de Chinese elektrische automarkt invloed gehad op de Europese vraag naar en acceptatie van elektrische voertuigen? Door de huidige strenge regels vanwege klimaatverandering, wordt de elektrische auto door veel westerse landen gepromoot en gesubsidieerd. De landen hopen zo sneller hun klimaatdoelen te halen. China heeft hier handig op ingespeeld door kwalitatief goede en relatief goedkope elektrische auto’s aan te bieden. Daarnaast zijn de levertijden kort t.o.v. andere (Europese) merken waar ze bijvoorbeeld met een chiptekort kampen. Al deze factoren maken het extra aantrekkelijk voor de Europese klant om voor een Chinese elektrische auto te kiezen. - Zijn er specifieke beleidsmaatregelen of investeringen vanuit China die de Europese elektrische automarkt hebben beïnvloed, zowel positief als negatief? China heeft in eigen land de fabricage van elektrische auto’s gesubsidieerd met enorme staatssubsidies waardoor de Chinese fabrikanten de auto’s relatief goedkoop kunnen fabriceren. Daarnaast zijn ook de lonen een stuk lager dan in Europa. - Hoe ziet u de concurrentie tussen Chinese en Europese elektrische automerken op de Europese markt evolueren? Wil Europa kunnen concurreren met China, dan zullen de Europese landen de portemonnee moeten trekken en de klanten - In hoeverre speelt de beschikbaarheid van goedkopere Chinese elektrische voertuigen een rol in de keuzes van Europese consumenten? Dit speelt een hele grote rol. De Europese consument is hier (terecht) gevoelig voor aangezien ze tegenwoordig qua kwaliteit en design aardig kunnen concurreren met de Europese merken. - Welke technologische innovaties uit China hebben denkt u bijgedragen aan de ontwikkeling van elektrische voertuigen in Europa? In China is men redelijk ver in de technische ontwikkeling en innovaties van batterijen. Daarnaast kunnen ze deze ook zelf goedkoop fabriceren. Dit heeft sterk bijdragen aan de fabricage van de elektrische auto’s in Europa. - Zijn er zorgen over de afhankelijkheid van Europese landen van Chinese elektrische voertuigtechnologie en -infrastructuur? Voor de meeste mensen is een elektrische auto voordeliger in combinatie met zonnepanelen op de woning. Het stroomnet in de Europese landen is hier echter niet goed op voorbereid waardoor er een capaciteitsprobleem dreigt. Het stroomnet zal hierop moeten worden aangepast. - Hoe heeft de opkomst van Chinese batterijproducenten invloed gehad op de Europese elektrische automarkt en de strategieën van Europese autofabrikanten? Europese autofabrikanten zijn voor groot deel afhankelijk van de Chinese accupakketten omdat deze van goede kwaliteit zijn en relatief goedkoop. Wat zijn de potentiële geopolitieke en economische implicaties van de groeiende invloed van China op de Europese elektrische automarkt? Potentieel zal Europa voor een groot deel afhankelijk worden van China voor elektrische auto’s zolang er nog geen goede en betaalbare alternatieven zijn. Dit is voor een groot deel afhankelijk van de mogelijkheid en bereidheid van de Europese landen om de eigen fabrieken te subsidiëren zodat de Europese auto’s met de Chinese kunnen concurreren. - Verslag interview: De keuze voor een elektrische auto was vooral gebaseerd op geld en een voorliefde voor Porsche. Helaas daalde de waarde van de auto na twee jaar met 50%, wat financieel tegenviel. Bij het onderzoeken van elektrische auto's ontdekte mijn vader overheidssteun voor zakelijk gebruik, wat de aankoop aantrekkelijk maakte. Hoewel Duitse auto's op het eerste gezicht goedkoper leken, waren de totale kosten vergelijkbaar, dus werd de auto in Nederland gekocht. Terugkijkend erkent de eigenaar het plezier van de auto, maar gezien financiële stabiliteit zou de keuze anders zijn. China's invloed op de Europese markt met merken als BYD, Nio en Lynk&Co wordt als groot gezien. Betaalbare, kwalitatieve modellen uit China hebben de Europese vraag beïnvloed. Beleidsmaatregelen uit China, zoals subsidies en lagere productiekosten, hebben de markt beïnvloed. Europa moet investeren om te concurreren. De concurrentie tussen Chinese en Europese merken hangt af van Europese investeringen. Goedkopere Chinese modellen zijn populair bij Europese consumenten vanwege vergelijkbare kwaliteit. Technologische innovaties uit China, met name op batterijgebied, hebben de productie van elektrische auto's in Europa positief beïnvloed. Er zijn wel zorgen over afhankelijkheid van Chinese technologie. De groeiende invloed van China kan Europese afhankelijkheid van Chinese elektrische auto's betekenen, tenzij Europese fabrikanten gesteund worden. Dit verslag benadrukt de complexe keuzes bij elektrische auto's, de opkomende rol van China en de uitdagingen voor Europese concurrentie. Conclusie Dus, om antwoord te geven op onze hoofdvraag: Wat voor invloed heeft de opkomst van de elektrische auto gehad op de macht van China op de Europese automarkt? China is net zoals een elektrische auto van 0 naar 100 in een fractie van een seconde gegaan qua marktaandeel in zowel eigen land als Europa. Dit heeft de overheid gedaan door middel van veel geld in de vorm van subsidies de economie in te pompen. Dit gaat zich nog door ontwikkelen voor een onbepaalde tijd, doordat China één van de ontwikkelaars is van chips en batterijen die in elke elektrische auto zit. Hiermee zullen ze dit als leverage gebruiken, om hoge prijzen te hanteren en de markt te bepalen. Europa blijft zeker niet achterover zitten en De Europese unie heeft al meerdere onderzoeken gestart naar de manier waarop China dit doet. Al deze acties en veranderingen op de automarkt geven zeker het signaal dat de macht van China groter is geworden, maar ook hierbij zitten we nog in een jonge, onbekende situatie. De macht is nog niet goed gevestigd en kan zo veranderen. Evaluatie Max van Bueren: Bij het maken van het PWS vond ik dat het logboek erg nuttig was. Dit komt doordat je hier kunt zien wat je al allemaal gedaan hebt en hoe lang je er mee bezig bent geweest, hierdoor kun je ook een inschatting maken hoe veel tijd je nodig zult hebben voor de andere dingen die je nog moet doen. Als je bijvoorbeeld 1 uur bezig bent geweest met het nalezen van je deelvraag dan weet je ook dat je ongeveer dezelfde tijd nodig hebt om dit bij je andere deelvragen ook te doen. Ik zou bij een ander onderzoek het logboek op dezelfde manier indelen als dat wat we nu gedaan hebben. Ik vind dat ons logboek erg overzichtelijk is waardoor je al in één oog opblik kunt zien wie wat gedaan heeft en hoe lang zij hierover gedaan hebben. Ik ben niet anders gaan denken door het logboek, de enige invloed die het logboek had was dat ik mijn tijd wat beter had kunnen verdelen omdat ik ervoor besloten heb om altijd heel veel op hetzelfde moment te doen i.p.v. dit te verspreiden over verschillende dagen. Dit kon ik alleen in mijn geval niet zo goed doen omdat we ook met de toetsweek zaten en dat was op dat moment mijn eerste prioriteit. De onderdelen die wel goed gingen zijn het samenwerken. We begonnen wat stroef maar uiteindelijk hadden we toch al snel een verdeling gemaakt over wie nou wat zou doen. Ook vond ik dat er een goede communicatie was in ons groepje. We zijn op school altijd bezig geweest met ons PWS en buiten school zijn we ook in contact gebleven. Ik zou een onderzoek over een vergelijkbaar onderwerp grotendeels op dezelfde manier aanpakken. Het enige wat ik zou veranderen aan mijn werkhouding is de planning, dat kan namelijk nog wel wat beter de volgende keer. Ik denk dat deze conclusie ook wel kan gebruiken voor andere dingen bijvoorbeeld het leren voor een toetsweek. Daarbij kan ik ook een betere planning maken zodat ik aan het einde niet achter de feiten aan hoef te lopen. Evaluatie Yessin Tijdens dit project heb ik veel te weten te komen over de dynamiek van de Chinese en Europese markt. Het was een leerzaam project wat goed gepland was maar niet helemaal goed is uitgevoerd maar dat zijn meestal de punten waarvan je leert dus ik zie het als iets positiefs. We hebben het voor onszelf best overzichtelijk gemaakt door middel van het plan van aanpak en de duidelijke taakverdeling. Qua uitvoering en efficiëntie vond ik het niet perfect gaan, want ik denk dat we slimmer onze tijd konden besteden in het begin, want we deden best lang over vooronderzoek en ik vind dat dit de volgende keer slimmer kan. Persoonlijk heb ik er veel moeite ingestoken, want ik vond het een zeer fascinerend onderwerp en dit heeft me zeker het van een ander perspectief laten zien. Wat goed ging was de verwerking van de informatie die we hebben verkregen van de verschillende bronnen. Dit was een herhaald proces en is zeker één van mijn betere punten nu geworden. Ik denk dat deze opdracht goed projecteert hoe het op de universiteit aan toe gaat. Ik vind dat we dit soort lange opdrachten vaker moeten doen, want zo leer je om soms iets te doen terwijl je er misschien geen zin in hebt. Ook heb ik een ander belangrijk aspect geleerd, wat ik later nog zeker ga gebruiken; het overzicht houden met zoveel informatie en andere dingen zoals ander huiswerk en een toetsweek die er aan komt. Dus al met al heb ik er veel van geleerd en ben ik wijzer geworden op het gebied van verslagen schrijven. Evaluatie Mees: Ik heb zelf niet zoveel tijd besteedt aan het logboek, maar ik heb wel ontdekt dat dat handig was geweest. Zo was het wel handig wat Max zegt met het plannen. In het logboek zie je hoelang je ongeveer over een eerdere deelvraag hebt gedaan en kan je je planning daarop baseren. Bij een volgend verslag zal ik dus meer naar het logboek kijken, want het is een kleine moeite en toch wel nuttig. In het begin hadden we nog wel moeite met het bedenken van ons onderwerp en in grote lijnen uitwerken in de VIS en GIS. Toen dit eenmaal stond vond ik het beantwoorden van de deelvragen wel makkelijker gaan en ook echt leuk. Van het verslag een geheel maken vond ik ook leuk. Als ik nog een keer een onderwerp van deze moeilijkheid zou doen, zou ik eerst beter onderzoek doen of dit het niet te moeilijk is. Want in dit verslag viel het me wel tegen hoe moeilijk het was om informatie over dit onderwerp te vinden wat ook nog te vertrouwen is. Veel is ook in het Engels met termen die al in het Nederlands moeilijk zijn. De conclusies die we hebben gemaakt over de machtpositie van de elektrische auto’s kunnen deels voor andere onderzoeken gebruikt worden. Zo kan onze analyse van de ontwikkeling op verschillende automarkten wel handig zijn. Alleen het antwoord op onze hoofdvraag is erg specifiek en ik zie niet echt hoe je dit bij een ander onderwerp kan toepassen Logboek Datum Tijd 23-06-2023 3 uur 26-06-2023 3 uur 27-06-2023 3 ½ uur 28-06-2023 3 ½ uur 6-9-2023 1 uur 7-9-2023 1 ½ uur 11-10-2023 1 uur 12-10-2023 1 ½ uur 13-10-2023 2 ½ uur 4-12-2023 1 ½ uur Activiteit Vier door school gegeven Workshops Bedenken van de hoofd -en deelvragen Ander onderwerp gekozen en bedenken van hoofd -en deelvragen Bronnen zoeken Afmaken hoofd -en deelvragen, plan van aanpak maken en hypothese samenstellen Bronnen zoeken Maken definitief plan van aanpak en beginnen aan de GIS Wie Max Mees Yessin Max Mees Yessin Locatie Op school Op school Mees Yessin Max Op School Mees Max Op school Max Op school Mees Max Op school tijdens studiehuis Max Thuis Max Op school en thuis Afmaken laatste stuk VIS Yessin Thuis Verder werken aan de deelvragen Max Thuis Afmaken plan van aanpak en GIS afronden Afmaken van de Vis Afmaken van de Vis 7-12-2023 2 uur Beginnen deelvraag: wat voor invloed heeft China op Europese concurrentiestrijd 7-12-2023 ½ uur Beginnen aan de voorlopige versie Mees en Max Op school 1,5 uur Middenstuk maken deelvraag: wat voor invloed heeft China op Europese concurrentiestrijd Yessin Thuis 2,5 uur Informatie verzameld over chips/chiptekort Yessin Thuis 1 ½ uur Verder werken aan de deelvragen Max Thuis 1 uur Verder werken aan de deelvragen Max Thuis 2,5 uur Inhoud ‘invloed China op Europese markt’ verandert Yessin 2 uur Verder werken aan de deelvragen Max 10-12-2023 2-1-2024 5-1-2024 8-1-2024 8-1-2024 9-1-2024 Yessin Thuis Thuis Thuis 1,5 uur Inleiding schrijven yessin Op School 1,5 uur Afmaken deelvraag 5, beginnen deelvraag 2 yessin In de bibioltheek 1 ½ uur Verder werken aan de deelvragen Max Thuis en op school 2 uur Beginnen met interview vragen bedenken yessin Thuis 12-1-2024 2 uur Interview vragen afmaken en bronvermelding regelen yessin Op School 12-1-2024 4 uur Deelvraag 2 maken Mees Thuis 13-1-2024 5 uur Deelvraag 2 verder maken Mees Thuis 24-1-2024 1½ uur Deelvraag 2 afmaken Mees Op school 10-1-2024 10-1-2024 10-1-2024 11-1-2024 2 uur Interview afronden en puntjes op de i zetten yessin Thuis 3 uur Conclusie + laatste aanpassingen yessin Thuis 4 ½ uur Afmaken deelvragen + puntjes op de i zetten Max Thuis 25-1-2024 3 uur Evaluatie beginnen + conclusie schrijven + fouten er uit halen + bronvermelding op volgorde zetten yessin Thuis 25-1-2024 ¼ uur Evaluatie Max Thuis 25-1-2024 ¼ uur Evaluatie Yessin Thuis 25-1-2024 ¼ uur Evaluatie Mees Thuis 24-1-2024 25-1-2024 25-1-2024 Bronnenlijst - Analyst, I. (2022, 23 november). De acht grootste lithiumproducenten ter wereld per land. IG. https://www.ig.com/nl/trading-strategieen/de-acht-grootste-lithiumproducententer-wereld-per-land221017#:~:text=China%20%E2%80%93%2014.000%20Mt&text=Bijna%20twee%20derde%20 van%20's,van%20de%20lithiumverwerkingsinstallaties%20in%20handen - - Anouk eigenraam (11/5/23) Chinese elektrische auto’s zijn klaar om Europa te bestormen: ‘ het vergt een lange adem’. Geraadpleegd op...https://mtsprout.nl/groei/elektrische-autochina#:~:text=Elektrische%20automerken%20groeien%20snel%20in%20 China&text=Geholpen%20door%20overheidssubsidies%20en%20gunsti ge,jaar%20was%20dat%2035%20procent. Belastingdienst. (2023, 19 april). Sanctiemaatregelen. https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/douane_v oor_bedrijven/veiligheid_gezondheid_economie_en_milieu_vgem/cdiu/cdiu_sanctiemaatre gelen/#:~:text=De%20Douane%20houdt%20toezicht%20op,die%20hiermee%20te%20make n%20hebben - BYD onthult goedkope elektrische Auto: 10.400 Euro in China. (2023, 24 april). RTL Nieuws. https://www.rtlnieuws.nl/tech/artikel/5380186/byd-seagull-goedkopeelektrische-auto - Carblogger (20/5/23) Waarom de Chinezen de Europese automarkt gaan ontwrichten. Geraadpleegd op...https://www.carblogger.nl/chinezen-gaaneuropese-automarkt-ontwrichten/ Chinese elektrische auto maakt opmars: “De kaarten worden opnieuw geschud”. (2023, 7 augustus). RTL Nieuws. https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/5399773/elektrische-auto-china-merknio-aiways-polestar-lynck-co-zeekr David Plaks (10/6/2021) Aandelen in elektrische auto’s: de concurrentie loopt warm. Geraadpleegd op... https://www.etoro.com/nl/news-andanalysis/stocks/electric-vehicle-stocks-2021/ Dehogeberg (18/2/2021) De elektrische auto. Geraadpleegd op...https://www.dehogeberg.nl/images/download/profielwerkstukken/00 47_Marnix_Groothuis_pws-hoofddocument-de-goede.pdf DPG Media Privacy Gate. (Z.d.). https://www.autoweek.nl/autonieuws/artikel/duitsland-zet-streep-door-subsidieop-elektrische-auto/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F DPG Media Privacy Gate. (z.d.-b). https://www.autoweek.nl/autonieuws/artikel/zorgen-in-duitsland-omtegenvallende-verkoop-elektrischeautos/#:~:text='Nog%20niet%20de%20helft%20van%20beoogde%20aantal%20in%2 02030'&text=Bij%20onze%20oosterburen%20worden%20zorgen,miljoen%20elektris che%20auto's%20geregistreerd%20staan - - - - DPG Media Privacy Gate. (z.d.-c). https://www.parool.nl/nieuws/china-grootsteautomarkt-ter-wereld~b5af432f/ DPG Media Privacy Gate. (z.d.-d). https://www.autoweek.nl/autonieuws/artikel/1op-de-7-in-europa-geregistreerde-nieuwe-autos-is-elektrisch/ DPG Media Privacy Gate. (z.d.-e). https://www.parool.nl/nieuws/china-grootsteautomarkt-ter-wereld~b5af432f/ Eenautoimporteren.nl. (z.d.). Kosten auto importeren | eenautoimporteren.nl. https://eenautoimporteren.nl/blog/kosten-auto-importeren - - - - - - - - - EU onderzoekt illegale staatssteun voor Chinese elektrische auto’s. (2023, September 13). RTL Nieuws. https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/5407397/dumping-stekkerautochina-kostprijs-staatsteun-subsidie Europa-nu (15/5/2023) Allianz: elektrische auto uit China klap voor Europese industrie. Geraadpleegd op...https://www.europanu.nl/id/vm33capfjayw/nieuws/allianz_elektrische_auto_uit_china_klap? ctx=vg9pijs4vzzn&tab=0 Eurostat (10/2022) International trade in hybrid and electric cars. Geraadpleegd op...https://ec.europa.eu/eurostat/statisticsexplained/index.php?title=International_trade_in_hybrid_and_electric_c ars Greengrowthknowledge (7/2018) The role of trade policy in enabling the global difussion of electric vechiles. Geraadpleegd op...https://www.greengrowthknowledge.org/sites/default/files/download s/resource/ictsd_climate_and_energy__the_role_of_trade_policy_in_enabling_the_global_diffusion_of_electric _vehicles_final.pdf Historie elektrische Auto - ANWB. (z.d.). ANWB. https://www.anwb.nl/auto/elektrisch-rijden/elektrische-autos/historie-elektrischeauto Kraniotis, L. (2023, September 13). Chinese elektrische auto in opkomst, EU onderzoekt “dumping” met subsidies. NOS. Geraadpleegd op 7-12-2023 https://nos.nl/artikel/2490350-chinese-elektrische-auto-in-opkomst-euonderzoekt-dumping-met-subsidies Lars krijgsman (21/6/23) 1 op de 7 in Europa geregistreerde nieuw auto’s is elektrisch. Geraadpleegd op ...https://www.autoweek.nl/autonieuws/artikel/1-op-de-7-in-europageregistreerde-nieuwe-autos-iselektrisch/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F#:~:text=Va n%20de%20bijna%20940.000%20in,de%20EU%20een%20EV%20was. Lars krijgsman (22/11/2022) Stelling: ‘Chinese auto’s’ moeten duurder worden’. Geraadpleegd op...https://www.autoweek.nl/autonieuws/artikel/stelling-chinese-autosmoeten-duurder-worden/ Michel. (2023, 20 oktober). Alles is voor China en wij krijgen niks. Autoblog.nl. https://www.autoblog.nl/nieuws/alles-is-voor-china-en-wij-krijgen-niks-3560383 Michel. (2023b, oktober 20). Alles is voor China en wij krijgen niks. Autoblog.nl. https://www.autoblog.nl/nieuws/alles-is-voor-china-en-wij-krijgen-niks-3560383 - - - Milieu Centraal. (z.d.). Wat kost een elektrische auto? https://www.milieucentraal.nl/duurzaam-vervoer/elektrische-auto/wat-kost-eenelektrischeauto/#:~:text=Elektrisch%20in%20gebruik%20goedkoper%20dan%20brandstof&text =Een%20elektrische%20auto%20is%20vaak,bij%20een%20benzine%2D%20of%20d ieselauto . (bron Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. (2023, 15 december). Overheid stimuleert milieuvriendelijker rijden. Auto | Rijksoverheid.nl. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/auto/overheid-stimuleertmilieuvriendelijkerrijden#:~:text=Voordelen%20elektrisch%20rijden&text=U%20kunt%20vrijstelling% 20krijgen%20van,rijden%20op%20benzine%20of%20diesel NOS (15/3/23) ‘Goedkopere auto’s uit China gaan Europa veroveren. Geraadpleegd op... https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2463928-goedkopereauto-s-uit-china-gaan-europa-veroveren Nws, V. (2023, 13 september). Waarom viseert Europa elektrische auto’s uit China en wat zijn de gevolgen voor kopers? vrtnws.be. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2023/09/13/europa-wil-goedkope-elektrische-wagens-uitchinabannen/#:~:text=Chinese%20bedrijven%20exporteerden%20in%20de,import%20van%20Chi nese%20auto's%20verviervoudigd . - - Onno (17/5/23) Opmars elektrische auto’s in Europa zet door. Geraadpleegd op.. https://www.autoblog.nl/nieuws/opmars-elektrische-autos-ineuropa-zet-door-3496435 Os, R. D. (2023, 4 december). Handelsverdrag: soepel zakendoen maar ook meer concurrentie. KVK. https://www.kvk.nl/internationaal/handelsverdrag-soepel-zakendoenheeft-ook-een-keerzijde/ - - - - Rai (24/5/2023) ‘Een concurrerende Europese auto-industrie vereist slimmere regelgeving. Geraadpleegd op...https://www.raivereniging.nl/actueel/nieuws/acea-lsquo-eenconcurrerende-europese-auto-industrie-vereist-slimmere-regelgevingrsquo/ Remy Kock (15/5/23) Economische klap aanstaande door opkomst Chinese auto’s. Geraadpleegd op...https://www.bnr.nl/nieuws/mobiliteit/10512679/economische-klapaanstaande-door-opkomst-chinese-auto-s Robert smid (20/5/2023) ‘China bezig met wereldwijde lithiumverovering’. Geraadpleegd op...https://www.automotiveonline.nl/management/2023/06/20/china-bezig-met-wereldwijde-lithiumverovering/?gdpr=accept Shunsuke Tabeta (2/3/2023) China weighs extending EV tax break beyond 2023. Geraadpleegd op... https://asia.nikkei.com/Spotlight/Electric-carsin-China/China-weighs-extending-EV-tax-break-beyond-2023 Stastista (zd) Electric vehicles – Europe. Geraadpleegd op... https://www.statista.com/outlook/mmo/electric-vehicles/europe#unitsales - Van Der Spek, B. (2023, 15 september). Zo ziet een handelsoorlog met China er voor automakers uit. Business Insider Nederland. https://www.businessinsider.nl/handelsoorlog-china-europa-elektrische-auto/ - Van Wijngaarden, M. (2023, 19 april). Volkswagen investeert 1 miljard in nieuw Chinees bedrijf | Automotive Online. Automotive Online | Het platform voor het midden en hoger management in de autobranche. https://www.automotiveonline.nl/management/2023/04/19/volkswagen-investeert-1-miljard-in-nieuw-chineesbedrijf/ - - - - - - - - Wat is protectionisme? - ManagementSite. (z.d.). ManagementSite. https://www.managementsite.nl/tql/marketing-sales/export-internationalehandel/wat-is-protectionisme Wat is staatshandel? - ManagementSite. (z.d.). ManagementSite. https://www.managementsite.nl/tql/marketing-sales/export-internationalehandel/wat-is-staatshandel Wat is vrijhandel? - ManagementSite. (z.d.). ManagementSite. https://www.managementsite.nl/tql/marketing-sales/export-internationalehandel/wat-is-vrijhandel Wat wordt verstaan onder handelspolitiek? - ManagementSite. (z.d.). https://www.managementsite.nl/tql/marketing-sales/export-internationalehandel/wat-wordt-verstaan-onder-handelspolitiek Wat zijn douanevoorschriften? - ManagementSite. (z.d.). https://www.managementsite.nl/tql/marketing-sales/export-internationalehandel/wat-zijn-douanevoorschriften Wat zijn handelsverdragen? - ManagementSite. (z.d.). https://www.managementsite.nl/tql/marketing-sales/export-internationalehandel/wat-zijn-handelsverdragen Wat zijn invoerrechten? - ManagementSite. (z.d.). https://www.managementsite.nl/tql/marketing-sales/export-internationalehandel/wat-zijn-invoerrechten Wessel Kraaijeveld (28/3/2023) Zeldzame grondstoffen uit Europese bodem halen? Ook in Nederland kan dat met lithium. Geraadpleegd op... https://eenvandaag.avrotros.nl/item/zeldzame-grondstoffen-uiteuropese-bodem-halen-ook-in-nederland-kan-dat-met-lithium-genoegvoor-alle-elektrische-autos/ (sd). Ecorys. (2023, 12 15). Economische betekenis sector elektrisch vervoer. Opgehaald van open.overheid.nl: https://open.overheid.nl/documenten/0b4f841c-4919-439b-b678c370527a39b4/file EU onderzoekt illegale staatsteun voor Chinese elektrische auto's. (2023, 12 16). Opgehaald van RTLnieuws: RTL Nieuws. https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/5407397/dumpingstekkerauto-china-kostprijs-staatsteun-subsidie EU onderzoekt illegale staatsteun voor Chinese elektrische auto's. (2023, 12 21). Opgehaald van www.RTLnieuws.nl: https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/5407397/dumpingstekkerauto-china-kostprijs-staatsteun-subsidie kansrijke sectoren. (2023, 12 18). Opgehaald van www.flandersinvestmentandtrade.com: https://www.flandersinvestmentandtrade.com/export/landen/duitsland/kansrijkesectoren#:~:text=%5B4%5D%20In%202020%20bedroeg%20de,omzet%20van%20de%20Duit se%20industrie. Bron 1: Wikipedia (14-4-2023) History of electric vehicle industry in China. Wikipedia.nl. Geraadpleegd op 12 Januari 2024: https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_electric_vehicle_industry_in_China Bron 2: Zeyi Yang(21-2-2023) How did China come to dominate the world of electric cars?. Technologyreview.com. Geraadpleegd op 12 januari 2024: https://www.technologyreview.com/2023/02/21/1068880/how-did-china-dominateelectric-cars-policy/ Bron 3: CEVA (z.d) ceva.org.cn. Geraadpleegd op 12 januari 2024: http://www.ceva.org.cn/EN/ bron 4: Peng Yu (21-4-2019) The Evolution of China’s New Energy Vehicle Industry from the Perspective of a Technology–Market–Policy Framework. https://www.mdpi.com/2071-1050/11/6/1711 Bron 5: Robert Early (13-2-2011) Electric vehicles in the context of sustainable development in China.Sustainabledevelopment.un.org. Geraadpleegd op 13 Januari 2024: https://sustainabledevelopment.un.org/content/dsd/resources/res_pdfs/csd19/Background-Paper-9-China.pdf Bron 6: Dieselnet (z.d.) New Energy Vehicle (NEV) Policy. Geraadpleegd op 13 januari 2024: https://dieselnet.com/standards/cn/nev.php#:~:text=The%20“Ten%20Cities%2C%20Thousa nd%20Vehicles,cities%20were%20required%20to%20match. Bron 7: Liu Yuanyuan (6-10-2011) China begins implentation of “12th five year” Plan for EVs. Renewableenergyword.com. Geraadpleegd op 13 januari 2024: https://www.renewableenergyworld.com/storage/china-begins-implementation-of-the12th-five-year-plan-for-evs/#gref Bron 8: Marine Gorner (28-1-2021) How global electric car sales defined Covid-19 in 2020. Idea.org. Geraadpleegd op 13 januari: https://www.iea.org/commentaries/howglobal-electric-car-sales-defied-covid-19-in-2020 Bron 9: Ilma Fadhil (22-1-2024) Electric vehicles market monitor for light-duty vehicles: China, Europe, United States, and India, 2023 H1. Geraadpleegd op 24 januari: https://theicct.org/publication/ev-ldv-major-markets-monitor-2023h1-jan24/ Bron 10: Evmarketsreports (4-2023) China NEW sales to hit 8m in 2023, growth expected to slow. Geraadpleegd op 13 januari: https://evmarketsreports.com/china-nev-sales-tohit-8m-in-2023-growth-expected-to-slow/
0
You can add this document to your study collection(s)
Sign in Available only to authorized usersYou can add this document to your saved list
Sign in Available only to authorized users(For complaints, use another form )