Teachings of Islam Based on Hanafi Jurisprudence

‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم‬ ‫ﺑﺮ اﺳﺎس ﻓﻘﻪ ﻣﺬﻫﺐ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺗﺄﻟﯿﻒ‪:‬‬ ‫ﻋﻼﻣﻪ ﻣﻔﺘﯽ ﮐﻔﺎﯾﺖ اﷲ دﻫﻠﻮي‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪:‬‬ ‫اﺑﻮاﻟﺤﺴﯿﻦ ﻋﺒﺪاﻟﻤﺠﯿﺪ ﻣﺮادزﻫﯽ ﺧﺎﺷﯽ‬ ‫وﯾﺮاﯾﺶ و ﺣﺮوﻓﭽﯿﻨﯽ ﺟﺪﯾﺪ‬ ‫ﻋﻨﻮان ﮐﺘﺎب‪:‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻓﻘﻪ ﻣﺬﻫﺐ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺗﺄﻟﯿﻒ‪:‬‬ ‫ﻋﻼﻣﻪ ﻣﻔﺘﻲ ﮐﻔﺎﯾﺖ اﻟﻠﻪ دﻫﻠﻮي‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪:‬‬ ‫اﺑﻮاﻟﺤﺴﯿﻦ ﻋﺒﺪاﻟﻤﺠﯿﺪ ﻣﺮادزﻫﻲ ﺧﺎﺷﻲ‬ ‫ﻣﻮﺿﻮع‪:‬‬ ‫ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﻧﻮﺑﺖ اﻧﺘﺸﺎر‪:‬‬ ‫اول )دﯾﺠﯿﺘﺎل(‬ ‫ﺗﺎرﯾﺦ اﻧﺘﺸﺎر‪:‬‬ ‫آﺑﺎن )ﻋﻘﺮب( ‪۱۳۹۴‬ﺷﻤﺴﯽ‪ ۱۴۳۶ ،‬ﻫﺠﺮی‬ ‫ﻣﻨﺒﻊ‪:‬‬ ‫اﯾﻦ ﮐﺘﺎب از ﺳﺎﯾﺖ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﮥ ﻋﻘﯿﺪه داﻧﻠﻮد ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪www.aqeedeh.com‬‬ ‫اﯾﻤﯿﻞ‪:‬‬ ‫‪book@aqeedeh.com‬‬ ‫ﺳﺎﯾﺖﻫﺎی ﻣﺠﻤﻮﻋﮥ ﻣﻮﺣﺪﯾﻦ‬ ‫‪www.mowahedin.com‬‬ ‫‪www.aqeedeh.com‬‬ ‫‪www.videofarsi.com‬‬ ‫‪www.islamtxt.com‬‬ ‫‪www.zekr.tv‬‬ ‫‪www.shabnam.cc‬‬ ‫‪www.mowahed.com‬‬ ‫‪www.sadaislam.com‬‬ ‫‪contact@mowahedin.com‬‬ ‫��ﻢ اﷲ ا��ﻦ ا��ﻢ‬ ‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ‬ ‫ﭘﯿﺸﮕﻔﺘﺎر ﻣﺘﺮﺟﻢ ‪7 ...... ................................ ................................ ................................‬‬ ‫آﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑﺎﻣﺆﻟﻒ ﻣﺤﺘﺮم ﻋﻼﻣﻪ ﻣﻔﺘﯽ ﮐﻔﺎﯾﺖ اﷲ دﻫﻠﻮي ‪7 ....... ................................‬‬ ‫ﺗﺤﺼﯿﻼت اﺑﺘﺪاﯾﯽ‪8...................................................................................................:‬‬ ‫ﺗﺪرﯾﺲ‪8................................................................................................................... :‬‬ ‫ﺷﺮﮐﺖ در ﻣﺴﺎﯾﻞ و ﻣﺒﺎرزات ﺳﯿﺎﺳﯽ‪9......................................................................:‬‬ ‫ﺗﺼﺎﻧﯿﻒ و ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت‪10 ............................................................................................... :‬‬ ‫وﻓﺎت‪10 ................................................................................................................... :‬‬ ‫اﻫﻤﯿﺖ ﮐﺘﺎب ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻹﺳﻼم‪11 ............ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺑﺨﺶ اول‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم ‪13 ............... ................................ ................................‬‬ ‫اذان‪18 ................ ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ اذان‪18 ...................................................................................................... :‬‬ ‫روش وﺿﻮ‪24 ..... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫روش اداي ﻧﻤﺎز‪25 .............................. ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺑﺨﺶ اول‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ ‪28 .............. ................................ ................................‬‬ ‫ﻋﻘﺎﯾﺪ‪28 .............. ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن‪30 ......... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ‪31 ........................... ................................ ................................:‬‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان‪32 ........... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫‪2‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﻗﯿﺎﻣﺖ‪33 ............. ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺗﻘﺪﯾﺮ‪34 .............. ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫زﻧﺪﮔﯽ ﭘﺲ از ﻣﺮگ‪34 ........................ ................................ ................................:‬‬ ‫ﺑﺨﺶ دوم‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم ‪36 .............. ................................ ................................‬‬ ‫آﻣﻮزش اﺣﮑﺎم اﺳﻼﻣﯽ‪36 ................... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺷﺮط اول ﻧﻤﺎز‪37 ..................................................................................................... :‬‬ ‫ﺑﯿﺎن وﺿﻮ‪38 ............................................................................................................. :‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﻏﺴﻞ‪40 ............................................................................................................. :‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﻣﺴﺢ ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎ‪41 ............................................................................................. :‬‬ ‫ﺣﮑﻢ ﻣﺴﺢ ﺑﺮ ﺟﺒﯿﺮه )ﺑﺎﻧﺪ زﺧﻢ(‪42 ......................................................................... :‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﺣﮑﻢ ﻧﺠﺎﺳﺎت ﺣﻘﯿﻘﯽ‪42 .................................................................................. :‬‬ ‫ﺑﯿﺎن اﺳﺘﻨﺠﺎء‪44 ......................................................................................................... :‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﺣﮑﻢ آﺑﻬﺎ‪45 ...................................................................................................... :‬‬ ‫ﺣﮑﻢ آب ﭼﺎهﻫﺎ‪47 ................................................................................................... :‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‪50 ............................... ................................‬‬ ‫ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‪50 . ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫‪ - 1‬ﺗﻮﺣﯿﺪ ‪50 ............................................................................................................‬‬ ‫‪ -2‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ‪53 .........................................................................................................‬‬ ‫‪ -3‬ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ ‪55 ...........................................................................................‬‬ ‫‪ -4‬رﺳﺎﻟﺖ ‪58 ............................................................................................................‬‬ ‫‪ -5‬اﺻﺤﺎب ﮐﺮام‪ -‬رﺿﻮان اﷲ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﺟﻤﻌﯿﻦ‪62 ..................................................... :‬‬ ‫‪ -6‬وﻻﯾﺖ و اوﻟﯿﺎي ﺧﺪا‪63 ...................................................................................... :‬‬ ‫‪ -7‬ﻣﻌﺠﺰه و ﮐﺮاﻣﺖ‪65 ............................................................................................ :‬‬ ‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ‬ ‫‪3‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ ‪69 ............... ................................‬‬ ‫ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧﺪه ﻣﺴﺎﯾﻞ وﺿﻮ‪69 ..................... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧﺪه از ﻓﺮاﯾﺾ وﺿﻮ‪69 ..... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از ﺳﻨﺖﻫﺎي وﺿﻮ‪71 .............................. ................................ :‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از ﻣﺴﺘﺤﺒﺎت وﺿﻮ‪73 .............................. ................................ :‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از ﺷﮑﻨﻨﺪهﻫﺎي وﺿﻮ‪74 ........................... ................................ :‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از ﻏﺴﻞ‪77 .............. ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از ﻣﺴﺢ ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎ‪78 ............................... ................................:‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﻘﯿﻘﯿﻪ‪80 .............................. ................................ :‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از اﺳﺘﻨﺠﺎء‪81 .......... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از آﺑﻬﺎ‪82 ................. ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از آب ﭼﺎﻫﻬﺎ‪83 ...... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺗﯿﻤﻢ و اﺣﮑﺎم آن ‪84 ............................. ................................ ................................‬‬ ‫ﺷﺮط دوم ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﻟﺒﺎس‪87 ..... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺷﺮط ﺳﻮم ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﺟﺎي ﻧﻤﺎز‪88 ............................. ................................ :‬‬ ‫ﺷﺮط ﭼﻬﺎرم ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﭘﻮﺷﯿﺪن ﻋﻮرت‪89 . ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺷﺮط ﭘﻨﺠﻢ‪ ،‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز‪90 ................... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺷﺮط ﺷﺸﻢ ﻧﻤﺎز‪ ،‬اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻗﺒﻠﻪ‪94 ........ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺷﺮط ﻫﻔﺘﻢ ﻧﻤﺎز »ﻧﯿﺖ«‪95 ................... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺑﯿﺎن اذان‪96 ......... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ‪99 . ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫رﮐﻦ اول ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﻗﯿﺎم‪99 ......................... ................................ ................................ :‬‬ ‫‪4‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫رﮐﻦ دوم ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﻗﺮاﺋﺖ‪100 ................... ................................ ................................ :‬‬ ‫رﮐﻦ ﺳﻮم و ﭼﻬﺎرم ﻧﻤﺎز‪ ،‬رﮐﻮع و ﺳﺠﺪه‪101 ...................... ................................ :‬‬ ‫ﺳﻨﺘﻬﺎي ﻧﻤﺎز‪104 . ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﺒﺎت ﻧﻤﺎز‪106 .............................. ................................ ................................:‬‬ ‫روش ﮐﺎﻣﻞ ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز‪106 .............. ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ ‪109 .......................... ................................‬‬ ‫ﺗﻮﺣﯿﺪ‪109 .......... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ‪113 ....................... ................................ ................................ :‬‬ ‫رﺳﺎﻟﺖ‪116 ......... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫اﯾﻤﺎن و اﻋﻤﺎل ﺻﺎﻟﺤﻪ‪120 ................... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﻣﻌﺼﯿﺖ و ﮔﻨﺎﻫﺎن‪122 .................. ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﮐﻔﺮ و ﺷﺮك‪123 .......................... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﺑﺪﻋﺘﻬﺎ‪125 ... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﺳﺎﯾﺮ ﮔﻨﺎﻫﺎن‪126 .......................... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ ‪129 ......................... ................................‬‬ ‫اﺣﮑﺎﻣﯽ ﭼﻨﺪ از ﻗﺮاﺋﺖ‪129 .................. ................................ ................................:‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﺟﻤﺎﻋﺖ و ا‪‬ﻣﺎﻣ‪‬ﺖ‪130 .................. ................................ ................................ :‬‬ ‫آﻧﭽﻪ ﻧﻤﺎز را ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪133 ............. ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻣﮑﺮوﻫﺎت ﻧﻤﺎز‪135 ............................. ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻧﻤﺎز وﺗﺮ‪136 ....... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﺳﻨﺖ و ﻧﻔﻞ‪137 .................... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺗﺮاوﯾﺢ‪138 .. ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ‬ ‫‪5‬‬ ‫ﻗﻀﺎي ﻧﻤﺎزﻫﺎ‪140 ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻣ‪‬ﺪرِك‪ ،‬ﻣ‪‬ﺴﺒ‪‬ﻮق‪ ،‬ﻻَﺣ‪‬ﻖ‪142 .................. ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ‪143 ... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت‪146 ............................... ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺑﯿﻤﺎر‪147 ..... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻧﻤﺎز ﻣﺴﺎﻓﺮ‪149 .... ................................ ................................ ................................:‬‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ‪151 .... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻧﻤﺎز ﻋﯿﺪﯾﻦ‪153 ... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه‪156 .... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫روزه ﯾﮑﯽ از ﻓﺮاﯾﺾ ﻣﻬﻢ اﺳﻼم‪157 ... ................................ ................................ :‬‬ ‫روزه رﻣﻀﺎن‪159 ...................................................................................................... :‬‬ ‫رؤﯾﺖ ﻣﺎه و ﮔﻮاﻫﯽ در ﻣﻮرد آن‪160 ........................................................................ :‬‬ ‫ﻧﯿﺖ روزه‪162 ........................................................................................................... :‬‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﺒﺎت روزه‪163 .................................................................................................. :‬‬ ‫ﻣﮑﺮوﻫﺎت روزه‪163 ................................................................................................. :‬‬ ‫آﻧﭽﻪ روزه را ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪165 ................................................................................. :‬‬ ‫ﻗﻀﺎي روزه‪166 ....................................................................................................... :‬‬ ‫ﮐﻔﺎره روزه‪168 ......................................................................................................... :‬‬ ‫اﻋﺘﮑﺎف‪168 ........ ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﺒﺎت اﻋﺘﮑﺎف‪170 ............................................................................................. :‬‬ ‫اوﻗﺎت اﻋﺘﮑﺎف‪171 ................................................................................................... :‬‬ ‫ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در اﻋﺘﮑﺎف ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪171 ................................................................... :‬‬ ‫‪6‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫آﻧﭽﻪ اﻋﺘﮑﺎف را ﻓﺎﺳﺪ و ﯾﺎ ﻣﮑﺮوه ﻣﯽﮐﻨﺪ‪172 .......................................................... :‬‬ ‫ﻧﺬر‪173 ............... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫زﮐﺎت ﯾﮑﯽ از ﻓﺮاﯾﺾ ﻣﻬﻢ اﺳﻼم‪173 .. ................................ ................................ :‬‬ ‫ﻧ‪‬ﺼﺎب و ﻣﺎل زﮐﺎت‪174 ........................................................................................... :‬‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ اداي زﮐﺎت‪176 ......................................................................................... :‬‬ ‫ﻣﺼﺎرف زﮐﺎت‪178 ................................................................................................... :‬‬ ‫ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ‪180 .... ................................ ................................ ................................ :‬‬ ‫َ ٰٓ َ ُّ َ َّ َ َ َ ْ ُ ْ َ ُ‬ ‫ُ َۡ‬ ‫ُ‬ ‫ِي� ۡم نَ ٗ‬ ‫ار�﴾ ]اﻟﺘﺤﺮﯾﻢ‪.[6 :‬‬ ‫ام ُنوا ق ٓوا أنف َس� ۡم َوأهل‬ ‫﴿��ها ٱ�ِين ء‬ ‫»اي آﻧﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﯾﻤﺎن آوردهاﯾﺪ‪ ،‬ﺧﻮد و ﺧﺎﻧﻮادهﺗﺎن را از آﺗﺶ ﺟﻬﻨﻢ ﺑﺮﻫﺎﻧﯿﺪ!«‪.‬‬ ‫ﭘﯿﺸﮕﻔﺘﺎر ﻣﺘﺮﺟﻢ‬ ‫ﺑﺎ درود و ﺳﻼم ﺑﺮ روان ﭘﺎك ﺧﺎﺗﻢ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﷲ و درود و ﺳﻼم‬ ‫ﺑﺮ ﯾﺎران ﻓﺪاﮐﺎر‪ ،‬از ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ و اﻧﺼﺎر و ﺑﺮ اﻫﻞ ﺑﯿﺖ و ﺧﺎﻧﻮاده اﻃﻬﺎر‪ ،‬ﺗﺎ روز ﺟﺪا ﺷﺪن‬ ‫اﺑﺮار از اﺷﺮار‪.‬‬ ‫دﯾﻦ اﺳﻼم دﯾﻨﯽ اﺳﺖ ﮐﺎﻣﻞ و ﺟﻬﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎ و ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺸﺮي را‬ ‫زﻣﺎنﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮ ﺑﻮده و در آﯾﻨﺪه ﻧﯿﺰ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺎﻣﻞ از اﯾﻦ دﯾﻦ‪ ،‬زﻣﺎﻧﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات آن‪ ،‬در اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠﻒ‬ ‫زﻧﺪﮔﯽ‪ ،‬در ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺧﺎﻧﻮاده‪ ،‬اﺟﺮا و ﭘﯿﺎده ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﺟﺮاي اﯾﻦ ﻗﻮاﻧﯿﻦ زﻣﺎﻧﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﻧﺨﺴﺖ‪ ،‬آﺷﻨﺎﯾﯽ ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺎ اﯾﻦ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد‪ .‬ﮐﺘﺎﺑﯽ ﮐﻪ در ﭘﯿﺶ روي دارﯾﺪ‪ ،‬ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ‬ ‫ﮔﺮاﻧﺒﻬﺎ‪ ،‬ﺳﻮدﻣﻨﺪ و ﻣﺨﺘﺼﺮي اﺳﺖ از اﺣﮑﺎم و ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼم ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺎ‬ ‫زﺑﺎﻧﯽ ﺳﺎده و ﮔﻮﯾﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﯾﮑﯽ از ﺷﺨﺼﯿﺖﻫﺎي ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻋﻠﻤﯽ و ﻋﻤﻠﯽ ﻫﻨﺪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ‬ ‫»ﺣﻀﺮت ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﻔﺘﯽ ﮐﻔﺎﯾﺖ اﷲ دﻫﻠﻮي« ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﻫﻤﯿﺖ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺑﻌﺪاً ﺑﯿﺎن‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ در اﯾﻨﺠﺎ ﻣﺨﺘﺼﺮي از زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺆﻟﻒ ﺑﯿﺎن ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫آﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑﺎﻣﺆﻟﻒ ﻣﺤﺘﺮم ﻋﻼﻣﻪ ﻣﻔﺘﯽ ﮐﻔﺎﯾﺖ اﷲ دﻫﻠﻮي‬ ‫ﻣﻮﻻﻧﺎ در ﺗﺎرﯾﺦ )‪1292‬ﻫ(‪ .‬ﻣﻄﺎﺑﻖ )‪ (1875‬ﻣﯿﻼدي در ﺷﻬﺮ ﺷﺎه ﺟﻬﺎن ﭘﻮر ﻫﻨﺪ دﯾﺪه ﺑﻪ‬ ‫ﺟﻬﺎن ﮔﺸﻮد‪.‬‬ ‫واﻟﺪ ﺑﺰرﮔﻮار اﯾﺸﺎن‪ ،‬ﺷﯿﺦ ﻋﻨﺎﯾﺖ اﷲ ﺑﻦ ﻓﯿﺾ اﷲ ﺑﻦ ﺧﯿﺮاﷲ ﺑﻦ ﻋﺒﺎداﷲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪8‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺗﺤﺼﯿﻼت اﺑﺘﺪاﯾﯽ‪:‬‬ ‫ﻣﻮﻻﻧﺎ در ﺳﻦ ﭘﻨﺞ ﺳﺎﻟﮕﯽ وارد ﻣﮑﺘﺐ ﮔﺸﺖ و ﭘﺲ از ﻃﯽ دوران ﻣﮑﺘﺐ‪ ،‬وارد ﻣﺪرﺳﻪ‬ ‫اﺑﺘﺪاﯾﯽ ﺷﺪ و ﮐﺘﺎبﻫﺎي اﺑﺘﺪاي ﻋﺮﺑﯽ و ﻓﺎرﺳﯽ را در آﻧﺠﺎ ﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺷﺎﮔﺮد ﺑﺴﯿﺎر ذﮐﯽ‬ ‫و ﻫﻮﺷﻤﻨﺪي ﺑﻮد‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ اﺳﺘﺎد وي‪ ،‬ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻋﺒﯿﺪاﻟﺤﻖ ﺧﺎن‪ ،‬ذﮐﺎوت و ﻓﺮاﺳﺖ ﺷﺎﮔﺮد‬ ‫ﺧﻮﯾﺶ را اﺣﺴﺎس ﮐﺮد‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﯿﺦ ﻋﻨﺎﯾﺖ اﷲ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﺑﺎ اﻋﺰام ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺑﻪ ﻣﺪرﺳﻪ‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ ﺷﺎﻫﯽ در ﻣﺮاد آﺑﺎد‪ ،‬ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫در ﺳﺎل )‪1310‬ﻫ(‪ .‬ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺑﻪ آﻧﺠﺎ اﻋﺰام ﮔﺸﺖ و ﺗﺎ ﻣﺪت دو ﺳﺎل از اﺳﺎﺗﯿﺪ ﻣﻤﺘﺎز‬ ‫آﻧﺠﺎ‪ ،‬ﻋﻠﻢ آﻣﻮﺧﺖ‪ .‬در ﺳﺎل )‪1312‬ﻫ(‪ .‬ﺑﻪ ﻣﺪرﺳﻪ داراﻟﻌﻠﻮم دﯾﻮﺑﻨﺪ رﻓﺘﻪ و از اﺳﺎﺗﯿﺪ‬ ‫آﻧﺠﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺣﮑﯿﻢ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴﻦ‪ ،‬ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻏﻼم رﺳﻮل‪ ،‬و ﻣﺤﺪث ﮐﺒﯿﺮ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺧﻠﯿﻞ‬ ‫اﺣﻤﺪ ﺳﻬﺎرﻧﭙﻮري ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه ﮐﺘﺎب »ﺑﺬل اﻟـﻤﺠﻬﻮد ﰲ ﺣﻞ أﰊ داوود« ﮐﺴﺐ ﻋﻠﻢ ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫دروس ﺣﺪﯾﺚ را از ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻋﺒﺪاﻟﻌﻠﯽ ﻣﯿﺮﺗﯽ و ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﺤﻤﻮد اﻟﺤﺴﻦ‪ ،‬ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺖ و در‬ ‫ﺗﺎرﯾﺦ )‪1315‬ﻫ(‪ .‬در ﺳﻦ ﺑﯿﺴﺖ و دو ﺳﺎﻟﮕﯽ از ﻣﺪرﺳﻪ داراﻟﻌﻠﻮم دﯾﻮﺑﻨﺪ‪ ،‬ﻓﺎرغ اﻟﺘﺤﺼﯿﻞ‬ ‫ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﺪرﯾﺲ‪:‬‬ ‫ﻣﻮﻻﻧﺎ ﭘﺲ از ﻓﺎرغاﻟﺘﺤﺼﯿﻞ ﺷﺪن و ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﺪت ﭘﻨﺞ ﺳﺎل در ﻣﺪرﺳﻪ‬ ‫»ﻋﲔ اﻟﻌﻠﻮم« ﺷﺎه ﺟﻬﺎن ﭘﻮر ﻣﺸﻐﻮل ﺗﺪرﯾﺲ ﺷﺪ و داﻧﺸﻤﻨﺪاﻧﯽ اﻣﺜﺎل ﻣﻮﻻﻧﺎ اﻋﺰاز ﻋﻠﯽ‪،‬‬ ‫اﺳﺘﺎد ادب و ﻓﻘﻪ »داراﻟﻌﻠﻮم دﯾﻮﺑﻨﺪ« ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﻔﺘﯽ ﺳﯿﺪ ﻣﻬﺪي ﺣﺴﻦ ﻣﻔﺘﯽ »داراﻟﻌﻠﻮم دﯾﻮﺑﻨﺪ«‬ ‫و ﻏﯿﺮه اﻓﺘﺨﺎر ﺷﺎﮔﺮدي ﻣﻮﻻﻧﺎ را در ﻫﻤﺎن ﻣﺪرﺳﻪ ﮐﺴﺐ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫در ﺳﺎل )‪1321‬ﻫ(‪ .‬وﻗﺘﯽ ﻏﺎﺋﻠﻪ ﻗﺎدﯾﺎﻧﯿﺖ در ﺷﺎه ﺟﻬﺎنﭘﻮر ﺑﺮﭘﺎ ﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻮﻻﻧﺎ در رد آن‪،‬‬ ‫ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ »اﻟﱪﻫﺎن« را ﻧﻮﺷﺖ و ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬و در ﻫﻤﺎن ﺳﺎل ﺑﻪ »ﻣﺪرﺳﻪ أﻣﯿﻨﯿﻪ دﻫﻠﯽ«‬ ‫رﻓﺖ و ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﻮﻟﻮي اﻣﯿﻦاﻟﺪﯾﻦ اﯾﻠﻮﻟﻮي‪ ،‬ﺑﺎﻧﯽ آن ﻣﺪرﺳﻪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺳﺘﺎد ﻣﺪرﺳﻪ‬ ‫ﺑﺮﮔﺰﯾﺪه ﺷﺪ‪ .‬در ﺳﺎل )‪1340‬ﻫ(‪ .‬ﭘﺲ از وﻓﺎت ﻣﻮﻟﻮي اﻣﯿﻦاﻟﺪﯾﻦ‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺪﯾﺮ ﻣﺪرﺳﻪ‬ ‫‪9‬‬ ‫ﭘﯿﺸﮕﻔﺘﺎر ﻣﺘﺮﺟﻢ‬ ‫اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪ و ﺗﺎ آﺧﺮ ﻋﻤﺮ در ﻫﻤﺎن ﻣﺪرﺳﻪ ﻣﺸﻐﻮل ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ اﺳﻼم و ﻣﺴﻠﻤﯿﻦ‬ ‫ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺷﺮﮐﺖ در ﻣﺴﺎﯾﻞ و ﻣﺒﺎرزات ﺳﯿﺎﺳﯽ‪:‬‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﻮﻻﻧﺎ‪ ،‬ﻣﻔﺘﯽ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ و ﻣﺮﺟﻊ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻫﻨﺪ ﺑﻮد و ﻣﺸﻐﻮﻟﯿﺖﻫﺎي‬ ‫ﺗﺪرﯾﺲ‪ ،‬ﻗﻀﺎء‪ ،‬اﻓﺘﺄ و ﻏﯿﺮه را ﻋﻬﺪه دار ﺑﻮد‪ .‬اﻣﺎ در ﻣﯿﺪان ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻧﯿﺰ ﻧﻘﺸﯽ ﻣﻬﻢ و ﻗﺎﺑﻞ‬ ‫ﺗﻮﺟﻬﯽ داﺷﺖ‪ ،‬و ﯾﮑﯽ از ﻋﺎﻣﻼن و ﭘﯿﺸﺘﺎزان در ﺗﺄﺳﯿﺲ و ﺗﺸﮑﯿﻞ »ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻋﻠﻤﺎي اﺳﻼم«‬ ‫در ﻫﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽآﯾﻨﺪ و ﺑﻪ ﻣﺪت ﺑﯿﺴﺖ ﺳﺎل ﻋﻬﺪهدار رﯾﺎﺳﺖ اﯾﻦ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻮﻻﻧﺎ در ﺗﺄﯾﯿﺪ ﻗﻀﯿﻪ ﺧﻼﻓﺖ ﻋﺜﻤﺎﻧﯽ ﯾﮑﯽ از ﻣﻌﺎوﻧﺎن و ﯾﺎران ﺷﯿﺦ ﻣﺤﻤﻮد اﻟﺤﺴﻦ‬ ‫دﯾﻮﺑﻨﺪي‪ ،‬ﺑﻮد‪ .‬و ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﯾﺮ ﻋﻠﻤﺄ و داﻧﺸﻤﻨﺪان آن دﯾﺎر در ﻣﺒﺎرزات ﻋﻠﯿﻪ اﺳﺘﻌﻤﺎر و‬ ‫دﯾﮑﺘﺎﺗﻮري اﻧﮕﻠﯿﺲ‪ ،‬ﻧﻘﺶ ﻓﻌﺎﻟﯽ داﺷﺖ و در اﯾﻦ راﺳﺘﺎ دوﺑﺎر رواﻧﻪ زﻧﺪان ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫) ‪(1‬‬ ‫ﺑﺎر اول ﻣﺪت ﺷﺶ ﻣﺎه و ﺑﺎر دوم ﻣﺪت ﻫﯿﺠﺪه ﻣﺎه را در زﻧﺪان ﺳﭙﺮي ﮐﺮدﻧﺪ ‪.‬‬ ‫ﺑﻌﻀﯽ از ﺷﺎﮔﺮدان ﻣﻤﺘﺎز و ﺑﺰرگ ﻣﺮداﻧﯽ ﮐﻪ از ﻣﺤﻀﺮ اﯾﺸﺎن ﮐﺴﺐ ﻓﯿﺾ و داﻧﺶ‬ ‫ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺑﻪ ﻗﺮار ذﯾﻞ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺷﯿﺦ اﻷدب واﻟﻔﻘﻪ ﻣﻮﻻﻧﺎ اﻋﺰاز ﻋﻠﯽ‪ ،‬اﺳﺘﺎد داراﻟﻌﻠﻮم دﯾﻮﺑﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﻔﺘﯽ ﺳﯿﺪ ﻣﻬﺪي ﺣﺴﻦ‪ ،‬ﻣﻔﺘﯽ داراﻟﻌﻠﻮم دﯾﻮﺑﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺳﺤﺒﺎن اﻟﻬﻨﺪ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺣﺎﻓﻆ اﺣﻤﺪ ﺳﻌﯿﺪ دﻫﻠﻮي‪ ،‬ﻧﺎﻇﻢ ﭘﯿﺸﯿﻦ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻋﻠﻤﺄ ﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺷﯿﺦ اﻟﺤﺪﯾﺚ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﻔﺘﯽ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺒﺪاﻟﻐﻨﯽ ﭘﺘﯿﺎﻟﻮي‪،‬اﺳﺘﺎد ﻣﺪرﺳﻪ اﻣﯿﻨﯿﻪ دﻫﻠﯽ‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﻔﺘﯽ ﻋﺒﺪاﻟﺼﻤﺪ ﻣﮑﺮاﻧﯽ ﺑﻠﻮچ ﻗﺎﺿﯽ اﻟﻘﻀﺎة اﺳﺒﻖ رﯾﺎﺳﺖ ﻗﻼت ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﺤﻤﺪ اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﺑﺴﻢ اﷲ ﻣﻔﺘﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﮔﺠﺮات و ﻣﺪﯾﺮ اﺳﺒﻖ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﻼﻣﯿﻪ‬ ‫داﺑﯿﻞ ﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺮاي آﮔﺎﻫﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﺳﯿﻤﺎي درﺧﺸﺎن ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺑﻪ ﮐﺘﺎب »ﻧﺰﻫﺔ اﳋﻮاﻃﺮ« ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻋﻼﻣﻪ ﻋﺒﺪاﻟﺤﯽ اﻟﻠﮑﻨﻮي ﭘﺪر‬ ‫ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه و داﻧﺸﻤﻨﺪ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﻫﻨﺪ‪ ،‬اﺳﺘﺎد ﺳﯿﺪ أﺑﻮاﻟﺤﺴﻦ ﻧﺪوي ‪/‬ه ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪10‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -7‬ﺣﻀﺮت ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻋﺒﺪاﻟﻌﺰﯾﺰ ﻣﻼزﻫﯽ‪ ،‬ﭘﯿﺸﻮاي اﺳﺒﻖ ﻣﺬﻫﺒﯽ اﻫﻞ ﺳﻨﺖ اﯾﺮان و‬ ‫ﺑﻨﯿﺎﻧﮕﺬار »ﺣﻮزه ﻋﻠﻤﯿﻪ داراﻟﻌﻠﻮم« زاﻫﺪان‪.‬‬ ‫ﺗﺼﺎﻧﯿﻒ و ﺗﺄﻟﯿﻔﺎت‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﮐﻪ در اﺻﻞ ﺑﻪ زﺑﺎن اردو ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه و ﺑﻪ ﭼﻨﺪﯾﻦ زﺑﺎن ﻣﻌﺘﺒﺮ و‬ ‫زﻧﺪه دﻧﯿﺎ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﮔﺮدﯾﺪه‪.‬‬ ‫‪» -2‬روض اﻟﺮﻳﺎﺣﲔ« ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻗﺼﺎﯾﺪ و اﺷﻌﺎر ﻋﺮﺑﯽ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺟﺰوهاي ﺑﺮ زﻧﺪﮔﯽ ﺷﯿﺦ اﻟﻬﻨﺪ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﺤﻤﻮد ﺣﺴﻦ دﯾﻮﺑﻨﺪي‪،‬‬ ‫‪» -4‬ﺣﻤﺎﯾﺖ از ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺬﻫﺒﯽ و ﻣﻠﯽ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن«‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺗﻔﺴﯿﺮ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺑﺮ ﮐﺎرﻧﺎﻣﻪ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻋﻠﻤﺎي اﺳﻼم ﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪» -6‬ﮐﻔﺎﯾﺖ اﻟﻤﻔﺘﯽ« در ﻫﻔﺖ ﺟﻠﺪ ﺿﺨﯿﻢ ﭼﺎپ و ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬و ﯾﮏ ﻣﺮﺟﻊ‬ ‫ﺑﺰرگ و ﺑﯽﻣﺎﻧﻨﺪ در ﻓﻘﻪ اﺳﻼﻣﯽ و ﻣﺴﺎﯾﻞ روز اﺳﺖ‪.‬‬ ‫وﻓﺎت‪:‬‬ ‫در ﺗﺎرﯾﺦ ﺳﯽ و ﯾﮏ دﺳﺎﻣﺒﺮ )‪ (1952‬ﻣﯿﻼدي رأس ﺳﺎﻋﺖ ده و ﺑﯿﺴﺖ و ﭘﻨﺞ دﻗﯿﻘﻪ در‬ ‫ﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮﯾﺶ‪ ،‬رﺧﺖ ﺳﻔﺮ از اﯾﻦ ﺟﻬﺎن ﺑﺮﺑﺴﺖ و ﺑﻪ ﺟﺎﯾﮕﺎه اﺑﺪي آﺧﺮت ﻣﺸﺮف ﺷﺪ‪.‬‬ ‫در روز دوم از وﻓﺎت‪ ،‬ﺣﺪود ﯾﮏ ﺻﺪ ﻫﺰار ﻧﻔﺮ از ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن دﻫﻠﯽ در ﺗﺸﯿﯿﻊ ﺟﻨﺎزه آن‬ ‫ﺳﺘﺎره درﺧﺸﺎن ﻋﻠﻢ و ﻣﻌﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺷﺮﮐﺖ ﺟﺴﺘﻪ و ﭘﺲ از اﻗﺎﻣﻪ ﻧﻤﺎز ﺑﺮ ﭘﯿﮑﺮ ﭘﺎك ﺷﺎن‪ ،‬در‬ ‫ﻣﺤﻮﻃﻪ ﺧﻮاﺟﻪ ﻗﻄﺐ اﻟﺪﯾﻦ ﺑﺨﺘﯿﺎر ﮐﺎﮐﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﺎك ﺳﭙﺮده ﺷﺪ‪ .‬و ﺟﻬﺎن اﺳﻼم در ﻣﺎﺗﻢ آن‬ ‫زﻻﻟﻪ داﻧﺶ و ﻋﺮﻓﺎن ﺑﻪ ﺳﻮگ ﻧﺸﺴﺖ‪ .‬رﲪﻪ اﷲ وأدﺧﻠﻪ ﰲ ﺟﻨﺎت اﻟﻨﻌﻴﻢ‪.‬‬ ‫ﺻﺒﺎ از ﻣﺎ درود و ﻫﻢ ﺳﻼﻣﯽ ﺑﺮ آن ﺧﺎك و ﺑﺮ آن ﺗﺮﺑﺖ رﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﯿﺸﮕﻔﺘﺎر ﻣﺘﺮﺟﻢ‬ ‫‪11‬‬ ‫اﻫﻤﯿﺖ ﮐﺘﺎب ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻹﺳﻼم‪:‬‬ ‫ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﮐﻪ از اﺳﻢ ﮐﺘﺎب ﺑﺮ ﻣﯽآﯾﺪ‪ ،‬اﯾﻦ ﮐﺘﺎب در واﻗﻊ ﻗﺎﻟﺐ و ﻣﺨﺰﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺣﮑﺎم و ﻋﻘﯿﺪه اﺳﻼﻣﯽ در آن‪ ،‬ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﺷﺪه و در آن ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﭼﻬﺎر ﺑﺨﺶ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﺮ ﺑﺨﺶ ﺷﺎﻣﻞ دو ﻗﺴﻤﺖ ﻋﻘﺎﯾﺪ و اﺣﮑﺎم‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﻫﺮ ﺑﺨﺶ و ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ ﺗﮑﻤﯿﻞ ﮐﻨﻨﺪه ﺑﺨﺶ و ﻗﺴﻤﺖ ﻗﺒﻠﯽ اﺳﺖ‪ ،‬در ﺑﺨﺶ اول‪،‬‬ ‫ﻋﻘﺎﯾﺪ و اﺣﮑﺎم ﺑﻪ ﻃﻮر ﺳﺎده ﺑﯿﺎن ﺷﺪهاﻧﺪ‪ .‬در ﺑﺨﺶ دوم ﺑﺎ ﺗﻔﺼﯿﻞ ﺑﯿﺸﺘﺮي‪ ،‬و در ﺑﺨﺶ‬ ‫ﺳﻮم و ﭼﻬﺎرم ﺑﺎ ﺗﻮﺿﯿﺢ و ﺗﻔﺼﯿﻞ ﮐﺎﻣﻠﯽ ﺑﯿﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫آﻧﭽﻪ اﻣﺘﯿﺎز ﮐﺘﺎب را ﺑﺎﻻ ﺑﺮده اﺳﺖ ﻗﻠﻢ ﺷﯿﻮاي ﻣﺼﻨﻒ در روانﻧﻮﯾﺴﯽ ﺳﺎدهﻧﻮﯾﺴﯽ آن‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﻋﺎم ﻓﻬﻢ ﺑﻮده و ﻫﺮ ﮐﺲ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ آن‪ ،‬ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ‬ ‫ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﻪ راﺣﺘﯽ ﺑﯿﺎﺑﺪ‪.‬‬ ‫ﺟﻬﺖ ﺗﺴﻬﯿﻞ ﺑﯿﺸﺘﺮ‪ ،‬ﺑﻨﺪه ﺗﻤﺎم ﭘﺮﺳﺸﻬﺎي آن را ﺷﻤﺎره ﮔﺬاري ﮐﺮدم‪.‬‬ ‫ﮐﺘﺎب ﺗﻌﻠﻴﻢ اﻹﺳﻼم ﯾﮑﯽ از ﭘﺮ ﺗﯿﺮاژﺗﺮﯾﻦ ﮐﺘﺎبﻫﺎ در ﻫﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺎﮐﺴﺘﺎن‪ ،‬اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن‪،‬‬ ‫ﺑﻨﮕﻼدش و ﺟﻤﻬﻮري اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان اﺳﺖ‪ ،‬و ﺟﺰو ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ درﺳﯽ ﻣﺪارس و ﻣﮑﺎﺗﺐ دﯾﻨﯽ در‬ ‫ﺟﺎﻫﺎي ﯾﺎد ﺷﺪه ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل ﺑﻪ زﺑﺎنﻫﺎي »اردو«‪» ،‬ﻋﺮﺑﯽ«‪» ،‬اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ«‪،‬‬ ‫»ﺑﻨﮕﺎﻟﯽ«‪» ،‬ﺳﻨﺪﻫﯽ«‪» ،‬ﺑﻠﻮﭼﯽ« ﭼﺎپ و ﻣﻨﺘﺸﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬و ﻗﺒﻼً ﺗﻮﺳﻂ ﯾﮑﯽ از ﺑﺮادران‬ ‫اﻓﻐﺎﻧﯽ ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﯽ دري ﻧﯿﺰ ﺗﺮﺟﻤﻪ و ﭼﺎپ ﮔﺮدﯾﺪه وﻟﯽ ﭼﻮن ﺑﺴﯿﺎري از ﮐﻠﻤﺎت و‬ ‫اﺻﻄﻼﺣﺎت ﻓﺎرﺳﯽ دري اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن ﺑﺮاي ﻓﺎرﺳﯽ داﻧﺎن اﯾﺮان ﻣﺄﻧﻮس و زود ﻓﻬﻢ ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮ‬ ‫ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد و ﺗﺸﻮﯾﻖ دوﺳﺖ ارﺟﻤﻨﺪ ﺟﻨﺎب ﻣﻮﻟﻮي ﻣﺤﻤﺪ ﻗﺎﺳﻢ ﺣﻔﻈﻪ اﷲ‪ ،‬اﻗﺪام ﺑﻪ ﺗﺮﺟﻤﻪ‬ ‫آن ﻧﻤﻮدم‪.‬‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ اﯾﺸﺎن ﻧﯿﺰ ﺟﺰاي ﺧﯿﺮ ﻋﻨﺎﯾﺖ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﯾﻦ اﻣﺮ ﻣﻬﻢ و ﺧﻄﯿﺮ ﮔﺮدﯾﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻟﺬا از آﻧﺠﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻃﺒﯿﻌﺖ اﻧﺴﺎن ﻣﺮﮐﺐ از ﺧﻄﺎ و ﻧﺴﯿﺎن اﺳﺖ اﮔﺮ ﺧﻮاﻧﻨﺪﮔﺎن ﮔﺮاﻣﯽ ﻣﺘﻮﺟﻪ‬ ‫اﺷﺘﺒﺎه و ﯾﺎ ﺗﺴﺎﻣﺤﯽ در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬اﻣﯿﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ دﯾﺪه اﻏﻤﺎض ﻧﮕﺮﯾﺴﺘﻪ و ﺑﻪ ﺑﻨﺪه‬ ‫ﯾﺎدآور ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ در ﭼﺎپﻫﺎي آﯾﻨﺪه انﺷﺎء اﷲ اﺻﻼح ﮔﺮدد‪.‬‬ ‫‪12‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫در ﺧﺎﺗﻤﻪ‪ ،‬ﺧﻮاﻧﺪن و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺑﻪ ﺗﻤﺎم دوﺳﺘﺎن ﺑﺎﻟﺨﺼﻮص ﺟﻮاﻧﺎن ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن و‬ ‫ﺧﺮدﺳﺎﻻن‪ ،‬ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬و ﺑﺮ ﻫﺮ ﻓﺮد ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻻزم اﺳﺖ ﻧﺴﺨﻪاي از آن را در ﻣﻨﺰل‬ ‫ﺧﻮﯾﺶ داﺷﺘﻪ و ﺑﺮاي ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺻﺤﯿﺢ و آﻣﻮزﻧﺪه‪ ،‬ﻗﺮاﺋﺖ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫َ َّ َ َ َ َّ ۡ َّ ٓ َّ َ‬ ‫نت ٱ َّ‬ ‫ك أَ َ‬ ‫لس ِم ُ‬ ‫يع ٱ ۡل َعل ُ‬ ‫ِيم﴾‬ ‫﴿ر�نا �قبل مِنا ۖ إِن‬ ‫ﻋﺒﺪاﻟﻤﺠﯿﺪ ﻣﺮدازﻫﯽ ﺧﺎﺷﯽ‬ ‫ﺣﻮزه ﻋﻠﻤﯿﻪ داراﻟﻌﻠﻮم زاﻫﺪان‬ ‫َ ٰٓ َ ُّ َ َّ َ َ َ ْ ُ ْ َ ُ‬ ‫ُ َۡ‬ ‫ُ‬ ‫ِي� ۡم نَ ٗ‬ ‫ار�﴾ ]اﻟﺘﺤﺮﯾﻢ‪.[6 :‬‬ ‫ام ُنوا ق ٓوا أنف َس� ۡم َوأهل‬ ‫﴿��ها ٱ�ِين ء‬ ‫»اي آﻧﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﯾﻤﺎن آوردهاﯾﺪ‪ ،‬ﺧﻮد و ﺧﺎﻧﻮادهﺗﺎن را از آﺗﺶ ﺟﻬﻨﻢ ﺑﺮﻫﺎﻧﯿﺪ!«‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ اول‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :1‬ﺗﻮ ﮐﯿﺴﺘﯽ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﻦ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻢ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :2‬ﻧﺎم ﻣﺬﻫﺐ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻬﺎ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﺳﻼم‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :3‬اﺳﻼم ﺑﻪ ﻣﺎ ﭼﻪ ﻣﯽآﻣﻮزد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﺳﻼم اﯾﻦ را ﻣﯽآﻣﻮزد ﮐﻪ‪» :‬اﷲ« ﯾﮕﺎﻧﻪ اﺳﺖ و ﻓﻘﻂ او ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ و ﺳﺰاوار ﺑﻨﺪﮔﯽ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬ﺑﻨﺪه ﺧﺪا و ﻓﺮﺳﺘﺎده اوﺳﺖ‪ ،‬ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﮐﺘﺎب و ﻗﺎﻧﻮن اﻟﻬﯽ اﺳﺖ‪،‬‬ ‫اﺳﻼم دﯾﻦ ﺑﺮ ﺣﻖ و راﺳﺖ اﺳﺖ‪ .‬اﺳﻼم ﺗﻤﺎم ﺧﻮﺑﯿﻬﺎي دﯾﻦ و دﻧﯿﺎ را ﺑﻪ ﻣﺎ ﻣﯽآﻣﻮزد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :4‬ﮐﻠﻤﻪ اﺳﻼم ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻻَ اﹺﻟ ﹶﻪ ا ﹺ ﻻﱠ اﹸ ﷲ ﹸﳏ ﹶ ﱠﻤ ﺪﹲ ﹶر ﹸﺳ ﹸ‬ ‫ﻮل اﷲﹺ‪.‬‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ :‬ﻫﯿﭻ ﻣﻌﺒﻮدي ﺑﻪ ﺟﺰ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺳﺰاوار ﻋﺒﺎدت ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﻣﺤﻤﺪ ﻓﺮﺳﺘﺎده «اﷲ« اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و اﯾﻦ را ﮐﻠﻤﻪ ﺗﻮﺣﯿﺪ ﻧﯿﺰ ﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :5‬ﮐﻠﻤﻪ ﺷﻬﺎدت ﮐﺪام اﺳﺖ؟‬ ‫َ َ ُ َ َّ َ َّ‬ ‫ﺷﻬ ُﺪ ا َ َّن ُ�َ َّﻤ ًﺪا َﻋ ُ‬ ‫ﷲ َوا َ َ‬ ‫ﺒﺪهُ َو َر ُﺳ ُ ُ‬ ‫ﻻا ُ‬ ‫ﻮﻪﻟ‪.‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﺷﻬﺪ ان ﻻ ِاﻪﻟ ِا‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ :‬ﮔﻮاﻫﯽ ﻣﯽدﻫﻢ ﮐﻪ ﺑﺠﺰ »اﷲ« ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ ﻋﺒﺎدت ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﮔﻮاﻫﯽ‬ ‫ﻣﯽدﻫﻢ ﮐﻪ ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻨﺪه ﺧﺪا و رﺳﻮل اوﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :6‬اﯾﻤﺎن ﻣﺠﻤﻞ ﮐﺪام اﺳﺖ؟‬ ‫َ َ َُ َ َ َ َ ََ ُ َ َ َ َ‬ ‫ََ ُ‬ ‫ﻴﻊ اﺣﺎﻜ ِﻣ ِﻪ‪.‬‬ ‫ﻤﺟ‬ ‫ﷲ ﻛﻤﺎ ﻫﻮ ﺑِﺎﺳﻤﺎﺋِﻪ و ِﺻﻔﺎﺗِﻪ وﻗ ِﺒﻠﺖ ِ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬أﻣﻨﺖ ﺑِﺎ ِ‬ ‫‪14‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ :‬ﺑﻪ ذات ﯾﮕﺎﻧﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬اﯾﻤﺎن آوردم ﭼﻨﺎن ﮐﻪ ﺑﺎ ﻧﺎﻣﻬﺎ و ﺻﻔﺎت ﺧﻮﯾﺶ ﻣﻮﺳﻮم‬ ‫اﺳﺖ و ﺗﻤﺎم اﺣﮑﺎم و دﺳﺘﻮرﻫﺎي او را ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻢ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :7‬اﯾﻤﺎن ﻣ‪‬ﻔﺼ‪‬ﻞ ﮐﺪام اﺳﺖ؟‬ ‫َ‬ ‫ﻨﺖ ﺑﺎﷲ َو َ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬أَ َﻣ ُ‬ ‫اﻵﺧﺮ َواﻟﻘﺪر َﺧ�هِ َو َ ِّ‬ ‫� ِﺘ ِﻪ َو ُﻛﺘُﺒ ِﻪ َو ُر ُﺳ ِﻠﻪ َواﻴﻟَ‬ ‫ﺮﺷهِ ِﻣ َﻦ اِﷲ‬ ‫ﺋ‬ ‫ﻶ‬ ‫م‬ ‫ﻮمِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ ِ‬ ‫ِ‬ ‫َ َ‬ ‫َ‬ ‫َ� َﻌﺎﻲﻟ َو َ‬ ‫ﻮت‪.‬‬ ‫اﺒﻟ ِ‬ ‫ﻌﺚ ﺑﻌﺪالﻤ ِ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪا و ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن و ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ و ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان و روز ﻗﯿﺎﻣﺖ اﯾﻤﺎن آوردم‪.‬‬ ‫ﻧﯿﺰ ﺑﺮ آﻧﭽﻪ در ﺗﻘﺪﯾﺮ از ﺧﻮﺑﯿﻬﺎ و ﺑﺪﯾﻬﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﺮ زﻧﺪﮔﯽ ﭘﺲ از ﻣﺮگ اﯾﻤﺎن‬ ‫آوردم‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :8‬ﺷﻤﺎ را ﭼﻪ ﮐﺴﯽ آﻓﺮﯾﺪه و ﺑﻪ وﺟﻮد آورده اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺎ را و ﭘﺪران و اﺟﺪاد ﻣﺎ را‪ ،‬زﻣﯿﻦ و آﺳﻤﺎن و ﺗﻤﺎم ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت را ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل‬ ‫آﻓﺮﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :9‬ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬دﻧﯿﺎ را از ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﺧﻠﻖ ﮐﺮده اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎ ﻗﺪرت و دﺳﺘﻮر ﺧﻮﯾﺶ آﻓﺮﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :10‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﺪا را ﻗﺒﻮل ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﭼﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﮐﺎﻓﺮ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :11‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺠﺰ ﺧﺪاوﻧﺪ دﯾﮕﺮ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ را ﻣﯽﭘﺮﺳﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﭼﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ آﻧﻬﺎ »ﻛﹶﺎﻓﹺﺮ« و » ﹸﻣ ﹺ‬ ‫ﴩك« ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :12‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻪ دو ﯾﺎ ﺳﻪ ﺧﺪا ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺴﯿﺤﯿﺎن ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﭼﻪ‬ ‫ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آﻧﺎن را ﻧﯿﺰ »ﻣﴩك« و »ﻛﺎﻓﺮ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :13‬اﻧﺴﺎن »ﻣﴩك« ﺑﺨﺸﻮده ﻣﯽﺷﻮد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬اﻧﺴﺎن »ﻣﺸﺮك« ﻫﺮﮔﺰ ﺑﺨﺸﻮده ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺮاي ﻫﻤﯿﺸﻪ در دوزخ و‬ ‫ﻋﺬاب اﻟﻬﯽ ﻗﺮار ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ اول ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪15‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :14‬ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﯾﺸﺎن ﺑﻨﺪه ﺑﺮﮔﺰﯾﺪه ﺧﺪا و ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ او ﺑﻮده و ﻣﺎ اﻣﺖ او ﻫﺴﺘﯿﻢ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :15‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻣﺎ در ﮐﺠﺎ ﻣﺘﻮﻟﺪ ﺷﺪه؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺳﺮزﻣﯿﻦ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎن‪ ،‬در ﺷﻬﺮ ﻣﮑﻪ ﻣﻌﻈﻤﻪ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :16‬ﻧﺎم ﭘﺪر و ﻧﺎم ﺟﺪ آن ﺣﻀﺮت ﭼﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺎم ﭘﺪر آن ﺣﻀﺮت‪ ،‬ﻋﺒﺪاﷲ و ﻧﺎم ﺟﺪش ﻋﺒﺪاﻟﻤﻄﻠﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :17‬آﯾﺎ ﻣﻘﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻣﺎ از ﺳﺎﯾﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬ﻣﻘﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻣﺎ از ﺗﻤﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ‪ ،‬و ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻣﺎ از ﺗﻤﺎم ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت‬ ‫اﻓﻀﻞ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :18‬ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬در ﮐﺠﺎ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﺮده اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﻨﺠﺎه و ﺳﻪ ﺳﺎل در ﻣﮑﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ از آن‪ ،‬ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺪﯾﻨﻪ رﻓﺘﻪ و ده‬ ‫ﺳﺎل ﺗﻤﺎم‪ ،‬در آﻧﺠﺎ زﻧﺪﮔﯽ ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬و در ﺳﻦﱢ ﺷﺼﺖ و ﺳﻪ ﺳﺎﻟﮕﯽ وﻓﺎت ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :19‬ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ را ﻗﺒﻮل ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﭼﻪ ﺣﮑﻤﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮐﺎﻓﺮ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :20‬ﻣﻨﻈﻮر از ﻗﺒﻮل داﺷﺘﻦ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﻨﻈﻮر اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ آن ﺣﻀﺮت را ﺑﻨﺪه و رﺳﻮل ﺧﺪا و ﺑﻌﺪ از ﺧﺪا از ﺗﻤﺎم‬ ‫ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﺑﺎﻻﺗﺮ و اﻓﻀﻞ داﻧﺴﺖ و از دﺳﺘﻮرﻫﺎ و اﺣﮑﺎم او ﭘﯿﺮوي و اﺗﺒﺎع ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺑﺎ اﯾﺸﺎن‬ ‫ﻣﺤﺒﺖ ﮐﺎﻣﻞ داﺷﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :21‬دﻟﯿﻞ اﯾﻨﮑﻪ ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ و ﻓﺮﺳﺘﺎدة ﺧﺪاﺳﺖ‪ ،‬ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﻮﺳﻂ آن ﺣﻀﺮت ﭼﻨﺎن ﮐﺎرﻫﺎ و اﻣﻮر ﺷﺎﯾﺴﺘﻪاي اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺠﺰ‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ از دﯾﮕﺮ ﮐﺴﯽ اﻣﮑﺎن اﻧﺠﺎم و وﻗﻮع آﻧﻬﺎ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :22‬ﭼﻪ دﻟﯿﻠﯽ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﻗﺮآن‪ ،‬ﮐﺘﺎب اﻟﻬﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﯾﻦ ﮔﻔﺘﺎر ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﮐﻪ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪ :‬ﻗﺮآن ﮐﺘﺎب ﺧﺪا اﺳﺖ و آﻧﺮا ﺑﺮ ﻣﻦ ﻧﺎزل ﮐﺮده‬ ‫‪16‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :23‬ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ در ﯾﮏ ﺑﺎر ﺑﺮ آن ﺣﻀﺮت ﻧﺎزل ﮔﺮدﯾﺪه ﯾﺎ در ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺑﺎر؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﺮآن در زﻣﺎﻧﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺘﺪرﯾﺞ و ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺧﻮاﺳﺖ و ﻧﯿﺎز زﻣﺎن‪ ،‬ﺑﺮ آن‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :24‬ﻗﺮآن در ﻣﺪت ﭼﻨﺪ ﺳﺎل ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ ‪ :‬در ﻣﺪت »ﺑﯿﺴﺖ و ﺳﻪ ﺳﺎل«‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :25‬ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ؟‬ ‫‪ ‬ﮐﻪ ﻣﺄﻣﻮر رﺳﺎﻧﺪن وﺣﯽ ﺑﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان اﺳﺖ‪ ،‬ﮔﺎﻫﯽ ﯾﮏ آﯾﻪ و‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺣﻀﺮت ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ‬ ‫ﮔﺎﻫﯽ ﯾﮏ ﺳﻮره را از ﺳﻮي ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﯽآورد و ﺑﺮاي آن ﺣﻀﺮت‪ ‬ﺗﻼوت ﻣﯽﮐﺮد‪.‬‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم ﭘﺲ از ﺷﻨﯿﺪن آن‪ ،‬ﮐﺎﺗﺒﺎن و ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن وﺣﯽ را اﺣﻀﺎر ﻣﯽﮐﺮد و دﺳﺘﻮر ﻣﯽداد‬ ‫ﺗﺎ ﻗﺮآن را ﯾﺎد داﺷﺖ ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﻨﻮﯾﺴﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :26‬ﭼﺮا ﺧﻮد ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ وﺣﯽ را ﻧﻤﯽﻧﻮﺷﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﻮﻧﮑﻪ آن ﺣﻀﺮت » ﹸا ﱢﻣﻲ« ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ » :27‬ﹸا ﱢﻣﻲ« ﺑﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺳﻮاد ﺧﻮاﻧﺪن و ﻧﻮﺷﺘﻦ را از ﮐﺴﯽ ﻧﯿﺎﻣﻮﺧﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬آﻧﺮا اﻣﯽ ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﮔﺮﭼﻪ آن ﺣﻀﺮت ﻋﻠﻢ و داﻧﺶ را از ﮐﺴﯽ ﻓﺮا ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد وﻟﯽ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ آﻣﻮزش و ﻟﻄﻒ‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬از ﺗﻤﺎم ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﻋﺎﻟﯽﺗﺮ ﺑﻮدﻧﺪ و ﺧﺪاوﻧﺪ ﻋﻠﻮم ﺑﺴﯿﺎري را ﺑﻪ اﯾﺸﺎن ﻋﻨﺎﯾﺖ‬ ‫ﻓﺮﻣﻮده ﺑﻮد‪.‬‬ ‫‪ ‬ﭼﮑﺎره اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :28‬ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻓﺮﺷﺘﻪ اﯾﺴﺖ ﮐﻪ وﺣﯽ و دﺳﺘﻮر ﺧﺪاوﻧﺪ را ﺑﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﻣﯽرﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :29‬ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺧﺪاوﻧﺪ را ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﺒﺎدت و ﺑﻨﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬روزه ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ ،‬زﮐﺎت ﻣﯽدﻫﺪ و ﺣﺞ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :30‬ﻧﻤﺎز ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ اول ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪17‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﻋﺒﺎدت و روش ﻣﺨﺼﻮﺻﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ آن‪ ،‬ﺧﺪاوﻧﺪ را ﺑﻨﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ و‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ آن‪ ،‬در ﻗﺮآن و اﺣﺎدﯾﺚ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم ﺑﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎنﻫﺎ آﻣﻮزش داده ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :31‬روش ﻣﺨﺼﻮص ﺑﻨﺪﮔﯽ ﮐﻪ آن را »ﻧﻤﺎز« ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺧﺎﻧﻪ ﯾﺎ در ﻣﺴﺠﺪ‪ ،‬دﺳﺖ ﺑﺴﺘﻪ ﻣﯽاﯾﺴﺘﻨﺪ و از ﻗﺮآن ﻣﯽﺧﻮاﻧﻨﺪ‪ .‬ﺣﻤﺪ و ﺛﻨﺎ و‬ ‫ﺑﺰرﮔﯽ ﺧﺪا را ﺑﺠﺎ ﻣﯽآورﻧﺪ‪ ،‬ﮔﺎﻫﯽ در ﺑﺎرﮔﺎه او ﺧﻢ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و ﮔﺎﻫﯽ ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﺧﻮﯾﺶ را‬ ‫ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺗﻀﺮع و اﻇﻬﺎر ﻋﺠﺰ و ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ ﺧﻮﯾﺶ‪ ،‬ﺑﺮ زﻣﯿﻦ ﻣﯽﻧﻬﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :32‬ﺷﺨﺺ ﻧﻤﺎز ﮔﺰار در ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻪ ﺧﺪا ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯽﺷﻮد ﯾﺎ در ﺧﺎﻧﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻫﺮ ﺟﺎي وﺟﻮد دارد و اﻧﺴﺎن ﻫﻤﯿﺸﻪ در ﻣﺤﻀﺮ او ﻗﺮار دارد‪ ،‬ﭼﻪ در‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ و ﭼﻪ در ﺧﺎﻧﻪ‪ ،‬وﻟﯽ ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز در ﻣﺴﺠﺪ ﺛﻮاب ﺑﯿﺸﺘﺮي دارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :33‬ﺑﻪ ﺷﺴﺘﻦ دﺳﺖ و ﺻﻮرت و ﭘﺎﻫﺎ ﮐﻪ ﭘﯿﺶ از ﻧﻤﺎز اﻧﺠﺎم ﻣﯽﮔﯿﺮد ﭼﻪ‬ ‫ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آن را »وﺿﻮ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ ،‬ﮐﻪ ﺑﺪون آن ﻧﻤﺎز ﺻﺤﯿﺢ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :34‬ﻫﻨﮕﺎم ﻧﻤﺎز‪ ،‬روي آدﻣﯽ ﺑﻪ ﮐﺪام ﻃﺮف ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎﺷﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ‪ ،‬ﮐﻪ در اﯾﺮان در ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮب ﻏﺮﺑﯽ آن ﻗﺮار دارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :35‬ﭼﺮا ﺑﺎﯾﺪ رخ ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ ﮐﻨﯿﻢ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻣﮑﻪ ﻣﮑﺮﻣﻪ ﺧﺎﻧﻪاي اﺳﺖ ﮐﻪ آن را »ﮐﻌﺒﻪ« )ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺪا( ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪ ،‬و ﻫﻨﮕﺎم‬ ‫ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﺿﺮوري اﺳﺖ ﮐﻪ رخ ﻣﺎ ﺑﻪ ﺳﻮي آن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﭼﻮن آن ﺷﻬﺮ از ﺳﺮزﻣﯿﻦ ﻣﺎ »اﯾﺮان«‬ ‫ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً در ﺟﺎﻧﺐ ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب ﻗﺮار دارد‪ ،‬ﻣﺎ روي ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﻐﺮب ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :36‬آن ﻃﺮﻓﯽ ﮐﻪ رخ ﺑﻪ ﺳﻮي آن ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺧﻮاﻧﻨﺪ ﭼﻪ ﻧﺎم دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﻗﺒﻠﻪ« ﻧﺎم دارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :37‬در ﯾﮏ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز‪ ،‬ﭼﻨﺪ ﺑﺎر ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﻨﺞ ﺑﺎر‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :38‬ﻧﺎم ﭘﻨﺞ وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫‪18‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫اول‪» -‬ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ« ﮐﻪ ﭘﯿﺶ از ﻃﻠﻮع آﻓﺘﺎب ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫دوم‪» -‬ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ« ﮐﻪ ﺑﻌﺪ از زوال آﻓﺘﺎب ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺳﻮم «ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ« ﮐﻪ در ﺣﺪود دو ﯾﺎ ﯾﮏ و ﻧﯿﻢ ﺳﺎﻋﺖ ﭘﯿﺶ از ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب ﺧﻮاﻧﺪه‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭼﻬﺎرم‪» -‬ﻧﻤﺎز ﻣﻐﺮب« ﮐﻪ ﺑﻌﺪ از ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﻨﺠﻢ‪» -‬ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎ« ﮐﻪ در ﺣﺪود دو ﯾﺎ ﯾﮏ و ﻧﯿﻢ ﺳﺎﻋﺖ ﭘﺲ از ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب ﺧﻮاﻧﺪه‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫اذان‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :39‬اَذان« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻓﺮا ﻣﯽرﺳﺪ‪ ،‬ﻟﺤﻈﺎﺗﯽ ﭘﯿﺶ از ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز‪ ،‬رو ﺑﻪ ﻗﺒﻠﻪ‬ ‫اﯾﺴﺘﺎده و ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﮐﻠﻤﺎت ذﯾﻞ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ اﺻﻄﻼﺣﺎً آن را »اَذان« ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ اذان‪:‬‬ ‫ﺮﺒ‪ُ ،‬‬ ‫ﺮﺒ‪ُ ،‬‬ ‫ﺮﺒ‪ُ ،‬‬ ‫ ُ‬‫اﷲ أَ ْ� َ ُ‬ ‫اﷲ أَ ْ� َ ُ‬ ‫اﷲ أَ ْ� َ ُ‬ ‫اﷲ أَ ْ� َ ُ‬ ‫ﺮﺒ‪.‬‬ ‫َ ْ َ ُ َ ْ َ َ َ َّ ُ َ ْ َ ُ َ ْ َ َ َ َّ‬ ‫ﻻ ُ‬ ‫اﷲ‬ ‫ أﺷﻬﺪ أن ﻻ ِإﻪﻟ ِإﻻ اﷲ أﺷﻬﺪ أن ﻻ ِإﻪﻟ ِإ‬‫َ َ ُ َ َّ ُ َ َّ ً َّ ُ ُ ُ َ َ َ َّ ُ َ ً‬ ‫ُ ُ‬ ‫ﺷﻬ ُﺪ ان � َّﻤﺪا َّر ُﺳﻮل اﷲ‬ ‫ اﺷﻬﺪ ان �ﻤﺪا رﺳﻮل اﷲ‪ ،‬ا‬‫َ َّ َ َ‬ ‫َ َّ َ َ‬ ‫ﻲﻠﻋ َّ‬ ‫ﻲﻠﻋ َّ‬ ‫ ﻲﺣ‬‫الﺼﻠﻮ ِة‪.‬‬ ‫الﺼﻠﻮ ِة‪ ،‬ﻲﺣ‬ ‫َ َّ َ َ َ َ َ َّ َ َ َ َ‬ ‫ ﻲﺣ ﻲﻠﻋ اﻟﻔﻼ ِح ‪،‬ﻲﺣ ﻲﻠﻋ اﻟﻔﻼ ِح‪.‬‬‫�ﺮﺒ اَﷲ ا َ َ‬ ‫ اَﷲ ا َ َ‬‫�ﺮﺒ‪.‬‬ ‫َ َ َّ‬ ‫ﻻا ُ‬ ‫ﷲ‪.‬‬ ‫‪ -‬ﻻ ِاﻪﻟ ِا‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪:‬‬ ‫»ﺧﺪا ﺑﺰرگ اﺳﺖ‪ ،‬ﺧﺪا ﺑﺰرگ اﺳﺖ‪ ،‬ﺧﺪا ﺑﺰرگ اﺳﺖ‪ ،‬ﺧﺪا ﺑﺰرگ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ اول ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪19‬‬ ‫ﮔﻮاﻫﯽ ﻣﯽدﻫﻢ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﺠﺰ ﺧﺪا‪ ،‬دﯾﮕﺮ ﻣﻌﺒﻮدي ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﮔﻮاﻫﯽ ﻣﯽدﻫﻢ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﺠﺰ ﺧﺪا‪ ،‬دﯾﮕﺮ ﻣﻌﺒﻮدي ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﮔﻮاﻫﯽ ﻣﯽدﻫﻢ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺖ‪ .‬ﮔﻮاﻫﯽ ﻣﯽدﻫﻢ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺸﺘﺎﺑﯿﺪ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﺑﺸﺘﺎﺑﯿﺪ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻧﻤﺎز‪.‬‬ ‫ﺑﺸﺘﺎﺑﯿﺪ ﺑﻪ ﺳﻮي رﺳﺘﮕﺎري‪ ،‬ﺑﺸﺘﺎﺑﯿﺪ ﺑﻪ ﺳﻮي رﺳﺘﮕﺎري‪.‬‬ ‫ﺧﺪا ﺑﺰرگ اﺳﺖ‪ ،‬ﺧﺪا ﺑﺰرگ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺠﺰ وي دﯾﮕﺮ ﻣﻌﺒﻮدي ﻧﯿﺴﺖ«‪.‬‬ ‫در ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ‪ ،‬ﺑﻌﺪ از ﮔﻔﺘﻦ »ﻲﺣ ﻰﻠﻋ اﻟﻔﻼح« دوﺑﺎر »ا َ َّ‬ ‫لﺼﻠﻮُة َﺧ ٌ‬ ‫� ِّﻣ َﻦ َّ‬ ‫اﻨﻟﻮمِ « ﮔﻔﺘﻪ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﻌﻨﺎﯾﺶ ﭼﻨﯿﻦ اﺳﺖ‪ :‬ﻧﻤﺎز از ﺧﻮاب ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :40‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﯿﺶ از اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺮدم آﻣﺎده ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺷﺨﺼﯽ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ اﻣﺎم اﯾﺴﺘﺎده و ﻫﻤﺎن‬ ‫َّ ُ‬ ‫َ َ َ‬ ‫الﺼﻠﻮة« اﺿﺎﻓﻪ‬ ‫ﺖ‬ ‫ﮐﻠﻤﺎت اذان را اﻋﻼم ﻣﯽدارد و ﺑﻌﺪ از »ﻲﺣ ﻲﻠﻋ اﻟﻔﻼح« دوﺑﺎر »ﻗﺪ ﻗﺎﻣ ِ‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :41‬اذان و ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﻨﺪه را ﭼﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اذان ﮔﻮﯾﻨﺪه را »ﻣ‪‬ﺆَذﱢن« و ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﻨﺪه را »ﻣ‪‬ﮑَﺒ‪‬ﺮ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :42‬ﻧﻤﺎزي ﮐﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت دﺳﺘﻪ ﺟﻤﻌﯽ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﻤﺎز و ﺑﻪ ﮐﺴﯽ‬ ‫ﮐﻪ از ﻫﻤﻪ‪ ،‬ﺟﻠﻮﺗﺮ ﻣﯽاﯾﺴﺘﺪ و ﺑﻪ ﺑﻘﯿﻪ ﻣﺮدم‪ ،‬ﭼﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﻤﺎز‪» ،‬ﻧﻤﺎز ﺟﻤﺎﻋﺖ« و ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺟﻠﻮﺗﺮ از دﯾﮕﺮان ﻣﯽاﯾﺴﺘﺪ »ا‪‬ﻣﺎم« و ﺑﻪ‬ ‫ﺑﻘﯿﻪ ﮐﻪ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ »ا‪‬ﻣﺎم« ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺧﻮاﻧﻨﺪ »ﻣ‪‬ﻘﺘَﺪ‪‬ي«ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :43‬ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ او »ﻣ‪‬ﻨﻔَﺮِد« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :44‬ﺑﻪ ﻣﺤﻠﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز آﻣﺎده ﻣﯽﺷﻮد و ﻓﻘﻂ در آﻧﺠﺎ ﻧﻤﺎز‬ ‫ﻣﯽﺧﻮاﻧﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آن را »ﻣ‪‬ﺴﺠِﺪ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪20‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ : 45‬در ﻣﺴﺠﺪ ﭼﻪ اﻋﻤﺎﻟﯽ ﺑﻪ ﺟﺎي آورده ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻣﺴﺠﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺧﺎﻣﻮش ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪ ﯾﺎ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺗﻼوت ﮐﺮد ﯾﺎ ﻣﺸﻐﻮل‬ ‫ذﮐﺮ و ﻋﺒﺎدت اﻟﻬﯽ ﺷﺪ‪ .‬ﺣﺮف زدن ﺑﯽ ﻣﻮرد‪ ،‬ﻏﻮﻏﺎ و آﺷﻮب ﺑﺮﭘﺎ ﮐﺮدن در ﻣﺴﺠﺪ‪ ،‬ﺻﺤﯿﺢ‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :46‬ﻧﻤﺎز ﭼﻪ ﻓﻮاﯾﺪي دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز ﻓﻮاﯾﺪ ﺑﯽﺷﻤﺎري دارد ﮐﻪ ﺑﺮﺧﯽ از آن ﺑﺸﺮح زﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺪن و ﻟﺒﺎس آدم ﻧﻤﺎز ﮔﺰار ﻫﻤﯿﺸﻪ ﭘﺎك و ﺗﻤﯿﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺧﺪاوﻧﺪ از آدم ﻧﻤﺎز ﮔﺰار ﺧﺸﻨﻮد و راﺿﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺣﻀﺮت رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬از آدم ﻧﻤﺎز ﮔﺰار راﺿﯽ و ﺧﺸﻨﻮد ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬آدم ﻧﻤﺎز ﮔﺰار ﻧﺰد ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺤﺒﻮب اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺷﺨﺺ ﻧﻤﺎز ﮔﺰار در اﯾﻦ دﻧﯿﺎ ﻫﻢ‪ ،‬ﻣﻮرد اﺣﺘﺮام و ﺳﺘﺎﯾﺶ آدمﻫﺎي ﺧﻮب واﻗﻊ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﻧﻤﺎز ﮔﺰار از ﺑﺴﯿﺎري از ﮔﻨﺎﻫﺎن ﻣﺤﻔﻮظ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﻧﻤﺎز ﮔﺰار را ﺧﺪاوﻧﺪ ﭘﺲ از ﻣﺮگ‪ ،‬در آﺳﺎﯾﺶ و اﻃﻤﯿﻨﺎن ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :47‬در ﻧﻤﺎز ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد؟ و ﻋﺒﺎرت آن ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از آﻏﺎز ﻧﻤﺎز ﺗﺎ اﺧﺘﺘﺎم آن‪ ،‬آﻧﭽﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺸﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺗﮑﺒﯿﺮ‪ :‬اﷲ أﮐﺒﺮ )ﺧﺪاوﻧﺪ از ﻫﺮ ﭼﯿﺰ ﺑﺰرﮔﺘﺮ اﺳﺖ(‬ ‫ﺛﻨﺎء‪:‬‬ ‫ُ ْ َ َ َ َّ ُ َّ َ َ ْ َ َ َ َ َ َ ْ ُ َ َ َ َ َ َ ُّ َ َ َ‬ ‫ﻪﻟ َ� ْ ُ َ‬ ‫ﻻ إََ‬ ‫�ك«‪» .‬ﺑﺎراﻟﻬﺎ ﺑﻪ‬ ‫»ﺳﺒﺤﺎﻧﻚ الﻠﻬﻢ و ِﺤﺑﻤ ِﺪك ‪،‬و�ﺒﺎرك اﺳﻤﻚ‪ ،‬و�ﻌﺎﻰﻟ ﺟﺪك‪ ،‬و ِ‬ ‫ﻋﻈﻤﺖ و ﺗﻘﺪﺳﺖ اﻋﺘﺮاف ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪ ،‬و ﺣﻤﺪ و ﺛﻨﺎي ﺗﻮ را ﻣﯽﮔﻮﯾﯿﻢ‪ .‬ﻧﺎم ﮔﺮاﻣﯽ ﺗﻮ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺎ ﺑﺮﮐﺖ‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬و ﻋﻈﻤﺖ و ﺟﻼل ﺗﻮ ﺑﺴﯿﺎر واﻻ و ﺑﺠﺰ ذات ﭘﺎﮐﺖ‪ ،‬ﻫﯿﭻ ﻣﻌﺒﻮدي ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ ﭘﺮﺳﺘﺶ ﻧﯿﺴﺖ«‪.‬‬ ‫ﺗﻌﻮ‪‬ذ‪:‬‬ ‫َ ُُْ‬ ‫َ َّ‬ ‫الﺸﻴْ َﻄﺎن َّ‬ ‫الﺮ ِﺟﻴْ ِﻢ«‪» .‬ﺑﻪ اﷲ ﭘﻨﺎه ﻣﯽﺑﺮم از ﺷﺮﱢ ﺷﯿﻄﺎن ﻣﺮدود و ﻟﻌﯿﻦ«‪.‬‬ ‫ﷲ ِﻣﻦ‬ ‫»أﻋﻮذ ﺑِﺎ ِ‬ ‫ِ‬ ‫ﺑﺨﺶ اول ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪21‬‬ ‫ﺗﺴﻤﯿﻪ‪:‬‬ ‫ﺑﺴﻢ اﷲ اﻟﺮﲪﻦ اﻟﺮﺣﻴﻢ‪» .‬ﺑﻪ ﻧﺎم اﷲ آﻏﺎز ﻣﯽﮐﻨﻢ ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺨﺸﺎﯾﻨﺪه و ﻣﻬﺮﺑﺎن اﺳﺖ«‪.‬‬ ‫ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ ﯾﺎ اﻟﺤﻤﺪ ﺷﺮﯾﻒ‪:‬‬ ‫اك َ� ۡع ُب ُد �يَّ َ‬ ‫� ‪ ٢‬ٱ َّلر� ٱ َّلرحِيم ‪ٰ �َ ٣‬ل ِك يَ ۡو ِم ٱ ّ�ِين ‪ ٤‬إيَّ َ‬ ‫� ۡم ُد ِ َّ�ِ َر ّب ٱ ۡل َ� ٰلَم َ‬ ‫﴿ٱ ۡ َ‬ ‫اك‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ََ‬ ‫َ ٰ َ َّ َ َ ۡ َ ۡ َ َ َ ۡ ۡ َ ۡ ۡ َ ۡ ُ‬ ‫ۡ َ ّ‬ ‫َۡ َ ُ‬ ‫لص َ� ٰ َط ٱل ۡ ُم ۡس َت ِق َ‬ ‫وب عل ۡي ِه ۡم‬ ‫ض‬ ‫ص�ط ٱ�ِين ��عمت علي ِهم ��ِ ٱلمغ‬ ‫يم ‪ِ ٦‬‬ ‫�ست ِع� ‪ ٥‬ٱهدِنا ٱ ِ‬ ‫ِ‬ ‫َ َ َّ‬ ‫لضآ ّل َ‬ ‫و� ٱ‬ ‫ِ� ‪﴾٧‬‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﺗﻤﺎم ﺧﻮﺑﯽﻫﺎ ﺑﺮاي اﷲ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﺮوردﮔﺎر ﺟﻬﺎﻧﯿﺎن اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺨﺸﻨﺪه‪ ،‬و ﻣﻬﺮﺑﺎن‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺎﻟﮏ روز ﺟﺰا اﺳﺖ‪) .‬ﺧﺪاﯾﺎ( ﻓﻘﻂ ﺗﻮ را ﻣﯽﭘﺮﺳﺘﯿﻢ و ﻓﻘﻂ از ﺗﻮ ﮐﻤﮏ ﻣﯽﺧﻮاﻫﯿﻢ‪ .‬ﻣﺎ را ﺑﺮ‬ ‫راه راﺳﺖ ﻫﺪاﯾﺖ ﻓﺮﻣﺎ‪ .‬راه ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ آﻧﻬﺎ اﻧﻌﺎم ﻓﺮﻣﻮدهاي‪ .‬ﻧﻪ راه ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﺧﺸﻢ و‬ ‫ﻏﻀﺐ ﺗﻮ ﻧﺎزل ﮔﺮدﯾﺪه و ﻧﻪ ﺑﺮ راه ﮔﻤﺮاه ﺷﻮﻧﺪﮔﺎن«‪.‬‬ ‫ﺳﻮره ﮐﻮﺛﺮ‪:‬‬ ‫َ‬ ‫ۡ‬ ‫ۡ‬ ‫َ ّ‬ ‫َ ۡ َ َ‬ ‫َّ ٓ َ ۡ‬ ‫َّ َ َ َ‬ ‫َ‬ ‫ك ُه َو ٱ� ۡ� َ ُ‬ ‫﴿إِ�ا أ� َط ۡي َ� ٰك ٱلك ۡوث َر ‪ ١‬ف َص ِل ل َِر ّ�ِك َوٱ�َ ۡر ‪ ٢‬إِن شان ِئ‬ ‫� ‪] ﴾٣‬اﻟﺘﮑﺎﺛﺮ‪.[3-1 :‬‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪)» :‬اي ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ( ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻣﺎ ﺑﻪ ﺗﻮ ﮐﻮﺛﺮ دادهاﯾﻢ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﺮاي ﭘﺮوردﮔﺎرت ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮان و ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ‬ ‫ﮐﻦ‪ .‬ﺑﻪ ﺗﺤﻘﯿﻖ دﺷﻤﻦ ﺗﻮ ﺑﯽ آﯾﻨﺪه اﺳﺖ«‪.‬‬ ‫ﺳﻮره اﺧﻼص‪:‬‬ ‫ََۡ َ ُ‬ ‫� ٱ َّ‬ ‫� أَ َ‬ ‫� َول َ ۡم يُ َ ۡ‬ ‫�ن َّ ُ�ۥ ُك ُف ًوا أَ َ‬ ‫لص َم ُد ‪ ٢‬ل َ ۡم يَ ِ ۡ‬ ‫﴿قُ ۡل ُه َو ٱ َّ ُ‬ ‫ح ٌد ‪ ١‬ٱ َّ ُ‬ ‫و� ‪ ٣‬ولم ي‬ ‫ح ُد ۢ ‪﴾٤‬‬ ‫]اﻹﺧﻼص‪.[4-1 :‬‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪)» :‬اي ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ( ﺑﮕﻮ او ا ﯾﮕﺎﻧﻪ اﺳﺖ‪ .‬ا ﺑﯽﻧﯿﺎز اﺳﺖ ﻧﻪ ﮐﺴﯽ را زاﯾﯿﺪه و ﻧﻪ از او ﮐﺴﯽ‬ ‫زاده ﺷﺪه‪ .‬و ﮐﺴﯽ ﻫﻤﺘﺎي او ﻧﯿﺴﺖ«‪.‬‬ ‫ﺳﻮره ﻓﻠﻖ‪:‬‬ ‫َ‬ ‫� َ�سِق إذَا َوقَ َ‬ ‫ب ‪َ ٣‬ومِن َ�ّ‬ ‫� َما َخلَ َق ‪َ ٢‬ومِن َ ّ‬ ‫﴿قُ ۡل أ ُعوذُ ب َر ّب ٱلۡ َفلَق ‪ ١‬مِن َ ّ‬ ‫ٍ ِ‬ ‫ِ ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫َ‬ ‫َّ َّ َ‬ ‫ت � ٱ ۡل ُع َق ِد ‪َ ٤‬ومِن َ ّ‬ ‫� َحاس ٍِد إِذا َح َس َد ‪] ﴾٥‬اﻟﻔﻠﻖ‪.[5-1 :‬‬ ‫ٱ��ٰ�ٰ ِ ِ‬ ‫ِ‬ ‫‪22‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪)» :‬اي ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ در دﻋﺎﻫﺎﯾﺖ ﭼﻨﯿﻦ( ﺑﮕﻮ ﺑﻪ ﭘﺮوردﮔﺎر ﺻﺒﺢ ﭘﻨﺎه ﻣﯽﺑﺮم‪ ،‬از ﺷﺮ ﺗﻤﺎم‬ ‫ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت و از ﺷﺮ ﺗﺎرﯾﮑﯽ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ را ﻓﺮا ﮔﯿﺮد‪ .‬و از زﻧﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ ﮔﺮهﻫﺎ ﻣﯽدﻣﻨﺪ‪ .‬و از‬ ‫ﺷﺮ ﮐﯿﻨﻪ ﺟﻮ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﮐﯿﻨﻪ آﻣﺎده ﺷﻮد«‪.‬‬ ‫ﺳﻮره اﻟﻨﺎس‪:‬‬ ‫َ َّۡ‬ ‫َ ّ ۡ‬ ‫ُۡ َ ُ ُ‬ ‫اس ‪َ ١‬مل ِِك ٱ�َّ‬ ‫وذ ب َر ّب ٱ�َّ‬ ‫اس ‪ ٢‬إ َ� ٰهِ ٱ�َّ‬ ‫اس ٱ�ن ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫� ٱل َو ۡس َو ِ‬ ‫ِ‬ ‫اس ‪٤‬‬ ‫ِن‬ ‫م‬ ‫‪٣‬‬ ‫اس‬ ‫ِ‬ ‫﴿قل أع ِ ِ‬ ‫ِ‬ ‫َ ۡ‬ ‫َّ‬ ‫� َّنةِ َوٱ�َّ ِ‬ ‫ٱ�ِي يُ َو ۡسوِ ُس ِ� ُص ُدورِ ٱ�َّ ِ‬ ‫اس ‪] ﴾٦‬اﻟﻨﺎس‪.[6-1 :‬‬ ‫اس ‪ ٥‬مِن ٱ ِ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪)» :‬اي ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ در دﻋﺎﻫﺎﯾﺖ ﭼﻨﯿﻦ( ﺑﮕﻮ ﺑﻪ ﭘﺮوردﮔﺎر آدﻣﯿﺎن ﭘﻨﺎه ﻣﯽﺑﺮم‪ ،‬ﭘﺎدﺷﺎه آدﻣﯿﺎن‪،‬‬ ‫ﻣﻌﺒﻮد آدﻣﯿﺎن‪ ،‬از ﺷﺮ وﺳﻮﺳﻪ ﮐﻨﻨﺪه ﮐﻪ در دﻟﻬﺎي آدﻣﯿﺎن وﺳﻮﺳﻪ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬از ﺟﻨﻬﺎ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ از‬ ‫آدﻣﯿﺎن«‪.‬‬ ‫رﮐﻮع‪:‬‬ ‫ُ َ َ‬ ‫ﺎن َر ِّ َ َ‬ ‫اﻟﻌﻈ ُ‬ ‫ﻴﻢ« ﺗﺴﺒﯿﺢ و ﭘﺎﮐﯽ ﭘﺮوردﮔﺎر ﺑﺰرگ‬ ‫ﯾﻌﻨﯽ ﺗﺴﺒﯿﺢ در ﺣﺎل ﺧﻢ ﺷﺪن‪» ،‬ﺳﺒﺤ‬ ‫� ِ‬ ‫ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﯿﺎن ﻣﯽﮐﻨﻢ‪.‬‬ ‫ﻗﻮﻣﻪ‪:‬‬ ‫ﯾﻌﻨﯽ ﮔﻔﺘﻦ ﺗﺴﺒﯿﺢ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻦ از رﮐﻮع‪» .‬ﺳ‪‬ﻤ‪‬ﻊ‪ ‬اُﷲ ﻟ‪‬ﻤ‪‬ﻦ ﺣ‪‬ﻤ‪‬ﺪ‪‬ه‪ «‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺣﻤﺪ‬ ‫ﮐﺴﯽ را ﺷﻨﯿﺪ ﮐﻪ او را ﺳﺘﺎﯾﺶ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻤﺪ ﻗﻮﻣﻪ‪:‬‬ ‫َ َّ َ َ َ‬ ‫ﻚ اﺤﻟ َ ُ‬ ‫ﻤﺪ«‪ .‬ﺗﻤﺎم ﺧﻮﺑﯽﻫﺎ ﻣﺨﺼﻮص ﺗﻮ و ﺑﺮاي ﺗﻮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫»ر�ﻨﺎ ل‬ ‫ﺳﺠﺪه‪:‬‬ ‫ُ َ َ‬ ‫ﺎن َر ِّ َ‬ ‫اﻻﻲﻠﻋ« ﺗﺴﺒﯿﺢ ﭘﺮوردﮔﺎر واﻻ و‬ ‫� َ‬ ‫ﯾﻌﻨﯽ ﺗﺴﺒﯿﺢ در ﺣﺎل ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﺳﺮ ﺑﺮ زﻣﯿﻦ‪» .‬ﺳﺒﺤ‬ ‫ﺑﺮﺗﺮ ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﯿﺎن ﻣﯽﮐﻨﻢ‪.‬‬ ‫ﺗﺸﻬﺪ ﯾﺎ اﻟﺘﺤﯿﺎت‪:‬‬ ‫َّ َ ُ َ َ ْ َ َ ُّ َ َّ ُّ َ ْ َ ُ‬ ‫َُ ُ‬ ‫َ َّ َ َ ُ َ َّ ِّ َ ُ‬ ‫َّ َّ ُ‬ ‫ﷲ َو َ� َﺮ�ﺗﻪ‪،‬‬ ‫اﻨﻟ‬ ‫ﺎ‬ ‫ﻬ‬ ‫�‬ ‫�‬ ‫ﻚ‬ ‫ﻴ‬ ‫ﻠ‬ ‫ﻋ‬ ‫م‬ ‫ﻼ‬ ‫الﺴ‬ ‫‪،‬‬ ‫ﺎت‬ ‫ﷲ‪ ،‬والﺼﻠﻮات واﻟﻄﻴﺒ‬ ‫»‬ ‫ﻲﺒ َورﻤﺣﺔ ا ِ‬ ‫اﺘﻟ ِﺤﻴﺎت ِ ِ‬ ‫ِ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َّ‬ ‫َ‬ ‫ً‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َّ ْ َ ْ َ ُ ْ‬ ‫َّ ُ َ ْ َ َ َ َ‬ ‫َ‬ ‫ﻪﻟ إﻻ ُ‬ ‫اﷲ‪َ ،‬وأ ْﺷ َﻬ ُﺪ أ َّن ُ�َ َّﻤﺪا َ�ﺒْ ُﺪهُ‬ ‫ﷲ الﺼ ِ ِ‬ ‫الﺴﻼم ﻋﻠﻴﻨﺎ َوﻰﻠﻋ ِﻋﺒﺎ ِد ا ِ‬ ‫ﺎﺤﻟ�‪ ،‬أﺷﻬﺪ أن ﻻ إِ ِ‬ ‫ﺑﺨﺶ اول ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫َو َر ُﺳ ْﻮ ُ ُ‬ ‫ﻪﻟ«‪.‬‬ ‫‪23‬‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﺗﻤﺎم ﻋﺒﺎدات ﻗﻮﻟﯽ و ﺗﻤﺎم ﻋﺒﺎدت ﺑﺪﻧﯽ ﻣﺨﺼﻮص اﷲ اﻧﺪ‪ .‬ﺳﻼم ﺑﺮ ﺗﻮ اي ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ و‬ ‫رﺣﻤﺖ و ﺑﺮﮐﺖ اﷲ ﺑﺮ ﺗﻮ ﺑﺎد‪ ،‬ﺳﻼم ﺑﺮ ﻣﺎ و ﺑﺮ ﺑﻨﺪﮔﺎن ﻧﯿﮏ اﷲ‪ .‬ﮔﻮاﻫﯽ ﻣﯽدﻫﻢ ﮐﻪ ﺑﺠﺰ اﷲ دﯾﮕﺮ‬ ‫ﻣﻌﺒﻮدي ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬و ﮔﻮاﻫﯽ ﻣﯽدﻫﻢ ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻨﺪه و رﺳﻮل اﷲ اﺳﺖ«‪.‬‬ ‫درود ﺷﺮﯾﻒ‪:‬‬ ‫َّ ُ َّ َ ِّ َ َ ُ َ َّ َ َ َ‬ ‫َّ َ‬ ‫ُ َ َّ َ َ َ َّ ْ َ َ َ ْ َ ْ َ َ َ‬ ‫آل إِﺑْ َﺮا ِﻫﻴْ َﻢ‪ ،‬إِﻧﻚ‬ ‫آل �ﻤ ٍﺪ‪ ،‬ﻛﻤﺎ ﺻﻠﻴﺖ ﻰﻠﻋ إِﺑﺮا ِﻫﻴﻢ وﻰﻠﻋ ِ‬ ‫»الﻠﻬﻢ ﺻﻞ ﻰﻠﻋ �ﻤ ٍﺪ وﻰﻠﻋ ِ‬ ‫ُ َ َّ َ َ َ َ ْ َ َ َ ْ َ ْ َ َ َ َ‬ ‫َ ْ ٌ َ ْ ٌ َّ ُ َّ َ ْ َ َ ُ َ َّ َ َ َ‬ ‫آل إِﺑْ َﺮا ِﻫﻴْ َﻢ‪،‬‬ ‫ِ‬ ‫آل �ﻤ ٍﺪ‪ ،‬ﻛﻤﺎ ﺑﺎر�ﺖ ﻰﻠﻋ إِﺑﺮا ِﻫﻴﻢ وﻰﻠﻋ ِ‬ ‫ﺎرك ﻰﻠﻋ �ﻤ ٍﺪ وﻰﻠﻋ ِ‬ ‫ﻤﺣﻴﺪ ِ‬ ‫�ﻴﺪ‪ ،‬الﻠﻬﻢ ﺑ ِ‬ ‫َّ َ َ ْ ٌ َ ٌ‬ ‫�ﻴْﺪ«‪.‬‬ ‫إِﻧﻚ ِ‬ ‫ﻤﺣﻴﺪ ِ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﺧﺪاوﻧﺪا! ﺑﺮ ﻣﺤﻤﺪ و آل ﻣﺤﻤﺪ رﺣﻤﺖ ﻧﺎزل ﮐﻦ ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﮐﻪ ﺑﺮ اﺑﺮاﻫﯿﻢ و آل‬ ‫اﺑﺮاﻫﯿﻢ رﺣﻤﺖ ﻧﺎزل ﻓﺮﻣﻮدي‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺗﻮ ﺳﺘﻮده ﺷﺪه و ﺑﺎ ﻋﻈﻤﺖ ﻫﺴﺘﯽ‪ .‬ﺧﺪاوﻧﺪا! ﺑﺮ ﻣﺤﻤﺪ و آل‬ ‫ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺮﮐﺖ ﻧﺎزل ﮐﻦ ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﮐﻪ ﺑﺮ اﺑﺮاﻫﯿﻢ و آل اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺑﺮﮐﺖ ﻧﺎزل ﻓﺮﻣﻮدي ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺗﻮ ﺳﺘﻮده‬ ‫ﺷﺪه و ﺑﺎ ﻋﻈﻤﺖ ﻫﺴﺘﯽ«‪.‬‬ ‫دﻋﺎي ﺑﻌﺪ از درود‪:‬‬ ‫َ‬ ‫َّ ُ َّ ِّ ْ َ َ ْ ُ َ ْ ْ ُ ْ ً َ ْ ً َ َ َ ْ ُ ُّ ُ ْ َ َّ ْ َ َ ْ ْ ْ ْ ً‬ ‫ﻲﻟ َﻣﻐ ِﻔ َﺮة ِﻣ ْﻦ‬ ‫»الﻠﻬﻢ إِ� ﻇﻠﻤﺖ �ﻔ ِﻲﺴ ﻇﻠﻤﺎ ﻛ ِﺜ�ا‪ ،‬وﻻ �ﻐ ِﻔﺮ اﺬﻟﻧﻮب إِﻻ أﻧﺖ‪ ،‬ﻓﺎﻏ ِﻔﺮ ِ‬ ‫ْ َ َ ْ َ ْ ْ َّ َ‬ ‫ﻚ أَﻧْ َ‬ ‫ﺖ اﻟْ َﻐ ُﻔ ْﻮ ُر َّ‬ ‫الﺮ ِﺣﻴْ ُﻢ«‪.‬‬ ‫ِﻋﻨ ِﺪك وارﻤﺣ ِ� ِإﻧ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﺧﺪاوﻧﺪا! ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺑﺮ ﻧﻔﺲ ﺧﻮﯾﺶ ﻇﻠﻢ ﺑﺴﯿﺎر ﮐﺮدهام ﺷﮑﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺠﺰ ﺗﻮ دﯾﮕﺮ‬ ‫ﮐﺴﯽ ﮔﻨﺎﻫﺎن را ﻧﻤﯽآﻣﺮزد‪ .‬ﭘﺲ ﻣﺮا ﺑﺎ آﻣﻮزش ﺧﺎص ﺧﻮد ﺑﯿﺎﻣﺮز و ﺑﺮ ﻣﻦ رﺣﻢ ﻓﺮﻣﺎ‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺗﻮ‬ ‫ﺑﺨﺸﺎﯾﻨﺪه و ﻣﻬﺮﺑﺎن ﻫﺴﺘﯽ«‪.‬‬ ‫ﺳﻼم‪:‬‬ ‫َ َّ َ ُ َ َ ُ َ َ ْ َ ُ‬ ‫ﷲ«‪.‬‬ ‫ﻤﺣﺔ ا �ِ‬ ‫»الﺴﻼم ﻋﻠﻴ�ﻢ ور‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﺳﻼم و رﺣﻤﺖ اﻟﻬﯽ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﺑﺎد«‪.‬‬ ‫دﻋﺎي ﺑﻌﺪ از ﻧﻤﺎز‪:‬‬ ‫َّ ُ َّ َ ْ َ َّ َ ُ َ ْ َ َّ َ ُ َ َ َ ْ َ َ َ ْ َ َ َ ْ‬ ‫اﻹﻛ َﺮامِ «‪.‬‬ ‫»الﻠﻬﻢ أﻧﺖ الﺴﻼم و ِﻣﻨﻚ الﺴﻼم‪� ،‬ﺒﺎر�ﺖ ﻳﺎ ذا اﺠﻟﻼ ِل و ِ‬ ‫‪24‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﺑﺎر اﻟﻬﺎ! ﺗﻮ ﺳﻼﻣﺘﯽ دﻫﻨﺪه ﻫﺴﺘﯽ و ﺳﻼﻣﺘﯽ از ﻃﺮف ﺗﻮ ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺑﺮﮐﺖ‬ ‫ﻫﺴﺘﯽ اي ذات ﺑﺰرﮔﻮار و ﺑﺎ ﻋﻈﻤﺖ!«‪.‬‬ ‫دﻋﺎي ﻗﻨﻮت‪:‬‬ ‫َّ ُ َّ َّ َ ْ َ ْ ُ َ َ َ ْ َ ْ ُ َ ُ ْ ُ َ َ َ َ َ َّ ُ َ َ ْ َ َ ُ ْ ْ َ َ ْ َ ْ‬ ‫اﺨﻟ َ ْ َ‬ ‫�‪،‬‬ ‫»الﻠﻬﻢ إِﻧﺎ �ﺴﺘ ِﻌﻴﻨﻚ‪ ،‬و�ﺴﺘﻐ ِﻔﺮك‪ ،‬وﻧﺆ ِﻣﻦ ﺑِﻚ و�ﺘﻮ� ﻋﻠﻴﻚ وﻧث ِ� ﻋﻠﻴﻚ‬ ‫َ‬ ‫َ َ ْ ُ ُ َ َ َ َ ْ ُ ُ َ َ َ ْ َ ُ َ َ ُ َ ْ َ ُ ُ َ َّ ُ َّ َّ َ َ ْ ُ ُ َ َ َ‬ ‫� َو� ْﺴ ُ‬ ‫ﻚ ﻧُ َﺼ ِّ ْ‬ ‫و�ﺸﻜﺮك وﻻ ﻧ�ﻔﺮك‪ ،‬و�ﻠﻊ وﺗﺮﺘکُ ﻣﻦ �ﻔﺠﺮك‪ ،‬الﻠﻬﻢ إِﻳﺎك �ﻌﺒﺪ‪ ،‬ول‬ ‫ﺠ ُﺪ‪،‬‬ ‫ْ‬ ‫َ َ ْ َ َ ْ َ َ َ ْ ُ َ َ ْ ُ ْ َ ْ َ َ َ َ َ ْ َ َ َ َ َ َّ َ َ َ َ ْ ُ َّ‬ ‫ﻔ‬ ‫ﺎر ُمﻠ ِﺤ ٌﻖ«‪.‬‬ ‫و ِ�ﻴﻟﻚ �ﺴﻰﻌ و� ِﻔﺪ‪ ،‬وﻧﺮﺟﻮ رﻤﺣﺘﻚ‪ ،‬و�ﻰﺸ ﻋﺬاﺑﻚ‪ِ ،‬إن ﻋﺬاﺑﻚ ﺑِﺎﻟﻜ ِ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﺧﺪاوﻧﺪا! ﻫﻤﺎﻧﺎ از ﺗﻮ ﮐﻤﮏ و آﻣﺮزش ﻣﯽﻃﻠﺒﯿﻢ و ﺑﻪ ﺗﻮ اﯾﻤﺎن ﻣﯽآورﯾﻢ‪ .‬و ﺑﺮ ﺗﻮ‬ ‫ﺗﻮﮐﻞ و اﻋﺘﻤﺎد ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪ .‬و ﺗﻮ را ﺑﺎ ﺧﻮﺑﯽ ﺳﺘﺎﯾﺶ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ از ﺗﻮ ﺳﭙﺎسﮔﺰاري ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﻧﺎ ﺳﭙﺎﺳﯽات‬ ‫ﻧﻤﯽﮐﻨﯿﻢ و ﺗﻮ را ﻣﯽﭘﺮﺳﺘﯿﻢ و ﺑﺮاي ﺗﻮ ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺧﻮاﻧﯿﻢ و ﺳﺠﺪه ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪ .‬و ﺑﻪ ﺳﻮي ﺗﻮ ﻣﯽآﯾﯿﻢ‪ .‬و‬ ‫از رﺣﻤﺘﺖ اﻣﯿﺪوار و از ﻋﺬاﺑﺖ ﺑﯿﻤﻨﺎﮐﯿﻢ‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻋﺬاب ﺗﻮ داﻣﻨﮕﯿﺮ ﮐﻔﺎر اﺳﺖ«‪.‬‬ ‫روش وﺿﻮ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ : 48‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﯾﺪ وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻇﺮف ﭘﺎﮐﯽ آب ﺑﺮداﺷﺘﻪ‪ ،‬در ﺟﺎي ﭘﺎك رو ﺑﻪ ﻗﺒﻠﻪ ﻧﺸﺴﺖ‪ .‬آﺳﺘﯿﻦﻫﺎ را ﺗﺎ‬ ‫ﺑﺎﻻي آرﻧﺠﻬﺎ ﺑﺎﻻ زد‪ .‬ﺑﺴﻢ اﷲ ﮔﻔﺖ‪ ،‬و ﺳﻪ ﺑﺎر ﻫﺮ دو دﺳﺖ را ﺗﺎ ﻣﻔﺼﻞ ﺷﺴﺖ‪ .‬ﺳﻪ ﺑﺎر‬ ‫آب در دﻫﺎن ﮐﺮد‪ ،‬از ﻣﺴﻮاك اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺳﻪ ﺑﺎر آب در ﺑﯿﻨﯽ ﮐﺮد ﺑﺎ اﻧﮕﺸﺖ‬ ‫ﮐﻮﭼﮏ دﺳﺖ ﭼﭗ‪ ،‬ﺑﯿﻨﯽ را ﺻﺎف و ﺗﻤﯿﺰ ﮐﺮد‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺳﻪ ﺑﺎر ﺻﻮرت ﺧﻮﯾﺶ را ﺷﺴﺖ‪.‬‬ ‫آب را ﺑﺮ ﺻﻮرت رﯾﺨﺖ‪ .‬و ﺻﻮرت ﺧﻮﯾﺶ را ﺧﻮب ﻣﺎﻟﯿﺪ‪ .‬از ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﻫﺎ‬ ‫روﯾﯿﺪهاﻧﺪ ﺗﺎ زﯾﺮ ﭼﺎﻧﻪ و از اﯾﻦ ﮔﻮش ﺗﺎ آن ﮔﻮش ﺻﻮرت ﺷﺴﺘﻪ ﺷﻮد‪ .‬ﺳﭙﺲ دﺳﺘﻬﺎ را ﺑﺎ‬ ‫آرﻧﺠﻬﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ ﻧﺨﺴﺖ دﺳﺖ راﺳﺖ و ﺳﭙﺲ دﺳﺖ ﭼﭗ ﺷﺴﺘﻪ ﺷﻮد‪ .‬ﺑﻌﺪاً دﺳﺘﻬﺎ را‬ ‫ﺑﺎ آب ﺧﯿﺲ ﮐﺮده‪ ،‬ﺳﺮ را ﻣﺴﺢ ﮐﺮد‪ .‬ﺳﭙﺲ ﮔﻮشﻫﺎ و ﺳﭙﺲ ﮔﺮدن را ﻧﯿﺰ ﻣﺴﺢ ﻧﻤﻮد‪ .‬ﻣﺴﺢ‬ ‫ﻓﻘﻂ ﯾﮏ ﺑﺎر ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺳﻪ ﺑﺎر ﻫﺮ دو ﭘﺎ را ﻧﺨﺴﺖ ﭘﺎي راﺳﺖ و ﺳﭙﺲ ﭘﺎي ﭼﭗ‬ ‫را ﺑﺎ ﻗﻮزك ﭘﺎ ﺷﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ اول ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪25‬‬ ‫روش اداي ﻧﻤﺎز‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :49‬روش ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬روش ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن ﺑﺸﺮح ذﯾﻞ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻧﺨﺴﺖ وﺿﻮ ﮐﻦ‪ ،‬ﻟﺒﺎس ﺗﻤﯿﺰ ﺑﭙﻮش‪ ،‬در ﺟﺎي ﭘﺎﮐﯽ رو ﺑﻪ ﻗﺒﻠﻪ ﺑﺎﯾﺴﺖ و ﻧﯿﺖ ﻧﻤﺎز را‬ ‫ﺑﮑﻦ‪ .‬ﻫﺮ دو دﺳﺘﻬﺎ را ﺗﺎ ﮔﻮﺷﻬﺎ ﺑﺎﻻ ﺑﺮده‪ ،‬اﷲ أﮐﺒﺮ ﺑﮕﻮ‪ .‬دﺳﺖﻫﺎ را در زﯾﺮ ﻧﺎف ﺑﺒﻨﺪ‪ .‬دﺳﺖ‬ ‫راﺳﺖ را ﺑﺎﻻي دﺳﺖ ﭼﭗ ﻗﺮار ﺑﺪه‪ .‬ﺑﺎ ادب و اﺣﺘﺮام ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺎﯾﺴﺖ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻃﺮف و آن‬ ‫ُ ْ َ َ َ َّ‬ ‫ﺤﺎﻧﻚ الﻠ ُﻬ َّﻢ‬ ‫ﻃﺮف ﻧﮕﺎه ﻧﮑﻦ ﮐﺎﻣﻼً ﺑﻪ ﺳﻮي ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺑﺎش و ﻧﺨﺴﺖ ﺛﻨﺄ »ﺳﺒ‬ ‫َ َ ْ َ َ َ َ َ َ ْ ُ َ َ َ َ َ َ ُّ َ َ َ َ َ َ ْ ُ َ َ ُ ُ‬ ‫َ َّ‬ ‫الﺸ َ‬ ‫ﻴﻄﺎن َّ‬ ‫الﺮ ِﺟﻴﻢ و‬ ‫ﻦ‬ ‫ﻣ‬ ‫ﷲ‬ ‫ﺎ‬ ‫ﺑ‬ ‫ﻮذ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫و ِﺤﺑﻤ ِﺪك‪ ،‬و�ﺒﺎرك اﺳﻤﻚ‪ ،‬و�ﻌﺎﻰﻟ ﺟﺪك‪ ،‬وﻻ ِإﻪﻟ ��ك« أﻋ ِ‬ ‫ﺳﭙﺲ �ﺴﻢ اﷲ الﺮﻤﺣﻦ الﺮﺣﻴﻢ را ﺑﺨﻮان‪ .‬آﻧﮕﺎه اﻟﺤﻤﺪ‪ ،‬را ﺗﺎ آﺧﺮ ﺧﻮاﻧﺪه آﻫﺴﺘﻪ آﻣﯿﻦ ﺑﮕﻮ‪.‬‬ ‫ﺳﭙﺲ ﺳﻮره اﺧﻼص ﯾﺎ دﯾﮕﺮ ﺳﻮرهاي ﺧﻮاﻧﺪه‪ ،‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺑﮕﻮ و ﺑﻪ رﮐﻮع ﺑﺮو‪ .‬در رﮐﻮع ﻫﺮ دو‬ ‫ُ َ َ‬ ‫� َ‬ ‫ﺎن َر ِّ َ‬ ‫اﻟﻌ ِﻈﻴﻢ« را ﺳﻪ‬ ‫زاﻧﻮي ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﺎ ﻫﺮ دو دﺳﺖ ﻣﺤﮑﻢ ﺑﮕﯿﺮ و ﺗﺴﺒﯿﺢ رﮐﻮع «ﺳﺒﺤ‬ ‫َ َ ُ َ َ َ‬ ‫ﻤﺣﺪهُ« ﮔﻔﺘﻪ راﺳﺖ ﺑﺎﯾﺴﺖ‪ .‬و ﺗﺤﻤﯿﺪ‬ ‫ﯾﺎ ﭘﻨﺞ ﺑﺎر ﺑﺨﻮان‪ .‬ﺳﭙﺲ «ﺗﺴﻤﯿﻊ« ﯾﻌﻨﯽ »ﺳ ِﻤﻊ اﷲ لِﻤﻦ ِ‬ ‫َ َ‬ ‫ﻚاﺤﻟ َ ُ‬ ‫ﻤﺪ« ﺑﮕﻮ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﺑﻪ ﺳﺠﺪه ﺑﺮو ﮐﻪ ﻧﺨﺴﺖ ﻫﺮ دو زاﻧﻮ و‬ ‫» َر َّ�ﻨﺎ ل �َ‬ ‫ﺳﭙﺲ ﻫﺮ دو دﺳﺖ را ﺑﺮ زﻣﯿﻦ ﺑﮕﺬار‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻣﯿﺎن ﻫﺮ دو دﺳﺖ‪ ،‬اول ﺑﯿﻨﯽ و ﺳﭙﺲ ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ‬ ‫ُ َ َ َ ٍّ َ‬ ‫را ﺑﺮ زﻣﯿﻦ ﺑﮕﺬار‪ .‬ﺗﺴﺒﯿﺢ ﺳﺠﺪه »ﺳﺒﺤﺎن ر َ‬ ‫� اﻷﻰﻠﻋ« را ﺳﻪ ﯾﺎ ﭘﻨﺞ ﺑﺎر ﺑﺨﻮان‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺗﮑﺒﯿﺮ‬ ‫ﮔﻔﺘﻪ ﺳﺮ را از ﺳﺠﺪه ﺑﺮدار و راﺳﺖ ﺑﻨﺸﯿﻦ ﺑﺎز ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺳﺠﺪه دوم را ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺠﺪه اول‬ ‫ﺑﺠﺎ آور‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ و ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮ ﮐﻪ در ﺣﯿﻦ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪن‪ ،‬دﺳﺖ ﺑﺮ زﻣﯿﻦ‬ ‫ﺑﮕﺬار‪ .‬ﺗﺎ ﺳﺠﺪهﻫﺎ ﯾﮏ رﮐﻌﺖ ﮐﺎﻣﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻌﺪ از ﺳﺠﺪهﻫﺎ رﮐﻌﺖ دوم ﺷﺮوع‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﺗﺴﻤﯿﻪ ﺧﻮاﻧﺪه اﻟﺤﻤﺪ‪ ،‬را ﺑﺎ ﺳﻮرهاي ﺑﺨﻮان و ﺑﻪ رﮐﻮع ﺑﺮو‪ .‬ﻗﻮﻣﻪ و ﻫﺮ دو ﺳﺠﺪه‬ ‫را ﺑﺠﺎي آورده ﺑﺮاي ﺗﺸﻬﺪ ﺑﻨﺸﯿﻦ‪ ،‬اول ﺗﺸﻬﺪ و ﺳﭙﺲ درود و دﻋﺎ ﺑﺨﻮان‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻧﺨﺴﺖ‬ ‫ﺑﻪ ﺳﻤﺖ راﺳﺖ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭼﭗ ﺳﻼم ﺑﮕﻮ‪ .‬ﺗﺎ اﯾﻨﺠﺎ دو رﮐﻌﺖ ﻧﻤﺎز ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن رﺳﯿﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ از ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻦ اﯾﻦ دﻋﺎ را ﺑﺨﻮان‪.‬‬ ‫‪26‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫َّ ُ َّ َ ْ َ َّ َ ُ َ ْ َ َّ َ ُ َ َ َ ْ َ َ َ ْ َ َ َ ْ‬ ‫اﻹﻛ َﺮامِ «‪ .‬دﺳﺖﻫﺎ را ﺑﻠﻨﺪ‬ ‫»الﻠﻬﻢ أﻧﺖ الﺴﻼم و ِﻣﻨﻚ الﺴﻼم‪� ،‬ﺒﺎر�ﺖ ﻳﺎ ذا اﺠﻟﻼ ِل و ِ‬ ‫ﮐﺮده دﻋﺎ ﺑﮑﻦ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ دﺳﺖﻫﺎ را از ﺷﺎﻧﻪﻫﺎ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻧﺒﺮ‪ ،‬وﻗﺘﯽ از دﻋﺎ ﻓﺎرغ ﺷﺪي ﻫﺮ دو دﺳﺖ‬ ‫را ﺑﺮ ﭼﻬﺮه ﺧﻮﯾﺶ ﺑﻤﺎل‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :50‬درﻣﯿﺎن ﻫﺮ دو ﺳﺠﺪه ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺧﻮاﻧﺪن ﺗﺸﻬﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻧﺸﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺎي راﺳﺖ را ﻗﺎﯾﻢ ﮐﻨﺪ و ﭘﺎي ﭼﭗ را ﮔﺴﺘﺮاﻧﺪه‪ ،‬روي آن ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮﺟﻪ‬ ‫داﺷﺖ ﮐﻪ اﻧﮕﺸﺘﺎن ﭘﺎي راﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬در ﺣﺎل ﻧﺸﺴﺘﻦ ﻫﺮ دو دﺳﺖ را ﺑﺮ‬ ‫زاﻧﻮﻫﺎ ﺑﮕﺬارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :51‬در ﻧﻤﺎزﻫﺎي اﻣﺎم‪ ،‬ﻣﻨﻔﺮد‪ ،‬و ﻣﻘﺘﺪي ﻓﺮﻗﯽ وﺟﻮد دارد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري اﯾﻦ ﺗﻔﺎوت وﺟﻮد دارد ﮐﻪ اﻣﺎم و ﻣﻨﻔﺮد در رﮐﻌﺖ اول ﭘﺲ از ﺧﻮاﻧﺪن ﺛﻨﺄ‪،‬‬ ‫ﺗﻌﻮذ و ﺗﺴﻤﯿﻪ‪ ،‬اﻟﺤﻤﺪ‪ ،‬و ﺳﻮرهاي ﻣﯽﺧﻮاﻧﻨﺪ و در رﮐﻌﺖ دوم ﻧﯿﺰ ﺗﺴﻤﯿﻪ و اﻟﺤﻤﺪ و ﺳﻮره‬ ‫ﻣﯽﺧﻮاﻧﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻘﺘﺪي ﻓﻘﻂ در رﮐﻌﺖ اول ﺛﻨﺄ‪ ،‬ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ و ﺑﻌﺪاً ﺧﺎﻣﻮش ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻓﺮق دوم اﯾﻦ‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺮ ﺧﺎﺳﺘﻦ از رﮐﻮع‪ ،‬اﻣﺎم و ﻣﻨﻔﺮد‪ ،‬ﺳﻤﻊ اﷲ ﻟﻤﻦ ﺣﻤﺪه ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ ،‬و‬ ‫ﻣﻨﻔﺮد ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺗﺴﻤﯿﻊ‪ ،‬ﺗﺤﻤﯿﺪ ﻧﯿﺰ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﻣﻘﺘﺪي ﻓﻘﻂ رﺑﻨﺎ ﻟﻚ اﳊﻤﺪ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :52‬اﮔﺮ ﻧﻤﺎز ﺳﻪ رﮐﻌﺘﯽ ﯾﺎ ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺘﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬دو رﮐﻌﺖ‪ ،‬ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻗﺒﻼً ﺑﯿﺎن ﺷﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ در ﻗﻌﺪه‪ ،‬ﭘﺲ از‬ ‫ﺗﺸﻬﺪ‪ ،‬درود ﻧﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬ﺑﻠﮑﻪ ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﺮﺧﯿﺰد‪ .‬اﮔﺮ ﻧﻤﺎز واﺟﺐ ﯾﺎ ﻧﻔﻞ ﯾﺎ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪ ،‬دو‬ ‫رﮐﻌﺖ آﺧﺮ را ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ دو رﮐﻌﺖ اول ﺑﺨﻮاﻧﺪ و اﮔﺮ ﻧﻤﺎز ﻓﺮض اﺳﺖ‪ ،‬در رﮐﻌﺖ ﺳﻮم و‬ ‫ﭼﻬﺎرم ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه اﻟﺤﻤﺪ ﺳﻮرهاي ﻧﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻘﯿﻪ اﻓﻌﺎل را ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ دو رﮐﻌﺖ اول اﻧﺠﺎم دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :53‬ﻧﻤﺎز ﺳﻨﺖ ﯾﺎ ﻧﻔﻞ ﺳﻪ رﮐﻌﺖ ﻫﻢ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻧﻔﻞ ﯾﺎ ﺳﻨﺖ ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺖ ﯾﺎ دو رﮐﻌﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد ﺑﻪ ﺻﻮرت‬ ‫ﺳﻪ رﮐﻌﺘﯽ درﺳﺖ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :54‬روش ﺻﺤﯿﺢ رﮐﻮع ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ اول ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪27‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬رﮐﻮع ﺑﺪﯾﻦ ﺻﻮرت اﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﮐﻤﺮ و ﺳﺮ ﺑﺎﯾﺪ در رﮐﻮع ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﯾﻌﻨﯽ‬ ‫ﺳﺮ از ﮐﻤﺮ ﻧﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ و ﻧﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬زاﻧﻮﻫﺎ ﺑﺎ دﺳﺖﻫﺎ ﻣﺤﮑﻢ ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :55‬روش ﺻﺤﯿﺢ ﺳﺠﺪه ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺳﺠﺪه ﺑﺪﯾﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد ﮐﻪ‪ :‬ﭘﻨﺠﻪ دﺳﺖﻫﺎ ﺑﺮ زﻣﯿﻦ ﻗﺮار داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و‬ ‫ﺑﻘﯿﻪ ﻗﺴﻤﺖ دﺳﺖ‪ ،‬از زﻣﯿﻦ ﺑﺎﻻ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺷﮑﻢ از راﻧﻬﺎ و ﻫﺮ دو دﺳﺖ از ﭘﻬﻠﻮﻫﺎ دور ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :56‬ﭘﺲ از اﺧﺘﺘﺎم ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﺑﺎ اﻧﮕﺸﺘﻬﺎ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﺷﻤﺎرش و ﺧﻮاﻧﺪه؟‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﻛﱪ«‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺳﯽ و ﺳﻪ ﺑﺎر » ﹸﺳ ﹶ‬ ‫ﺒﺤ ﺎ ﹶن اﷲ« ﺳﯽ و ﺳﻪ ﺑﺎر » ﹶا ﳊﹶﻤﺪﹸ ﷲﹺ« ﺳﯽ و ﭼﻬﺎر ﺑﺎر » ﹶأ ﹸ ﷲ أﹶ ﹶ‬ ‫ﮔﻔﺘﻦ اﯾﻦ ﺗﺴﺒﯿﺤﺎت ﺛﻮاب ﺑﺴﯿﺎر دارد‪.‬‬ ‫َ ٰٓ َ ُّ َ َّ َ َ َ ْ ُ ْ َ ُ‬ ‫ُ َۡ‬ ‫ُ‬ ‫ِي� ۡم نَ ٗ‬ ‫ار�﴾ ]اﻟﺘﺤﺮﯾﻢ‪.[6 :‬‬ ‫ام ُنوا ق ٓوا أنف َس� ۡم َوأهل‬ ‫﴿��ها ٱ�ِين ء‬ ‫»اي آﻧﺎﻧﯿﮑﻪ اﯾﻤﺎن آوردهاﯾﺪ‪ ،‬ﺧﻮد و ﺧﺎﻧﻮادهﺗﺎن را از آﺗﺶ ﺟﻬﻨﻢ ﺑﺮﻫﺎﻧﯿﺪ!«‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ اول‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ‬ ‫ﻋﻘﺎﯾﺪ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :57‬اﺳﺎس و ﭘﺎﯾﻪ اﺳﻼم ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﭼﯿﺰ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺎﯾﻪ اﺳﻼم ﺑﺮ ﭘﻨﺞ ﭼﯿﺰ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اول‪ :‬ﮐﻠﻤﻪ ﻃﯿﺒﻪ ﯾﺎ ﮐﻠﻤﻪ ﺷﻬﺎدت‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﻔﻬﻮم و ﻣﻄﻠﺐ آن را ﺑﺎ دل ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻦ و ﺑﺎ زﺑﺎن‬ ‫اﻗﺮار ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫دوم‪ :‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز‪.‬‬ ‫ﺳﻮم‪ :‬دادن زﮐﺎت‪.‬‬ ‫ﭼﻬﺎرم‪ :‬ﮔﺮﻓﺘﻦ روزه ﻣﺎه ﻣﺒﺎرك رﻣﻀﺎن‪.‬‬ ‫ﭘﻨﺠﻢ‪ :‬ﺣﺞ ﺧﺎﻧﻪ ﮐﻌﺒﻪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :58‬ﮐﻠﻤﻪ ﻃﯿﺒﻪ ﭼﯿﺴﺖ و ﭼﻪ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ دارد؟‬ ‫َّ‬ ‫َ‬ ‫ُ َ َّ ٌ َّ ُ ُ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮐﻠﻤﻪ ﻃﯿﺒﻪ اﯾﻦ اﺳﺖ‪» :‬ﻻ ِاﻪﻟَ اِﻻ اﷲ �ﻤﺪ رﺳﻮل اﷲ« ﯾﻌﻨﯽ‪» :‬ﺑﺠﺰ ﺧﺪاوﻧﺪ ﮐﺴﯽ‬ ‫ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ ﻋﺒﺎدت ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬ﻓﺮﺳﺘﺎده و رﺳﻮل ﺧﺪاﺳﺖ«‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :59‬ﮐﻠﻤﻪ ﺷﻬﺎدت ﭼﯿﺴﺖ و ﭼﻪ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ دارد؟‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َ ْ َ ُ َ ْ َ َ َ َّ‬ ‫ﻻ ُ‬ ‫اﷲ‪َ ،‬وأ ْﺷ َﻬ ُﺪ أ َّن ُ�َ َّﻤﺪا ً َ�ﺒْ ُﺪهُ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮐﻠﻤﻪ ﺷﻬﺎدت اﯾﻦ اﺳﺖ‪» :‬أﺷﻬﺪ أن ﻻ ِإﻪﻟ ِإ‬ ‫َو َر ُﺳ ْﻮ ُ ُ‬ ‫ﻪﻟ«‪.‬‬ ‫»ﮔﻮاﻫﯽ ﻣﯽدﻫﻢ ﮐﻪ ﺑﺠﺰ اﷲ دﯾﮕﺮ ﻣﻌﺒﻮدي ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬و ﮔﻮاﻫﯽ ﻣﯽدﻫﻢ ﮐﻪ ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪‬‬ ‫ﺑﻨﺪه و رﺳﻮل اﷲ اﺳﺖ«‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ اول ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ‬ ‫‪29‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :60‬آﯾﺎ ﺑﺪون از ﻓﻬﻤﯿﺪن ﻣﻌﻨﯽ و ﻣﻔﻬﻮم ﮐﻠﻤﻪ ﻓﻮق‪ ،‬ﻓﻘﻂ از ﺧﻮاﻧﺪن آن ﺑﺎ زﺑﺎن‪،‬‬ ‫آدﻣﯽ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ؟ ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻔﻬﻮﻣﺶ را ﻓﻬﻤﯿﺪن و ﺑﺎ دل ﯾﻘﯿﻦ و ﺑﺎ زﺑﺎن اﻗﺮار ﮐﺮدن ﻻزم اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :61‬ﺑﺎ دل ﯾﻘﯿﻦ و ﺑﺎ زﺑﺎن اﻗﺮار ﮐﺮدن را ﭼﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﯾﻤﺎن آوردن ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :62‬ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﮔﻨﮓ اﺳﺖ و ﺑﺎ زﺑﺎن ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ اﻗﺮار ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ اﯾﻤﺎن آوردﻧﺶ‬ ‫ﻣﻌﻠﻮم ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻣﻮرد ﮔﻨﮓ اﯾﻨﻘﺪر ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ اﺷﺎره ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ و ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬را اﻋﻼم دارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :63‬ﺑﺮاي ﻣﺴﻠﻤﺎن اﯾﻤﺎن ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﭼﯿﺰ ﻻزم اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮ ﻫﻔﺖ ﭼﯿﺰ ﮐﻪ ﺑﯿﺎن آﻧﻬﺎ در اﯾﻤﺎن ﻣﻔﺼﻞ ﺑﺸﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫َ‬ ‫ََ َ‬ ‫َ َ ُ‬ ‫َ َ‬ ‫َ َ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫َ‬ ‫ِّ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫�هِ وﺮﺷهِ ِﻣﻦ ِاﷲ �ﻌﺎﻲﻟ‬ ‫ﺪر ﺧ ِ‬ ‫»أﻣﻨﺖ ﺑِﺎِﷲ ومﻼﺋِ� ِﺘ ِﻪ وﻛﺘ ِﺒ ِﻪ ورﺳ ِﻠ ِﻪ واﻴﻟﻮمِ اﻵ ِﺧ ِﺮ واﻟﻘ ِ‬ ‫َ َ َ‬ ‫َو َ‬ ‫ﻮت«‪.‬‬ ‫اﺒﻟ ِ‬ ‫ﻌﺚ ﺑﻌﺪ الﻤ ِ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :64‬ﻣﺴﻠﻤﺎنﻫﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﭼﻪ ﻋﻘﯿﺪهاي ﺑﺎﯾﺪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎﯾﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﻋﻘﯿﺪه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﯾﮕﺎﻧﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻓﻘﻂ او ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ ﺑﻨﺪﮔﯽ و ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ‪ ..‬و ﺑﺠﺰ وي ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ ﻻﯾﻖ ﺑﻨﺪﮔﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺮاي او ﻫﯿﭻ ﺷﺮﯾﮏ و ﻫﻤﺘﺎﯾﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ -4‬او ﻫﺮ ﺳﺨﻦ را ﻣﯽداﻧﺪ‪ .‬ﻫﯿﭻ ﭼﯿﺰي ﺑﺮ وي ﭘﻮﺷﯿﺪه ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ - 5‬او ﺗﻮاﻧﺎ و ﺑﺎ ﻗﺪرت اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -6‬او زﻣﯿﻦ‪ ،‬آﺳﻤﺎن‪ ،‬ﺧﻮرﺷﯿﺪ‪ ،‬ﻣﺎه‪ ،‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن‪ ،‬ﺳﺘﺎرﮔﺎن‪ ،‬ﺟﻦ و اﻧﺴﺎن و ﺗﻤﺎم ﺟﻬﺎن را‬ ‫آﻓﺮﯾﺪه اﺳﺖ‪ .‬و ﻓﻘﻂ او ﻣﺎﻟﮏ ﺟﻬﺎن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -7‬او ﻣﯽﻣﯿﺮاﻧﺪ و زﻧﺪه ﻣﯽﮐﻨﺪ ﯾﻌﻨﯽ ﻣﯿﺮاﻧﺪن و زﻧﺪه ﮐﺮدن ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﻃﺒﻖ دﺳﺘﻮر او‬ ‫‪30‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫اﻧﺠﺎم ﻣﯽﮔﯿﺮد‪.‬‬ ‫‪ -8‬او ﺗﻤﺎم ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت را رزق و روزي ﻣﯽدﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪ -9‬او ﻧﻪ ﭼﯿﺰي ﻣﯽﺧﻮرد و ﻧﻪ ﻣﯽﻧﻮﺷﺪ و ﻧﻪ ﻣﯽﺧﻮاﺑﺪ‪.‬‬ ‫‪ -10‬او ﺑﺨﻮدي ﺧﻮد از ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺑﻮده و ﺗﺎ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫‪ -11‬ﮐﺴﯽ او را ﻧﯿﺎﻓﺮﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -12‬ﺑﺮاي او ﻧﻪ ﭘﺪري ﻫﺴﺖ و ﻧﻪ زن و ﻓﺮزﻧﺪي‪ ،‬از ﺗﻤﺎم اﯾﻦ اﻣﻮر ﭘﺎك و ﻣﺒﺮا اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -13‬ﻫﻤﻪ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ و ﻣﺤﺘﺎج او ﻫﺴﺘﻨﺪ و او ﺑﻪ ﮐﺴﯽ و ﯾﺎ ﺑﻪ ﭼﯿﺰي ﻣﺤﺘﺎج ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ -14‬او ﺑﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﯿﭻ ﭼﯿﺰي ﻣﺎﻧﻨﺪ و ﻣﺸﺎﺑﻪ او ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ -15‬او از ﺗﻤﺎم ﻋﯿﺒﻬﺎ و ﻧﻘﺼﻬﺎ ﭘﺎك اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -16‬او از دﺳﺖ و ﭘﺎ و ﮔﻮش و ﺑﯿﻨﯽ و ﺷﮑﻞ و ﺻﻮرت و ﺳﺎﯾﺮ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي‬ ‫ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﺛﺎﺑﺖاﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺎك و ﻣﺒﺮا اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -17‬او ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن را آﻓﺮﯾﺪه و ﺑﺮ ﻧﻈﻢ و ﺗﺪﺑﯿﺮ اﻣﻮر ﻋﺎﻟﻢ ﮔﻤﺎرده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -18‬او ﺑﺮاي ﻫﺪاﯾﺖ و راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﻣﺨﻠﻮق ﺧﻮﯾﺶ‪ ،‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان را ﻓﺮﺳﺘﺎده اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺎ دﯾﻦ و‬ ‫ﻣﺬﻫﺐ ﺣﻖ را ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪ و آﻧﺎن را از ﺳﺨﻨﺎن زﺷﺖ و ﻧﺎدرﺳﺖ دور ﮐﻨﻨﺪ و ﺳﺨﻨﺎن‬ ‫ﺧﻮب ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﯿﺎﻣﻮزﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :65‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﭼﻪ ﮐﺎرهاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻣﺨﻠﻮق ﺧﺪاوﻧﺪ اﻧﺪ ﮐﻪ از ﻧﻮر آﻓﺮﯾﺪه ﺷﺪهاﻧﺪ‪ .‬از دﯾﺪﮔﺎن ﻣﺎ ﭘﻨﻬﺎناﻧﺪ‪ .‬ﻧﻪ‬ ‫ﻣﺮد ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻧﻪ زن‪ .‬ﻧﺎﻓﺮﻣﺎﻧﯽ ﺧﺪا و ﮔﻨﺎه ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ آﻧﻬﺎ را ﻣﻘﺮر‬ ‫ﮐﺮده ﻣﺄﻣﻮر و ﻣﺸﻐﻮلاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :66‬ﺗﻌﺪاد ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﭼﻘﺪر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﻌﺪاد ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن را ﺑﺠﺰ ﺧﺪاوﻧﺪ ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ ﻧﻤﯽداﻧﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻨﻘﺪر ﻣﻌﻠﻮم اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﺑﺴﯿﺎر ﻫﺴﺘﻨﺪ و از ﻣﯿﺎن آﻧﺎن ﭼﻬﺎر ﻓﺮﺷﺘﻪ ﻣﻘﺮب و ﻣﻌﺮوفاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ اول ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ‬ ‫‪31‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :67‬ﭼﻬﺎر ﻓﺮﺷﺘﻪ ﻣﺸﻬﻮر ﮐﺪاﻣﻬﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫اول‪ :‬ﺣﻀﺮت ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ ﮐﻪ ﭘﯿﺎﻣﻬﺎ و دﺳﺘﻮرات و ﮐﺘﺎبﻫﺎي اﻟﻬﯽ را ﻧﺰد ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان †‬ ‫ﻣﯽآورد‪.‬‬ ‫دوم‪ :‬ﺣﻀﺮت اﺳﺮاﻓﯿﻞ ﮐﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻗﯿﺎﻣﺖ در ﺻﻮر ﻣﯽد‪‬ﻣ‪‬ﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﻮم‪ :‬ﺣﻀﺮت ﻣﯿﮑﺎﺋﯿﻞ ﮐﻪ ﺑﺮ اﻣﺮ ﺑﺎران و روزي رﺳﺎﻧﺪن ﺑﻪ ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت‪ ،‬ﻣﻘﺮر اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭼﻬﺎرم‪ :‬ﺣﻀﺮت ﻋﺰراﺋﯿﻞ ﮐﻪ ﺑﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺟﺎن ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﻣﻘﺮر اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :68‬ﮐﺘﺎبﻫﺎي اﻟﻬﯽ ﭼﻨﺪ ﺗﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﻌﺪاد ﺑﺴﯿﺎري از ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي ﺑﺰرگ و ﮐﻮﭼﮏ از ﺳﻮي ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﻧﺎزل‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﮐﺘﺎبﻫﺎي ﺑﺰرگ «ﮐﺘﺎب« و ﺑﻪ ﮐﺘﺎبﻫﺎي ﮐﻮﭼﮏ »ﺻ‪‬ﺤﯿﻔﻪ« ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬از‬ ‫ﻣﯿﺎن آﻧﻬﺎ ﭼﻬﺎر ﮐﺘﺎب ﻣﺸﻬﻮر اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :69‬ﭼﻬﺎر ﮐﺘﺎﺑﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﺮوفاﻧﺪ ﭼﻪ ﻧﺎم دارﻧﺪ و ﺑﺮ ﮐﺪام ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﻧﺎزل ﺷﺪهاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪» -1‬ﺗَﻮرات« ﺑﺮ ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﯽ‬ ‫‪‬‬ ‫‪» -2‬ز‪‬ﺑﻮر« ﺑﺮ ﺣﻀﺮت داوود‬ ‫‪‬‬ ‫‪» -3‬ا‪‬ﻧﺠﯿﻞ« ﺑﺮ ﺣﻀﺮت ﻋﯿﺴﯽ‬ ‫‪» -4‬ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ« ﺑﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻣﺎ ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :70‬ﺻﺤﯿﻔﻪ ﭼﻨﺪ ﺗﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺮ ﮐﺪام ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﻧﺎزل ﺷﺪهاﻧﺪ؟‬ ‫‪‬و‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﻌﺪاد ﺻﺤﯿﻔﻪﻫﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻌﻀﯽ از ﺻﺤﯿﻔﻪﻫﺎ ﺑﺮ ﺣﻀﺮت آدم‬ ‫‪ ‬ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻨﻬﺎ‬ ‫‪ ‬و ﺑﻌﻀﯽ ﺑﺮ اﺑﺮاﻫﯿﻢ‬ ‫ﺑﻌﻀﯽ ﺑﺮ ﺣﻀﺮت ﺷﯿﺚ‬ ‫ﺻﺤﯿﻔﻪﻫﺎي دﯾﮕﺮي ﻫﻢ ﺑﻮده ﮐﻪ ﺑﺮ ﺑﻌﻀﯽ از ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪32‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :71‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﺑﻨﺪه ﺧﺪا و از ﺟﻨﺲ ﺑﺸﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ آﻧﺎن را ﺑﺮاي رﺳﺎﻧﺪن‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﻬﺎي ﺧﻮﯾﺶ ﺑﻪ ﺑﻨﺪﮔﺎن‪ ،‬ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ .‬آﻧﺎن راﺳﺘﮕﻮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻫﯿﭽﮕﺎه دروغ‬ ‫ﻧﻤﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬ﮔﻨﺎه ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬اﺣﮑﺎﻣﻬﺎ و ﻓﺮاﻣﯿﻦ اﻟﻬﯽ را ﮐﺎﻣﻼً ﻣﯽرﺳﺎﻧﻨﺪ و در آﻧﻬﺎ ﮐﻤﯽ و‬ ‫ﺑﯿﺸﯽ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﭘﯿﺎم اﷲ را ﮐﺎﻣﻼً ﻣﯽرﺳﺎﻧﻨﺪ و آن را ﻣﺨﻔﯽ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :72‬ﻧﺒﯽ ﺑﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺒﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﻨﺪه ﺧﺪا و از ﺟﻨﺲ ﺑﺸﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ اﺣﮑﺎم و دﺳﺘﻮرات اﻟﻬﯽ را ﺑﻪ ﺑﻨﺪﮔﺎن‬ ‫اﺑﻼغ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬راﺳﺘﮕﻮ و درﺳﺘﮑﺎر اﺳﺖ‪ ،‬دروغ ﻧﻤﯽﮔﻮﯾﺪ‪ ،‬ﮔﻨﺎه ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ و در دﺳﺘﻮرات‬ ‫اﻟﻬﯽ ﮐﻢ و ﮐﺎﺳﺘﯽ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪ .‬و ﻫﯿﭻ دﺳﺘﻮري را ﭘﻨﻬﺎن ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :73‬ﻧﺒﯽ و رﺳﻮل ﺑﺎ ﻫﻢ ﻓﺮﻗﯽ دارﻧﺪ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﻧﺪﮐﯽ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻓﺮق دارﻧﺪ و آن اﯾﻨﮑﻪ‪ :‬رﺳﻮل ﺑﻪ آن ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ ﮐﻪ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ‬ ‫ﺑﻪ او دﯾﻦ و ﺷﺮﯾﻌﺖ و ﮐﺘﺎب ﺟﺪﯾﺪي داده و ﺑﻪ ﺳﻮي اُﻣﺖ رواﻧﻪ ﮐﺮده اﺳﺖ‪ .‬و ﻧﺒﯽ ﺑﻪ ﻫﺮ‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ ،‬ﺧﻮاه دﯾﻦ و ﮐﺘﺎب ﺟﺪﯾﺪي ﺑﻪ وي داده ﺷﺪه و ﯾﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﭘﯿﺮو دﯾﻦ و‬ ‫ﮐﺘﺎب ﭘﯿﺶ از ﺧﻮد ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :74‬آﯾﺎ ﻫﯿﭻ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﺮ اﺛﺮ ﺗﻼش و ﻋﺒﺎدت ﺧﻮﯾﺶ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي‬ ‫ﺑﺮﺳﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬ﻧﺒﻮت ﻣﻘﺎﻣﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﮐﺴﺐ و ﺗﻼش ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻧﻌﻤﺘﯽ اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻧﺼﯿﺐ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺷﺎﯾﺴﺘﮕﯽ و اﺳﺘﻌﺪاد آن را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :75‬ﺗﻌﺪاد اﻧﺒﯿﺎ و رﺳﻮﻻن ﭼﻘﺪر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در دﻧﯿﺎ اﻧﺒﯿﺎ و رﺳﻮﻻن† زﯾﺎدي ﻣﺒﻌﻮث ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﺗﻌﺪاد دﻗﯿﻖ آﻧﻬﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻌﺪادﺷﺎن را ﺑﻬﺘﺮ ﻣﯽداﻧﺪ‪ .‬و ﻣﺎ اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﯾﺪ اﯾﻤﺎن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻫﺮ‬ ‫ﺗﻌﺪاد از ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان را ﮐﻪ ﻣﺒﻌﻮث ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺗﻤﺎم آﻧﺎن ﺑﺮ ﺣﻖ و رﺳﻮل او ﺑﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ اول ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ‬ ‫‪33‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :76‬اوﻟﯿﻦ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ؟‬ ‫‪‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺣﻀﺮت آدم‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :77‬آﺧﺮﯾﻦ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آﺧﺮﯾﻦ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :78‬ﭘﺲ از ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻫﻢ ﻣﺒﻌﻮث ﻣﯽﺷﻮد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟ ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪،‬‬ ‫ﭼﻮن ﻣﻘﺎم ﻧﺒﻮت ﺑﺮ ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬ﺧﺘﻢ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ و ﺗﺎ ﻗﯿﺎﻣﺖ‪ ،‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻣﺒﻌﻮث‬ ‫ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬او ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ آﺧﺮاﻟﺰﻣﺎن اﺳﺖ ﻫﺮ ﮐﺲ ﭘﺲ از وي ادﻋﺎي ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﮐﻨﺪ‪ ،‬ادﻋﺎﯾﺶ‬ ‫دروغ اﺳﺖ و ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ ‪ :79‬از ﺗﻤﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﭼﻪ ﮐﺴﯽ اﻓﻀﻞ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از ﺗﻤﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان‪ ،‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻣﺎ ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬اﻓﻀﻞ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺪه ﺧﺪا و ﻓﺮﻣﺎﻧﺒﺮدار‬ ‫اوﺳﺖ‪ .‬و ﭘﺲ از ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﻘﺎم و ﻣﺮﺗﺒﻪاش از ﺗﻤﺎم ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﺑﺎﻻﺗﺮ و ﮔﺮاﻣﯽﺗﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻗﯿﺎﻣﺖ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :80‬ﺑﻪ ﭼﻪ روزي‪ ،‬روز ﻗﯿﺎﻣﺖ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺑﻪ آن روزي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﺗﻤﺎم اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ و ﺟﺎﻧﺪاران در آن روز‬ ‫ﻣﯽﻣﯿﺮﻧﺪ‪ .‬و ﺗﻤﺎم دﻧﯿﺎ در ﮐﺎم ﻧﯿﺴﺘﯽ ﻓﺮو ﻣﯽرود‪ .‬ﮐﻮﻫﻬﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﺸﻢ زده ﺷﺪه‪ ،‬اﯾﻦ ﻃﺮف و‬ ‫آن ﻃﺮف ﻣﯽروﻧﺪ‪ .‬ﺳﺘﺎرهﻫﺎ ﻣﻨﻔﺠﺮ ﮔﺸﺘﻪ و ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺧﻼﺻﻪ‪ ،‬ﻫﺮ ﭼﯿﺰي ﻧﺎﺑﻮد‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد و از ﺑﯿﻦ ﻣﯽرود‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :81‬ﺗﻤﺎم اﻧﺴﺎنﻫﺎ و ﺟﺎﻧﺪاران ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﻣﯿﺮﻧﺪ؟‬ ‫‪ ‬در ﺻﻮر ﻣﯽدﻣﺪ‪ .‬ﺻﺪاي دﻣﯿﺪه ﺷﺪه‪ ،‬در ﺻﻮر‪ ،‬آﻧﻘﺪر‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺣﻀﺮت اﺳﺮاﻓﯿﻞ‬ ‫ﺳﺨﺖ و وﺣﺸﺘﻨﺎك ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ از ﺷﺪت و ﺳﺨﺘﯽ آن‪ ،‬ﺗﻤﺎم ﺟﺎﻧﺪاران ﻣﯽﻣﯿﺮﻧﺪ و دﯾﮕﺮ‬ ‫ﭼﯿﺰﻫﺎ در ﻫﻢ ﮐﻮﺑﯿﺪه ﺷﺪه و ﻧﺎﺑﻮد ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :82‬ﻗﯿﺎﻣﺖ ﮐﯽ ﻣﯽآﯾﺪ؟‬ ‫‪34‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ وﻟﯽ ﺗﺎرﯾﺦ دﻗﯿﻖ آن را ﺑﺠﺰ ﺧﺪاوﻧﺪ ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ ﻧﻤﯽداﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﯾﻨﻘﺪر ﻣﻌﻠﻮم اﺳﺖ ﮐﻪ در روز ﺟﻤﻌﻪ و در دﻫﻢ ﻣﺤﺮم ﯾﻌﻨﯽ روز ﻋﺎﺷﻮرا ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺑﺮ ﭘﺎ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﺣﻀﺮت رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬ﻋﻼﯾﻢ و ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎﯾﯽ ﺑﺮاي ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺑﯿﺎن داﺷﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ از‬ ‫ﻣﺸﺎﻫﺪه و وﻗﻮع آﻧﻬﺎ‪ ،‬ﻗﯿﺎﻣﺖ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ!‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪: 83‬ﻗﯿﺎﻣﺖ ﭼﻪ ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎﯾﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آن ﺣﻀﺮت ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ در دﻧﯿﺎ ﮔﻨﺎه ﺑﺴﯿﺎر اﻧﺠﺎم ﮔﯿﺮد‪ ،‬و ﻓﺮزﻧﺪان‪،‬‬ ‫ﻧﺎﻓﺮﻣﺎن ﭘﺪر و ﻣﺎدر ﺧﻮﯾﺶ ﺑﺸﻮﻧﺪ و آﻧﺎن را ﻣﻮرد آزار ﻗﺮار دﻫﻨﺪظ‪ ،‬و در اﻣﺎﻧﺘﻬﺎ ﺧﯿﺎﻧﺖ‬ ‫ﺷﻮد‪ .‬و رﻗﺺ و ﺳﺮود و ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ روز ﺑﻪ روز اﻓﺰون ﺷﻮد‪ .‬و آﯾﻨﺪﮔﺎن‪ ،‬از اﻧﺴﺎنﻫﺎي ﺻﺎﻟﺢ‬ ‫و ﺧﻮب ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺪﮔﻮﯾﯽ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬آدﻣﻬﺎي ﺑﯽداﻧﺶ و ﮐﻢ داﻧﺶ‪ ،‬رﻫﺒﺮان ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻮﻧﺪ‪،‬‬ ‫ﭼﻮﭘﺎنﻫﺎ و اﻧﺴﺎﻧﻬﺎي ﭘﺴﺖ و ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪ‪ ،‬ﮐﺎخﻫﺎ و آﭘﺎرﺗﻤﺎنﻫﺎ ﺑﻨﺎ ﮐﻨﻨﺪ و اﻓﺮاد ﻧﺎﻻﯾﻖ ﺑﺮ‬ ‫ﭘﺴﺘﻬﺎ و ﻣﻘﺎﻣﻬﺎي واﻻﯾﯽ ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺪاﻧﯿﺪ ﮐﻪ ﻗﯿﺎﻣﺖ ﻧﺰدﯾﮏ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻘﺪﯾﺮ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :84‬ﺗﻘﺪﯾﺮ ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي ﻫﺮ ﺳﺨﻦ و ﻫﺮ ﮐﺎر ﺧﻮب و ﺑﺪ‪ ،‬در ﻋﻠﻢ ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬اﻧﺪازه و ﻣﻘﯿﺎﺳﯽ ﻣﻘﺮر‬ ‫اﺳﺖ و ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ ﻫﺮ ﭼﯿﺰي ﻗﺒﻞ از آﻓﺮﯾﻨﺶ آن آﮔﺎه اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻤﯿﻦ ﻋﻠﻢ و اﻧﺪازه اﻟﻬﯽ را‬ ‫»ﺗﻘﺪﯾﺮ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬ﻫﯿﭻ ﺳﺨﻦ ﺧﻮب و ﯾﺎ ﺑﺪي از ﻋﻠﻢ و اﻧﺪازه ﺧﺪاوﻧﺪ ﺧﺎرج ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫زﻧﺪﮔﯽ ﭘﺲ از ﻣﺮگ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :85‬ﻫﺪف از زﻧﺪﮔﯽ ﭘﺲ از ﻣﺮگ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در روز ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺗﻤﺎم ﭼﯿﺰﻫﺎ ﻓﻨﺎ و ﻧﺎﺑﻮد ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺣﻀﺮت اﺳﺮاﻓﯿﻞ دوﺑﺎره‬ ‫در ﺻﻮر ﻣﯽد‪‬ﻣ‪‬ﻨﺪ‪ ،‬و ﺗﻤﺎم ﺟﺎﻧﺪاران زﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﻧﯿﺰ زﻧﺪه ﮔﺸﺘﻪ و ﺑﻪ ﺑﺎرﮔﺎه اﻟﻬﯽ‬ ‫در ﻣﯿﺪان ﻣﺤﺸﺮ‪ ،‬ﺣﺎﺿﺮ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬و ﻣﻮرد ﺣﺴﺎب و ﮐﺘﺎب ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ‪ .‬ﭘﺎداش و ﮐﯿﻔﺮ‬ ‫اﻋﻤﺎل ﺧﻮب و ﺑﺪ‪ ،‬ﺑﻪ آﻧﻬﺎ داده ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬روزي ﮐﻪ اﯾﻦ ﺗﺤﻮﻻت ﺑﻪ وﻗﻮع ﻣﯽﭘﯿﻮﻧﺪد آن را‬ ‫ﺑﺨﺶ اول ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ‬ ‫‪35‬‬ ‫» ﹶﻳ ﻮ ﹸم اﳊﹶﴩ« ﯾﻌﻨﯽ روز ﮔﺮد آﻣﺪن و » ﹶﻳ ﻮ ﹸم اﳉﹶ ﹶﺰ أ« و » ﹶﻳ ﻮ ﹸم اﻟﺪﱟ ﻳﻦ« ﯾﻌﻨﯽ روز ﭘﺎداش و ﺟﺰا‪.‬‬ ‫و »ﻳ ﻮ م ﹺ‬ ‫اﳊ ﹶﺴ ﺎب« ﯾﻌﻨﯽ روز ﺣﺴﺎب ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﹶ ﹸ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :86‬ﻫﻔﺖ ﻣﻮردي ﮐﻪ در اﯾﻤﺎن ﻣﻔﺼﻞ ﻣﺬﮐﻮر اﺳﺖ اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﯾﮑﯽ دو ﻣﻮرد از‬ ‫آن را ﻗﺒﻮل ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ آﯾﺎ ﺑﻪ او ﻣﺴﻠﻤﺎن ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ وﺣﺪاﻧﯿﺖ ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬رﺳﺎﻟﺖ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان‪ ،‬ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ‪،‬‬ ‫ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن‪ ،‬ﺗﻘﺪﯾﺮ‪ ،‬روز ﻗﯿﺎﻣﺖ و زﻧﺪﮔﯽ ﭘﺲ از ﻣﺮگ اﯾﻤﺎن ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻧﺨﻮاﻫﺪ‬ ‫ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :87‬ﺣﻀﺮت رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬اﺳﺎس و ﭘﺎﯾﻪ اﺳﻼم را ﺑﺮ ﭘﻨﺞ ﭼﯿﺰ ﺑﯿﺎن داﺷﺘﻨﺪ و در‬ ‫آﻧﻬﺎ ذﮐﺮي از ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن‪ ،‬ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ ﺗﻘﺪﯾﺮ و روز ﻗﯿﺎﻣﺖ ﻧﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﯾﮑﯽ از آن ﻣﻮارد‪ ،‬اﯾﻤﺎن آوردن ﺑﺮ ﺣﻀﺮت رﺳﻮل اﮐﺮم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و ﭼﻮن ﮐﺴﯽ‬ ‫ﺑﺮ آن ﺣﻀﺮت اﯾﻤﺎن آورد‪ ،‬ﻟﺰوﻣﺎً ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﮔﻔﺘﻪﻫﺎي آن ﺣﻀﺮت ﻫﻢ ﺑﺎﯾﺪ اﯾﻤﺎن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﮐﺘﺎﺑﯽ را ﮐﻪ آن ﺣﻀﺮت از ﺳﻮي ﺧﺪا آوردهاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺮ آن ﻫﻢ ﺑﺎﯾﺪ اﯾﻤﺎن آورد‪ .‬ﺗﻤﺎم اﯾﻦ‬ ‫ﻣﻮاردي ﮐﻪ ذﮐﺮﺷﺎن در ﺑﺤﺚ اﯾﻤﺎن ﻣﻔﺼﻞ ﺑﻪ ﻣﯿﺎن آﻣﺪ از ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ و از دﺳﺘﻮرات‬ ‫ﺣﻀﺮت رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬ﺛﺎﺑﺖاﻧﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﻪ آﻧﻬﺎ اﯾﻤﺎن داﺷﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :88‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﻪ ﺗﻤﺎم اﯾﻦ ﻣﻮارد اﯾﻤﺎن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ وﻟﯽ ﻧﻤﺎز ﻧﻤﯽﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬زﮐﺎت‬ ‫ﻧﻤﯽدﻫﺪ‪ ،‬روزه ﻧﻤﯽﮔﯿﺮد‪ ،‬ﺣﺞ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ آﯾﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬ﻣﺴﻠﻤﺎن اﺳﺖ‪ .‬وﻟﯽ ﺷﺪﯾﺪاً ﮔﻨﻬﮑﺎر ﻣﯽﺷﻮد زﯾﺮا ﮐﻪ ﻧﺎﻓﺮﻣﺎﻧﯽ ﺧﺪا و رﺳﻮل‬ ‫را ﮐﺮده اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ ﺷﺨﺼﯽ را در اﺻﻄﻼح ﺷﺮﯾﻌﺖ »ﻓﺎﺳﻖ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ‪،‬‬ ‫ﮐﯿﻔﺮ و ﻋﺬاب ﮔﻨﺎﻫﺎن ﺧﻮﯾﺶ را ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﭼﺸﯿﺪ و در ﻧﻬﺎﯾﺖ‪ ،‬ﺑﺮ اﺛﺮ وﺟﻮد اﯾﻤﺎن‪ ،‬ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ‬ ‫ﺑﺮده ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫َ ٰٓ َ ُّ َ َّ َ َ َ ْ ُ ْ َ ُ‬ ‫ُ َۡ‬ ‫ُ‬ ‫ِي� ۡم نَ ٗ‬ ‫ار�﴾ ]اﻟﺘﺤﺮﯾﻢ‪.[6 :‬‬ ‫ام ُنوا ق ٓوا أنف َس� ۡم َوأهل‬ ‫﴿��ها ٱ�ِين ء‬ ‫»اي آﻧﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﯾﻤﺎن آوردهاﯾﺪ‪ ،‬ﺧﻮد و ﺧﺎﻧﻮادهﺗﺎن را از آﺗﺶ ﺟﻬﻨﻢ ﺑﺮﻫﺎﻧﯿﺪ!«‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ دوم‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫آﻣﻮزش اﺣﮑﺎم اﺳﻼﻣﯽ‪:‬‬ ‫اﳊﻤﺪﷲ رب اﻟﻌﺎﻟـﻤﲔ واﻟﺼﻠﻮة واﻟﺴﻼم ﻋﻠﯽ رﺳﻮﻟﻪ ﳏﻤﺪ وآﻟﻪ و ﺻﺤﺒﻪ أﲨﻌﲔ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :89‬ﻫﺪف از اﺣﮑﺎم اﺳﻼﻣﯽ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آن ﭘﻨﺞ ﻣﻮاردي ﮐﻪ ﭘﺎﯾﻪ و اﺳﺎس اﺳﻼم ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﻣﺒﺘﻨﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻮرد اول آن را‬ ‫اﯾﻤﺎن ﮔﻮﯾﻨﺪ‪ ،‬ﮐﻪ ﺷﺮح آن در ﺑﺨﺶ اول ﺑﯿﺎن ﺷﺪ‪ .‬ﭼﻬﺎر ﻣﻮرد ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه ﯾﻌﻨﯽ ﻧﻤﺎز‪ ،‬زﮐﺎت‪،‬‬ ‫روزه رﻣﻀﺎن و ﺣﺞ ﺑﯿﺖ اﷲ را اﺣﮑﺎم اﺳﻼﻣﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬در اﯾﻦ ﺑﺨﺶ از ﻧﻤﺎز ﺑﺤﺚ‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :90‬ﻧﻤﺎز ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز روش ﺧﺎﺻﯽ از ﻋﺒﺎدت و ﺑﻨﺪﮔﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ و رﺳﻮل او ﺑﻪ ﺑﻨﺪﮔﺎن‬ ‫آﻣﻮزش دادهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :91‬ﭘﯿﺶ از ﺷﺮوع ﻧﻤﺎز رﻋﺎﯾﺖ ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻻزﻣﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﯿﺶ از آﻏﺎز ﻧﻤﺎز‪ ،‬رﻋﺎﯾﺖ ﻫﻔﺖ ﭼﯿﺰ ﻻزم اﺳﺖ‪ .‬ﮐﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺷﺮاﯾﻂ و ﻓﺮاﯾﺾ‬ ‫ﻧﻤﺎز ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :92‬آن ﻫﻔﺖ ﭼﯿﺰ را ﺗﻮﺿﯿﺢ دﻫﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫اول‪ :‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﺑﺪن‪.‬‬ ‫دوم‪ :‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﻟﺒﺎس‪.‬‬ ‫ﺳﻮم‪ :‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﺟﺎي ﻧﻤﺎز‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ دوم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪37‬‬ ‫ﭼﻬﺎرم‪ :‬ﭘﻮﺷﯿﺪن ﻋﻮرت‪.‬‬ ‫ﭘﻨﺠﻢ‪ :‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز‪.‬‬ ‫ﺷﺸﻢ‪ :‬رو ﺑﻪ ﺳﻮي ﻗﺒﻠﻪ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫ﻫﻔﺘﻢ‪ :‬ﻧﯿﺖ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫ﺷﺮط اول ﻧﻤﺎز‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :93‬ﻫﺪف از ﭘﺎك ﺑﻮدن ﺑﺪن ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺪف اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺑﺪن ﻧﻤﺎزﮔﺰار ﻫﯿﭻﮔﻮﻧﻪ ﭘﻠﯿﺪي ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :94‬ﻧﺠﺎﺳﺖ و ﭘﻠﯿﺪي ﭼﻨﺪ ﻗﺴﻢ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﻠﯿﺪي ﺑﺮ دو ﻗﺴﻢ اﺳﺖ‪ : 1-‬ﺣﻘﯿﻘﯽ‪ 2-‬ﺣﮑﻤﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :95‬ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﻘﯿﻘﯽ را ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﻨﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﻠﯿﺪي و ﻧﺠﺎﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﻇﺎﻫﺮ و ﻧﻤﺎﯾﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬آﻧﺮا ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﻘﯿﻘﯿﻪ ﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ 96:‬ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﮑﻤﯿﻪ را ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﻨﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﻠﯿﺪي و ﻧﺠﺎﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺣﮑﻢ و دﺳﺘﻮر ﺷﺮﯾﻌﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه و ﻇﺎﻫﺮ و ﻧﻤﺎﯾﺎن‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬آﻧﺮا ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﮑﻤﯿﻪ ﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﯽ وﺿﻮ ﺷﺪن ﯾﺎ ﻧﯿﺎز ﭘﯿﺪا ﮐﺮدن ﺑﻪ ﻏﺴﻞ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :97‬ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﺑﺪن از ﭼﻪ ﻧﺠﺎﺳﺘﯽ ﻻزم اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﺑﺪن از ﻫﺮ دو ﻧﺠﺎﺳﺖ ﻻزﻣﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :98‬ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﮑﻤﯿﻪ ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﻗﺴﻢ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮ دو ﻗﺴﻢ اﺳﺖ‪ 1-‬ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﮑﻤﯿﻪ ﮐﻮﭼﮏ‪ 2-‬ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﮑﻤﯿﻪ ﺑﺰرگ‪ .‬اوﻟﯽ را‬ ‫ﹺ‬ ‫ﹺ‬ ‫ﻛﱪ« و ﺟﻨﺎﺑﺖ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫» ﹶﺣ ﺪﹶ ث اﹶ ﺻ ﹶﻐ ﺮ« و دوﻣﯽ را » ﹶﺣ ﺪﹶ ث ﹶا ﹶ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :99‬روش ﭘﺎك ﮐﺮدن ﺑﺪن از ﻧﺠﺎﺳﺖ ﮐﻮﭼﮏ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺪن از ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﮑﻤﯿﻪ ﮐﻮﭼﮏ ﺑﺎ وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪38‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺑﯿﺎن وﺿﻮ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :100‬وﺿﻮ ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬وﺿﻮ اﯾﻦ را ﮔﻮﯾﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن ﻗﺼﺪ ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز را ﺑﮑﻨﺪ‪ ،‬ﻧﺨﺴﺖ‪ ،‬ﻫﺮ‬ ‫دو دﺳﺖ ﺧﻮﯾﺶ را ﺗﺎ ﻣﭻ دﺳﺖ ﺑﺎ آب ﭘﺎك و ﺗﻤﯿﺰ ﺑﺸﻮﯾﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺳﻪ ﺑﺎر ﻣﻀﻤﻀﻪ و‬ ‫اﺳﺘﻨﺸﺎق ﻧﻤﻮده‪ ،‬از ﻣﺴﻮاك ﺷﺮﻋﯽ ﻧﯿﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺳﻪ ﺑﺎر ﺻﻮرت ﺧﻮﯾﺶ را ﺷﺴﺘﻪ‬ ‫و ﺳﭙﺲ ﺳﻪ ﺑﺎر ﻫﺮ دو دﺳﺖ را ﺑﺎ آرﻧﺠﻬﺎ ﺑﺸﻮﯾﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪاً ﺳﺮ و ﮔﻮﺷﻬﺎي ﺧﻮﯾﺶ را ﻣﺴﺢ ﮐﻨﺪ‬ ‫آﻧﮕﺎه ﻫﺮ دو ﭘﺎ را ﺗﺎ ﻗﻮزك ﭘﺎ ﺳﻪ ﺑﺎر ﺑﺸﻮﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :101‬آﯾﺎ در وﺿﻮ ﺗﻤﺎم ﻣﻮارد ﯾﺎد ﺷﺪه ﺿﺮورياﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻌﻀﯽ ﭼﯿﺰﻫﺎ ﺿﺮوري اﻧﺪ ﮐﻪ از ﺗﺮك آﻧﻬﺎ وﺿﻮ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﻤﯽﺷﻮد و آﻧﻬﺎ را‬ ‫»ﻓﺮﺿﻬﺎي وﺿﻮ« ﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬و ﺑﻌﻀﯽ ﭼﯿﺰﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ از ﺗﺮك آﻧﻬﺎ وﺿﻮ ﺻﺤﯿﺢ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬وﻟﯽ‬ ‫ﺑﻄﻮر ﻧﺎﻗﺺ‪ .‬و آﻧﻬﺎ را »ﺳ‪‬ﻨﺖﻫﺎي وﺿﻮ« ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ و ﺑﻌﻀﯽ ﭼﯿﺰﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ از اﻧﺠﺎم آن‬ ‫ﭘﺎداش و ﺛﻮاب ﻣﯽرﺳﺪ و از ﺗﺮك آﻧﻬﺎ ﻧﻘﺺ و ﺧﻠﻠﯽ در وﺿﻮ اﯾﺠﺎد ﻧﻤﯽﺷﻮد و آﻧﻬﺎ را‬ ‫»ﻣ‪‬ﺴﺘﺤﺐﻫﺎي وﺿﻮ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :102‬در وﺿﻮ ﭼﻨﺪ ﭼﯿﺰ ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در وﺿﻮ ﭼﻬﺎر ﭼﯿﺰ ﻓﺮض اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -1‬ﺷﺴﺘﻦ ﺻﻮرت از ﻣﺤﻞ روﯾﯿﺪن ﻣﻮي ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﺗﺎ زﯾﺮ ﭼﺎﻧﻪ و از ﯾﮏ ﮔﻮش ﺗﺎ ﮔﻮش‬ ‫دﯾﮕﺮ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺷﺴﺘﻦ ﻫﺮ دو دﺳﺖ ﺗﺎ آرﻧﺠﻬﺎ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﻣﺴﺢ ﯾﮏ ﭼﻬﺎرم ﺳﺮ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺷﺴﺘﻦ ﻫﺮ دو ﭘﺎ ﺗﺎ ﻗﻮزك ﭘﺎ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :103‬در وﺿﻮ ﭼﻨﺪ ﭼﯿﺰ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در وﺿﻮ ﺳﯿﺰده ﭼﯿﺰ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻧﯿﺖ ﻃﻬﺎرت و ﭘﺎﮐﯽ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ دوم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪39‬‬ ‫‪ -2‬ﺑﺴﻢ اﷲ اﻟﺮﲪﻦ اﻟﺮﺣﻴﻢ ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺷﺴﺘﻦ ﻫﺮ دو دﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﭻ دﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -4‬اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺴﻮاك ﺷﺮﻋﯽ‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺳﻪ ﺑﺎر ﻣﻀﻤﻀﻪ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﺳﻪ ﺑﺎر اﺳﺘﻨﺸﺎق )آب در ﺑﯿﻨﯽ( ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﺧﻼل ﮐﺮدن رﯾﺶ‪.‬‬ ‫‪ -8‬ﺧﻼل ﮐﺮدن اﻧﮕﺸﺘﺎن دﺳﺖ و ﭘﺎ‪.‬‬ ‫‪ -9‬ﻫﺮ ﻋﻀﻮ را ﺳﻪ ﺑﺎر ﺷﺴﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -10‬ﯾﮏ ﺑﺎر ﺗﻤﺎم ﺳﺮ را ﻣﺴﺢ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -11‬ﻫﺮ دو ﮔﻮش را ﻣﺴﺢ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -12‬ﺑﺎ ﺗﺮﺗﯿﺐ وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -13‬ﭘﯿﺎﭘﯽ وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ ﭘﯿﺶ از ﺧﺸﮑﯿﺪن ﯾﮏ ﻋﻀﻮ‪ ،‬ﻋﻀﻮ دﯾﮕﺮ ﺷﺴﺘﻪ‬ ‫ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :104‬در وﺿﻮ ﭼﻨﺪ ﭼﯿﺰ ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در وﺿﻮ ﭘﻨﺞ ﭼﯿﺰ ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -1‬ﺗﯿﺎﻣﻦ )از ﺟﺎﻧﺐ راﺳﺖ آﻏﺎز ﮐﺮدن( اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻌﻀﯽ از ﻋﻠﻤﺎ اﯾﻦ ﻣﻮرد را ﺟﺰو‬ ‫ﺳﻨﺖﻫﺎي وﺿﻮ ﺷﻤﺮدهاﻧﺪ و ﻗﻮل راﺟﺢ ﻫﻢ ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻣﺴﺢ ﮔﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺪون ﺿﺮورت در اﻣﺮ وﺿﻮ از دﯾﮕﺮان ﮐﻤﮏ ﻧﮕﺮﻓﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -4‬رو ﺑﻪ ﻗﺒﻠﻪ ﻧﺸﺴﺘﻦ و وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺑﺮ ﻣﮑﺎن ﺑﻠﻨﺪ و ﭘﺎك ﻧﺸﺴﺘﻦ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :105‬در وﺿﻮ ﭼﻨﺪ ﭼﯿﺰ ﻣﮑﺮوه و ﻧﺎﮐﺮدﻧﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در وﺿﻮ ﭼﻬﺎر ﭼﯿﺰ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪40‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -1‬در ﻣﺤﻞ ﻧﺎﭘﺎك ﻧﺸﺴﺘﻦ و وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺗﻤﯿﺰ ﮐﺮدن ﺑﯿﻨﯽ ﺑﺎ دﺳﺖ راﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم وﺿﻮ از اﻣﻮر دﻧﯿﻮي ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺧﻼف روش ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :106‬وﺿﻮ از ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬وﺿﻮ از ﻫﺸﺖ ﭼﯿﺰ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ »ﻧَﻮاﻗ‪‬ﺾ وﺿﻮ«)ﯾﻌﻨﯽ ﺑﺎﻃﻞ ﮐﻨﻨﺪه‬ ‫وﺿﻮ( ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -1‬ﺧﺮوج ﺑﺎد از ﻣﻘﻌﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺑﯿﺮون آﻣﺪن و ﺟﺎري ﺷﺪن ﺧﻮن و ﭼﺮك از ﺑﺪن‪.‬‬ ‫‪ -3‬اﺳﺘﻔﺮاغ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﭘﺮ ﺷﺪن دﻫﺎن‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺧﻮاب ﺑﻪ ﺻﻮرت دراز ﮐﺸﯿﺪه و ﯾﺎ ﺗﮑﯿﻪ زده ﺑﻪ ﭼﯿﺰي‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺑﯿﻬﻮﺷﯽ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻃﺮﯾﻘﯽ ﮐﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -6‬دﯾﻮاﻧﮕﯽ‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ در ﻧﻤﺎز ﺧﻨﺪﯾﺪن‪.‬‬ ‫‪ -8‬ﻣﺒﺎﺷﺮت ﻓﺎﺣﺸﻪ‪.‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﻏﺴﻞ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :107‬روش ﭘﺎك ﮐﺮدن ﺑﺪن از ﺣﯿﺾ‪ ،‬ﻧﻔﺎس و اﺣﺘﻼم ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺪن آدﻣﯽ از ﻣﻮارد ﯾﺎد ﺷﺪه‪ ،‬ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﻏﺴﻞ ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :108‬ﻏﺴﻞ ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﯾﻌﻨﯽ ﺗﻤﺎم ﺑﺪن را از ﺳﺮ ﺗﺎ ﭘﺎ ﺷﺴﺘﻦ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :109‬روش ﻏﺴﻞ ﮐﺮدن ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬روش ﻏﺴﻞ ﺑﺪﯾﻦ ﺷﺮح اﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﻧﺨﺴﺖ ﻫﺮ دو دﺳﺖ را ﺗﺎ ﻣﭻ دﺳﺖ ﺑﺸﻮﯾﯿﺪ و‬ ‫ﺳﭙﺲ اﺳﺘﻨﺠﺎء ﮐﺮده و ﺑﺪن را از ﻧﺠﺎﺳﺎت ﭘﺎك ﮐﻨﯿﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه وﺿﻮي ﮐﺎﻣﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﺑﺪن‬ ‫ﺑﺨﺶ دوم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪41‬‬ ‫آب ﺑﺮﯾﺰﯾﺪ و آن را ﺑﻤﺎﻟﯿﺪ‪ .‬در ﻏﺴﻞ ﻣﻀﻤﻀﻪ و اﺳﺘﻨﺸﺎق ﻫﻢ ﻓﺮض اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :110‬در ﻏﺴﻞ ﭼﻨﺪ ﭼﯿﺰ ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻏﺴﻞ ﺳﻪ ﭼﯿﺰ ﻓﺮض اﺳﺖ‪ : 1-‬ﻣﻀﻤﻀﻪ‪ 2-‬اﺳﺘﻨﺸﺎق‪ 3-‬ﯾﮏ ﺑﺎر ﺗﻤﺎم ﺑﺪن را‬ ‫ﺷﺴﺘﻦ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :111‬در ﻏﺴﻞ ﭼﻨﺪ ﭼﯿﺰ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻏﺴﻞ ﭘﻨﺞ ﭼﯿﺰ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺷﺴﺘﻦ ﻫﺮ دو دﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﭻ دﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -2‬اﺳﺘﻨﺠﺎء و ﺷﺴﺘﻦ آن ﻗﺴﻤﺖ از ﺑﺪن ﮐﻪ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺑﻪ آﻧﺠﺎ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﻧﯿﺖ ﭘﺎﮐﯽ و رﻓﻊ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﻧﺨﺴﺖ وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺳﻪ ﺑﺎر ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﺑﺪن آب رﯾﺨﺘﻦ‪.‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﻣﺴﺢ ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :112‬ﺑﺮ ﮐﺪام ﻧﻮع از ﻣﻮزهﻫﺎ ﻣﺴﺢ ﮐﺮدن ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺴﺢ ﺑﺮ ﺳﻪ ﻧﻮع ﻣﻮزه ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻣﻮزهاي ﮐﻪ از ﭼﺮم ﺑﺎﺷﺪ و ﺗﺎ ﺷﺘﺎﻟﻨﮓ )ﻗﻮزك( ﭘﺎﻫﺎ در آن ﭘﻨﻬﺎن ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺟﻮراﺑﯽ ﮐﻪ ﻗﺴﻤﺖ زﯾﺮﯾﻦ آن از ﭼﺮم ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺟﻮراﺑﯽ ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﺿﺨﯿﻢ و ﺳﻔﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺘﻮان ﺑﺎ آن ﭘﺎي ﭘﯿﺎده در ﺣﺪود دو ﺳﻪ‬ ‫ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮي راه رﻓﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :113‬در ﭼﻪ ﺻﻮرﺗﯽ ﻣﺴﺢ ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﻮزهﻫﺎ ﭘﺲ از وﺿﻮي ﮐﺎﻣﻞ ﭘﻮﺷﯿﺪه ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه اﮔﺮ ﺑﯽوﺿﻮ ﺷﺪ‪،‬‬ ‫از ﻫﻤﺎن ﻟﺤﻈﻪ ﮐﻪ وﺿﻮ ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ ،‬ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎ ﻣﺴﺢ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :114‬ﺗﺎ ﭼﻨﺪ روز ﭘﯿﺎﭘﯽ ﻣﯽﺗﻮان ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎ ﻣﺴﺢ ﮐﺮد؟‬ ‫‪42‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي ﺷﺨﺺ ﻣﻘﯿﻢ ﺗﺎ ﯾﮏ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز‪ ،‬و ﺑﺮاي ﻣﺴﺎﻓﺮ ﺗﺎ ﺳﻪ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز‪ ،‬ﻣﺴﺢ ﺟﺎﯾﺰ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :115‬روش ﻣﺴﺢ ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﺴﻤﺖ ﭘﺸﺖ ﭘﺎ ﺑﺪﯾﻦ ﺻﻮرت ﻣﺴﺢ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺎ اﻧﮕﺸﺘﺎن دﺳﺖ از ﺳﺮ اﻧﮕﺸﺘﺎن ﭘﺎ‬ ‫ﺑﻪ ﺳﻮي ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺎﻻي ﭘﺎ‪ ،‬ﻣﺴﺢ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :116‬آﯾﺎ در وﺿﻮ و ﻏﺴﻞ در ﻫﺮ دو ﺣﺎل ﻣﺴﺢ ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ! ﻓﻘﻂ در ﺣﺎل وﺿﻮ ﻣﺴﺢ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ و در ﺻﻮرت ﻏﺴﻞ‪ ،‬ﻣﺴﺢ ﺟﺎﯾﺰ‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :117‬ﻣﺴﺢ ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﭘﺎره ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﻣﻮزه آﻧﻘﺪر ﭘﺎره ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در وﻗﺖ راه رﻓﺘﻦ‪ ،‬ﺳﻪ اﻧﮕﺸﺖ ﭘﺎ ﻇﺎﻫﺮ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻣﺴﺢ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ و اﮔﺮ ﮐﻤﺘﺮ از آن ﺑﺎﺷﺪ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﮑﻢ ﻣﺴﺢ ﺑﺮ ﺟﺒﯿﺮه )ﺑﺎﻧﺪ زﺧﻢ(‪:‬‬ ‫ﲑ ه« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ » :118‬ﹶﺟ ﺒﹺ ﹶ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﺒﯿﺮه در واﻗﻊ آن ﭼﻮﺑﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ از ﺷﮑﺴﺘﻪ ﺷﺪن اﺳﺘﺨﻮان ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮدي‬ ‫روي زﺧﻢ ﺑﺴﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬وﻟﯽ ﻫﺪف از ﺟﺒﯿﺮه ﻋﺎم اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﭼﻮب ﯾﺎ ﺑﺎﻧﺪ ﯾﺎ ﭼﺴﺐ ﯾﺎ ﮔﭻ‬ ‫و ﻏﯿﺮه ﮐﻪ روي زﺧﻢ ﺑﺴﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪» ،‬ﺟﺒﯿﺮه« ﻫﻢ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :119‬ﻣﺴﺢ ﺑﺮ ﺑﺎﻧﺪ ﯾﺎ ﮔﭻ و ﻏﯿﺮه ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺎز ﮐﺮدن آن ﺑﺮاي زﺧﻢ ﺿﺮر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و اﮔﺮ‬ ‫ﺑﻪ راﺣﺘﯽ ﺑﺎز ﺷﻮد و ﺷﺴﺘﻦ زﺧﻢ ﺿﺮري ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺷﺴﺘﻦ آن ﻻزم اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :120‬آﯾﺎ ﻓﻘﻂ ﺑﺎﻻي زﺧﻢ و ﺑﺮاﺑﺮ آن ﻣﺴﺢ ﺷﻮد ﯾﺎ ﻣﺴﺢ ﮐﻞ ﺟﺒﯿﺮه اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻤﺎم ﺟﺒﯿﺮه ﻣﺴﺢ ﺷﻮد‪ ،‬زﺧﻢ ﺧﻮاه در زﯾﺮ ﻗﺴﻤﺘﯽ از ﺟﺒﯿﺮه ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﺗﻤﺎم آن‪.‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﺣﮑﻢ ﻧﺠﺎﺳﺎت ﺣﻘﯿﻘﯽ‪:‬‬ ‫ﺑﺨﺶ دوم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪43‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :121‬ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﻘﯿﻘﯽ ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﻗﺴﻢ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮ دو ﻗﺴﻢ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻧﺠﺎﺳﺖ ﻏﻠﯿﻈﻪ )ﺳﻨﮕﯿﻦ(‬ ‫‪ -2‬ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺧﻔﯿﻔﻪ )ﺳﺒﮏ(‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :122‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﻏﻠﯿﻈﻪ و ﺧﻔﯿﻔﻪ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آن ﭘﻠﯿﺪي و ﻧﺠﺎﺳﺘﯽ ﮐﻪ ﺳﺨﺖ و ﺳﻔﺖ ﺑﺎﺷﺪ و ﭘﻠﯿﺪياش ﻏﻠﯿﻆ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬آن را‬ ‫» ﹶﻏ ﻠﻴ ﹶﻈ ﺔ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬و آن را ﮐﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪» ،‬ﺧَﻔﯿﻔَﻪ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :123‬ﻧﺠﺎﺳﺖ ﻏﻠﯿﻈﻪ ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﻧﻮع اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺠﺎﺳﺖ ﻏﻠﯿﻈﻪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از‪ :‬ﺑﻮل و ﻏﺎﯾﻂ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ‪ ،‬ادرار و ﻣﺪﻓﻮع ﺟﺎﻧﻮران‬ ‫ﺣﺮام ﮔﻮﺷﺖ‪ ،‬ﺧﻮن ﺟﺎري آدﻣﯿﺎن و ﺟﺎﻧﻮران‪ ،‬ﻣﺸﺮوب‪ ،‬ﻣﺪﻓﻮع ﻣﺮغ آﺑﯽ و ﻣﺮغ ﺧﺎﻧﮕﯽ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :124‬ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺧﻔﯿﻔﻪ ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﻧﻮع اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻮل ﺟﺎﻧﻮران ﺣﻼل ﮔﻮﺷﺖ و ﻣﺪﻓﻮع ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن ﺣﺮام ﮔﻮﺷﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :125‬ﭼﻪ ﻣﻘﺪار از ﻧﺠﺎﺳﺖ ﻏﻠﯿﻈﻪ‪ ،‬اﮔﺮ روي ﭘﺎرﭼﻪ و ﯾﺎ ﺑﺪن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻌﺎف اﺳﺖ‬ ‫و ﭼﻪ ﻣﻘﺪار آن‪ ،‬ﻣﺎﻧﻊ از ﻧﻤﺎز اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻏﻠﯿﻈﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﮐﻒ دﺳﺖ ﻣﻌﺎف اﺳﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺟﺮمدار ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ادرار‪،‬‬ ‫ﻣﺸﺮوب و ﻏﯿﺮه ﺑﻪ اﻧﺪازه ﺳﮑﻪ ﯾﮏ درﻫﻤﯽ ﻣﻌﺎف اﺳﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﯿﺶ از آن ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺎﻧﻊ از‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :126‬ﭼﻪ ﻣﻘﺪار از ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺧﻔﯿﻔﻪ ﻣﻌﺎف اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﮐﻢﺗﺮ از ﻣﻘﺪار ﯾﮏ ﭼﻬﺎرم از ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ ﭘﯿﺮاﻫﻦ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻌﺎف اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :127‬ﭘﺎرﭼﻪ ﯾﺎ ﺑﺪن را ﭼﮕﻮﻧﻪ از ﻧﺠﺎﺳﺖ ﻏﻠﯿﻈﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﭘﺎك و ﺗﻤﯿﺰ ﮐﺮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎﯾﺪ ﺳﻪ ﺑﺎر ﺑﺎ آب ﺷﺴﺘﻪ ﺷﻮد و ﭘﺎرﭼﻪ در ﺿﻤﻦ ﺷﺴﺘﻦ‪ ،‬ﻫﺮ ﺑﺎر ﺑﺎﯾﺪ ﻓﺸﺮده ﺷﻮد‬ ‫آﻧﮕﺎه ﭘﺎك و ﺗﻤﯿﺰ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪44‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :128‬ﻋﻼوه ﺑﺮ آب‪ ،‬ﺑﺎ ﭼﯿﺰ دﯾﮕﺮي ﻫﻢ ﺷﯿﺌﯽ ﻧﺠﺲ و ﭘﻠﯿﺪ‪ ،‬ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮد ﯾﺎ‬ ‫ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬ﻋﻼوه ﺑﺮ آب ﺑﺎ ﻣﺎﯾﻌﺎﺗﯽ ﮐﻪ روان و رﻗﯿﻖ ﺑﺎﺷﻨﺪ دور ﮐﺮدن ﻧﺠﺎﺳﺖ‪ ،‬ﺻﺤﯿﺢ‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﭼﺎي‪ ،‬ﻧﻮﺷﺎﺑﻪ‪ ،‬آب ﮔﻼب‪ ،‬اﻧﻮاع آب ﻣﯿﻮه و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫ﺑﯿﺎن اﺳﺘﻨﺠﺎء‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :129‬اﺳﺘﻨﺠﺎء ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از اﯾﻨﮑﻪ آدﻣﯽ ﺑﺮاي ﻗﻀﺎي ﺣﺎﺟﺖ )ﺗﻮاﻟﺖ( ﺑﺮود‪ ،‬آن ﻣﻘﺪار از ﭘﻠﯿﺪي را ﮐﻪ‬ ‫ﺑﺮ ﺑﺪن ﺑﺎﻗﯽ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎ آب و ﯾﺎ ﺳﻨﮓ‪ ،‬ﮐﻠﻮخ و ﻏﯿﺮه ﭘﺎك و ﺗﻤﯿﺰ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ ﭘﺎﮐﯿﺰﮔﯽ را‬ ‫در اﺻﻄﻼح ﺷﺮع »اﺳﺘﻨﺠﺎء« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ 130:‬روش اﺳﺘﻨﺠﺎء‪ ،‬ﭘﺲ از ادرار ﮐﺮدن ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از ادرار ﮐﺮدن ﺑﺎ ﮐﻠﻮخ ﯾﺎ ﺧﺎك )اﮔﺮ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ( اﺳﺘﻨﺠﺎء ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺳﭙﺲ‬ ‫ﺑﺎ آب ﺑﺸﻮﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :131‬روش اﺳﺘﻨﺠﺎء ﭘﺲ از ﻏﺎﯾﻂ و رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺗﻮاﻟﺖ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺗﻮاﻟﺖ و ﻗﻀﺎي ﺣﺎﺟﺖ‪ ،‬ﻣﻘﻌﺪ را ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﺳﻪ ﺳﻨﮓ ﯾﺎ ﮐﻠﻮخ )در‬ ‫ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ و ﯾﺎ ﺑﺎ دﺳﺘﻤﺎل ﮐﺎﻏﺬي( ﺗﻤﯿﺰ ﮐﺮد‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺑﺎ آب آن را ﺷﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :132‬ﺣﮑﻢ ﺷﺮﻋﯽ اﺳﺘﻨﺠﺎء ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻮل و ﻏﺎﯾﻂ از ﻣﺤﻞ ﺑﯿﺮون آﻣﺪن ﺧﻮﯾﺶ ﺑﻪ اﻃﺮاف ﺗﺠﺎوز ﻧﮑﺮده‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﺳﺘﻨﺠﺎء ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ‪ .‬و اﮔﺮ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺑﻪ اﻃﺮاف ﺗﺠﺎوز ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ اﻧﺪازه‬ ‫ﻣﺴﺎﺣﺖ )ﯾﮏ درﻫﻢ( ﯾﺎ ﮐﻤﺘﺮ از آن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﺳﺘﻨﺠﺎء ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪ .‬و اﮔﺮ از ﻣﺴﺎﺣﺖ )ﯾﮏ‬ ‫درﻫﻢ( اﺿﺎﻓﻪ ﺷﻮد‪ ،‬آﻧﮕﺎه اﺳﺘﻨﺠﺎء ﻓﺮض اﺳﺖ) ‪.(1‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :133‬اﺳﺘﻨﺠﺎء ﺑﺎ ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫‪ -1‬ﻣﺴﺎﺣﺖ ﯾﮏ درﻫﻢ ﻣﺴﺎوي ﺑﺎ ﺷﺶ ﺳﺎﻧﺘﯿﻤﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ‪ -‬ﻣﺘﺮﺟﻢ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ دوم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪45‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎ ﺳﻨﮓ‪ ،‬ﮐﻠﻮخ‪) ،‬دﺳﺘﻤﺎل ﮐﺎﻏﺬي( و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :134‬اﺳﺘﻨﺠﺎء ﺑﺎ ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎ اﺳﺘﺨﻮان‪ ،‬ﻣﺪﻓﻮع ﺣﯿﻮاﻧﺎت‪ ،‬ﭼﯿﺰﻫﺎي ﺧﻮردﻧﯽ‪ ،‬زﻏﺎل‪ ،‬ﺷﯿﺸﻪ‪ ،‬ﮐﺎﻏﺬ ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ‪،‬‬ ‫اﻧﻮاع ﺳﺒﺰﯾﺠﺎت‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :135‬اﺳﺘﻨﺠﺎء ﺑﺎ ﮐﺪام دﺳﺖ ﺑﺎﯾﺪ اﻧﺠﺎم ﮔﯿﺮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﺳﺘﻨﺠﺎء ﺑﺎ دﺳﺖ ﭼﭗ ﺑﺎﯾﺪ اﻧﺠﺎم ﮔﯿﺮد ﺑﺎ دﺳﺖ راﺳﺖ ﻣﮑﺮوه و ﻧﺎدرﺳﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﺣﮑﻢ آﺑﻬﺎ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :136‬ﺑﺎ ﭼﻪ آﺑﯽ وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎ آبﻫﺎي زﯾﺮ وﺿﻮ و ﻃﻬﺎرت ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬آب ﺑﺎران‪.‬‬ ‫‪ -2‬آب ﭼﺸﻤﻪﻫﺎ و رودﺧﺎﻧﻪﻫﺎ‪.‬‬ ‫‪ -3‬آب ﭼﺎهﻫﺎ‪.‬‬ ‫‪ -4‬آب درﯾﺎ‪.‬‬ ‫‪ -5‬آب ﺑﺮف‪ ،‬ژاﻟﻪ و ﯾﺦ‪.‬‬ ‫‪ -6‬آب ﺣﻮضﻫﺎ و ﺑﺮﮐﻪﻫﺎي ﺑﺰرگ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :137‬ﺑﺎ ﭼﻪ آﺑﯽ وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺎ اﻧﻮاع آب ﻣﯿﻮهﻫﺎ‪.‬‬ ‫‪ -2‬آب ﮔﻮﺷﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬آﺑﯽ ﮐﻪ از درﺧﺖ و ﯾﺎ ﺑﺮگ آن ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬آﺑﯽ ﮐﻪ در آن ﭼﯿﺰ ﭘﺎﮐﯽ ﻣﺨﻠﻮط ﺷﺪه و ﻣﺰه و ﺑﻮي آن ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -5‬آﺑﯽ ﮐﻪ ﭼﯿﺰ ﻧﺠﺲ و ﻧﺎﭘﺎﮐﯽ در آن اﻓﺘﺎده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -6‬آﺑﯽ ﮐﻪ ﺣﯿﻮان و ﯾﺎ اﻧﺴﺎﻧﯽ در آن اﻓﺘﺎده و ﻣﺮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪46‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -7‬آﺑﯽ ﮐﻪ ﯾﮏ ﺑﺎر ﺑﺎ آن وﺿﻮ و ﯾﺎ ﻏﺴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -8‬آﺑﯽ ﮐﻪ اﺛﺮ ﻧﺠﺎﺳﺖ در آن ﻇﺎﻫﺮ و ﻧﻤﺎﯾﺎن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -9‬آﺑﯽ ﮐﻪ ﭘﺲ ﺧﻮرده ﺣﯿﻮان ﻧﺠﺲ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -10‬آب ﮔﻼب ﯾﺎ ﻋﺮق ﺳﺎﯾﺮ ﮔﻠﻬﺎ و ﮔﯿﺎﻫﺎن‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :138‬آﺑﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ آن وﺿﻮ و ﯾﺎ ﻏﺴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﮑﻢ آن ﭼﯿﺴﺖ و آن را ﭼﻪ‬ ‫ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﻨﯿﻦ آﺑﯽ را »آبِ ﻣ‪‬ﺴﺘَﻌﻤ‪‬ﻞ« ﮔﻮﯾﻨﺪ و ﺣﮑﻤﺶ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﺎك ﻫﺴﺖ وﻟﯽ ﭘﺎك‬ ‫ﮐﻨﻨﺪه ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻗﺪرت و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﭘﺎك ﮐﺮدن را ﻧﺪارد و وﺿﻮ و ﻏﺴﻞ ﺑﺎ آن‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ وﻟﯽ ﺧﻮدش ﭘﺎك اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :139‬آب ﭘﺲ ﺧﻮرده ﭼﻪ ﺟﺎﻧﻮراﻧﯽ ﭘﺎك ﻧﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آﺑﯽ ﮐﻪ ﭘﺲ ﺧﻮرده ﺳﮓ‪ ،‬ﺧﻮك‪ ،‬ﮔﺮگ‪ ،‬روﺑﺎه و ﺳﺎﯾﺮ درﻧﺪﮔﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﺠﺲ‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﻧﯿﺰ ﮔﺮﺑﻪاي ﮐﻪ ﻣﻮش را ﺧﻮرد و ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ از آب ﻧﻮﺷﯿﺪ‪ ،‬آن آب ﻧﯿﺰ ﻧﺠﺲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :140‬ﭘﺲ ﺧﻮرده ﭼﻪ ﺟﺎﻧﻮراﻧﯽ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ ﺧﻮرده ﮔﺮﺑﻪ‪ ،‬ﻣﻮش‪ ،‬ﻣﺮﻏﻬﺎي ﺧﺎﻧﮕﯽ وﻟﮕﺮد و ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺧﻮر‪ ،‬ﮔﺎو ﯾﺎ ﺣﯿﻮان‬ ‫ﺣﻼل ﮔﻮﺷﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﻮردن ﻧﺠﺎﺳﺖ ﻋﺎدت ﮐﺮده اﺳﺖ و ﭘﺲ ﺧﻮرده ﺗﻤﺎم ﺟﺎﻧﻮران ﺣﺮام‬ ‫ﮔﻮﺷﺖ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :141‬ﭘﺲ ﺧﻮرده ﮐﺪام ﺟﺎﻧﻮران ﭘﺎك اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ ﺧﻮرده آدﻣﯿﺎن و ﺟﺎﻧﻮران ﺣﻼل ﮔﻮﺷﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﮔﺎو‪ ،‬ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :142‬ﭼﻪ آﺑﯽ ﺑﺎ اﻓﺘﺎدن ﻧﺠﺎﺳﺖ در آن‪ ،‬ﭘﻠﯿﺪ ﻧﻤﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آب ﻧﻬﺮﻫﺎ و ﺟﻮﯾﻬﺎ و آﺑﯽ ﮐﻪ روان ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﯾﺎ آب راﮐﺪ و اﯾﺴﺘﺎدهاي ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎر‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎ اﻓﺘﺎدن ﻧﺠﺎﺳﺖ در آن‪ ،‬ﻧﺠﺲ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺳﺎﯾﺮ آﺑﻬﺎ ﻧﺠﺲ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :143‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﻣﻌﻠﻮم ﮐﺮد ﮐﻪ ﭼﻪ آﺑﯽ ﺑﺴﯿﺎر و ﭼﻪ آﺑﯽ اﻧﺪك اﺳﺖ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ دوم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪47‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آﺑﯽ ﮐﻪ ﻣﺤﻞ ﺟﻤﻊ ﺷﺪن آن ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺣﺖ‪) 21‬ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ( ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺴﯿﺎر و ﮐﻤﺘﺮ از‬ ‫آن‪ ،‬اﻧﺪك اﺳﺖ‪ .‬و ﺣﻮﺿﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ اﻧﺪازه ﺑﺎﺷﺪ آن را‪ ،‬ﺣﻮض ﺑﺰرگ و ﮐﻤﺘﺮ از آن را‪،‬‬ ‫ﺣﻮض ﮐﻮﭼﮏ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :144‬اﮔﺮ در آب اﻧﺪك‪ ،‬ﺣﯿﻮان ﮐﻮﭼﮑﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻮش‪ ،‬ﮔﺮﺑﻪ‪ ،‬ﻣﺮغ و ﻏﯿﺮه اﻓﺘﺎد و‬ ‫ﻣﺮد آﯾﺎ آن آب ﻧﺠﺲ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﭼﻨﯿﻦ آﺑﯽ ﻧﺠﺲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :145‬آب ﺣﻮﺿﻬﺎ و ﺑﺮﮐﻪﻫﺎي ﺑﺰرگ در ﭼﻪ وﻗﺘﯽ ﻧﺠﺲ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﭘﺲ از اﻓﺘﺎدن ﭘﻠﯿﺪي در آن‪ ،‬ﻣﺰه و ﯾﺎ رﻧﮓ و ﺑﻮي آن ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :146‬از ﻣﺮدن ﭼﻪ ﺟﺎﻧﻮراﻧﯽ در آب‪ ،‬آب ﻧﺠﺲ ﻧﻤﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از ﺟﺎﻧﻮران آﺑﯽ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ آﻧﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ در آب زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺎﻫﯽ‪ ،‬ﻗﻮرﺑﺎﻏﻪ آﺑﯽ‬ ‫و ﯾﺎ ﺟﺎﻧﻮراﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﻮن روان ﻧﺪارﻧﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﮕﺲ‪ ،‬ﭘﺸﻪ و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫ﺣﮑﻢ آب ﭼﺎهﻫﺎ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :147‬آب ﭼﺎﻫﻬﺎ ﺑﺎ ﭼﻪ ﻧﺠﺎﺳﺘﯽ ﭘﻠﯿﺪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﻏﻠﯿﻈﻪ ﯾﺎ ﺧﻔﯿﻔﻪاي در ﭼﺎه اﻓﺘﺎد و ﯾﺎ ﺟﺎﻧﻮري ﮐﻪ ﺧﻮن روان دارد‪،‬‬ ‫اﻓﺘﺎد و ﻣﺮد‪ .‬آب ﭼﺎه ﻧﺠﺲ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :148‬اﮔﺮ در ﭼﺎه ﺣﯿﻮاﻧﯽ اﻓﺘﺎد و زﻧﺪه زﻧﺪه از ﭼﺎه ﺑﯿﺮون ﮐﺸﯿﺪه ﺷﺪ‪ ،‬آﯾﺎ آب‬ ‫ﭼﺎه ﻧﺠﺲ ﺷﺪه ﯾﺎ ﭘﺎك اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺣﯿﻮاﻧﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﭘﺲ ﺧﻮرده آن ﻧﺠﺲ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺑﺮ ﺑﺪﻧﺶ ﭘﻠﯿﺪي وﺟﻮد داﺷﺘﻪ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬آب آن ﭼﺎه‪ ،‬ﻧﺎﭘﺎك اﺳﺖ و اﮔﺮ ﺟﺎﻧﻮري ﺑﻮد ﮐﻪ ﭘﺲ ﺧﻮرده آن ﻧﺠﺲ ﻧﺒﻮد و ﯾﺎ ﺑﺮ‬ ‫ﺑﺪﻧﺶ ﻧﺠﺎﺳﺘﯽ ﭼﺴﺒﯿﺪه ﻧﺒﻮد در آن ﺻﻮرت آب ﭼﺎه‪ ،‬ﭘﺎك اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ اﯾﻨﮑﻪ در ﭼﺎه‬ ‫ادرار و ﻣﺪﻓﻮع ﻧﮑﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ادرار و ﻣﺪﻓﻮع ﮐﺮده اﺳﺖ آب ﻧﺠﺲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :149‬روش ﭘﺎك ﮐﺮدن ﭼﺎﻫﯽ ﮐﻪ ﭘﻠﯿﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي ﭘﺎك ﮐﺮدن ﭼﺎه ﭘﻨﺞ روش وﺟﻮد دارد‪:‬‬ ‫‪48‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -1‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ در ﭼﺎه ﻧﺠﺎﺳﺘﯽ اﻓﺘﺎد ﺑﺎ ﮐﺸﯿﺪن ﺗﻤﺎم آب آن‪ ،‬ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -2‬اﮔﺮ در ﭼﺎه‪ ،‬اﻧﺴﺎن ﯾﺎ ﮔﺎو ﯾﺎ ﺳﮓ و ﯾﺎ دﯾﮕﺮ ﺟﺎﻧﻮر ﺑﺰرﮔﯽ اﻓﺘﺎد و ﻣﺮد‪ ،‬ﮐﺸﯿﺪن‬ ‫ﺗﻤﺎم آب ﭼﺎه اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬اﮔﺮ ﺟﺎﻧﻮري ﮐﻮﭼﮏ و ﯾﺎ ﺑﺰرﮔﯽ در ﭼﺎه اﻓﺘﺎد و ﻣﺮد و ﭘﻮﺳﯿﺪ و ﯾﺎ ﺗﮑﻪ ﺗﮑﻪ ﺷﺪ‬ ‫ﺑﺎز ﻫﻢ‪ ،‬ﮐﺸﯿﺪن ﺗﻤﺎم آب ﭼﺎه‪ ،‬اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -4‬اﮔﺮ ﺣﯿﻮان ﮐﻮﭼﮑﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮔﺮﺑﻪ‪ ،‬ﮐﺒﻮﺗﺮ‪ ،‬ﻣﺮغ‪ ،‬ﯾﺎ ﺑﻪ اﻧﺪازه آن در ﭼﺎه اﻓﺘﺎد و ﻣﺮد‪،‬‬ ‫وﻟﯽ ورم ﻧﮑﺮد و ﻣﺘﻼﺷﯽ ﻧﺸﺪ‪ ،‬ﭼﻬﻞ دﻟﻮ آب از ﭼﺎه ﮐﺸﯿﺪه ﺷﻮد‪ .‬آﻧﮕﺎه ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -5‬اﮔﺮ ﻣﻮش و ﯾﺎ ﮔﻨﺠﺸﮏ و ﯾﺎ ﺟﺎﻧﻮري ﺑﻪ اﻧﺪازه آن در ﭼﺎه اﻓﺘﺎد و ﻣﺮد‪ ،‬ﺑﯿﺴﺖ دﻟﻮ‬ ‫آب ﮐﺸﯿﺪه ﺷﻮد‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺠﺎي ﺑﯿﺴﺖ دﻟﻮ‪ .‬ﺳﯽ دﻟﻮ و ﺑﺠﺎي ﭼﻬﻞ دﻟﻮ‪ ،‬ﺷﺼﺖ دﻟﻮ ﮐﺸﯿﺪن‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :150‬اﮔﺮ ﺟﺎﻧﺪار ﻣﺮدهاي در ﭼﺎه اﻓﺘﺎد‪ ،‬ﺣﮑﻢ آن ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺣﮑﻤﺶ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﮑﻢ ﺟﺎﻧﺪار زﻧﺪه اﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﻔﺘﺪ و ﺑﻤﯿﺮد‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ اﮔﺮ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ‬ ‫ﻣﺮده اﻓﺘﺎد‪ ،‬ﺗﻤﺎم آب ﭼﺎه ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺸﯿﺪه ﺷﻮد‪ .‬و اﮔﺮ ﮔﺮﺑﻪ ﻣﺮدهاي ﺳﻘﻮط ﮐﺮد‪ ،‬ﭼﻬﻞ ﯾﺎ ﺷﺼﺖ‬ ‫دﻟﻮ و اﮔﺮ ﻣﻮش ﻣﺮدهاي اﻓﺘﺎد ﺑﯿﺴﺖ ﺗﺎ ﺳﯽ دﻟﻮ ﮐﺸﯿﺪه ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :151‬اﮔﺮ ﺟﺎﻧﻮر ﻣﺮدهاي در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ورم ﮐﺮده ﯾﺎ ﻗﻄﻌﻪ ﻗﻄﻌﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬در ﭼﺎه‬ ‫اﻓﺘﺎد‪ ،‬ﺣﮑﻢ آن ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮐﺸﯿﺪن ﺗﻤﺎم آب ﭼﺎه اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :152‬اﮔﺮ ﺣﯿﻮاﻧﯽ در ﭼﺎه اﻓﺘﺎد و ﻣﺮد و ﻣﻌﻠﻮم ﻧﯿﺴﺖ ﮐﯽ اﻓﺘﺎده اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﮑﻢ آن‬ ‫ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از وﻗﺘﯽ ﮐﻪ در ﭼﺎه دﯾﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ از آن ﻟﺤﻈﻪ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ‪ ،‬آب ﭼﺎه ﻧﺎﭘﺎك ﺷﻤﺮده‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد و اﮔﺮ ﺑﺎ آن آب ﻃﻬﺎرت ﺷﺪه ﯾﺎ ﭼﯿﺰي ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪه ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :153‬آب ﭼﺎه ﺑﺎ ﭼﻪ ﻧﻮع دﻟﻮي ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺸﯿﺪه ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺮ دﻟﻮي ﮐﻪ در ﻫﺮ ﭼﺎﻫﯽ ﻗﺮار دارد‪ ،‬ﻫﻤﺎن دﻟﻮ ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ دوم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬اﺣﮑﺎم‬ ‫‪49‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :154‬آﯾﺎ ﮐﺸﯿﺪن آب در ﯾﮏ وﻗﺖ اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ! اﮔﺮ ﺑﯿﺴﺖ دﻟﻮ ﺻﺒﺢ ﮐﺸﯿﺪه ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﯿﺴﺖ دﻟﻮ ﻇﻬﺮ و ﯾﺎ وﻗﺖ ﻏﺮوب ﻫﻢ‬ ‫ﮐﺸﯿﺪه ﺷﻮد ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :155‬دﻟﻮ و رﯾﺴﻤﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ آن آب ﭼﺎه ﮐﺸﯿﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ ﭘﺎك اﺳﺖ ﯾﺎ ﻧﺠﺲ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﻣﻘﺪار آﺑﯽ ﮐﻪ ﮐﺸﯿﺪن آن ﻻزم ﺑﻮده‪ ،‬ﮐﺸﯿﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﭼﺎه‪ ،‬دﻟﻮ و‬ ‫رﯾﺴﻤﺎن ﻫﻤﮕﯽ ﭘﺎك ﺷﺪهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫َ ٰٓ َ ُّ َ َّ َ َ َ ْ ُ ْ َ ُ‬ ‫ُ َۡ‬ ‫ُ‬ ‫ِي� ۡم نَ ٗ‬ ‫ار�﴾ ]اﻟﺘﺤﺮﯾﻢ‪.[6 :‬‬ ‫ام ُنوا ق ٓوا أنف َس� ۡم َوأهل‬ ‫﴿��ها ٱ�ِين ء‬ ‫»اي آﻧﺎﻧﯿﮑﻪ اﯾﻤﺎن آوردهاﯾﺪ‪ ،‬ﺧﻮد و ﺧﺎﻧﻮادهﺗﺎن را از آﺗﺶ ﺟﻬﻨﻢ ﺑﺮﻫﺎﻧﯿﺪ!«‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‪:‬‬ ‫‪ - 1‬ﺗﻮﺣﯿﺪ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :156‬ﺗَﻮﺣ‪‬ﯿﺪ« ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﻋﺘﺮاف ﮐﺮدن ﺑﻪ زﺑﺎن ﺑﻪ ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ و ﺑﺎور داﺷﺘﻦ ﺑﺎ ﻗﻠﺐ ﺑﻪ ﯾﮑﺘﺎﯾﯽ او‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :157‬ﻣﺎ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺪاﻧﯿﻢ ﮐﻪ «اﷲ« ﯾﮕﺎﻧﻪ و ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻋﻘﻞ ﮐﺎﻣﻞ و ﻓﻄﺮت ﺳﺎﻟﻤﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎور و ﯾﻘﯿﻦ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ «اﷲ«‬ ‫ﯾﮑﺘﺎ و ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﻫﻤﻪ داﻧﺸﻤﻨﺪان واﻗﻌﯽ ﺟﻬﺎن ﺑﻪ ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ و ﺗﻮﺣﯿﺪ او ﺑﺎور‬ ‫داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺗﻤﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮاﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاي ﻫﺪاﯾﺖ و راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﺑﺸﺮ ﻓﺮﺳﺘﺎده اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ‬ ‫او دﻋﻮت داده و اﻋﻼم داﺷﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ‪» :‬اﷲ« ﯾﮑﯽ اﺳﺖ و ﺷﺮﯾﮏ و ﻫﻤﺘﺎﯾﯽ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :158‬آﯾﺎ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺑﻪ ﺗﻮﺣﯿﺪ و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ »اﷲ« دﻋﻮت دادهاﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! در ﻗﺮآن ﺑﻄﻮر ﮐﺎﻣﻞ و واﺿﺢ از ﺗﻮﺣﯿﺪ ﺑﺤﺚ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬و ﺑﺎ دﻻﯾﻠﯽ ﻗﺎﻃﻊ‬ ‫و روﺷﻦ‪ ،‬ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ اﺛﺒﺎت ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻗﺮآن در ﺟﻬﺎن‪ ،‬ﯾﮕﺎﻧﻪ ﮐﺘﺎﺑﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﺗﻮﺣﯿﺪ ﺧﺎﻟﺺ را ﺑﻪ ﻣﺎ آﻣﻮﺧﺘﻪ و ﻣﯽآﻣﻮزد‪ .‬ﮔﺮﭼﻪ در ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ ﭘﯿﺸﯿﻦ از ﺗﻮﺣﯿﺪ‬ ‫ﻫﻢ ﺻﺤﺒﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ وﻟﯽ ﭘﯿﺮوان ﻣﺬاﻫﺐ ﭘﯿﺸﯿﻦ در آﻧﻬﺎ ﺗﺤﺮﯾﻒ و دﺳﺘﺒﺮد ﮐﺮدهاﻧﺪ و‬ ‫ﺳﺨﻨﺎن ﺣﻖ را ﺗﻐﯿﯿﺮ دادهاﻧﺪ‪ ،‬ﺗﻮﺣﯿﺪ را ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺧﺮاﻓﯽ و ﻋﻘﯿﺪهﻫﺎي ﺑﺎﻃﻞ در ﻫﻢ‬ ‫آﻣﯿﺨﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاي راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﺑﺸﺮﯾﺖ‪ ،‬ﺑﻨﺪه ﺧﺎص ﺧﻮد‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬را ﺑﺮﮔﺰﯾﺪ‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪51‬‬ ‫و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻣﺒﻌﻮث ﻓﺮﻣﻮد و ﮐﺘﺎب ﺧﺎص ﺧﻮد‪» ،‬ﻗﺮآن« را ﺑﺮ وي ﻧﺎزل ﮐﺮد و ﺑﻪ او‬ ‫دﺳﺘﻮر داد ﺗﺎ ﺗﻮﺣﯿﺪ واﻗﻌﯽ و ﺧﺎﻟﺺ را ﺑﻪ ﮔﻮش ﻫﻤﻪ ﺟﻬﺎﻧﯿﺎن ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ و آﻧﺎن را ﺑﻪ ﺳﻮي‬ ‫»ر‪‬ب‪ ‬واﺣ‪‬ﺪ« ﻓﺮا ﺧﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :159‬ﺗﻮﺣﯿﺪ از ﮐﺪام آﯾﻪﻫﺎي ﻗﺮآن ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ از آﻏﺎز ﺗﺎ ﭘﺎﯾﺎن ﻣﻤﻠﻮ و ﭘﺮ از ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ ﺗﻮﺣﯿﺪ اﺳﺖ‪ .‬آﯾﺎﺗﯽ ﭼﻨﺪ ﺑﻄﻮر‬ ‫ﻧﻤﻮﻧﻪ در اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻪ ﻗﺮار ذﯾﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺷﻮد‪:‬‬ ‫َٰ ُ ُ‬ ‫� ۡم إ َ� ٰه‪ٰ �َ ٞ‬ح ‪ِٞ‬دۖ َّ�ٓ إ َ� ٰ َه إ َّ� ُه َو ٱ َّلر ۡح َ� ٰ ُن ٱ َّلرح ُ‬ ‫ِيم ‪] ﴾١٦٣‬اﻟﺒﻘﺮة‪.[163 :‬‬ ‫﴿��ه‬ ‫ِ‬ ‫ِ ِ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬و ﻣﻌﺒﻮد ﺷﻤﺎ ﺧﺪاي ﯾﮑﺘﺎ و ﯾﮕﺎﻧﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺟﺰ او دﯾﮕﺮ ﻣﻌﺒﻮدي ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬او ﺑﺴﯿﺎر‬ ‫ﺑﺨﺸﺎﯾﻨﺪه و ﻣﻬﺮﺑﺎن اﺳﺖ«‪.‬‬ ‫� َ�نَّ ُهۥ َ�ٓ َ ٰ َ َّ ُ َ َ ۡ َ َ ٰٓ َ ُ َ ُ ْ ُ ْ ۡ ۡ َ ٓ َ ۢ ۡ ۡ � َ ٓ َ َّ ُ‬ ‫﴿ َشه َد ٱ َّ ُ‬ ‫ط � إِ� ٰ َه إِ� ه َو‬ ‫إِ�ه إِ� هو وٱلم��ِكة وأولوا ٱل ِعل ِم قا�ِم� ب ِٱلقِس ِ‬ ‫ِ‬ ‫ۡ‬ ‫�ك ُ‬ ‫ٱ ۡل َعز ُ‬ ‫�ز ٱ َ‬ ‫ِيم ‪] ﴾١٨‬آلﻋﻤﺮان‪.[18 :‬‬ ‫ِ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﮔﻮاﻫﯽ دادهاﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺠﺰ وي دﯾﮕﺮ ﻣﻌﺒﻮدي ﻧﯿﺴﺖ و ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن و‬ ‫داﻧﺸﻤﻨﺪان ﻫﻢ ﺑﺮ اﯾﻦ ﮔﻮاﻫﯽ دﻫﻨﺪهاﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮ ﭘﺎي دارﻧﺪه ﻋﺪاﻟﺖ ﺗﻨﻬﺎ اوﺳﺖ و ﺑﺠﺰ وي دﯾﮕﺮ‬ ‫ﻣﻌﺒﻮدي وﺟﻮد ﻧﺪارد و او ﻏﺎﻟﺐ و ﺑﺎ ﺣﮑﻤﺖ اﺳﺖ«‪.‬‬ ‫َ‬ ‫ُ َّ ُ ُ‬ ‫� ٱ َّ‬ ‫� َول َ ۡم يُ َ ۡ‬ ‫لص َم ُد ‪ ٢‬ل َ ۡم يَ ِ ۡ‬ ‫� أَ َح ٌد ‪ ١‬ٱ َّ ُ‬ ‫﴿قُ ۡل ُه َو ٱ َّ ُ‬ ‫و� ‪َ ٣‬ول ۡم يَ�ن ُ�ۥ كف ًوا‬ ‫أَ َ‬ ‫ح ُد ۢ‪] ﴾٤‬اﻹﺧﻼص‪.[4-1 :‬‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﺑﮕﻮ )اي ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ( ﮐﻪ «اﷲ« ﯾﮕﺎﻧﻪ اﺳﺖ »اﷲ« ﺑﯽ ﻧﯿﺎز اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﺴﯽ را ﻧﺰاﯾﯿﺪه اﺳﺖ و از‬ ‫ﮐﺴﯽ زاﯾﯿﺪه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ و ﻧﻪ ﮐﺴﯽ ﻫﻤﺘﺎي اوﺳﺖ«‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :160‬ﻧﺎم ذاﺗﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺎم ذاﺗﯽ وي »اﷲ« اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻪ آن را اﺳﻢ ذات و اﺳﻢ ذاﺗﯽ ﻫﻢ‪ ،‬ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :161‬ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻟﻔﻆ »اﷲ« ﻧﺎمﻫﺎي دﯾﮕﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ را ﻣﺎﻧﻨﺪ رزاق‪ ،‬ﺧﺎﻟﻖ‪ ،‬ﻣﺎﻟﮏ و‬ ‫ﻏﯿﺮه ﭼﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺎمﻫﺎي ﯾﺎد ﺷﺪه را اﺳﻤﺎي ﺻﻔﺎﺗﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪52‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :162‬ﻧﺎﻣﻬﺎي ﺻﻔﺎﺗﯽ ﭼﻪ ﻣﻌﻨﯽ و ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ دارﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﻧﺎمﻫﺎي ﺑﺴﯿﺎر دارد‪ ،‬از ﻗﺒﯿﻞ‪ :‬ﻗﺪﯾﻢ )ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺑﻮدن(‪ ،‬ﻋﺎﻟﻢ )آﮔﺎه ﺑﻪ ﻫﺮ‬ ‫ﭼﯿﺰ(‪ ،‬ﻗﺎدر )ﺗﻮاﻧﺎ ﺑﻪ ﻫﺮ ﭼﯿﺰ(‪ ،‬ﺣﯽ )ﻫﻤﯿﺸﻪ زﻧﺪه( و‪ ...‬ﮐﻪ ﻫﺮ ﻧﺎﻣﯽ از اﯾﻦ ﺻﻔﺘﻬﺎ‪ ،‬ﻧﻮﻋﯽ‬ ‫وﺻﻒ و ﺣﺎل را ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺑﯿﺎن ﻣﯽدارد‪ ،‬ﺑﺪﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ »ﻧﺎم ﺻﻔﺎﺗﯽ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل اﮔﺮ ﻧﺎم ﮐﺴﯽ »ﺧﺎﻟﺪ« ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮد‪ ،‬اﯾﻦ ﻧﺎﻣﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﺮاي ﺷﻨﺎﺧﺖ آن‬ ‫ﺷﺨﺺ ﺑﺮ وي ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه و ﻫﯿﭻ ﺣﺎﻟﺘﯽ از او را ﺑﯿﺎن ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮ آن ﺷﺨﺺ‪ ،‬ﻋﻠﻢ‬ ‫ﺑﯿﺎﻣﻮزد و ﻗﺮآن را ﺣﻔﻆ ﮐﻨﺪ ﺑﺎ ﮐﻔﺎر‪ ،‬ﺑﺎ ﺟﺮأت و ﺷﻬﺎﻣﺖ‪ ،‬ﺑﺠﻨﮕﺪ‪ ،‬از اﯾﻦ ﻟﺤﺎظ وي را‬ ‫»ﻋﺎﻟﻢ«‪» ،‬ﺣﺎﻓﻆ«‪» ،‬ﺷﺠﺎع« ﻫﻢ ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻧﻮع ﻧﺎﻣﻬﺎ را‪ ،‬ﻧﺎمﻫﺎي ﺻﻔﺎﺗﯽ وي ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪،‬‬ ‫و ﻧﺎم ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ او‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ «ﺧﺎﻟﺪ« را ﻧﺎم ذاﺗﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬ﺑﺪﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻔﻆ »اﷲ« ﮐﻪ ﻧﺎم‬ ‫ذاﺗﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺖ و » ﹶﺧ ﺎﻟ ﹺﻖ«‪ » ،‬ﹶﻗ ﺎدﹺ ر«‪ » ،‬ﹶﻋ ﹺ‬ ‫ﺎﱂ«‪ » ،‬ﹶﺳ ﹺﻤ ﻴﻊ«‪ » ،‬ﹶﺑ ﹺﺼ ﲑ« و ﻏﯿﺮه‪ ،‬ﻧﺎمﻫﺎي ﺻﻔﺎﺗﯽ او‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :163‬ﺣﺎل ﮐﻪ ﻧﺎم ذاﺗﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬ﻓﻘﻂ ﯾﮏ ﻟﻔﻆ »اﷲ« اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﺎمﻫﺎي ﺻﻔﺎﺗﯽ او‬ ‫ﭼﻨﺪ ﺗﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫َ‬ ‫َ َّ ۡ ۡ َ ٓ ُ ۡ ُ ۡ َ ٰ َ ۡ‬ ‫� فٱد ُعوهُ ب ِ َها﴾‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪﴿ :‬و ِ�ِ ٱ�سماء ٱ�س‬ ‫]اﻷﻋﺮاف‪.[180 :‬‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﻧﺎمﻫﺎي ﺧﻮب و زﯾﺒﺎ ﻣﺨﺼﻮص ﺧﺪاوﻧﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﭘﺲ ﺑﺎ ﻫﻤﺎن ﻧﺎﻣﻬﺎ او را ﺑﺨﻮاﻧﯿﺪ«‪.‬‬ ‫و در ﺣﺪﯾﺜﯽ‪ ،‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم «ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪:‬‬ ‫َّ ْ َ ٌ َ ْ ُ َ ْ ً َ ٌ َّ َ ً‬ ‫اﺣﺪا« ‪.1‬‬ ‫� �ِﺴﻌﺔ و�ِﺴﻌﻮن اﺳﻤﺎ ِﻣﺎﺋﺔ ِإﻻ و ِ‬ ‫»ِ ِ‬ ‫ﯾﻌﻨﯽ‪» :‬ﺧﺪاوﻧﺪ داراي ﻧﻮد و ﻧﻪ ﻧﺎم ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ«‪.‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺨﺎري‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪53‬‬ ‫‪ -2‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :164‬آﯾﺎ ﻫﻤﻪ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن داراي ﯾﮏ ﻣﻘﺎم ﻫﺴﺘﻨﺪ ﯾﺎ ﻣﻘﺎﻣﺸﺎن ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﻬﺎر ﻓﺮﺷﺘﻪ ﻣﻘﺮب ﮐﻪ ﻧﺎﻣﺸﺎن در »ﺗﻌﻠﻴﻢ اﻹﺳﻼم« ﻗﺴﻤﺖ دوم ذﮐﺮ ﺷﺪ‪ ،‬از‬ ‫ﺳﺎﯾﺮ ﻓﺮﺷﺘﻪﻫﺎ ﻣﻘﺎمﺷﺎن واﻻﺗﺮ اﺳﺖ‪ .‬ﺳﺎﯾﺮ ﻓﺮﺷﺘﻪﻫﺎ ﻣﻘﺎم و درﺟﺎتﺷﺎن ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﺑﻌﻀﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻘﺮب ﺑﺎرﮔﺎه ﺧﺪاوﻧﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﻌﻀﯽ ﮐﻤﺘﺮ!‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪: 165‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﭼﻪ ﮐﺎري اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﺑﯽﺷﻤﺎري در آﺳﻤﺎنﻫﺎ و زﻣﯿﻦ ﻣﺸﻐﻮل اﻧﺠﺎم ﮐﺎرﻫﺎ و وﻇﺎﯾﻒ ﺧﺎﺻﯽ‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﻧﻈﻢ و اﻧﻈﺒﺎط ﻫﻤﻪ ﺟﻬﺎن را ﺑﻪ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﺳﭙﺮده اﺳﺖ‪ .‬و آﻧﺎن ﻣﻮاﻓﻖ دﺳﺘﻮر و‬ ‫اﻣﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﮐﺎرﻫﺎ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ آﻧﺎن ﺳﭙﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﺎﻣﻼً ﻣﺸﻐﻮل و‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺒﺮدار ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :166‬ﺑﺨﺸﯽ از ﮐﺎرﻫﺎ و وﻇﺎﯾﻒ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن را ﺷﺮح دﻫﯿﺪ؟‬ ‫‪ ،‬دﺳﺘﻮرات ﺧﺪاوﻧﺪ و ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ را ﻧﺰد ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺣﻀﺮت ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ‬ ‫ﻣﯽآورد‪.‬‬ ‫ﮔﺎﻫﯽ ﺑﺮاي ﮐﻤﮏ و ﻣﺪد‪ ‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان در ﺟﻨﮕﯿﺪن ﺑﺎ دﺷﻤﻨﺎن ﺧﺪا‪ ،‬ﻓﺮﺳﺘﺎده ﻣﯿﺸﻮد‪ .‬ﮔﺎﻫﯽ‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻮﺳﻂ وي اﻧﺴﺎﻧﻬﺎي ﻣﺘﻤﺮﱢد و ﻣﻐﺮور را ﺗﻨﺒﯿﻪ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﻋﺬاب ﻣﯽدﻫﺪ‪.‬‬ ‫‪ ،‬ﻣﺴﺆول روزي رﺳﺎﻧﺪن ﺑﻪ ﻣﺨﻠﻮق ﺧﺪا‪ ،‬و ﻣﺄﻣﻮر ﻧﻈﻢ و اﻧﺘﻈﺎم‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻣﯿﮑﺎﺋﯿﻞ‬ ‫ﺑﺎران و ﻏﯿﺮه ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﺑﺴﯿﺎري ﺗﺤﺖ اﻣﺮ وي ﻗﺮار دارﻧﺪ‪ .‬ﮐﻪ ﺑﻌﻀﯽ را ﻣﺄﻣﻮر‬ ‫درﯾﺎﻫﺎ‪ ،‬رودﺧﺎﻧﻪﻫﺎ و دﯾﮕﺮ آﺑﻬﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﻃﺒﯿﻌﺖ‪ ،‬ﻣﻘﺮر ﮐﺮده اﺳﺖ‪ .‬و ﻫﻤﮕﯽ اﯾﻦ‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ را ﻣﻮاﻓﻖ دﺳﺘﻮر ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺑﺎ ﻧﻈﻢ ﺧﺎﺻﯽ اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﻨﺪ و ﺑﻪ ﭘﯿﺶ ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﻣﺄﻣﻮر ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺟﺎن و روان ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت اﺳﺖ و در زﯾﺮ ﻓﺮﻣﺎن وي‪،‬‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻋﺰراﺋﯿﻞ‬ ‫ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﺑﺴﯿﺎري ﻗﺮار دارﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻪ ﺑﺮ وﻇﺎﯾﻒ ﺧﻮﯾﺶ ﻋﻤﻞ ﮐﺮده و آﻣﺎده دﺳﺘﻮر ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪54‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﻓﺮﺷﺘﮕﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺟﺎن ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺻﺎﻟﺢ و ﻧﯿﮏ ﻋﻤﻞ را ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﮐﻪ ﻣﺄﻣﻮر ﮔﺮﻓﺘﻦ‬ ‫ﺟﺎن ﺑﻨﺪﮔﺎن ﻧﺎ ﺻﺎﻟﺢ و ﺑﺪ ﻋﻤﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻓﺮق و ﺗﻔﺎوت دارﻧﺪ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻨﻬﺎ‪ ،‬ﭘﺎرهاي از‬ ‫وﻇﺎﯾﻒ دﯾﮕﺮ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺎ ﻫﺮ اﻧﺴﺎﻧﯽ دو ﻓﺮﺷﺘﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺄﻣﻮر ﻣﻘﺮر اﻧﺪ‪ :‬ﮐﻪ ﯾﮑﯽ اﻋﻤﺎل ﻧﯿﮏ و ﺧﻮب‬ ‫آدﻣﯽ را ﺛﺒﺖ ﮐﺮده و ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﺪ‪ .‬و دﯾﮕﺮي اﻋﻤﺎل ﺑﺪ او را ﯾﺎد داﺷﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬و آن دو‬ ‫ﻓﺮﺷﺘﻪ را »ﻛﹺ ﹶﺮ ام اﻟ ﹶﻜ ﺎﺗﹺﺒﲔ« »ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن ﮔﺮاﻣﯽ و ﻧﯿﮑﻮ« ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺑﻌﻀﯽ از ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻣﺄﻣﻮر ﺣﻔﺎﻇﺖ و ﭘﺎﺳﺒﺎﻧﯽ اﻧﺴﺎن از آﻓﺎت و ﺑﻼﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬از‬ ‫ﮐﻮدﮐﺎن‪ ،‬ﺳﺎﻟﺨﻮردﮔﺎن‪ ،‬ﻧﺎﺗﻮاﻧﺎن و ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ دﺳﺘﻮر ﺣﻔﺎﻇﺖ آﻧﺎن را دادهاﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﯽ و ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﻌﻀﯽ از ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻣﺄﻣﻮر ﺑﺎز ﭘﺮﺳﯽ آدﻣﯽ ﭘﺲ از ﻣﺮگ وي در ﻗﺒﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ و در ﻗﺒﺮ‬ ‫ﻫﺮ آدﻣﯽ‪ ،‬دو ﻓﺮﺷﺘﻪ ﺑﺮاي ﺑﺎزﭘﺮﺳﯽ ﺣﺎﺿﺮ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻪ آﻧﺎن را »ﻣ‪‬ﻨﮑَﺮ و ﻧَﮑ‪‬ﯿﺮ« ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺑﻌﻀﯽ از ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻣﺴﺆول ﺳﯿﺮ و ﺳﯿﺎﺣﺖ در زﻣﯿﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺗﺎ ﺑﺒﯿﻨﻨﺪ ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ‬ ‫ﻣﺸﻐﻮل ﯾﺎد ﺧﺪا‪ ،‬و وﻋﻆ و ﻧﺼﯿﺤﺖ‪ ،‬ﺗﻼوت ﻗﺮآن‪ ،‬ﺧﻮاﻧﺪن و ﻓﺮﺳﺘﺎدن ﺻﻠﻮة و ﺳﻼم ﺑﺮ‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬و در ﮐﺠﺎ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﻌﻠﻢ ﻣﺴﺎﯾﻞ دﯾﻨﯽ‪ ،‬ﺑﺮﻗﺮار اﺳﺖ ﺗﺎ در آن ﺟﻠﺴﺎت ﺷﺮﮐﺖ‬ ‫ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﺮاي ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن‪ ،‬ﺑﻪ ﭘﯿﺸﮕﺎه ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬ﮔﻮاﻫﯽ دﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻓﺮﺷﺘﮕﺎﻧﯽ ﮐﻪ در دﻧﯿﺎ ﻣﺸﻐﻮل اﻧﺠﺎم وﻇﯿﻔﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺷﯿﻔﺖ ﮐﺎريﺷﺎن در ﺻﺒﺢ و ﺷﺎم‬ ‫ﻋﻮض ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﺷﺒﺎﻧﻪ ﮐﻪ در ﺷﺐ اﻧﺠﺎم وﻇﯿﻔﻪ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬در وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﺻﺒﺢ ﺑﻪ ﺳﻮي آﺳﻤﺎنﻫﺎ‬ ‫ﻣﯽروﻧﺪ و ﺑﻪ ﺟﺎي آﻧﻬﺎ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن دﯾﮕﺮي ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ﮐﺎرﻫﺎي روزاﻧﻪ ﺑﻪ زﻣﯿﻦ ﻣﯽآﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن روزاﻧﻪ ﺑﻌﺪ از ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ ﻣﺮﺧﺺ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و ﺑﻪ ﺟﺎي آﻧﻬﺎ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﺷﺒﺎﻧﻪ‬ ‫ﻓﺮﺳﺘﺎده ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ!‪.‬‬ ‫‪ - 5‬ﺑﻌﻀﯽ از ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن درﺑﺎن ﺑﻬﺸﺖ و ﻣﺄﻣﻮر اﻧﺠﺎم ﮐﺎرﻫﺎي آﻧﺠﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ - 6‬ﺑﻌﻀﯽ از ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻧﮕﻬﺒﺎن دوزخ و ﻣﺄﻣﻮر اﻧﺠﺎم ﮐﺎرﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آن ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪55‬‬ ‫‪ -7‬ﺑﻌﻀﯽ از ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻫﻤﻮاره ﻣﺸﻐﻮل ﺗﺴﺒﯿﺢ و ﻋﺒﺎدت ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎلاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :167‬اﯾﻦ ﺗﻘﺴﯿﻢ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﮐﺎري ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن از ﮐﺠﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﻤﻪ اﯾﻨﻬﺎ از ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :168‬از ﮐﺠﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮرات‪ ،‬اﻧﺠﯿﻞ و زﺑﻮر‪ ،‬ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ‬ ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ و از ﺟﺎﻧﺐ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪهاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آﺳﻤﺎﻧﯽ ﺑﻮدن اﯾﻦ ﮐﺘﺎبﻫﺎ از ﻗﺮآن ﮐﺮﯾﻢ ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ُ‬ ‫َّ ٓ َ َ ۡ َ َّ ۡ َ ٰ َ َ ُ ٗ‬ ‫ِيها هدى َونور‪] ﴾ٞ‬اﻟﻤﺎﺋﺪة‪.[44 :‬‬ ‫در ﻣﻮرد ﺗﻮرات ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪﴿ :‬إِ�ا أنز�ا ٱ�ورٮة �‬ ‫»ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻣﺎ ﺗﻮرات را ﻓﺮود آوردﯾﻢ ﮐﻪ در آن ﻫﺪاﯾﺖ و ﻧﻮر ﻗﺮار دارد«‪) .‬رﮐﻮع‪.(7.‬‬ ‫در ﻣﻮرد زﺑﻮر ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪َ ﴿ :‬و َءاتَ ۡي َنا َد ُاوۥ َد َز ُ� ٗ‬ ‫ور�﴾ ]اﻟﻨﺴﺎء‪» .[163 :‬و ﻣﺎ زﺑﻮر را ﺑﻪ داود‬ ‫داده ﺑﻮدﯾﻢ«‪) .‬رﮐﻮع‪.(23.‬‬ ‫َ ۡ َ َۡ َ ََ ََۡ ُ ۡ‬ ‫َ‬ ‫َ َ َّ ۡ َ‬ ‫�يل﴾ ]اﻟﺤﺪﯾﺪ‪.[27 :‬‬ ‫در ﻣﻮرد اﻧﺠﯿﻞ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪﴿ :‬و�فينا بِعِي� ٱب ِن مر�م وءا�ي�ٰه ٱ ِ� ِ‬ ‫»ﻣﺎ ﻋﯿﺴﯽ ﻓﺮزﻧﺪ ﻣﺮﯾﻢ را ﻓﺮﺳﺘﺎدﯾﻢ و ﺑﻪ وي اﻧﺠﯿﻞ را دادﯾﻢ«‪.‬‬ ‫ﭘﺲ از ﻃﺮﯾﻖ ﻗﺮآن ﻋﻈﯿﻢ اﻟﺸﺄن ﺑﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن اﻃﻼع داده ﺷﺪه ﮐﻪ اﯾﻦ ﺳﻪ ﮐﺘﺎب‪،‬‬ ‫ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ ﺑﻮدهاﻧﺪ و ﻫﺮ ﮐﺪام ﺑﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :169‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﻧﭙﺬﯾﺮد ﮐﻪ ﺗﻮرات‪ ،‬اﻧﺠﯿﻞ و زﺑﻮر ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ و از‬ ‫ﺳﻮي ﺧﺪاوﻧﺪ ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪهاﻧﺪ ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮدي ﮐﺎﻓﺮ اﺳﺖ‪ .‬زﯾﺮا آﺳﻤﺎﻧﯽ ﺑﻮدن اﯾﻦ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎ از ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه‬ ‫اﺳﺖ و ﻫﺮ ﮐﺲ اﯾﻨﻬﺎ را ﻗﺒﻮل ﻧﮑﻨﺪ‪ ،‬در واﻗﻊ‪ ،‬ﻗﺮآن را ﻗﺒﻮل ﻧﺪارد و ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﮔﻔﺘﺎرﻫﺎي‬ ‫ﻗﺮآن را ﻧﭙﺬﯾﺮد‪ ،‬ﮐﺎﻓﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :170‬آﯾﺎ ﺗﻮرات‪ ،‬اﻧﺠﯿﻞ و زﺑﻮري ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ در دﺳﺖ ﯾﻬﻮديﻫﺎ و‬ ‫ﻣﺴﯿﺤﯿﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻫﻤﺎن ﺗﻮرات‪ ،‬اﻧﺠﯿﻞ و زﺑﻮر اﺻﻠﯽ و واﻗﻌﯽاﻧﺪ؟‬ ‫‪56‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬زﯾﺮا از ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﭘﯿﺮوان اﯾﻦ ﮐﺘﺎبﻫﺎ‪ ،‬در ﻃﻮل ﺗﺎرﯾﺦ‪،‬‬ ‫در آﻧﻬﺎ دﺳﺘﺒﺮد داﺷﺘﻪاﻧﺪ و ﺑﺴﯿﺎري از اﺣﮑﺎم و ﻣﺴﺎﺋﻞ را ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﯿﻞ و ﻫﻮاي ﻧﻔﺴﺎﻧﯽ‬ ‫ﺧﻮﯾﺶ اﺿﺎﻓﻪ و ﯾﺎ ﮐﻢ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺗﻮرات‪ ،‬اﻧﺠﯿﻞ و زﺑﻮري ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ در دﺳﺖ‬ ‫ﯾﻬﻮد و ﻧﺼﺎرا ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺗﺤﺮﯾﻒ ﺷﺪهاﻧﺪ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﻧﺎن ﺑﺎﯾﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮد‪ :‬ﮐﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ‬ ‫ﺻﻮرﺗﻬﺎي اﺻﻠﯽ ﺧﻮﯾﺶ ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :171‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺑﻌﻀﯽ از ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﺻﺤﯿﻔﻪﻫﺎﯾﯽ )ﺟﺰوهﻫﺎي‬ ‫ﻣﺨﺘﺼﺮ( ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺑﻌﻀﯽ از ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان‪ ،‬ﺻﺤﯿﻔﻪﻫﺎﯾﯽ ﻧﺎزل‬ ‫َ َۡ َۡ‬ ‫‪ ‬در ﺳﻮره ﴿ َس ّبِحِ ٱ ۡس َم َر ّ�ِك ٱ�� ‪﴾١‬‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﯿﺎن ﺻﺤﯿﻔﻪﻫﺎي ﺣﻀﺮت اﺑﺮاﻫﯿﻢ‬ ‫ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :172‬ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﮐﺘﺎب اﻟﻬﯽ اﺳﺖ ﯾﺎ ﮐﻼم و ﺳﺨﻦ وي؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﻫﻢ ﮐﺘﺎب ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺖ و ﻫﻢ ﮐﻼم وي‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ در ﻗﺮآن ﻫﻢ ﺑﻪ‬ ‫ﻋﻨﻮان ﮐﺘﺎب و ﻫﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﮐﻼم از آن ﯾﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :173‬از ﻣﯿﺎن ﺗﻮرات‪ ،‬اﻧﺠﯿﻞ‪ ،‬زﺑﻮر‪ ،‬ﻗﺮآن و ﺳﺎﯾﺮ ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ ﮐﺪام ﯾﮏ از‬ ‫ﻣﻘﺎم واﻻﺗﺮي ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﻘﺎم و ﻋﻈﻤﺖ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ از ﻫﻤﻪ ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :174‬دﻟﯿﻞ اﻓﻀﻠﯿﺖ و ﺑﺮﺗﺮي ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺑﺮ ﺳﺎﯾﺮ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻓﻀﯿﻠﺘﻬﺎ و ﺑﺮﺗﺮﯾﻬﺎي ﻣﺘﻌﺪدي وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮﺗﺮي ﻣﻘﺎم ﻗﺮآن ﺑﺮ ﺳﺎﯾﺮ‬ ‫ﮐﺘﺐ آﺳﻤﺎﻧﯽ اﺳﺖ از آن ﺟﻤﻠﻪ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻫﺮ ﻟﻔﻆ و ﻫﺮ ﺣﺮف ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺗﻀﻤﯿﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻫﯿﭻ ﮐﺲ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ در آن‬ ‫ﻫﯿﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﮐﻢ و ﮐﺎﺳﺘﯽ ﺑﻪ وﺟﻮد آورد و ﺗﺎ روز ﻗﯿﺎﻣﺖ از ﻃﺮف ﺧﺪاوﻧﺪ اﯾﻦ ﺗﻀﻤﯿﻦ و‬ ‫ﺗﻌﻬﺪ وﺟﻮد دارد‪ .‬ﺑﺮﺧﻼف ﮐﺘﺐ ﭘﯿﺸﯿﻦ ﮐﻪ از ﺗﺤﺮﯾﻒ ﻣﺤﻔﻮظ ﻧﺒﻮده و ﻣﺮدم در آﻧﻬﺎ‬ ‫دﺳﺘﺒﺮد و ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺑﻪ وﺟﻮد آوردهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪57‬‬ ‫‪ -2‬ﻋﺒﺎرت ﻗﺮآن در ﻓﺼﺎﺣﺖ و ﺑﻼﻏﺖ و ﺳﻼﺳﺖ در ﺣﺪي اﺳﺖ ﮐﻪ اﺣﺪي ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ‬ ‫ﻣﺎﻧﻨﺪ ﯾﮏ ﺳﻮره ﮐﻮﭼﮏ ﻗﺮآن‪ ،‬از ﻃﺮف ﺧﻮﯾﺶ ﮐﻼﻣﯽ ﺑﯿﺎورد‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺣﺎﻣﻞ اﺣﮑﺎم و دﺳﺘﻮرﻫﺎي آﺧﺮﯾﻦ دﯾﻦ و ﺷﺮﯾﻌﺖ اﻟﻬﯽ اﺳﺖ و ﺑﺪﯾﻦ‬ ‫ﻟﺤﺎظ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎري از دﺳﺘﻮرﻫﺎي ﻗﺮآن‪ ،‬اﺣﮑﺎم ﮐﺘﺐ ﭘﯿﺸﯿﻦ را ﻣﻨﺴﻮخ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﮐﺘﺎبﻫﺎي ﭘﯿﺸﯿﻦ در ﯾﮏ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﻧﺎزل ﻣﯽﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮﺧﻼف ﻗﺮآن ﮐﻪ در‬ ‫ﻇﺮف ﺑﯿﺴﺖ و ﺳﻪ ﺳﺎل ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻧﯿﺎز و ﺿﺮورﺗﻬﺎي ﻣﺮدم‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﻪ‬ ‫ﻟﺤﺎظ ﻧﺰول ﺗﺪرﯾﺠﯽ و رﻓﻊ ﻧﯿﺎزﻫﺎي زﻣﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﻃﻮر ﻓﻮق اﻟﻌﺎده در ﻗﻠﻮب ﻣﺮدم ﺟﺎي‬ ‫ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬و ﻫﺰاران اﻓﺮاد دﺳﺘﻮرﻫﺎي آن را ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ و ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ در ﺳﯿﻨﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺛﺒﺖ و ﻣﺤﻔﻮظ ﺷﺪه اﺳﺖ و از زﻣﺎن ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬ﺗﺎ‬ ‫ﻋﺼﺮ ﺣﺎﺿﺮ‪ ،‬از ﻗﻠﻮب و ﺳﯿﻨﻪﻫﺎﯾﯽ ﺑﺪون ﮐﻢ و ﮐﺎﺳﺖ ﺑﻪ ﻗﻠﻮب و ﺳﯿﻨﻪﻫﺎﯾﯽ دﯾﮕﺮ اﻧﺘﻘﺎل‬ ‫ﯾﺎﻓﺘﻪ و از ﻫﻤﯿﻦ ﻟﺤﺎظ ﻫﯿﭽﮕﺎه ﺑﺮاي دﺷﻤﻨﺎن اﺳﻼم و ﻗﺮآن‪ ،‬ﻓﺮﺻﺘﯽ دﺳﺖ ﭘﯿﺪا ﻧﺸﺪ ﺗﺎ در‬ ‫آن‪ ،‬ﮐﻤﯽ و ﺑﯿﺸﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﯾﺎ اﯾﻨﮑﻪ آن را از ﺻﻔﺤﻪ روزﮔﺎر دور ﺳﺎزﻧﺪ‪ .‬و ﺗﺎ ﻗﯿﺎﻣﺖ ﻫﻢ ﺑﻪ‬ ‫ﭼﻨﯿﻦ اﻣﺮي ﺗﻮﻓﯿﻖ ﭘﯿﺪا ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺮد‪.‬‬ ‫‪ -6‬دﺳﺘﻮرﻫﺎ و دﺳﺘﺎوردﻫﺎي ﻗﺮآن از ﭼﻨﺎن ﮐﻤﺎل و اﻋﺘﺪاﻟﯽ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي‬ ‫ﻣﺮدم ﻫﺮ زﻣﺎن ﻗﺎﺑﻞ ﻋﻤﻞ و اﺟﺮأ اﺳﺖ‪ .‬و در ﻫﺮ زﻣﺎن ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪيﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺸﺮ‬ ‫را ﺟﺒﺮان ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪﺗﺮﯾﻦ و ﮐﺎﻣﻞﺗﺮﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ ﺟﻬﺎن‪ ،‬ﻓﺮا راه اﻧﺴﺎنﻫﺎ‬ ‫ﻗﺮار ﮔﯿﺮد‪.‬‬ ‫ﮐﻤﺎل اﺣﮑﺎم ﻗﺮآﻧﯽ در ﺣﺪي اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺟﻬﺎن‪ ،‬ﻫﯿﭻ ﻣﻠﺘﯽ ﯾﺎﻓﺖ ﻧﻤﯽﺷﻮد ﮐﻪ از ﻋﻤﻞ‬ ‫ﺑﺮ دﺳﺘﻮرﻫﺎي آن‪ ،‬اﺣﺴﺎس ﺧﺴﺘﮕﯽ و ﯾﺎ اﻇﻬﺎر ﺿﻌﻒ و ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ ﮐﻨﺪ‪ .‬زﯾﺮا ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻗﺮآن ﺑﻪ‬ ‫ﻣﻘﺘﻀﺎي ﺣﮑﻤﺖ ﻻﯾﺰال اﻟﻬﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺣﺎل ﻫﺮ دوره و وﺿﻌﯿﺖ ﻣﺮدم ﻫﺮ زﻣﺎن‪ ،‬ﺗﺪوﯾﻦ و‬ ‫ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﺪﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﭘﺲ از ﻧﺰول ﻗﺮآن ﮐﺮﯾﻢ‪ ،‬دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺎزي ﺑﻪ ﮐﺘﺎب آﺳﻤﺎﻧﯽ ﯾﺎ‬ ‫آﯾﯿﻦ ﺟﺪﯾﺪي ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪه و ﺑﻌﺜﺖ رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻗﺮآن ﺑﺮاي ﻫﻤﻪ ﺟﻬﺎﻧﯿﺎن‬ ‫ﻋﻤﻮﻣﯿﺖ ﯾﺎﻓﺖ‪.‬‬ ‫‪58‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -4‬رﺳﺎﻟﺖ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :175‬اﺳﺎﻣﯽ ﻣﺸﻬﻮرﺗﺮﯾﻦ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﺳﺎﻣﯽ ﺗﻤﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان‪ ،‬ﻣﻌﻠﻮم و ﻣﺸﺨﺺ ﻧﯿﺴﺖ وﻟﯽ ﻧﺎﻣﻬﺎي ﻣﺸﻬﻮرﺗﺮﯾﻦ آﻧﺎن ﺑﻪ‬ ‫ﺷﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -1‬ﺣﻀﺮت آدم‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -2‬ﺣﻀﺮت ﺷﯿﺚ‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -3‬ﺣﻀﺮت ادرﯾﺲ‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -4‬ﺣﻀﺮت ﻧﻮح‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -5‬ﺣﻀﺮت اﺑﺮاﻫﯿﻢ‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -6‬ﺣﻀﺮت اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -7‬ﺣﻀﺮت اﺳﺤﻖ‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -8‬ﺣﻀﺮت ﯾﻌﻘﻮب‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -9‬ﺣﻀﺮت ﯾﻮﺳﻒ‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -10‬ﺣﻀﺮت داوود‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -11‬ﺣﻀﺮت ﺳﻠﯿﻤﺎن‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -12‬ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﯽ‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -13‬ﺣﻀﺮت ﻫﺎرون‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -14‬ﺣﻀﺮت ﯾﺤﯿﯽ‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -15‬ﺣﻀﺮت زﮐﺮﯾﺎ‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -16‬ﺣﻀﺮت إﻟﯿﺎس‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -17‬ﺣﻀﺮت ﯾﻮﻧﺲ‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -18‬ﺣﻀﺮت ﻟﻮط‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -19‬ﺣﻀﺮت ﺻﺎﻟﺢ‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪59‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -20‬ﺣﻀﺮت ﻫﻮد‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -21‬ﺣﻀﺮت ﺷﻌﯿﺐ‬ ‫‪‬‬ ‫‪ -22‬ﺣﻀﺮت ﻋﯿﺴﯽ‬ ‫‪ -23‬ﺣﻀﺮت ﺧﺎﺗﻢ اﻟﻨﺒﯿﯿﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﷲ‪‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :176‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬از ﮐﺪام ﺧﺎﻧﺪان ﻋﺮب ﺑﻮدﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻣﺎ از ﺧﺎﻧﺪان »ﻗُﺮﯾﺶ« ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻗﺮﯾﺶ در ﻣﯿﺎن ﻗﺒﺎﯾﻞ ﻋﺮب‪ ،‬ﻣﺸﻬﻮرﺗﺮﯾﻦ و‬ ‫ارﺟﻤﻨﺪﺗﺮﯾﻦ ﻗﺒﯿﻠﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﻣﺮدم ﻗﺮﯾﺶ ﺳﺮدار و ﺑﺰرگ ﺳﺎﯾﺮ ﻗﺒﯿﻠﻪﻫﺎي ﻋﺮب ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﯾﮑﯽ از ﺗﯿﺮهﻫﺎي ﻗﺮﯾﺶ »ﺑ‪‬ﻨ‪‬ﯽ ﻫﺎﺷﻢ« اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻣﯿﺎن ﺳﺎﯾﺮ ﺗﯿﺮهﻫﺎي ﻗﺮﯾﺶ از اﻣﺘﯿﺎز و‬ ‫وﯾﮋﮔﯽ ﺧﺎﺻﯽ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ‪ .‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬از ﻫﻤﯿﻦ ﺗﯿﺮه ﺑﻮدهاﻧﺪ و ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺳﺒﺐ وي‬ ‫را »ﻫﺎﺷﻤﯽ« ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :177‬ﻫﺎﺷﻢ« ﮐﻪ ﺑﻮده ﮐﻪ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ را »ﻫﺎﺷﻤﯽ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺎم ﺟﺪ ﭘﺪر ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪» ،‬ﻫﺎﺷﻢ« ﺑﻮده و ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻧﺴﺐ آن ﺣﻀﺮت ﺑﺪﯾﻦ ﺷﺮح‬ ‫اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﻟﻤﻄﻠﺐ ﺑﻦ ﻫﺎﺷﻢ ﺑﻦ ﻋﺒﺪﻣﻨﺎف‪.‬‬ ‫‪ ‬دﯾﮕﺮ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :178‬در ﭘﺪران و ﻧﯿﺎﮐﺎن ﭘﺪري آن ﺣﻀﺮت‪ ،‬ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺣﻀﺮت آدم‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻫﻢ ﻫﺴﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! آن ﺣﻀﺮت از ﻧﺴﻞ ﺣﻀﺮت اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺣﻀﺮت اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ ﻓﺮزﻧﺪ‬ ‫ﺣﻀﺮت اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﺧﻠﯿﻞ اﷲ‪ Å‬اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :179‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬در ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻟﮕﯽ ﺑﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻣﺒﻌﻮث ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺳﻦ ﭼﻬﻞ ﺳﺎﻟﮕﯽ آن ﺣﻀﺮت ﺑﻪ ﻧﺒﻮت رﺳﯿﺪﻧﺪ و ﺑﺮ وي »و‪‬ﺣﯽ« ﻧﺎزل ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :180‬و‪‬ﺣﯽ« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬وﺣﯽ« اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ اﺣﮑﺎم و دﺳﺘﻮرﻫﺎ و ﮐﻼم ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﺮ آن‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻧﺎزل ﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬ ‫‪60‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :181‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم ﺑﻌﺪ از ﻧﺰول وﺣﯽ ﺗﺎ ﭼﻨﺪ ﺳﺎل در ﻗﯿﺪ ﺣﯿﺎت ﺑﻮدﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﯿﺴﺖ و ﺳﻪ ﺳﺎل‪ ،‬ﺳﯿﺰده ﺳﺎل در ﻣﮑﻪ ﻣﻌﻈﻤﻪ و ده ﺳﺎل در ﻣﺪﯾﻨﻪ ﻣﻨﻮره‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :182‬ﭼﺮا آن ﺣﻀﺮت ﺑﻪ ﻣﺪﯾﻨﻪ ﻣﻨﻮره ﺗﺸﺮﯾﻒ ﺑﺮدﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ آن ﺣﻀﺮت ﻣﺮدم ﻣﮑﻪ را ﺑﻪ ﺳﻮي ﺗﻮﺣﯿﺪ و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻓﺮا‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪ و ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﻋﻼم ﮐﺮد ﮐﻪ ﺷﺮك و ﺑﺖ ﭘﺮﺳﺘﯽ را ﺗﺮك ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﺮ ﺧﺪاي ﯾﮑﺘﺎ و ﯾﮕﺎﻧﻪ‬ ‫اﯾﻤﺎن ﺑﯿﺎورﻧﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻣﺮدم ﺑﺎ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺑﻪ دﺷﻤﻨﯽ و ﮐﯿﻨﻪ ﺗﻮزي ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﭼﻮن آﻧﻬﺎ ﺑﺘﻬﺎ را‬ ‫ﭘﺮﺳﺘﯿﺪه و ﻣﻌﺒﻮد ﺧﻮﯾﺶ ﻣﯽداﻧﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﻪ روﺷﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﺮوع ﺑﻪ اذﯾﺖ و آزار ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ‬ ‫ﮐﺮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬اذﯾﺖ و آزار آﻧﺎن را ﻣﺘﺤﻤﻞ ﻣﯽﺷﺪ‪ ،‬و ﺗﻮﺣﯿﺪ را ﺑﻪ آﻧﺎن ﺗﻌﻠﯿﻢ ﻣﯽداد و‬ ‫دﺳﺘﻮرﻫﺎي ﺧﺪاوﻧﺪ را اﺑﻼغ ﻣﯽﮐﺮد ﺗﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﺳﺮان ﻣﺸﺮﮐﯿﻦ ﻣﮑﻪ دور ﻫﻢ ﮔ‪‬ﺮد آﻣﺪه و‬ ‫ﺗﺼﻤﯿﻢ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ آن ﺣﻀﺮت ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬آن ﺣﻀﺮت ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﮑﻪ را رﻫﺎ ﮐﺮده و‬ ‫ﻫﻤﺮاه ﯾﺎر ﺑﺎ ﺻﻔﺎ و ﺻﻤﯿﻤﯽ ﺧﻮﯾﺶ‪ ،‬ﺣﻀﺮت اﺑﻮﺑﮑﺮ ﺻﺪﯾﻖ‬ ‫‪ ،‬رواﻧﻪ ﻣﺪﯾﻨﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺮدم ﻣﺪﯾﻨﻪ ﮐﻪ از ﭘﯿﺶ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺷﺪﯾﺪاً ﻣﺸﺘﺎق و ﻋﻼﻗﻪﻣﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﺸﺮﯾﻒ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﯾﯽ آن ﺣﻀﺮت ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺑﻪ ﻣﺪﯾﻨﻪ وارد ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻣﺪﯾﻨﻪ از‬ ‫اﯾﺸﺎن و ﯾﺎران ﺷﺎن ﺑﺎ ﺟﺎن و دل اﺳﺘﻘﺒﺎل ﮐﺮدﻧﺪ و از ﻫﺮ ﻧﻮع ﮐﻤﮏ و ﻣﺪدي درﯾﻎ‬ ‫ﻧﻮرزﯾﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺗﺤﺖ ﺷﮑﻨﺠﻪ و آزار ﮐﻔﺎر ﻣﮑﻪ ﻗﺮار داﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ از ﺗﺸﺮﯾﻒ ﺑﺮدن آن‬ ‫ﺣﻀﺮت ﺑﻪ ﻣﺪﯾﻨﻪ آﮔﺎه ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬آﻧﺎن ﻧﯿﺰ آﻫﺴﺘﻪ‪ ،‬آﻫﺴﺘﻪ‪ ،‬ﻣﮑﻪ را ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﻣﺪﯾﻨﻪ ﻣﻨﻮره ﺗﺮك‬ ‫ﮔﻔﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫رﻓﺘﻦ آن ﺣﻀﺮت را از ﻣﮑﻪ ﺑﻪ ﻣﺪﯾﻨﻪ »ﻫ‪‬ﺠﺮَت« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ و ﺑﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻪ و‬ ‫ﮐﺎﺷﺎﻧﻪ ﺧﻮﯾﺶ را ﺗﺮك ﮐﺮده و ﺑﻪ ﻣﺪﯾﻨﻪ رﻓﺘﻨﺪ »ﻣ‪‬ﻬﺎﺟِﺮِﯾﻦ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫و ﺑﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻧﯽ ﮐﻪ در ﻣﺪﯾﻨﻪ ﺑﺎ ﻣﺎل و ﺟﺎن ﺧﻮﯾﺶ از ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ و ﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ ﺣﻤﺎﯾﺖ و‬ ‫ﻣﯿﺰﺑﺎﻧﯽ ﮐﺮدﻧﺪ »اَﻧﺼﺎر« ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪61‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :183‬ﭘﯿﺶ از آﻧﮑﻪ آن ﺣﻀﺮت ادﻋﺎي ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺮدم ﻋﺮب ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﯾﺸﺎن‬ ‫ﭼﻪ ﻋﻘﯿﺪهاي داﺷﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺮدم ﻣﮑﻪ ﭘﯿﺶ از ادﻋﺎي ﻧﺒﻮت‪ ،‬آن ﺣﻀﺮت را ﺷﺨﺼﯿﺘﯽ راﺳﺘﮕﻮ‪ ،‬درﺳﺘﮑﺎر و‬ ‫اﻣﺎﻧﺘﺪار ﻣﯽداﻧﺴﺘﻨﺪ و اﯾﺸﺎن را »ﻣ‪‬ﺤ‪‬ﻤ‪‬ﺪ‪ ‬أَﻣ‪‬ﯿﻦ« ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ‪ .‬آن ﺣﻀﺮت ﻧﺰد آﻧﺎن از ﻣﻘﺎم و‬ ‫ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺧﺎﺻﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮد‪ ،‬و ﻫﻤﻪ ﻣﺮدم از وي ﺳﺘﺎﯾﺶ و ﺗﻤﺠﯿﺪ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ و‬ ‫ﺑﺮاي او ارزش و اﺣﺘﺮام زﯾﺎدي ﻗﺎﯾﻞ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :184‬ﭼﻪ دﻟﯿﻠﯽ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ آن ﺣﻀﺮت آﺧﺮﯾﻦ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﺳﺖ و ﭘﺲ از ﻣﺮگ‬ ‫اﯾﺸﺎن دﯾﮕﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻣﺒﻌﻮث ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬دﻻﯾﻞ ﻣﺘﻌﺪدي وﺟﻮد دارد‪.‬‬ ‫ﻧﺨﺴﺖ اﯾﻨﮑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ اﯾﺸﺎن را » ﹶﺧ ﺎﺗ ﹶﹶﻢ اﻟﻨﱠﺒ ﹺﻴﲔ« ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﻄﻠﺒﺶ‬ ‫اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ آن ﺣﻀﺮت آﺧﺮﯾﻦ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫َ َ َ َ ُ َّ ِّ َ َ َ‬ ‫ﻲﺒ ﺑَ‬ ‫َّ‬ ‫ﻌﺪي«‪» .‬ﻣﻦ آﺧﺮﯾﻦ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ‬ ‫ِ‬ ‫دوم اﯾﻨﮑﻪ‪ :‬آن ﺣﻀﺮت ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪» :‬أﻧﺎ ﺧﺎ�ﻢ اﻨﻟ ِبﻴ� ﻻ ﻧ ِ‬ ‫ﻫﺴﺘﻢ و ﺑﻌﺪ از ﻣﻦ‪ ،‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ دﯾﮕﺮي ﻧﺨﻮاﻫﺪ آﻣﺪ«‪.‬‬ ‫ََۡۡ َ ۡ َ ۡ ُ َ ُ ۡ َ ُ‬ ‫� ۡم َو َ� ۡ� َم ۡم ُ‬ ‫ت‬ ‫ﺳﻮم اﯾﻨﮑﻪ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻗﺮآن ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪﴿ :‬ٱ�وم أ�ملت ل�م دِين‬ ‫ُ َ ُ ۡ َ‬ ‫ََ ُ ۡ‬ ‫ض‬ ‫يت ل� ُم ٱ ِ� ۡس� ٰ َم د ِٗينا﴾ ]اﻟﻤﺎﺋﺪة‪.[3 :‬‬ ‫عل ۡي� ۡم ن ِع َم ِ� َو َر ِ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬اﻣﺮوز ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ دﯾﻦ ﺷﻤﺎ را ﮐﺎﻣﻞ ﮐﺮدم و ﻧﻌﻤﺘﻬﺎﯾﻢ را ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ اﺗﻤﺎم رﺳﺎﻧﺪم و‬ ‫دﯾﻦ اﺳﻼم را ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﺑﺮﮔﺰﯾﺪم«‪.‬‬ ‫از اﯾﻦ آﯾﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﻮاﺳﻄﻪ آن ﺣﻀﺮت‪ ،‬ﺧﺪاوﻧﺪ دﯾﻦ ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﻪ ﭘﺎﯾﻪ ﺗﮑﻤﯿﻞ‬ ‫رﺳﺎﻧﺪ و اﺳﻼم از ﻫﺮ ﻧﻈﺮ ﻣﮑﻤﻞ ﺷﺪ ﻟﺬا ﺑﻌﺪ از ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ‪ ،‬دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺎزي ﺑﺮاي ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺟﺪﯾﺪي‬ ‫ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :185‬ﭼﻪ دﻟﯿﻠﯽ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﻣﻘﺎم آن ﺣﻀﺮت از ﺗﻤﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﺑﺮﺗﺮ و ﺑﺎﻻﺗﺮ‬ ‫اﺳﺖ؟‬ ‫‪62‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮﺗﺮي آن ﺣﻀﺮت از ﺳﺎﯾﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان از ﭼﻨﺪﯾﻦ آﯾﻪ ﻗﺮآﻧﯽ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺧﻮد‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫آن ﺣﻀﺮت ﻫﻢ ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ‪» :‬أﻧﺎ ﺳﻴﺪ وﺪﻟ آدمَ ﻳَﻮم اﻟ ِﻘﻴﺎﻣﺔ« »ﻣﻦ در روز ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺳﺮدار ﻓﺮزﻧﺪان‬ ‫آدم ﺧﻮاﻫﻢ ﺑﻮد«‪.‬‬ ‫ﭘﺲ آن ﺣﻀﺮت‪ ‬از ﺗﻤﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﺑﺮﺗﺮ و ﺳﺮدار آﻧﺎن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -5‬اﺻﺤﺎب ﮐﺮام‪ -‬رﺿﻮان اﷲ ﻋﻠﯿﻬﻢ اﺟﻤﻌﯿﻦ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :186‬ﺻ‪‬ﺤﺎﺑِﯽ« ﺑﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﺻﺤﺎﺑﯽ« ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻤﺎن ﺑﻮده ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ را ﻣﻼﻗﺎت‬ ‫و در ﻣﺤﻀﺮ اﯾﺸﺎن ﺣﻀﻮر ﭘﯿﺪا ﮐﺮده اﺳﺖ‪ .‬و ﺑﺎ اﯾﻤﺎن ﻫﻢ وﻓﺎت ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :187‬ﺗﻌﺪاد ﺻﺤﺎﺑﻪ ﭼﻘﺪر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺰاران ﻧﻔﺮ در ﻣﺤﻀﺮ رﺳﻮل اﷲ‪ ‬ﺑﻮدﻧﺪ و ﺑﺮاﯾﺸﺎن اﯾﻤﺎن آوردهاﻧﺪ و ﺑﺎ اﺳﻼم‬ ‫ﻫﻢ از اﯾﻦ ﺟﻬﺎن رﺣﻠﺖ ﮐﺮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :188‬ﺗﻤﺎم ﺻﺤﺎﺑﻪ از ﻧﻈﺮ ﻣﻘﺎم و ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﺮاﺑﺮ اﻧﺪ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﻘﺎم و ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﻣﯿﺎن ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺗﻔﺎوت دارد وﻟﯽ ﺗﻤﺎم اﺻﺤﺎب از ﺑﻘﯿﻪ اﻣﺖ‬ ‫اوﻟﯽ و ﺑﺮﺗﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :189‬ﭼﻪ ﮐﺴﯽ از ﻣﯿﺎن اﺻﺤﺎب از ﻫﻤﻪ اﻓﻀﻞ و ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از ﻣﯿﺎن ﺗﻤﺎم ﺻﺤﺎﺑﻪ ﭼﻬﺎر ﻧﻔﺮ ﻣﻘﺎم و ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺷﺎن از دﯾﮕﺮان ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﮐﻪ از ﺗﻤﺎم اﻣﺖ اﻓﻀﻞ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -1‬ﺣﻀﺮت اﺑﻮﺑﮑﺮ ﺻﺪﯾﻖ‬ ‫‪ ‬ﮐﻪ ﺑﻌﺪ از اﺑﻮﺑﮑﺮ از ﺗﻤﺎم اﻣﺖ ﺑﺮﺗﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ ﻓﺎروق‬ ‫‪ ‬ﮐﻪ ﺑﻌﺪ از ﺣﻀﺮت اﺑﻮﺑﮑﺮ و ﻋﻤﺮ از ﻫﻤﻪ اﻣﺖ اﻓﻀﻞ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺣﻀﺮت ﻋﺜﻤﺎن ﻏﻨﯽ‬ ‫‪ ‬ﮐﻪ ﺑﻌﺪ از ﺳﻪ ﺑﺰرﮔﻮار ﻗﺒﻠﯽ از ﺗﻤﺎم اﻣﺖ ﺑﺮﺗﺮي و‬ ‫‪ -4‬ﺣﻀﺮت ﻋﻠﯽ ﻣﺮﺗﻀﯽ‬ ‫اﻓﻀﻠﯿﺖ دارد‪.‬‬ ‫ﻫﻤﯿﻦ ﭼﻬﺎر ﯾﺎر ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﭘﺲ از وﻓﺎت آن ﺣﻀﺮت‪ ‬ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ‪ ،‬ﺟﺎﻧﺸﯿﻦ و ﺧﻠﯿﻔﻪ اﯾﺸﺎن‬ ‫ﻣﻘﺮر ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪63‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :190‬ﻣﻔﻬﻮم و ﻣﻄﻠﺐ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﺷﺪن ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از وﻓﺎت آن ﺣﻀﺮت ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻧﻈﻢ و ﺗﺮﺗﯿﺐ ﮐﺎرﻫﺎي دﯾﻦ و اﺳﻼم را ﺑﺮ‬ ‫ﻋﻬﺪه داﺷﺖ و اﻫﺪاف و ﺧﻂ ﻣﺸﯽ آن ﺣﻀﺮت را دﻧﺒﺎل ﻣﯽﮐﺮد‪ ،‬ﺑﻪ وي ﺧﻠﯿﻔﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪:‬‬ ‫»ﺧَﻠ‪‬ﯿﻔَﻪ« ﯾﻌﻨﯽ ﻗﺎﯾﻢ ﻣﻘﺎم و ﺟﺎﻧﺸﯿﻦ‪.‬‬ ‫ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﭘﺲ از وﻓﺎت ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻣﻌﻈﻢ‪ ‬ﺑﻪ اﺗﻔﺎق ﺗﻤﺎم اﺻﺤﺎب و ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬ﺣﻀﺮت‬ ‫‪ ‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اوﻟﯿﻦ ﺧﻠﯿﻔﻪ و ﺟﺎﻧﺸﯿﻦ آن ﺣﻀﺮت اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ از وي‬ ‫اﺑﻮﺑﮑﺮ ﺻﺪﯾﻖ‬ ‫‪ ‬ﺳﻮﻣﯿﻦ ﺧﻠﯿﻔﻪ‪ ،‬و ﭘﺲ از‬ ‫‪ ‬دوﻣﯿﻦ ﺧﻠﯿﻔﻪ‪ ،‬ﭘﺲ از وي ﺣﻀﺮت ﻋﺜﻤﺎن‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻋﻤﺮ‬ ‫‪ ‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭼﻬﺎرﻣﯿﻦ ﺧﻠﯿﻔﻪ‪ ،‬ﺗﻌﯿﯿﻦ و اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﭼﻬﺎر‬ ‫ﺷﻬﺎدت وي ﺣﻀﺮت ﻋﻠﯽ‬ ‫ﺑﺰرﮔﻮار را »ﺧﻠﻔﺎي أرﺑﻌﻪ«‪» ،‬ﺧﻠﻔﺎي راﺷﺪﯾﻦ« و »ﭼﻬﺎر ﯾﺎر« ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -6‬وﻻﯾﺖ و اوﻟﯿﺎي ﺧﺪا‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :191‬وﻟﯽ« ﺑﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﯽ ﮐﻪ از دﺳﺘﻮرﻫﺎي ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل و رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬ﭘﯿﺮوي و ﺧﺪا را‬ ‫ﺑﺴﯿﺎر ﻋﺒﺎدت و ﺑﻨﺪﮔﯽ ﮐﻨﺪ و از ﮔﻨﺎﻫﺎن دوري ﺟﻮﯾﺪ و ﻣﺤﺒﺖ ﺧﺪا و رﺳﻮل او را از‬ ‫ﻣﺤﺒﺖ ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎي دﻧﯿﺎ ﻣﻘﺪم داﺷﺘﻪ و ﺗﺮﺟﯿﺢ دﻫﺪ‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮدي ﻣﻘﺮب ﺑﺎرﮔﺎه اﻟﻬﯽ و‬ ‫ﻣﺤﺒﻮب ﺧﺪاوﻧﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و او را در اﺻﻄﻼح ﺷﺮﯾﻌﺖ »و‪‬ﻟ‪‬ﯽ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :192‬ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ »وﻟﯽ« ﭼﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎي »وﻟﯽ« از اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬وي ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﺗﻘﻮا و ﭘﺮﻫﯿﺰﮔﺎر ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﺴﯿﺎر‬ ‫ﻋﺒﺎدت ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻣﺤﺒﺖ ﺧﺪا و رﺳﻮل ﺑﺮ او ﻏﺎﻟﺐ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺣﺮﯾﺺ و آزﻣﻨﺪ دﻧﯿﺎ و ﭼﯿﺰﻫﺎي آن‬ ‫ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﯿﺸﻪ ﻓﮑﺮ آﺧﺮت را ﻣﺪ ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻪ‪ ،‬ﺑﺮاي آن آﻣﺎدﮔﯽ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :193‬آﯾﺎ ﺑﻪ ﺻﺤﺎﺑﯽ »وﻟﯽ« ﻫﻢ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﺗﻤﺎم اﺻﺤﺎب‪ ،‬اوﻟﯿﺎ و دوﺳﺘﺎن ﺧﺪا ﺑﻮدهاﻧﺪ‪ .‬زﯾﺮا ﺑﻪ ﺑﺮﮐﺖ ﺣﻀﻮر در‬ ‫ﻣﺠﻠﺲ و ﻣﺤﻀﺮ آن ﺣﻀﺮت‪ ،‬ﻣﺤﺒﺖ ﺧﺪا و رﺳﻮل در ﻗﻠﻮب آﻧﻬﺎ ﺟﺎي ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻪ دﻧﯿﺎ‬ ‫‪64‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫اﺻﻼً ﻣﺤﺒﺖ و ﺗﻮﺟﻪ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺧﺪا را ﺑﺴﯿﺎر ﺑﻨﺪﮔﯽ و ﻋﺒﺎدت ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬از ﮔﻨﺎﻫﺎن دوري‬ ‫ﻣﯽﺟﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬و از دﺳﺘﻮرﻫﺎي ﺧﺪا و رﺳﻮل اﺗﺒﺎع و ﭘﯿﺮوي ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :194‬آﯾﺎ »ﺻﺤﺎﺑﯽ« و »وﻟﯽ« ﯾﺎ وﻟﯽ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم ﻫﯿﭻ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻣﯽرﺳﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ! »ﺻ‪‬ﺤﺎﺑﯽ« و »و‪‬ﻟﯽ« ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻣﻘﺎم و ﻣﺮﺗﺒﻪ واﻻﯾﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻫﺮ ﭼﻨﺪ‬ ‫ﻣﻘﺮب ﺑﺎرﮔﺎه ﺧﺪاوﻧﺪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎز ﻫﻢ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم ﻫﯿﭻ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ رﺳﯿﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :195‬آﯾﺎ »وﻟﯽاي« ﮐﻪ ﺻﺤﺎﺑﯽ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮ اﺛﺮ ﻋﺒﺎدات و زﺣﻤﺎت ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﺑﻪ ﻣﻘﺎم »ﺻﺤﺎﺑﯽ« ﺑﺮﺳﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ! ﻣﻘﺎم ﺻﺤﺎﺑﯽ ﺑﻮدن ﺑﺴﯿﺎر ارﺟﻤﻨﺪ و ﮔﺮاﻣﯽ اﺳﺖ! ﭼﺮا ﮐﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﺠﺎﻟﺴﺖ‬ ‫و ﻣﺼﺎﺣﺒﺖ رﺳﻮل اﷲ‪ ‬ﻣﺸﺮف ﺷﺪه‪ .‬ﻟﺬا اﺣﺪي ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮ اﺛﺮ وﻻﯾﺖ ﺧﻮﯾﺶ آن ﻣﻘﺎم‬ ‫را ﮐﺴﺐ ﮐﻨﺪ ﯾﺎ از آن ﺑﺎﻻﺗﺮ رود‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :196‬ﺑﻌﻀﯽ از ﻣﺮدم ﮐﺎرﻫﺎي ﺧﻼف ﺷﺮع اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺜﻼً ﻧﻤﺎز ﻧﻤﯽﺧﻮاﻧﻨﺪ‪،‬‬ ‫رﯾﺶ ﻣﯽﺗﺮاﺷﻨﺪ‪ ،‬ﮔﻨﺎه ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺑﺎز ﻫﻢ ﻣﺮدم آﻧﺎن را ﭘﯿﺮ و وﻟﯽ ﻣﯽﭘﻨﺪارﻧﺪ آﯾﺎ ﭼﻨﯿﻦ اﻓﺮادي‬ ‫را »وﻟﯽ« داﻧﺴﺘﻦ درﺳﺖ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﻄﻌﺎً ﻏﻠﻂ اﺳﺖ! ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺪاﻧﯿﻢ ﻫﺮ آن ﺷﺨﺼﯽ ﮐﻪ ﮐﺎرﻫﺎي ﺧﻼف ﺷﺮع اﻧﺠﺎم‬ ‫ﻣﯽدﻫﺪ و ﭘﯿﺮو ﺳﻨﺖ رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬ﻧﯿﺴﺖ ﻫﺮﮔﺰ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ وﻟﯽ ﺧﺪا ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :197‬آﯾﺎ ﭼﻨﺎن اوﻟﯿﺎﯾﯽ ﻫﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ از اﺣﮑﺎم ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﻤﺎز‪ ،‬روزه و ﻏﯿﺮه‬ ‫ﻣﻌﺎف ﺑﺎﺷﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﺎ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ آدﻣﯽ از ﻫﻮش و ﺣﻮاس ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﺪ و ﻗﺪرت و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ‬ ‫وي ﻫﻢ در ﺣﺪ اﻧﺠﺎم اﺣﮑﺎم اﻟﻬﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻫﯿﭻ ﺣﮑﻤﯽ از اﺣﮑﺎم ﺷﺮﯾﻌﺖ از وي ﻣﻌﺎف‬ ‫ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ارﺗﮑﺎب ﺟﺮم و ﮔﻨﺎه ﺑﺮاﯾﺶ ﻣﺠﺎز ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ از ﻫﻮش و ﺣﻮاس ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ و ﻗﺪرت و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻫﻢ دارﻧﺪ‪ ،‬وﻟﯽ ﺑﺎ‬ ‫ﭼﻨﯿﻦ ﺣﺎﻟﯽ ﻫﻢ ﻋﺒﺎدت ﺧﺪا را ﺑﻪ ﺟﺎي ﻧﻤﯽآورﻧﺪ‪ ،‬ﮐﺎرﻫﺎي ﺧﻼف ﺷﺮع اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪ ،‬و‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪65‬‬ ‫ادﻋﺎ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﺎرﻫﺎ ﺑﺮاي ﻣﺎ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﺑﯽ دﯾﻦ و ﻻ ﻣﺬﻫﺐ ﺑﻮده و ﻫﺮﮔﺰ وﻟﯽ‬ ‫ﺧﺪا ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد ﺑﻠﮑﻪ وﻟﯽ ﺷﯿﻄﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ)‪.(3‬‬ ‫‪ -7‬ﻣﻌﺠﺰه و ﮐﺮاﻣﺖ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :198‬ﻣ‪‬ﻌﺠِﺰه« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮔﺎﻫﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﭼﻨﺎن ﮐﺎرﻫﺎ و ﭼﯿﺰﻫﺎي ﻓﻮق اﻟﻌﺎده و ﺧﺎرق اﻟﻌﺎدهاي ﺑﺮ‬ ‫دﺳﺖ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﺧﻮﯾﺶ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ دﯾﮕﺮان از اﻧﺠﺎم آﻧﻬﺎ ﻋﺎﺟﺰ و ﻧﺎﺗﻮاناﻧﺪ‪ ،‬و ﻫﺪف‬ ‫اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮدم‪ ،‬اﯾﻦ ﻧﻮع ﮐﺎرﻫﺎ و ﭼﯿﺰﻫﺎ را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮐﺮده‪ ،‬ﺑﻪ ﺣﻘﺎﻧﯿﺖ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﭘﯽ ﺑﺮﻧﺪ‬ ‫و ﺑﻪ آن اﻋﺘﺮاف ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﯿﻦ ﭼﯿﺰﻫﺎ و ﮐﺎرﻫﺎ را »ﻣﻌﺠﺰه« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :199‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﭼﻪ ﻣﻌﺠﺰهﻫﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻣﺮدم ﻧﺸﺎن دادهاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﻣﻌﺠﺰهﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي ﻧﺸﺎن دادهاﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺪ ﻣﻌﺠﺰه ﻣﺸﻬﻮر ﺑﺸﺮح زﯾﺮ‬ ‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫‪ ‬ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻣﺎر ﺑﺰرﮔﯽ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ و ﻣﺎرﻫﺎي ﻇﺎﻫﺮي‬ ‫‪ -1‬ﻋﺼﺎي ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﯽ‬ ‫ﺟﺎدوﮔﺮان را ﺑﻠﻌﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﭼﻨﺎن ﻧﻮر و‬ ‫‪» -2‬ﯾﺪ ﺑﯿﻀﺎي ﻣﻮﺳﻮي« ﺧﺪاوﻧﺪ در دﺳﺖ ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﯽ‬ ‫درﺧﺸﻨﺪﮔﯽ ﻗﺮار داده ﺑﻮد ﮐﻪ روﺷﻨﺎﯾﯽ آن ﺑﺮ ﻧﻮر و روﺷﻨﺎﯾﯽ آﻓﺘﺎب ﻏﻠﺒﻪ ﻣﯽﮐﺮد‪.‬‬ ‫‪ ‬و ﻫﻤﺮاﻫﺎن وي‪ -‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻓﺮﻋﻮن و‬ ‫‪ -3‬ﺧﺸﮑﯿﺪن درﯾﺎي ﻧﯿﻞ ﺑﺮاي ﻣﻮﺳﯽ‬ ‫ﻟﺸﮑﺮﯾﺎن او‪ ،‬ﻣﻮﺳﯽ و ﻫﻤﺮاﻫﺎﻧﺶ را ﺗﻌﻘﯿﺐ ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻮﺳﯽ و ﻫﻤﺮاﻫﺎﻧﺶ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ‬ ‫درﯾﺎي ﻧﯿﻞ رﺳﯿﺪﻧﺪ‪ ،‬درﯾﺎ ﺧﺸﮑﯿﺪ و ﭼﻨﺪﯾﻦ راه ﻋﺒﻮر در آن ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪ‪ .‬ﭼﻮن ﻓﺮﻋﻮن و‬ ‫ﻟﺸﮑﺮﯾﺎﻧﺶ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﻋﺒﻮر از درﯾﺎ‪ ،‬ﺑﻪ وﺳﻂ درﯾﺎ رﺳﯿﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﺧﺪاوﻧﺪ درﯾﺎ از ﻫﺮ‬ ‫ﻃﺮف ﻣﻮج آورد‪ .‬و ﺑﺎ اﻣﻮاج ﺳﻬﻤﮕﯿﻦ ﺧﻮد‪ ،‬ﻓﺮﻋﻮن و ﻓﺮﻋﻮﻧﯿﺎن را در ﮐﺎم ﻧﯿﺴﺘﯽ ﻓﺮو ﺑﺮد و‬ ‫ﻏﺮق ﺳﺎﺧﺖ‪.‬‬ ‫‪66‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ ‬ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﻣﺮدهﻫﺎ را زﻧﺪه ﻣﯽﮐﺮد‪ .‬ﮐﻮرﻫﺎي‬ ‫‪ - 4‬ﺣﻀﺮت ﻋﯿﺴﯽ‬ ‫ﻣﺎدرزاد را ﺑﯿﻨﺎﯾﯽ ﻣﯽﺑﺨﺸﯿﺪ‪ .‬ﮔﻨﺠﺸﮑﻬﺎﯾﯽ از ﺧﺎك و ﮔﻞ درﺳﺖ ﻣﯽﮐﺮد و در آﻧﻬﺎ ﻣﯽدﻣﯿﺪ‪،‬‬ ‫آﻧﻬﺎ ﭘﺮواز ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ - 5‬ﺑﺰرگﺗﺮﯾﻦ ﻣﻌﺠﺰه ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻣﺎ‪ ،‬ﻗﺮآن ﮐﺮﯾﻢ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺣﺪود ﭼﻬﺎرده ﻗﺮن ﮔﺬﺷﺘﻪ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬وﻟﯽ ﺗﺎ ﺑﻪ اﻣﺮوز‪ ،‬ادﯾﺒﺎن و ﻟﻐﺖ داﻧﺎن ﺑﺰرگ زﺑﺎن ﻋﺮب‪ ،‬ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﯾﮏ ﺳﻮره‬ ‫ﮐﻮﭼﮏ از ﻗﺮآن‪ ،‬درﺳﺖ ﮐﺮده و ﺑﯿﺎورﻧﺪ‪ .‬و ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺑﮑﻮﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺗﺎ ﻗﯿﺎﻣﺖ ﻫﻢ ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ‬ ‫ﺗﻮاﻧﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ -6‬دوﻣﯿﻦ ﻣﻌﺠﺰه ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻣﻌﺮاج اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﺳﻮﻣﯿﻦ ﻣﻌﺠﺰه اﯾﺸﺎن ﹶﺷ ﱡﻖ اﻟ ﹶﻘ ﹶﻤ ﺮ )دو ﻧﯿﻢ ﺷﺪن ﻣﺎه( اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ - 8‬ﭼﻬﺎرﻣﯿﻦ ﻣﻌﺠﺰه آن ﺣﻀﺮت‪ ‬اﻃﻼع از اﻣﻮر آﯾﻨﺪه ﺟﻬﺎن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ اﺛﺮ اﻃﻼع و‬ ‫آﮔﺎﻫﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺴﯿﺎري از اﻣﻮر آﯾﻨﺪه ﺟﻬﺎن را‪ ،‬ﺑﻪ اُﻣﺖ اﻃﻼع داد‪ .‬و ﻫﻤﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﻮاﻓﻖ‬ ‫ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ و اﻃﻼع آن ﺣﻀﺮت ﺑﻪ وﻗﻮع ﭘﯿﻮﺳﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -9‬ﻣﻌﺠﺰه ﭘﻨﺠﻢ آن ﺣﻀﺮت اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻏﺬاي دو ﻧﻔﺮ را ﻫﺰاران ﻧﻔﺮ ﺧﻮردﻧﺪ و ﺳﯿﺮ‬ ‫ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ‪ ،‬ﭼﻨﺪ ﻣﻌﺠﺰه دﯾﮕﺮ ﻫﻢ ﻫﺴﺖ ﮐﻪ در ﻗﺴﻤﺖﻫﺎي ﺑﻌﺪي ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻹﺳﻼم ﺑﯿﺎن‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬إن ﺷﺎء اﷲ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :200‬ﻣ‪‬ﻌﺮَاج« ﭼﻪ ﭼﯿﺰي را ﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺣﻀﺮت رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﭘﺎﺳﯽ از ﺷﺐ‬ ‫ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮد ﭘﺲ از ﺑﯿﺪاري‪ ،‬از ﻣﮑﻪ ﺳﻮار ﺑﺮ »ﺑ‪‬ﺮاق« ﺷﺪه‪ ،‬ﺑﻪ ﺑﯿﺖ اﻟﻤﻘﺪس رﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬و از آﻧﺠﺎ‬ ‫ﺑﻪ آﺳﻤﺎن ﻫﻔﺘﻢ ﺗﺸﺮﯾﻒ ﺑﺮدﻧﺪ‪ ،‬و از آﻧﺠﺎ ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺧﺪا ﻣﯽﺧﻮاﺳﺖ ﻋﺮوج ﮐﺮدﻧﺪ و در‬ ‫ﻫﻤﺎن ﺷﺐ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎت رب اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ ﻣﺸﺮف ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬و ﻧﯿﺰ از ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻬﺸﺖ و‬ ‫دوزخ ﺑﺎزدﯾﺪ ﻓﺮﻣﻮده و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم اول ﺧﻮﯾﺶ ﺑﺎز ﮔﺸﺘﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﺳﻔﺮ را »ﻣﻌﺮاج« ﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :201‬ﻣﺮاد از » ﹶﺷ ﱡﻖ اﻟ ﹶﻘ ﹶﻤ ﺮ« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪67‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺷﺒﯽ ﮐﻔﺎر ﻣﮑﻪ از رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﻌﺠﺰهاي ﻧﺸﺎن دﻫﺪ‪ ،‬آن‬ ‫ﺣﻀﺮت‪ ‬ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺎه اﺷﺎره ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺎه دو ﻧﯿﻢ ﺷﺪ و ﺗﻤﺎم ﺣﺎﺿﺮان ﻣﺠﻠﺲ ﻫﺮ دو ﻗﻄﻌﻪ‬ ‫ﻣﺎه را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮐﺮدﻧﺪ‪ .‬ﭘﺲ از آن ﻫﺮ دو ﻧﯿﻢ ﻣﺎه ﺑﻬﻢ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﺷﺪ و ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ اول ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﺑﺎزﮔﺸﺖ‪ .‬اﯾﻦ را »ﺷﻖ اﻟﻘﻤﺮ« ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :202‬ﮐَﺮَاﻣﺖ« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاي اﺣﺘﺮام و اﻋﺰاز ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺧﺎص و ﻧﯿﮏ ﺧﻮد و ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن ﻣﻘﺎم و‬ ‫ﻣﺮﺗﺒﻪ آﻧﺎن ﮔﺎﻫﯽ ﺑﻮاﺳﻄﻪ آﻧﺎن ﮐﺎرﻫﺎ و ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺧﻼف ﻋﺎدت و ﺑﺴﯿﺎر‬ ‫ﻣﺸﮑﻞ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﻨﺪ و دﯾﮕﺮان ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﭼﻨﺎن ﺑﮑﻨﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﻧﻮع ﮐﺎرﻫﺎ را »ﮐﺮاﻣﺖ«‬ ‫ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪن ﮐﺮاﻣﺎت ﺑﻪ دﺳﺖ اوﻟﯿﺄ اﷲ و ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺻﺎﻟﺢ و ﻧﯿﮏ ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬ﺛﺎﺑﺖ و ﺣﻖ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :203‬ﻣﻌﺠﺰه« و »ﮐﺮاﻣﺖ« ﭼﻪ ﻓﺮﻗﯽ ﺑﺎ ﻫﻢ دارﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﻣﻌﺠﺰه« ﺑﺮ دﺳﺖ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﺷﻮد و »ﮐﺮاﻣﺖ« ﺑﺮ دﺳﺖ ﻣﺆﻣﻨﺎن ﺑﺎ ﺗﻘﻮاﯾﯽ‬ ‫ﮐﻪ ﺳﺮاﺳﺮ زﻧﺪﮔﯽ ﺷﺎن ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻣﺤﻤﺪﯾﻪ ﻋﻠﯽ ﺻﺎﺣﺒﻬﺎ اﻟﺼﻠﻮاة واﻟﺘﺴﻠﻴﻢ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و اﮔﺮ از دﺳﺖ اﻓﺮاد ﺑﯽدﯾﻦ و ﻻاُﺑﺎﻟﯽ و ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﺗﻌﻬﺪ و ﭘﺎي ﺑﻨﺪ ﺑﻪ ﺷﺮﯾﻌﺖ‬ ‫ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد‪ ،‬آﻧﺮا »ا‪‬ﺳﺘ‪‬ﺪر‪‬اج« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ ،‬و دﻟﯿﻞ ﺑﺮ ﺣﻘﺎﻧﯿﺖ ﭼﻨﺎن‬ ‫اﻓﺮادي ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :204‬آﯾﺎ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪن ﮐﺮاﻣﺖ از دﺳﺖ اوﻟﯿﺎ و دوﺳﺘﺎن ﺧﺪا ﻻزم و ﺿﺮوري‬ ‫اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬ﻻزم ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺲ وﻟﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺮاﻣﺖ ﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ‬ ‫ﺷﺨﺼﯽ وﻟﯽ و دوﺳﺖ ﺧﺪا ﺑﺎﺷﺪ وﻟﯽ در ﻃﻮل ﻋﻤﺮ وي ﯾﮏ ﮐﺮاﻣﺘﯽ ﻫﻢ از او ﻇﺎﻫﺮ ﻧﺸﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :205‬از دﺳﺖ ﺑﻌﻀﯽ ﻓﻘﺮا و دراوﯾﺶ ﭼﻨﺎن ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ دﯾﮕﺮان‬ ‫از آﻧﮕﻮﻧﻪ ﮐﺎرﻫﺎ ﻋﺎﺟﺰ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﯾﻨﻬﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﭼﻪ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ؟‬ ‫‪68‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﻋﻤﺎل‪ ،‬رﻓﺘﺎر ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻃﻦ ﺷﺎن ﻣﻐﺎﯾﺮ ﺑﺎ ﮐﺘﺎب و ﺳﻨﺖ ﺑﻮده و ﺑﻪ‬ ‫ﻋﺒﺎرﺗﯽ ﻃﺮﯾﻘﺖﺷﺎن ﺑﺮ ﺧﻼف ﺷﺮﯾﻌﺖ ﺑﺎﺷﺪ اﮔﺮ از دﺳﺘﺸﺎن ﭼﻨﺎن اﻣﻮري ﺳﺮ ﺑﺰﻧﺪ و ﻇﺎﻫﺮ‬ ‫ﺷﻮد‪ ،‬آن را ﺑﺎﯾﺪ »ﺟﺎدو و اﺳﺘﺪراج« داﻧﺴﺖ ﻫﺮﮔﺰ ﮐﺮاﻣﺖ ﻧﯿﺴﺖ! ﭼﻨﯿﻦ اﻓﺮادي را وﻟﯽ‬ ‫ﭘﻨﺪاﺷﺘﻦ و ﮐﺎرﻫﺎي ﺧﻼف ﻋﺎدت آﻧﺎن را‪ ،‬ﮐﺮاﻣﺖ داﻧﺴﺘﻦ‪ ،‬ﺗﻠﻘﯿﻦ و ﺣﯿﻠﻪ ﺷﯿﻄﺎﻧﯽ ﺑﯿﺶ‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﺑﺎﯾﺪ از آﻧﺎن دوري ﺟﺴﺖ و ﺑﺮاي ﻫﯿﭻ ﮐﺎري ﻧﺰد آﻧﻬﺎ ﻧﺒﺎﯾﺪ رﻓﺖ‪.‬‬ ‫َ ٰٓ َ ُّ َ َّ َ َ َ ْ ُ ْ َ ُ‬ ‫ُ َۡ‬ ‫ُ‬ ‫ِي� ۡم نَ ٗ‬ ‫ار�﴾ ]اﻟﺘﺤﺮﯾﻢ‪.[6 :‬‬ ‫ام ُنوا ق ٓوا أنف َس� ۡم َوأهل‬ ‫﴿��ها ٱ�ِين ء‬ ‫»اي آﻧﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﯾﻤﺎن آوردهاﯾﺪ‪ ،‬ﺧﻮد و ﺧﺎﻧﻮادهﺗﺎن را از آﺗﺶ ﺟﻬﻨﻢ ﺑﺮﻫﺎﻧﯿﺪ!«‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧﺪه ﻣﺴﺎﯾﻞ وﺿﻮ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :206‬ﺑﺪون وﺿﻮ‪ ،‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮔﻨﺎه ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺰرﮔﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﺗﺎ ﺣﺪي ﮐﻪ ﺑﻌﻀﯽ از ﻋﻠﻤﺄ ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮدي را ﮐﻪ ﺑﺪون‬ ‫وﺿﻮ اﯾﺴﺘﺎده و ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﮐﺎﻓﺮ داﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :207‬دﻟﯿﻞ ﺷﺮط ﺑﻮدن وﺿﻮ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫َ َ ُّ َ َّ َ َ َ ُ ٓ ْ َ ُ ۡ ُ ۡ َ َّ َ ٰ َ ۡ ُ ْ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﯾﻦ آﯾﻪ ﻗﺮآﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪ٰٓ ﴿ :‬‬ ‫��ها ٱ�ِين ءامنوا إِذا �متم إِ� ٱلصلوة ِ فٱغسِلوا‬ ‫ُ ۡ ََۡ ُ َ ُ ۡ َ ۡ َ َۡۡ‬ ‫ُ ُ َ ُ ۡ ََۡ َ ُ‬ ‫� ۡم إ َ� ٱل ۡ َم َراف ِق َوٱ ۡم َس ُ‬ ‫حوا ْ ب ُر ُ‬ ‫ب‬ ‫ع‬ ‫ك‬ ‫ل‬ ‫ٱ‬ ‫�‬ ‫إ‬ ‫م‬ ‫�‬ ‫ل‬ ‫ج‬ ‫ر‬ ‫أ‬ ‫و‬ ‫م‬ ‫ِ�‬ ‫س‬ ‫و‬ ‫ء‬ ‫وجوه�م و�يدِي‬ ‫�﴾ ]اﻟﻤﺎﺋﺪة‪.[6 :‬‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬اي ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﯾﻤﺎن آوردهاﯾﺪ‪ :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻗﺼﺪ ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز را ﺑﮑﻨﯿﺪ‪ ،‬ﻧﺨﺴﺖ‬ ‫ﭼﻬﺮه ﻫﺎﯾﺘﺎن را ﺑﺸﻮﯾﯿﺪ و دﺳﺘﻬﺎﯾﺘﺎن را ﺗﺎ آرﻧﺞ ﺷﺴﺘﻪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻣﺴﺢ ﮐﻨﯿﺪ و ﭘﺎﻫﺎ را ﺗﺎ »ﻗﻮزك ﭘﺎ«‬ ‫ﺑﺸﻮﯾﯿﺪ«‪.‬‬ ‫ﺎح َّ‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬ﻧﯿﺰ ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ‪» :‬ﻣﻔﺘَ ُ‬ ‫الﺼﻠﻮة ُّ‬ ‫اﻟﻄ ُﻬ ُ‬ ‫ﻮر«‪.‬‬ ‫ِ‬ ‫ﮐﻠﯿﺪ ﻧﻤﺎز و ﺷﺮط آن ﻃﻬﺎرت و ﭘﺎﮐﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯿﻤﺎﻧﺪه از ﻓﺮاﯾﺾ وﺿﻮ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :208‬ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﺸﺨﺺ »ﺷﺴﺘﻦ« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﻗﺪري روي ﻋﻀﻮ ﺑﺪن آب رﯾﺨﺘﻦ ﮐﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﯾﮑﯽ دو ﻗﻄﺮه از آن ﺑﭽﮑﺪ اﯾﻦ‬ ‫ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﺷﺴﺘﻦ اﺳﺖ و ﮐﻤﺘﺮ از اﯾﻦ ﻋﻤﻞ را »ﺷﺴﺘﻦ« ﻧﻤﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﮐﺴﯽ‬ ‫دﺳﺖ ﺧﻮﯾﺶ را ﺧﯿﺲ ﮐﺮد ﺑﺮ ﭼﻬﺮه ﻣﺎﻟﯿﺪ‪ ،‬ﯾﺎ آﻧﻘﺪر آب ﮐﻤﯽ ﺑﺮداﺷﺖ و روي ﭼﻬﺮه‬ ‫‪70‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫رﯾﺨﺖ ﮐﻪ آب ﺑﺮ ﭼﻬﺮه ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪ و ﻗﻄﺮهﻫﺎﯾﯽ از آن ﭼﮑﯿﺪ در ﭼﻨﯿﻦ ﺻﻮرﺗﯽ ﮔﻔﺘﻪ‬ ‫ﻧﻤﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬وي ﭼﻬﺮهاش را ﺷﺴﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ در اﯾﻦ ﺣﺎل وﺿﻮ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :209‬ﻋﻀﻮﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در وﺿﻮ‪ ،‬ﺷﺴﺘﻦ آﻧﻬﺎ ﻓﺮض اﺳﺖ ﭼﻨﺪ ﺑﺎر ﺑﺎﯾﺪ ﺷﺴﺘﻪ‬ ‫ﺷﻮﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﯾﮏ ﺑﺎر ﺷﺴﺘﻦ ﻓﺮض اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﯿﺶ از اﯾﻦ «ﺳﻪ ﺑﺎر« ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و از ﺳﻪ ﺑﺎر‬ ‫ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ و ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :210‬ﺷﺴﺘﻦ ﺻﻮرت از ﮐﺠﺎ ﺗﺎ ﮐﺠﺎ ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از ﺑﺎﻻي ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻮي ﺳﺮ ﺑﺮ ﻣﯽآﯾﺪ ﺗﺎ زﯾﺮ ﭼﺎﻧﻪ و از اﯾﻦ ﻧﺮﻣﻪ ﮔﻮش‬ ‫ﺗﺎ ﻧﺮﻣﻪي دﯾﮕﺮ ﺷﺴﺘﻦ‪ ،‬ﻓﺮض اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :211‬ﻋﻀﻮﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺷﺴﺘﻦ آﻧﻬﺎ ﻓﺮض اﺳﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﻣﻘﺪار ﮐﻤﯽ از آﻧﻬﺎ ﺧﺸﮏ‬ ‫ﺑﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬وﺿﻮ ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﯾﮏ ﻣﻮي ﺳﺮ از ﻋﻀﻮي ﺧﺸﮏ ﺑﻤﺎﻧﺪ وﺿﻮ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :212‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺷﺶ اﻧﮕﺸﺖ داﺷﺖ‪ ،‬ﺷﺴﺘﻦ اﻧﮕﺸﺖ ﺷﺸﻢ اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :213‬ﻣﺴﺢ ﭼﻪ ﻣﻌﻨﯽ و ﭼﻪ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬دﺳﺖ را ﺑﺎ آب ﺧﯿﺲ ﮐﺮده و ﺑﺮ ﻋﻀﻮي ﻣﺎﻟﯿﺪن‪ ،‬اﯾﻦ ﻋﻤﻞ را »ﻣ‪‬ﺴﺢ« ﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :214‬آﯾﺎ ﺑﺮاي ﻣﺴﺢ ﺳﺮ‪ ،‬آب ﺗﺎزه ﺑﺮداﺷﺘﻦ ﺿﺮوري اﺳﺖ ﯾﺎ ﺑﺎ ﻫﻤﺎن ﺗﺮي ﮐﻪ از‬ ‫ﺷﺴﺘﻦ دﺳﺘﻬﺎ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺴﺢ ﮐﺮدن‪ ،‬ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آب ﺗﺎزه ﺑﺮداﺷﺘﻦ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ وﻟﯽ اﮔﺮ ﺑﺎ ﻫﻤﺎن ﺗﺮي ﻗﺒﻠﯽ‪ ،‬ﻣﺴﺢ ﺷﺪ ﺑﺎز ﻫﻢ ﺟﺎﯾﺰ‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ اﮔﺮ ﺑﺎ دﺳﺖ‪ ،‬ﯾﮏ ﻋﻀﻮي ﻣﺴﺢ ﮔﺮدﯾﺪ ﺑﺎر دوم ﻣﺘﺼﻞ ﺑﺎ آن‪ ،‬ﻣﺴﺢ دﯾﮕﺮ ﻋﻀﻮي‬ ‫ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻧﯿﺰ اﮔﺮ ﺑﺮ روي دﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺮي و رﻃﻮﺑﺘﯽ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ ﻣﺴﺢ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬و اﮔﺮ دﺳﺖ‬ ‫ﺑﺎ دﯾﮕﺮ ﻋﻀﻮ ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪه ﯾﺎ ﻣﺴﺢ ﺷﺪه‪ ،‬ﺗﺮ و ﻣﺮﻃﻮب ﺷﺪ در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﻫﻢ‪ ،‬ﻣﺴﺢ‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪71‬‬ ‫ﺻﺤﯿﺢ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :215‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎران ﻗﺮار داﺷﺖ و آب ﺑﺎران روي ﻣﻮﻫﺎي ﺳﺮش‬ ‫ﻣﯽرﯾﺨﺖ‪ ،‬در ﭼﻨﯿﻦ ﺣﺎﻟﯽ اﮔﺮ دﺳﺖ ﺧﺸﮏ ﺧﻮﯾﺶ را روي ﺳﺮش ﻣﺎﻟﯿﺪ و آﺑﻬﺎ را ﺑﺮ‬ ‫ﺳﺮش ﭘﺨﺶ ﮐﺮد آﯾﺎ ﻣﺴﺢ ﺟﺎﯾﺰ ﺷﺪه ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬ﻣﺴﺢ اداء ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :216‬در وﺿﻮ ﺷﺴﺘﻦ ﻗﺴﻤﺖ داﺧﻞ ﭼﺸﻢ ﻫﻢ ﻓﺮض اﺳﺖ‪ .‬ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺷﺴﺘﻦ ﻗﺴﻤﺖ داﺧﻠﯽ ﭼﺸﻢ و ﺑﯿﻨﯽ و دﻫﺎن ﻓﺮض ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :217‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﭘﺲ از وﺿﻮ ﺳﺮش را ﺗﺮاﺷﯿﺪ‪ ،‬ﯾﺎ ﻧﺎﺧﻨﻬﺎ را ﭼﯿﺪ‪ ،‬آﯾﺎ دوﺑﺎره ﺑﺎﯾﺪ‬ ‫ﺳﺮش را ﻣﺴﺢ ﮐﻨﺪ و ﻧﺎﺧﻨﻬﺎ را ﺑﺸﻮﯾﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬ﻻزم ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :218‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ دﺳﺘﺶ ﻣﻘﺪاري ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ از آرﻧﺞ ﻗﻄﻊ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﺷﺴﺘﻦ ﻗﺴﻤﺖ‬ ‫ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه ﺗﺎ آرﻧﺞ اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻗﺴﻤﺘﯽ از آرﻧﺞ ﯾﺎ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ از آن ﺑﺎﻗﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺷﺴﺘﻦ آن اﻟﺰاﻣﯽ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از ﺳﻨﺖﻫﺎي وﺿﻮ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :219‬اﮔﺮ ﺷﺨﺼﯽ ﻗﺼﺪ و ﻧﯿﺖ وﺿﻮ ﻧﮑﺮد وﺿﻮﯾﺶ ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﻧﯿﺖ و اراده وﺿﻮ را ﻧﮑﺮد‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬اﯾﻨﮑﻪ ﮐﺴﯽ در درﯾﺎ اﻓﺘﺎد ﯾﺎ در زﯾﺮ ﺑﺎران‬ ‫اﯾﺴﺘﺎد و ﺗﻤﺎم اﻋﻀﺎي وﺿﻮﯾﺶ ﺧﯿﺲ ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬وﺿﻮﯾﺶ ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ و ﺑﺎ آن وﺿﻮ‪،‬‬ ‫ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ وﻟﯽ ﺛﻮاب و ﭘﺎداش وﺿﻮ ﺑﻪ وي ﻧﻤﯽرﺳﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :220‬ﺑﺮاي وﺿﻮ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﻌﻨﺎي »ﻧ‪‬ﯿﺖ« اراده ﮐﺮدن اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ وﺿﻮ ﮐﻨﺪ‪ ،‬اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﻗﺼﺪ‬ ‫و اراده داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ‪ :‬ﺑﺮاي دور ﮐﺮدن ﻧﺎﭘﺎﮐﯽ و ﭘﺎك ﺷﺪن و ﺟﺎﯾﺰ ﺑﻮدن ﻧﻤﺎز‪ ،‬وﺿﻮ‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﻢ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﻫﻤﯿﻦ اراده و ﺧﯿﺎل ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ و ﻧﯿﺖ وﺿﻮ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد‪.‬‬ ‫‪72‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :221‬ﮔﻔﺘﻦ »ﻧﯿﺖ« ﺑﺎ زﺑﺎن ﺿﺮوري اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬ﮔﻔﺘﻦ ﻧﯿﺖ ﺑﺎ زﺑﺎن ﺿﺮوري ﻧﯿﺴﺖ وﻟﯽ اﮔﺮ ﮔﻔﺖ اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :222‬ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ وﺿﻮ اﺳﺖ و ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ وﺿﻮي ﺗﺎزه ﺑﮕﯿﺮد‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻓﻘﻂ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﮐﺴﺐ ﺛﻮاب و ﻓﻀﯿﻠﺖ وﺿﻮ ﻣﯽﮐﻨﻢ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :223‬در وﺿﻮ‪ ،‬ﺗﻤﺎم ﺑﺴﻢ اﷲ ﺑﺎﯾﺪ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد ﯾﺎ ﻧﻪ؟‬ ‫ﹺ‬ ‫ﹺ‬ ‫ﹺ‬ ‫ﹺ‬ ‫اﻟﺮ ﹺ‬ ‫ﻴﻢ« و‬ ‫ﲇ اﻟ ﹶﻌ ﻈ ﹸ‬ ‫اﻟﺮ ﺣ ﹶ‬ ‫ﲪﻦ ﱠ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﺑﹺﺴ ﹺﻢ اﷲﹺ ﱠ‬ ‫ﻴﻢ« را ﮐﺎﻣﻞ ﺧﻮاﻧﺪن‪ ،‬ﯾﺎ »ﺑﹺﺴ ﹺﻢ ا ﷲﹺ اﻟ ﹶﻌ ﱡ‬ ‫» ﹶا ﳊﹶﻤﺪﹸ ﷲ ﹺ ﹶﻋ ﲆ دﹺ ﻳ ﹺﻦ ﹺ‬ ‫اﻹ ﺳﻼﹶ ﹺم«‪ ،‬ﯾﺎ »ﺑﹺﺴ ﹺﻢ ا ﹺﷲ« و »اﹶ ﳊﹶﻤﺪﹸ ﷲﹺ« ﻫﺮ ﮐﺪام ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :224‬ﻣﺴﻮاك زدن ﭼﻪ ﺣﮑﻤﯽ دارد و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺴﻮاك زده ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺴﻮاك‪ ،‬ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه اﺳﺖ‪ .‬و اﺟﺮ و ﺛﻮاب ﻓﺮاوان و ﻣﻨﺎﻓﻊ و‬ ‫ﺧﺎﺻﯿﺘﻬﺎي ﺑﯽﺷﻤﺎري دارد‪ .‬ﻣﺴﻮاك ﺑﺎﯾﺪ از رﯾﺸﻪ ﯾﺎ ﭼﻮب درﺧﺖ ﺗﻠﺦ و ﺑﻪ اﻧﺪازه ﯾﮏ‬ ‫وﺟﺐ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﭘﯿﺶ از ﻣﺴﻮاك زدن و ﺑﻌﺪ از ﻣﺴﻮاك زدن آن را ﺑﺎﯾﺪ ﺧﻮب ﺷﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻧﺨﺴﺖ دﻧﺪانﻫﺎي ﺳﻤﺖ راﺳﺖ و ﺳﭙﺲ دﻧﺪانﻫﺎي ﺳﻤﺖ ﭼﭗ را ﺳﻪ ﺑﺎر ﻣﺴﻮاك زﻧﺪ‬ ‫و ﻫﺮ ﺑﺎر از آب ﺟﺪﯾﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :225‬ﻣﻀﻤﻀﻪ ﭼﻪ ﺣﮑﻤﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﻀﻤﻀﻪ در وﺿﻮ‪ ،‬ﺳﻨﺖ اﺳﺖ وﻟﯽ در ﺣﺎل روزه ﻧﺒﺎﯾﺪ ﻏﺮﻏﺮه ﮐﺮد‪ .‬در وﻗﺖ‬ ‫ﻣﻀﻤﻀﻪ ﺑﺎ دﺳﺖ راﺳﺖ آب در دﻫﺎن ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :226‬روش آب در ﺑﯿﻨﯽ ﮐﺮدن ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎ دﺳﺖ ﭼﭗ‪ ،‬آب ﺑﺮداﺷﺘﻪ‪ ،‬داﺧﻞ ﺑﯿﻨﯽ ﮐﻨﺪ و ﺑﺎ ﺗﻨﻔﺲ ﻋﻤﯿﻖ آب را ﺑﻪ ﺳﻮي‬ ‫ﺑﺎﻻي ﺑﯿﻨﯽ ﺑﮑﺸﺪ وﻟﯽ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﭼﻨﺎن ﺗﻨﻔﺲ ﺷﺪﯾﺪ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ آب ﺑﻪ دﻣﺎغ وي ﺑﺮﺳﺪ و ﺿﺮرﻫﺎي‬ ‫ﺟﺎﻧﯽ اﯾﺠﺎد ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﮐﺴﯽ ﮐﻪ در ﺣﺎل روزه اﺳﺖ‪ ،‬ﻓﻘﻂ آب در ﺑﯿﻨﯽ ﮐﻨﺪ و ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻ ﻧﮑﺸﺪ‪ .‬آب در‬ ‫دﻫﺎن و ﺑﯿﻨﯽ ﮐﺮدن‪ ،‬ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪73‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :227‬ﺧﻼل ﮐﺪام ﻗﺴﻤﺖ از رﯾﺶ‪ ،‬ﺳﻨﺖ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﻼل ﻗﺴﻤﺖ داﺧﻠﯽ رﯾﺶ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ و ﻣﻮﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در اﻃﺮاف ﭼﻬﺮه ﻗﺮار دارﻧﺪ‬ ‫ﺷﺴﺘﻦ آﻧﻬﺎ ﻓﺮض اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :228‬اﻧﮕﺸﺘﺎن ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺧﻼل ﺷﻮﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﻧﮕﺸﺘﺎن ﯾﮏ دﺳﺖ را در ﻣﯿﺎن اﻧﮕﺸﺘﺎن دﺳﺖ دﯾﮕﺮ داﺧﻞ ﮐﻨﺪ و ﺣﺮﮐﺖ دﻫﺪ‪ .‬و‬ ‫اﻧﮕﺸﺘﺎن ﭘﺎﻫﺎ را ﺑﺎ اﻧﮕﺸﺖ ﮐﻮﭼﮏ دﺳﺖ ﭼﭗ ﺧﻼل ﮐﻨﺪ‪ .‬از اﻧﮕﺸﺘﺎن ﭘﺎي راﺳﺖ ﺷﺮوع‬ ‫ﮐﺮده ﺑﻪ اﻧﮕﺸﺘﺎن ﭘﺎي ﭼﭗ ﺧﺘﻢ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :229‬ﺗﻤﺎم ﺳﺮ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺴﺢ ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺮ دو دﺳﺖ را ﺗﺮ ﮐﺮده‪ ،‬ﺑﺮ ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻠﻮ ﺳﺮ ﮐﻪ اﻧﺘﻬﺎي ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﮕﺬارد و‬ ‫ﮐﻒ دﺳﺖ را ﺑﺎ اﻧﮕﺸﺘﺎن ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺴﻤﺖ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺑﮑﺸﺎﻧﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻃﺮف ﺟﻠﻮ ﺳﺮ ﺑﺎز‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪ و ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم ﺳﺮش ﻣﺴﺢ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :230‬ﺑﺮاي ﻣﺴﺢ ﮔﻮشﻫﺎ از آب ﺗﺎزه اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﯾﺎ ﻧﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬ﺑﺎ ﻫﻤﺎن ﺗﺮي ﮐﻪ از ﻣﺴﺢ ﺳﺮ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ ﮔﻮشﻫﺎ را ﻣﺴﺢ ﮐﻨﺪ و‬ ‫داﺧﻞ ﮔﻮﺷﻬﺎ را ﺑﺎ اﻧﮕﺸﺖ ﺷﻬﺎدت ﻣﺴﺢ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از ﻣﺴﺘﺤﺒﺎت وﺿﻮ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :231‬ﺷﺴﺘﻦ اﻋﻀﺎ در وﺿﻮ از ﺳﻤﺖ راﺳﺖ »ﺳﻨﺖ« اﺳﺖ ﯾﺎ »ﻣﺴﺘﺤﺐ«؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻌﻀﯽ از ﻓﻘﻬﺎ آن را »ﺳﻨﺖ« و ﺑﻌﻀﯽ »ﻣﺴﺘﺤﺐ« داﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :232‬ﮔﺮدن ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺴﺢ ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎ ﭘﺸﺖ اﻧﮕﺸﺘﺎن ﻫﺮ دو دﺳﺖ‪ ،‬ﮔﺮدن ﻣﺴﺢ ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﺴﺢ ﮔﻠﻮ‪ ،‬ﺑﺪﻋﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :233‬وﺿﻮ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﺴﺎﯾﻞ ﯾﺎد ﺷﺪه داراي ﭼﻪ آداﺑﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي وﺿﻮ آداب زﯾﺎدي وﺟﻮد دارد‪ ،‬ﺑﻄﻮر ﻣﺜﺎل ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي زﯾﺮ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺷﻮد‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺳﺮ اﻧﮕﺸﺖ ﮐﻮﭼﮏ دﺳﺖ را ﺧﯿﺲ ﮐﺮده داﺧﻞ ﺳﻮراخ ﮔﻮش ﻗﺮار داده آﻧﺮا‬ ‫ﺣﺮﮐﺖ دﻫﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪74‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -2‬ﭘﯿﺶ از ﻓﺮا رﺳﯿﺪن وﻗﺖ ﻧﻤﺎز وﺿﻮ ﮐﺮده و آﻣﺎده ﺷﻮﯾﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﻋﻀﺎي وﺿﻮ را ﻣﯽﺷﻮﯾﯿﺪ ﺑﺎ دﺳﺖ آﻧﻬﺎ را ﺧﻮب ﺑﻤﺎﻟﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺳﺎﻋﺖ و اﻧﮕﺸﺘﺮ را ﺑﯿﺮون ﮐﺮده و ﯾﺎ ﺣﺮﮐﺖ دﻫﯿﺪ ﺗﺎ آب در زﯾﺮ آن ﺑﺮﺳﺪ‪.‬‬ ‫‪ -5‬در ﺣﯿﻦ وﺿﻮ ﺣﺮﻓﻬﺎي دﻧﯿﻮي ﻧﮕﻮﯾﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪ -6‬آب را ﺑﺎ ﺗﻨﺪي ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺰﻧﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪ -7‬از اﺳﺮاف در آب‪ ،‬ﺧﻮدداري ﮐﻨﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪ -8‬در وﻗﺖ ﺷﺴﺘﻦ ﻫﺮ ﻋﻀﻮ »ﺑﺴﻢ اﷲ« ﺑﮕﻮﯾﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪ -9‬ﭘﺲ از وﺿﻮ‪ ،‬درود ﺷﺮﯾﻒ ﺑﺨﻮاﻧﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪ -10‬در ﭘﺎﯾﺎن وﺿﻮ‪ ،‬اﯾﻦ دﻋﺎ را ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﮐﻠﻤﻪ ﺷﻬﺎدت‪ ،‬ﺑﺨﻮاﻧﯿﺪ‪:‬‬ ‫َّ ُ َّ ْ َ ْ‬ ‫َ َ َّ َ َ ْ‬ ‫اﺟ َﻌﻠْ� ﻣ َﻦ ُ‬ ‫الﻤﺘَ َﻄ ِّﻬﺮ َ‬ ‫�ﻦ« ‪.1‬‬ ‫و‬ ‫�‬ ‫ا�‬ ‫ﻮ‬ ‫اﺘﻟ‬ ‫ﻦ‬ ‫ﻣ‬ ‫�‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫»الﻠﻬﻢ اﺟﻌﻠ ِ‬ ‫‪ -11‬ﻣﻘﺪاري از آب ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از وﺿﻮ را در ﺣﺎﻟﺖ اﯾﺴﺘﺎدن ﺑﻨﻮﺷﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪ -12‬ﺑﻌﺪ از وﺿﻮ دو رﮐﻌﺖ ﻧﻤﺎز ﺑﻪ ﻋﻨﻮان » ﹶﲢﹺ ﻴ ﺔ اﻟﻮ ﺿ ﹺ‬ ‫ﻮء « ﺑﺨﻮاﻧﯿﺪ‪.‬‬ ‫ﱠ ﹸ ﹸ‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از ﺷﮑﻨﻨﺪهﻫﺎي وﺿﻮ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :234‬ﺧﻮن ﯾﺎ ﭼﺮﮐﯽ ﮐﻪ از ﺑﺪن ﺧﺎرج ﺷﺪه ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪي ﺟﺮﯾﺎن ﭘﯿﺪا ﮐﻨﺪ‪ ،‬وﺿﻮ‬ ‫را ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﺟﺎﯾﯽ ﺑﺮﺳﺪ ﮐﻪ در وﺿﻮ ﯾﺎ ﻏﺴﻞ‪ ،‬ﺷﺴﺘﻦ آن ﻣﺤﻞ ﻓﺮض ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ‪ ،‬از‬ ‫ﻣﻮﺿﻊ ﺧﺮوج ﺧﻮﯾﺶ ﺑﻪ اﻃﺮاف روان ﺷﻮد‪ ،‬ﺧﻮاه اﻧﺪك ﺑﺎﺷﺪ و ﺧﻮاه ﺑﺴﯿﺎر‪ ،‬در ﻫﺮ‬ ‫ﺻﻮرت وﺿﻮ را ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :235‬اﮔﺮ از داﺧﻞ ﭼﺸﻢ‪ ،‬ﺧﻮن ﺑﯿﺮون آﻣﺪ و در داﺧﻞ ﭼﺸﻢ ﺟﺮﯾﺎن ﭘﯿﺪا ﮐﺮد و‬ ‫ﺧﺎرج ﻧﺸﺪ آﯾﺎ وﺿﻮ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫‪ - 1‬ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﭘﺮوردﮔﺎرا! ﻣﺮا از ﺗﻮﺑﻪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﮕﺮدان و ﺟﺰو ﮐﺴﺎﻧﻰ ﻗﺮار ده ﮐﻪ ﮐﺎﻣﻼً ﻃﻬﺎرت ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﭘﺎﮐﯿﺰهاﻧﺪ«‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪75‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬وﺿﻮ ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻤﯽﺷﻮد زﯾﺮا ﮐﻪ ﺷﺴﺘﻦ داﺧﻞ ﭼﺸﻢ ﻧﻪ در وﺿﻮ ﻓﺮض اﺳﺖ و‬ ‫ﻧﻪ در ﻏﺴﻞ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :236‬اﮔﺮ از زﺧﻤﯽ ﺧﻮن ﻧﻤﻮدار ﮔﺸﺖ و ﺑﺎ اﻧﮕﺸﺖ ﯾﺎ ﭘﺎرﭼﻪاي ﺟﺬب ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎز‬ ‫ﻧﻤﻮدار و ﺑﺎز ﺟﺬب ﺷﺪ و ﭼﻨﺪ ﺑﺎر اﯾﻦ ﻋﻤﻞ ﺗﮑﺮار ﮔﺸﺖ‪ ،‬آﯾﺎ وﺿﻮ ﺑﺎﻃﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ را ﺑﺎﯾﺪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﺧﻮن ﺑﺎ اﻧﮕﺸﺖ ﯾﺎ ﭘﺎرﭼﻪاي ﺟﺬب‬ ‫ﻧﻤﯽﺷﺪ‪ ،‬ﺟﺮﯾﺎن ﭘﯿﺪا ﻣﯽﮐﺮد ﯾﺎ ﻧﻪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ در ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻣﯽﺷﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﻗﺪري ﺑﻮد ﮐﻪ‬ ‫روان ﻣﯽﺷﺪ‪ ،‬وﺿﻮ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد و اﮔﺮ آﻧﻘﺪر ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :237‬اﺳﺘﻔﺮاغ ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ وﺿﻮ را ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺧﻮن‪ ،‬ﭼﺮك‪ ،‬آب‪ ،‬ﻏﺬا‪ ،‬اﺳﺘﻔﺮاغ ﮐﻨﺪ و ﺑﻪ اﻧﺪازه ﭘﺮي دﻫﺎن ﺑﺮﺳﺪ‪،‬‬ ‫آﻧﮕﺎه وﺿﻮ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬از اﺳﺘﻔﺮاغ ﺑﻠﻐﻢ ﺧﺎﻟﺺ وﺿﻮ ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :238‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺑﺎر اﻧﺪك اﻧﺪك اﺳﺘﻔﺮاغ ﮐﺮد وﺿﻮﯾﺶ ﺑﺎﻃﻞ ﺷﺪه ﯾﺎ‬ ‫ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺗﻬﻮع ﯾﮑﯽ ﺑﻮد و ﺑﺮ اﺛﺮ آن اﺳﺘﻔﺮاغ ﮐﺮد ﺑﺎز از ﻫﻤﺎن ﺗﻬﻮع ﻣﻘﺪاري دﯾﮕﺮ‬ ‫اﺳﺘﻔﺮاغ ﮐﺮد ﺑﻪ ﻃﻮري ﮐﻪ ﻣﺠﻤﻮع آن ﺑﻪ اﻧﺪازه ﭘﺮي دﻫﺎن ﻧﺮﺳﯿﺪ‪ ،‬وﺿﻮ ﺑﺎﻃﻞ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :239‬اﮔﺮ ﺑﺮ ﺑﺪن ﮐﺴﯽ داﻧﻪ ﯾﺎ زﺧﻤﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ از آﻧﺠﺎ ﻣﻘﺪاري ﺧﻮن ﯾﺎ ﭼﺮك ﺑﻪ‬ ‫ﻟﺒﺎسﻫﺎي وي اﺻﺎﺑﺖ ﮐﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﻟﺒﺎسﻫﺎﯾﺶ ﻧﺠﺲ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺧﻮن و ﭼﺮك ﺑﻪ ﻗﺪري ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺟﺎري و روان ﺷﻮد و ﺑﻪ ﻟﺒﺎس اﺻﺎﺑﺖ‬ ‫ﮐﺮد ﻟﮑﻪﻫﺎي آن ﺑﺮ ﻟﺒﺎس ﻧﻤﻮدار ﮔﺸﺖ‪ ،‬ﻟﺒﺎس ﻧﺠﺲ ﻧﻤﯽﺷﻮد وﻟﯽ ﺑﺎز ﻫﻢ ﺷﺴﺘﻦ ﻟﺒﺎس‬ ‫ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :240‬اﮔﺮ اﺳﺘﻔﺮاغ ﺑﻪ ﻣﻘﺪاري ﭘﺮي دﻫﺎن ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﻠﯿﺪ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺷﯿﺌﯽ اﺳﺘﻔﺮاغ ﺷﺪه اﮔﺮ در ﺣﺪ ﭘﺮي دﻫﺎن ﻧﺒﺎﺷﺪ ﭘﻠﯿﺪ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :241‬اﮔﺮ زاﻟﻮﯾﯽ ﺑﻪ ﺑﺪن ﮐﺴﯽ ﭼﺴﺒﯿﺪ و از ﺑﺪﻧﺶ ﺧﻮن ﻣﮑﯿﺪ‪ ،‬آﯾﺎ وﺿﻮﯾﺶ‬ ‫ﺑﺎﻃﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ؟‬ ‫‪76‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬وﺿﻮﯾﺶ ﺑﺎﻃﻞ ﺷﺪه ﭼﻮن زاﻟﻮ ﺧﻮﻧﯽ را ﻣﮑﯿﺪه ﮐﻪ اﮔﺮ در ﺷﮑﻢ زاﻟﻮ‬ ‫ﻧﻤﯽرﻓﺖ‪ ،‬ﺟﺮﯾﺎن ﭘﯿﺪا ﻣﯽﮐﺮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :242‬اﮔﺮ ﭘﺸﻪ و ﮐﯿﮏ از ﺑﺪن ﮐﺴﯽ ﺧﻮن ﻣﮑﯿﺪﻧﺪ وﺿﻮ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬وﺿﻮ ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬ﭼﻮن ﺧﻮن ﻣﮑﯿﺪه ﺷﺪه ﻏﺎﻟﺒﺎً در ﺣﺪي ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ‬ ‫ﻣﮑﯿﺪه ﻧﻤﯽﺷﺪ روان و ﺟﺎري ﻣﯽﮔﺸﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :243‬وﺿﻮ از ﭼﻪ ﻧﻮع ﺧﻮاﺑﯽ ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻤﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﻮاب اﮔﺮ در ﺣﺎﻟﺖ اﯾﺴﺘﺎده ﯾﺎ ﺑﺪون ﺗﮑﯿﻪ ﯾﺎ در ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺸﺴﺘﻦ ﯾﺎ در رﮐﻮع و‬ ‫ﺳﺠﺪه ﺑﺎﺷﺪ وﺿﻮ را ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :244‬آﯾﺎ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻫﻢ ﺑﻮدهاﻧﺪ ﮐﻪ از ﺧﻮاﺑﯿﺪن‪ ،‬وﺿﻮي آﻧﺎن ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻤﯽﺷﺪه؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! وﺿﻮي ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان از ﺧﻮاب ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻤﯽﺷﺪه و اﯾﻦ از ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت و وﯾﮋﮔﯽ‬ ‫آﻧﺎن ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :245‬ﻗﻬﻘﻬﻪ ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬و در ﭼﻪ ﺷﺮاﯾﻄﯽ وﺿﻮ را ﺑﺎﻃﻞ‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﻬﻘﻬﻪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﺧﻨﺪﯾﺪن ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ‪ ،‬ﮐﻪ دﯾﮕﺮان ﻫﻢ ﺻﺪاي ﺧﻨﺪه وي را ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ‬ ‫و ﺑﺮاي اﯾﻨﮑﻪ ﻗﻬﻘﻬﻪ وﺿﻮ را ﺑﺎﻃﻞ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺷﺮاﯾﻂ زﯾﺮ وﺟﻮد دارد‬ ‫‪ -1‬ﺷﺨﺺ ﺧﻨﺪان ﻣﺮد ﺑﺎﻟﻎ ﯾﺎ زن ﺑﺎﻟﻐﻪاي ﺑﺎﺷﺪ‪ -‬ﺧﻨﺪه ﻧﺎﺑﺎﻟﻎ وﺿﻮﯾﺶ را ﺑﺎﻃﻞ‬ ‫ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺧﻨﺪه در ﺣﺎل ﺑﯿﺪاري ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ در ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاب رﻓﺖ و ﺧﻨﺪﯾﺪ وﺿﻮﯾﺶ‬ ‫ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﻧﻤﺎزي ﮐﻪ در آن ﺧﻨﺪﯾﺪه اﺳﺖ‪ ،‬داراي رﮐﻮع و ﺳﺠﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﮐﺴﯽ در‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه ﻗﻬﻘﻬﻪ ﮐﺮد وﺿﻮﯾﺶ ﺑﺎﻃﻞ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﭘﺮﺳﺶ‪ :246‬اﮔﺮ ﻧﮕﺎه آدﻣﯽ ﺑﺮ ﻋﻮرت دﯾﮕﺮان ﯾﺎ ﺑﺮ ﻋﻮرت ﺧﻮدش اﻓﺘﺎد‪ ،‬وﺿﻮ‬ ‫ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪77‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ؟ وﺿﻮ ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از ﻏﺴﻞ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :247‬ﻏﺴﻞ ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﻧﻮع اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻏﺴﻞ ﺑﺮ ﺳﻪ ﻧﻮع اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻏﺴﻞ ﻓﺮض‬ ‫‪ -2‬ﻏﺴﻞ ﺳﻨﺖ‬ ‫‪ -3‬ﻏﺴﻞ ﻣﺴﺘﺤﺐ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :248‬ﻏﺴﻞ ﻓﺮض‪ ،‬ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﻗﺴﻢ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻏﺴﻞ ﻓﺮض ﺑﺮ ﺷﺶ ﻗﺴﻢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮﺿﯿﺢ آن در ﻗﺴﻤﺖﻫﺎي ﺑﻌﺪي ﺗﻌﻠﯿﻢ‬ ‫اﻹﺳﻼم ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :249‬ﻏﺴﻞ ﺳﻨﺖ ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﻗﺴﻢ اﺳﺖ‪ ،‬آﻧﻬﺎ را ﺑﯿﺎن ﻧﻤﺎﺋﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻏﺴﻞ ﺳﻨﺖ ﺑﺮ ﭼﻬﺎر ﻗﺴﻢ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻏﺴﻞ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻏﺴﻞ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﻫﺮ دو ﻋﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﭘﯿﺶ از اﺣﺮام ﺣﺞ ﻏﺴﻞ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺑﺮاي وﻗﻮف و رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻋﺮﻓﺎت ﻏﺴﻞ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :250‬ﻏﺴﻞ ﻣﺴﺘﺤﺐ ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﻧﻮع اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﻮﺿﯿﺢ دﻫﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻏﺴﻞ ﻣﺴﺘﺤﺐ را اﻗﺴﺎﻣﯽ ﻫﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﯽ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻏﺴﻞ ﻧﯿﻤﻪ ﺷﻌﺒﺎن ﯾﻌﻨﯽ ﺷﺐ ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ ﮐﻪ آن را ﺷﺐ »ﺑ‪‬ﺮَات« ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻏﺴﻞ »ﺷﺐ ﻋ‪‬ﺮَﻓَﻪ« ﯾﻌﻨﯽ ﺷﺐ ﭘﯿﺶ از روز ﻧﻬﻢ ذي اﻟﺤﺠﻪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﻏﺴﻞ در وﻗﺖ ﺧﺴﻮف و ﮐﺴﻮف )ﻣﺎه و ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ(‬ ‫‪ -4‬ﻏﺴﻞ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز اﺳﺘﺴﻘﺄ )ﻃﻠﺐ ﺑﺎران(‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﻏﺴﻞ ﺑﺮاي دﺧﻮل در ﻣﮑﻪ ﻣﮑﺮﻣﻪ ﯾﺎ ﻣﺪﯾﻨﻪ ﻣﻨﻮره‪.‬‬ ‫‪78‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -6‬ﭘﺲ از ﻏﺴﻞ ﻣﯿﺖ‪ ،‬ﻏﺴﻞ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﻏﺴﻞ ﮐﺎﻓﺮ‪ ،‬ﭘﺲ از اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺸﺮف ﺑﻪ اﺳﻼم ﺑﺸﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :251‬اﮔﺮ ﺑﺮ ﮐﺴﯽ ﻏﺴﻞ واﺟﺐ ﺷﺪ‪ ،‬و وي در آب درﯾﺎ‪ ،‬رودﺧﺎﻧﻪ ﯾﺎ ﺣﻮض‬ ‫ﺑﺰرگ ﻏﻮﻃﻪ ﺧﻮرد ﯾﺎ در زﯾﺮ آب ﺑﺎران اﯾﺴﺘﺎد‪ ،‬ﺑﻄﻮري ﮐﻪ ﺗﻤﺎم ﺑﺪﻧﺶ ﺗﺮ و ﺧﯿﺲ ﺷﺪ و‬ ‫ﺑﺮ ﺑﺪﻧﺶ آب روان ﮔﺸﺖ آﯾﺎ ﻏﺴﻞ ﺻﺤﯿﺢ ﺷﺪه ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﻏﺴﻠﺶ ﺻﺤﯿﺢ ﺷﺪه‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﺮط اﯾﻨﮑﻪ ﻣﻀﻤﻀﻪ و اﺳﺘﻨﺸﺎق ﻫﻢ ﺑﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :252‬در ﺣﺎل ﻏﺴﻞ رو ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ ﮐﺮدن ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﻧﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﺮﻫﻨﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ و اﮔﺮ ﺑﺮﻫﻨﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :253‬ﺑﺮﻫﻨﻪ ﻏﺴﻞ ﮐﺮدن ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ داﺧﻞ ﺣﻤﺎم ﯾﺎ در ﻣﺤﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺴﯽ او را ﻧﻤﯽﺑﯿﻨﺪ اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :254‬ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ در ﻏﺴﻞ ﻣﮑﺮوه ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آﻧﭽﻪ در ﻏﺴﻞ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از‪:‬‬ ‫‪ -1‬اﺳﺮاف در ﻣﺼﺮف آب‪.‬‬ ‫‪ -2‬در ﺣﺎل ﺑﺮﻫﻨﮕﯽ ﺣﺮف زدن و ﯾﺎ ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ رو ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺧﻼف ﺳﻨﺖ ﻏﺴﻞ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :255‬اﮔﺮ ﭘﯿﺶ از ﻏﺴﻞ وﺿﻮ ﻧﮑﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ از ﻏﺴﻞ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز‪ ،‬وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻦ‪،‬‬ ‫اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬وﺿﻮ در ﺣﯿﻦ ﻏﺴﻞ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ‪ ،‬ﻧﯿﺎزي ﺑﻪ وﺿﻮي ﻣﺠﺪد ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از ﻣﺴﺢ ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :256‬ﻣﺪت ﻣﺴﺢ از ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ آﻏﺎز ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﯽ وﺿﻮ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺮاي ﻣﻘﯿﻢ ﯾﮏ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز‪ ،‬و ﺑﺮاي ﻣﺴﺎﻓﺮ ﺳﻪ‬ ‫ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﻣﺴﺢ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ ﺟﻤﻌﻪ وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺖ و ﻣﻮزه‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪79‬‬ ‫ﭘﻮﺷﯿﺪ و ﺗﺎ وﻗﺖ ﻋﺼﺮ ﺑﺎ وﺿﻮ ﺑﻮد‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺑﯽ وﺿﻮ ﺷﺪ از ﻫﻤﺎن وﻗﺖ ﺑﻪ ﻣﺪت ﯾﮏ ﯾﺎ ﺳﻪ‬ ‫ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎ ﻣﺴﺢ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :257‬ﻣﺴﺢ از ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺮ آﻧﭽﻪ وﺿﻮ را ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺴﺢ را ﻧﯿﺰ‪ ،‬ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ آن‪ ،‬ﻣﺴﺢ از‬ ‫اﯾﻦ ﻣﻮارد ﻫﻢ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻣﺪت ﻣﺴﺢ ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن رﺳﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻣﻮزهﻫﺎ را از ﭘﺎ ﺑﯿﺮون ﮐﺸﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﻪ اﻧﺪازه ﺳﻪ اﻧﮕﺸﺖ ﭘﺎ‪ ،‬ﻣﻮزه ﭘﺎره ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :258‬اﮔﺮ در ﺣﺎل وﺿﻮ ﻣﻮزه را از ﭘﺎ ﺑﯿﺮون ﮐﺸﯿﺪ ﯾﺎ ﻣﺪت ﻣﺴﺢ ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن رﺳﯿﺪ‬ ‫ﭼﻪ ﮐﺎر ﺑﮑﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻫﺮ دو ﺻﻮرت ﻓﻘﻂ ﭘﺎﻫﺎﯾﺶ را ﺷﺴﺘﻪ ﻣﻮزهﻫﺎ را ﺑﭙﻮﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪن ﺗﻤﺎم وﺿﻮ‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ‪ ،‬ﻻزم ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :259‬اﮔﺮ ﻣﺴﺎﻓﺮي ﭘﺲ از اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺪت ﯾﮏ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎ ﻣﺴﺢ ﮐﺮده ﺑﻮد‪،‬‬ ‫ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎزﮔﺸﺖ و ﻣﻘﯿﻢ ﺷﺪ ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﻮزهﻫﺎ را از ﭘﺎ ﺑﯿﺮون ﺑﮑﺸﺪ و ﻣﺠﺪداً ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﻣﺴﺢ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :260‬اﮔﺮ ﻣﻘﯿﻤﯽ ﻣﺴﺢ را ﺷﺮوع ﮐﺮد و ﺳﭙﺲ ﻣﺴﺎﻓﺮ ﺷﺪ‪ ،‬ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﭘﯿﺶ از ﺗﻤﺎم ﺷﺪن ﯾﮏ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﻣﺴﺎﻓﺮ ﺷﺪ‪ ،‬ﺗﺎ ﺳﻪ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﺑﺮ ﻣﻮزهﻫﺎ‬ ‫ﻣﺴﺢ ﮐﻨﺪ و اﮔﺮ ﺑﻌﺪ از ﺗﻤﺎم ﺷﺪن ﯾﮏ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﺳﻔﺮ ﮐﺮد‪ ،‬ﻣﻮزهﻫﺎ را از ﭘﺎ ﺑﯿﺮون ﮐﺸﯿﺪه‪،‬‬ ‫ﻣﺠﺪداً‪ ،‬ﻣﺴﺢ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :261‬اﮔﺮ ﻣﻮزه از ﺟﺎﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺎره ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﺴﺢ ﺑﺮ آن ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﯾﮏ ﻣﻮزه از ﺟﺎﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺎره ﺷﺪه ﺑﻮد و ﻣﺠﻤﻮع ﭘﺎرﮔﯿﻬﺎي آن‪ ،‬ﺑﻪ اﻧﺪازه‬ ‫ﺳﻪ اﻧﮕﺸﺖ ﭘﺎ ﻣﯽﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺴﺢ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬وﻟﯽ اﮔﺮ ﺟﺎﻫﺎي ﭘﺎره ﺷﺪه ﻫﺮ دو ﻣﻮزه‪ ،‬ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ‬ ‫ﺳﻪ اﻧﮕﺸﺖ ﭘﺎ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬در ﭼﻨﯿﻦ ﺣﺎﻟﯽ ﻣﺴﺢ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪80‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﻘﯿﻘﯿﻪ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :262‬ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ از ﭼﺮم و ﻻﺳﺘﯿﮏ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﮐﻔﺶ‪ ،‬ﻣﻮزه‪ ،‬ﮐﯿﻒ‪،‬‬ ‫دﺳﺘﮑﺶ‪ ،‬ﮐﯿﺴﻪﻫﺎي ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ و ﻏﯿﺮه اﮔﺮ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺟِﺮم داري ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﺻﺎﺑﺖ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ‬ ‫ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از ﻣﺎﻟﯿﺪن ﺑﺮ روي ﺧﺎك و ﻏﯿﺮه ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﺮط آﻧﮑﻪ ﻋﯿﻦ ﻧﺠﺎﺳﺖ و اﺛﺮ‬ ‫آن‪ ،‬از ﺑﯿﻦ ﺑﺮود‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :263‬اﮔﺮ ﺑﻪ وﺳﺎﯾﻞ ﯾﺎد ﺷﺪه ﻧﺠﺎﺳﺘﯽ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ادرار‪ ،‬ﻣﺸﺮوب و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن‪ ،‬اﺻﺎﺑﺖ‬ ‫ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎ آب ﯾﺎ ﻣﺎﯾﻌﺎت )ﭼﯿﺰﻫﺎي آﺑﮑﯽ( ﮐﻪ اﺛﺮ ﭘﻠﯿﺪي را دور ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺷﺴﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ‪،‬‬ ‫ﭘﺎك ﻣﯽﮔﺮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﯾﻌﻨﯽ اﮔﺮ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﻏﯿﺮ ﻣﺮﺋﯽ ﮐﻪ ﭘﺲ از ﺧﺸﮑﯿﺪن‪ ،‬روﯾﺖ ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺑﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎي ﯾﺎد ﺷﺪه‬ ‫و اﻣﺜﺎل آﻧﻬﺎ ﺑﺮﺳﺪ‪ ،‬ﻓﻘﻂ ﺑﺎ آب ﯾﺎ ﻣﺎﯾﻊ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﺴﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬از ﻣﺎﻟﯿﺪن ﺑﺮ ﺧﺎك‪ ،‬ﭘﺎك ﻧﻤﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :264‬اﮔﺮ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺑﻪ ﭼﺎﻗﻮ‪ ،‬ﮐﺎرد‪ ،‬وﺳﺎﯾﻞ ﻓﻠﺰي و اﻣﺜﺎل اﯾﻨﻬﺎ اﺻﺎﺑﺖ ﮐﺮد ﭼﮕﻮﻧﻪ‬ ‫ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬وﺳﺎﯾﻞ ﻓﻠﺰي‪ ،‬ﻇﺮﻓﻬﺎي اﺳﺘﯿﻠﯽ‪ ،‬آﻟﻮﻣﯿﻨﯿﻮﻣﯽ‪ ،‬ﺷﯿﺸﻪاي و ﻏﯿﺮه در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ زﻧﮓ‬ ‫زده و ﻧﺎﻫﻤﻮار ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﻧﺠﺲ ﺷﻮﻧﺪ و روي ﭼﯿﺰي ﻣﺎﻟﯿﺪه ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ اﺛﺮ‬ ‫ﭘﻠﯿﺪي از ﺑﯿﻦ ﺑﺮود‪ ،‬ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :265‬اﮔﺮ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺑﻪ زﻣﯿﻦ اﺻﺎﺑﺖ ﮐﺮد‪ ،‬زﻣﯿﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از اﯾﻨﮑﻪ زﻣﯿﻦ ﺧﺸﮏ ﺷﺪ و اﺛﺮ ﭘﻠﯿﺪي )رﻧﮓ‪ ،‬ﺑﻮ‪ ،‬ﻣﺰه( روي آن ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ‪،‬‬ ‫ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :266‬دﯾﻮار‪ ،‬آﺟﺮ و ﺳﻨﮓ ﻓﺮش ﺷﺪه ﻣﻨﺰل ﯾﺎ ﻣﺴﺠﺪ اﮔﺮ ﻧﺠﺲ ﺷﻮد‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ‬ ‫ﺑﺎﯾﺪ آن را ﭘﺎك ﮐﺮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از ﺧﺸﮏ ﺷﺪن آﻧﻬﺎ و دور ﺷﺪن اﺛﺮ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪81‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :267‬روش ﭘﺎك ﮐﺮدن ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﺣﯿﻦ ﺷﺴﺘﻦ ﻗﺎﺑﻞ ﻓﺸﺮدن ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﻇﺮﻓﻬﺎ‪ ،‬ﻓﺮش ﺿﺨﯿﻢ و ﻏﯿﺮه ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻓﺸﺮدن آﻧﻬﺎ ﻣﺸﮑﻞ ﯾﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﺨﺴﺖ‪ ،‬ﺷﺴﺘﻪ و ﮔﺬاﺷﺘﻪ‬ ‫ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﭼﮑﯿﺪن آب ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺷﻮد ﺑﺎز‪ ،‬ﺷﺴﺘﻪ و ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎر ﺳﻮم ﻫﻢ ﺷﺴﺘﻪ و‬ ‫ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ ﭘﺲ از ﺳﻪ ﺑﺎر ﺷﺴﺘﻦ ﺑﻪ روﺷﯽ ﮐﻪ ﺑﯿﺎن ﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ در ﻣﻮﻗﻊ‬ ‫ﺷﺴﺘﻦ ﻫﺮ اﻧﺪازه ﮐﻪ ﻣﺎﻟﯿﺪن ﻣﻤﮑﻦ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻟﯿﺪه ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﭘﻠﯿﺪي ﺑﻄﻮر ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺮﻃﺮف ﮔﺮدد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :268‬ﻇﺮﻓﻬﺎي ﺳﻔﺎﻟﯽ و ﺧﺎﮐﯽ اﮔﺮ ﭘﻠﯿﺪ ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻇﺮﻓﻬﺎي ﺳﻔﺎﻟﯽ ﻫﻢ ﺑﺎ ﺷﺴﺘﻦ ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬روش ﭘﺎك ﮐﺮدن آﻧﻬﺎ در ﭘﺮﺳﺶ‬ ‫ﻗﺒﻠﯽ ﺑﯿﺎن ﮔﺮدﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :269‬ﺷﯿﯽء ﻧﺠﺲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺪﻓﻮع اﮔﺮ ﺳﻮﺧﺘﻪ و ﺧﺎﮐﺴﺘﺮ ﺷﻮد‪ ،‬آن ﺧﺎﮐﺴﺘﺮﻫﺎ‬ ‫ﭘﺎكاﻧﺪ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬ﭘﺎك ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :270‬اﮔﺮ ﻣﻮﺷﯽ در روﻏﻦ اﻓﺘﺎد و ﻣ‪‬ﺮد‪ ،‬ﺣﮑﻢ آن ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ روﻏﻦ ﻣﻨﺠﻤﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻮش و روﻏﻨﻬﺎي اﻃﺮاف آن را ﺑﺮدارﻧﺪ‪،‬‬ ‫روﻏﻦ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه ﭘﺎك ﻣﯽﺷﻮد و اﮔﺮ روﻏﻦ ﻣﺎﯾﻊ ﺑﻮد ﺗﻤﺎم روﻏﻦ ﭘﻠﯿﺪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از اﺳﺘﻨﺠﺎء‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :271‬ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ در اﺳﺘﻨﺠﺎء ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬در ﺣﺎل اﺳﺘﻨﺠﺎء ﭘﺸﺖ ﯾﺎ رو ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -2‬در ﺟﺎﯾﯽ اﺳﺘﻨﺠﺎء ﮐﺮدن ﮐﻪ ﻧﮕﺎه دﯾﮕﺮان ﺑﺮ ﻋﻮرت وي ﺑﯿﻔﺘﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :272‬ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻗﻀﺎي ﺣﺎﺟﺖ ﻣﯽرود در آﻧﺠﺎ از ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎﯾﺪ اﺟﺘﻨﺎب‬ ‫ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪82‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -1‬ﭘﺸﺖ ﯾﺎ رو ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ ﻧﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬در ﺣﺎل اﯾﺴﺘﺎدن ادرار ﻧﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬داﺧﻞ ﻧﻬﺮ ﯾﺎ ﺟﻮي آب ﯾﺎ در ﮐﻨﺎر آن‪ ،‬ﺑﻮل و ﻏﺎﯾﻂ ﻧﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ - 4 -1‬ﻧﺰدﯾﮏ دﯾﻮار ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻮل و ﻏﺎﯾﻂ ﻧﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬در ﻗﺒﺮﺳﺘﺎن ﺑﻮل و ﻏﺎﯾﻂ ﻧﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -5‬در ﺳﻮراخ ﻣﻮش ﯾﺎ دﯾﮕﺮ ﭼﯿﺰي ﺑﻮل ﻧﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -6‬در ﺣﯿﻦ ﺑﻮل و ﻏﺎﯾﻂ ﺻﺤﺒﺖ ﻧﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -7‬در ﻗﺴﻤﺖ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﻧﻨﺸﯿﻨﺪ و ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻ ادرار ﻧﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -8‬در ﻧﺸﺴﺘﻨﮕﺎه و ﯾﺎ ﮔﺬرﮔﺎه ﻣﺮدم ﺑﻮل و ﻏﺎﯾﻂ ﻧﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -9‬در ﻣﺤﻠﯽ ﮐﻪ وﺿﻮ ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ ،‬ﺑﻮل و ﻏﺎﯾﻂ ﻧﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻫﻤﻪ اﯾﻦ ﻣﻮارد ﮐﻪ ذﮐﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﻣﮑﺮوه ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از آﺑﻬﺎ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :273‬آﺑﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﮔﺮﻣﯽ آﻓﺘﺎب ﮔﺮم ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎ آن وﺿﻮ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﻧﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ ،‬وﻟﯽ ﺑﻬﺘﺮ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﭼﻨﯿﻦ آﺑﯽ وﺿﻮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :274‬در وﻗﺖ وﺿﻮ اﮔﺮ ﻗﻄﺮهﻫﺎﯾﯽ از ﺑﺪن‪ ،‬در ﻇﺮف آﺑﯽ ﺑﭽﮑﺪ‪ ،‬ﺑﺎ اﯾﻦ آﺑﻬﺎ‬ ‫وﺿﻮ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺣﯿﻦ وﺿﻮ اﮔﺮ ﺑﺮ ﺑﺪن‪ ،‬ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﻘﯿﻘﯽ ﻧﺒﺎﺷﺪ آﺑﯽ ﮐﻪ از ﺑﺪن ﻣﯽرﯾﺰد‪ ،‬آب‬ ‫ﻣﺴﺘﻌﻤﻞ اﺳﺖ و آب ﻣﺴﺘﻌﻤﻞ اﮔﺮ ﺑﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﺘﻌﻤﻞ ﻣﺨﻠﻮط ﺷﻮد‪ ،‬ﺣﮑﻤﺶ ﭼﻨﯿﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫اﮔﺮ آب ﻣﺴﺘﻌﻤﻞ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ در ﻣﻘﺪار‪ ،‬ﺑﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﺘﻌﻤﻞ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﺿﻮ و ﻏﺴﻞ ﺑﺎ‬ ‫ﭼﻨﯿﻦ آﺑﯽ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ و اﮔﺮ ﮐﻢﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ وﺿﻮ و ﻏﺴﻞ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :275‬اﮔﺮ ﺑﺎ آب‪ ،‬ﭼﯿﺰ ﭘﺎﮐﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ زﻋﻔﺮان‪ ،‬ﺻﺎﺑﻮن و ﻏﯿﺮه ﻣﺨﻠﻮط ﺷﻮد ﺑﺎ آن‪،‬‬ ‫وﺿﻮ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪83‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﯾﮑﯽ دو ﺻﻔﺖ از اوﺻﺎف آب ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺮد وﺿﻮ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ وﻟﯽ اﮔﺮ ﻫﺮ ﺳﻪ‬ ‫ﺻﻔﺖ آب ﺗﻐﯿﯿﺮ ﭘﯿﺪا ﮐﺮد و آب ﻏﻠﯿﻆ ﺷﺪ وﺿﻮ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :276‬اﮔﺮ ﺣﻮض و ﺑِﺮﮐﻪاي ﺑﻪ ﻋﺮض دو ذراع ﺷﺮﻋﯽ )ﯾﮏ ﻣﺘﺮ( و ﻃﻮل ﭘﻨﺠﺎه‬ ‫ذراع ﺷﺮﻋﯽ )‪ 25‬ﻣﺘﺮ( ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻋﺮض ﭘﻨﺞ و ﻃﻮل ﺑﯿﺴﺖ ذراع‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ آﺑﯽ ﺣﮑﻢ آب‬ ‫ﺟﺎري را دارد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! اﯾﻦ آب‪ ،‬ﺣﮑﻢ آب ﺟﺎري را دارد‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه از آب ﭼﺎﻫﻬﺎ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :277‬اﮔﺮ ﻣﺪﻓﻮع ﮐﺒﻮﺗﺮ ﯾﺎ ﮔﻨﺠﺸﮏ در ﭼﺎه اﻓﺘﺎد‪ ،‬ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از اﻓﺘﺎدن ﻣﺪﻓﻮع ﮐﺒﻮﺗﺮ‪ ،‬ﮔﻨﺠﺸﮏ ﯾﺎ از اﻓﺘﺎدن ﺳﻪ ﭼﻬﺎر ﻣﺪﻓﻮع ﺷﺘﺮ و ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ‪،‬‬ ‫در ﭼﺎه‪ ،‬آب آن ﻧﺠﺲ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :278‬اﮔﺮ اﻧﺴﺎن ﮐﺎﻓﺮي ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺑﯿﺮون آوردن دﻟﻮ در ﭼﺎه رﻓﺖ و در آب ﻏﻮﻃﻪ‬ ‫ور ﺷﺪ‪ ،‬ﺣﮑﻢ ﭼﻨﯿﻦ آﺑﯽ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﺪن و ﻟﺒﺎس وي ﻗﺒﻞ از ورود ﺑﻪ ﭼﺎه از ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﻘﯿﻘﯽ و ﺟﻨﺎﺑﺖ ﭘﺎك‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬آب ﭼﺎه ﻫﻢ ﭘﺎك اﺳﺖ و اﮔﺮ ﻧﺠﺲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬آب ﭼﺎه ﻧﺠﺲ اﺳﺖ و ﺗﻤﺎم آب ﺑﺎﯾﺪ‬ ‫ﮐﺸﯿﺪه ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :279‬اﮔﺮ دﻟﻮ ﺧﺎﺻﯽ روي ﭼﺎه ﻗﺮار ﻧﺪاﺷﺖ و ﻣﺮدم ﮔﺎﻫﯽ از دﻟﻮ ﺑﺰرگ و ﮔﺎﻫﯽ‬ ‫از دﻟﻮﻫﺎي ﮐﻮﭼﮏ ﺑﺮاي ﮐﺸﯿﺪن آب اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻧﺠﺎﺳﺘﯽ در ﭼﺎه‬ ‫اﻓﺘﺎد و ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﮐﺸﯿﺪن ﻣﻘﺪاري ﻣﻌﯿﻦ از آب ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮاي ﮐﺸﯿﺪن آب از ﭼﻪ ﻧﻮع دﻟﻮي‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ روي ﭼﺎه دﻟﻮ ﺧﺎﺻﯽ ﻗﺮار ﻧﺪاﺷﺖ ﯾﺎ دﻟﻮ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺰرگ و ﯾﺎ ﮐﻮﭼﮑﯽ‬ ‫وﺟﻮد داﺷﺖ‪ ،‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﺑﺮاي ﭘﺎك ﮐﺮدن آب ﭼﺎه‪ ،‬از دﻟﻮ ﻣﺘﻮﺳﻂ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﺎ اﯾﻨﺠﺎ ﻣﺴﺎﯾﻞ اﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪه ﺑﺮ ﻣﺴﺎﯾﻞ ﻗﺴﻤﺖ دوم ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻹﺳﻼم ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن رﺳﯿﺪ اﯾﻨﮏ ﺑﻪ‬ ‫ﺑﯿﺎن دﻧﺒﺎﻟﻪ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻗﺒﻠﯽ ﻣﯽﭘﺮدازﯾﻢ‪.‬‬ ‫‪84‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺗﯿﻤﻢ و اﺣﮑﺎم آن‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :280‬ﺗﯿﻤﻢ ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﯿﻤﻢ ﯾﻌﻨﯽ دور ﮐﺮدن ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺣﮑﻤﯿﻪ از ﺑﺪن ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﺧﺎك ﭘﺎك ﯾﺎ آﻧﭽﻪ در‬ ‫ﺣﮑﻢ ﺧﺎك اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :281‬ﺗﯿﻤﻢ در ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬در وﻗﺖ ﻣﯿﺴﺮ ﻧﺸﺪن آب‬ ‫‪ -2‬در ﺻﻮرت وﺟﻮد ﺧﻄﺮ و اﻧﺪﯾﺸﻪ ﺑﺮوز ﺑﯿﻤﺎري ﯾﺎ ازدﯾﺎد آن‪ ،‬ﺑﺮ اﺛﺮ اﺳﺘﻔﺎده از آب‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :282‬ﺣﺎﻟﺘﻬﺎي ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ آب را ﺗﻮﺿﯿﺢ دﻫﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ آب ﺑﻪ اﻧﺪازه ﯾﮏ ﻣﯿﻞ ﺷﺮﻋﯽ از آدﻣﯽ دور ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﺮ آب ﺑﻪ واﺳﻄﻪ وﺟﻮد دﺷﻤﻦ‪ .‬ﻣﺜﻼً ﺧﺎرج از ﻣﻨﺰل آب وﺟﻮد‬ ‫دارد‪ ،‬وﻟﯽ ﺧﻄﺮ ﺣﻤﻠﻪ دﺷﻤﻦ ﯾﺎ درﻧﺪه ﯾﺎ ﭼﯿﺰي دﯾﮕﺮ‪ ،‬او را ﺗﻬﺪﯾﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬آب در ﺣﺪ ﮐﻤﯽ وﺟﻮد دارد‪ ،‬وﻟﯽ اﯾﻦ ﺧﻄﺮ ﻫﺴﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ از آن ﻣﻘﺪار آب ﺑﺮاي‬ ‫وﺿﻮ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ از ﺗﺸﻨﮕﯽ از ﺑﯿﻦ رﻓﺘﻪ و ﺗﻠﻒ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -4‬آب داﺧﻞ ﭼﺎه ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪ ،‬وﻟﯽ دﻟﻮ و رﯾﺴﻤﺎن ﺑﺮاي ﮐﺸﯿﺪن آن‪ ،‬ﻣﯿﺴﺮ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ -5‬آب وﺟﻮد دارد‪ ،‬وﻟﯽ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ دﻻﯾﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﺑﻪ آن دﺳﺘﺮﺳﯽ ﻧﺪارد و ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ ﻫﻢ‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ از وي اﺳﺘﻤﺪاد ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻤﺎم اﯾﻦ ﻣﻮارد در ﺣﮑﻢ ﻋﺪم وﺟﻮد آب اﺳﺖ و ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺗﯿﻤﻢ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :283‬اﻧﺪﯾﺸﻪ ﺑﯿﻤﺎر ﺷﺪن در ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺧﻮﯾﺶ از اﺳﺘﻔﺎده آب‪ ،‬ﺑﻪ ﺑﯿﻤﺎر ﺷﺪن ﯾﻘﯿﻦ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﯾﺎ ﭘﺰﺷﮏ و ﻃﺒﯿﺐ ﻣﺎﻫﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﻈﺮي ﺑﺪﻫﺪ آﻧﮕﺎه ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺗﯿﻤﻢ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪85‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :284‬ﻏﺮض از اﯾﻦ ﮐﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﯾﮏ ﻣﯿﻞ ﺷﺮﻋﯽ از آب ﻓﺎﺻﻠﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬وﻗﺘﯽ آدﻣﯽ در ﻣﺤﻠﯽ ﻫﺴﺖ ﮐﻪ آﻧﺠﺎ آب وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ ،‬وﻟﯽ ﺑﻪ ﮔﻤﺎن ﺧﻮﯾﺶ ﯾﺎ‬ ‫ﺑﺮ اﺛﺮ اﻃﻼع ﮐﺴﯽ‪ ،‬ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮐﻤﺘﺮ از ﯾﮏ ﻣﯿﻞ )ﺣﺪود‪ 1700‬ﻣﺘﺮ( آب وﺟﻮد‬ ‫اﺳﺖ در ﭼﻨﯿﻦ ﺣﺎﻟﯽ ﺗﯿﻤﻢ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺳﺮاغ آب ﺑﺮود‪.‬‬ ‫اﻣﺎ در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ اﻃﻼع دﻫﻨﺪهاي ﻫﻢ ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺑﻪ ﻫﯿﭻ وﺟﻪ ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺧﺒﺮي از وﺟﻮد آب‬ ‫در آن ﺣﻮاﻟﯽ ﺑﺪﺳﺖ آورد و ﯾﺎ اﯾﻨﮑﻪ آب ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﯾﮏ ﻣﺎﯾﻞ )ﺣﺪود‪ 1700‬ﻣﺘﺮ( ﯾﺎ ﺑﯿﺶ از‬ ‫آن ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪ ،‬در ﭼﻨﯿﻦ ﺻﻮرﺗﯽ ﺗﯿﻤﻢ ﺑﺮاﯾﺶ ﺟﺎﯾﺰ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :285‬در ﺗﯿﻤﻢ ﭼﻨﺪ ﭼﯿﺰ ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺗﯿﻤﻢ ﺳﻪ ﭼﯿﺰ ﻓﺮض اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻧﯿﺖ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻫﺮ دو دﺳﺖ را ﺑﺮ ﺧﺎك زدن و ﺑﺮ ﺻﻮرت ﻣﺎﻟﯿﺪن‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﻫﺮ دو دﺳﺖ را ﺑﺮ ﺧﺎك زدن و دﺳﺘﻬﺎ را ﺗﺎ آرﻧﺞ ﻣﺎﻟﯿﺪن‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :286‬روش ﮐﺎﻣﻞ ﺗﯿﻤﻢ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺨﺴﺖ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ و اراده دور ﮐﺮدن ﭘﻠﯿﺪي و ﭘﺎك ﺷﺪن‪ ،‬ﺑﺮاي‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز و ﯾﺎ اﻧﺠﺎم ﻋﺒﺎدﺗﯽ دﯾﮕﺮ ﺗﯿﻤﻢ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻫﺮ دو دﺳﺖ را ﺑﺮ ﺧﺎك زده آﻧﻬﺎ‬ ‫را ﺑﯿﻔﺸﺎﻧﺪ و ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﺑﺮ ﭼﻬﺮه ﺑﻤﺎﻟﺪ ﮐﻪ ﻫﯿﭻ ﺟﺎﯾﯽ از آن ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ‪) .‬اﮔﺮ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﯾﮏ‬ ‫ﺳﺮ ﻣﻮ ﺟﺎﯾﯽ ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻪ دﺳﺖ روي آن ﻣﺎﻟﯿﺪه ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﯿﻤﻢ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ(‪.‬‬ ‫ﺑﺎر دوم‪ ،‬دﺳﺘﻬﺎ را ﺑﺮ ﺧﺎك زده آﻧﻬﺎ را ﺑﯿﻔﺸﺎﻧﺪ و ﭼﻬﺎر اﻧﮕﺸﺖ دﺳﺖ ﭼﭗ را در زﯾﺮ‬ ‫اﻧﮕﺸﺘﺎن دﺳﺖ راﺳﺖ ﻗﺮار داده ﻗﺴﻤﺖ زﯾﺮﯾﻦ دﺳﺖ را ﺗﺎ آرﻧﺞ ﻣﺴﺢ ﮐﻨﺪ و ﺑﺎ ﮐﻒ دﺳﺖ‬ ‫ﭼﭗ ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺎﻻﯾﯽ دﺳﺖ راﺳﺖ را ﺗﺎ ﺳﺮ اﻧﮕﺸﺘﺎن ﺧﻼل ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫اﮔﺮ ﺳﺎﻋﺖ و اﻧﮕﺸﺘﺮ در دﺳﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬آﻧﻬﺎ را ﻗﺒﻞ از ﺷﺮوع ﺗﯿﻤﻢ ﺑﯿﺮون آورد‪.‬‬ ‫ﺧﻼل ﮐﺮدن رﯾﺶ در ﺗﯿﻤﻢ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪86‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :287‬روي ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﺗﯿﻤﻢ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﯿﻤﻢ روي ﺧﺎك‪ ،‬رﯾﮓ‪ ،‬ﺳﻨﮓ‪ ،‬ﮔﭻ‪ ،‬آﻫﮏ‪ ،‬ﺳﯿﻤﺎن‪ ،‬آﺟﺮ‪ ،‬ﺧﺸﺖ‪ ،‬دﯾﻮار )در‬ ‫ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ رﻧﮓ ﺧﻮرده ﻧﺒﺎﺷﺪ( ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺷﺮﻃﯽ ﮐﻪ ﭘﺎك ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :288‬ﺗﯿﻤﻢ روي ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﯿﻤﻢ روي ﭼﻮب‪ ،‬اﻧﻮاع ﻓﻠﺰ‪ ،‬ﺷﯿﺸﻪ‪ ،‬ﮔﻨﺪم‪ ،‬ﺟﻮ‪ ،‬ﭘﺎرﭼﻪ و ﺧﻼﺻﻪ ﻫﺮ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ‬ ‫در آﺗﺶ ﻋﻤﻮﻣﺎً ذوب و ﯾﺎ ﺳﻮﺧﺘﻪ و ﺧﺎﮐﺴﺘﺮ ﻣﯽﺷﻮد و ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺑﺮ آن ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :289‬اﮔﺮ روي ﺳﻨﮓ‪ ،‬آﻫﮏ ﻣﻮزاﺋﯿﮏ و دﯾﻮار‪ ،‬ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺗﯿﻤﻢ ﺑﺮ آﻧﻬﺎ‬ ‫ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﺗﯿﻤﻢ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ وﺟﻮد ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﺑﺮ آﻧﻬﺎ اﻟﺰاﻣﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺪون وﺟﻮد ﻏﺒﺎر ﻫﻢ ﺗﯿﻤﻢ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :290‬ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ روي آﻧﻬﺎ ﺗﯿﻤﻢ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ اﮔﺮ ﻏﺒﺎر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﯿﻤﻢ ﺟﺎﯾﺰ‬ ‫اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻏﺒﺎر ﺑﻪ ﺣﺪي داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ از دﺳﺖ زدن‪ ،‬ﻏﺒﺎرﻫﺎ ﻣﻨﺘﺸﺮ‬ ‫ﺷﻮد و ﯾﺎ اﺛﺮ دﺳﺖ‪ ،‬روي آﻧﻬﺎ ﺑﻤﺎﻧﺪ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :291‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺗﻼوت ﻗﺮآن ﯾﺎ دﺳﺖ زدن ﺑﻪ آن ﯾﺎ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ دﺧﻮل در‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ‪ ،‬ﺗﯿﻤﻢ ﮐﺮد‪ ،‬ﺑﺎ ﻫﻤﺎن ﺗﯿﻤﻢ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﺑﺎ ﯾﮏ ﺗﯿﻤﻢ اداء و اﻧﺠﺎم ﭼﻨﺪﯾﻦ ﻧﻮع ﻋﺒﺎدت ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :292‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه ﯾﺎ ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت ﺗﯿﻤﻢ ﮐﺮد‪ ،‬ﺑﺎ آن ﺗﯿﻤﻢ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :293‬اﮔﺮ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﻣﯿﺴﺮ ﻧﺸﺪن آب‪ ،‬ﺗﯿﻤﻢ ﮐﺮد و ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪ و ﭘﺲ از ﻧﻤﺎز‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪن‪ ،‬آب ﺑﺮاﯾﺶ ﻣﯿﺴﺮ ﺷﺪ ﺑﺮ ﮔﺮداﻧﺪن ﻧﻤﺎز ﺿﺮوري اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪87‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪن ﻧﻤﺎز ﺿﺮوري ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :294‬ﺗﯿﻤﻢ از ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از ﻫﻤﺎن ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ وﺿﻮ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد ﺗﯿﻤﻢ ﻫﻢ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬و اﮔﺮ ﺑﺮ اﺛﺮ‬ ‫ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳﯽ ﺑﻪ آب ﺗﯿﻤﻢ ﮐﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﺳﭙﺲ آب ﺑﺮاﯾﺶ ﻣﯿﺴﺮ ﺷﺪ و ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﮐﻪ از آن‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺗﯿﻤﻤﺶ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬و اﮔﺮ ﺑﺮ اﺛﺮ ﻋﺬري ﺗﯿﻤﻢ ﮐﺮده ﺑﻮد‪ ،‬از دور ﺷﺪن آن‬ ‫ﻋﺬر ﻫﻢ ﺗﯿﻤﻤﺶ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :295‬اﮔﺮ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ ﺗﯿﻤﻢ ﮐﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ را ﻫﻢ ﺑﺎ آن ﺗﯿﻤﻢ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ‪،‬‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﺑﺎ ﺗﯿﻤﻢ واﺣﺪ ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪد در اوﻗﺎت ﻣﺘﻌﺪد ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ .‬و ﺗﺎ‬ ‫زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺗﯿﻤﻤﺶ ﺑﺎﻃﻞ ﻧﺸﺪه ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻫﺮ ﻧﻮع ﻧﻤﺎزي را ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﻫﺮ ﻧﻮع ﻋﺒﺎدﺗﯽ را اﻧﺠﺎم‬ ‫دﻫﺪ‪ .‬ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﻓﺮض ﻇﻬﺮ ﺗﯿﻤﻢ ﮐﺮده ﺑﻮد ﺑﺎ ﻫﻤﺎن ﺗﯿﻤﻢ ﻧﻮاﻓﻞ‪ ،‬ﻓﺮاﯾﺾ‪ ،‬ﺗﻼوت‬ ‫ﻗﺮآن‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه‪ ،‬ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت و ﻫﺮ ﻧﻮع ﻋﺒﺎدﺗﯽ را ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :296‬ﺗﯿﻤﻢ ﺗﺎ ﭼﻪ ﻣﺪﺗﯽ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ آب ﺑﺮاﯾﺶ ﻣﯿﺴﺮ ﻧﺸﻮد و ﯾﺎ ﻋﺬر ﺑﺎﻗﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و اﮔﺮ ﭼﻨﺪ ﺳﺎل ﺑﻪ‬ ‫ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻨﻮال ﮔﺬﺷﺖ و ﺗﯿﻤﻢ ﮐﺮد‪ ،‬اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﺷﺮط دوم ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﻟﺒﺎس‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :297‬ﻫﺪف از ﭘﺎك ﺑﻮدن ﻟﺒﺎس ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﻟﺒﺎﺳﯽ ﮐﻪ ﺷﺨﺺ ﻧﻤﺎزﮔﺰار ﻣﯽﭘﻮﺷﺪ‪ ،‬از ﻗﺒﯿﻞ‪ :‬ﭘﯿﺮاﻫﻦ‪ ،‬ﺷﻠﻮار‪ ،‬ﻋﻤﺎﻣﻪ‪،‬‬ ‫ﺟﻮراب‪ ،‬ﮐﺖ و ﻏﯿﺮه اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ روي آﻧﻬﺎ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﺑﯿﺶ از ﻣﺴﺎﺣﺖ ﯾﮏ‬ ‫ﺳﮑﻪ ﯾﮏ درﻫﻤﯽ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﻏﻠﯿﻈﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﯾﺎ در ﺣﺪ ﯾﮏ ﭼﻬﺎرم‪ ،‬ﻟﺒﺎس ﺑﺎ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺧﻔﯿﻔﻪ‬ ‫آﻟﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﯾﮑﯽ از ﺷﺮاﯾﻂ ﺻﺤﺖ ﻧﻤﺎز اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﻧﺠﺎﺳﺖ ﻏﻠﯿﻈﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﯾﮏ‬ ‫درﻫﻢ ﯾﺎ ﮐﻤﺘﺮ از آن و ﻧﺠﺎﺳﺖ ﺧﻔﯿﻔﻪ از ﯾﮏ ﭼﻬﺎرم ﻟﺒﺎس ﮐﻤﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻊ ﻧﻤﺎز ﻧﻤﯽﺷﻮد‪،‬‬ ‫وﻟﯽ ﮔﺰاردن ﻧﻤﺎز ﺑﺎ ﭼﻨﯿﻦ ﻟﺒﺎﺳﯽ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪88‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :298‬اﮔﺮ ﯾﮏ ﻃﺮف ﻋﻤﺎﻣﻪ ﻧﺠﺲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﻤﺎز ﮔﺰار آن را ﮐﻨﺎر ﺑﮕﺬارد و آن‬ ‫ﻗﺴﻤﺘﯽ را ﮐﻪ ﻧﺠﺲ ﻧﯿﺴﺖ ﺑﭙﻮﺷﺪ و ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎزش ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺮ ﻟﺒﺎس ﻧﺠﺴﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻧﻤﺎز ﮔﺰار ﭼﻨﺎن ﻣﺮﺑﻮط و ﻣﺘﺼﻞ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ از ﺣﺮﮐﺖ وي‪،‬‬ ‫ﻟﺒﺎس ﻫﻢ ﻣﺘﺤﺮك ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﺎ ﭼﻨﯿﻦ ﻟﺒﺎﺳﯽ ﻧﻤﺎز ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﺮ اﺛﺮ ﺣﺮﮐﺖ ﻧﻤﺎز ﮔﺰار‬ ‫ﻟﺒﺎس ﻣﺘﺤﺮك ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﻧﻤﺎز درﺳﺖ و ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ‪ .‬در ﻣﺴﺌﻠﻪ ﯾﺎد ﺷﺪه ﻫﻤﯿﻦ ﻇﺎﺑﻄﻪ ﺑﺎﯾﺪ‬ ‫ﻟﺤﺎظ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺷﺮط ﺳﻮم ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﺟﺎي ﻧﻤﺎز‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :299‬ﻣﮑﺎن ﻧﻤﺎز ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﭘﺎك ﺑﺎﺷﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﺟﺎي ﻫﺮ دو ﻗﺪم ﻧﻤﺎزﮔﺰار و ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻫﺮ دو زاﻧﻮ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و‬ ‫ﺟﺎي ﺳﺠﺪه ﺿﺮوري و اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :300‬اﮔﺮ ﻗﺴﻤﺖ زﯾﺮﯾﻦ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ روي آن ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻧﺠﺲ و‬ ‫ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺎﻻﯾﯽ آن ﭘﺎك ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﮔﺰاردن ﻧﻤﺎز روي آن ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺷﯿﺌﯽ ﯾﺎد ﺷﺪه ﺿﺨﯿﻢ‪ ،‬ﺳﺨﺖ و ﻣﺤﮑﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﺳﻨﮓ‪ ،‬ﻣﻮزاﺋﯿﮏ‪ ،‬ﭼﺎدر‬ ‫ﺿﺨﯿﻢ و ﻏﯿﺮه ﻧﻤﺎز ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ و اﮔﺮ ﻧﺎزك و ﺑﺎرﯾﮏ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻤﺎز ﺟﺎﯾﺰ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :301‬ﮔﺰاردن ﻧﻤﺎز روي ﭘﺎرﭼﻪ دو ﻻﯾﻪاي ﮐﻪ ﻻﯾﻪ زﯾﺮﯾﻦ آن ﭘﻠﯿﺪ و ﻻﯾﻪ ﺑﺎﻻﯾﯽ‬ ‫آن ﭘﺎك ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻫﺮ دو ﻻﯾﻪ ﭘﺎرﭼﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ دوﺧﺘﻪ و ﻣﺘﺼﻞ ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﻻﯾﻪ ﺑﺎﻻﯾﯽ ﺑﻪ‬ ‫ﻗﺪري ﺿﺨﯿﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻮ ﯾﺎ رﻧﮓ ﻧﺠﺎﺳﺘﯽ ﮐﻪ در ﻻﯾﻪ زﯾﺮﯾﻦ ﻗﺮار دارد‪ ،‬در آن ﻧﻤﻮدار‬ ‫ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ .‬و اﮔﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ .‬اﺣﺘﯿﺎط در اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ روي ﭼﻨﯿﻦ ﭘﺎرﭼﻪاي‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪه ﻧﺸﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :302‬اﮔﺮ روي زﻣﯿﻦ و ﯾﺎ ﭼﯿﺰ ﻧﺠﺴﯽ ﭘﺎرﭼﻪ ﭘﺎﮐﯽ ﭘﻬﻦ ﺷﻮد و ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪه‬ ‫ﺷﻮد‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪89‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ رﻧﮓ ﯾﺎ ﺑﻮي ﭘﻠﯿﺪي ﺑﻪ ﭘﺎرﭼﻪ ﺑﺎﻻﯾﯽ ﻧﺮﺳﺪ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ در ﻏﯿﺮ اﯾﻦ‬ ‫ﺻﻮرت ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :303‬آﯾﺎ در ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﭘﺎك اﺳﺖ وﻟﯽ در اﻃﺮاف آن‪ ،‬ﻧﺠﺎﺳﺘﯽ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ‬ ‫ﺑﻮي آن را‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﮔﺰار اﺣﺴﺎس ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز در آﻧﺠﺎ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ وﻟﯽ ﺑﻬﺘﺮ آن اﺳﺖ ﮐﻪ در ﭼﻨﯿﻦ ﺟﺎﯾﯽ ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪه ﻧﺸﻮد‪.‬‬ ‫ﺷﺮط ﭼﻬﺎرم ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﭘﻮﺷﯿﺪن ﻋﻮرت‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :304‬ﻋﻮرت ﭼﮕﻮﻧﻪ ﭘﻮﺷﯿﺪه ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي ﻣﺮد از ﻧﺎف ﺗﺎ زاﻧﻮ ﭘﻮﺷﯿﺪن اﯾﻦ ﻣﻘﺪار از ﺑﺪن ﻓﺮض اﺳﺖ و ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ‬ ‫ﻧﻤﺎز ﻧﺪارد‪ ،‬ﭼﻪ در ﺣﺎل ﻧﻤﺎز و ﭼﻪ در ﺳﺎﯾﺮ اوﻗﺎت ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﻣﺮدﻫﺎ ﻓﺮض اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ‬ ‫ﻗﺴﻤﺖ از ﺑﺪن ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﭙﻮﺷﺎﻧﻨﺪ‪ .‬و ﺑﺮاي زن ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻫﺮ دو دﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﭻ دﺳﺖ و ﻫﺮ‬ ‫دو ﭘﺎ و ﭼﻬﺮه‪ ،‬ﭘﻮﺷﺎﻧﺪن ﺳﺎﯾﺮ ﺑﺪن در ﻫﺮ ﺣﺎل ﻓﺮض اﺳﺖ‪ .‬ﮔﺮﭼﻪ ﺑﺮاي زن در ﺣﺎل ﻧﻤﺎز‪،‬‬ ‫ﭘﻮﺷﯿﺪن ﭼﻬﺮه ﻓﺮض ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬وﻟﯽ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﺮدان ﻏﯿﺮ ﻣﺤﺮم در ﭼﻨﯿﻦ ﺣﺎﻟﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ‬ ‫ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :305‬اﮔﺮ ﻣﻘﺪاري از ﻋﻮرت ﺑﺪون ﻗﺼﺪ‪ ،‬ﻇﺎﻫﺮ و ﻧﻤﺎﯾﺎن ﺷﻮد‪ ،‬ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﯾﮏ ﭼﻬﺎرم ﻋﻀﻮ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد و ﺗﺎ ﻣﺪﺗﯽ ﻇﺎﻫﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺳﻪ ﺑﺎر ﺳﺒﺤﺎن‬ ‫رﺑﯽاﻟﻌﻈﯿﻢ ﮔﻔﺘﻦ ﻣﻤﮑﻦ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﻧﻤﺎز ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ اﯾﻨﮑﻪ‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ‪ ،‬آن را ﭘﻮﺷﯿﺪ ﻧﻤﺎز ﺻﺤﯿﺢ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :306‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ در ﺗﺎرﯾﮑﯽ ﺑﺮﻫﻨﻪ ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﻧﻤﺎزش ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎ ﺑﻮدن ﻟﺒﺎس ﭼﻪ در ﺗﺎرﯾﮑﯽ و ﭼﻪ در روﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑﺮﻫﻨﻪ ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :307‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ در ﻧﻤﺎز ﻋﻤﺪاً ﯾﮏ ﭼﻬﺎرم ﻋﻮرت ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﺮﻫﻨﻪ ﮐﺮد‪ ،‬ﺣﮑﻤﺶ‬ ‫ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎزش ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :308‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ اﺻﻼً ﻟﺒﺎﺳﯽ ﻧﺪاﺷﺖ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ؟‬ ‫‪90‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎ ﺑﺮگ درﺧﺖ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻧﺤﻮي ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﻋﻮرﺗﺶ را ﭘﻮﺷﺎﻧﺪه‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ‬ ‫و اﮔﺮ ﻫﯿﭻ ﭼﯿﺰي ﺑﺮاﯾﺶ ﻣﯿﺴﺮ ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ و ﺑﺮﻫﻨﻪ ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﺑﺮاي رﮐﻮع و ﺳﺠﺪه‬ ‫اﺷﺎره ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺷﺮط ﭘﻨﺠﻢ‪ ،‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :309‬ﻣﻨﻈﻮر از وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي اداي ﻧﻤﺎز ﺷﺮط اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي آن ﻣﻘﺮر ﮔﺮدﯾﺪه‪ ،‬در ﻫﻤﺎن‬ ‫وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد‪ ،‬ﭘﯿﺶ از وﻗﺖ‪ ،‬ﺧﻮاﻧﺪن آن ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬و ﺑﻌﺪ از وﻗﺖ اﮔﺮ‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد اداء ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻗﻀﺎء ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :310‬در ﭼﻨﺪ وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اداي ﭘﻨﺞ ﻧﻤﺎز در ﭘﻨﺞ وﻗﺖ از ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﻓﺮض اﺳﺖ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ آن‪ ،‬ﻧﻤﺎز وﺗﺮ ﻧﯿﺰ‬ ‫واﺟﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :311‬ﻓﺮض‪ ،‬واﺟﺐ‪ ،‬ﺳﻨﺖ‪ ،‬و ﻧﻔﻞ ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد و ﺑﺎ ﻫﻢ ﭼﻪ ﻓﺮﻗﯽ‬ ‫دارﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﻓﺮض« آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ دﻟﯿﻞ ﻗﻄﻌﯽ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ و در ﺛﺒﻮت آن ﻫﯿﭻ ﮔﻮﻧﻪ‬ ‫ﺷﮏ و ﺗﺮدﯾﺪي وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬ﻣﻨﮑﺮ ﻓﺮﺿﯿﺖ آن ﮐﺎﻓﺮ و ﺗﺎرك ﺑﺪون ﻋﺬر آن ﻓﺎﺳﻖ و‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﻖ ﻋﺬاب اﻟﻬﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫واﺟﺐ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ دﻟﯿﻞ ﻇﻨﯽ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻣﻨﮑﺮ آن ﮐﺎﻓﺮ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﺗﺎرك ﺑﻼ‬ ‫ﻋﺬر آن ﻓﺎﺳﻖ و ﻣﺴﺘﺤﻖ ﻋﺬاب ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫»ﺳﻨﺖ« ﺑﻪ ﻋﻤﻠﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬ﯾﺎ اﺻﺤﺎب ﮐﺮام رﺿﻮان اﷲ ﻋﻠﯿﻬﻢ آن‬ ‫را اﻧﺠﺎم داده و ﯾﺎ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم آن اﻣﺮ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫»ﻧﻔﻞ« ﺑﻪ ﻋﻤﻠﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬ارزش و ﻓﻀﯿﻠﺖ آن در ﺷﺮﯾﻌﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬از‬ ‫اﻧﺠﺎم آن اﺟﺮ و ﭘﺎداش ﻣﯽرﺳﺪ و از ﺗﺮك آن ﻋﺬاب و ﻋﺘﺎﺑﯽ ﺗﻌﻠﻖ ﻧﻤﯽﮔﯿﺮد‪» .‬ﻧﻔﻞ« را‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﺐ‪» ،‬ﻣ‪‬ﻨﺪ‪‬وب و ﺗَﻄَﻮ‪‬ع« ﻧﯿﺰ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪91‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :312‬ﻓﺮض داراي ﭼﻨﺪ ﻗﺴﻢ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻓﺮض دو ﻗﺴﻢ دارد‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻓﺮض ﻋﯿﻦ‬ ‫‪ -2‬ﻓﺮض ﮐﻔﺎﯾﻪ‪.‬‬ ‫»ﻓﺮض ﻋﯿﻦ« آن اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺠﺎم آن ﺑﺮ ﻫﺮ ﺷﺨﺼﯽ ﻻزم و ﺿﺮوري اﺳﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ ﮐﺴﯽ‬ ‫ﺑﺪون ﻋﺬر ﺷﺮﻋﯽ آن را ﺗﺮك ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻓﺎﺳﻖ و ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر ﻣﯽﺷﻮد‪» .‬ﻓﺮض ﮐ‪‬ﻔﺎﯾﻪ« آن اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫اﮔﺮ ﯾﮑﯽ دو ﻧﻔﺮ آن را اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ‪ ،‬از ﻋﻬﺪه دﯾﮕﺮان ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد و اﮔﺮ ﻫﯿﭻ ﮐﺲ آن را‬ ‫اﻧﺠﺎم ﻧﺪاد‪ ،‬ﻫﻤﻪ ﻣﺴﺌﻮل و ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :313‬ﺳﻨﺖ داراي ﭼﻨﺪ ﻗﺴﻢ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺳﻨﺖ ﺑﺮ دو ﻗﺴﻢ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺳﻨﺖ ﻏﯿﺮ ﻣﺆﮐﺪه‪.‬‬ ‫»ﺳﻨﺖ ﻣ‪‬ﺆَﮐﺪه« آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﮔﺮاﻣﯽ اﺳﻼم‪ ‬ﻫﻤﯿﺸﻪ آن را اﻧﺠﺎم داده و ﯾﺎ ﺑﻪ آن‬ ‫دﺳﺘﻮر داده اﺳﺖ‪ .‬ﻫﯿﭻ ﮔﺎه ﺑﺪون ﻋﺬر ﺗﺮك ﻧﻔﺮﻣﻮدهاﻧﺪ‪ .‬ﺗﺮك ﭼﻨﯿﻦ ﺳﻨﺘﻬﺎﯾﯽ و ﻋﺎدي ﺷﺪن‬ ‫ﺑﻪ ﺗﺮك آﻧﻬﺎ ﺷﺪﯾﺪاً ﮔﻨﺎه و ﻣﻮﺟﺐ ﻣﻼﻣﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﺳﻨﺖ ﻏﯿﺮ ﻣﺆﮐﺪه ﻋﻤﻠﯽ را ﮔﻮﯾﻨﺪ ﮐﻪ‪ :‬آن‬ ‫ﺣﻀﺮت‪ ‬ﻏﺎﻟﺒﺎً آن را اﻧﺠﺎم ﻣﯽدادهاﻧﺪ و ﮔﺎﻫﯽ ﻫﻢ ﺑﺪون ﻋﺬر ﺗﺮك ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﺠﺎي‬ ‫آوردن ﻫﻤﯿﺸﮕﯽ اﯾﻦ ﻧﻮع ﺳﻨﺘﻬﺎ‪ ،‬از اﻧﺠﺎم ﻣﺴﺘﺤﺒﺎت ﺛﻮاب ﺑﯿﺸﺘﺮي دارد‪ .‬و از ﺗﺮك آن‬ ‫ﮔﻨﺎﻫﯽ ﻻزم ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ .‬ﭼﻨﯿﻦ ﺳﻨﺘﻬﺎﯾﯽ را »ﺳﻨﻦ زواﯾﺪ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :314‬ﻓﺮق ﺑﯿﻦ »ﺣﺮام«‪» ،‬ﻣﮑﺮوه ﺗﺤﺮﯾﻤﯽ« و »ﺗﻨﺰﯾﻬﯽ« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﺣﺮام« ﺑﻪ ﻋﻤﻠﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ آن ﺑﺎ دﻟﯿﻞ ﻗﻄﻌﯽ ﺛﺎﺑﺖ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺮﺗﮑﺐ ﭼﻨﯿﻦ ﻋﻤﻠﯽ ﻓﺎﺳﻖ و ﻣﺴﺘﺤﻖ ﻋﺬاب و ﻣﻨﮑﺮ آن ﮐﺎﻓﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫»ﻣﮑﺮوه ﺗﺤﺮﯾﻤﯽ« ﺑﻪ ﻓﻌﻠﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ آن ﺑﺎ دﻟﯿﻞ ﻇﻨﯽ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﻨﮑﺮ آن ﮐﺎﻓﺮ ﻧﻤﯽﺷﻮد وﻟﯽ ﻣﺮﺗﮑﺐ آن ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪92‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫»ﻣﮑﺮوه ﺗﻨﺰﯾﻬﯽ« آن اﺳﺖ ﮐﻪ از ﺗﺮك آن ﺛﻮاب ﻣﯽرﺳﺪ و از اﻧﺠﺎم آن ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر‬ ‫ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬اﻣﺎ ﺳﺰاوار و ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﯾﮏ ﻓﺮد ﻣﺴﻠﻤﺎن آن را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :315‬ﻣ‪‬ﺒ‪‬ﺎح« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﻣﺒﺎح« ﺑﻪ ﻓﻌﻠﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬ﮐﺮدن و ﻧﮑﺮدن آن ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﯾﻌﻨﯽ از ﮐﺮدن‬ ‫آن‪ ،‬ﺛﻮاﺑﯽ و از ﻧﮑﺮدن آن‪ ،‬ﮔﻨﺎﻫﯽ ﻧﻤﯽرﺳﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :316‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ از ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد و ﺗﺎ ﭼﻪ وﻗﺘﯽ اداﻣﻪ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺣﺪود ﯾﮏ ﺳﺎﻋﺖ و ﻧﯿﻢ ﭘﯿﺶ از ﻃﻠﻮع آﻓﺘﺎب‪ ،‬در ﺳﻤﺖ ﻣﺸﺮق در اﻓﻖ‬ ‫آﺳﻤﺎن‪ ،‬ﻧﻮﻋﯽ ﺳﻔﯿﺪي و روﺷﻨﺎﯾﯽ ﻣﺤﺴﻮس ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺳﺘﻮﻧﯽ از زﻣﯿﻦ ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻪ و‬ ‫ﺑﻪ ﻃﺮف آﺳﻤﺎن ﺳﺮ ﺑﺮ ﻣﯽآورد اﯾﻦ روﺷﻨﺎﯾﯽ را »ﺻﺒﺢ ﮐﺎذب« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ و ﺗﺎ اﻧﺪك ﻣﺪﺗﯽ‬ ‫ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه و ﺳﭙﺲ ﻏﺎﯾﺐ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫روﺷﻨﺎﯾﯽ دﯾﮕﺮي ﻧﻤﺎﯾﺎن ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺗﻤﺎم اﻓﻖ ﻣﺸﺮق را ﻓﺮا ﻣﯽﮔﯿﺮد و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺷﮑﻞ‬ ‫ﻣﺴﺘﻄﯿﻠﯽ ﺑﺮ ﺗﻤﺎم اﻓﻖ ﻧﻤﻮدار ﮔﺸﺘﻪ و ﻟﺤﻈﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﻈﻪ ﺑﺮ روﺷﻨﺎﯾﯽ آن اﻓﺰوده ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬اﯾﻦ‬ ‫روﺷﻨﺎﯾﯽ را »ﺻ‪‬ﺒﺢِ ﺻ‪‬ﺎد‪‬ق« ﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬اﺑﺘﺪاي وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ از ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪن ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق آﻏﺎز‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد و ﺗﺎ ﭘﯿﺶ از ﻃﻠﻮع آﻓﺘﺎب اداﻣﻪ دارد‪ .‬و ﺑﻪ ﻣﺤﺾ اﯾﻨﮑﻪ ﮐﻨﺎره ﺧﻮرﺷﯿﺪ از اﻓﻖ‬ ‫ﻣﺸﺮق ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد‪ ،‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن ﻣﯽرﺳﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :317‬وﻗﺖ ﻣﺴﺘﺤﺐ ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻫﻮا ﺧﻮب روﺷﻦ ﺷﻮد و در ﺣﺪي وﻗﺖ ﺑﺎﻗﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز ﻣﻮاﻓﻖ ﺑﺎ‬ ‫ﺳﻨﺖ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ اداء ﺷﻮد‪ .‬از اﺧﺘﺘﺎم ﻧﻤﺎز ﺗﺎ ﻃﻠﻮع آﻓﺘﺎب ﻫﻢ ﺑﺎﯾﺪ در ﻫﻤﺎن ﺣﺪ وﻗﺖ ﺑﺎﻗﯽ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺗﺎ اﮔﺮ ﺑﻪ دﻟﯿﻠﯽ ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﺪه‪ ،‬ﻓﺎﺳﺪ ﺷﻮد ﺑﺎز در ﻫﻤﺎن وﻗﺖ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺳﻨﺖ ﺧﻮاﻧﺪه‬ ‫ﺷﻮد‪ .‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ در ﭼﻨﯿﻦ وﻗﺘﯽ ﻣﺴﺘﺤﺐ و اﻓﻀﻞ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :318‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ را ﺑﯿﺎن ﮐﻨﯿﺪ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪93‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از زوال آﻓﺘﺎب از ﺧﻂ ﻧﺼﻒ اﻟﻨﻬﺎر ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد‬ ‫و ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺳﺎﯾﻪ ﻫﺮ ﺷﯽء ﺑﺪون از ﺳﺎﯾﻪ اﺻﻠﯽ آن‪ ،‬دو ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﻮد‪ ،‬اداﻣﻪ دارد آﻧﮕﺎه وﻗﺖ‬ ‫ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن ﻣﯽرﺳﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :319‬وﻗﺖ ﻣﺴﺘﺤﺐ ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻓﺼﻞ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ﺗﺎ ﺣﺪي ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ ﺑﺎ ﺗﺄﺧﯿﺮ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد ﮐﻪ ﺷﺪت ﮔﺮﻣﺎ از ﺑﯿﻦ‬ ‫ﺑﺮود‪ .‬و در ﻓﺼﻞ زﻣﺴﺘﺎن در اول وﻗﺖ ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ‪ .‬وﻟﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ‬ ‫ﮐﻪ ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ در ﻫﺮ ﺣﺎل در زﻣﺎﻧﯽ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد ﮐﻪ ﺳﺎﯾﻪ ﻫﺮ ﭼﯿﺰ ﺑﺪون ﺳﺎﯾﻪ اﺻﻠﯽ آن ﺑﻪ‬ ‫ﯾﮏ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺮﺳﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :320‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ را ﺑﯿﺎن ﮐﻨﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺳﺎﯾﻪ ﻫﺮ ﭼﯿﺰ‪ ،‬ﻋﻼوه از ﺳﺎﯾﻪ اﺻﻠﯽ آن‪ ،‬ﺑﻪ اﻧﺪازه دو ﺑﺮاﺑﺮ آن ﺑﺮﺳﺪ‪،‬‬ ‫وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد و ﺗﺎ ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب اداﻣﻪ دارد‪ .‬وﻟﯽ ﭼﻮن آﻓﺘﺎب ﺑﻪ اﻓﻖ‬ ‫ﻧﺰدﯾﮏ ﺷﻮد و ﺷﻌﺎع آن زرد و ﺿﻌﯿﻒ ﮔﺮدد‪ ،‬در ﭼﻨﯿﻦ وﻗﺘﯽ ﻧﻤﺎز ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎﯾﺪ‬ ‫ﭘﯿﺶ از آن‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :321‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻣﻐﺮب ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب‪ ،‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻣﻐﺮب‪ ،‬ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد و ﺗﺎ ﻏﺮوب ﺷﻔﻖ اداﻣﻪ‬ ‫دارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :322‬ﺷَﻔَﻖ« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب در ﺟﺎﻧﺐ ﻣﻐﺮب در اﻓﻖ آﺳﻤﺎن ﯾﮏ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﺮﺧﯽ ﻧﻤﺎﯾﺎن‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ آن را »ﺷَﻔَﻖ اَﺣﻤﺮ« )ﺷﻔﻖ ﺳﺮخ رﻧﮓ( ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ آن ﺳﺮﺧﯽ زاﯾﻞ ﮔﺸﺘﻪ‬ ‫و ﯾﮏ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﻔﯿﺪي در اﻓﻖ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ آن را »ﺷَﻔَﻖ اَﺑﯿ‪‬ﺾ« )ﺷﻔﻖ ﺳﻔﯿﺪ رﻧﮓ(‬ ‫ﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ آن ﺳﻔﯿﺪي ﻫﻢ زاﯾﻞ ﻣﯽﺷﻮد و ﺗﻤﺎم آﺳﻤﺎن ﯾﮏ رﻧﮓ و ﯾﮏ ﻧﻮاﺧﺖ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ‬ ‫ﻣﯽرﺳﺪ‪ .‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻣﻐﺮب ﺗﺎ ﭘﯿﺶ از زاﯾﻞ ﺷﺪن ﺷﻔﻖ اﺑﯿﺾ‪ ،‬ﺑﺎﻗﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :323‬وﻗﺖ ﻣﺴﺘﺤﺐ ﻧﻤﺎز ﻣﻐﺮب ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫‪94‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز ﻣﻐﺮب در اول وﻗﺖ ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ و ﺗﺄﺧﯿﺮ ﺑﺪون ﻋﺬر ﻣﮑﺮوه‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :324‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء را ﺑﯿﺎن ﮐﻨﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از زاﯾﻞ ﺷﺪن ﺷﻔﻖ ﺳﻔﯿﺪ رﻧﮓ‪ ،‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد و ﺗﺎ ﭘﯿﺶ از‬ ‫ﻃﻠﻮع ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق‪ ،‬اداﻣﻪ دارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :325‬وﻗﺖ ﻣﺴﺘﺤﺐ ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء را ﺑﯿﺎن ﮐﻨﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﺄﺧﯿﺮ ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء ﺗﺎ ﻗﺒﻞ از اﯾﻨﮑﻪ ﯾﮏ ﺳﻮم ﺷﺐ ﺑﮕﺬرد‪ ،‬ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ و ﺗﺎ‬ ‫ﻧﺼﻒ ﺷﺐ ﻣﺒﺎح و ﺗﺎ ﭘﺲ از آن ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :326‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز وﺗﺮ را ﺑﯿﺎن ﮐﻨﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز وﺗﺮ ﻫﻤﺎن وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ ﺧﻮاﻧﺪن وﺗﺮ ﭘﯿﺶ از ﻋﺸﺎء‬ ‫ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﮔﻮﯾﺎ وﻗﺖ وﺗﺮ ﭘﺲ از ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :327‬ﺗﺄﺧﯿﺮ ﻧﻤﺎز وﺗﺮ ﺗﺎ ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﺮ ﺑﯿﺪار ﺷﺪن ﺧﻮﯾﺶ در آﺧﺮ ﺷﺐ‪ ،‬اﻋﺘﻤﺎد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮاي وي‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز وﺗﺮ را در آﺧﺮ ﺷﺐ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬ﻟﯿﮑﻦ اﮔﺮ ﺑﺮ ﺑﯿﺪار ﺷﺪن ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫اﻃﻤﯿﻨﺎن ﻧﺪارد‪ ،‬ﭘﯿﺶ از ﺧﻮاﺑﯿﺪن‪ ،‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز وﺗﺮ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺷﺮط ﺷﺸﻢ ﻧﻤﺎز‪ ،‬اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻗﺒﻠﻪ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :328‬ﻣﻌﻨﺎي اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻗﺒﻠﻪ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺣﯿﻦ ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن ﺷﺮط و ﺿﺮوري اﺳﺖ ﮐﻪ روي ﻧﻤﺎزﮔﺰار ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻗﺒﻠﻪ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :329‬ﻗﺒﻠﻪ ﻣﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﮐﺠﺎﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﺒﻠﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪ ،‬ﺧﺎﻧﻪ ﮐﻌﺒﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺧﺎﻧﻪ ﮐﻌﺒﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ اﻃﺎﻗﯽ در ﺳﺮزﻣﯿﻦ ﺣﺠﺎز در‬ ‫ﺷﻬﺮ ﻣﮑﻪ ﻣﮑﺮﻣﻪ واﻗﻊ اﺳﺖ‪ .‬ﺧﺎﻧﻪ ﮐﻌﺒﻪ را »ﮐﻌﺒﮥ اﷲ«‪» ،‬ﺑﯿﺖ اﷲ« و »ﺑﯿﺖ اﻟﺤﺮام« ﻧﯿﺰ‬ ‫ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪95‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :330‬ﻗﺒﻠﻪ در ﮐﺪام ﻃﺮف واﻗﻊ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن‪ ،‬ﭘﺎﮐﺴﺘﺎن‪ ،‬ﺑﻨﮕﻼدش‪ ،‬اﯾﺮان و اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن و ﺑﺴﯿﺎري از‬ ‫ﮐﺸﻮرﻫﺎي دﯾﮕﺮ از ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﺷﺮﻗﯽ‪ ،‬ﻗﺒﻠﻪ در ﺟﺎﻧﺐ ﻏﺮب آﻧﻬﺎ ﻗﺮار دارد‪ .‬ﭼﻮن اﯾﻦ‬ ‫ﮐﺸﻮرﻫﺎ در ﺟﺎﻧﺐ ﺷﺮﻗﯽ ﻣﮑﻪ ﻣﮑﺮﻣﻪ واﻗﻊ ﺷﺪهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :331‬اﮔﺮ روي ﺷﺨﺺ ﺑﯿﻤﺎر ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺑﯿﻤﺎر ﻧﺘﻮاﻧﺪ روﯾﺶ را ﺑﻪ‬ ‫ﺳﻮي ﻗﺒﻠﻪ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ آﻧﺠﺎ ﻧﺒﻮد ﮐﻪ روي ﺑﯿﻤﺎر را ﺑﻪ ﺳﻮي ﻗﺒﻠﻪ ﺑﮕﺮداﻧﺪ و ﯾﺎ ﺧﻄﺮ‬ ‫ﺷﺪت ﺑﯿﻤﺎري و ﻧﺎراﺣﺘﯽ ﺑﺮاي وي وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﺮ ﺳﻮ ﮐﻪ ﺑﺮاﯾﺶ ﻣﻤﮑﻦ و‬ ‫ﻣﻘﺪور ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺷﺮط ﻫﻔﺘﻢ ﻧﻤﺎز »ﻧﯿﺖ«‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :332‬ﻫﺪف از ﻧﯿﺖ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﻗﺼﺪ و اراده ﻗﻠﺒﯽ »ﻧﯿﺖ« ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :333‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻧﯿﺖ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي را ﻗﺼﺪ ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻧﯿﺖ ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﻫﻤﺎن ﻧﻤﺎزي را ﮐﻪ ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﻗﺼﺪ و اراده ﮐﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ را ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﭼﻨﯿﻦ اراده ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ اﻣﺮوز را ﻣﯽﺧﻮاﻫﻢ‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﻢ‪.‬‬ ‫و اﮔﺮ ﻧﻤﺎز ﻗﻀﺎء ﺑﺎﺷﺪ اراده ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻓﻼن ﻧﻤﺎز ﻗﻀﺎء ﺷﺪه را ﻗﻀﺎء ﻣﯽﮐﻨﻢ‪ .‬و اﮔﺮ ﭘﺸﺖ‬ ‫ﺳﺮ اﻣﺎم اﯾﺴﺘﺎده و ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ ﻧﯿﺖ اﻗﺘﺪأ ﺑﻪ اﻣﺎم ﻫﻢ اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :334‬ﮔﻔﺘﻦ ﻧﯿﺖ ﺑﺎ زﺑﺎن ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﯿﮑﻦ اﮔﺮ ﺑﺎ زﺑﺎن ﻫﻢ ﻧﮕﻔﺖ اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :335‬ﺑﺮاي ﻧﻔﻞ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﯾﻨﻘﺪر ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اراده ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻧﻔﻞ ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ و ﺑﺮاي ﺳﻨﺖ و ﺗﺮاوﯾﺢ ﻫﻢ‬ ‫ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻘﺪار ﻧﯿﺖ‪ ،‬ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪96‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺑﯿﺎن اذان‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :336‬اَذَان« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬اذان« ﯾﻌﻨﯽ اﻋﻼم ﮐﺮدن و در اﺻﻄﻼح ﺷﺮع ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از آن اﻋﻼم و‬ ‫آﮔﺎﻫﯽاي ﮐﻪ ﺑﺎ اﻟﻔﺎﺿﯽ ﻣﺨﺼﻮص ﺑﺮاي ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﺧﺎﺻﯽ اﻧﺠﺎم ﭘﺬﯾﺮد‪.‬‬ ‫ﭼﻨﺎن ﮐﻪ ﮐﻠﻤﺎت و اﻟﻔﺎظ اذان در ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻹﺳﻼم ﻗﺴﻤﺖ اول ﺑﯿﺎن ﮔﺮدﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :337‬ﮔﻔﺘﻦ »اذان« ﻓﺮض اﺳﺖ ﯾﺎ ﺳﻨﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬اذان« ﺳﻨﺖ اﺳﺖ وﻟﯽ ﭼﻮن «اذان« ﯾﮑﯽ از ﺷﻌﺎﯾﺮ ﺑﺰرگ اﺳﻼم اﺳﺖ ﻟﺬا روي‬ ‫آن ﺑﺴﯿﺎر ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :338‬اذان« ﺑﺮاي ﭼﻪ ﻧﻤﺎزﻫﺎﯾﯽ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬اذان« ﺑﺮاي ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﭘﻨﺠﮕﺎﻧﻪ و ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ آن‪ ،‬ﺑﺮاي ﻫﯿﭻ‬ ‫ﻧﻤﺎزي ﺳﻨﺖ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :339‬اذان« در ﭼﻪ وﻗﺘﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬اذان« ﻫﺮ ﻧﻤﺎز را در وﻗﺖ ﻫﻤﺎن ﻧﻤﺎز ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﭘﯿﺶ از وﻗﺖ اذان ﮔﻔﺘﻪ‬ ‫ﺷﻮد‪ ،‬ﭘﺲ از دﺧﻮل وﻗﺖ دوﺑﺎره اذان ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :340‬روش ﻣﺴﺘﺤﺐ «اذان« ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در »اذان« ﻫﻔﺖ ﭼﯿﺰ ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬اﯾﺴﺘﺎدن و رو ﺑﻪ ﻗﺒﻠﻪ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﮐﻠﻤﺎت اذان را آﻫﺴﺘﻪ و ﺟﺪا از ﻫﻤﺪﯾﮕﺮ ﮔﻔﺘﻦ ﯾﻌﻨﯽ ﺷﺘﺎب و ﻋﺠﻠﻪ ﻧﮑﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -3‬در وﻗﺖ اذان ﻫﺮ دو اﻧﮕﺸﺖ ﺷﻬﺎدت را داﺧﻞ ﮔﻮش ﮔﺬاﺷﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -4‬در ﻣﺤﻞ ﻣﺮﺗﻔﻊ و ﺑﻠﻨﺪي اذان ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ اذان ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫َّ َ‬ ‫َ َّ َ‬ ‫َ َّ َ‬ ‫‪ - 6‬در ﺣﯿﻦ ﮔﻔﺘﻦ »‬ ‫الﺼﻠﻮ ِة« ﺑﻪ ﻃﺮف راﺳﺖ و در ﺣﯿﻦ ﮔﻔﺘﻦ »‬ ‫ﻰﺣ َﻰﻠﻋ‬ ‫ﻲﺣ َﻰﻠﻋ‬ ‫َ َ‬ ‫اﻟﻔﻼح« ﺑﻪ ﻃﺮف ﭼﭗ رو ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪97‬‬ ‫َ َّ َ َ َ‬ ‫َ َّ ُ‬ ‫ﻠﻮة َﺧ ٌ‬ ‫� ِﻣ َﻦ َّ‬ ‫اﻨﻟﻮمِ « را دوﺑﺎر ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ - 7‬در اذان ﻓﺠﺮ‪ ،‬ﺑﻌﺪ از »‬ ‫ﻰﺣ َﻰﻠﻋ اﻟﻔﻼ ِح« »الﺼ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :341‬إ ﹶﻗ ﺎﻣﺔ« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺣﯿﻦ ﺷﺮوع ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮض‪ ،‬ﮐﻠﻤﺎت اذان را ﺑﺎ اﯾﻦ ﺗﻔﺎوت ﮔﻔﺘﻦ ﮐﻪ ﭘﺲ از‬ ‫ﺎﻣﺖ َّ‬ ‫َ َ َ‬ ‫الﺼﻠﻮة« ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد‪ .‬اﯾﻦ را »ا‪‬ﻗَﺎﻣ‪‬ﺖ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﯽ ﻋﻠﯽ اﻟﻔﻼح دوﺑﺎر »ﻗﺪ ﻗ ِ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :342‬إﻗﺎﻣﺔ« ﭼﻪ ﺣﮑﻤﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬إﻗﺎﻣﺔ« ﻓﻘﻂ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎزﻫﺎي «ﻓﺮﺿﯽ« ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ آن‪ ،‬ﺑﺮاي ﺳﺎﯾﺮ‬ ‫ﻧﻤﺎزﻫﺎ‪ ،‬ﺳﻨﺖ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :343‬آﯾﺎ اذان و اﻗﺎﻣﺖ ﺑﺮاي ﻣﺮدان و زﻧﺎن ﺳﻨﺖ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ! ﻓﻘﻂ ﺑﺮاي ﻣﺮدان ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :344‬ﺑﺪون وﺿﻮ اذان و اﻗﺎﻣﺖ ﮔﻔﺘﻦ ﭼﻄﻮر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اذان ﺑﺪون وﺿﻮ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ ،‬اﻣﺎ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﻋﺎدت ﮐﺮدن‪ ،‬زﺷﺖ و ﻧﺎدرﺳﺖ‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬اﻗﺎﻣﺖ ﺑﺪون وﺿﻮ ﻧﯿﺰ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :345‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ در ﺧﺎﻧﻪاش ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬اذان و اﻗﺎﻣﺖ ﺑﮕﻮﯾﺪ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اذان و اﻗﺎﻣﺖ ﻣﺴﺠﺪ ﻣﺤﻠﻪ ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ وﻟﯽ اﮔﺮ ﺑﮕﻮﯾﺪ ﺧﻮب اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :346‬ﻣﺴﺎﻓﺮ در ﺣﺎﻟﺖ ﺳﻔﺮ‪ ،‬اذان و اﻗﺎﻣﺖ ﺑﮕﻮﯾﺪ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! اذان و اﻗﺎﻣﺖ در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ از آﺑﺎدي و ﻣﺤﯿﻂ ﺷﻬﺮ دور ﺑﺎﺷﺪ ﺑﮕﻮﯾﺪ‪ .‬ﻟﮑﻦ‬ ‫اﮔﺮ اذان ﻧﮕﻔﺖ‪ ،‬ﻓﻘﻂ اﻗﺎﻣﺖ ﮔﻔﺖ‪ .‬اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪ .‬وﻟﯽ ﺗﺮك ﻫﺮ دوي آن‪ ،‬ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :347‬اﮔﺮ ﯾﮑﯽ اذان و دﯾﮕﺮي اﻗﺎﻣﺖ ﮔﻮﯾﺪ‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﻮن اﻗﺎﻣﺖ‪ ،‬ﺣﻖ اذان ﮔﻮﯾﻨﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﺬا اﮔﺮ اذان ﮔﻮﯾﻨﺪه ﺣﺎﺿﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﯾﺎ‬ ‫ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎﺷﺪ و از اﻗﺎﻣﺖ دﯾﮕﺮان ﻧﺎراﺣﺖ ﻧﺸﻮد‪ ،‬اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪ ،‬وﻟﯽ اﮔﺮ ﺑﻪ اﻗﺎﻣﺖ دﯾﮕﺮان‬ ‫راﺿﯽ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :348‬ﺑﯿﻦ اذان و ﻗﺎﻣﺖ ﭼﻘﺪر ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎﺷﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﺟﺰ ﻧﻤﺎز ﻣﻐﺮب‪ ،‬در ﺑﻘﯿﻪ ﻧﻤﺎزﻫﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎﯾﺪ در ﺣﺪي ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﺮدم ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ‬ ‫‪98‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز آﻣﺎده ﺷﻮﻧﺪ و در ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬وﻟﯽ در ﻧﻤﺎز ﻣﻐﺮب ﭘﺲ از اذان ﺑﺎ‬ ‫ﻓﺎﺻﻠﻪاي ﺑﻪ ﻣﺪت ﺧﻮاﻧﺪن ﺳﻪ آﯾﻪ‪ ،‬اﻗﺎﻣﻪ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :349‬ﺟﻮاب اذان و اﻗﺎﻣﺖ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ و ﺣﮑﻢ آن ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﻮاب اذان و اﻗﺎﻣﻪ ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ و ﻃﺮﯾﻘﻪاش اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﻨﻮﻧﺪه‪ ،‬ﻫﻤﺎن‬ ‫َ َّ َ َ‬ ‫ﻰﻠﻋ َّ‬ ‫الﺼﻠَﻮ ِة« و » َ َّ‬ ‫ﮐﻠﻤﺎﺗﯽ را ﺑﮕﻮﯾﺪ ﮐﻪ ﻣﺆذن و اﻗﺎﻣﺖ ﮐﻨﻨﺪه ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ »ﻲﺣ‬ ‫ﻲﺣ‬ ‫َ َ َ َ ُ َّ َ َّ‬ ‫َ‬ ‫ََ َ َ‬ ‫ﻻ ﺑﺎﷲ« ﮔﻮﯾﺪ و در اذان ﻓﺠﺮ وﻗﺘﯽ »ا َّ‬ ‫لﺼﻠﻮة َﺧ ٌ‬ ‫�‬ ‫ﻰﻠﻋ اﻟﻔﻼ ِح« را ﺑﺸﻨﻮد‪» .‬ﻻﺣﻮل َوﻻ ﻗﻮة �ِإ ِ ِ‬ ‫َ َ َ َ َ‬ ‫الﺼﻠَﻮة« »أَﻗَ َ‬ ‫ﺎﻣﺖ َّ‬ ‫َ َ َ‬ ‫ﺎم َﻬﺎ ا ُ‬ ‫ِّﻣ َﻦ َّ‬ ‫ﷲ‬ ‫اﻨﻟﻮمِ « را ﺷﻨﯿﺪ »ﺻﺪﻗﺖ َوﺑ َﺮرت« ﮔﻮﯾﺪ و در ﺣﯿﻦ »ﻗﺪ ﻗ ِ‬ ‫َوأَ َ‬ ‫دام َﻬﺎ«ﮔﻮﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :350‬ﭘﺲ از اذان ﭼﻪ دﻋﺎﯾﯽ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد؟‬ ‫َّ َ‬ ‫اﺪﻟ ْﻋ َﻮة َّ َّ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻌﺪ از اذان اﯾﻦ دﻋﺎ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد‪» :‬الﻠَّ ُﻬ َّﻢ َر َّب َﻫ �ِﺬه َّ‬ ‫اﺘﻟﺎﻣ ِﺔ‪َ ،‬والﺼﻼةِ‬ ‫ِ‬ ‫ِِ‬ ‫ُ َ َّ ً ْ ْ َ َ ْ َ ْ َ َ ْ َ ْ ُ َ َ ً َ ْ ُ ْ ً َّ‬ ‫َُْ‬ ‫َ َ‬ ‫اﺬﻟ ْي َو َﻋﺪﺗﻪ« ‪.1‬‬ ‫آت �ﻤﺪا ال َﻮ ِﺳﻴﻠﺔ َواﻟﻔ ِﻀﻴﻠﺔ‪َ ،‬وا�ﻌﺜﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎ �ﻤﻮدا ِ‬ ‫اﻟﻘﺎﺋِﻤ ِﺔ‪ِ ،‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :351‬ر‪‬ﮐﻦ« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬أرﮐﺎن« ﺟﻤﻊ »رﮐﻦ« و رﮐﻦ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﻓﺮض و ﺑﻪ اﻋﻤﺎﻟﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬در‬ ‫ﻧﻤﺎز ﻓﺮضاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :352‬در ﻧﻤﺎز ﭼﻨﺪ ﻓﺮض وﺟﻮد دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻧﻤﺎز ﺷﺶ ﭼﯿﺰ ﻓﺮض اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻗﯿﺎم‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﻗﺮاﺋﺖ‪.‬‬ ‫‪ -4‬رﮐﻮع‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﻫﺮ دو ﺳﺠﺪه‪.‬‬ ‫‪» -1‬ﺑﺎر اﻟﻬﺎ! اى ﭘﺮوردﮔﺎرِ اﯾﻦ ﻧﺪاى ﮐﺎﻣﻞ و ﻧﻤﺎز ﺑﺮ ﭘﺎ ﺷﻮﻧﺪه‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬وﺳﯿﻠﻪ »ﻣﻘﺎﻣﻰ واﻻ در ﺑﻬﺸﺖ« و ﻓﻀﯿﻠﺖ‬ ‫ﻋﻨﺎﯾﺖ ﺑﻔﺮﻣﺎ‪ ،‬و او را ﺑﻪ »ﻣﻘﺎم ﺷﺎﯾﺴﺘﻪاى« ﮐﻪ وﻋﺪه ﻓﺮﻣﻮدهاى ﻧﺎﯾﻞ ﺑﮕﺮدان«‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪99‬‬ ‫‪ -6‬ﻗﻌﺪه اﺧﯿﺮه )ﯾﻌﻨﯽ در آﺧﺮ ﻧﻤﺎز ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺧﻮاﻧﺪن اﻟﺘﺤﯿﺎت ﻧﺸﺴﺘﻦ( اﻟﺒﺘﻪ ﺗﮑﺒﯿﺮ‬ ‫ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ رﮐﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﺷﺮط اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :353‬اﮔﺮ ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ ﺷﺮط اﺳﺖ ﭘﺲ ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﻫﻔﺘﮕﺎﻧﻪاي ﮐﻪ ﺑﯿﺎن ﺷﺪ ﭼﺮا‬ ‫ذﮐﺮ ﻧﺸﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﻮن ﻣﯿﺎن ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ و ﺳﺎﯾﺮ ارﮐﺎن ﻧﻤﺎز ﻓﺎﺻﻠﻪاي وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬ﻟﺬا ﻣﻨﺎﺳﺐ‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ارﮐﺎن ﺑﯿﺎن ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :354‬ﻣﻨﻈﻮر از ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در وﻗﺖ ﻧﯿﺖ ﻧﻤﺎز »اﷲ أﮐﺒﺮ« ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺎ ﮔﻔﺘﻦ آن‪ ،‬ﻧﻤﺎز آﻏﺎز ﻣﯽﺷﻮد و‬ ‫ﺣﺮﮐﺎت و ﺣﺮﻓﻬﺎ و اﻋﻤﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﻧﻤﺎزاﻧﺪ‪ ،‬ﺣﺮام ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑﺪﯾﻦ ﺟﻬﺖ آن را »ﺗﮑﺒﯿﺮ‬ ‫ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :355‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮﺿﯽ را در ﺣﺎل ﺧﻢ ﺷﺪن ﮔﻔﺘﻦ ﭼﻄﻮر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬زﯾﺮا ﮐﻪ در وﻗﺖ ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ در ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮض و واﺟﺐ اﮔﺮ ﻋﺬري‬ ‫ﺑﺮاﯾﺶ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ و ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺑﮕﻮﯾﺪ‪.‬‬ ‫رﮐﻦ اول ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﻗﯿﺎم‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :356‬ﻫﺪف از ﻗﯿﺎم ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﯿﺎم ﯾﻌﻨﯽ اﯾﺴﺘﺎدن و ﻣﺮاد از اﯾﺴﺘﺎدن‪ ،‬اﯾﺴﺘﺎدﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ دﺳﺘﻬﺎي آدﻣﯽ در آن‬ ‫ﺻﻮرت ﺑﻪ زاﻧﻮﻫﺎ ﻧﺮﺳﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :357‬ﻗﯿﺎم در ﭼﻪ ﻧﻤﺎزﻫﺎﯾﯽ و ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪي ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮﺿﯽ و واﺟﺐ ﺑﻪ ﺣﺪي اﯾﺴﺘﺎدن ﻓﺮض اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻓﺮض‬ ‫ﻗﺮاﺋﺖ‪ ،‬ﻗﺮاﺋﺖ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :358‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ اﯾﺴﺘﺎدن ﻧﺪاﺷﺖ ﭼﻪ ﮐﺎر ﮐﻨﺪ؟‬ ‫‪100‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﺮ اﺛﺮ ﺑﯿﻤﺎري ﯾﺎ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ وﺟﻮد زﺧﻢ و ﯾﺎ از ﺧﻮف دﺷﻤﻦ‪ ،‬ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ اﯾﺴﺘﺎدن‬ ‫را ﻧﺪاﺷﺖ ﯾﺎ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﻋﺬر ﻣﻮﺟﻬﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ و ﻧﻤﺎزﻫﺎي‬ ‫ﻓﺮض و واﺟﺐ را ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :359‬ﺣﮑﻢ اﯾﺴﺘﺎدن در ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻧﻔﻠﯽ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻧﻔﻠﯽ اﯾﺴﺘﺎدن ﻓﺮض ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺑﺪون ﻋﺬر ﻫﻢ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ و ﻧﻔﻞ‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬وﻟﯽ ﺛﻮاب ﻧﻔﻞ در ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﻧﺼﻒ ﺛﻮاب ﻧﻔﻞ در ﺣﺎﻟﺖ اﯾﺴﺘﺎده ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫رﮐﻦ دوم ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﻗﺮاﺋﺖ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :360‬ﻣﻨﻈﻮر از ﻗﺮاﺋﺖ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﺮاﺋﺖ ﯾﻌﻨﯽ ﺧﻮاﻧﺪن ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ در ﻧﻤﺎز‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :361‬ﺧﻮاﻧﺪن ﭼﻪ ﻣﻘﺪاري از ﻗﺮآن در ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺣﺪاﻗﻞ ﺧﻮاﻧﺪن ﯾﮏ آﯾﻪ ﻓﺮض اﺳﺖ و ﺧﻮاﻧﺪن ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ واﺟﺐ اﺳﺖ‪ .‬و در‬ ‫دو رﮐﻌﺖ اول ﻓﺮض و در ﺗﻤﺎم رﮐﻌﺎت ﻧﻤﺎز وﺗﺮ و ﺳﻨﺖﻫﺎ و ﻧﻮاﻓﻞ ﺑﻌﺪ از ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪن دﯾﮕﺮ ﺳﻮرهاي ﯾﺎ ﯾﮏ آﯾﻪ ﺑﺰرگ ﯾﺎ ﺳﻪ آﯾﻪ ﮐﻮﭼﮏ‪ ،‬واﺟﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :362‬آﯾﺎ ﺧﻮاﻧﺪن ﻓﺎﺗﺤﻪ‪ ،‬در ﺗﻤﺎم رﮐﻌﺎت ﻫﺮ ﻧﻤﺎز واﺟﺐ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺠﺰ رﮐﻌﺖ ﺳﻮم و ﭼﻬﺎرم ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮﺿﯽ‪ ،‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻓﺎﺗﺤﻪ در ﺗﻤﺎم رﮐﻌﺎت ﻫﺮ‬ ‫ﻧﻤﺎز واﺟﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :363‬اﮔﺮ ﺷﺨﺼﯽ ﺧﻮاﻧﺪن ﯾﮏ آﯾﻪ را ﻫﻢ ﯾﺎد ﻧﺪاﺷﺖ‪ ،‬ﭼﻪ ﮐﺎر ﺑﮑﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺠﺎي ﻗﺮاﺋﺖ‪ ،‬ﺳﺒﺤﺎن اﷲ ﯾﺎ اﻟﺤﻤﺪ ﷲ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬و ﯾﺎد ﮔﺮﻓﺘﻦ و ﺧﻮاﻧﺪن ﻗﺮآن‬ ‫ﺑﺮاﯾﺶ ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬زﯾﺮا ﯾﺎد ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻗﺮآن در ﺣﺪ ﻗﺮاﺋﺖ ﻓﺮﺿﯽ ﻓﺮض‪ ،‬و در ﺣﺪ واﺟﺐ‪،‬‬ ‫واﺟﺐ اﺳﺖ‪ .‬و ﮐﺴﯽ ﮐﻪ اﺻﻼً از ﻗﺮآن ﭼﯿﺰي ﯾﺎد ﻧﺪاﺷﺖ و در ﺻﺪد ﯾﺎد ﮔﺮﻓﺘﻦ آن ﻫﻢ‬ ‫ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺷﺪﯾﺪاً ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :364‬در ﭼﻪ ﻧﻤﺎزﻫﺎﯾﯽ ﻗﺮاﺋﺖ ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮ اﻣﺎم واﺟﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ در دو رﮐﻌﺖ اول ﻧﻤﺎز ﻣﻐﺮب و ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء و در ﻧﻤﺎز‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪101‬‬ ‫ﺟﻤﻌﻪ‪ ،‬ﻋﯿﺪﯾﻦ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ‪ ،‬ﻧﻤﺎز وﺗﺮ و ﺗﺮاوﯾﺢ در ﻣﺎه ﻣﺒﺎرك رﻣﻀﺎن ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﻗﺮاﺋﺖ‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :365‬در ﭼﻪ ﻧﻤﺎزﻫﺎﯾﯽ ﻗﺮاﺋﺖ‪ ،‬آﻫﺴﺘﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ و ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ‪ ،‬اﻣﺎم و ﻣﻨﻔﺮد ﻫﺮ دو و در ﻧﻤﺎز وﺗﺮ ﻣﻨﻔﺮد ﻗﺮاﺋﺖ‬ ‫آﻫﺴﺘﻪ ﺑﺨﻮاﻧﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :366‬ﺧﻮاﻧﺪن ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪي ﻻزم اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺎﯾﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﮐﻪ ﺻﺪاﯾﺶ را ﺷﺨﺼﯽ ﮐﻪ در ﮐﻨﺎرش اﯾﺴﺘﺎده ﺑﺸﻨﻮد و‬ ‫ﻣﻘﺪار آﻫﺴﺘﻪ ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﯿﺰ ﭼﻨﺎن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺧﻮد اﻧﺴﺎن ﺻﺪاﯾﺶ را ﺑﺸﻨﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :367‬ﺑﻪ ﻧﻤﺎزﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ‪ ،‬در آﻧﻬﺎ ﻗﺮاﺋﺖ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد ﭼﻪ‬ ‫ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻧﻤﺎزﻫﺎي »ﺟ‪‬ﻬﺮي« ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﭼﻮن »ﺟﻬﺮ« ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :368‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ اﻟﻔﺎظ ﻗﺮآن را ﺑﺎ زﺑﺎن ﻧﺨﻮاﻧﺪ ﻓﻘﻂ در ﺧﯿﺎل و ﺗﺼﻮر ﺧﻮﯾﺶ ﺑﻪ‬ ‫ﯾﺎد آورد آﯾﺎ ﻓﺮض ﻗﺮاﺋﺘﺶ اداء ﮔﺮدﯾﺪه؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ! ﻓﺮض ﻗﺮاﺋﺖ اداء ﻧﺸﺪه و ﻧﻤﺎزش ﻫﻢ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬زﯾﺮا ﻗﺮاﺋﺖ ﺣﺘﻤﺎً ﺑﺎﯾﺪ‬ ‫ﺑﺎ زﺑﺎن ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد‪.‬‬ ‫رﮐﻦ ﺳﻮم و ﭼﻬﺎرم ﻧﻤﺎز‪ ،‬رﮐﻮع و ﺳﺠﺪه‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :369‬ﮐﻢﺗﺮﯾﻦ ﻣﻘﺪار رﮐﻮع ﭼﻘﺪر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮐﻢﺗﺮﯾﻦ ﻣﻘﺪار رﮐﻮع آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺎ ﺣﺪي ﺧﻢ ﺷﻮد ﮐﻪ دﺳﺖﻫﺎﯾﺶ ﺑﻪ‬ ‫زاﻧﻮﻫﺎﯾﺶ ﺑﺮﺳﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :370‬روش ﻣﺴﻨﻮن رﮐﻮع ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﻨﺎن ﺧﻢ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺳﺮش ﺑﺎ ﮐﻤﺮش ﺑﺮاﺑﺮ و ﻣﺴﺎوي ﺑﺎﺷﺪ و دﺳﺘﻬﺎ را از ﭘﻬﻠﻮﻫﺎ‬ ‫دور ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻪ‪ ،‬ﻫﺮ دو زاﻧﻮ را ﺑﺎ ﻫﺮ دو دﺳﺖ ﻣﺤﮑﻢ ﻧﮕﻪ دارد‪.‬‬ ‫‪102‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :371‬اﮔﺮ ﺑﺮ اﺛﺮ ﭘﯿﺮي و ﺿﻌﻒ ﺟﺴﻤﯽ‪ ،‬ﮐﻤﺮ ﺧﻤﯿﺪهاي ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺪون رﮐﻮع‪،‬‬ ‫ﻫﻤﯿﺸﻪ در ﺣﺎل رﮐﻮع اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ ﮐﺴﯽ ﭼﮕﻮﻧﻪ رﮐﻮع ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎ ﺳﺮ ﺧﻮﯾﺶ اﺷﺎره ﮐﻨﺪ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﻓﻘﻂ ﺳﺮ ﺧﻮﯾﺶ را ﻣﻘﺪاري ﭘﺎﯾﯿﻦ آورد رﮐﻮﻋﺶ‬ ‫ﺻﺤﯿﺢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :372‬ﺳﺠﺪه« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﺳﺠﺪه« ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﺧﻮﯾﺶ ﺑﺮ زﻣﯿﻦ اﺳﺖ‪ .‬و در اﺻﻄﻼح‪ ،‬ﻋﻤﻠﯽ‬ ‫را ﮔﻮﯾﻨﺪ ﮐﻪ‪ :‬آدﻣﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻓﺮوﺗﻨﯽ و ﺗﻮاﺿﻊ‪ ،‬ﭘﯿﺸﺎﻧﯽاش را ﺑﻪ ﭘﯿﺸﮕﺎه ﭘﺮوردﮔﺎر ﻋﺎﻟﻤﯿﺎن‬ ‫ﺑﺮ زﻣﯿﻦ ﻣﯽﮔﺬارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :373‬اﮔﺮ ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﯾﺎ ﺑﯿﻨﯽ ﺧﻮﯾﺶ ﺳﺠﺪه ﮐﺮد‪ ،‬آﯾﺎ ﺳﺠﺪهاش اداء ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻋﺬري ﭼﻨﯿﻦ ﮐﺮد‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ و ﺑﺪون ﻋﺬر اﮔﺮ ﺑﺮ ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﺑ‪‬ﺴ‪‬ﻨﺪه ﮐﺮد ﺳﺠﺪهاش اداء ﺷﺪه وﻟﯽ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪ .‬و ﺑﺪون ﻋﺬر اﮔﺮ ﺑﺮ ﺑﯿﻨﯽ در ﺳﺠﺪه‬ ‫ﺑﺴﻨﺪه ﮐﺮد‪ ،‬ﺳﺠﺪه اداء ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :374‬در ﻫﺮ رﮐﻌﺖ‪ ،‬ﯾﮏ ﺳﺠﺪه ﻓﺮض اﺳﺖ ﯾﺎ دو ﺳﺠﺪه؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺮ دو ﺳﺠﺪه ﻓﺮض ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :375‬اﮔﺮ ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ و ﺑﯿﻨﯽ‪ ،‬ﻫﺮ دو زﺧﻤﯽ ﺑﻮدﻧﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺳﺠﺪه ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺳﺠﺪه ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﺳﺮش اﺷﺎره ﮐﻨﺪ ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :376‬ﭘﺲ از ﺳﺠﺪه اول ﭼﻘﺪر درﻧﮓ ﮐﻨﺪ و آﻧﮕﺎه ﺑﻪ ﺳﺠﺪه دوم ﺑﺮود؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮐﺎﻣﻼً! ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﺠﺪه دوم ﺑﺮود‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :377‬اﮔﺮ در ﻧﻤﺎز ﻋﯿﺪﯾﻦ ﯾﺎ ﺟﻤﻌﻪ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻋﻠﺘﯽ دﯾﮕﺮ‪ ،‬ازدﺣﺎم و ﺗﺠﻤﻊ ﻣﺮدم زﯾﺎد‬ ‫ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻄﻮري ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺳﺠﺪه ﺟﺎي ﮐﺎﻓﯽ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ و ﻫﺮ ﺷﺨﺺ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﻧﻔﺮي ﮐﻪ در‬ ‫ﺟﻠﻮﯾﺶ ﻗﺮار داﺷﺖ‪ ،‬ﺳﺠﺪه ﻣﯽﮐﺮد‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :378‬ﭼﻪ ﻣﻘﺪار ﻧﺸﺴﺘﻦ در ﻗﻌﺪه اﺧﯿﺮه ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪103‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﻣﻘﺪاري ﮐﻪ » ﹶا ﻟﺘ ﹺ‬ ‫ﱠﺤ ﻴﱠﺎت« ﮐﺎﻣﻼً ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﺗﺎ » ﹶﻋ ﺒﺪﹸ ﹸه ﹶو ﹶر ﹸﺳ ﻮ ﹸﻟ ﹸﻪ« ﻧﺸﺴﺘﻦ‬ ‫ﻓﺮض اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :379‬ﻗﻌﺪه أﺧﲑه« در ﭼﻪ ﻧﻤﺎزﻫﺎﯾﯽ ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﻌﺪه اﺧﯿﺮه‪ ،‬در ﺗﻤﺎم ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮض‪ ،‬ﺳﻨﺖ و ﻧﻔﻞ‪ ،‬ﻓﺮض ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :380‬واﺟﺒﺎت ﻧﻤﺎز« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬واﺟﺒﺎت ﻧﻤﺎز« ﺑﻪ اﻋﻤﺎﻟﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬اﻧﺠﺎم آﻧﻬﺎ در ﻧﻤﺎز ﻻزم و ﺿﺮوري‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬اﮔﺮ ﯾﮑﯽ از آﻧﻬﺎ ﺑﺮ اﺛﺮ ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ‪ ،‬در ﻧﻤﺎز ﺗﺮك ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﺮاي ﺟﺒﺮان ﻧﻤﺎز ﺑﺎﯾﺪ ﺳﺠﺪه‬ ‫ﺳﻬﻮ ﺑﺠﺎ آورده ﺷﻮد و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﺑﺠﺎ آورده ﻧﺸﺪ‪ ،‬ﯾﺎ اﯾﻦ ﮐﻪ ﻋﻤﺪاً واﺟﺒﯽ ﺗﺮك‬ ‫ﮔﺮدﯾﺪ‪ ،‬ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪن آن ﻧﻤﺎز‪ ،‬واﺟﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :381‬در ﻧﻤﺎز ﭼﻨﺪ ﭼﯿﺰ واﺟﺐ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻧﻤﺎز ﭼﻬﺎرده ﭼﯿﺰ واﺟﺐ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻗﺮاﺋﺖ در دو رﮐﻌﺖ اول از ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮض‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺧﻮاﻧﺪن ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ در ﺗﻤﺎم رﮐﻌﺎت ﻧﻤﺎزﻫﺎ ﺑﻪ اﺳﺘﺜﻨﺎي رﮐﻌﺖ ﺳﻮم و ﭼﻬﺎرم‬ ‫ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮﺿﯽ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺧﻮاﻧﺪن ﺳﻮره ﺑﺎ ﯾﮏ آﯾﻪ ﺑﺰرگ ﯾﺎ ﺳﻪ آﯾﻪ ﮐﻮﭼﮏ ﭘﺲ از ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ در دو‬ ‫رﮐﻌﺖ اول ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮﺿﯽ و در ﺗﻤﺎم رﮐﻌﺎت ﻧﻤﺎزﻫﺎي واﺟﺐ‪ ،‬ﺳﻨﺖ و ﻧﻔﻞ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺧﻮاﻧﺪن ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ ﭘﯿﺶ از ﺳﻮره‪.‬‬ ‫‪ -5‬رﻋﺎﯾﺖ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻣﯿﺎن ﻗﺮاﺋﺖ‪ ،‬رﮐﻮع‪ ،‬ﺳﺠﺪهﻫﺎ و رﮐﻌﺎت ﻧﻤﺎز‪.‬‬ ‫‪ » -6‬ﹶﻗ ﻮ ﹶﻣ ﻪ« ﯾﻌﻨﯽ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻦ از رﮐﻮع و ﮐﺎﻣﻼً اﯾﺴﺘﺎدن‪.‬‬ ‫ﻠﺴ ﻪ« ﯾﻌﻨﯽ ﻧﺸﺴﺘﻦ ﮐﺎﻣﻞ در ﻣﯿﺎن ﻫﺮ دو ﺳﺠﺪه‪.‬‬ ‫‪ » -7‬ﹶﺟ ﹶ‬ ‫‪» -8‬ﺗﻌﺪﯾﻞ ارﮐﺎن« ﯾﻌﻨﯽ ﺑﺠﺎ آوردن رﮐﻮع‪ ،‬ﺳﺠﺪه و ﻏﯿﺮه ﺑﺎ آراﻣﺶ ﺧﺎﻃﺮ و اﻃﻤﯿﻨﺎن‬ ‫ﮐﺎﻣﻞ‪.‬‬ ‫‪104‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪» -9‬ﻗﻌﺪه ﹸا وﱃ« ﯾﻌﻨﯽ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺗﺸﻬﺪ ﭘﺲ از اداي دو رﮐﻌﺖ از ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﺳﻪ رﮐﻌﺘﯽ و‬ ‫ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺘﯽ ﻧﺸﺴﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -10‬ﺧﻮاﻧﺪن ﺗﺸﻬﺪ در ﻫﺮ دو ﻗﻌﺪه‪.‬‬ ‫‪ -11‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻗﺮاﺋﺖ ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﺑﺮاي اﻣﺎم در ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺠﺮ‪ ،‬ﻣﻐﺮب‪ ،‬ﻋﺸﺎء‪ ،‬ﺟﻤﻌﻪ‪،‬‬ ‫ﻋﯿﺪﯾﻦ‪ ،‬ﺗﺮاوﯾﺢ و وﺗﺮ در رﻣﻀﺎن‪ .‬و ﺧﻮاﻧﺪن آﻫﺴﺘﻪ در ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻇﻬﺮ‪ ،‬ﻋﺼﺮ و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫‪ -12‬ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن رﺳﺎﻧﯿﺪن ﻧﻤﺎز ﺑﺎ ﺟﻤﻠﻪ »اﻟﺴﻼم ﻋﻠﻴﻜﻢ«‪.‬‬ ‫‪ -13‬ﮔﻔﺘﻦ ﺗﮑﺒﯿﺮ در ﻧﻤﺎز وﺗﺮ ﺑﺮاي ﻗﻨﻮت و ﺧﻮاﻧﺪن ﻗﻨﻮت‪.‬‬ ‫‪ -14‬ﮔﻔﺘﻦ ﺗﮑﺒﯿﺮ زواﯾﺪ در ﻧﻤﺎز ﻫﺮ دو ﻋﯿﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﻨﺘﻬﺎي ﻧﻤﺎز‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :382‬ﺳﻨﺘﻬﺎي ﻧﻤﺎز« ﺑﻪ ﭼﻪ اﻋﻤﺎﻟﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آﻧﭽﻪ از رﺳﻮل ﮔﺮاﻣﯽ اﺳﻼم‪ ،‬در ﻧﻤﺎز ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ اﻫﻤﯿﺖ آﻧﻬﺎ در ﺣﺪ‬ ‫ﻓﺮض و واﺟﺐ ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻪ آن‪ ،‬ﺳﻨﺖ ﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫اﮔﺮ از ﺳﻨﺖﻫﺎي ﻧﻤﺎز ﯾﮑﯽ ﻓﺮاﻣﻮش ﺷﺪ‪ ،‬ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﻻزم ﻧﻤﯽﺷﻮد و در ﻧﻤﺎز ﻫﻢ‬ ‫ﺧﻠﻠﯽ وارد ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ .‬و اﮔﺮ ﻋﻤﺪاً ﺗﺮك ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﺎز ﻫﻢ ﺧﻠﻠﯽ در ﻧﻤﺎز اﯾﺠﺎد ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬وﻟﯽ‬ ‫ﺗﺎرك آن‪ ،‬ﻣﺴﺘﺤﻖ ﺳﺮزﻧﺶ و ﻣﻼﻣﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :383‬در ﻧﻤﺎز ﭼﻨﺪ ﺳﻨﺖ وﺟﻮد دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻧﻤﺎز ﺑﯿﺴﺖ و ﯾﮏ ﺳﻨﺖ وﺟﻮد دارد‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن ﻫﺮ دو دﺳﺖ ﺗﺎ ﮔﻮشﻫﺎ ﭘﯿﺶ از ﮔﻔﺘﻦ ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬اﻧﮕﺸﺘﺎن ﻫﺮ دو دﺳﺖ را ﺑﻪ ﺣﺎل ﺧﻮد ﮔﺬاﺷﺘﻦ و ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺐ ﻗﺒﻠﻪ ﻗﺮار دادن‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﮔﻔﺘﻦ ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ ﺳﺮ را ﺗﮑﺎن ﻧﺪادن‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﮔﻔﺘﻦ ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ و ﺳﺎﯾﺮ ﺗﮑﺒﯿﺮﻫﺎي اﻧﺘﻘﺎﻟﯽ ﺑﺮاي اﻣﺎم ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻄﻮري ﮐﻪ‬ ‫ﻫﻤﻪ ﻣﻘﺘﺪﯾﻬﺎ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪105‬‬ ‫‪ -5‬دﺳﺖ راﺳﺖ را ﺑﺮ دﺳﺖ ﭼﭗ‪ ،‬در زﯾﺮ ﻧﺎف ﻗﺮار دادن‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﺧﻮاﻧﺪن ﺳﺒﺤﺎﻧﻚ اﻟﻠﻬﻢ ﺗﺎ آﺧﺮ‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﺧﻮاﻧﺪن أﻋﻮذ ﺑﺎﷲ ﻣﻦ اﻟﺸﻴﻄﻦ اﻟﺮﺟﻴﻢ‪.‬‬ ‫‪ -8‬ﺧﻮاﻧﺪن ﺑﺴﻢ اﷲ اﻟﺮﲪﻦ اﻟﺮﺣﻴﻢ‪.‬‬ ‫‪ -9‬ﺧﻮاﻧﺪن ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ در رﮐﻌﺖ ﺳﻮم و ﭼﻬﺎرم ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮﺿﯽ‪.‬‬ ‫‪ -10‬آﻣﯿﻦ ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -11‬آﻫﺴﺘﻪ ﺧﻮاﻧﺪن ﺛﻨﺎ‪ ،‬ﺗﻌﻮذ‪ ،‬ﺗﺴﻤﯿﻪ )ﺳﺒﺤﺎﻧﻚ ا�‪ ،‬أﻋﻮذ ﺑﺎﷲ‪� ،‬ﺴﻢ اﷲ(‪.‬‬ ‫‪ -12‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻗﺮاﺋﺖ ﻣﺴﻨﻮن در ﻧﻤﺎزﻫﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ از ﺳﻨﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -13‬ﺧﻮاﻧﺪن ﺗﺴﺒﯿﺢ ﺳﻪ ﺑﺎر در رﮐﻮع و ﺳﺠﺪه‪.‬‬ ‫‪ -14‬در ﺣﺎل رﮐﻮع ﺳﺮ را ﺑﺎ ﭘﺸﺖ ﻣﺴﺎوي و ﯾﮏ ﻧﻮاﺧﺖ ﻗﺮار دادن و ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﺮ دو‬ ‫زاﻧﻮ ﺑﺎ اﻧﮕﺸﺘﺎن ﻫﺮ دو دﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﷲ ل َﻤﻦ َﻤﺣ َﺪ ُه« ﺑﺮاي اﻣﺎم در »ﻗَﻮﻣ‪‬ﻪ« و » َر َّ�ﻨَﺎ ل َﻚ اﺤﻟ َ ُ‬ ‫‪ -15‬ﮔﻔﺘﻦ » َﺳﻤ َﻊ ُ‬ ‫ﻤﺪ« ﺑﺮاي ﻣﻘﺘﺪي و‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ﻫﺮ دو ﺑﺮاي ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -16‬در ﻣﻮﻗﻊ رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺳﺠﺪه ﻧﺨﺴﺖ ﻫﺮ دو زاﻧﻮ را‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﻫﺮ دو دﺳﺖ و ﺳﭙﺲ‬ ‫ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ را ﺑﺮ زﻣﯿﻦ ﮔﺬاﺷﺘﻦ‬ ‫‪ -17‬ﭘﺎي ﭼﭗ را در »ﻗَﻌﺪ‪‬ه« و »ﺟ‪‬ﻠﺴ‪‬ﻪ« ﮔﺴﺘﺮدن و ﺑﺮ آن ﻧﺸﺴﺘﻦ و ﭘﺎي راﺳﺖ را‬ ‫ﻃﻮري ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﮐﻪ اﻧﮕﺸﺘﺎن آن ﺑﻪ ﺳﻮي ﻗﺒﻠﻪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﻫﺮ دو دﺳﺖ ﺑﺮ‬ ‫راﻧﻬﺎ‪.‬‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َّ‬ ‫َ‬ ‫‪ -18‬ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮدن اﻧﮕﺸﺖ ﺷﻬﺎدت در ﺗﺸﻬﺪ در وﻗﺖ ﺧﻮاﻧﺪن »أ َ‬ ‫ﺷﻬ ُﺪ أ َّن ﻻ اﻪﻟَ اﻻ ُ‬ ‫اﷲ«‪.‬‬ ‫ِ ِ‬ ‫‪ -19‬ﺧﻮاﻧﺪن درود در ﻗﻌﺪه اﺧﯿﺮ ﭘﺲ از ﺗﺸﻬﺪ‪.‬‬ ‫‪ -20‬ﺧﻮاﻧﺪن دﻋﺎ ﭘﺲ از درود‪.‬‬ ‫‪ -21‬ﻧﺨﺴﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ راﺳﺖ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭼﭗ ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪106‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﺒﺎت ﻧﻤﺎز‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :384‬در ﻧﻤﺎز ﭼﻨﺪ ﭼﯿﺰ ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻧﻤﺎز ﭘﻨﺞ ﭼﯿﺰ ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﯿﺮون ﮐﺮدن ﻫﺮ دو دﺳﺖ از آﺳﺘﯿﻦﻫﺎ در وﻗﺖ ﮔﻔﺘﻦ ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺤﺮﯾﻤﻪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻦ ﺑﯿﺶ از ﺳﻪ ﺑﺎر ﺑﺮاي ﻣﻨﻔﺮد در رﮐﻮع و ﺳﺠﺪه‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﻗﺮار دادن ﻧﮕﺎه ﺧﻮﯾﺶ در ﻗﯿﺎم ﺑﺮ ﻣﺤﻞ ﺳﺠﺪه و در رﮐﻮع ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﻗﺪﻣﻬﺎ و در‬ ‫ﺟﻠﺴﺎت و ﻗﻌﺪه ﺑﺮ ﺳﯿﻨﻪ و در وﻗﺖ ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻦ ﺑﺮ ﺷﺎﻧﻪﻫﺎي ﺧﻮﯾﺶ‪.‬‬ ‫‪ -4‬دﻓﻊ ﺳﺮﻓﻪ ﺣﺘﯽ اﻹﻣﮑﺎن در ﻧﻤﺎز‪.‬‬ ‫‪ -5‬دﻫﺎن را ﺑﺴﺘﻪ ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻦ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺧﻤﯿﺎزه و اﮔﺮ ﺑﺎﻋﺚ ﻧﺎراﺣﺘﯽ و اﺿﻄﺮاب ﺧﺎﻃﺮ‬ ‫ﺷﺪ‪ ،‬در ﺣﺎل ﻗﯿﺎم دﺳﺖ راﺳﺖ را و در ﺑﻘﯿﻪ اوﻗﺎت ﭘﺸﺖ دﺳﺖ ﭼﭗ را ﺑﺮ دﻫﺎن ﻗﺮار‬ ‫دادن‪.‬‬ ‫روش ﮐﺎﻣﻞ ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز‪:‬‬ ‫ﮐﺴﯽ ﮐﻪ اراده ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز را ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻧﺨﺴﺖ ﺑﺪن ﺧﻮﯾﺶ را از »ﺣﺪث أﮐﺒﺮ« و‬ ‫»أﺻﻐﺮ« و از ﻧﺠﺎﺳﺖﻫﺎي ﻇﺎﻫﺮي ﭘﺎك ﮐﺮده‪ ،‬ﻟﺒﺎسﻫﺎي ﭘﺎﮐﯿﺰه ﺑﭙﻮﺷﺪ و در ﺟﺎي ﭘﺎﮐﯽ رو‬ ‫ﺑﻪ ﻗﺒﻠﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ ﮐﻪ ﻣﯿﺎن ﻫﺮ دو ﻗﺪم او ﺑﻪ اﻧﺪازه ﭼﻬﺎر اﻧﮕﺸﺖ ﯾﺎ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ آن‬ ‫ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻧﯿﺖ ﻧﻤﺎزي را ﮐﻪ ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬در دل ﺧﻮﯾﺶ ﺑﮑﻨﺪ و اﮔﺮ ﺑﺎ زﺑﺎن‬ ‫ﻫﻢ ﻧﯿﺖ ﮐﺮد‪ ،‬ﺧﻮب اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺜﻼً ﭼﻨﯿﻦ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ‪ :‬اﯾﻦ ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ را ﺑﺮاي ﺧﺪا ﻣﯽﺧﻮاﻧﻢ‪.‬‬ ‫آﻧﮕﺎه ﻫﺮ دو دﺳﺖ را ﺗﺎ ﺑﺮاﺑﺮ ﮔﻮﺷﻬﺎ ﺑﻠﻨﺪ ﮐﻨﺪ ﺑﻄﻮري ﮐﻪ ﮐﻒ دﺳﺘﻬﺎ و اﻧﮕﺸﺘﺎن ﺑﻪ ﻃﺮف‬ ‫ﻗﺒﻠﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ و اﻧﮕﺸﺘﺎن را ﮔﺸﺎده ﻧﮕﻪ دارد و ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﺪ و دﺳﺖ راﺳﺖ را ﺑﺮ دﺳﺖ‬ ‫ﭼﭗ در زﯾﺮ ﻧﺎف ﻗﺮار دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﮐﻒ دﺳﺖ راﺳﺖ را ﺑﺮ ﭘﺸﺖ دﺳﺖ ﭼﭗ ﺑﮕﺬارد و اﻧﮕﺸﺖ ﮐﻮﭼﮏ اﺑﻬﺎم را ﺣﻠﻘﻪ‬ ‫ﮐﺮده ﻣﭻ دﺳﺖ ﭼﭗ را ﻧﮕﻪ دارد ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ ﺳﻪ اﻧﮕﺸﺖ دﯾﮕﺮ دﺳﺖ راﺳﺖ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ‬ ‫دﺳﺖ ﭼﭗ ﻣﻘﺪاري ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﻣﭻ دﺳﺖ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﮕﺎﻫﺶ را ﺑﺮ ﻣﺤﻞ ﺳﺠﺪه ﻗﺮار‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺳﻮم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬ارﮐﺎن و اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪107‬‬ ‫داده‪ ،‬ﺑﻄﻮر آﻫﺴﺘﻪ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺧﻮاﻧﺪن ﺛﻨﺄ ﺑﮑﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ از ﺛﻨﺄ‪ ،‬ﺗﻌﻮذ و ﺗﺴﻤﯿﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﺳﻮره‬ ‫ﻓﺎﺗﺤﻪ را ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬ﭼﻮن ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن رﺳﯿﺪ‪ ،‬آﻫﺴﺘﻪ آﻣﯿﻦ ﮔﻮﯾﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﯾﮏ ﺳﻮره ﯾﺎ‬ ‫ﯾﮏ آﯾﻪ ﺑﺰرگ ﯾﺎ ﺳﻪ آﯾﻪ ﮐﻮﭼﮏ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬اﯾﻦ در ﺻﻮرﺗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬و‬ ‫اﮔﺮ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ اﻣﺎم ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﺳﺒﺤﺎﻧﻚ اﻟﻠﻬﻢ را ﺧﻮاﻧﺪه ﺧﺎﻣﻮش ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ‪ .‬ﺗﻌﻮذ‪،‬‬ ‫ﺗﺴﻤﯿﻪ‪ ،‬ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ و دﯾﮕﺮ ﺳﻮرهاي ﻧﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ اﷲ أﻛﱪ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻪ رﮐﻮع رود‪ ،‬و در‬ ‫رﮐﻮع ﺳﻌﯽ ﮐﻨﺪ ﺳﺮ را ﺑﺎ ﭘﺸﺖ ﺧﻮﯾﺶ ﻣﺴﺎوي و ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﮕﻪ دارد و ﻫﺮ دو زاﻧﻮ را ﺑﺎ‬ ‫اﻧﮕﺸﺘﺎن ﻫﺮ دو دﺳﺖ ﻣﺤﮑﻢ ﺑﮕﯿﺮد‪.‬‬ ‫در رﮐﻮع ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﻣﺴﺎوي ﻗﺮار ﮔﯿﺮد ﮐﻪ اﮔﺮ ﯾﮏ ﻟﯿﻮان آب ﺑﺮ ﭘﺸﺘﺶ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮد‪،‬‬ ‫ﻧﯿﻔﺘﺪ‪ .‬دﺳﺘﻬﺎ را از ﭘﻬﻠﻮﻫﺎ دور ﻧﮕﻪ داﺷﺘﻪ ﺳﻪ ﯾﺎ ﭘﻨﺞ ﺑﺎر ﺗﺴﺒﯿﺢ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺳﺮ از رﮐﻮع‬ ‫ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮده‪ ،‬ﺗﺴﻤﯿﻊ و ﺗﻤﺠﯿﺪ ﮔﻮﯾﺪ )اﻣﺎم ﻓﻘﻂ ﺗﺴﻤﯿﻊ ﮔﻮﯾﺪ و ﻣﻘﺘﺪي ﻓﻘﻂ ﺗﻤﺠﯿﺪ‪ ،‬ﻣﻨﻔﺮد ﻫﺮ‬ ‫دو را ﮔﻮﯾﺪ(‪ .‬ﺑﺎز ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻪ ﺳﺠﺪه رود‪ .‬ﻧﺨﺴﺖ ﻫﺮ دو زاﻧﻮ ﺳﭙﺲ دﺳﺘﻬﺎ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑﯿﻨﯽ و‬ ‫ﺳﭙﺲ ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ را ﺑﺮ زﻣﯿﻦ ﺑﮕﺬارد‪ .‬ﺻﻮرﺗﺶ را در ﻣﯿﺎن ﻫﺮ دو دﺳﺖ ﮔﺬاﺷﺘﻪ‪ ،‬ﺑﻄﻮري ﮐﻪ دو‬ ‫اﻧﮕﺸﺖ اﺑﻬﺎم ﺑﺎ ﮔﻮﺷﻬﺎ ﻣﺴﺎوي ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬اﻧﮕﺸﺘﺎن را ﺑﻪ ﻫﻢ ﺑﭽﺴﺒﺎﻧﺪ ﺗﺎ ﺳﺮ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ‬ ‫ﻗﺮار ﮔﯿﺮد‪ .‬ﺑﺎزوﻫﺎ را از ﭘﻬﻠﻮ و ﺷﮑﻢ را از راﻧﻬﺎ دور ﻧﮕﻪ دارد و ﺑﺎزوﻫﺎ را ﺑﺮ زﻣﯿﻦ‬ ‫ﻧﮕﺴﺘﺮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﻪ ﯾﺎ ﭘﻨﺞ ﺑﺎر در ﺳﺠﺪه ﺗﺴﺒﯿﺢ ﮔﻮﯾﺪ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﻧﺨﺴﺖ ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﺳﭙﺲ ﺑﯿﻨﯽ و ﺳﭙﺲ دﺳﺘﻬﺎ‬ ‫را ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮده ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﺪ و ﮐﺎﻣﻼً ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎز ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﺪ و ﺑﻪ ﺳﺠﺪه دوم ﺑﺮود‪ .‬دوﺑﺎره‬ ‫ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﻧﺨﺴﺖ ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ و ﺳﭙﺲ ﺑﯿﻨﯽ و ﭘﺲ از آن‪ ،‬دﺳﺘﻬﺎ و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ زاﻧﻮﻫﺎ را ﺑﻠﻨﺪ‬ ‫ﮐﺮده‪ ،‬روي ﭘﻨﺠﻪﻫﺎي ﭘﺎﻫﺎ ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﺎً ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪه ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ و دوﺑﺎره دﺳﺘﻬﺎ را ﺑﺒﻨﺪد و ﺑﺴﻢ اﷲ‬ ‫ﮔﻔﺘﻪ ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ را ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺳﻮرهاي دﯾﮕﺮ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬اﮔﺮ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ اﻣﺎم ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺧﺎﻣﻮش‬ ‫ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ و ﻗﺮاﺋﺖ ﻧﺨﻮاﻧﺪ ﺑﺎز ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ رﮐﻌﺖ ﻗﺒﻞ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﺻﻮرت‪ ،‬رﮐﻮع‪ ،‬ﻗﻮﻣﻪ‪ ،‬ﺳﺠﺪه‪،‬‬ ‫ﺟﻠﺴﻪ و ﺳﺠﺪه ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ از ﺳﺠﺪه دوم ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮد‪ ،‬ﭘﺎي ﭼﭗ را ﺑﮕﺴﺘﺮاﻧﺪ و ﺑﺮ آن‬ ‫ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ و ﭘﺎي راﺳﺖ را ﻧﺼﺐ ﮐﻨﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ ﺳﺮ اﻧﮕﺸﺘﺎن ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و‬ ‫ﻫﺮ دو دﺳﺖ را روي راﻧﻬﺎ ﺑﮕﺬارد و اﻟﺘﺤﯿﺎت را ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ »أﹶ ﺷ ﹶﻬ ﺪﹸ ﹶأ ن ﻻ ﱠ اﹺﻟ ﹶﻪ«‬ ‫‪108‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺑﺮﺳﺪ‪ ،‬اﺑﻬﺎم دﺳﺖ راﺳﺖ را ﺑﺎ اﻧﮕﺸﺖ دﯾﮕﺮ ﺑﺒﻨﺪد و ﭼﻮن »ﻻ إﹺﻟ ﹶﻪ« ﮔﻮﯾﺪ‪ ،‬اﻧﮕﺸﺖ ﺷﻬﺎدت‬ ‫را ﺑﺎﻻ ﺑﺮد و ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم »إﹺ ﹺ ﻻ ﱠ اﷲ« ﭘﺎﯾﯿﻦ آورد و ﺗﺎ آﺧﺮ ﻧﻤﺎز دو اﻧﮕﺸﺖ ﻣﺰﺑﻮر را ﺑﺼﻮرت‬ ‫ﮔﺮه ﮐﺮده‪ ،‬ﻧﮕﻪ دارد‪.‬‬ ‫ﭘﺲ از اﺧﺘﺘﺎم ﺗﺸﻬﺪ اﮔﺮ ﻧﻤﺎز دو رﮐﻌﺘﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬درود و دﻋﺎ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻧﺨﺴﺖ ﺑﻪ‬ ‫ﻃﺮف راﺳﺖ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻃﺮف ﭼﭗ ﺳﻼم ﮔﻮﯾﺪ‪ .‬در ﺣﯿﻦ ﺳﻼم ﮔﻔﺘﻦ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ راﺳﺖ‪،‬‬ ‫اﻓﺮادي ﮐﻪ در ﺳﻤﺖ راﺳﺖ وي ﻗﺮار دارﻧﺪ و ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﺳﻤﺖ ﭼﭗ را ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ و اﻣﺎم در‬ ‫ﻫﺮ ﺳﻤﺘﯽ ﮐﻪ ﻗﺮار دارد‪ ،‬اﻣﺎم را ﻫﻢ در ﻫﻤﺎن ﺳﻤﺖ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ و اﻣﺎم در ﻫﺮ دو ﺳﻼم‬ ‫ﺧﻮﯾﺶ ﻣﻘﺘﺪﯾﻬﺎ را ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫اﮔﺮ ﻧﻤﺎز ﺳﻪ ﯾﺎ ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺘﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ از ﺗﺸﻬﺪ درود ﻧﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻓﻮراً ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﻃﺮف ﻗﯿﺎم ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮد و رﮐﻌﺖ ﺳﻮم و ﭼﻬﺎرم را اﮔﺮ ﻧﻤﺎز ﻓﺮض ﯾﺎ واﺟﺐ ﯾﺎ ﺳﻨﺖ و ﻧﻔﻞ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻃﺒﻖ ﺿﺎﺑﻄﻪ ﻫﺮ ﯾﮏ ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن رﺳﺎﻧﺪه‪ ،‬ﺳﻼم ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﭘﺲ از ﺳﻼم دﻋﺎي ذﯾﻞ را ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪:‬‬ ‫َّ ُ َّ َ ْ َ َّ َ ُ َ ْ َ َّ َ ُ َ َ َ ْ َ َ َ ْ َ َ َ ْ‬ ‫َّ ُ َّ َ ِّ ْ َ‬ ‫� َﻰﻠﻋ‬ ‫ﻹﻛ َﺮامِ « ‪» ،1‬الﻠﻬﻢ أ ِﻋ‬ ‫»الﻠﻬﻢ أﻧﺖ الﺴﻼم و ِﻣﻨﻚ الﺴﻼم‪� ،‬ﺒﺎر�ﺖ ﻳﺎ ذا اﺠﻟﻼ ِل وا ِ‬ ‫َ‬ ‫َّ‬ ‫َ‬ ‫ْ َ َُ ْ َ َ ُ ْ‬ ‫َ َ َ ‪2‬‬ ‫َ‬ ‫ﻪﻟ إﻻ ُ‬ ‫اﷲ‬ ‫ِذﻛ ِﺮك‪ ،‬وﺷﻜ ِﺮك‪ ،‬وﺣﺴ ِﻦ ِﻋﺒﺎدﺗِﻚ« ‪ .‬ﺧﻮاﻧﺪن اﯾﻦ دﻋﺎ ﻫﻢ ﻣﺴﻨﻮن اﺳﺖ‪» :‬ﻻ إِ ِ‬ ‫َ ْ َ ُ َ َ ْ َ َ ُ َ ُ ْ ُ ْ ُ َ َ ُ ْ َ ْ ُ َ ُ َ َ َ ُ ِّ َ ْ َ ْ ٌ َّ ُ َّ َ‬ ‫ﻻ َﻣﺎﻧ َﻊ ل َﻤﺎ أَ ْ� َﻄﻴْﺖ‪َ،‬‬ ‫ﺮﺷ�ﻚ ﻪﻟ‪ ،‬ﻪﻟ الﻤﻠﻚ وﻪﻟ اﺤﻟﻤﺪ وﻫﻮ ﻰﻠﻋ ﻞﻛ ﻲﺷ ٍء ﻗ ِﺪﻳﺮ‪ ،‬الﻠﻬﻢ‬ ‫ِ ِ‬ ‫وﺣﺪه ﻻ ِ‬ ‫ْ‬ ‫ْ‬ ‫َ‬ ‫َ َ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫ْ‬ ‫ْ‬ ‫ّ‬ ‫ِّ‬ ‫ْ‬ ‫َ‬ ‫ﻻ ُﻣ ْﻌﻄ َﻲ ل َﻤﺎ َﻣﻨﻌ َ‬ ‫ﺖ‪َ ،‬وﻻ �ﻨﻔ ُﻊ ذا اﺠﻟَﺪ ِﻣﻨﻚ اﺠﻟ َ ُﺪ« ‪ .3‬آﻣﯿﻦ‪.‬‬ ‫و‬ ‫ِ ِ‬ ‫‪ -1‬ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬اﻟﻬﻰ ﺗﻮ ﺳﻼﻣﻰ‪ ،‬و ﺳﻼﻣﺘﻰ از ﺟﺎﻧﺐ ﺗﻮ اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﻮ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺎﺑﺮﮐﺘﻰ‪ ،‬اى ﺻﺎﺣﺐ ﻋﻈﻤﺖ و ﺑﺰرﮔﻰ«‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ » :‬ﺑﺎر اﻟﻬﺎ! ﺑﻪ ﻣﻦ ﺗﻮﻓﯿﻖ ﺑﺪه ﺗﺎ ﺗﻮ را ﯾﺎد ﮐﻨﻢ‪ ،‬و ﺳﭙﺎس ﮔﻮﯾﻢ‪ ،‬و ﺑﻪ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ روش‪ ،‬ﺑﻨﺪﮔﻰ ﻧﻤﺎﯾﻢ«‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﻣﻌﺒﻮدى »ﺑﺤﻖ« ﺑﺠﺰ اﷲ‪ ،‬وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬ﺷﺮﯾﮑﻰ ﻧﺪارد‪ ،‬ﭘﺎدﺷﺎﻫﻰ از آنِ اوﺳﺖ‪ ،‬ﺳﺘﺎﯾﺶ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪى‬ ‫اوﺳﺖ‪ ،‬و او ﺑﺮ ﻫﺮ ﭼﯿﺰى ﺗﻮاﻧﺎ اﺳﺖ‪ ،‬اﻟﻬﻰ! آن ﭼﻪ ﺗـﻮ ﺑـﺪﻫﻰ‪ ،‬ﻫﯿﭻ ﮐﺲ ﻣﺎﻧﻊ آن ﻧﻤﯽﮔﺮدد‪ ،‬و آﻧﭽﻪ ﺗﻮ ﻣﻨﻊ‬ ‫ﮐﻨﻰ‪ ،‬ﻫﯿﭻ ﮐﺲ ﻧﻤﻰﺗﻮاﻧﺪ آﻧﺮا ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﺗﻮاﻧﮕﺮ‪ ،‬او را ﺛﺮوﺗﺶ از ﻋﺬاب ﺗﻮ ﻧﺠﺎت ﻧﻤﯽدﻫﺪ‪ ،‬و »ﺗﻤﺎﻣﯽﺷﮑﻮه و«‬ ‫ﺛﺮوت از آنِ ﺗﻮ اﺳﺖ«‪.‬‬ ‫َ ٰٓ َ ُّ َ َّ َ َ َ ْ ُ ْ َ ُ‬ ‫ُ َۡ‬ ‫ُ‬ ‫ِي� ۡم نَ ٗ‬ ‫ار�﴾ ]اﻟﺘﺤﺮﯾﻢ‪.[6 :‬‬ ‫ام ُنوا ق ٓوا أنف َس� ۡم َوأهل‬ ‫﴿��ها ٱ�ِين ء‬ ‫»اي آﻧﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﯾﻤﺎن آوردهاﯾﺪ‪ ،‬ﺧﻮد و ﺧﺎﻧﻮادهﺗﺎن را از آﺗﺶ ﺟﻬﻨﻢ ﺑﺮﻫﺎﻧﯿﺪ!«‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫ﺗﻮﺣﯿﺪ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :385‬ﻣﻌﻨﺎي ﻟﻔﻆ »اﷲ« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬اﷲ« ﻧﺎم آن ذات ﯾﮑﺘﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد و داراي ﺗﻤﺎم ﺻﻔﺎت ﮐﻤﺎﻟﯿﻪ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :386‬واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد« ﭼﻪ ﻣﻌﻨﺎﯾﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد« ﺑﻪ ﻣﻮﺟﻮدي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬وﺟﻮدش واﺟﺐ و ﺿﺮوري و‬ ‫ﻋﺪم وﺟﻮدش ﻣﺤﺎل ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻮﺟﻮدي ﮐﻪ واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ از ﻗﺪﯾﻢ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮده و ﺑﺮاي ﻫﻤﯿﺸﻪ ﻣﻮﺟﻮد ﺧﻮاﻫﺪ‬ ‫ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺮاي او ﻧﻪ آﻏﺎزي و ﻧﻪ اﻧﺘﻬﺎﯾﯽ ﻣﯽﺗﻮان ﺗﺼﻮر ﮐﺮد‪ .‬در ﻫﯿﭻ زﻣﺎﻧﯽ ﻧﯿﺴﺖ و ﻧﺎﺑﻮد‬ ‫ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﻪ ذات و ﺧﻮدي ﺧﻮد ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮده اﺳﺖ و در وﺟﻮد ﺧﻮﯾﺶ ﺑﻪ دﯾﮕﺮ ﻣﻮﺟﻮدي‪،‬‬ ‫ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ و ﻣﺤﺘﺎج ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭼﻮن ﮐﺴﯽ ﮐﻪ در وﺟﻮد و ﺑﻘﺎي ﺧﻮﯾﺶ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺑﻪ دﯾﮕﺮي ﺑﻮده ﺑﺮاﯾﺶ ﺑﻪ وﺟﻮد‬ ‫آورﻧﺪهاي ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ ﻋﺎﻟﯿﻪ اﺳﻼم‪» ،‬واﺟﺐ‬ ‫اﻟﻮﺟﻮد« ﻓﻘﻂ ذات ﯾﮕﺎﻧﻪ و ﺑﯽﻫﻤﺘﺎي ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل اﺳﺖ و ﻣﻮﺟﻮدي دﯾﮕﺮ در ﻋﺎﻟﻢ‪،‬‬ ‫واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد ﻧﺒﻮده و ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :387‬ﺻﻔﺎت ﮐﻤﺎﻟﯿﻪ ﺑﻪ ﭼﻪ ﺻﻔﺎﺗﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫‪110‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد اﺳﺖ و ﺑﺮاي واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد ﮐﻤﺎل ذاﺗﯽ ﺿﺮوري‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﺗﻤﺎم ﺻﻔﺎﺗﯽ را ﮐﻪ ﺑﺮاي ﮐﻤﺎل ذاﺗﯽ ﻻزم و ﺿﺮوري اﺳﺖ‪ ،‬ﺻﻔﺎت ﮐﻤﺎﻟﯿﻪ‬ ‫ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :388‬ﺑﻪ ﻣﻮﺟﻮدي ﮐﻪ ﻫﻤﻮاره وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و ﺑﺮاي ﻫﻤﯿﺸﻪ وﺟﻮد ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪،‬‬ ‫ﭼﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻮﺟﻮدي را »ﻗﺪﯾﻢ« ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :389‬ﺑﺠﺰ ﺧﺪاوﻧﺪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻗﺪﯾﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺠﺰ از ذات ﺧﺪاوﻧﺪ و ﺗﻤﺎم ﺻﻔﺎت او دﯾﮕﺮ ﻫﯿﭻ ﭼﯿﺰي ﻗﺪﯾﻢ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :390‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﺠﺰ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻫﯿﭻ ﻣﻮﺟﻮدي از ازل وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺧﺪاوﻧﺪ‬ ‫زﻣﯿﻦ و آﺳﻤﺎن را ﭼﮕﻮﻧﻪ آﻓﺮﯾﺪه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻤﺎم ﺟﻬﺎن را ﺑﺎ ﺣﮑﻢ و ﻗﺪرت ﺧﻮﯾﺶ آﻓﺮﯾﺪه اﺳﺖ‪ ،‬او ﺑﺮاي آﻓﺮﯾﻨﺶ‬ ‫ﺟﻬﺎن و زﻣﯿﻦ و آﺳﻤﺎن ﻧﯿﺎزي ﺑﻪ ﭼﯿﺰي ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪ .‬زﯾﺮا اﮔﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاي‬ ‫آﻓﺮﯾﻨﺶ ﺟﻬﺎن ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﯾﺎ ﺑﻪ ﭼﯿﺰي ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﻣﯽﺑﻮد‪ ،‬دﯾﮕﺮ واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد ﻧﺒﻮد‪.‬‬ ‫ﻣﺴﻠﻢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪ .‬و واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد در ﻫﺮ اﻣﺮي از اﻣﻮر و‬ ‫ﮐﺎرﻫﺎي ﺧﻮﯾﺶ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺷﺨﺼﯽ ﯾﺎ ﭼﯿﺰي ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :391‬ﺻﻔﺎت ﮐﻤﺎﻟﯿﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ را ﻧﺎم ﺑﺒﺮﯾﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺻﻔﺎت ﮐﻤﺎﻟﯿﻪ او ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از‪» :‬وﺣﺪت«‪» ،‬ﻗﺪﯾﻢ«‪» ،‬وﺟﻮب وﺟﻮد«‪» ،‬ﺣﯿﺎت«‪،‬‬ ‫»ﻗﺪرت«‪» ،‬ﻋﻠﻢ«‪» ،‬اراده«‪» ،‬ﺳﻤﻊ«‪» ،‬ﺑﺼﺮ«‪» ،‬ﮐﻼم«‪» ،‬ﺧﻠﻖ«‪» ،‬ﺗﮑﻮﯾﻦ« و‪....‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :392‬وﺣﺪت« ﭼﻪ ﻣﻌﻨﯽ و ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬وﺣﺪت« ﯾﻌﻨﯽ‪ -‬ﯾﮑﺘﺎ ﺑﻮدن‪ ،‬ﯾﮑﺘﺎﯾﯽ‪ ،‬ﯾﮑﯽ از ﺻﻔﺎت ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺖ و او در ذات‬ ‫و ﺻﻔﺎت ﺧﻮﯾﺶ ﯾﮑﺘﺎ اﺳﺖ‪ .‬ﺗﻮﺣﯿﺪ ﻫﻢ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻌﻨﯽ را دارد‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﺧﺪا را ﺑﻪ ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ و ﺑﻪ آن ﯾﻘﯿﻦ و اﻋﺘﺮاف ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :393‬ﻣﻔﻬﻮم »ﻗﺪﯾﻢ« و »وﺟﻮب وﺟﻮد« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪111‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﺪﯾﻢ ﯾﻌﻨﯽ از ازل ﺗﺎ ﺑﻪ اﺑﺪ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮدن‪ .‬و وﺟﻮب وﺟﻮد ﯾﻌﻨﯽ واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد‬ ‫ﺑﻮدن ﮐﻪ ﻣﻌﻨﯽ و ﻣﻔﻬﻮم آن ﻗﺒﻼً ﺑﯿﺎن ﮔﺮدﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :394‬ﻣﻔﻬﻮم ازﻟﯽ و اﺑﺪي ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ازﻟﯽ« ﯾﻌﻨﯽ اﯾﻨﮑﻪ اﺑﺘﺪا و آﻏﺎزي ﻧﺪاﺷﺘﻪ‪ ،‬و اﺑﺪي ﯾﻌﻨﯽ اﻧﺘﻬﺎ و ﭘﺎﯾﺎﻧﯽ ﻧﺪارد‪ .‬ﺑﻪ‬ ‫ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ‪ :‬ﻣﻮﺟﻮدي اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﻮاره ﺑﻮده و ﺑﺮاي ﻫﻤﯿﺸﻪ ﻧﯿﺰ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﭘﺲ ﺧﺪاوﻧﺪ‬ ‫ﻣﺘﻌﺎل‪ ،‬ازﻟﯽ و اﺑﺪي اﺳﺖ و »ﻗﺪﯾﻢ« ﺑﺮ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻌﻨﯽ اﻃﻼق ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :395‬ﺣﯿﺎت« ﭼﻪ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﺣﯿﺎت« ﯾﻌﻨﯽ زﻧﺪﮔﯽ‪ ،‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﻫﻤﯿﺸﻪ زﻧﺪه ﺑﻮده و زﻧﺪﮔﯽ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺑﺮاي او ﺛﺎﺑﺖ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :396‬ﻗﺪرت« ﭼﻪ ﻣﻌﻨﺎﯾﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﺪرت ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﺗﻮان‪ .‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮ آﻓﺮﯾﻨﺶ ﻋﺎﻟﻢ و اﯾﺠﺎد ﻧﻈﻢ آن ﺗﻮاﻧﺎ ﺑﻮده و ﺑﺮ‬ ‫ﻧﺎﺑﻮد ﮐﺮدن و دوﺑﺎره ﺑﻪ وﺟﻮد آوردن آن ﻫﻢ ﻗﺎدر و ﺗﻮاﻧﺎﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :397‬ﺻﻔﺖ «ﻋ‪‬ﻠﻢ« ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺮاي ﺧﺪاوﻧﺪ ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﻋ‪‬ﻠﻢ« ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي داﻧﺴﺘﻦ اﺳﺖ‪ .‬و ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮ ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ داﻧﺎ اﺳﺖ و ﻫﯿﭻ ﭼﯿﺰي از‬ ‫اﺣﺎﻃﻪ ﻋﻠﻤﯽ وي ﺧﺎرج ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺧﻮاه ﺑﺰرگ و ﺧﻮاه ﮐﻮﭼﮏ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﺮ ﺷﯿﺌﯽ ﻗﺒﻞ از‬ ‫وﺟﻮد آن و ﺑﻌﺪ از ﻧﺎﺑﻮدي آن ﻋﻠﻢ ﮐﺎﻣﻞ دارد‪.‬‬ ‫از ﺣﺮﮐﺖ ﮐﻮﭼﮏﺗﺮﯾﻦ ﻣﻮرﭼﻪ‪ ،‬در ﻗﻠﺐ ﺷﺐ ﺗﺎرﯾﮏ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ آﮔﺎه اﺳﺖ‪ .‬ﻫﺮ ﻧﻮع‬ ‫ﺗﺼﻮر و ﺧﯿﺎﻟﯽ ﮐﻪ در ذﻫﻦ آدﻣﯽ ﭘﺪﯾﺪار ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻪ آن آﮔﺎه و از آن ﺑﺎ ﺧﺒﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﻠﻢ‬ ‫ﻏﯿﺐ ﻣﺨﺘﺺ ذات ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل اﺳﺖ و ﺑﺲ!‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :398‬ا‪‬ر‪‬اده« ﭼﻪ ﻣﻌﻨﺎﯾﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬اراده« ﯾﻌﻨﯽ ﺑﺎ اﺧﺘﯿﺎر ﺧﻮﯾﺶ ﻋﻤﻠﯽ را اﻧﺠﺎم دادن‪ .‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﻫﺮ ﭼﯿﺰي را ﮐﻪ‬ ‫ﺑﺨﻮاﻫﺪ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ‪ ،‬ﺑﺎ اﺧﺘﯿﺎر و ﻣﺸﯿﺖ ﺧﻮﯾﺶ اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﺪ‪ .‬و اﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫﺪ آن را ﻧﺎﺑﻮد‬ ‫ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎ اﺧﺘﯿﺎر و اراده ﺧﻮﯾﺶ ﻧﺎﺑﻮد ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪112‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺗﻤﺎم ﺗﺤﻮﻻت و ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺟﻬﺎن ﻣﻄﺎﺑﻖ اﺧﺘﯿﺎر و اراده او ﺑﻪ وﻗﻮع ﻣﯽﭘﯿﻮﻧﺪد‪ ،‬ﻫﯿﭻ اﻣﺮي از‬ ‫اﻣﻮر ﺟﻬﺎن از ﺣﯿﻄﻪ اﺧﺘﯿﺎر و اراده او ﺧﺎرج ﻧﯿﺴﺖ و ﻧﯿﺰ در اﻧﺠﺎم ﻫﯿﭻ اﻣﺮي ﻫﻢ ﻣﺠﺒﻮر‬ ‫ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :399‬ﺻﻔﺖ »ﺳﻤﻊ« و »ﺑﺼﺮ« ﭼﻪ ﻣﻌﻨﺎ و ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺳﻤﻊ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي »ﺷﻨﯿﺪن« و ﺑﺼﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي »دﯾﺪن« ﯾﻌﻨﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻫﺮ ﺣﺮﻓﯽ را‬ ‫ﻣﯽﺷﻨﻮد و ﻫﺮ ﭼﯿﺰي را ﻣﯽﺑﯿﻨﺪ‪ ،‬وﻟﯽ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ‪ ،‬داراي ﮔﻮش و ﭼﺸﻢ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﻤﯽﺗﻮان ﺑﺮاي ﺷﻨﯿﺪن و دﯾﺪن وي‪ ،‬ﭼﺸﻢ و ﮔﻮﺷﯽ ﺗﺼﻮر ﻧﻤﻮد‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‬ ‫ﺷﻨﻮاﯾﯽاش در ﺣﺪي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺻﺪاي ﺑﺴﯿﺎر ﺿﻌﯿﻒ را ﻣﯽﺷﻨﻮد و ﺑﯿﻨﺎﺋﯽاش در ﺣﺪي‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ اﺷﯿﺄ ﺑﺴﯿﺎر رﯾﺰه و ﮐﻮﭼﮏ را ﻫﻢ ﻣﯽﺑﯿﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮاي ﺷﻨﯿﺪن و دﯾﺪن وي دوري و‬ ‫ﻧﺰدﯾﮑﯽ‪ ،‬ﺗﺎرﯾﮑﯽ و روﺷﻨﺎﺋﯽ ﻫﯿﭻ ﻓﺮق ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :400‬ﺻﻔﺖ »ﮐﻼم« ﭼﻪ ﻣﻌﻨﺎﯾﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮐﻼم ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي »ﺳﺨﻦ و ﺣﺮف زدن« اﺳﺖ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺳﺨﻦ ﮔﻮﯾﻨﺪه‬ ‫اﺳﺖ و اﯾﻦ ﺻﻔﺖ ﺑﺮاﯾﺶ ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ داراي زﺑﺎﻧﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :401‬وﻗﺘﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل داراي زﺑﺎﻧﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺳﺨﻦ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﺑﺪون زﺑﺎن ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺣﺮف ﺑﺰﻧﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت در ﺗﻤﺎم ﮐﺎرﻫﺎي‬ ‫ﺧﻮﯾﺶ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ اﺳﺒﺎب و وﺳﺎﯾﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬وﻟﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﮐﻪ در ﻫﯿﭻ ﮐﺎري‬ ‫ﻧﯿﺎزي ﺑﻪ اﺳﺒﺎب و وﺳﺎﯾﻞ ﻧﺪارد‪ ،‬ﺑﺮاي ﺗﮑﻠﻢ و ﺣﺮف زدن ﻫﻢ ﻧﯿﺎزي ﺑﻪ زﺑﺎن ﻧﺪارد‪ ،‬اﮔﺮ او‬ ‫ﻫﻢ ﺑﺮاي ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮدن ﺑﻪ زﺑﺎﻧﯽ ﻧﯿﺎز ﻣﯽداﺷﺖ‪ ،‬ﭘﺲ واﺟﺐ اﻟﻮﺟﻮد ﻧﻤﯽﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :402‬ﺻﻔﺖ »ﺧَﻠﻖ« و »ﺗَﮑﻮِﯾﻦ« ﭼﻪ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ دارﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﺧﻠﻖ« ﯾﻌﻨﯽ »آﻓﺮﯾﺪن« و »ﺗﮑﻮﯾﻦ« ﯾﻌﻨﯽ »ﺑﻪ وﺟﻮد آوردن« اﯾﻦ دو ﺻﻔﺖ ﻧﯿﺰ‪،‬‬ ‫ﺑﺮاي ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺛﺎﺑﺖاﻧﺪ‪ .‬زﯾﺮا ﻓﻘﻂ او ﺧﺎﻟﻖ و ﻣ‪‬ﮑَﻮ‪ِ‬ن )ﺑﻪ وﺟﻮد آورﻧﺪه( ﺗﻤﺎم ﺟﻬﺎن‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :403‬آﯾﺎ ﻋﻼوه از ﺻﻔﺖﻫﺎي ﻣﺰﺑﻮر‪ ،‬ﺻﻔﺖﻫﺎي دﯾﮕﺮي ﻫﻢ ﺑﺮاي ﺧﺪاوﻧﺪ ﺛﺎﺑﺖ‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪113‬‬ ‫اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﺑﺮاي ﺧﺪاوﻧﺪ ﺻﻔﺎت دﯾﮕﺮي ﻫﻢ وﺟﻮد دارد‪ ،‬از ﻗﺒﯿﻞ ﻣﯿﺮاﻧﺪن‪ ،‬زﻧﺪه ﮐﺮدن‪،‬‬ ‫رزق دادن‪ ،‬ﻋﺰت دادن‪ ،‬ﺧﻮار ﮐﺮدن و ﻏﯿﺮه‪ .‬ﺗﻤﺎم ﺻﻔﺎت ﺧﺪاوﻧﺪ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ذات او ازﻟﯽ‪،‬‬ ‫اﺑﺪي و ﻗﺪﯾﻢاﻧﺪ و در آﻧﻬﺎ ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ و ﺗﺒﺪﯾﻞ و ﮐﻤﯽ و ﺑﯿﺸﯽ اﻣﮑﺎن ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :404‬در ﺗﻌﻠﯿﻤﺎت اﺳﻼﻣﯽ ﭼﻨﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﻗﺮآن در ﻣﺪت ﺑﯿﺴﺖ و ﺳﻪ‬ ‫َ َ َ َ َّ ٓ ُ َ‬ ‫نزل �ِيهِ‬ ‫ﺳﺎل ﻧﺎزل ﺷﺪه‪ ،‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻗﺮآن ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪﴿ :‬رمضان ٱ�ِي أ ِ‬ ‫ُۡ ُ‬ ‫ٱلق ۡر َءان﴾ ]اﻟﺒﻘﺮة‪ .[23 :‬ﯾﻌﻨﯽ‪» :‬ﻣﺎه رﻣﻀﺎن ﻣﺎﻫﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﺮآن در آن ﻧﺎزل ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ«‪ .‬از‬ ‫اﯾﻦ آﯾﻪ ﻣﻌﻠﻮم ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻗﺮآن در ﻣﺎه رﻣﻀﺎن ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬و در ﺟﺎي دﯾﮕﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬ ‫َّ ٓ َ َ ۡ‬ ‫َ َ َۡ‬ ‫﴿إِ�ا أ‬ ‫نزل َ�ٰ ُه ِ� ۡ�لةِ ٱلق ۡدرِ ‪] ﴾١‬اﻟﻘﺪر‪» .[1 :‬ﻣﺎ ﻗﺮآن را در ﺷﺐ ﻗﺪر ﻓﺮود آوردﯾﻢ«‪ .‬از اﯾﻦ‬ ‫ﻣﻌﻠﻮم ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻗﺮآن در ﺷﺐ ﻗﺪر ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﺳﺆال اﯾﻨﺠﺎ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺳﻪ‬ ‫ﮔﻔﺘﺎر ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﺘﻀﺎدﻧﺪ‪ .‬ﮐﺪام ﯾﮏ از آﻧﻬﺎ ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﯾﻦ ﻫﺮ ﺳﻪ ﮔﻔﺘﺎر ﺻﺤﯿﺢاﻧﺪ و ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﺗﻀﺎدي وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬ﺑﻪ دﻟﯿﻞ اﯾﻦ ﮐﻪ‪:‬‬ ‫ﻗﺮآن در دو ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻧﺨﺴﺖ از ﻟﻮح ﻣﺤﻔﻮظ ﺑﻪ آﺳﻤﺎن دﻧﯿﺎ دوم از آﺳﻤﺎن‬ ‫دﻧﯿﺎ ﺑﺮ ﺣﻀﺮت رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬ﺑﻄﻮر ﺗﺪرﯾﺠﯽ و آﻫﺴﺘﻪ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻧﯿﺎزﻫﺎ‪ .‬در دو آﯾﻪ ﻗﺮآن‬ ‫ﻣﺮاد از ﻧﺰول‪ ،‬ﻧﺰول اول اﺳﺖ ﯾﻌﻨﯽ ﻗﺮآن در ﯾﮏ دﻓﻌﻪ از ﻟﻮح ﻣﺤﻔﻮظ ﺑﺮ آﺳﻤﺎن دﻧﯿﺎ در‬ ‫ﻣﺎه ﻣﺒﺎرك رﻣﻀﺎن و در ﺷﺐ ﻗﺪر ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﻣﺮاد از ﻧﺰول آن در ﻣﺪت ﺑﯿﺴﺖ و ﺳﻪ ﺳﺎل‪ ،‬اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬از آﺳﻤﺎن دﻧﯿﺎ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ‬ ‫ﺿﺮورت و ﻧﯿﺎزﻫﺎ ﺑﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﮔﺮاﻣﯽ‪ ‬ﻧﺎزل ﺷﺪه‪ ،‬ﻟﺬا ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﺗﻀﺎد و ﺗﻨﺎﻗﻀﯽ در ﻣﯿﺎن‬ ‫آﯾﻪﻫﺎي ﻓﻮق وﺟﻮد ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :405‬ﻧﺰول ﻗﺮآن در ﮐﺠﺎ آﻏﺎز ﺷﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻣﮑﻪ ﻣﮑﺮﻣﻪ ﮐﻮﻫﯽ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﺎم »ﺣ‪‬ﺮَاء« ﮐﻪ در آن ﻏﺎري وﺟﻮد دارد‪ .‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ‬ ‫‪114‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫اﮐﺮم‪ ‬ﺑﺮاي ﻋﺒﺎدت و راز و ﻧﯿﺎز ﺑﺎ ﭘﺮوردﮔﺎر ﺧﻮﯾﺶ ﺑﺪاﻧﺠﺎ ﻣﯽرﻓﺖ و ﺗﺎ ﭼﻨﺪ روز در‬ ‫ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﻣﺸﻐﻮل ﻋﺒﺎدت اﻟﻬﯽ ﻣﯽﺷﺪ‪ .‬آذوﻗﻪ ﭼﻨﺪ روز را ﺑﺎ ﺧﻮد ﻣﯽﺑﺮد و ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ‬ ‫آذوﻗﻪاش ﺗﻤﺎم ﻣﯽﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎز ﮔﺸﺘﻪ‪ ،‬ﻣﻘﺪاري آذوﻗﻪ ﺑﺮداﺷﺘﻪ و دوﺑﺎره ﺑﻪ آﻧﺠﺎ ﻣﺮاﺟﻌﺖ‬ ‫ﻣﯽﮐﺮد و ﻣﺸﻐﻮل ﻋﺒﺎدت ﻣﯽﺷﺪ‪ .‬در ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﺧﺪا را ﻋﺒﺎدت ﻣﯽﮐﺮد‪ .‬در ﻫﻤﺎن ﻏﺎر ﻧﺰول‬ ‫ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺑﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ‪ ‬آﻏﺎز ﮔﺸﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :406‬ﻧﺰول ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ آﻏﺎز ﺷﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺑﺰرﮔﻮار در ﻫﻤﺎن ﻏﺎر ﺗﺸﺮﯾﻒ داﺷﺘﻨﺪ ﺗﺎ اﯾﻦ ﮐﻪ ﺣﻀﺮت ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ ﻧﺰد‬ ‫اﯾﺸﺎن آﻣﺪ و در ﻣﻘﺎﺑﻞ آن ﺣﻀﺮت ﻧﻤﻮدار ﺷﺪ و ﺑﻪ آن ﺣﻀﺮت ﮔﻔﺖ‪» :‬ا‪‬ﻗﺮَأ« اﯾﻦ اوﻟﯿﻦ‬ ‫ﮐﻠﻤﻪ ﺳﻮره ﻋﻠﻖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﻨﺎﯾﺶ ﻫﺴﺖ «ﺑﺨﻮان«‪.‬‬ ‫آن ﺣﻀﺮت ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ :‬ﻣﻦ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﻧﯿﺴﺘﻢ‪ .‬ﺑﺎر دوم و ﺳﻮم اﯾﻦ ﻋﻤﻞ ﺗﮑﺮار ﺷﺪ‪ .‬ﺗﺎ اﯾﻨﮑﻪ‬ ‫در ﭘﺎﯾﺎن‪ ،‬ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺧﻮاﻧﺪن اﯾﻦ آﯾﻪﻫﺎ ﮐﺮد‪:‬‬ ‫ۡ ۡ‬ ‫ۡ‬ ‫ۡ َ ۡ ۡ َ ّ َ َّ‬ ‫ََ‬ ‫َ َۡ ۡ‬ ‫ك ٱ�ِي َخلَ َق ‪َ ١‬خلَ َق ٱ ِ� َ ٰ‬ ‫�� َن م ِۡن عل ٍق ‪ ٢‬ٱق َرأ َو َر ُّ�ك ٱ�� َر ُم ‪٣‬‬ ‫﴿ٱقرأ ب ِٱس ِم ر� ِ‬ ‫ۡ‬ ‫َّ‬ ‫َ‬ ‫َّ‬ ‫َۡ‬ ‫ٱ�ِي َع َّل َم ب ِٱلۡ َقلَ ِم ‪َ ٤‬عل َم ٱ ِ� َ ٰ‬ ‫�� َن َما ل ۡم َ�عل ۡم ‪] ﴾٥‬اﻟﻌﻠﻖ‪» .[5-1 :‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ‬ ‫آﯾﻪﻫﺎ را از ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ ﺷﻨﯿﺪ‪ ،‬ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺧﻮاﻧﺪن آﻧﻬﺎ ﻧﻤﻮد‪ .‬و اﯾﻦ اوﻟﯿﻦ آﯾﻪﻫﺎﯾﯽ از ﻗﺮآن ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﺷﺮح ﻣﺬﮐﻮر ﺑﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻧﺎزل ﺷﺪﻧﺪ«‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :407‬آﯾﺎ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﺑﺎ ﻫﻤﯿﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺧﺎﺻﯽ ﮐﻪ اﮐﻨﻮن دارد‪ ،‬ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ! ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻓﻌﻠﯽ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻧﺎزل ﺷﺪن آن ﻧﯿﺴﺖ زﯾﺮا ﮐﻪ ﻧﺰول ﻗﺮآن ﺑﺮ‬ ‫ﺣﺴﺐ ﻧﯿﺎز و ﺿﺮورﺗﻬﺎ اﻧﺠﺎم ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺳﻮره ﯾﺎ آﯾﻪاي ﻧﺎزل ﻣﯽﺷﺪ‪،‬‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬ﺑﻪ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن وﺣﯽ دﺳﺘﻮر ﻣﯽداد ﮐﻪ اﯾﻦ ﺳﻮره را ﭘﺲ از ﻓﻼن ﺳﻮره ﻗﺮار‬ ‫دﻫﯿﺪ‪ ،‬و اﯾﻦ آﯾﻪ را ﻓﻼن ﺟﺎي ﭘﺲ از ﻓﻼن آﯾﻪ ﺑﮕﺬارﯾﺪ‪ .‬ﭘﺲ اﯾﻦ وﺿﻊ و ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻓﻌﻠﯽ‬ ‫ﻗﺮآن‪ ،‬ﮔﺮﭼﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻧﺰول آن ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬اﻣﺎ ﻃﺒﻖ دﺳﺘﻮر و راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﺣﻀﺮت‬ ‫رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ داده ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :408‬دﺳﺘﻮرﻫﺎ و راﻫﻨﻤﺎﯾﯿﻬﺎﯾﯽ را ﮐﻪ آن ﺣﻀﺮت در ﻣﻮرد ﺗﺮﺗﯿﺐ و ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻗﺮآن‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪115‬‬ ‫ﻣﺠﯿﺪ ﺻﺎدر ﻣﯽﮐﺮد‪ ،‬از ﻃﺮف ﺧﻮدش ﺑﻮد ﯾﺎ ﺑﻪ دﺳﺘﻮر و ﺣﮑﻢ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﻌﺪاد ﺳﻮرهﻫﺎ‪ ،‬آﻏﺎز و ﭘﺎﯾﺎن آﻧﻬﺎ و ﺗﻌﺪاد آﯾﻪﻫﺎي ﻫﺮ ﺳﻮره و آﻏﺎز و ﭘﺎﯾﺎن آﯾﻪ‪،‬‬ ‫‪ ،‬ﺑﻪ‬ ‫ﺧﻼﺻﻪ‪ ،‬ﺗﺮﺗﯿﺐ ﮐﻠﯽ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ را ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺣﻀﺮت ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ‬ ‫آﮔﺎﻫﯽ و اﻃﻼع ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬رﺳﺎﻧﺪه اﺳﺖ و ﺑﻪ واﺳﻄﻪ آن ﺣﻀﺮت‪ ،‬اﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺧﺎص ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺎ رﺳﯿﺪه و ﻣﺎ از آن آﮔﺎه ﮔﺸﺘﻪاﯾﻢ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :409‬ﺑﯿﺶ از ﺳﯿﺰده ﻗﺮن اﺳﺖ )اﯾﻦ ﻣﺪت ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر زﻣﺎن ﻣﺆﻟﻒ اﺳﺖ ‪ -‬ﻣﺘﺮﺟﻢ(‬ ‫ﮐﻪ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﺬا ﭼﻪ دﻟﯿﻠﯽ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﻗﺮآﻧﯽ ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ در‬ ‫دﺳﺖ ﻣﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﯿﻨﺎً ﻫﻤﺎن ﻗﺮآﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع دﻻﯾﻞ زﯾﺎدي وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﻣﺎ ذﯾﻼً ﺑﻪ ﭼﻨﺪ دﻟﯿﻞ ﺳﺎده و آﺳﺎن‬ ‫اﺷﺎره ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪:‬‬ ‫دﻟﯿﻞ اول‪:‬‬ ‫ﺗﻮاﺗﺮ ﻗﺮآن ﮐﻪ از زﻣﺎن ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم ﺗﺎ زﻣﺎن ﺣﺎﺿﺮ ﻋﺼﺮ ﺑﻪ ﻋﺼﺮ ﻧﻘﻞ ﮔﺮدﯾﺪه‪ ،‬ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ‬ ‫دﻟﯿﻞ ﺑﺮ ﻗﻄﻌﯿﺖ و دﺳﺖ ﻧﺨﻮردﮔﯽ ﻗﺮآن اﺳﺖ‪ .‬و آﻧﭽﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﻮاﺗﺮ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﻮد ﭼﻨﺎن‬ ‫ﻗﻄﻌﯽ و ﯾﻘﯿﻨﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﺎي ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﺷﮏ و ﺗﺮدﯾﺪي در آن وﺟﻮد ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :410‬ﻣ‪‬ﺘَﻮاﺗ‪‬ﺮ« و »ﺗَﻮاﺗُﺮ« ﭼﻪ ﻣﻌﻨﺎ و ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ دارﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﻫﺮ ﺷﯿﺌﯽ ﮐﻪ ﻧﻘﻞ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن آن ﭼﻨﺎن زﯾﺎد ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻮﻫﻢ ﻧﺸﻮد آﻧﭽﻪ ﺑﯿﺎن‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ دروغ و ﺧﻼف واﻗﻊ ﺑﺎﺷﺪ‪» ،‬ﻣﺘﻮاﺗﺮ« و ﻧﻘﻞ ﺑﻪ روش ﻣﺬﮐﻮر را »ﺗﻮاﺗﺮ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﮔﺮوﻫﻬﺎ و اﻧﺴﺎﻧﻬﺎي ﺑﯽ ﺷﻤﺎري ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ را از زﻣﺎن ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻧﻘﻞ ﮐﺮده و ﺑﻪ‬ ‫آﯾﻨﺪﮔﺎن رﺳﺎﻧﺪهاﻧﺪ و ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻃﺮﯾﻖ‪ ،‬دوره ﺑﻪ دوره ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪه و اﮐﻨﻮن ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﺎ رﺳﯿﺪه‬ ‫اﺳﺖ و ﻫﯿﭻ ﻓﺮد ﻋﺎﻗﻠﯽ ﺗﺼﻮر و ﺑﺎور ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ در ﻃﻮل ﺗﺎرﯾﺦ‪ ،‬اﻧﺴﺎﻧﻬﺎي ﺑﯽﺷﻤﺎري‬ ‫ﻣﺴﺌﻠﻪاي را ﻧﻘﻞ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ واﻗﻌﯿﺖ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪116‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫دﻟﯿﻞ دوم‪:‬‬ ‫از زﻣﺎن ﺣﻀﺮت رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬ﺗﺎ اﻣﺮوز ﻣﯿﻠﯿﻮنﻫﺎ اﻧﺴﺎن در ﻗﺮنﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺣﺎﻓﻆ‬ ‫ﻗﺮآن ﺑﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﻼﻣﯽ اﻣﺮوز ﻫﻢ ﻣﻔﺘﺨﺮ ﺑﻪ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ در ﺳﯿﻨﻪ ﻣﯿﻠﯿﻮﻧﻬﺎ اﻃﻔﺎل‬ ‫ﻣﻌﺼﻮم و ﺳﺮﺑﺎزان ﺑﺰرﮔﺴﺎل اﺳﻼم ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﮔﺸﺘﻪ و ﻣﺤﻔﻮظ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﮐﺘﺎﺑﯽ ﮐﻪ از‬ ‫زﻣﺎن ﻧﺰوﻟﺶ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل‪ ،‬اﯾﻨﻘﺪر اﻧﺴﺎن ﺣﺎﻓﻆ آن ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬اﯾﻦ ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ دﻟﯿﻞ ﺑﺮ ﺣﻘﺎﻧﯿﺖ و‬ ‫اﺻﺎﻟﺖ آن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫دﻟﯿﻞ ﺳﻮم‪:‬‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪:‬‬ ‫َّ َ ۡ ُ َ َّ ۡ َ ّ ۡ َ َّ َ ُ َ َ ُ َ‬ ‫�ۥ ل�ٰفِظون ‪] ﴾٩‬اﻟﺤﺠﺮ‪ .[9 :‬ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻗﺮآن را ﻓﺮود‬ ‫﴿إِنا �ن نز�ا ٱ�ِكر �نا‬ ‫آوردهاﯾﻢ و از آن ﭘﺎﺳﺒﺎﻧﯽ ﺧﻮاﻫﯿﻢ ﮐﺮد«‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻗﺮآن را ﻣﺘﻌﻬﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ و وﻋﺪه ﻓﺮﻣﻮده‪،‬‬ ‫ﺑﻄﻮر ﻗﻄﻊ و ﯾﻘﯿﻦ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻗﺮآﻧﯽ ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ در ﻣﯿﺎن ﻣﺴﻠﻤﯿﻦ وﺟﻮد دارد‪،‬‬ ‫ﻫﻤﺎن ﻗﺮآﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم از ﻟﻮح ﻣﺤﻔﻮظ ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ ﻧﺎزل ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ و‬ ‫ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﮐﻢ و ﮐﺎﺳﺘﯽ در آن وﺟﻮد ﻧﺪارد و ﺗﺎ ﻗﯿﺎﻣﺖ ﻣﺤﻔﻮظ ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫دﻟﯿﻞ ﭼﻬﺎرم‪:‬‬ ‫ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ در ﺣﯿﻦ ﻧﺰوﻟﺶ ﻫﻤﻪ داﻧﺸﻤﻨﺪان و روﺷﻨﻔﮑﺮان ﺟﻬﺎن را ﺑﻪ ﻣﺒﺎرزه ﻃﻠﺒﯿﺪ و‬ ‫ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺗﺤﺪي ﮐﺮد ﺑﻄﻮري ﮐﻪ ﻧﻪ در ﻋﺼﺮﻫﺎي ﺑﻌﺪي ﮐﺴﯽ ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻗﺮآن ﮐﺘﺎﺑﯽ‬ ‫ﺑﯿﺎورد و ﺗﺎ ﻗﯿﺎﻣﺖ ﻫﻢ اﺣﺪي ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺗﻮاﻧﺴﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﺧﻮد ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ دﻟﯿﻞ ﺑﺮ ﺣﻘﺎﻧﯿﺖ و‬ ‫اﺻﺎﻟﺖ و ﻋﺪم ﺗﻐﯿﯿﺮ در آن ﮐﺘﺎب ﺟﺎوداﻧﻪ اﻧﺴﺎن ﺳﺎز اﺳﺖ‪.‬‬ ‫رﺳﺎﻟﺖ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :411‬در ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﻣﺬﮐﻮر اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫ُ َّ َ َ‬ ‫َ َ‬ ‫﴿�ن ّم ِۡن أ َّم ٍة إِ� خ� �‬ ‫ِيها نذِير‪] ﴾ٞ‬ﻓﺎﻃﺮ‪.[24 :‬‬ ‫‪117‬‬ ‫»ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﻫﯿﭻ اُﻣﺘﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﻣﮕﺮ در آن ﺑﯿﻢ دﻫﻨﺪهاي )ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي( ﻣﺒﻌﻮث ﺷﺪه اﺳﺖ«‪ .‬و در‬ ‫َ ُّ َ َ‬ ‫ِ� ق ۡو ٍ� ها ٍد﴾ ]اﻟﺮﻋﺪ‪.[7 :‬‬ ‫ﺟﺎي دﯾﮕﺮ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪﴿ :‬ول ِ‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬ﺑﺮاي ﻫﺮ ﻗﻮﻣﯽ راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ«‪.‬‬ ‫از اﯾﻦ آﯾﻪﻫﺎ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ واﺿﺢ و روﺷﻦ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ در ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﮐﺸﻮري از ﻃﺮف‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :412‬آﯾﺎ ﻣﺜﻼً ﺑﻪ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن ﻫﻢ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻣﺒﻌﻮث ﺷﺪه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺪون ﺗﺮدﯾﺪ از آﯾﻪﻫﺎي ﻓﻮق ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻌﻠﻮم ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاي ﻫﺮ اُﻣ‪‬ﺖ و‬ ‫ﮔﺮوه‪ ،‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻓﺮﺳﺘﺎده و ﺑﻌﯿﺪ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ در روزﮔﺎران ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻪ ﺧﻄﻪ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن ﻫﻢ‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬واﷲ أﻋﻠﻢ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :413‬آﯾﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﯿﺸﻮا و رﻫﺒﺮ ﻫﻨﺪوﻫﺎ »ﮐﺮﺷﻦ ﺟﯽ« )رام ﭼﻨﺪر ﺟﯽ(‬ ‫در واﻗﻊ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮاﻧﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻫﻨﺪﯾﻬﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪهاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ ﭘﻨﺪاري ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ زﯾﺮا ﻧﺒﻮت ﯾﮏ وﻇﯿﻔﻪ و ﺗﮑﻠﯿﻔﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺧﺎص ﺧﻮد ﻋﻨﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬و ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﺷﺮع ﻣﻘﺪس اﺳﻼم‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﺸﻮد ﮐﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺑﻮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺮاي ﻣﺎ ﺟﺎﯾﺰ و ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ‬ ‫ﺣﺴﺐ ﭘﻨﺪار و ﺗﺨﻤﯿﻦ اﻓﺮادي را ﺑﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي ﻣﻨﺴﻮب ﮐﻨﯿﻢ در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻧﺒﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﮔﺮ ﻣﺎ ﺑﺪون دﻟﯿﻞ ﺷﺮع از ﻃﺮف ﺧﻮﯾﺶ در اﯾﻦ ﻣﻮرد اﻇﻬﺎر ﻧﻈﺮ ﮐﻨﯿﻢ و اﻓﺮادي را ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ‬ ‫ﺑﺪاﻧﯿﻢ ﮐﻪ در واﻗﻊ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻧﺒﻮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺮﺗﮑﺐ اﺷﺘﺒﺎه ﺑﺰرﮔﯽ در ﻋﻘﯿﺪه ﺧﻮﯾﺶ ﮔﺸﺘﻪاﯾﻢ ﮐﻪ در‬ ‫روز ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺑﺮ اﺛﺮ ارﺗﮑﺎب آن‪ ،‬ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﻣﺆاﺧﺬه ﺧﻮاﻫﯿﻢ ﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺘﮕﺎن ﮐﺴﺎﻧﯽ را‬ ‫ﻣﯽﺗﻮاﻧﯿﻢ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺑﻨﺎﻣﯿﻢ ﮐﻪ ﻧﺒﻮت آﻧﻬﺎ ﻓﻘﻂ از ﻃﺮﯾﻖ ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻣﻘﺪس اﺳﻼم ﺑﺮاي ﻣﺎ ﺛﺎﺑﺖ‬ ‫ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و در ﻗﺮآن ﯾﺎ اﺣﺎدﯾﺚ ﺻﺤﯿﺤﻪ ﺑﻪ آﻧﺎن ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬در ﻣﻮرد‬ ‫ﭘﯿﺸﻮاﯾﺎن ﻫﻨﺪوﻫﺎ و ﯾﺎ ﭘﯿﺸﻮاﯾﺎن ﺳﺎﯾﺮ ادﯾﺎن و ﻣﺬاﻫﺐ‪ ،‬اﯾﻦ ﻗﺪر ﻣﯽﺗﻮان اﻇﻬﺎر ﻧﻈﺮ ﮐﺮد ﮐﻪ‬ ‫اﮔﺮ ﻋﻘﺎﯾﺪ و اﻋﻤﺎل آﻧﺎن ﺻﺤﯿﺢ ﺑﻮده اﺳﺖ و ﺗﻌﻠﯿﻤﺎت آﻧﺎن ﺑﺮ ﺧﻼف ﺗﻌﻠﯿﻤﺎت آﺳﻤﺎﻧﯽ‬ ‫‪118‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﻧﺒﻮده و اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ را رﻫﺒﺮي و راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬وﻟﯽ اﯾﻦ‬ ‫ﺳﺨﻦ ﻓﻘﻂ در ﺣﺪ اﻣﮑﺎن و ﺗﺨﻤﯿﻦ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل اﺳﺖ و ﮔﺮﻧﻪ ﻫﯿﭻ ﻣﺪرك و دﻟﯿﻠﯽ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :414‬در ﻣﻮرد آن ﺣﻀﺮت‪ ‬ﭼﻪ ﻋﻘﯿﺪهاي ﺑﺎﯾﺪ داﺷﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻣﻮرد اﯾﺸﺎن ﺑﻪ اﻣﻮر زﯾﺮ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮد‪:‬‬ ‫‪ -1‬اﯾﺸﺎن ﺑﻨﺪه ﺧﺪا و ﺑﺸﺮ ﺑﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﭘﺲ از ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل‪ ،‬از ﺗﻤﺎم ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت اﻓﻀﻞ و ﺑﺮﺗﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬از ﺗﻤﺎم ﮔﻨﺎﻫﺎن ﻣﻌﺼﻮم و ﭘﺎك اﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ را ﺑﺮ اﯾﺸﺎن ﻧﺎزل ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺧﺪاوﻧﺪ اﯾﺸﺎن را در ﺷﺐ ﻣﻌﺮاج ﺑﻪ ﺣﻀﻮر و ﺑﺎرﮔﺎه ﺧﻮﯾﺶ ﭘﺬﯾﺮﻓﺖ و در ﻫﻤﺎن‬ ‫ﺷﺐ از ﺑﻬﺸﺖ و دوزخ ﺑﺎزدﯾﺪ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -6‬آن ﺣﻀﺮت ﺑﻪ دﺳﺘﻮر و اﻣﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﻌﺠﺰهﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪدي ﺑﻪ ﻣﺮدم ﻧﺸﺎن دادﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ‪ ،‬ﺧﺪاوﻧﺪ را ﻋﺒﺎدت و ﭘﺮﺳﺘﺶ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -8‬داراي اﺧﻼق و ﻋﺎداﺗﯽ ﺑﺲ واﻻ و ﭘﺴﻨﺪﯾﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -9‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ وي ﻋﻠﻢ و آﮔﺎﻫﯽ ﺑﺴﯿﺎري از اﺣﻮال ﮔﺬﺷﺘﮕﺎن و آﯾﻨﺪﮔﺎن داده ﺑﻮد ﮐﻪ‬ ‫اﯾﺸﺎن اُﻣﺖ ﺧﻮﯾﺶ را از آﻧﻬﺎ آﮔﺎه ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -10‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ اﯾﺸﺎن ﺑﯿﺶ از ﺗﻤﺎم ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت‪ ،‬ﻋﻠﻢ و داﻧﺶ ﻋﻄﺎ ﮐﺮده ﺑﻮد‪ ،‬اﻣﺎ ﺑﺎ ﻫﻤﻪ‬ ‫اﯾﻨﻬﺎ‪ ،‬ﻋﺎﻟﻢ اﻟﻐﯿﺐ ﻧﺒﻮد‪ ،‬زﯾﺮا »ﻋﺎﻟﻢ ﻏﯿﺐ« ﺑﻮدن ﻣﺨﺘﺺ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل و ﺻﻔﺖ ﺣﻀﺮت‬ ‫اوﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -11‬وي ﺧﺎﺗﻢ اﻷﻧﺒﯿﺎء اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﺲ از اﯾﺸﺎن ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي دﯾﮕﺮ ﻣﺒﻌﻮث ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ‬ ‫‪ ‬ﮐﻪ از ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﮔﺬﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ ﻗﯿﺎﻣﺖ از آﺳﻤﺎن ﻓﺮود آﯾﺪ و از‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻋﯿﺴﯽ‬ ‫ﺷﺮﯾﻌﺖ اﺳﻼم اﺗﺒﺎع و ﭘﯿﺮوي ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -12‬آن ﺣﻀﺮت ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﻧﺴﺎنﻫﺎ و ﺟﻦﻫﺎ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -13‬اﯾﺸﺎن در روز ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺑﺎ اﺟﺎزه ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاي ﻣﺤﺮوﻣﺎن و ﺧﻄﺎﮐﺎران ﺷﻔﺎﻋﺖ و‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪119‬‬ ‫ﺳﻔﺎرش ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺪﯾﻦ ﻟﺤﺎظ وي را » ﹶﺷ ﹺﻔ ﻴ ﹸﻊ اﻟـ ﹸﻤ ﺬﻧ ﹺﺒﹺﲔ«‪) ،‬ﺳﻔﺎرش ﮐﻨﻨﺪه ﮔﻨﺎﻫﮑﺎران(‬ ‫ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ و ﺧﺪاوﻧﺪ ﻫﻢ ﺷﻔﺎﻋﺖ آن ﺣﻀﺮت را ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﭘﺬﯾﺮﻓﺖ‪.‬‬ ‫‪ -14‬اﻧﺠﺎم ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ اﻣﺮ ﮐﺮده و دﺳﺘﻮر داده اﺳﺖ و ﺑﺎز آﻣﺪن از ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻨﻊ‬ ‫ﻓﺮﻣﻮده و ﺑﺎور و ﯾﻘﯿﻦ داﺷﺘﻦ ﺑﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺧﺒﺮ داده اﺳﺖ‪ ،‬ﻻزم و ﺿﺮوري اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -15‬ﻣﺤﺒﺖ ﺑﺎ او و ﺗﻌﻈﯿﻢ و ﮔﺮاﻣﯿﺪاﺷﺖ وي ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﺗﮏ ﺗﮏ اُﻣ‪‬ﺖ واﺟﺐ اﺳﺖ‪ ،‬وﻟﯽ‬ ‫ﻣﺤﺒﺖ و ﮔﺮاﻣﯿﺪاﺷﺖ او ﺑﺎﯾﺪ در ﭼﻬﺎرﭼﻮب و اﺻﻮل ﺷﺮع و ﻣﻮاﻓﻖ ﺑﺎ ﻗﻮاﻋﺪ و ﺿﻮاﺑﻂ آن‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺧﻼف ﺷﺮع را ﻟﺒﺎس ﻣﺤﺒﺖ و ﺗﻌﻈﯿﻢ ﭘﻮﺷﯿﺪن‪ .‬ﺟﻬﺎﻟﺖ و ﻧﺎداﻧﯽ اﺳﺖ )ﺑﻠﮑﻪ در‬ ‫واﻗﻊ‪ ،‬ﻋﺪاوت و دﺷﻤﻨﯽ ﺑﺎ آن ﺣﻀﺮت ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد(‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :415‬ﻣﻌﻨﺎ و ﻣﻔﻬﻮم »ﻣ‪‬ﻌﺼ‪‬ﻮم« ﺑﻮدن ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﻣﻌﺼﻮم« ﺑﻮدن ﯾﻌﻨﯽ ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﮔﻨﺎﻫﯽ ﭼﻪ ﺻﻐﯿﺮه و ﭼﻪ ﮐﺒﯿﺮهاي‪ ،‬ﻗﺼﺪاً و ﯾﺎ‬ ‫ﺑﻄﻮر ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ از آن ﺣﻀﺮت ﺳﺮ ﻧﺰده اﺳﺖ‪ .‬و ﺗﻤﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان از ﻫﺮ ﻧﻮع ﮔﻨﺎه ﻣﻌﺼﻮم و‬ ‫ﻣﺒﺮا ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :416‬ﻣﻌﺮاج ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺟﺴﻤﺎﻧﯽ ﺑﻮده ﯾﺎ در ﻋﺎﻟﻢ ﺧﻮاب و رؤﯾﺎ ﺑﻮده اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬در ﺣﺎل ﺑﯿﺪاري ﺑﺎ ﺟﺴﻢ و ﺟﺎن ﻣﺒﺎرك ﺧﻮﯾﺶ ﺑﻪ ﻣﻌﺮاج رﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫اﻟﺒﺘﻪ ﭼﻨﺪ ﻣﺮﺗﺒﻪ در ﻋﺎﻟﻢ ﺧﻮاب و رؤﯾﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻣﻌﺮاج ﺑﺮده ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ آن را ﻣﻌﺮاج‬ ‫»ﻣ‪‬ﻨَﺎﻣ‪‬ﯽ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻮن «ﻣ‪‬ﻨَﺎم« ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﺧﻮاب اﺳﺖ‪ .‬ﺧﻮاب آن ﺣﻀﺮت و ﺗﻤﺎم‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان‡ راﺳﺖ و ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ‪ .‬و ﺷﺒﻬﻪ اﺷﺘﺒﺎه و ﺧﻄﺎ در آن وﺟﻮد ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺲ در ﯾﮏ ﺑﺎر »ﻣﻌﺮاج ﺟﺴﻤﺎﻧﯽ« و در ﺣﺎل ﺑﯿﺪاري ﺑﻮده و ﭼﻬﺎر ﯾﺎ ﭘﻨﺞ ﺑﺎر ﻣﻌﺮاج‬ ‫»ﻣﻨﺎﻣﯽ‪ -‬در ﺧﻮاب« ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :417‬ﺷﻔﺎﻋﺖ« ﭼﻪ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﺷﻔﺎﻋﺖ« ﯾﻌﻨﯽ ﺳﻔﺎرش‪ .‬در روز ﻗﯿﺎﻣﺖ آن ﺣﻀﺮت ﺑﻪ ﺑﺎرﮔﺎه ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل‬ ‫ﺑﺮاي ﺑﻨﺪﮔﺎن ﻣﺠﺮم و ﺧﻄﺎﮐﺎر ﺳﻔﺎرش ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺷﺮف و ﻓﻀﻞ‪ ،‬ﻧﺼﯿﺐ آن‬ ‫‪120‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺣﻀﺮت ﺷﺪه اﺳﺖ اﻣﺎ اﯾﺸﺎن‪ ،‬ادب ﺟﻼل و ﮐﺒﺮﯾﺎﯾﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ را ﺑﻪ ﺟﺎ آورده‪ ،‬ﺑﺪون اﺟﺎزه‪،‬‬ ‫اﻗﺪام ﺑﻪ ﺷﻔﺎﻋﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﻧﺨﺴﺖ از ﻣﺤﻀﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﮐﺴﺐ اﺟﺎزه ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﭘﺲ‬ ‫از اﯾﻨﮑﻪ اﺟﺎزه ﻋﻨﺎﯾﺖ ﺷﻮد‪ ،‬ﺷﻔﺎﻋﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :418‬ﻋﻼوه ﺑﺮ آن ﺣﻀﺮت‪ ،‬ﮐﺴﺎن دﯾﮕﺮي ﻫﻢ در روز ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺷﻔﺎﻋﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﯾﺎ‬ ‫ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﺸﺎن‪ ،‬ﺳﺎﯾﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان‪ ،‬ﺷﻬﯿﺪان‪ ،‬اوﻟﯿﺎء و دوﺳﺘﺎن ﺧﺪا ﻫﻢ ﺑﺎ اﺟﺎزه‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬ﺷﻔﺎﻋﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬وﻟﯽ ﺑﺪون اﺟﺎزه ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬اﺣﺪي ﺗﻮان و ﻗﺪرت ﺷﻔﺎﻋﺖ را‬ ‫ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﺷﻔﺎﻋﺖ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :419‬ﺷﻔﺎﻋﺖ ﺑﺮاي ﻋﻔﻮ و ﺑﺨﺸﯿﺪن ﭼﻪ ﮔﻨﺎﻫﺎﻧﯽ ﺻﻮرت ﻣﯽﮔﯿﺮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﺟﺰ ﮐﻔﺮ و ﺷﺮك ﺑﺮاي ﻫﺮ ﮔﻨﺎه دﯾﮕﺮي ﺷﻔﺎﻋﺖ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﺮﺗﮑﺐ‬ ‫ﮔﻨﺎﻫﺎن ﮐﺒﯿﺮه ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﺤﺘﺎج و ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺷﻔﺎﻋﺖاﻧﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﮔﻨﺎﻫﺎن ﺻﻐﯿﺮه در دﻧﯿﺎ ﺑﺮ اﺛﺮ‬ ‫اﻧﺠﺎم ﻋﺒﺎدات ﻫﻢ ﺑﺨﺸﻮده ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﯾﻤﺎن و اﻋﻤﺎل ﺻﺎﻟﺤﻪ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :420‬اﯾﻤﺎن« ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬اﯾﻤﺎن« ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﺗﺼﺪﯾﻖ و ﺑﺎور ﻗﻠﺒﯽ ﺑﻪ ذات ﯾﮕﺎﻧﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل و ﺗﻤﺎم‬ ‫ﺻﻔﺎت وي و ﺑﻪ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن و ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ و ﺗﻤﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان و ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻦ ﺗﻤﺎم‬ ‫دﺳﺘﻮرﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﺳﻼم‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ‪ ‬از ﻃﺮف ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاي اﻧﺴﺎنﻫﺎ آورده‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬و ﺑﺎ زﺑﺎن ﻫﻢ اﻗﺮار و اﻋﺘﺮاف ﮐﺮدن ﺑﻪ ﺗﻤﺎم ﻣﻮارد ﯾﺎد ﺷﺪه‪.‬‬ ‫ﻫﻤﯿﻦ ﺗﺼﺪﯾﻖ ﻗﻠﺒﯽ و اﻋﺘﺮاف زﺑﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ ﻣﺎﻫﯿﺖ و ﺣﻘﯿﻘﺖ اﯾﻤﺎن اﺳﺖ‪ .‬وﻟﯽ ﮔﺎﻫﯽ‬ ‫اﻋﺘﺮاف ﺑﺎ زﺑﺎن ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺿﺮورت و اﺟﺒﺎر ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻣﺎﻧﻨﺪ اﯾﻤﺎن ﺷﺨﺼﯽ ﮐﻪ ﮔﻨﮓ‬ ‫اﺳﺖ و ﺑﺎ زﺑﺎن ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ اﻋﺘﺮاف ﮐﻨﺪ و ﯾﺎ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺟﺎﻧﺶ در ﺧﻄﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :421‬اﻋﻤﺎل ﺻﺎﻟﺤﻪ« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬اﻋﻤﺎل ﺻﺎﻟﺤﻪ« ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺎرﻫﺎي ﻧﯿﮏ و ﺧﻮب‪ .‬ﻋﺒﺎدﺗﻬﺎ و ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ را ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ و‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪121‬‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮاﻧﺶ ﺑﻪ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ آﻣﻮﺧﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ آﻧﻬﺎ »اﻋﻤﺎل ﺻﺎﻟﺤﻪ« ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :422‬آﯾﺎ ﮐﺎرﻫﺎي ﻧﯿﮏ و اﻋﻤﺎل ﺻﺎﻟﺤﻪ در ﺣﻘﯿﻘﺖ اﯾﻤﺎن داﺧﻞاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! در »اﯾﻤﺎن ﮐﺎﻣﻞ«‪ ،‬اﻋﻤﺎل ﺻﺎﻟﺤﻪ داﺧﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬از اﻋﻤﺎل ﺻﺎﻟﺤﻪ‪ ،‬در اﯾﻤﺎن‬ ‫آدﻣﯽ ﻧﻮر و ﺗَﺒ‪‬ﻠﻮ‪‬ر و ﮐﻤﺎل ﭘﯿﺪا ﻣﯽﺷﻮد و اﮔﺮ اﻋﻤﺎل ﺻﺎﻟﺤﻪ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬در اﯾﻤﺎن‪ ،‬ﻧﻘﺺ و‬ ‫ﺧﻠﻞ وﺟﻮد دارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :423‬ﻋﺒﺎدت« ﭼﻪ ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻋﺒﺎدت ﯾﻌﻨﯽ ﺑﻨﺪﮔﯽ ﮐﺮدن‪ .‬ﻣﻌﺒﻮد واﻗﻌﯽ ﻫﻤﻪ ﻣﺎ‪ ،‬ذات ﯾﮕﺎﻧﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ ﻣﺎ و ﻫﻤﻪ ﺟﻬﺎﻧﯿﺎن را آﻓﺮﯾﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﻫﻤﻪ ﻣﺎ ﺑﻨﺪه و ﻓﺮﻣﺎﻧﺒﺮدار او ﻫﺴﺘﯿﻢ‪ .‬او ﺑﻪ ﻣﺎ‬ ‫دﺳﺘﻮر ﻋﺒﺎدت و ﺑﻨﺪﮔﯽ داده اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻋﺒﺎدت و ﺑﻨﺪﮔﯽِ او ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﻣﺎ ﻓﺮض ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :424‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ ﮐﺪام ﯾﮏ از ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﺧﻮﯾﺶ دﺳﺘﻮر ﻋﺒﺎدت داده اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ اﻧﺴﺎنﻫﺎ و ﺟﻦﻫﺎ دﺳﺘﻮر ﻋﺒﺎدت داده اﺳﺖ‪ .‬و ﺑﻪ اﯾﻦ دو ﻧﻮع ﻣﺨﻠﻮق‪،‬‬ ‫»ﻣ‪‬ﮑَﻠﱠﻒ« ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن و ﺳﺎﯾﺮ ﺟﺎﻧﺪاران ﺟﻬﺎن »ﻣ‪‬ﮑَﻠﱠﻒ« و ﻣ‪‬ﻮﻇﱠﻒ ﺑﻪ ﻋﺒﺎدت‬ ‫ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :425‬ﺟﻦﻫﺎ ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﻦ از ﻣﻮﺟﻮدات و ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ از آﺗﺶ ﺧﻠﻖ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬اﺟﺴﺎم‬ ‫ﺟﻦﻫﺎ ﭼﻨﺎن ﻟﻄﯿﻒ و ﻧﺎزك اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻣﺎ ﻗﺎﺑﻞ رؤﯾﺖ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬وﻟﯽ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ‬ ‫اﻧﺴﺎن و ﯾﺎ ﺣﯿﻮاﻧﯽ در آﯾﻨﺪ‪ ،‬ﻗﺎﺑﻞ رؤﯾﺖ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﯾﻦ ﻗﺪرت و ﺗﻮان را‬ ‫داده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻠﻬﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن در آﯾﻨﺪ‪ .‬در ﺟﻦﻫﺎ ﻫﻢ ﻣﺮد و ﻫﻢ زن وﺟﻮد دارد و‬ ‫ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺗﻮاﻟﺪ و ﺗﻨﺎﺳﻞ دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :426‬اﺻﻮﻻً روش ﻋﺒﺎدت ﮐﺮدن ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻋﺒﺎدت داراي روشﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﺴﻤﺘﯽ از آن ﺑﻪ ﺷﺮح ذﯾﻞ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز‪.‬‬ ‫‪ -2‬روزه ﮔﺮﻓﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪122‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -3‬ﺑﻪ ﺣﺞ رﻓﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -5‬اﻋﺘﮑﺎف ﻧﺸﺴﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -6‬زﮐﺎت دادن‪.‬‬ ‫‪ -7‬اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف‪.‬‬ ‫‪ -8‬ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﮑﺮ‪.‬‬ ‫‪ -9‬آداب و اﺣﺘﺮام ﭘﺪر و ﻣﺎدر و اﺳﺎﺗﯿﺪ و از ﺧﻮد ﺑﺰرﮔﺘﺮﻫﺎ را ﺑﻪ ﺟﺎ آوردن‪.‬‬ ‫‪ -10‬ﺑﻨﺄ و ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﺴﺎﺟﺪ‪.‬‬ ‫‪ -11‬ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﺪارس‪.‬‬ ‫‪ -12‬آﻣﻮﺧﺘﻦ ﻋﻠﻢ و داﻧﺶ دﯾﻦ‪.‬‬ ‫‪ -13‬ﺑﻪ دﯾﮕﺮان ﻋﻠﻢ دﯾﻦ آﻣﻮﺧﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -14‬ﻫﻤﮑﺎري و ﮐﻤﮏ ﺑﺎ ﻃﻼب ﻋﻠﻮم دﯾﻨﯽ‪.‬‬ ‫‪ -15‬ﺑﺎ دﺷﻤﻨﺎن ﺧﺪا در راه ﺧﺪا ﺟﻨﮕﯿﺪن‪.‬‬ ‫‪ -16‬ﺑﺮ آوردن ﻧﯿﺎز و ﺣﺎﺟﺖ ﻣﺴﺘﻤﻨﺪان‪.‬‬ ‫‪ -17‬ﺑﻪ ﮔﺮﺳﻨﮕﺎن ﻃﻌﺎم دادن‪.‬‬ ‫‪ -18‬ﺑﻪ ﺗﺸﻨﮕﺎن آب ﻧﻮﺷﺎﻧﯿﺪن‪.‬‬ ‫‪ -19‬ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻮارد ﯾﺎد ﺷﺪه‪ ،‬اﻧﺠﺎم ﻫﺮ ﮐﺎري ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺧﺪا و ﻣﻮاﻓﻖ دﺳﺘﻮرﻫﺎي او‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻫﻤﻪ اﯾﻨﻬﺎ در ﻋﺒﺎدت داﺧﻞاﻧﺪ و ﺑﻪ اﯾﻦ ﻧﻮع ﮐﺎرﻫﺎ »اﻋﻤﺎل ﺻﺎﻟﺤﻪ« ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﻣﻌﺼﯿﺖ و ﮔﻨﺎﻫﺎن‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :427‬ﻣﻌﺼﯿﺖ« ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﻣﻌﺼﯿﺖ« ﯾﻌﻨﯽ ﻧﺎ ﻓﺮﻣﺎﻧﯽ ﮐﺮدن و دﺳﺘﻮر ﻧﭙﺬﯾﺮﻓﺘﻦ‪ .‬در ﻫﺮ ﮐﺎري ﮐﻪ از‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪123‬‬ ‫دﺳﺘﻮرﻫﺎي ﺧﺪاوﻧﺪ ﺳﺮ ﭘﯿﭽﯽ و ﻧﺎ ﻓﺮﻣﺎﻧﯽ ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻪ آن ﻣﻌﺼﯿﺖ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬ارﺗﮑﺎب ﮔﻨﺎه‪،‬‬ ‫ﮐﺎر زﺷﺖ و ﻧﺎﭘﺴﻨﺪي اﺳﺖ‪ .‬ﮔﻨﺎه ﺑﺎﻋﺚ ﺧﺸﻢ و ﻧﺎرﺿﺎﯾﺘﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﻣﯽﺷﻮد و ﻋﺬاب‬ ‫وي را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل دارد‪ .‬ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﮔﻨﺎه از ﻣﯿﺎن اﻧﻮاع ﮔﻨﺎﻫﺎن‪ ،‬ﮐﻔﺮ و ﺷﺮك اﺳﺖ‪ .‬ﮐﺎﻓﺮ و‬ ‫ﻣﺸﺮك ﺑﺮاي ﻫﻤﯿﺸﻪ در دوزخ ﺑﺎﻗﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮاي ﮐﺎﻓﺮ و ﻣﺸﺮك اﺣﺪي ﺷﻔﺎﻋﺖ‬ ‫ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪» :‬ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﮐﺎﻓﺮ و ﻣﺸﺮك را ﻧﺨﻮاﻫﻢ ﺑﺨﺸﯿﺪ!«‪.‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﮐﻔﺮ و ﺷﺮك‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :428‬ﮐﻔﺮ« و »ﺷﺮك« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﻫﺮ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ اﯾﻤﺎن آوردن ﺑﻪ آن ﻓﺮض و ﺿﺮوري ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﻧﮑﺎر آن «ﮐﻔﺮ«‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ را ﻗﺒﻮل ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﯾﺎ ﺻﻔﺎت او را ﻣﻨﮑﺮ ﺷﻮد‪ ،‬و ﯾﺎ ﻣﻌﺘﻘﺪ‬ ‫ﺑﻪ ﺗﻌﺪد ﺧﺪاﯾﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن را اﻧﮑﺎر ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﯾﺎ ﯾﮑﯽ از ﮐﺘﺎبﻫﺎي آﺳﻤﺎﻧﯽ را ﻗﺒﻮل ﻧﮑﻨﺪ ﯾﺎ‬ ‫ﭘﯿﺎﻣﺒﺮي را ﻗﺒﻮل ﻧﮑﻨﺪ ﯾﺎ ﻣﻨﮑﺮ ﺗﻘﺪﯾﺮ و ﻗﯿﺎﻣﺖ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﯾﺎ ﯾﮑﯽ از اﺣﮑﺎﻣﻬﺎي ﻗﻄﻌﯽ و ﯾﻘﯿﻨﯽ را‬ ‫ﻣﻨﮑﺮ ﺷﻮد‪ ،‬ﯾﺎ ﺳﺨﻦ و ﺧﺒﺮ ﺣﻀﺮت رﺳﻮل اﮐﺮم‪ ‬را اﻧﮑﺎر ﻧﻤﻮده و دروغ ﭘﻨﺪارد در ﺗﻤﺎم‬ ‫ﻣﻮارد ﯾﺎد ﺷﺪه‪ ،‬ﮐﺎﻓﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫»ﺷﺮك« ﯾﻌﻨﯽ ﺑﺎ ذات و ﯾﺎ ﺻﻔﺎت ﺧﺪاوﻧﺪ ﮐﺴﯽ ﯾﺎ ﭼﯿﺰي را ﺷﺮﯾﮏ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :429‬ﺷﺮﯾﮏ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺑﺎ ذات ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎ ذات ﺧﺪاوﻧﺪ ﺷﺮﯾﮏ ﻗﺎﯾﻞ ﺷﺪن ﯾﻌﻨﯽ اﯾﻦ ﮐﻪ ﺑﻪ وﺟﻮد ﺑﯿﺶ از ﯾﮏ ﺧﺪا و ﯾﮏ‬ ‫ﻣﻌﺒﻮد‪ ،‬ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮدن ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺴﯿﺤﯿﺎن ﮐﻪ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻗﺎﯾﻞ ﺑﻮدن ﺑﻪ ﺳﻪ ﺧﺪا‪ ،‬ﻣﺸﺮك ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫زردﺷﺘﯽﻫﺎ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮدن ﺑﻪ دو ﺧﺪا ﻣﺸﺮك‪ ،‬و ﻫﻨﺪوﻫﺎ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮدن‬ ‫ﺑﻪ ﺧﺪاﯾﺎن ﻣﺘﻌﺪد‪» ،‬ﻣﺸﺮك« ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :430‬ﺷﺮﯾﮏ و ﻫﻤﺘﺎ ﻗﺮار دادن در ﺻﻔﺎت ﺧﺪاوﻧﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺻﻔﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺧﺪاوﻧﺪ ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﺛﺎﺑﺖ ﮐﺮدن آن ﺑﺮاي دﯾﮕﺮان ﻧﯿﺰ ﺷﺮك‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻮن در ﻫﯿﭻ ﻣﺨﻠﻮﻗﯽ ﭼﻪ »ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ« ﺑﺎﺷﺪ و ﯾﺎ »ﻓﺮﺷﺘﻪ«‪» ،‬وﻟﯽ«‪» ،‬ﺷﻬﯿﺪ«‪» ،‬اﻣﺎم« و ﻏﯿﺮه‬ ‫‪124‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺻﻔﺘﯽ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺻﻔﺎت ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬وﺟﻮد ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :431‬ﴍک ﰲ اﻟﺼﻔﺎت« داراي ﭼﻨﺪ ﻗﺴﻢ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﻗﺴﺎم ﺑﺴﯿﺎري دارد ﮐﻪ در اﯾﻨﺠﺎ ﺑﻪ ﺑﯿﺎن ﭼﻨﺪ ﻗﺴﻢ آن ﺑﺴﻨﺪه ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺷﺮك »در ﻗُﺪر‪‬ت« ﯾﻌﻨﯽ ﺻﻔﺖ ﻗﺪرت را ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺧﺪاوﻧﺪ ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮاي دﯾﮕﺮان‬ ‫ﺛﺎﺑﺖ ﮐﺮدن‪ .‬ﻣﺎﻧﻨﺪ اﯾﻦ ﮐﻪ‪ :‬ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ در ﻗﺪرت و ﺗﻮان ﻓﻼن ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ‪ ،‬وﻟﯽ‪ ،‬ﺷﻬﯿﺪ‪ ،‬اﻣﺎم و‬ ‫ﻏﯿﺮه ﻓﺮود آوردن ﺑﺎران ﯾﺎ ﺷﻔﺎ دادن ﯾﺎ ﻓﺮزﻧﺪ دادن‪ ،‬ﯾﺎ ﻣﯿﺮاﻧﺪن ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﯾﺎ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻧﻮﻋﯽ‬ ‫ﻧﻔﻊ و ﺿﺮر ﺑﻪ ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬ﻫﻤﻪ اﯾﻨﻬﺎ ﺷﺮك اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺷﺮك »در ﻋ‪‬ﻠﻢ« ﯾﻌﻨﯽ ﺻﻔﺖ ﻋﻠﻢ را ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺧﺪاوﻧﺪ ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮاي دﯾﮕﺮان‬ ‫ﺛﺎﺑﺖ ﮐﺮدن و ﭼﻨﯿﻦ ﭘﻨﺪاﺷﺘﻦ ﮐﻪ ﻓﻼن ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﯾﺎ اﻣﺎم ﯾﺎ ﺷﺨﺺ دﯾﮕﺮ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺧﺪاوﻧﺪ‪» ،‬ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﻏﯿﺐ« اﺳﺖ‪ .‬ﯾﺎ ﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﺗﻤﺎم ﻣﺴﺎﯾﻞ ﺟﺰﯾﯽ دارد‪ ،‬ﯾﺎ از ﺗﻤﺎم اﺣﻮال ﻣﺎ آﮔﺎه اﺳﺖ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﯾﻞ‬ ‫ﺣﺎﺿﺮ و آﯾﻨﺪه ﻋﻠﻢ و آﮔﺎﻫﯽ دارد ﺗﻤﺎم اﯾﻦ ﻋﻘﯿﺪهﻫﺎ »ﺷﺮك« اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺷﺮك «در ﺷﻨﯿﺪن و دﯾﺪن« ﯾﻌﻨﯽ دو ﺻﻔﺖ‪» ،‬ﺳ‪‬ﻤﻊ و ﺑ‪‬ﺼ‪‬ﺮ« ﮐﻪ ﻣﺨﺘﺺ ﺧﺪاوﻧﺪ اﻧﺪ‪،‬‬ ‫ﺑﺮاي ﮐﺴﯽ ﺛﺎﺑﺖ ﮐﺮدن و ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮدن ﮐﻪ ﻓﻼن اﻧﺴﺎن )در ﻫﺮ ﻣﻘﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﺎﺷﺪ( ﺗﻤﺎم‬ ‫ﺣﺮﻓﻬﺎ و ﺻﺤﺒﺘﻬﺎي ﻣﺎ را ﭼﻪ از دور و ﭼﻪ از ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯽﺷﻨﻮد ﯾﺎ ﮐﺎرﻫﺎي ﻣﺎ را از ﻫﺮ ﺟﺎ ﮐﻪ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﯽﮐﻨﺪ و زﯾﺮ ﻧﻈﺮ دارد‪ ،‬ﻫﻤﻪ اﯾﻨﻬﺎ ﺷﺮكاﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺷﺮك «در ﺣﮑﻢ« ﯾﻌﻨﯽ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ را ﺣﺎﮐﻢ داﻧﺴﺘﻦ و دﺳﺘﻮرﻫﺎي‬ ‫او را ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺣﮑﺎم ﺧﺪاوﻧﺪ داﻧﺴﺘﻦ و ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻦ‪.‬‬ ‫ﻣﺜﻼً ﮐﺴﯽ دﺳﺘﻮر داد ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﺎر را ﭘﯿﺶ از ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ ﺑﺎﯾﺪ اﻧﺠﺎم دﻫﯽ‪ .‬اﯾﻦ دﺳﺘﻮر وي‬ ‫را ﭼﻨﺎن ﻣﻬﻢ و ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ داﻧﺴﺘﻦ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﺟﺮاي آن‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از اﺣﮑﺎم و‬ ‫ﻓﺮاﯾﺾ ﺧﺪاوﻧﺪي اﺳﺖ‪ ،‬ﻗﻀﺎء ﺷﻮد‪ .‬و ﯾﺎ در وﻗﺖ ﻣﮑﺮوه ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد و ﻫﯿﭻ ﺑﺎك و‬ ‫ﻫﺮاﺳﯽ از اﯾﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻫﻢ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﯾﻦ ﻋﻤﻞ ﯾﮏ ﻧﻮع ﺷﺮك اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺷﺮك «در ﻋﺒﺎدت« ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ را ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ ﻋﺒﺎدت داﻧﺴﺘﻦ‪ .‬ﻣﺜﻼً‬ ‫ﺳﺠﺪه ﯾﺎ رﮐﻮع ﮐﺮدن ﺑﺮاي ﯾﮏ اﻧﺴﺎن‪ ،‬ﯾﺎ ﻃﻮاف و ﺳﺠﺪه ﻗﺒﺮ ﯾﮏ اﻧﺴﺎن )وﻟﻮ اﯾﻨﮑﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪125‬‬ ‫و اﻣﺎم ﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ(‪ .‬ﯾﺎ روزه ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻧﺎم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ‪ ،‬اﻣﺎم‪ ،‬وﻟﯽ و ﻏﯿﺮه‪ ،‬ﯾﺎ ذﺑﺢ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﺎم و ﺑﻪ‬ ‫ﺧﺎﻃﺮ آﻧﻬﺎ‪.‬‬ ‫ﺗﻤﺎم اﯾﻦ ﻣﻮارد در »ﺷﺮك ﻓﯽ اﻟﻌﺒﺎدت« داﺧﻞاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :432‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻣﻮر ﺑﯿﺎن ﺷﺪه‪ ،‬اﻋﻤﺎل ﺷﺮكآﻣﯿﺰ دﯾﮕﺮي ﻫﻢ وﺟﻮد دارد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬اﻋﻤﺎل ﺑﺴﯿﺎري ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ در آﻧﻬﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺷﺮك ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪ ،‬و اﺟﺘﻨﺎب از‬ ‫آن ﻻزم اﺳﺖ‪ .‬ﻗﺴﻤﺘﯽ از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -1‬ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﭘﺮﺳﯿﺪن ﻣﺴﺎﯾﻞ ﻏﯿﺒﯽ از »ﮐﺎﻫﻨﺎن« و »ﻣﻨﺠﻢﻫﺎ«‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﻓﺎل ﮔﯿﺮان و ﻓﺎل ﮔﺮﻓﺘﻦ از آﻧﻬﺎ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺮدن ﻧﺬرﻫﺎ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻗﺒﺮﻫﺎ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺑﻪ ﻧﺎم ﻏﯿﺮ ﺧﺪا ﻗﺴﻢ ﺧﻮردن‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺑﺪون ﺿﺮورت ﺷﺮﻋﯽ ﻋﮑﺲ ﮔﺮﻓﺘﻦ و ﯾﺎ ﺗﻌﻈﯿﻢ و اﮐﺮام ﻋﮑﺴﻬﺎ و ﻣﺠﺴﻤﻪﻫﺎ‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﻣﺸﮑﻞ ﮔﺸﺎ داﻧﺴﺘﻦ ﮐﺴﯽ ﻏﯿﺮ از ﺧﺪا‪ ،‬و ﻧﺪأ ﮐﺮدن او‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﺑﺮﭘﺎﯾﯽ ﻣﺠﺎﻟﺲ و ﺟﺸﻦ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻗﺒﺮﻫﺎ و ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺷﯿﺮﯾﻨﯽ و ﻏﯿﺮه در آﻧﺠﺎ‪.‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﺑﺪﻋﺘﻬﺎ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :433‬ﭘﺲ از ﮐﻔﺮ و ﺷﺮك ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﮔﻨﺎه ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از ﮐﻔﺮ و ﺷﺮك‪ ،‬ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﮔﻨﺎه «ﺑِﺪﻋ‪‬ﺖ« اﺳﺖ‪» .‬ﺑﺪﻋﺖ« ﺑﻪ آن اﻋﻤﺎﻟﯽ ﮔﻔﺘﻪ‬ ‫‪‬‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬اﺻﻞ و رﯾﺸﻪ آﻧﻬﺎ در ﺷﺮﯾﻌﺖ ﺛﺒﻮﺗﯽ ﻧﺪارد‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ از ﻗﺮآن و اﺣﺎدﯾﺚ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ‬ ‫ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﯽﺷﻮد و در زﻣﺎن ﺻﺤﺎﺑﻪ‪ ،‬ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ‪ ،‬ﺗﺒﻊ ﺗﺎﺑﻌﯿﻦ و اﺋﻤﻪ ﻫﻢ وﺟﻮدي ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭼﻨﯿﻦ ﮐﺎري را ﺟﺰو دﯾﻦ ﻗﺮار دادن و آن را اﻧﺠﺎم دادن »ﺑﺪﻋﺖ« اﺳﺖ‪.‬‬ ‫»ﺑﺪﻋﺖ« ﺑﺴﯿﺎر زﺷﺖ و ﻧﺎرواﺳﺖ‪ .‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻋﻈﯿﻢ اﻟﺸﺄن ﺑﺪﻋﺖ را ﻣﺮدود داﻧﺴﺘﻪ و اﻫﻞ‬ ‫ﺑﺪﻋﺖ را »ﻣﻨﻬﺪم ﮐﻨﻨﺪه و وﯾﺮان ﮐﻨﻨﺪه دﯾﻦ« ﻧﺎﻣﯿﺪه و ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪:‬‬ ‫»ﻫﺮ ﺑﺪﻋﺖ‪ ،‬ﻧﻮﻋﯽ ﮔﻤﺮاﻫﯽ اﺳﺖ و ﻫﺮ ﮔﻤﺮاﻫﯽ آدﻣﯽ را ﺑﻪ ﺳﻮي ﺟﻬﻨﻢ ﭘﯿﺶ ﺧﻮاﻫﺪ‬ ‫ﺑﺮد«‪.‬‬ ‫‪126‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :434‬ﭘﺎرهاي از ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺪﻋﺖاﻧﺪ‪ ،‬ﺷﺮح دﻫﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻃﻮل ﺗﺎرﯾﺦ‪ ،‬اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺑﺪﻋﺖ و ﻧﻮآوريﻫﺎي زﯾﺎدي اﯾﺠﺎد ﮐﺮدهاﻧﺪ ذﯾﻼً ﺑﻪ ﺑﯿﺎن‬ ‫ﭼﻨﺪ ﻧﻮع از آن اﺷﺎره ﻣﯽﺷﻮد‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻗﺒﺮﻫﺎ ﺑﺎ آﺟﺮ‪ ،‬ﺳﯿﻤﺎن‪ ،‬ﺳﻨﮓ و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺳﺎﺧﺘﻦ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻗﺒﺮﻫﺎ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺮﭘﺎﯾﯽ ﻣﺠﺎﻟﺲ ﺟﺸﻦ و ﺳﺮور در ﺳﺎﻟﮕﺮد ﺗﻮﻟﺪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ‪ ،‬اﺋﻤﻪ و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫‪ -4‬روﺷﻦ ﮐﺮدن ﻻﻣﭙﻬﺎ ﺑﺮ ﻗﺒﺮﻫﺎ و ﭼﺮاﻏﺎﻧﯽ ﮐﺮدن آﻧﻬﺎ‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﭘﻮﺷﺎﻧﺪن ﻗﺒﺮﻫﺎ ﺑﺎ ﭼﺎدر‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﺗﻬﯿﻪ و ﺗﺪارك ﻃﻌﺎم و ﻏﺬا در ﺧﺎﻧﻪ اﻫﻞ ﻣﯿﺖ ﭘﺲ از ﻣﺮگ و اﺟﺘﻤﺎع ﻣﺮدم در آﻧﺠﺎ‬ ‫و ﺧﻮردن از آن ﻏﺬاﻫﺎ‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺮاﯾﻂ در ﻫﺮ اﻣﺮ ﺟﺎﯾﺰ و ﻣﺴﺘﺤﺐ ﻫﻢ ﺑﺪﻋﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -8‬ﺑﺮﭘﺎﯾﯽ ﻣﺠﺎﻟﺲ ﺟﺸﻦ و ﺳﺮور و اﻧﺠﺎم ﺧﺮاﻓﺎت در ﻣﺠﺎﻟﺲ ﻋﺮوﺳﯽ‪.‬‬ ‫ﺑﯿﺎن ﺳﺎﯾﺮ ﮔﻨﺎﻫﺎن‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :435‬ﻋﻼوه ﺑﺮ »ﮐﻔﺮ«‪» ،‬ﺷﺮك« و »ﺑﺪﻋﺖ« دﯾﮕﺮ ﭼﻪ ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ ﮔﻨﺎه ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮔﻨﺎﻫﺎن ﺑﺴﯿﺎري وﺟﻮد دارد ﻣﺎﻧﻨﺪ‪:‬‬ ‫دروغ ﮔﻔﺘﻦ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻧﺨﻮاﻧﺪن‪ ،‬روزه ﻧﮕﺮﻓﺘﻦ‪ ،‬زﮐﺎت ﻧﺪادن‪ ،‬ﺑﺎ وﺟﻮد ﻣﺎل و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺑﺮ ﺣﺞ‪،‬‬ ‫ﺣﺞ ﻧﮑﺮدن‪ .‬ﺷﺮاب ﺧﻮردن‪ ،‬دزدي‪ ،‬زﻧﺎ‪ ،‬ﻏﯿﺒﺖ‪ ،‬ﺷﻬﺎدت دروﻏﯿﻦ‪ ،‬زدن و اذﯾﺖ ﮐﺮدن ﮐﺴﯽ‬ ‫ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻖ‪ ،‬ﻧﻤﺎﻣﯽ و ﺳﺨﻦ ﭼﯿﻨﯽ‪ ،‬ﻣﮑﺎري و ﺣﯿﻠﻪ ﮔﺮي‪ ،‬ﺗﺨﻠﻒ و ﺳﺮﭘﯿﭽﯽ از دﺳﺘﻮر واﻟﺪﯾﻦ‬ ‫و اﺳﺘﺎد‪ ،‬ﻗﺮار دادن ﻋﮑﺲ و ﺗﺼﻮﯾﺮ ﺟﺎﻧﺪار و ﻣﺠﺴﻤﻪ در ﺧﺎﻧﻪﻫﺎ و ﻣﻐﺎزهﻫﺎ‪ ،‬ﺧﯿﺎﻧﺖ در‬ ‫اﻣﺎﻧﺖ‪ ،‬ﺣﻘﯿﺮ ﺷﻤﺮدن و ﺣﻘﯿﺮ داﻧﺴﺘﻦ ﻣﺮدم‪ ،‬ﻗﻤﺎر ﺑﺎزي‪ ،‬ﻓﺤﺶ و دﺷﻨﺎم دادن‪ ،‬رﺑﺎ و ﺳﻮد‬ ‫ﺧﻮردن و دادن‪ ،‬ﺗﺮاﺷﯿﺪن رﯾﺶ‪ ،‬ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﻮدن ﺷﻠﻮار از ﻗﻮزك ﭘﺎﻫﺎ‪ ،‬اﺳﺮاف و ﺗﺒﺬﯾﺮ‪ .‬ﻋﻼوه‬ ‫ﺑﺮ اﻣﻮر ﻣﺬﮐﻮر‪ ،‬ﮔﻨﺎﻫﺎن دﯾﮕﺮي ﻫﻢ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ در ﮐﺘﺎبﻫﺎي ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﺑﻪ ﺗﻔﺼﯿﻞ ذﮐﺮ‬ ‫ﺷﺪهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ اول‪ :‬ﻋﻘﺎﯾﺪ اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪127‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :436‬آدم ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر ﻣﺴﻠﻤﺎن اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﮔﻨﺎه در ﺣﺪ ﮐﻔﺮ و ﺷﺮك ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬و ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺑﺪﻋﺘﯽ‬ ‫ﺑﺸﻮد‪ ،‬ﻣﺴﻠﻤﺎن اﺳﺖ وﻟﯽ اﺳﻼم و اﯾﻤﺎن وي ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺎﻗﺺ و ﺿﻌﯿﻒ اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻨﯿﻦ ﺷﺨﺼﯽ‬ ‫را »ﻣ‪‬ﺒﺘَﺪ‪‬ع و ﺑﺪﻋﺘﯽ« ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫و ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﮐﻔﺮ و ﺷﺮك و ﺑﺪﻋﺖ‪ ،‬ﻣﺮﺗﮑﺐ ﮔﻨﺎه ﮐﺒﯿﺮهاي ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻧﺎﻗﺺ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻪ آن را »ﻓﺎﺳﻖ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :437‬اﮔﺮ از ﮐﺴﯽ ﮔﻨﺎﻫﯽ ﺻﺎدر ﺷﻮد راه دوري از ﻋﺬاب و ﻋﻮاﻗﺐ آن ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﮔﻨﺎﻫﺎن را ﺑﺎ »ﺗﻮﺑﻪ« ﻣﯽآﻣﺮزد‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺑﻪ‪ ،‬ﻋﺒﺎرت از اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن ﺑﺮ ﮔﻨﺎه ﺧﻮﯾﺶ ﺷﺮﻣﻨﺪه و ﭘﺸﯿﻤﺎن ﺷﻮد و در ﻣﺤﻀﺮ‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬زاري و ﮔﺮﯾﻪ ﮐﻨﺪ و ﻋﻔﻮ و آﻣﺮزش ﺧﻮﯾﺶ را ﻃﻠﺐ ﮐﻨﺪ و در دل ﺧﻮﯾﺶ ﻋﻬﺪ‬ ‫ﮐﺮده و ﻣﺘﻌﻬﺪ ﺷﻮد ﮐﻪ دﯾﮕﺮ ﻫﯿﭽﻮﻗﺖ ﮔﻨﺎﻫﯽ اﻧﺠﺎم ﻧﺪﻫﺪ‪ .‬ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺘﻮﺟﻪ و ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﻮد ﮐﻪ‬ ‫ﺗﻮﺑﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﺎ زﺑﺎن ﺑﺪون ﺑﺎز آﻣﺪن و ﺧﻮدداري از ﮔﻨﺎه اﻋﺘﺒﺎر و ارزﺷﯽ ﻧﺪارد و ﺗﻮﺑﻪ واﻗﻌﯽ‬ ‫ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻧﻤﯽآﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :438‬آﯾﺎ از ﺗﻮﺑﻪ ﺗﻤﺎم ﮔﻨﺎﻫﺎن ﻣﻌﺎف ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮔﻨﺎﻫﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺣﻘﻮق ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺑﻪ آﻧﻬﺎ واﺑﺴﺘﻪ ﻧﯿﺴﺖ و ﻓﻘﻂ ﺗﺨﻠﻒ از دﺳﺘﻮرﻫﺎي‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮ اﺛﺮ ﺗﻮﺑﻪ ﻣﻌﺎف ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ زﯾﺮا ﺗﻮﺑﻪ واﻗﻌﯽ از ﮐﺎﻓﺮ و ﻣﺸﺮك ﻫﻢ ﻗﺒﻮل‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد و ﮐﻔﺮ و ﺷﺮك را از ﺑﯿﻦ ﻣﯽﺑﺮد‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﮔﻨﺎﻫﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺗﺨﻠﻒ از ﺣﻘﻮق ﺑﻨﺪﮔﺎن‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﺧﻮردن ﻣﺎل ﯾﺘﯿﻢ‪ ،‬ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﺗﻬﻤﺖ زدن‪ ،‬ﯾﺎ ﺑﺮ ﮐﺴﯽ ﻇﻠﻢ ﮐﺮدن و ﻏﯿﺮه‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ‬ ‫ﮔﻨﺎﻫﺎﻧﯽ را »ﺣ‪‬ﻘُﻮقُ اﻟﻌ‪‬ﺒﺎد« )ﺣﻘﻮق ﺑﻨﺪﮔﺎن( ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ ،‬ﮐﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﺗﻮﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﻣﻌﺎف‬ ‫ﻧﻤﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻻزام و ﺿﺮوري اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺨﺴﺖ‪ ،‬ﺣﻘﻮق ﺑﻨﺪﮔﺎن را ﭘﺮداﺧﺖ و ﺗﺴﻮﯾﻪ‬ ‫ﺣﺴﺎب ﮐﺎﻣﻞ ﻧﻤﻮد‪ ،‬آﻧﮕﺎه در ﻣﺤﻀﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻮﺑﻪ ﮐﺮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :439‬ﺗﻮﺑﻪ ﺗﺎ ﭼﻪ وﻗﺘﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل اﺳﺖ؟‬ ‫‪128‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﻮﺑﻪ ﻓﻘﻂ در ﺣﯿﻦ ﻣﺮگ ﮐﻪ ﻓﺮﺷﺘﻪ ﻣﺮگ ﻓﺮا ﻣﯽرﺳﺪ و ﻧَﻔَﺲ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﻠﻘﻮم‬ ‫ﻣﯽرﺳﺪ‪ ،‬ﻗﺒﻮل ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺑﯿﺶ از آن در ﻫﺮ ﻣﻮﻗﻌﯽ ﺗﻮﺑﻪ ﻗﺒﻮل ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :440‬آدم ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر اﮔﺮ ﺑﺪون ﺗﻮﺑﻪ ﺑﻤﯿﺮد ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﻣﯽرود ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﺑﺠﺰ ﮐﺎﻓﺮ و ﻣﺸﺮك ﺗﻤﺎم ﮔﻨﺎﻫﮑﺎران ﭘﺲ از اﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﮐﯿﻔﺮ ﮔﻨﺎﻫﺎﻧﺸﺎن ﺑﺮﺳﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﺑﺮده ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و اﯾﻦ ﻫﻢ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ اﺳﺘﺜﻨﺎي ﮐﻔﺮ و ﺷﺮك‪ ،‬ﺑﻘﯿﻪ‬ ‫ﮔﻨﺎﻫﮑﺎران را ﺑﺪون ﮐﯿﻔﺮ و ﻋﺬاب ﺑﺮ اﺛﺮ ﺷﻔﺎﻋﺖ ﯾﺎ ﺑﺪون ﺷﻔﺎﻋﺖ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﺑﺒﺮد و‬ ‫ﮔﻨﺎﻫﺎﻧﺸﺎن را ﻣﻮرد ﻋﻔﻮ و ﺑﺨﺸﺶ ﻗﺮار دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :441‬ﺑﻪ ﺷﺨﺺ ﻣﺮده‪ ،‬دوﺳﺘﺎن‪ ،‬ﺧﻮﯾﺸﺎوﻧﺪان و ﻋﺰﯾﺰان وي در دﻧﯿﺎ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ‬ ‫ﻧﻔﻌﯽ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻋﺒﺎدت ﺑﺪﻧﯽ و ﻣﺎﻟﯽ ﺑﻪ ﻣﺮده ﻣﯽرﺳﺪ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ اﻓﺮادي ﮐﻪ در دﻧﯿﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬ ‫اﮔﺮ ﮐﺎر ﻧﯿﮑﯽ اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺜﻼً‪ :‬ﻗﺮآن ﺗﻼوت ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﯾﺎ ﺑﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ درود ﺑﻔﺮﺳﺘﻨﺪ‪ ،‬در راه ﺧﺪا‬ ‫ﺻﺪﻗﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﮔﺮﺳﻨﻪاي را ﻃﻌﺎم ﺑﺪﻫﻨﺪ و ﺑﺮ ﻣﯿﺖ اﯾﺼﺎل ﺛﻮاب ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺛﻮاب آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﯿﺖ‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺮاي ﭼﻨﯿﻦ اﯾﺼﺎل ﺛﻮاﺑﯽ ﺷﯿﺌﯽ ﻣﻌﯿﻦ‪ ،‬وﻗﺖ ﻣﻌﯿﻦ‪ ،‬ﻓﺮد ﻣﻌﯿﻦ ﺗﻌﯿﯿﻦ‬ ‫ﻧﺸﺪه اﺳﺖ و ﺧﻮد اﻧﺴﺎن ﻫﻢ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻫﺮﭼﻪ ﺻﺪﻗﻪ ﮐﻨﺪ در ﻫﺮ وﻗﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﻋﺒﺎدﺗﯽ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ و در ﻫﺮ ﻣﻘﺪاري ﻫﻢ ﮐﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ و ﺛﻮاﺑﺶ ﺑﻪ ﻣﺮده ﻣﯽرﺳﺪ‪،‬‬ ‫ﭘﯿﺮوي و اﺗﺒﺎع از رﺳﻮم و ﺑﺪﻋﺎت ﯾﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻧﺎمآوري و ﺗﻈﺎﻫﺮ‪ ،‬ﭼﯿﺰي دادن ﯾﺎ ﻣﺮاﺳﻢ‬ ‫دﻋﻮت و ﻃﻌﺎم ﺑﺮﭘﺎ ﮐﺮدن‪ ،‬ﮔﺬﺷﺘﻪ از اﯾﻨﮑﻪ اﺻﻼً ﺛﻮاﺑﯽ ﻧﺪارد‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﮑﺲ‪ ،‬ﻣﻮﺟﺐ و ﺳﺒﺐ‬ ‫ﻧﺎﺧﺸﻨﻮدي ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم‪ -‬ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫اﺣﮑﺎﻣﯽ ﭼﻨﺪ از ﻗﺮاﺋﺖ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :442‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ‪ ،‬ﻣﻐﺮب و ﻋﺸﺎء را ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﻗﺮاﺋﺖ‬ ‫واﺟﺐ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬واﺟﺐ ﻧﯿﺴﺖ وﻟﯽ ﺟﻬﺮاً ﺧﻮاﻧﺪن ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :443‬اﮔﺮ ﻗﻀﺎي ﻫﻤﯿﻦ ﻧﻤﺎزﻫﺎ را ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﯽآورد‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻗﺮاﺋﺖ ﺑﺨﻮاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬اﻣﺎم« در ﻗﻀﺎء ﺟﻬﺮاً ﻗﺮاﺋﺖ ﺑﺨﻮاﻧﺪ و »ﻣﻨﻔﺮد« ﻣﺨﺘﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻄﻮر ﺟﻬﺮ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‬ ‫ﯾﺎ آﻫﺴﺘﻪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :444‬ﺧﻮاﻧﺪن ﭼﻪ ﻣﻘﺪار ﻗﺮاﺋﺖ در ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮﺿﯽ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺣﺎل ﺳﻔﺮ ﻣﺨﺘﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﺲ از ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ ﻫﺮ ﺳﻮرهاي را ﮐﻪ ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ در ﺣﺎل ﻣﻘﯿﻢ ﺑﻮدن‪ ،‬ﻣﻘﺪار ﻗﺮاﺋﺖ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :445‬در ﺣﺎل ﻣﻘﯿﻢ ﺑﻮدن ﭼﻘﺪر ﻗﺮاﺋﺖ ﻣﺴﻨﻮن اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺣﺎل ﻣﻘﯿﻢ ﺑﻮدن ﺳﻨﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ و ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ »ﻃ‪‬ﻮ‪‬الِ ﻣ‪‬ﻔَﺼ‪‬ﻞ«‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﺪ و در ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ و ﻋﺸﺎء »اَوﺳ‪‬ﺎط‪ ‬ﻣ‪‬ﻔَﺼ‪‬ﻞ« و در ﻧﻤﺎز ﻣﻐﺮب »ﻗ‪‬ﺼ‪‬ﺎرِ ﻣ‪‬ﻔَﺼ‪‬ﻞ« ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :446‬ﻃﻮال ﻣﻔﺼﻞ«‪» ،‬أوﺳﺎط ﻣﻔﺼﻞ« و »ﻗﺼﺎر ﻣﻔﺼﻞ« ﺑﻪ ﮐﺪام ﺳﻮرهﻫﺎ ﮔﻔﺘﻪ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از ﺳﻮره »ﺣ‪‬ﺠ‪‬ﺮَات« ﮐﻪ در ﭘﺎره ﺑﯿﺴﺖ و ﺷﺸﻢ اﺳﺖ ﺗﺎ ﺳﻮره »ﺑ‪‬ﺮُوج« ﻃﻮال‬ ‫ﻣﻔﺼﻞ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬و از ﺳﻮره »ﻃَﺎرِق« ﺗﺎ » ﹶﱂ ﹶﻳ ﹸﻜ ﻦ« اوﺳﺎط ﻣﻔﺼﻞ‪ ،‬و از ﺳﻮره »اﹺ ﹶذ ا‬ ‫ﹸز ﹺ‬ ‫ﻟﺰ ﹶﻟ ﺖ« ﺗﺎ » ﹶا ﻟﻨﱠﺎس« ﯾﻌﻨﯽ آﺧﺮ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ‪ ،‬ﻗﺼﺎر ﻣﻔﺼﻞ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :447‬اﯾﻦ ﻗﺮاﺋﺖ ﺑﺮاي اﻣﺎم اﺳﺖ ﯾﺎ ﺑﺮاي ﻣﻨﻔﺮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي اﻣﺎم و ﻣﻨﻔﺮد ﻫﺮ دو ﻣﺴﻨﻮن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪130‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :448‬در ﺣﺎل ﻣﻘﯿﻢ ﺑﻮدن ﺑﺮ اﺛﺮ ﻋﺬري‪ ،‬ﺗﺮك ﻗﺮاﺋﺖ ﻣﺴﻨﻮن ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :449‬آﯾﺎ در ﻫﯿﭻ ﻧﻤﺎزي ﭼﻨﯿﻦ ﺳﻮرهاي ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻏﯿﺮ از آن ﺳﻮره‪،‬‬ ‫دﯾﮕﺮ ﺳﻮرهاي در آن ﺻﺤﯿﺢ ﻧﺒﺎﺷﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي ﻫﯿﭻ ﻧﻤﺎزي ﭼﻨﯿﻦ ﺳﻮرهاي ﻣﻘﺮر ﻧﮕﺮدﯾﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺷﺮﯾﻌﺖ اﺳﻼم ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ‬ ‫آﺳﺎﻧﯽ و ﺳﻬﻮﻟﺖ‪ ،‬اﺟﺎزه ﻗﺮاﺋﺖ از ﻫﺮ ﮐﺠﺎي ﻗﺮآن را داده اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ از ﻃﺮف ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﺧﻼف آن ﻋﻤﻞ ﮐﺮدن ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :450‬در ﺳﻨﺘﻬﺎي ﻓﺠﺮ ﭼﻪ ﻗﺮاﺋﺘﯽ ﻣﺴﻨﻮن اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬اﻏﻠﺐ در ﺳﻨﺘﻬﺎي ﻓﺠﺮ در رﮐﻌﺖ اول ﺳﻮره »اﻟﮑﺎﻓﺮون« و در‬ ‫رﮐﻌﺖ دوم ﺳﻮره »اﺧﻼص« را ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :451‬ﻗﺮاﺋﺖ ﻣﺴﻨﻮن در ﻧﻤﺎز »وﺗﺮ« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫َ َۡ َۡ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺴﻨﻮن اﺳﺖ ﮐﻪ در رﮐﻌﺖ اول ﴿ َس ّبِحِ ٱ ۡس َم َر ّ�ِك ٱ�� ‪ ﴾١‬و در رﮐﻌﺖ دوم‬ ‫ُ ۡ َ ٰٓ َ ُّ َ ۡ َ ٰ ُ َ‬ ‫� أَ َ‬ ‫ون ‪ ﴾١‬و در رﮐﻌﺖ ﺳﻮم ﴿قُ ۡل ُه َو ٱ َّ ُ‬ ‫ح ٌد ‪ ﴾١‬ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫﴿قل ��ها ٱل�فِر‬ ‫ﺑﯿﺎن ﺟﻤﺎﻋﺖ و ا‪‬ﻣﺎﻣ‪‬ﺖ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :452‬ﻣﻘﺼﺪ از »اﻣﺎﻣﺖ« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬اﻣﺎم« ﯾﻌﻨﯽ ﭘﯿﺸﻮا و رﻫﺒﺮ‪ ،‬ﮐﺴﯽ ﮐﻪ در ﻧﻤﺎز‪ ،‬اﻣﺎم ﺟﻤﺎﻋﺖ اﺳﺖ ﯾﻌﻨﯽ ﭘﯿﺸﻮا و‬ ‫رﻫﺒﺮ آن ﺟﻤﺎﻋﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺘﺪﯾﻬﺎ از وي ﭘﯿﺮوي و اﺗﺒﺎع ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :453‬ﻣﻔﻬﻮم »ﺟﻤﺎﻋﺖ« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﺟﻤﺎﻋﺖ« ﯾﻌﻨﯽ در ﯾﮏ ﻣﮑﺎن ﮔ‪‬ﺮد آﻣﺪن و ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن‪ ،‬ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از‬ ‫آﻧﻬﺎ اﻣﺎم و ﺑﻘﯿﻪ ﺑﻪ وي اﻗﺘﺪأ ﮐﻨﻨﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :454‬ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻓﺮض اﺳﺖ ﯾﺎ واﺟﺐ و ﯾﺎ ﺳﻨﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه اﺳﺖ و در رواﯾﺎت اﺳﻼﻣﯽ در ﻣﻮرد آن ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺴﯿﺎر ﺷﺪه‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪131‬‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﻌﻀﯽ از ﻋﻠﻤﺎ آن را ﻓﺮض و ﺑﻌﻀﯽ واﺟﺐ داﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬ﺟﻤﺎﻋﺖ داراي ﻓﻮاﯾﺪ ﺑﯿﺸﻤﺎري‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :455‬ﻧﻤﺎز ﺑﺎ ﺟﻤﺎﻋﺖ داراي ﭼﻪ ﻓﻮاﯾﺪي اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز ﺟﻤﺎﻋﺖ داراي ﻓﻮاﯾﺪ ﺑﯽﺷﻤﺎري اﺳﺖ از آن ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮارد زﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻧﻤﺎز ﺑﺎ ﺟﻤﺎﻋﺖ داراي ﺑﯿﺴﺖ و ﻫﻔﺖ ﺛﻮاب اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -2‬در ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﭘﻨﺞ ﺑﺎر ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﻼﻗﺎت و ﺗﺠﺪﯾﺪ دﯾﺪار ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺮ اﺛﺮ آن در ﻣﯿﺎن ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻣﺤﺒﺖ و وﺣﺪت ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽآﯾﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬از ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻋﺒﺎدت دﯾﮕﺮان اﺷﺘﯿﺎق و ﻋﻼﻗﻪ ﺑﻪ ﻋﺒﺎدت ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﻗﻠﺐ آدﻣﯽ ﻣﺸﻐﻮل و ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺷﺮﮐﺖ اﻓﺮاد ﺻﺎﻟﺢ و ﻧﯿﮏ در ﺟﻤﺎﻋﺖ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺳﺎﯾﺮ ﮔﻨﺎﻫﮑﺎران ﻧﯿﺰ ﻗﺒﻮل‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ از ﻣﺴﺎﯾﻞ ﻧﻤﺎز آﮔﺎﻫﯽ و اﻃﻼع ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬از دﯾﮕﺮان ﮐﺴﺐ اﻃﻼع ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -8‬از وﺿﻊ و ﺣﺎل ﻣﺴﺘﻤﻨﺪان و ﻣﺴﺘﻀﻌﻔﺎن آﮔﺎه ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -9‬ﻋﻈﻤﺖ و ﺷﮑﻮه ﻧﻤﺎز ﮐﻪ از ﻋﺒﺎدات ﻣﻬﻢ اﺳﺖ ﻇﺎﻫﺮ و ﻧﻤﺎﯾﺎن ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ‬ ‫اﯾﻦ ﻣﻮارد‪ ،‬ﻓﻮاﯾﺪ ﻓﺮاوان دﯾﮕﺮي ﻧﯿﺰ در ﺟﻤﺎﻋﺖ وﺟﻮد دارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :456‬ﭼﻪ اﻓﺮادي ﻣﺠﺎزﻧﺪ ﮐﻪ در ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺷﺮﮐﺖ ﻧﮑﻨﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬زﻧﺎن‪ ،‬ﺑﯿﻤﺎران‪ ،‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ از ﺑﯿﻤﺎران ﭘﺮﺳﺘﺎري و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﮐﻮدﮐﺎن‪،‬‬ ‫ﻧﺎﺑﯿﻨﺎﯾﺎن و اﻓﺮاد دﯾﮕﺮي ﮐﻪ ﻋﺬر ﻣﻮﺟﻪ دارﻧﺪ‪ ،‬ﺷﺮﮐﺖ آﻧﺎن در ﻧﻤﺎز ﺟﻤﺎﻋﺖ اﻟﺰاﻣﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪،‬‬ ‫و ﺟﻤﺎﻋﺖ از ﻋﻬﺪه آﻧﺎن ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :457‬ﻏﯿﺮ از ﻋﺬرﻫﺎي ﺑﯿﺎن ﺷﺪه‪ ،‬ﭼﻪ ﻋﺬرﻫﺎﯾﯽ ﻣ‪‬ﺠ‪‬ﻮ‪‬ز ﻋﺪم ﺷﺮﮐﺖ در ﺟﻤﺎﻋﺖ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺎران ﺷﺪﯾﺪ‪ ،‬وﺟﻮد ﮔ‪‬ﻞ و ﻟَﺠ‪‬ﻦ در ﻣﺴﯿﺮ راه‪ ،‬ﺗﺎرﯾﮑﯽ ﺷﺪﯾﺪ در ﺷﺐ‪ ،‬ﻓﺮا رﺳﯿﺪن‬ ‫‪132‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫وﻗﺖ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﺎﺷﯿﻦ‪ ،‬ﻫﻮاﭘﯿﻤﺎ و ﯾﺎ دﯾﮕﺮ وﺳﯿﻠﻪ ﺳﻔﺮ‪ ،‬ﻧﯿﺎز ﺷﺪﯾﺪ ﺑﻪ ﺑﻮل و ﻏﺎﯾﻂ‪ ،‬ﮔﺮﺳﻨﮕﯽ‬ ‫ﺷﺪﯾﺪ در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻏﺬا ﻫﻢ آﻣﺎده ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﮔﺮ ﺑﻪ ﺟﻤﺎﻋﺖ رود‪ ،‬ﻓﮑﺮ و ﺧﯿﺎﻟﺶ ﮐﻼً‬ ‫ﻣﺸﻐﻮل ﻏﺬا ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ .‬در ﻣﻮارد ﯾﺎد ﺷﺪه ﺣﻀﻮر در ﺟﻤﺎﻋﺖ از آدﻣﯽ ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :458‬در ﭼﻪ ﻧﻤﺎزﻫﺎﯾﯽ ﺟﻤﺎﻋﺖ‪ ،‬ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه ﯾﺎ واﺟﺐ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﻤﺎﻋﺖ در ﺗﻤﺎم ﻧﻤﺎزﻫﺎ »ﺳ‪‬ﻨﱠﺖ‪ ‬ﻣ‪‬ﺆَﮐﱠﺪ‪‬ه« و در ﻧﻤﺎز ﺗﺮاوﯾﺢ »ﺳ‪‬ﻨﱠﺖ‪ ‬ﮐ‪‬ﻔﺎﯾ‪‬ﻪ« و در‬ ‫ﻧﻤﺎز وﺗﺮ ﻣﺎه ﻣﺒﺎرك رﻣﻀﺎن »ﻣﺴﺘﺤﺐ« اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :459‬ﺣﺪاﻗﻞ ﺑﺮاي ﺑﺮﮔﺰاري ﻧﻤﺎز ﺑﺎ ﺟﻤﺎﻋﺖ وﺟﻮد ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬دو ﻧﻔﺮ ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﯾﮑﯽ ﻣﻘﺘﺪي ﺑﺎﺷﺪ و دﯾﮕﺮي اﻣﺎم‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﻣﻘﺘﺪي‬ ‫در ﺳﻤﺖ راﺳﺖ اﻣﺎم ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ و ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﻘﺘﺪي دو ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎم ﺟﻠﻮﺗﺮ از آﻧﻬﺎ ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :460‬در ﺟﻤﺎﻋﺖ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﯾﺪ اﯾﺴﺘﺎد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﯾﮏ ﺧﻂ‪ .‬راﺳﺖ ﺑﺎﯾﺴﺘﻨﺪ ﺑﻄﻮري ﮐﻪ در وﺳﻂ ﺟﺎي ﺧﺎﻟﯽ ﺑﺎﻗﯽ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪،‬‬ ‫ﮐﻮدﮐﺎن ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺗﻤﺎم ﺻﻔﻬﺎ ﺑﺎﯾﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻗﺮار دادن ﮐﻮدﮐﺎن در ﺻﻒ ﺑﺰرﮔﺴﺎﻻن ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :461‬اﮔﺮ ﻧﻤﺎز اﻣﺎم ﻓﺎﺳﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻣﻘﺘﺪيﻫﺎ ﻫﻢ ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﺷﻮد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز اﻣﺎم ﻓﺎﺳﺪ ﺷﻮد‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻣﻘﺘﺪﯾﻬﺎ ﻫﻢ ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﺷﻮد و ﺑﺮ‬ ‫آﻧﻬﺎ ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز ﺧﻮﯾﺶ را اداء ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :462‬ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ و ﻣﺴﺘﺤﻖ اﻣﺎﻣﺖ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺨﺴﺖ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ از ﻣﺴﺎﯾﻞ ﻧﻤﺎز اﻃﻼع و آﮔﺎﻫﯽ ﮐﺎﻣﻞ داﺷﺘﻪ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ و اﻋﻤﺎﻟﺶ ﻫﻢ درﺳﺖ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :463‬اﮔﺮ اﻣﺎم ﻣﺴﺠﺪ ﻣ‪‬ﻌ‪‬ﯿ‪‬ﻦ ﺑﻮد و ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﻧﻤﺎز ﮐﺴﯽ ﮐﻪ اﻓﻀﻞ از او ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﺣﺎﺿﺮ ﺷﻮد‪ ،‬ﮐﺪام ﯾﮏ ﻣﺴﺘﺤﻖ اﻣﺎﻣﺖ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﻣﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﯿﻦ اﺳﺖ ﻣﺴﺘﺤﻖﺗﺮ اﺳﺖ ﮔﺮﭼﻪ‪ ،‬آن ﺷﺨﺺ دﯾﮕﺮ در واﻗﻊ اﻣﺎم‬ ‫اﻓﻀﻞ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :464‬ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﭼﻪ اﻓﺮادي ﻧﻤﺎز ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪133‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺑﺪﻋﺖ‪ ،‬ﻓﺎﺳﻖ‪ ،‬ﺑﺮدهاي ﮐﻪ ﭼﯿﺰي ﯾﺎد ﻧﺪارد‪ ،‬ﻓﺮد ﻋﺎﻣﯽ ﮐﻪ‬ ‫ﭼﯿﺰي ﯾﺎد ﻧﺪارد‪ ،‬ﻧﺎﺑﯿﻨﺎ ﮐﻪ در ﻃﻬﺎرت ﺧﻮﯾﺶ اﺣﺘﯿﺎط ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ و ﺷﺨﺺ ﺣﺮام زاده‪ ،‬ﻣﮑﺮوه‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫وﻟﯽ اﮔﺮ ﻏﻼم‪ ،‬ﻋﺎﻟ‪‬ﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﻧﺎﺑﯿﻨﺎ در ﻃﻬﺎرت ﺧﻮﯾﺶ ﻣﺤﺘﺎط ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺣﺮام زاده ﻓﺮد‬ ‫ﻧﯿﮏ و ﺻﺎﻟﺢ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻬﺘﺮ از آﻧﻬﺎ ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬اﻣﺎﻣﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﺪون ﮐﺮاﻫﺖ ﺟﺎﯾﺰ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :465‬ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻧﻤﺎز اﺻﻼً ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺸﺖ ﺳﺮ دﯾﻮاﻧﻪ‪ ،‬ﺑﯿﻬﻮش‪ ،‬ﮐﺎﻓﺮ و ﻣﺸﺮك‪ ،‬اﺻﻼً ﻧﻤﺎز ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﻧﻤﺎز‬ ‫ﺑﺰرﮔﺴﺎﻻن ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﮐﻮدك ﻧﺎﺑﺎﻟﻎ و ﻧﻤﺎز ﻣﺮدان ﭘﺸﺖ ﺳﺮ زﻧﺎن ﻫﻢ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﻫﻢ ﭼﻨﯿﻦ‬ ‫ﻧﻤﺎز ﻏﯿﺮ ﻣﻌﺬور ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻣﻌﺬور و ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻟﺒﺎس دارد‪ ،‬ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻋﺮﯾﺎن ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪،‬‬ ‫ﻧﻤﺎز رﮐﻮع و ﺳﺠﺪه ﮐﻨﻨﺪه‪ ،‬ﭘﺸﺖ ﺳﺮ اﺷﺎره ﮐﻨﻨﺪه ﻫﻢ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬اﻗﺘﺪاي ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز‬ ‫ﻓﺮض ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻧﻔﻞ ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬و ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﯾﮏ ﻓﺮض ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ‬ ‫ﻓﺮض دﯾﮕﺮي ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :466‬ﻧﻤﺎز ﺗﺮاوﯾﺢ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻧﺎﺑﺎﻟﻎ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺳﻨﺶ ﺑﻪ ﭘﺎﻧﺰده ﺳﺎل رﺳﯿﺪه ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﯿﭻ‬ ‫ﻧﺸﺎﻧﻪاي از ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎي ﺑﻠﻮغ در او ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﺸﻮد اﻗﺘﺪا‪ ،‬ﺑﻪ وي در ﻓﺮاﯾﺾ و ﻧﻮاﻓﻞ ﺟﺎﯾﺰ‬ ‫اﺳﺖ ﭼﻮن وي ﺣﮑﻢ ﺑﺎﻟﻎ را دارد‪.‬‬ ‫آﻧﭽﻪ ﻧﻤﺎز را ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :467‬ﻣ‪‬ﻔﺴ‪‬ﺪات‪ ‬ﻧﻤﺎز« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﻣ‪‬ﻔﺴ‪‬ﺪات‪ ‬ﻧﻤﺎز« ﺑﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬از آﻧﻬﺎ ﻧﻤﺎز ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﺷﻮد و‬ ‫ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪن آن ﻻزم اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :468‬ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻧﻤﺎز را ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪134‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -1‬ﺳﺨﻦ در ﻧﻤﺎز ﭼﻪ ﻋﻤﺪاً و ﭼﻪ ﺳﻬﻮاً‪ ،‬در ﻫﺮ ﺻﻮرت ﮐﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻤﺎز را ﻓﺎﺳﺪ‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺳﻼم‪ ،‬داﺧﻞ ﻧﻤﺎز ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﺳﻼم دادن ﯾﺎ ﻟﻔﻈﯽ ﻣﺸﺎﺑﻪ آن ﺑﺮ زﺑﺎن آوردن‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺟﻮاب ﺳﻼم دﻫﻨﺪه را ﮔﻔﺘﻦ و ﯾﺎ ﺟﻮاب ﻋﻄﺴﻪ زﻧﻨﺪه را ﺑﺎ ﯾﺮﺣﻤﮏ اﷲ ﮔﻔﺘﻦ‪ .‬ﯾﺎ‬ ‫در ﺟﻮاب ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺧﺎرج از ﻧﻤﺎز دﻋﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ »آﻣﯿﻦ« ﮔﻮﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﹺ ﹺ ﹺ‬ ‫ﹺ‬ ‫ﻴﻪ ر ﹺ‬ ‫اﺟ ﹸﻌ ﻮ ﹶن« ﮔﻔﺘﻦ و ﯾﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ‬ ‫‪ -4‬در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﺒﺮ ﻧﺎﮔﻮار و ﻧﺎ ﺧﻮﺷﯽ »ا ﻧﱠﺎ ﷲ ﹶو ا ﻧﱢﺎ ا ﹶﻟ ﹶ‬ ‫ﺧﺒﺮ ﺧﻮب و ﺧﻮش »اﳊﻤﺪﷲ« و در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﺒﺮ ﻋﺠﯿﺐ »ﺳﺒﺤﺎن اﷲ« ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺑﺮ اﺛﺮ ﺑﯿﻤﺎري ﯾﺎ رﻧﺞ و اﻧﺪوه »آه‪ .‬أوه‪ ،‬أف« ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﺑﻐﯿﺮ از اﻣﺎم ﺧﻮد‪ ،‬ﮐﺴﯽ دﯾﮕﺮ را ﻓﺘﺢ دادن‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﻧﮕﺎه ﮐﺮدن ﺑﻪ ﻗﺮآن و از آن ﻗﺮاﺋﺖ ﺧﻮاﻧﺪن‪.‬‬ ‫‪ -8‬اﺷﺘﺒﺎه ﺑﯽ ﺟﺎ و ﺑﯽ ﻣﻮرد در ﻗﺮاﺋﺖ‪.‬‬ ‫‪ -9‬اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻞ ﮐﺜﯿﺮ ﯾﻌﻨﯽ داﺧﻞ ﻧﻤﺎز اﻧﺠﺎم ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ ﺑﻄﻮري ﮐﻪ ﺑﯿﻨﻨﺪﮔﺎن ﺗﺼﻮر ﮐﻨﻨﺪ‬ ‫ﮐﻪ اﯾﻦ ﺷﺨﺺ در ﺣﺎل ﻧﻤﺎز ﮔﺰاردن ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ -10‬ﺧﻮردن و ﻧﻮﺷﯿﺪن در ﻫﺮ ﺣﺎل‪.‬‬ ‫‪ -11‬ﺑﻪ اﻧﺪازه دو ﺻﻒ راه رﻓﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -12‬ﺑﺪون ﻋﺬر ﺳﯿﻨﻪ را از ﻗﺒﻠﻪ ﻣﻨﺤﺮف ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -13‬ﺳﺠﺪه ﺑﺮ ﻣﮑﺎن ﻧﺠﺲ‪.‬‬ ‫‪ -14‬در ﺣﯿﻦ ﺑﺮﻫﻨﻪ ﺷﺪن ﻋﻮرت ﺑﻪ اﻧﺪازه ﯾﮏ رﮐﻦ درﻧﮓ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -15‬داﺧﻞ ﻧﻤﺎز در دﻋﺎ ﭼﯿﺰي ﺧﻮاﺳﺘﻦ ﮐﻪ ﻋﻤﻮﻣﺎً از آدﻣﯿﺎن ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻣﺜﻞ اﯾﻨﮑﻪ‬ ‫ﺑﮕﻮﯾﺪ‪ :‬ﺑﺎر ﺧﺪاﯾﺎ ﺑﻪ ﻣﻦ اﯾﻨﻘﺪر ﭘﻮل ﺑﺪه و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫‪ -16‬ﺑﺮ اﺛﺮ درد و ﻣﻌﺼﯿﺖ ﭼﻨﺎن ﮔﺮﯾﺴﺘﻦ ﮐﻪ ﺣﺮوف ﺑﺮ زﺑﺎن آدﻣﯽ ﺟﺎري و ﻧﻤﺎﯾﺎن‬ ‫ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -17‬ﺧﻨﺪﯾﺪن ﺑﺎﻟﻎ در ﻧﻤﺎز ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪135‬‬ ‫‪ -18‬ﻣﻘﺪم ﺑﻮدن ﺑﺮ اﻣﺎم و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫ﻣﮑﺮوﻫﺎت ﻧﻤﺎز‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :469‬ﭼﻪ ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ در ﻧﻤﺎز ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪» -1‬ﺳ‪‬ﺪل« ﯾﻌﻨﯽ دﺳﺘﻤﺎل ﺑﺮ ﺳﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاي ﮐﻪ دو ﻃﺮف آن آوﯾﺰان ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ‬ ‫ﭘﺎﻟﺘﻮ و ﻋﺒﺎ ﺑﺮ دوش اﻧﺪاﺧﺘﻦ‪ ،‬ﺑﺪون اﯾﻨﮑﻪ دﺳﺘﻬﺎ داﺧﻞ آﺳﺘﯿﻦ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻟﺒﺎسﻫﺎ را ﺟﻤﻊ ﮐﺮدن‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﺎك آﻟﻮد ﻧﺸﺪن‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺎ ﺑﺪن ﯾﺎ ﻟﺒﺎس ﺧﻮﯾﺶ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮدن و ﺑﺎزي ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن ﺑﺎ ﻟﺒﺎس ﮐﺎر و ﯾﺎ ﻟﺒﺎس ﺧﻮاب‪.‬‬ ‫‪ -5‬داﺧﻞ دﻫﺎن ﭼﯿﺰي ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻊ از ﻗﺮاﺋﺖ ﻧﺸﻮد‪ ،‬اﮔﺮ ﻣﺎﻧﻊ ﻗﺮاﺋﺖ ﺷﻮد‪ ،‬ﻧﻤﺎز‬ ‫ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﺑﺎ ﺳﺮ ﺑﺮﻫﻨﻪ ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺗﻨﺒﻠﯽ و ﺑﯽﺗﻮﺟﻬﯽ‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻧﯿﺎز ﺷﺪﯾﺪ ﺑﻪ ﺑﻮل و ﻏﺎﯾﻂ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -8‬ﻣﻮﻫﺎ را روي ﺳﺮ ﺟﻤﻊ ﮐﺮدن و ﺑﺴﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -9‬ﺳﻨﮕﺮﯾﺰهﻫﺎ را دور ﮐﺮدن‪ ،‬اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮ ﺳﺠﺪه ﻣﺸﮑﻞ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﮏ ﺑﺎر ﺻﺎف ﮐﺮدن ﻣﺤﻞ‬ ‫ﺳﺠﺪه اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫‪ -10‬ﺑﻪ ﺻﺪا درآوردن اﻧﮕﺸﺘﺎن ﯾﺎ ﻗﺮار دادن ﺑﻌﻀﯽ اﻧﮕﺸﺘﺎن در ﺑﻌﻀﯽ دﯾﮕﺮ‪.‬‬ ‫‪ -11‬دﺳﺖﻫﺎ را ﺑﺮ ﺗﻬﯽ ﮔﺎه ﮔﺬاﺷﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -12‬رخ ﺧﻮﯾﺶ را از ﻗﺒﻠﻪ اﯾﻦ ﺳﻮ و آن ﺳﻮ ﮔﺮداﻧﺪن ﯾﺎ ﻓﻘﻂ ﻧﮕﺎه ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﻪ اﯾﻦ‬ ‫ﻃﺮف و آن ﻃﺮف ﺑﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -13‬ﻧﺸﺴﺘﻦ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﮓ ﯾﻌﻨﯽ راﻧﻬﺎ را ﻗﺎﯾﻢ ﮐﺮدن و ﻧﺸﺴﺘﻦ و ﺷﮑﻢ و زاﻧﻮﻫﺎ را ﺑﺎ‬ ‫ﺳﯿﻨﻪ ﭼﺴﺒﺎﻧﺪن و دﺳﺘﻬﺎ را ﺑﺮ زﻣﯿﻦ ﮔﺬاﺷﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -14‬ﻫﺮ دو ﺑﺎزو را ﺑﺮاي ﻣﺮد ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺳﺠﺪه ﺑﺮ زﻣﯿﻦ ﮔﺴﺘﺮدن‪.‬‬ ‫‪136‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -15‬ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن ﺑﻪ ﺳﻮي ﮐﺴﯽ ﮐﻪ روﺑﺮوي ﻧﻤﺎز ﮔﺰار ﻧﺸﺴﺘﻪ و رﺧﺶ ﺑﻪ ﻃﺮف‬ ‫ﻧﻤﺎزﮔﺰار ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -16‬ﺟﻮاب ﺳﻼم ﺑﺎ اﺷﺎره ﺳﺮ ﯾﺎ دﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -17‬ﺑﺪون ﻋﺬر ﭼﻬﺎر زاﻧﻮ ﻧﺸﺴﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -18‬ﻋﻤﺪاً ﺧﻤﯿﺎزه ﮐﺮدن ﯾﺎ ﺑﺎ وﺟﻮد ﺗﻮان ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از آن‪ ،‬ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﻧﮑﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -19‬ﺑﺴﺘﻦ ﭼﺸﻤﻬﺎ در ﻧﻤﺎز اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮ ﺑﺎز ﮐﺮدن ﭼﺸﻤﻬﺎ ﺑﺎﻋﺚ اﺧﺘﻼل در ﺣﻮاس و ﻋﺪم‬ ‫آراﻣﺶ ﻗﻠﺒﯽ در ﻧﻤﺎز ﺑﺸﻮد‪ ،‬ﺑﺴﺘﻦ ﭼﺸﻤﻬﺎ اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫‪ -20‬ﺗﻨﻬﺎ اﯾﺴﺘﺎدن اﻣﺎم در ﻣﺤﺮاب‪ ،‬وﻟﯽ اﮔﺮ ﭘﺎﻫﺎي وي ﺑﯿﺮون از ﻣﺤﺮاب ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﺮاﻫﺖ‬ ‫ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫‪ -21‬ﺗﻨﻬﺎ اﯾﺴﺘﺎدن اﻣﺎم در ﻣﮑﺎن ﺑﻠﻨﺪﺗﺮ از ﺟﺎي ﻣﻘﺘﺪﯾﻬﺎ اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮي ﺑﺎ اﻣﺎم‬ ‫ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﯾﺴﺘﻨﺪ ﻣﮑﺮوه ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ -22‬ﺗﻨﻬﺎ اﯾﺴﺘﺎدن در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ داﺧﻞ ﺻﻒ ﺟﺎي ﺧﺎﻟﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -23‬ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن ﺑﺎ ﻟﺒﺎﺳﯽ ﮐﻪ داراي ﺗﺼﻮﯾﺮ ﺣﯿﻮان ﺟﺎﻧﺪار ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -24‬ﻧﻤﺎزﮔﺰاردن در ﻣﺤﻠﯽ ﮐﻪ روﺑﺮو ﯾﺎ راﺳﺖ و ﭼﭗ ﯾﺎ ﺑﺎﻻي ﺳﺮ ﻧﻤﺎز ﮔﺰار ﺗﺼﻮﯾﺮ‬ ‫ﺣﯿﻮان ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -25‬ﺷﻤﺮدن آﯾﻪﻫﺎ‪ ،‬ﺳﻮرهﻫﺎ‪ ،‬ﺗﺴﺒﯿﺢﻫﺎ ﺑﺎ اﻧﮕﺸﺘﺎن‪.‬‬ ‫‪ -26‬ﺧﻮد را در ﭼﺎدر ﯾﺎ ﭘﺎرﭼﻪاي ﭼﻨﺎن ﭘﯿﭽﯿﺪن ﮐﻪ دﺳﺘﻬﺎ ﺑﻪ راﺣﺘﯽ از آن ﺧﺎرج‬ ‫ﻧﺸﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -27‬رﻓﻊ ﺧﺴﺘﮕﯽ و ﺗﮑﺎن دادن دﺳﺖ و ﭘﺎﻫﺎ ﺑﻄﻮر ورزش در ﻧﻤﺎز‪.‬‬ ‫‪ -28‬ﺑﺮ ﮔﻮﺷﻪ و ﯾﺎ ﻗﺴﻤﺘﯽ از ﻋﻤﺎﻣﻪ‪ ،‬ﺳﺠﺪه ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -29‬ﮐﺎرﻫﺎي ﺧﻼف ﺳﻨﺖ اﻧﺠﺎم دادن‪.‬‬ ‫ﻧﻤﺎز وﺗﺮ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :470‬ﻧﻤﺎز وﺗﺮ واﺟﺐ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺳﻨﺖ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪137‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز وﺗﺮ واﺟﺐ اﺳﺖ و اﻫﻤﯿﺖ وي ﺑﺎ ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮض ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ‪ .‬اﮔﺮ ﻗﻀﺎء ﺷﺪ‬ ‫ﺑﺎﯾﺪ ﻗﻀﺎء آورده ﺷﻮد و ﺑﺪون ﻋﺬر ﺗﺮك آن ﮔﻨﺎه ﺑﺰرﮔﯽ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽآﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :471‬ﻧﻤﺎز وﺗﺮ ﭼﻨﺪ رﮐﻌﺖ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز وﺗﺮ ﺳﻪ رﮐﻌﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ از دو رﮐﻌﺖ ﺑﺮاي ﺗﺸﻬﺪ ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪه‬ ‫ﯾﮏ رﮐﻌﺖ دﯾﮕﺮ ﺧﻮاﻧﺪه ﺗﺸﻬﺪ‪ ،‬درود و دﻋﺎ ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﺳﻼم ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :472‬ﻧﻤﺎز وﺗﺮ ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﻧﻤﺎزﻫﺎ ﭼﻪ ﻓﺮﻗﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در رﮐﻌﺖ ﺳﻮم آن‪» ،‬دﻋﺎي ﻗُﻨُﻮت« ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد‪:‬‬ ‫ﭘﺲ از ﺧﻮاﻧﺪن ﻓﺎﺗﺤﻪ و ﺳﻮره‪ ،‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﺪ‪ ،‬و دﺳﺘﻬﺎ را ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮده ﺑﺎز ﺑﺒﻨﺪد و دﻋﺎي‬ ‫ﻗﻨﻮت ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﺑﻪ رﮐﻮع رود‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :473‬د‪‬ﻋﺎيِ ﻗُﻨُﻮت« را ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﯾﺎ ﺑﻄﻮر آﻫﺴﺘﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬دﻋﺎي ﻗﻨﻮت را ﺑﺎﯾﺪ آﻫﺴﺘﻪ ﺧﻮاﻧﺪ ﭼﻪ اﻣﺎم ﺑﺎﺷﺪ و ﭼﻪ ﻣﻘﺘﺪي‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :474‬اﮔﺮ »دﻋﺎي ﻗﻨﻮت« را ﺑﻠﺪ ﻧﺒﻮد ﭼﻪ ﮐﺎر ﺑﮑﻨﺪ؟‬ ‫ٓ‬ ‫ٗ‬ ‫ۡ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﺟﺎي آن دﻋﺎﯾﯽ دﯾﮕﺮ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪َ ﴿ :‬ر َّ� َنا َءات ِنَا ِ� ٱ ُّ�� َيا َح َس َنة َو ِ� ٱ�خ َِرة ِ‬ ‫َح َس َن ٗة َوق َِنا َع َذ َ‬ ‫اب ٱ�َّارِ﴾ ]اﻟﺒﻘﺮة‪.[201 :‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :475‬اﮔﺮ ﻣﻘﺘﺪي دﻋﺎي ﻗﻨﻮت را ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن ﻧﺮﺳﺎﻧﺪ و اﻣﺎم ﺑﻪ رﮐﻮع رﻓﺖ ﻣﻘﺘﺪي‬ ‫ﭼﮑﺎر ﺑﮑﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬دﻋﺎي ﻗﻨﻮت را ﺗﺮك ﮐﺮده ﺑﻪ رﮐﻮع ﺑﺮود‪.‬‬ ‫ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﺳﻨﺖ و ﻧﻔﻞ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :476‬ﺑﻪ ﭼﻪ ﻧﻤﺎزﻫﺎﯾﯽ »ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه« ﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﯿﺶ از ﻓﺮض ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ دو رﮐﻌﺖ‪ ،‬و ﭘﯿﺶ از ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺖ و دو‬ ‫رﮐﻌﺖ ﭘﺲ از آن‪ ،‬دو رﮐﻌﺖ ﭘﺲ از ﻧﻤﺎز ﻣﻐﺮب و ﻋﺸﺄ‪ .‬و ﺑﯿﺴﺖ رﮐﻌﺖ ﻧﻤﺎز ﺗﺮاوﯾﺢ در‬ ‫ﻣﺎه رﻣﻀﺎن »ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه« ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪138‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :477‬ﭼﻪ ﻧﻤﺎزﻫﺎﯾﯽ »ﺳﻨﺖ ﻏﯿﺮ ﻣﺆﮐﺪهاﻧﺪ؟«‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺖ ﭘﯿﺶ از ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ‪ ،‬دو رﮐﻌﺖ ﭘﺲ از ﺳﻨﺖﻫﺎي ﻣﺆﮐﺪه ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء‪،‬‬ ‫ﺷﺶ رﮐﻌﺖ ﭘﺲ از دو رﮐﻌﺖ ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه ﻣﻐﺮب‪ ،‬و دو رﮐﻌﺖ ﭘﺲ از ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه‬ ‫ﺟﻤﻌﻪ‪ ،‬دو رﮐﻌﺖ ﲢﻴﺔ اﻟﻮﺿﻮء‪ .‬دو رﮐﻌﺖ ﲢﻴﺔ اﻟﻤﺴﺠﺪ‪ .‬ﻫﺸﺖ ﯾﺎ ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺖ ﻧﻤﺎز‬ ‫ﭼﺎﺷﺖ‪ ،‬دو رﮐﻌﺖ ﭘﺲ از ﻧﻤﺎز وﺗﺮ‪ ،‬ﭼﻬﺎر ﯾﺎ ﻫﺸﺖ رﮐﻌﺖ ﻧﻤﺎز ﺗﻬﺠﺪ‪ ،‬ﺻﻠﻮة اﻟﺘﺴﺒﯿﺢ‪،‬‬ ‫ﻧﻤﺎز اﺳﺘﺨﺎره‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺗﻮﺑﻪ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺣﺎﺟﺖ‪ ،‬و ﻏﯿﺮه‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﯾﻨﻬﺎ »ﺳﻨﺖ ﻏﯿﺮ ﻣﺆﮐﺪه« ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :478‬ﺳﻨﺖﻫﺎ در ﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﯾﺎ در ﻣﺴﺠﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﻮاﻧﺪن ﺗﻤﺎم ﺳﻨﺖﻫﺎ و ﻧﻮاﻓﻞ در ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﺟﺰ ﭼﻨﺪ ﻧﻮع ﺳﻨﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﺗﺮاوﯾﺢ‪ ،‬ﺗﺤﯿﮥ اﻟﻤﺴﺠﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﮐﺴﻮف و ﻏﯿﺮه ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ در ﻣﺴﺠﺪ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :479‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻮاﻓﻞ در ﭼﻪ اوﻗﺎﺗﯽ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از ﻃﻠﻮع ﻓﺠﺮ ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق ﻋﻼوه ﺑﺮ دو رﮐﻌﺖ ﺳﻨﺖ ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ و ﭘﺲ از‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺻﺒﺢ ﺗﺎ ﻃﻠﻮع آﻓﺘﺎب‪ ،‬ﭘﺲ از ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ ﺗﺎ ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻔﻞ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﻟﺒﺘﻪ در اﯾﻦ ﺳﻪ وﻗﺖ ﻗﻀﺎء ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮﺿﯽ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه و ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت‪ ،‬ﺑﺪون ﮐﺮاﻫﺖ‬ ‫ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در ﻋﯿﻦ وﻗﺖ ﻃﻠﻮع آﻓﺘﺎب و در ﻋﯿﻦ وﻗﺖ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ آﻓﺘﺎب ﺑﺮ اﺳﺘﻮا ﯾﻌﻨﯽ درﺳﺖ در‬ ‫وﻗﺖ ﻇﻬﺮ و در ﻋﯿﻦ وﻗﺖ ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب ﺧﻮاﻧﺪن ﻫﺮ ﻧﻮع ﻧﻤﺎز ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮ ﻧﻤﺎز‬ ‫ﻋﺼﺮ ﻫﻤﺎن روز را ﻧﺨﻮاﻧﺪه ﺑﻮد در وﻗﺖ ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬ﻧﯿﺰ در وﻗﺖ‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪن ﺧﻄﺒﻪ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻧﻔﻞ و ﺳﻨﺖ ﻫﻢ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ در اﯾﻦ ﺳﻪ وﻗﺖ ﻗﻀﺎء ﻧﻤﺎزﻫﺎي‬ ‫ﻓﺮﺿﯽ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه‪ ،‬ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت‪ ،‬ﺑﺪون ﮐﺮاﻫﺖ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺗﺮاوﯾﺢ‪:‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪139‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :480‬ﻧﻤﺎز ﺗﺮاوﯾﺢ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ ﯾﺎ ﻧﻔﻞ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز ﺗﺮاوﯾﺢ ﺑﺮاي ﻣﺮد و زن »ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه« و اداي آن ﺑﺎ ﺟﻤﺎﻋﺖ »ﺳﻨﺖ ﮐﻔﺎﯾﻪ«‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ اﮔﺮ در ﯾﮏ ﻣﺤﻠﻪ ﺗﺮاوﯾﺢ ﺑﺎ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد و ﮐﺴﯽ ﺗﻨﻬﺎ در ﻣﻨﺰل‬ ‫ﺧﻮﯾﺶ ﺗﺮاوﯾﺢ ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ .‬اﮔﺮ اﺻﻼً ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺑﺮﮔﺰار ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﻫﻤﻪ ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر‬ ‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :481‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﺗﺮاوﯾﺢ ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬وﻗﺖ ﺗﺮاوﯾﺢ ﭘﺲ از ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد و ﺗﺎ ﻓﺠﺮ اداﻣﻪ دارد‪ .‬ﭘﯿﺶ از وﺗﺮ‬ ‫و ﺑﻌﺪ از آن وﻗﺖ ﺗﺮاوﯾﺢ اﺳﺖ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ اﮔﺮ از ﮐﺴﯽ ﭼﻨﺪ رﮐﻌﺖ ﺗﺮاوﯾﺢ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه ﺑﻮد و‬ ‫اﻣﺎم ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺧﻮاﻧﺪن وﺗﺮ ﮐﺮد‪ ،‬ﺑﺎ اﻣﺎم ﺷﺮﯾﮏ ﺷﺪه ﻧﻤﺎز وﺗﺮ را ﺧﻮاﻧﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه‬ ‫ﺗﺮاوﯾﺢ را ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :482‬ﻧﻤﺎز ﺗﺮاوﯾﺢ« ﭼﻨﺪ رﮐﻌﺖ اﺳﺖ و روش ﺧﻮاﻧﺪن آن ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﺮاوﯾﺢ ﺑﯿﺴﺖ رﮐﻌﺖ ﺑﺎ ده ﺳﻼم ﺳﻨﺖ اﺳﺖ ﯾﻌﻨﯽ ﻫﺮ دو رﮐﻌﺖ ﺑﺎ ﯾﮏ ﺳﻼم‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد و ﭘﺲ از ﻫﺮ ﺗﺮوﯾﺤﻪ «ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺖ« ﻣﻘﺪاري ﻣﮑﺚ ﮐﻨﺪ و ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :483‬ﺑﻌﺪ از ﻫﺮ ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺖ ﺧﺎﻣﻮش ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ ﯾﺎ ﭼﯿﺰي ﺑﺨﻮاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺨﺘﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﺎﻣﻮش ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ ﯾﺎ ﺑﻄﻮر آﻫﺴﺘﻪ‪ ،‬ﻗﺮآن ﺗﻼوت ﮐﻨﺪ ﯾﺎ ﺗﺴﺒﯿﺢ‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻧﻔﻞ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :484‬ﺧﺘﻢ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ در ﻧﻤﺎز ﺗﺮاوﯾﺢ ﭼﻪ ﺣﮑﻤﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﯾﮏ ﺑﺎر ﺧﺘﻢ ﻗﺮآن در ﺗﻤﺎم ﻣﺎه رﻣﻀﺎن در ﻧﻤﺎز ﺗﺮاوﯾﺢ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ و دوﺑﺎر ﺑﻬﺘﺮ‬ ‫اﺳﺖ و ﺳﻪ ﺑﺎر ﺛﻮاب دارد‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ دو ﯾﺎ ﺳﻪ ﺑﺎر زﻣﺎﻧﯽ ﺑﺎﻋﺚ اﺟﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺘﺪﯾﻬﺎ در ﺗﻨﻔﺮ و‬ ‫اﻧﺰﺟﺎر ﻗﺮار ﻧﮕﯿﺮﻧﺪ و ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺑﻪ آن ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬اﮔﺮ در ﯾﮏ ﺑﺎر ﺧﺘﻢ ﻗﺮآن ﻫﻢ ﺳﺴﺘﯽ و ﺗﻨﺒﻠﯽ‬ ‫از ﺧﻮﯾﺶ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪ ﺑﻪ آن ﺗﻮﺟﻪ ﻧﺸﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :485‬ﻧﻤﺎز ﺗﺮاوﯾﺢ را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺧﻮاﻧﺪن ﭼﻄﻮر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺗﻮان اﯾﺴﺘﺎدن را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪140‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :486‬ﺑﻌﻀﯽﻫﺎ از اول رﮐﻌﺖ ﺑﺎ اﻣﺎم ﺷﺮﯾﮏ ﻧﻤﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ اﻣﺎم ﺑﻪ رﮐﻮع‬ ‫ﻣﯽرود‪ ،‬ﺷﺮﯾﮏ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ اﯾﻦ ﻋﻤﻞ ﭼﻄﻮر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ از اول ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ اﻣﺎم ﺷﺮﯾﮏ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :487‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﻧﻤﺎز ﻋﺸﺎء را ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺨﻮاﻧﺪ و در ﺗﺮاوﯾﺢ ﺑﺎ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺷﺮﯾﮏ ﺷﻮد‪،‬‬ ‫ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻗﻀﺎي ﻧﻤﺎزﻫﺎ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :488‬اداء و ﻗﻀﺎء« را ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﻨﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬اداء« ﯾﻌﻨﯽ اﻧﺠﺎم ﻋﺒﺎدت در وﻗﺖ ﻣﻘﺮره آن‪ .‬و »ﻗﻀﺎء« ﯾﻌﻨﯽ اﻧﺠﺎم ﻓﺮض ﯾﺎ‬ ‫واﺟﺐ ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺘﻦ وﻗﺖ ﻣﻘﺮره آن‪.‬‬ ‫ﻣﺜﻼً ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ را در وﻗﺖ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه آن ﺧﻮاﻧﺪن‪» ،‬اداء« اﺳﺖ‪ .‬و اﮔﺮ ﺧﺎرج از وﻗﺖ‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد‪» .‬ﻗﻀﺎء« ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :489‬ﻗﻀﺎء ﭼﻪ ﻧﻤﺎزﻫﺎﯾﯽ واﺟﺐ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﻀﺎء ﺗﻤﺎم ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮﺿﯽ‪ ،‬ﻓﺮض و از ﻧﻤﺎزﻫﺎي واﺟﺐ‪ ،‬واﺟﺐ و ﺑﻌﻀﯽ از‬ ‫ﺳﻨﺘﻬﺎ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :490‬ﻓﺮض ﯾﺎ واﺟﺒﯽ را در وﻗﺖ آن اداء ﻧﮑﺮدن و ﺑﻪ ﺗﺄﺧﯿﺮ اﻧﺪاﺧﺘﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ‬ ‫اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻋﻤﺪاً و ﺑﺪون ﻋﺬر‪ ،‬ﻓﺮض ﯾﺎ واﺟﺐ ﯾﺎ ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪهاي را ﺗﺮك ﮐﺮدن و در وﻗﺖ‬ ‫آن اداء ﻧﮑﺮدن‪ ،‬ﮔﻨﺎه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﺗﺮك ﻓﺮض و واﺟﺐ ﺧﯿﻠﯽ ﮔﻨﺎه دارد‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮ‬ ‫ﺑﺪون ﻋﻤﺪ‪ ،‬ﻗﻀﺎء ﺷﺪ‪ .‬ﻣﺜﻼً ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز را ﻓﺮاﻣﻮش ﮐﺮد ﯾﺎ ﺑﻪ ﺧﻮاب رﻓﺖ‪ ،‬در اﯾﻦ‬ ‫ﺻﻮرت ﮔﻨﺎﻫﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :491‬اﮔﺮ ﻧﻤﺎز ﻓﺮض و واﺟﺐ ﻗﻀﺎء ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬در ﭼﻪ وﻗﺘﯽ ﺑﻪ ﺟﺎ آورده ﺷﻮﻧﺪ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪141‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺮ ﮔﺎه ﺑﻪ ﯾﺎد آﻣﺪ ﻓﻮراً ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬ﺗﺄﺧﯿﺮ ﮐﺮدن ﮔﻨﺎه اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ در‬ ‫وﻗﺖ ﻣﮑﺮوه ﺑﻪ ﯾﺎدش آﻣﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺻﺒﺮ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ وﻗﺖ ﻣﮑﺮوه ﺗﻤﺎم ﺷﻮد‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :492‬ﺑﺮاي ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز ﻗﻀﺎء ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﯿﺖ ﮐﺮده ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي ﻗﻀﺎي ﻧﻤﺎز ﭼﻨﯿﻦ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ‪ :‬ﻧﻤﺎز ﺻﺒﺢ ﯾﺎ ﻇﻬﺮ ﻓﻼن روز را ﻗﻀﺎء‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﻢ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﻧﯿﺖ ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ و ﻇﻬﺮ ﮐﺎﻓﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :493‬اﮔﺮ از ﮐﺴﯽ ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﺑﺴﯿﺎري ﻗﻀﺎء ﺷﺪه ﺑﻮد ﺗﺎرﯾﺦ دﻗﯿﻖ آن روزﻫﺎ ﺑﯿﺎدش‬ ‫ﻧﺒﻮد‪ ،‬ﻣﺜﻼً ﯾﮑﯽ دو ﻣﺎه اﺻﻼً ﻧﻤﺎز ﻧﺨﻮاﻧﺪه ﺑﻮد‪ ،‬اﻟﺒﺘﻪ ﺗﻌﺪاد روزﻫﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﺑﻮد در ﭼﻨﯿﻦ‬ ‫ﺻﻮرﺗﯽ ﺑﺮاي ﻗﻀﺎي آﻧﻬﺎ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺜﻼً ﻗﻀﺎء ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ را ﺑﻪ ﺟﺎ آورد ﭼﻨﯿﻦ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ‪ :‬از‬ ‫ﺗﻌﺪاد ﺳﯽ ﻧﻤﺎز ﻗﻀﺎء ﺷﺪه‪ ،‬اوﻟﯿﻦ ﻧﻤﺎز را ﻣﯽﺧﻮاﻧﻢ ﯾﺎ آﺧﺮﯾﻦ ﻧﻤﺎز را و ﺑﻘﯿﻪ را ﻫﻢ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ‬ ‫روش ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :494‬ﻗﻀﺎي ﻧﻤﺎز در ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﯾﺎ در ﺧﺎﻧﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ از ﮐﺴﯽ ﻧﻤﺎز ﻗﻀﺎء ﺷﺪه در ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‪ .‬وﻟﯽ‬ ‫اﮔﺮ در ﻣﺴﺠﺪ ﺧﻮاﻧﺪ اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ دﯾﮕﺮان ﯾﺎدآوري ﻧﮑﻨﺪ‪ ،‬ﮐﻪ ﻧﻤﺎز ﻗﻀﺎء ﺷﺪه را‬ ‫ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﯾﺎدآوري ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻗﻀﺎء ﺷﺪه‪ ،‬ﺑﺎ دﯾﮕﺮان ﻧﻮﻋﯽ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻣﻨﻔﯽ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر آﻣﺪه و‬ ‫ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :495‬ﻗﻀﺎي ﭼﻪ ﺳﻨﺖﻫﺎﯾﯽ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺳﻨﺘﻬﺎي ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ ﺑﺎ ﻓﺮض ﻗﻀﺎء ﺷﺪه ﺑﻮد ﭘﯿﺶ از زوال آﻧﻬﺎ را ﺑﺎ ﻓﺮضﻫﺎ‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﺪ و اﮔﺮ ﺑﻌﺪ از زوال ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﻓﻘﻂ ﻓﺮضﻫﺎ را ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﻓﻘﻂ ﺳﻨﺖﻫﺎ ﺗﺮك ﺷﺪه‬ ‫ﺑﻮدﻧﺪ ﻗﻀﺎء ﻧﮑﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﭘﯿﺶ از ﻃﻠﻮع آﻓﺘﺎب و ﻧﻪ ﺑﻌﺪ از آن و اﮔﺮ آﻧﻬﺎ را ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻔﻞ ﺷﻤﺮده‬ ‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :496‬اﮔﺮ ﭘﯿﺶ از ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ‪ ،‬ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺖ ﺳﻨﺖ را ﻧﺨﻮاﻧﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻌﺪاً ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﯾﺎ‬ ‫ﺧﯿﺮ؟‬ ‫‪142‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از ﻧﻤﺎز ﻓﺮض ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺧﻮاه ﭘﯿﺶ از دو رﮐﻌﺖ ﺳﻨﺖ و ﺧﻮاه ﺑﻌﺪ از آن‪،‬‬ ‫اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮ ﺑﻌﺪ از آن ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣ‪‬ﺪرِك‪ ،‬ﻣ‪‬ﺴﺒ‪‬ﻮق‪ ،‬ﻻَﺣ‪‬ﻖ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :497‬ﻣ‪‬ﺪرِك« ﺑﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮐﺴﯽ ﮐﻪ از اول ﺗﺎ آﺧﺮ ﺑﺎ اﻣﺎم در ﻧﻤﺎز ﺷﺮﯾﮏ ﺑﻮده اﺳﺖ آن را »ﻣﺪرك«‬ ‫ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :498‬ﻣ‪‬ﺴﺒ‪‬ﻮق« ﺑﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ » :‬ﹶﻣ ﺴﺒﹸﻮق« ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ ﮐﻪ‪ :‬از اول ﻧﻤﺎز ﯾﮏ ﯾﺎ ﭼﻨﺪ رﮐﻌﺖ را ﻧﯿﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :499‬ﻻﹶ ﹺﺣ ﻖ« ﺑﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﻻﺣﻖ« ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬در اول ﻧﻤﺎز ﺑﺎ اﻣﺎم ﺷﺮﯾﮏ ﺑﻮده و در وﺳﻂ‬ ‫در ﯾﮏ ﯾﺎ ﭼﻨﺪ رﮐﻌﺖ ﺷﺮﮐﺖ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﻣﺜﻞ اﯾﻨﮑﻪ‪ :‬ﯾﮑﯽ از اول ﺑﺎ اﻣﺎم ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﺪ و در ﻗﻌﺪه‬ ‫ﺧﻮاب رود و ﺧﻮاﺑﺶ ﺗﺎ ﺣﺪي ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ اﻣﺎم ﯾﮑﯽ دو رﮐﻌﺖ را ﺧﻮاﻧﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :500‬رﮐﻌﺎﺗﯽ ﮐﻪ از ﻣﺴﺒﻮق ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ و در ﭼﻪ وﻗﺘﯽ ﺑﺨﻮاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﺎ آﺧﺮ ﻧﻤﺎز ﺑﺎ اﻣﺎم ﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﺪ و ﭼﻮن اﻣﺎم ﺳﻼم دﻫﺪ‪ ،‬ﻣﺴﺒﻮق ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪه رﮐﻌﺎت‬ ‫ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺧﻮﯾﺶ را ﻃﻮري ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﮐﻪ ﮔﻮﯾﺎ از اول ﻧﻤﺎز ﺷﺮوع ﮐﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﯾﮏ‬ ‫رﮐﻌﺖ ﻣﺎﻧﺪه ﺑﻮد‪ ،‬وﻗﺘﯽ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﯽﺷﻮد ﻧﺨﺴﺖ‪ ،‬ﺛﻨﺄ‪ ،‬أﻋﻮذ ﺑﺎ و ﺑﺴﻢ اﷲ ﺧﻮاﻧﺪه‪ ،‬ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ‬ ‫را ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺳﻮرهاي ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﻌﻤﻮل‪ ،‬آن رﮐﻌﺖ را ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪ .‬و اﮔﺮ دو‬ ‫رﮐﻌﺖ از ﻇﻬﺮ ﯾﺎ ﻋﺼﺮ ﯾﺎ ﻋﺸﺎء ﯾﺎ ﻓﺠﺮ ﻣﺎﻧﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﺨﺴﺖ‪ ،‬ﺛﻨﺎ و ﺗﻌﻮذ و ﺗﺴﻤﯿﻪ ﺧﻮاﻧﺪه‪،‬‬ ‫آﻧﮕﺎه ﻓﺎﺗﺤﻪ را ﺑﺎ ﺳﻮرهاي ﺑﺨﻮاﻧﺪ و در رﮐﻌﺖ دوم ﻫﻢ ﻓﺎﺗﺤﻪ و ﺳﻮره را ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬و دو‬ ‫رﮐﻌﺖ را ﻃﺒﻖ ﻣﻌﻤﻮل ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪143‬‬ ‫اﮔﺮ ﺳﻪ رﮐﻌﺖ ﻣﺎﻧﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﮐﻪ در رﮐﻌﺖ اول‪ ،‬ﻓﺎﺗﺤﻪ ﺳﻮرهاي ﺧﻮاﻧﺪه‪،‬‬ ‫ﺑﺮاي ﺗﺸﻬﺪ ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ و در رﮐﻌﺖ دوم ﻫﻢ‪ ،‬ﻓﺎﺗﺤﻪ و ﺳﻮرهاي ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬در رﮐﻌﺖ ﺳﻮم ﻓﻘﻂ‬ ‫ﻓﺎﺗﺤﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﻧﻤﺎز را ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﮔﺮ دو رﮐﻌﺖ از ﻣﻐﺮب ﻣﺎﻧﺪه ﺑﻮد ﯾﮏ رﮐﻌﺖ را ﺑﺎ ﻓﺎﺗﺤﻪ و ﺳﻮره ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﺑﺮاي ﺗﺸﻬﺪ‬ ‫ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ و در رﮐﻌﺖ دوم ﻫﻢ ﻓﺎﺗﺤﻪ و ﺳﻮره ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :501‬اﮔﺮ ﻣﺴﺒﻮق ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺳﻼم اﻣﺎم ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و اﻣﺎم ﺑﻪ ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ رﻓﺖ‬ ‫ﻣﺴﺒﻮق ﭼﻪ ﮐﺎر ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮ ﮔﺮدد و ﺑﺎ اﻣﺎم ﺷﺮﯾﮏ ﺷﻮد و ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :502‬اﮔﺮ ﻣﺴﺒﻮق ﺑﻪ ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ ﺑﺎ اﻣﺎم ﺳﻼم داد‪ ،‬ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﭘﯿﺶ از اﻣﺎم و ﯾﺎ درﺳﺖ ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ اﻣﺎم ﺳﻼم دﻫﺪ ﺑﺮ ذﻣﻪ ﻣﺴﺒﻮق ﭼﯿﺰي‬ ‫ﻻزم ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬وﻟﯽ اﮔﺮ ﭘﺲ از ﺳﻼم اﻣﺎم‪ ،‬ﺳﻼم دﻫﺪ ﺑﺮ ﻣﺴﺒﻮق ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد‬ ‫و در ﭘﺎﯾﺎن ﻧﻤﺎز ﺧﻮﯾﺶ ﺳﺠﺪه ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ ‪ :503‬ﻻﺣﻖ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﺧﻮﯾﺶ را ﭼﮕﻮﻧﻪ و در ﭼﻪ وﻗﺘﯽ ﺑﺨﻮاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎزي ﮐﻪ از ﻻﺣﻖ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﻋﺬري ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺜﻼً از ﺧﻮاﺑﯿﺪن‪ ،‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ‬ ‫ﺑﯿﺪار ﺷﻮد ﻧﺨﺴﺖ آن را ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑﺎ اﻣﺎم ﻫﻤﺮاه ﺷﺪه ﺑﻘﯿﻪ ﻧﻤﺎز را ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ اﻣﺎم ﺑﻪ ﺟﺎ‬ ‫آورد و در اﯾﻦ وﻗﺖ اﮔﺮ ﺳﻬﻮي رﻓﺖ‪ ،‬ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﺑﺮ وي ﻻزم ﻧﻤﯽآﯾﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﭘﺸﺖ ﺳﺮ‬ ‫اﻣﺎم ﻗﺮار دارد‪.‬‬ ‫ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :504‬ﺳ‪‬ﺠﺪ‪‬ه ﺳ‪‬ﻬﻮ« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﺳ‪‬ﻬﻮ« ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮ اﺛﺮ ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ ﮔﺎﻫﯽ در ﻧﻤﺎز ﮐﻤﯽ ﯾﺎ زﯾﺎدﺗﯽ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ در ﻧﺘﯿﺠﻪ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻧﺎﻗﺺ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﺑﺮاي ﺟﺒﺮان آن ﻧﻘﺺ‪ ،‬در ﻗﻌﺪه اﺧﯿﺮ ﻧﻤﺎز دو‬ ‫ﺳﺠﺪه ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ آن را ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :505‬ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ« ﭼﮕﻮﻧﻪ اداء ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫‪144‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از ﺧﻮاﻧﺪن ﺗﺸﻬﺪ در ﻗﻌﺪه اﺧﯿﺮ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻃﺮف ﺳﻼم داده‪ ،‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﺪ و ﺑﻪ‬ ‫ﺳﺠﺪه رود ﺑﺎز ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺳﺮ را از ﺳﺠﺪه ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ‪ .‬دوﺑﺎره ﺗﺸﻬﺪ و درود و دﻋﺎ‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪه ﺑﻪ ﻫﺮ دو ﻃﺮف ﺳﻼم دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :505‬اﮔﺮ ﭘﯿﺶ از ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﺑﻌﺪ از دﻧﺒﺎل اَﻟﺘﺤﯿﺎت درود و دﻋﺎ ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﭼﻄﻮر‬ ‫اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻌﻀﯽ از ﻋﻠﻤﺎ ﻫﻤﯿﻦ را ﭘﺴﻨﺪﯾﺪهاﻧﺪ وﻟﯽ اﮔﺮ ﻧﺨﻮاﻧﺪ اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :506‬ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ در ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮﺿﯽ ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد ﯾﺎ در ﺗﻤﺎم ﻧﻤﺎزﻫﺎ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺣﮑﻢ ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ در ﺗﻤﺎم ﻧﻤﺎزﻫﺎ ﯾﮑﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :507‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻃﺮف ﺳﻼم ﻧﺪاد و ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﮐﺮد ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﮑﺮوه ﺗﻨﺰﯾﻬﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :508‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﻫﺮ دو ﻃﺮف ﺳﻼم داد آﻧﮕﺎه ﺳﺠﺪه ﮐﺮد ﭼﻄﻮر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﯾﮏ رواﯾﺖ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ .‬وﻟﯽ ﻗﻮل ﺻﺤﯿﺢ ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻃﺮف‬ ‫ﺳﻼم داده ﺳﺠﺪه ﮐﻨﺪ‪ .‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﻫﺮ دو ﻃﺮف ﺳﻼم داد ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﻧﮑﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻧﻤﺎز را اﻋﺎده‬ ‫ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :509‬ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ از ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ واﺟﺐ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬از ﺗﺮك واﺟﺐ‪.‬‬ ‫‪ -2‬از ﺗﺄﺧﯿﺮ واﺟﺐ‬ ‫‪ -3‬از ﺗﺄﺧﯿﺮ ﻓﺮض‬ ‫‪ -4‬از ﺗﻘﺪﯾﻢ ﻓﺮض ﺑﺮ ﻓﺮض دﯾﮕﺮ‪.‬‬ ‫‪ -5‬از ﺗﮑﺮار ﻓﺮض‪ .‬ﻣﺜﻼً در ﯾﮏ رﮐﻌﺖ دوﺑﺎر رﮐﻮع ﮐﺮد‪.‬‬ ‫‪ -6‬از ﺗﺒﺪﯾﻞ ﮐﯿﻔﯿﺖ واﺟﺐ ﻫﻢ ﺳﺠﺪه واﺟﺐ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :510‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﻣﻮارد ﯾﺎد ﺷﺪه را ﻋﻤﺪاً اﻧﺠﺎم داد ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪145‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﻻزم ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺑﻠﮑﻪ اﻋﺎده ﻧﻤﺎز واﺟﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :511‬اﮔﺮ در ﯾﮏ ﻧﻤﺎز ﭼﻨﺪ ﻣﻮرد ﭘﯿﺶ آﻣﺪ ﮐﻪ از ﻫﺮ ﯾﮏ ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﻻزم‬ ‫ﻣﯽﺷﺪ ﭼﻨﺪ ﺳﺠﺪه ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي ﺗﻤﺎم ﻣﻮارد ﯾﮏ ﺑﺎر دو ﺳﺠﺪه ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :512‬از ﭼﻪ ﻧﻮع ﺗﻐﯿﯿﺮاﺗﯽ در ﻗﺮاﺋﺖ ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻓﺮاﻣﻮش ﺷﺪن ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ در دو رﮐﻌﺖ اول از ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮض و در ﯾﮏ ﯾﺎ ﺗﻤﺎم‬ ‫رﮐﻌﺎت ﻧﻔﻞ‪ ،‬ﺳﻨﺖ و واﺟﺐ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺧﻮاﻧﺪن دوﺑﺎر ﺑﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻓﺎﺗﺤﻪ در رﮐﻌﺎت ﯾﺎد ﺷﺪه‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﭘﯿﺶ از ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ دﯾﮕﺮ ﺳﻮرهاي ﺧﻮاﻧﺪن‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﻓﺮاﻣﻮش ﺷﺪن ﺳﻮره در رﮐﻌﺎت ﻧﻤﺎزﻫﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ رﮐﻌﺖ ﺳﻮم و ﭼﻬﺎرم ﻓﺮض ﻫﻢ‬ ‫ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ را واﺟﺐ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :513‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ ﺗﻌﺪﯾﻞ ارﮐﺎن ﺗﺮك ﺷﺪ‪ ،‬ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﻻزم‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :514‬اﮔﺮ ﻗﻌﺪه اول ﻓﺮاﻣﻮش ﺷﺪ ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ ﺑﻌﺪ از دو رﮐﻌﺖ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﺸﺴﺘﻦ‬ ‫ﻧﺰدﯾﮑﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ و ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﻧﮑﻨﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪن ﻧﺰدﯾﮑﺘﺮ ﺑﻮد‪،‬‬ ‫ﻗﻌﺪه را ﺗﺮك ﮐﻨﺪ و در آﺧﺮ ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :515‬ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻮارد ﯾﺎد ﺷﺪه‪ ،‬ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ از ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬از ﺗﮑﺮار رﮐﻮع‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺳﻪ ﺑﺎر ﺳﺠﺪه ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪146‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -3‬از ﺗﺮك اَﻟﺘﱠﺤﯿﺎت در ﻗﻌﺪه اول ﯾﺎ آﺧﺮ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﭘﺲ از ﺗﺸﻬﺪ در ﻗﻌﺪه اوﻟﯽ در اﯾﻦ ﺣﺪ درود ﺧﻮاﻧﺪن‪» :‬اَﻟﻠﻬ‪‬ﻢ‪ ‬ﺻ‪‬ﻞﱢ ﻋ‪‬ﻠﯽ ﻣ‪‬ﺤ‪‬ﻤ‪‬ﺪ‪،«‬‬ ‫ﯾﺎ ﺑﻪ ﻗﺪر ﺧﻮاﻧﺪن ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻘﺪار‪ ،‬ﺧﺎﻣﻮش ﻧﺸﺴﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -5‬در ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﺟﻬﺮي آﻫﺴﺘﻪ ﺧﻮاﻧﺪن اﻣﺎم‪.‬‬ ‫‪ -6‬در ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﺳﺮي ﺟﻬﺮ ﺧﻮاﻧﺪن اﻣﺎم‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﺑﻪ ﺷﺮط اﯾﻨﮑﻪ ﻫﻤﻪ اﯾﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ اﻧﺠﺎم ﮔﯿﺮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :516‬اﮔﺮ ﻣﻘﺘﺪي ﭘﺸﺖ ﺳﺮ اﻣﺎم ﺑﻪ ﺳﻬﻮ رﻓﺖ ﭼﻪ ﮐﺎر ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮ ﻣﻘﺘﺪي از ﺳﻬﻮ ﺧﻮدش ﭼﯿﺰي ﻻزم ﻧﻤﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :517‬اﮔﺮ ﻣﺴﺒﻮق در ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه ﻧﻤﺎز ﺧﻮﯾﺶ ﺑﻪ ﺳﻬﻮ رﻓﺖ ﭼﻪ ﮐﺎر ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﭘﺎﯾﺎن ﻧﻤﺎز ﺧﻮﯾﺶ ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :518‬ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﻼوت ﯾﻌﻨﯽ ﺧﻮاﻧﺪن‪ ،‬در ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ آﯾﻪﻫﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ از ﺧﻮاﻧﺪن آﻧﻬﺎ ﯾﺎ‬ ‫ﺷﻨﯿﺪن از دﯾﮕﺮان‪ ،‬ﺑﺮ آدﻣﯽ ﺳﺠﺪه واﺟﺐ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬اﯾﻦ ﺳﺠﺪه را »ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت«‬ ‫ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :519‬ﭼﻨﺪ ﺟﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ از ﺧﻮاﻧﺪن ﯾﺎ ﺷﻨﯿﺪن آﻧﻬﺎ ﺳﺠﺪه ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺗﻤﺎم ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﭼﻬﺎرده ﻣﻘﺎم ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ را »ﭼﻬﺎرده ﺳﺠﺪه« ﻧﯿﺰ‬ ‫ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :520‬اﮔﺮ ﺧﺎرج از ﻧﻤﺎز آﯾﻪ ﺳﺠﺪه را ﺗﻼوت ﮐﺮد ﮐﺠﺎ و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺳﺠﺪه ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﻓﻀﻞ ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺎه آﯾﻪ را ﺗﻼوت ﮐﺮد‪ ،‬ﻓﻮراً ﺳﺠﺪه ﮐﻨﺪ و اﮔﺮ در آن‬ ‫ﻣﻮﻗﻊ ﺳﺠﺪه ﻧﮑﺮد‪ ،‬اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪ .‬وﻟﯽ ﺗﺄﺧﯿﺮ زﯾﺎد ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪ .‬و روش ﺳﺠﺪه در ﺑﯿﺮون‬ ‫از ﻧﻤﺎز ﭼﻨﯿﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﺴﺘﺎده ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﺪ و ﺳﺠﺪه ﮐﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﺎز ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺳﺮ را از ﺳﺠﺪه‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪147‬‬ ‫ﺑﻠﻨﺪ ﮐﻨﺪ و ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ‪ .‬وﻟﯽ اﮔﺮ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد و در ﻫﻤﺎن ﺣﺎل ﺑﻪ ﺳﺠﺪه رﻓﺖ و ﺑﺎز ﺳﺮ را از‬ ‫ﺳﺠﺪه ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮد و ﻧﺸﺴﺖ اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :521‬ﺑﺮاي ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت ﭼﻪ ﺷﺮاﯾﻄﯽ وﺟﻮد دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﻤﺎن ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز وﺟﻮد دارد‪ ،‬ﺑﺮاي ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت ﻫﻢ وﺟﻮد دارد‪.‬‬ ‫ﯾﻌﻨﯽ ﭘﺎك ﺑﻮدن ﻟﺒﺎس‪ ،‬ﻣﮑﺎن‪ ،‬رخ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻗﺒﻠﻪ ﮐﺮدن‪ ،‬ﻧﯿﺖ ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :522‬ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت از ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز را ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت را ﻫﻢ ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :523‬اﮔﺮ ﯾﮏ آﯾﻪ ﺳﺠﺪه را دو ﺑﺎر ﯾﺎ ﺑﯿﺶ از آن ﺗﻼوت ﮐﺮد ﭼﻨﺪ ﺳﺠﺪه ﻻزم‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﯾﮏ آﯾﻪ را در ﯾﮏ ﺟﻠﺴﻪ و دوﺑﺎر ﯾﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ از آن ﺧﻮاﻧﺪ ﯾﺎ ﺷﻨﯿﺪ‪ ،‬ﯾﮏ ﺳﺠﺪه‬ ‫ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :524‬اﮔﺮ در ﯾﮏ ﺟﻠﺴﻪ دو آﯾﻪ ﺳﺠﺪه ﯾﺎ ﯾﮏ آﯾﻪ را در دو ﺟﻠﺴﻪ ﻗﺮاﺋﺖ ﮐﺮد‬ ‫ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﯾﮏ ﺟﻠﺴﻪ ﻫﺮ ﭼﻨﺪ آﯾﻪ ﺧﻮاﻧﺪ ﯾﺎ ﯾﮏ آﯾﻪ را در ﭼﻨﺪ ﺟﻠﺴﻪ ﻗﺮاﺋﺖ ﮐﺮد ﺑﻪ‬ ‫ﻫﻤﺎن ﺗﻌﺪاد‪ ،‬ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت واﺟﺐ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :525‬اﮔﺮ ﺷﺨﺼﯽ در ﺣﯿﻦ ﺗﻼوت ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ آﯾﻪﻫﺎي ﺳﺠﺪه ﺗﻼوت را ﺗﺮك‬ ‫ﮐﻨﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ و ﻧﺒﺎﯾﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :526‬اﮔﺮ ﺷﺨﺼﯽ در ﺟﺎﯾﯽ ﻣﺸﻐﻮل ﺗﻼوت اﺳﺖ ﮐﻪ اﻓﺮاد دﯾﮕﺮي ﻫﻢ در آﻧﺠﺎ‬ ‫ﺣﻀﻮر دارﻧﺪ و ﺻﺪاﯾﺶ را ﻣﯽﺷﻨﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺣﺎﻻ اﮔﺮ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻧﺸﻨﯿﺪن ﺣﺎﺿﺮان آﯾﻪ ﺳﺠﺪه را‬ ‫آﻫﺴﺘﻪ ﺗﻼوت ﮐﻨﺪ ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻬﺘﺮ ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ آﻫﺴﺘﻪ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺑﯿﻤﺎر‪:‬‬ ‫‪148‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :527‬ﺑﺮاي ﺑﯿﻤﺎر در ﭼﻪ ﺣﺎﻟﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺸﺴﺘﻪ ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﯿﻤﺎر ﻗﺪرت و ﺗﻮان اﯾﺴﺘﺎدن را ﻧﺪارد ﯾﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ وﻟﯽ‬ ‫ﺷﺪﯾﺪاً ﻧﺎراﺣﺖ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﯾﺎ ﺧﻄﺮ ازدﯾﺎد ﺑﯿﻤﺎري وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﺧﻄﺮ ﭼﺮﺧﺶ ﺳﺮ و‬ ‫اﻓﺘﺎدن وﺟﻮد داﺷﺖ‪ ،‬ﯾﺎ ﺗﻮان اﯾﺴﺘﺎدن ﻫﺴﺖ‪ ،‬وﻟﯽ ﺗﻮان رﮐﻮع و ﺳﺠﺪه را ﻧﺪارد‪ ،‬در ﺗﻤﺎم‬ ‫اﯾﻦ ﺻﻮرﺗﻬﺎ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ و ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬ﺣﺎل اﮔﺮ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ رﮐﻮع و ﺳﺠﺪه ﮐﻨﺪ‬ ‫ﻓﺒﻬﺎ! و ﮔﺮﻧﻪ ﺑﺮاي رﮐﻮع و ﺳﺠﺪه اﺷﺎره ﮐﻨﺪ‪ ،‬اﺷﺎره ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺎﯾﯿﻦ آوردن و ﺧﻢ ﮐﺮدن‬ ‫ﺳﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺮاي ﺳﺠﺪه‪ ،‬ﺳﺮش را ﺑﯿﺸﺘﺮ از رﮐﻮع ﺧﻢ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :528‬اﮔﺮ ﺷﺨﺼﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﮐﺎﻣﻼً ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﯾﮏ ﻟﺤﻈﻪ ﻣﯽاﯾﺴﺘﺪ و ﯾﮏ ﻟﺤﻈﻪ‬ ‫ﻣﯽﻧﺸﯿﻨﺪ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﺎ ﺣﺪي ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ اﯾﺴﺘﺎدن ﺑﺮاﯾﺶ ﻻزم اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :529‬اﮔﺮ ﺑﯿﻤﺎر ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺸﺴﺘﻪ ﻫﻢ ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﻃﻮر دراز ﮐﺸﯿﺪه ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬ﻃﺮﯾﻘﻪاش ﺑﺪﯾﻦ ﺻﻮرت اﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﮐﺎﻣﻼً دراز‬ ‫ﺑﮑﺸﺪ و ﭘﺎﻫﺎ را ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ ﻗﺮار دﻫﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﭘﺎﻫﺎ را دراز ﻧﮑﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ زاﻧﻮﻫﺎ را ﺑﻠﻨﺪ ﻧﮕﻪ‬ ‫دارد و در زﯾﺮ ﺳﺮش ﺗﮑﯿﻪاي ﻗﺮار دﻫﺪ ﺗﺎ ﻣﻘﺪاري ﺳﺮش ﺑﻠﻨﺪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد و ﺑﺮاي رﮐﻮع و‬ ‫ﺳﺠﺪه ﺳﺮ را ﺧﻢ ﮐﺮده اﺷﺎره ﮐﻨﺪ اﯾﻦ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ روش اﺳﺖ ﺑﺮاي ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ‪.‬‬ ‫اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ ﺻﻮرت ﻫﻢ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺮش را ﺑﻪ ﻃﺮف ﺷﻤﺎل ﻗﺮار دﻫﺪ و ﺑﺮ ﭘﻬﻠﻮي راﺳﺖ‬ ‫ﺑﺨﻮاﺑﺪ ﯾﺎ ﺳﺮش را ﺑﻪ ﻃﺮف ﺟﻨﻮب ﻗﺮار داده ﺑﺮ ﭘﻬﻠﻮي ﭼﭗ ﺑﺨﻮاﺑﺪ و ﺑﺎ اﺷﺎره ﻧﻤﺎز‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬از اﯾﻦ دو روش‪ ،‬روش ﻧﺨﺴﺖ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :530‬اﮔﺮ ﺑﯿﻤﺎري در ﺣﺪي ﺷﺪﯾﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ اﺷﺎره ﺑﺎ ﺳﺮ ﻫﻢ ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺒﻮد ﭼﻪ ﮐﺎر‬ ‫ﺑﮑﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﺎ ﺳﺮ ﻫﻢ اﺷﺎره ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺒﻮد ﻧﻤﺎز را ﺑﻪ ﺗﺄﺧﯿﺮ اﻧﺪازد آﻧﮕﺎه اﮔﺮ ﺑﯿﺶ از ﯾﮏ‬ ‫ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﻫﻤﯿﻦ ﺣﺎﻟﺖ اداﻣﻪ داﺷﺖ ﻗﻀﺎي ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﮔﺬﺷﺘﻪ از ذﻣﻪ وي ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬و‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪149‬‬ ‫اﮔﺮ ﺗﺎ ﯾﮏ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﯾﺎ ﮐﻤﺘﺮ از آن اﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ اداﻣﻪ داﺷﺖ و ﺗﻮان اﺷﺎره ﺑﺎ ﺳﺮ ﺑﺮاﯾﺶ‬ ‫ﻣﯿﺴﺮ ﺷﺪ ﻗﻀﺎي آن ﻧﻤﺎزﻫﺎ ﮐﻪ ﭘﻨﺞ ﻧﻤﺎز ﯾﺎ ﮐﻤﺘﺮ از آن ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﺮ ذﻣﻪ وي ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻧﻤﺎز ﻣﺴﺎﻓﺮ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :531‬ﻣﺴﺎﻓﺮ« ﺑﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬از ﻧﻈﺮ ﺷﺮﻋﯽ ﮐﺴﯽ »ﻣﺴﺎﻓﺮ« اﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﺼﺪ ﺳﻔﺮ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺳﻪ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز‬ ‫را ﺑﮑﻨﺪ‪ .‬ﻫﺪف از ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺳﻪ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز اﯾﻦ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم ﺳﻪ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز را ﯾﮑﺴﺮه راه‬ ‫ﺑﺮود‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ راه رﻓﺘﻦ ﮐﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ اﺳﺘﺮاﺣﺖ و ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﯿﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :532‬ﻫﺪف از راه رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﯿﺎﻧﻪ ﭼﯿﺴﺖ و ﻣﻘﺪار ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺳﻪ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز‬ ‫ﭼﻨﺪ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻏﺮض از راه رﻓﺘﻦ ﻣﯿﺎﻧﻪ‪ ،‬راه روي ﭘﯿﺎده اﺳﺖ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻣﻘﺪار ﭼﻬﻞ و ﻫﺸﺖ ﻣﯿﻞ‬ ‫ﺷﺮﻋﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ )‪ 78‬ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ( ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :533‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻣﺴﺎﻓﺖ ﯾﺎد ﺷﺪه ﺑﺎ ﺷﺘﺮ ﯾﺎ ﻣﺎﺷﯿﻦ ﯾﺎ ﻗﻄﺎر و ﻏﯿﺮه ﺳﻔﺮ‬ ‫ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺴﺎﻓﺮ اﺳﺖ وﻟﻮ اﯾﻨﮑﻪ در ﻣﺪت ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ ﺑﺮﺳﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :534‬ﻣﺴﺎﻓﺮ ﺑﺎ ﻣﻘﯿﻢ ﭼﻪ ﻓﺮﻗﯽ در ﻧﻤﺎزﻫﺎ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺴﺎﻓﺮ ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ‪ ،‬ﻋﺼﺮ و ﻋﺸﺎء را ﺑﻪ ﺟﺎي ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺖ‪ ،‬دو رﮐﻌﺖ ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ و‬ ‫ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ‪ ،‬ﻣﻐﺮب و وﺗﺮ را ﻃﺒﻖ ﻣﻌﻤﻮل ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :535‬ﺑﻪ اﯾﻦ ﻋﻤﻞ ﮐﻪ ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺖ را دو رﮐﻌﺖ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻪ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در اﺻﻄﻼح ﻓﻘﻪ آن را »ﻗَﺼﺮ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :536‬ﻣﺴﺎﻓﺮ از ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ »ﻗﺼﺮ« ﻧﻤﺎزﻫﺎ را آﻏﺎز ﻣﯽﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ از ﻣﺤﺪوده ﻣﺤﻠﻪ و آﺑﺎدي ﺧﻮﯾﺶ‪ ،‬ﺧﺎرج ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :537‬ﻣﺴﺎﻓﺮ ﺗﺎ ﭼﻪ ﻣﺪﺗﯽ ﻧﻤﺎزﻫﺎ را »ﻗﺼﺮ« ﻣﯽﮐﻨﺪ؟‬ ‫‪150‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﺎ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ در ﺳﻔﺮ ﺑﺎﺷﺪ و در ﺷﻬﺮ ﯾﺎ ﻣﺤﻠﻪاي ﻗﺼﺪ ﻣﻘﯿﻢ ﺷﺪن ﺑﻪ ﻣﺪت ﭘﺎﻧﺰده‬ ‫روز را ﻧﮑﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و اﮔﺮ ﭼﻨﯿﻦ ارادهاي ﮐﺮد ﻧﻤﺎزﻫﺎ را ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :538‬اﮔﺮ ﺷﺨﺼﯽ ﻗﺼﺪ ﺳﻪ ﭼﻬﺎر روز ﻣﺎﻧﺪن در ﺟﺎﯾﯽ را ﮐﺮد و در اﯾﻦ ﻣﺪت‬ ‫ﮐﺎرﻫﺎﯾﺶ ﺗﻤﺎم ﻧﺸﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎز ﺳﻪ ﭼﻬﺎر روز دﯾﮕﺮ و ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺗﺎ ﭘﺎﻧﺰده روز ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪ‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﺎ ﻣﺪﺗﯽ ﮐﻪ ﻗﺼﺪ ﭘﺎﻧﺰده روز را در ﯾﮏ ﺑﺎر ﻧﮑﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺴﺎﻓﺮ اﺳﺖ و ﻧﻤﺎزﻫﺎ را ﻗﺼﺮ‬ ‫ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :539‬اﮔﺮ ﻣﺴﺎﻓﺮ ﻧﻤﺎز ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺘﯽ را ﮐﺎﻣﻞ ﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻪ ﺣﮑﻤﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﻌﺪ از دو رﮐﻌﺖ اول ﺑﺮاي ﺗﺸﻬﺪ ﻧﺸﺴﺖ در ﭘﺎﯾﺎن ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﺑﺮ وي‬ ‫ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد و ﻧﻤﺎزش ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ و در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻗﺼﺪاً ﭼﻨﯿﻦ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر ﻣﯽﺷﻮد‪،‬‬ ‫اﮔﺮ ﻗﺼﺪاً ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﮔﻨﺎﻫﯽ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬وﻟﯽ اﮔﺮ ﺑﻌﺪ از دو رﮐﻌﺖ ﻧﻨﺸﺴﺖ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻓﺮض وي اداء‬ ‫ﻧﺸﺪه ﻫﺮ ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺖ ﺑﺮاﯾﺶ ﻧﻔﻞ ﺣﺴﺎب ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻓﺮض را دوﺑﺎره ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :540‬اﮔﺮ ﻣﺴﺎﻓﺮ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻣﻘﯿﻢ ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﻗﺘﺪاء ﻣﺴﺎﻓﺮ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻣﻘﯿﻢ ﺻﺤﯿﺢ اﺳﺖ و ﺑﺮ ﻣﺴﺎﻓﺮ ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺖ ﺧﻮاﻧﺪن ﻻزم‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :541‬اﮔﺮ اﻣﺎم ﻣﺴﺎﻓﺮ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻘﺘﺪي ﻣﻘﯿﻢ‪ ،‬ﻣﻘﺘﺪي ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﻣﺎم دو رﮐﻌﺖ ﺧﻮﯾﺶ را ﺧﻮاﻧﺪه ﺳﻼم دﻫﺪ و اﻋﻼم ﮐﻨﺪ‪» ،‬ﻣﻦ ﻣﺴﺎﻓﺮ ﻫﺴﺘﻢ‪،‬‬ ‫ﺷﻤﺎ ﻧﻤﺎزﺗﺎن را ﺗﮑﻤﯿﻞ ﮐﻨﯿﺪ!« ﻣﻘﺘﺪﯾﻬﺎ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪه دو رﮐﻌﺖ دﯾﮕﺮ را ﺑﺪون ﻓﺎﺗﺤﻪ و ﺳﻮره‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﻨﺪ و اﮔﺮ ﺳﻬﻮي از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻣﺪ‪ ،‬ﺳﺠﺪه ﺳﻬﻮ ﻻزم ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :542‬ﻧﻤﺎز در ﻣﺎﺷﯿﻦ ﯾﺎ ﻗﻄﺎري ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺣﺮﮐﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ .‬اﮔﺮ اﯾﺴﺘﺎدن ﺑﺮاﯾﺶ ﻣﻤﮑﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ و ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ و اﮔﺮ‬ ‫اﯾﺴﺘﺎدن ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺒﻮد ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ و ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ وﻟﯽ در ﻫﺮ ﺣﺎل رو ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﮔﺮ‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪151‬‬ ‫رو ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﻠﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﯾﺎ در ﻣﯿﺎن ﻧﻤﺎز از ﻗﺒﻠﻪ ﻣﻨﺤﺮف ﺷﻮد و ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻗﺒﻠﻪ ﻣﺘﻮﺟﻪ‬ ‫ﺷﻮد ﻧﻤﺎزش ﺻﺤﯿﺢ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :543‬ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﻓﺮض اﺳﺖ ﯾﺎ واﺟﺐ و ﯾﺎ ﺳﻨﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﻓﺮض اﺳﺖ‪ .‬ﻓﺮﺿﯿﺖ و اﻫﻤﯿﺘﺶ از ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ ﺑﯿﺸﺘﺮ اﺳﺖ‪ .‬در روز‬ ‫ﺟﻤﻌﻪ ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ ﺧﻮاﻧﺪه ﻧﻤﯽﺷﻮد ﺑﻪ ﺟﺎي آن‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺑﺮﮔﺰار ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :544‬آﯾﺎ ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺑﺮ ﻫﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺑﺮ ﻣﺮداﻧﯽ ﮐﻪ آزاد‪ ،‬ﺑﺎﻟﻎ‪ ،‬ﺑﺎﻫﻮش‪ ،‬ﻣﻘﯿﻢ و ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻓﺮض اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﺑﺮ ﮐﻮدﮐﺎن‪ ،‬ﻏﻼﻣﺎن‪ ،‬دﯾﻮاﻧﻪﻫﺎ‪ ،‬ﺑﯿﻤﺎران‪ ،‬ﻧﺎﺑﯿﻨﺎﯾﺎن‪ ،‬ﻣﻌﻠﻮﻻن‪ ،‬ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻌﺬورﯾﻦ‪ ،‬ﻣﺴﺎﻓﺮان و‬ ‫زﻧﺎن‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﻓﺮض ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :545‬اﮔﺮ ﻣﺴﺎﻓﺮ ﯾﺎ ﺑﯿﻤﺎران و زﻧﺎن در ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎز آﻧﻬﺎ ﺻﺤﯿﺢ‬ ‫اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬ﺻﺤﯿﺢ ﻣﯽﺷﻮد و ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ از ﻋﻬﺪه آﻧﺎن ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :546‬ﺑﺮاي ﺻﺤﺖ ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﭼﻪ ﺷﺮاﯾﻄﯽ وﺟﻮد دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي ﺻﺤﺖ ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺘﻌﺪدي ﺑﻪ ﻗﺮار ذﯾﻞ وﺟﻮد دارد‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻬﺮ ﯾﺎ روﺳﺘﺎي ﺑﺰرگ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻧﯿﺰ در‬ ‫اﻃﺮاف ﺷﻬﺮ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺷﻬﺮ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻓﺮودﮔﺎه‪ ،‬اﯾﺴﺘﮕﺎه ﻣﺎﺷﯿﻦ‪ ،‬ﻗﺒﺮﺳﺘﺎن و ﻏﯿﺮه ﻧﻤﺎز‬ ‫ﺟﻤﻌﻪ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در روﺳﺘﺎﻫﺎ و آﺑﺎديﻫﺎي ﮐﻮﭼﮏ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ -2‬وﻗﺖ ﻧﻤﺎز ﻇﻬﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﭘﯿﺶ از ﻧﻤﺎز ﺧﻄﺒﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -4‬وﺟﻮد ﺟﻤﺎﻋﺖ‪.‬‬ ‫‪152‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -5‬ﺑﺮاي ﺷﺮﮐﺖ در ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ إذنِ ﻋ‪‬ﺎم ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﻫﺮ ﮐﺲ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ راﺣﺘﯽ ﺷﺮﮐﺖ‬ ‫ﮐﻨﺪ‪ .‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ ﭘﻨﺞ ﺷﺮاﯾﻂ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺟﺎﯾﺰ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :547‬روش ﻣﺴﻨﻮن ﺧﻄﺒﻪ ﺧﻮاﻧﺪن ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﯿﺶ از ﻧﻤﺎز‪ ،‬اﻣﺎم ﺑﺮ ﻣﻨﺒﺮ ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ و روﺑﺮوي وي ﻣﺆذن اذان ﮔﻮﯾﺪ‪ .‬ﭼﻮن اذان ﺑﻪ‬ ‫ﭘﺎﯾﺎن رﺳﺪ‪ ،‬اﻣﺎم ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺮدم ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪه‪ ،‬ﺧﻄﺒﻪ ﺑﺨﻮاﻧﺪ ﭘﺲ از اﯾﻨﮑﻪ ﺧﻄﺒﻪ اول ﺧﻮاﻧﺪه‬ ‫ﺷﻮد‪ ،‬اﻧﺪﮐﯽ درﻧﮓ ﮐﺮده ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎز ﺑﺮﺧﯿﺰد و ﺧﻄﺒﻪ دوم را ﺑﺨﻮاﻧﺪ وﻗﺘﯽ ﺧﻄﺒﻪ دوم ﺗﻤﺎم‬ ‫ﺷﺪ از ﻣﻨﺒﺮ ﻓﺮود آﯾﺪ و ﻣﺆذن ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﺪ و اﻣﺎم ﻧﻤﺎز را ﺷﺮوع ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :548‬اذان ﺧﻄﺒﻪ در ﭼﻪ ﺟﺎﯾﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬روﺑﺮوي اﻣﺎم ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد ﺧﻮاه در ﮐﻨﺎر ﻣﻨﺒﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﯾﮑﯽ دو ﺻﻒ و ﯾﺎ‬ ‫ﺑﯿﺮون از ﻣﺤﺪوده ﺻﻒﻫﺎ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :549‬ﺧﻄﺒﻪ ﺧﻮاﻧﺪن ﺑﻪ ﻏﯿﺮ ﻋﺮﺑﯽ ﻣﺜﻼً ﺑﻪ ﻓﺎرﺳﯽ ﯾﺎ ﺑﻪ زﺑﺎن اردو ﯾﺎ ﺧﻮاﻧﺪن‬ ‫اﺷﻌﺎر اردو در ﺧﻄﺒﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﺟﺰ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ ﺧﻄﺒﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ زﺑﺎن دﯾﮕﺮ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪ ،‬اﻟﺒﺘﻪ ﻓﺮض ﺧﻄﺒﻪ اداء‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد وﻟﯽ از ﺛﻮاب آن ﮐﺎﺳﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :550‬در ﺣﯿﻦ ﺧﻮاﻧﺪن ﺧﻄﺒﻪ ﭼﻪ ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻧﻤﺎز ﻧﻔﻞ ﯾﺎ ﺳﻨﺖ ﺧﻮاﻧﺪن‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﻏﺬا ﺧﻮردن‪.‬‬ ‫‪ -4‬آب ﻧﻮﺷﯿﺪن‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﭘﺎﺳﺦ ﮐﺴﯽ را ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﺗﻼوت ﻗﺮآن و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪153‬‬ ‫ﺧﻼﺻﻪ ﻫﺮ اﻣﺮي ﮐﻪ در ﮔﻮش دادن ﺑﻪ ﺧﻄﺒﻪ‪ ،‬ﺧﻠﻞ اﯾﺠﺎد ﮐﻨﺪ و ﻣﺎﻧﻊ ﺷﻮد‪ ،‬ﻣﮑﺮوه‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬و از وﻗﺘﯽ ﮐﻪ اﻣﺎم ﺑﺮاي ﺧﻄﺒﻪ ﺧﻮاﻧﺪن ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﭘﺎﯾﺎن ﺧﻄﺒﻪ ﺗﻤﺎم ﻣﻮارد ذﮐﺮ‬ ‫ﺷﺪه‪ ،‬ﻧﺎدرﺳﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :551‬ﻣﻨﻈﻮر از اﯾﻨﮑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ‪ ،‬ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺷﺮط اﺳﺖ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮاي ﺑﺮﭘﺎ ﮐﺮدن ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ‪ ،‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻣﺎم‪ ،‬وﺟﻮد ﺳﻪ ﻧﻔﺮ دﯾﮕﺮ ﺿﺮوري اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﮐﻪ اﮔﺮ آن ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﺻﺤﯿﺢ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :552‬ﻫﺪف از »إِذن ﻋﺎم« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺮاد از »إذن ﻋﺎم« اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﻫﺮ ﮐﺲ ﺑﺨﻮاﻫﺪ در ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﺪ‬ ‫ﺑﺮاﯾﺶ ﻣﺎﻧﻌﯽ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺤﻠﯽ ﮐﻪ اﻓﺮاد ﺧﺎص ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪ و‬ ‫اﺟﺎزه ﺷﺮﮐﺖ ﺑﺮاي ﻋﺎﻣﻪ ﻣﺮدم ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :553‬ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﭼﻨﺪ رﮐﻌﺖ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬دو رﮐﻌﺖ اﺳﺖ ﭼﻪ از اول ﺑﺎ اﻣﺎم ﺷﺮﯾﮏ ﺑﺎﺷﺪ و ﭼﻪ در ﻗﻌﺪه اﺧﯿﺮه وي را‬ ‫درﯾﺎﺑﺪ‪ ،‬دو رﮐﻌﺖ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﻤﺎز ﻋﯿﺪﯾﻦ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :554‬در روز ﻋﯿﺪ ﭼﻪ ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ ﺳﻨﺖ ﯾﺎ ﻣﺴﺘﺤﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻏﺴﻞ ﮐﺮدن و ﻣﺴﻮاك زدن‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﻟﺒﺎس ﭘﻮﺷﯿﺪن‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺧﻮﺷﺒﻮﯾﯽ زدن‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﭘﯿﺶ از رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻧﻤﺎز در ﻋﯿﺪ ﻓﻄﺮ ﺧﺮﻣﺎ ﯾﺎ دﯾﮕﺮ ﭼﯿﺰ ﺷﯿﺮﯾﻨﯽ ﺧﻮردن‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ را اداء ﮐﺮدن و رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﺼﻠﯽ‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﺑﻌﺪ از ﻋﯿﺪ اﺿﺤﯽ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ آﻣﺪن و از ﮔﻮﺷﺖ ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ ﺧﻮﯾﺶ ﺧﻮردن‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز ﻋﯿﺪ در ﻣﺼﻠﯽ‪.‬‬ ‫‪154‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -8‬رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻣﺼﻠﯽ از ﯾﮏ ﻣﺴﯿﺮ و ﺑﺮﮔﺸﺘﻦ از ﻣﺴﯿﺮي دﯾﮕﺮ‪.‬‬ ‫‪ -9‬ﭘﯿﺎده رﻓﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -10‬ﭘﯿﺶ از ﻧﻤﺎز ﻋﯿﺪ ﻧﺨﻮاﻧﺪن ﻧﻔﻞ ﭼﻪ در ﺧﺎﻧﻪ و ﭼﻪ در ﻣﺼﻠﯽ و در ﻋﯿﺪﮔﺎه ﺑﻌﺪ از‬ ‫ﻧﻤﺎز ﻋﯿﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎزي دﯾﮕﺮ ﻧﺨﻮاﻧﺪن‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :555‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻦ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻋﯿﺪ‪ ،‬در ﻣﺴﯿﺮ راه ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ آﻫﺴﺘﻪ ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﺪ‪ ،‬اﺷﮑﺎﻟﯽ ﻧﺪارد وﻟﯽ در ﻋﯿﺪ اﺿﺤﯽ ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﺗﮑﺒﯿﺮ‬ ‫ﮔﻔﺘﻦ‪ ،‬ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :556‬ﻧﻤﺎز ﻋﯿﺪ واﺟﺐ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺳﻨﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز ﻫﺮ دو ﻋﯿﺪ واﺟﺐ اﺳﺖ و ﺑﺮ ﻫﺮ ﮐﺲ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﻓﺮض اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻤﺎز ﻋﯿﺪ‬ ‫ﻫﻢ ﻓﺮض ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و ﻫﻤﺎن ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﻻزم ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﻋﯿﺪ ﻫﻢ‬ ‫ﻻزم ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﺧﻄﺒﻪ در ﻋﯿﺪﯾﻦ ﻓﺮض ﻧﯿﺴﺖ و ﭘﯿﺶ از ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪه ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪن آن ﺑﻌﺪ از ﻧﻤﺎز ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :557‬ﻧﻤﺎز ﻋﯿﺪﯾﻦ ﭼﻨﺪ رﮐﻌﺖ اﺳﺖ و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز ﻫﺮ دو ﻋﯿﺪ دو رﮐﻌﺖ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﻋﯿﺪﯾﻦ اذان و ﺗﮑﺒﯿﺮ ﻻزم ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﯿﺶ از ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻤﺎز ﭼﻨﯿﻦ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز واﺟﺐ ﻋﯿﺪ ﻓﻄﺮ ﯾﺎ ﻋﯿﺪ اﺿﺤﯽ را ﺑﺎ ﺷﺶ‬ ‫ﺗﮑﺒﯿﺮ زاﯾﺪ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ اﯾﻦ اﻣﺎم‪ ،‬اداء ﻣﯽﮐﻨﻢ‪ .‬آﻧﮕﺎه ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ‪ ،‬دﺳﺖﻫﺎ را ﺑﺒﻨﺪد و‬ ‫ﺒﺤ ﺎ ﹶﻧ ﹶﻚ ﹶ اﻟﻠ ﹸﻬ ﱠﻢ « را ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ دﺳﺖﻫﺎ را ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮده ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﺪ و دﺳﺘﻬﺎ را رﻫﺎ‬ ‫» ﹸﺳ ﹶ‬ ‫ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺎر دوم‪ ،‬دﺳﺘﻬﺎ را ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮده‪ ،‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺑﮕﻮﯾﺪ و دﺳﺖﻫﺎ را رﻫﺎ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺎر ﺳﻮم‪ ،‬ﻧﯿﺰ دﺳﺘﻬﺎ را ﺗﺎ ﮔﻮﺷﻬﺎ ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮده‪ ،‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﺪ و ﺳﭙﺲ دﺳﺘﻬﺎ را ﺑﺒﻨﺪد‪.‬‬ ‫آﻧﮕﺎه اﻣﺎم‪ ،‬ﺗﻌﻮذ‪ ،‬ﺗﺴﻤﯿﻪ‪ ،‬ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ را ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺳﻮرهاي دﯾﮕﺮ ﺧﻮاﻧﺪه‪ ،‬رﮐﻮع ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪155‬‬ ‫ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي رﮐﻌﺖ دوم ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮد‪ ،‬ﻧﺨﺴﺖ ﻗﺮاﺋﺖ ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﭼﻮن از ﻗﺮاﺋﺖ ﻓﺎرغ‬ ‫ﺷﻮد‪ ،‬دﺳﺘﻬﺎ را ﺗﺎ ﮔﻮﺷﻬﺎ ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮده ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﺪ و دﺳﺘﻬﺎ را رﻫﺎ ﺳﺎزد‪ ،‬ﺑﺎر دوم و ﺳﻮم ﻧﯿﺰ‬ ‫ﭼﻨﯿﻦ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎر ﭼﻬﺎرم ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻪ رﮐﻮع رود و ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﻌﻤﻮل‪ ،‬ﻧﻤﺎز را ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن‬ ‫ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫در ﺧﺎﺗﻤﻪ‪ ،‬اﻣﺎم ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮد و ﺧﻄﺒﻪ ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﻫﻤﻪ ﻣﺮدم ﺧﺎﻣﻮش ﺑﻨﺸﯿﻨﻨﺪ و ﺑﻪ ﺧﻄﺒﻪ‬ ‫ﮔﻮش دﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫در ﻋﯿﺪﯾﻦ ﻧﯿﺰ‪ ،‬دو ﺧﻄﺒﻪ وﺟﻮد دارد و در ﻣﯿﺎن ﻫﺮ دو ﻧﺸﺴﺘﻦ ﺳﻨﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :558‬ﭼﻪ اﺣﮑﺎﻣﯽ ﻣﺨﺼﻮص ﻋﯿﺪ اﺿﺤﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬در ﺣﯿﻦ رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻋﯿﺪﮔﺎه ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ‪ ،‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﭘﯿﺶ از ﻧﻤﺎز‪ ،‬ﭼﯿﺰي ﻧﺨﻮردن‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺗﮑﺒﯿﺮات ﺗﺸﺮﯾﻖ را ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :559‬ﺗﮑﺒﯿﺮات ﺗَﺸﺮِﯾﻖ« را ﺗﻮﺿﯿﺢ دﻫﯿﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در اﯾﺎم ﺗﺸﺮﯾﻖ‪ ،‬ﭘﺲ از ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮﺿﯽ‪ ،‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ آن اﺻﻄﻼﺣﺎً‬ ‫»ﺗﮑﺒﯿﺮات ﺗﺸﺮﯾﻖ« ﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :560‬ﺑﻪ ﭼﻪ روزﻫﺎﯾﯽ‪ ،‬روزﻫﺎي ﺗﺸﺮﯾﻖ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﯾﺎم ﺗﺸﺮﯾﻖ ﺳﻪ روز ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﯾﺎزدﻫﻢ‪ ،‬دوازدﻫﻢ‪ ،‬ﺳﯿﺰدﻫﻢ ذي اﳊﺠﺔ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :561‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺸﺮﯾﻖ« از ﭼﻪ ﻣﺪﺗﯽ آﻏﺎز ﻣﯽﺷﻮد و ﺗﺎ ﮐﯽ اداﻣﻪ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻌﺪ از ﻧﻤﺎز ﻓﺠﺮ روز ﻋﺮﻓﻪ‪ ،‬ﻧﻬﻢ ذي اﻟﺤﺠﮥ ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد و ﺗﺎ ﻧﻤﺎز ﻋﺼﺮ روز‬ ‫ﺳﯿﺰدﻫﻢ ذي اﻟﺤﺠﻪ ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺸﺮﯾﻖ ﮔﻔﺘﻦ واﺟﺐ اﺳﺖ‪ .‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺸﺮﯾﻖ ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﮔﻔﺘﻪ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ زﻧﺎن آﻫﺴﺘﻪ ﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬اﮔﺮ اﻣﺎم ﻓﺮاﻣﻮش ﮐﺮد‪ ،‬ﻣﻘﺘﺪﯾﻬﺎ ﺣﺘﻤﺎً ﺑﮕﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :562‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺸﺮﯾﻖ« ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫‪156‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ُ َ ْ َ ُ ُ َ ْ َ ُ َ َ َ َّ‬ ‫اﷲ‪َ ،‬و ُ‬ ‫ﻻ ُ‬ ‫اﷲ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺗﺸﺮﯾﻖ« اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد‪» :‬اﷲ أ�ﺮﺒ‪ ،‬اﷲ أ�ﺮﺒ‪ ،‬ﻻ ِإﻪﻟ ِإ‬ ‫َ َُْ ُ َ َُْ َ ْ‬ ‫اﺤﻟ َ ْﻤ ُ‬ ‫ِ‬ ‫ﺪ‬ ‫أ�ﺮﺒ‪ ،‬اﷲ أ�ﺮﺒ و‬ ‫ﷲ«‪ .‬ﺑﻌﺪ از ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﻓﺮﺿﯽ ﯾﮏ ﺑﺎر ﺧﻮاﻧﺪن آن واﺟﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ِ‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :563‬ﻧﻤﺎز ﻣﯿﺖ ﻓﺮض اﺳﺖ ﯾﺎ واﺟﺐ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز ﻣﯿﺖ ﻓﺮض ﮐﻔﺎﯾﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﮔﺮ ﯾﮑﯽ دو ﻧﻔﺮ آن را ﺑﺨﻮاﻧﻨﺪ‪ ،‬از ﻋﻬﺪه دﯾﮕﺮان‬ ‫ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد و اﮔﺮ ﮐﺴﯽ آن را ﻧﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﻫﻤﻪ ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :564‬ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه داراي ﭼﻪ ﺷﺮاﯾﻄﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه داراي ﺷﺮاﯾﻂ ذﯾﻞ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﻮدن ﻣﯿﺖ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﻣﯿﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﭘﺎك ﺑﻮدن ﮐﻔﻦ وي‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﭘﻮﺷﯿﺪه ﺑﻮدن ﻋﻮرت وي‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﻗﺮار داﺷﺘﻦ ﻣﯿﺖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻧﻤﺎزﮔﺰار‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :565‬روش ﮐﺎﻣﻞ اداي ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺨﺴﺖ ﺻﻒ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎﯾﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻣﺮدم زﯾﺎد ﺑﻮد در ﭘﻨﺞ ﺻﻒ ﯾﺎ در‬ ‫دو ﯾﺎ ﻫﻔﺖ ﺻﻒ ﺑﺎﯾﺴﺘﺪ‪ ،‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﺮدم آﻣﺎده ﻧﻤﺎز ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻧﯿﺖ ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه را ﺑﮑﻨﻨﺪ‪ .‬ﻫﺮ‬ ‫ﯾﮏ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺧﺪا ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه اﯾﻦ ﻣﯿﺖ را ﭘﺸﺖ ﺳﺮ اﯾﻦ اﻣﺎم ﻣﯽﺧﻮاﻧﻢ‬ ‫آﻧﮕﺎه اﻣﺎم ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ و ﻣﻘﺘﺪيﻫﺎ آﻫﺴﺘﻪ ﺗﮑﺒﯿﺮ ﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬و ﻫﺮ دو دﺳﺖ را ﺗﺎ ﮔﻮﺷﻬﺎ ﺑﺎﻻ‬ ‫ﹶﺎؤ ﹶك«‬ ‫ﺑﺮده زﯾﺮ ﻧﺎف ﻗﺮار دﻫﻨﺪ و آﻫﺴﺘﻪ ﺛﻨﺄ ﺑﺨﻮاﻧﻨﺪ و ﺑﻌﺪ از » ﹶﺗ ﹶﻌ ﺎﱄ ﹶﺟ ﺪﱡ ﹶك ‪ ،‬ﹶﺟ ﱠﻞ ﹶﺛ ﻨ ﹸ‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺗﮑﺒﯿﺮ دوم را ﺑﺪون ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن دﺳﺘﻬﺎ ﺑﮕﻮﯾﻨﺪ و درود ﺑﺨﻮاﻧﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﺎن درودي‬ ‫ﮐﻪ در ﻗﻌﺪه آﺧﺮ ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺎز ﺗﮑﺒﯿﺮ ﺳﻮم را آﻫﺴﺘﻪ ﺑﮕﻮﯾﻨﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﻣﯿﺖ ﻣﺮد ﺑﺎﻟﻎ ﯾﺎ زن ﺑﺎﻟﻐﻪاي ﺑﺎ اﻣﺎم و ﻣﻘﺘﺪﯾﻬﺎ‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪157‬‬ ‫َّ ُ َّ ْ ْ َ ِّ َ َ َ ِّ َ َ َ‬ ‫َ َ َ َ َ َ ْ َ ََ ْ َ‬ ‫�ﻧﺎ‪،‬‬ ‫�ﻧﺎ و� ِﺒ ِ‬ ‫اﯾﻦ دﻋﺎ را آﻫﺴﺘﻪ ﺑﺨﻮاﻧﻨﺪ‪» :‬الﻠﻬﻢ اﻏ ِﻔﺮ ِﺤﻟﻴﻨﺎ وﻣﻴ ِتﻨﺎ‪ ،‬وﺷﺎ ِﻫ ِﺪﻧﺎ‪ ،‬وﺎﻏﺋِ ِبﻨﺎ وﺻ ِﻐ ِ‬ ‫ََ ْ‬ ‫َ‬ ‫َ َّ ُ َّ َ َّ ُ َ‬ ‫َّ ُ َّ َ ْ َ ْ َ ْ َ ُ َّ َ َ ْ‬ ‫ََ َ َ ََُْ َ‬ ‫ﻹ ْﺳﻼمِ ‪َ ،‬و َﻣ ْﻦ ﺗ َﻮ�ﻴْﺘَﻪ ِﻣﻨﺎ �ﺘَ َﻮﻓﻪ َﻰﻠﻋ‬ ‫ا‬ ‫ﻰﻠﻋ‬ ‫ﻪ‬ ‫ﻴ‬ ‫ﺣ‬ ‫ﺄ‬ ‫ﻓ‬ ‫ﺎ‬ ‫ﻨ‬ ‫ﻣ‬ ‫ﻪ‬ ‫ﺘ‬ ‫ي‬ ‫ﻴ‬ ‫ﺣ‬ ‫أ‬ ‫ﻦ‬ ‫ﻣ‬ ‫ﻢ‬ ‫ﻬ‬ ‫الﻠ‬ ‫ﺎ‪.‬‬ ‫وذﻛ ِﺮﻧﺎ وأ�ﺜﺎﻧ‬ ‫ِ‬ ‫ِِ‬ ‫ِ‬ ‫َ‬ ‫َ َْ َ‬ ‫ﻚ ﻳَﺎ أ َ‬ ‫اﻤﺣ َ‬ ‫اْ ْ َ‬ ‫رﺣ َﻢ َ‬ ‫�« ‪ .1‬و اﮔﺮ ﻣﯿﺖ ﮐﻮدك ﻏﯿﺮ ﺑﺎﻟﻐﯽ ﺑﺎﺷﺪ اﯾﻦ دﻋﺎ را‬ ‫ﺎن‪ ،‬ﺑِﺮﻤﺣ ِﺘ‬ ‫الﺮ ِ ِ‬ ‫ﻹ� ﻤ ِ‬ ‫ِ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫ْ‬ ‫َ‬ ‫ْ‬ ‫َ‬ ‫ْ‬ ‫َّ‬ ‫ُ‬ ‫ْ ُ َ‬ ‫َ َّ‬ ‫ْ‬ ‫َ‬ ‫ْ‬ ‫ْ ُ‬ ‫ْ ُ‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﻨﺪ‪» .‬الﻠ ُﻬ َّﻢ اﺟ َﻌﻠﻪ ﻨﻟَﺎ ﻓ َﺮ ًﻃﺎ ‪َ ،‬واﺟ َﻌﻠﻪ ﻨﻟَﺎ أﺟ ًﺮا َوذﺧ ًﺮا‪َ ،‬واﺟ َﻌﻠﻪ ﻨﻟَﺎ ﺷﺎﻓِ ًﻌﺎ ُمﺸﻔ ًﻌﺎ« ‪.2‬‬ ‫و اﮔﺮ دﺧﺘﺮ ﻏﯿﺮ ﺑﺎﻟﻐﻪاي ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮ وي ﻫﻢ ﻫﻤﯿﻦ دﻋﺎ ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ اﯾﻦ ﺗﻔﺎوت ﮐﻪ‬ ‫در ﻫﺮ ﺳﻪ ﺟﺎ ﺑﻪ ﺟﺎي ﺿﻤﯿﺮ ﻣﺬﮐﻮر »اﺟﻌﻠﻪ« ﺿﻤﯿﺮ ﻣﺆﻧﺚ «اﺟﻌﻠﻬﺎ« و ﺑﻪ ﺟﺎي »ﺷﺎﻓﻌﺎً و‬ ‫ﻣﺸﻔﻌﺎً«‪» ،‬ﺷﺎﻓﻌﮥ وﻣﺸﻔﻌﮥ« ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﺳﭙﺲ اﻣﺎم ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ و ﻣﻘﺘﺪيﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر‬ ‫آﻫﺴﺘﻪ ﺗﮑﺒﯿﺮ ﭼﻬﺎرم را ﮔﻔﺘﻪ اﻣﺎم ﺑﺎ ﺻﺪاي ﺑﻠﻨﺪ ﻧﺨﺴﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ راﺳﺖ و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ‬ ‫ﭼﭗ ﺳﻼم دﻫﺪ و ﻣﻘﺘﺪﯾﻬﺎ ﻫﻢ آﻫﺴﺘﻪ ﺳﻼم دﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :566‬ﭘﺲ از اﯾﻨﮑﻪ از ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه ﻓﺎرغ ﺷﻮﻧﺪ ﭼﻪ ﮐﺎر ﮐﻨﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﻣﺤﺾ اﯾﻨﮑﻪ از ﻧﻤﺎز ﻓﺎرغ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﯿﺖ را ﺣﻤﻞ ﮐﺮده ﺑﻪ ﻃﺮف ﻗﺒﺮﺳﺘﺎن ﺑﺒﺮﻧﺪ و‬ ‫در ﺣﯿﻦ ﺑﺮدن ﻣﯿﺖ ﺑﻪ ﻗﺒﺮﺳﺘﺎن ﺳﺎﮐﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ و در ﻓﮑﺮ اﻋﻤﺎل ﺧﻮﯾﺶ و ﻣﻨﺰﻟﮕﺎه اﺧﺮوي‬ ‫ﺧﻮﯾﺶ ﺑﺎﺷﻨﺪ و در ﻗﻠﺐ ﺧﻮﯾﺶ ﺑﺮاي ﻣﯿﺖ و ﺧﻮدﺷﺎن دﻋﺎي ﻣﻐﻔﺮت ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﻗﺒﺮﺳﺘﺎن رﺳﯿﺪﻧﺪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﯿﺖ را ﺑﻪ ﺧﺎك ﺑﺴﭙﺎرﻧﺪ‪.‬‬ ‫روزه ﯾﮑﯽ از ﻓﺮاﯾﺾ ﻣﻬﻢ اﺳﻼم‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :567‬روزه ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﺮك ﺧﻮردن ﻏﺬا و ﻧﻮﺷﯿﺪن و ﺗﺮك ﻫﻤﺨﻮاﺑﯽ از ﻃﻠﻮع ﻓﺠﺮ ﺻﺎدق ﺑﺎ ﻧﯿﺖ و‬ ‫اراده ﺗﺎ ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب را در اﺻﻄﻼح ﺷﺮع «روزه« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ روزه «ﺻﻮم و ﺻﯿﺎم« و ﺑﻪ‬ ‫‪ -1‬ﺗﺮﺟﻤﻪ‪» :‬اﻟﻬﻰ! زﻧﺪه و ﻣﺮده‪ ،‬ﺣﺎﺿﺮ و ﻏﺎﯾﺐ‪ ،‬ﮐﻮﭼﮏ و ﺑﺰرگ‪ ،‬ﻣﺮد و زن ﻣﺎ را ﻣﻮرد آﻣﺮزش ﻗﺮار دﻫﺪ‪ ،‬ﯾﺎ اﷲ!‬ ‫ﻫﺮﮐﺴﻰ را از ﻣﯿﺎن ﻣﺎ زﻧﺪه ﻧﮕﻪ ﻣﯽدارى ﺑﺮ اﺳﻼم زﻧﺪهاش ﻧﮕﺎه دار‪ ،‬و ﻫﺮﮐﺴﻰ را ﻣﯿﺮاﻧﻰ ﺑﺮ اﯾﻤﺎن ﺑﻤﯿﺮان‪ .‬ﺑﺎر‬ ‫اﻟﻬﺎ«‪.‬‬ ‫‪» -2‬اي ﺑﺎر اﻟﻬﺎ! او را ﺑﺮاي ﻣﺎ ﺗﻮﺷﻪء آﺧﺮت ﺑﮕﺮدان ﺗﻮﺷﻪ اي از ﭘﯿﺶ ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪه‪ ،‬و او را ﺑﺮاي ﻣﺎ اﺟﺮ و ذﺧﯿﺮه‬ ‫ﮔﺮدان‪ ،‬و او را ﺑﺮاي ﻣﺎ ﺷﻔﯿﻊ و ﻣﻘﺒﻮل اﻟﺸﻔﺎﻋﻪ ﮔﺮدان«‪.‬‬ ‫‪158‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺧﻮردن ﭘﺲ از روزه »ا‪‬ﻓﻄﺎر« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :568‬روزه ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﻗﺴﻢ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬روزه ﺑﺮ ﻫﺸﺖ ﻗﺴﻢ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻓﺮض ﻣﻌﯿﻦ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻓﺮض ﻏﯿﺮ ﻣﻌﯿﻦ‪.‬‬ ‫‪ -3‬واﺟﺐ ﻣﻌﯿﻦ‪.‬‬ ‫‪ -4‬واﺟﺐ ﻏﯿﺮ ﻣﻌﯿﻦ‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺳﻨﺖ‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﻧﻔﻞ‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﻣﮑﺮوه‪.‬‬ ‫‪ -8‬ﺣﺮام‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :569‬ﻓﺮض ﻣﻌﯿﻦ« ﺑﻪ ﭼﻪ روزهاي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺗﻤﺎم ﺳﺎل روزه ﯾﮏ ﻣﺎه ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺎه رﻣﻀﺎن »ﻓﺮض ﻣﻌﯿﻦ« اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :570‬ﻓﺮض ﻏﯿﺮ ﻣﻌﯿﻦ« ﭼﻪ روزهاي اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻋﺬري ﯾﺎ ﺑﺪون ﻋﺬر‪ ،‬روزه رﻣﻀﺎن ﻗﻀﺎء ﺷﺪ‪ ،‬ﻗﻀﺎي آن »ﻓﺮض‬ ‫ﻏﯿﺮ ﻣﻌﯿﻦ« اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :571‬واﺟﺐ ﻣﻌﯿﻦ« ﭼﻪ روزهاي اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﻧﺬر ﮐﺮد ﮐﻪ ﻓﻼن روز ﯾﺎ در ﻓﻼن ﺗﺎرﯾﺦ ﺑﺎﯾﺪ روزه ﺑﮕﯿﺮد روزه آن‬ ‫روزﻫﺎ »واﺟﺐ ﻣ‪‬ﻌ‪‬ﯿ‪‬ﻦ« ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :572‬واﺟﺐ ﻏﯿﺮ ﻣﻌﯿﻦ« ﭼﻪ روزهاي اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬روزه ﮐﻔﺎره و ﻧﺬرﻫﺎي ﻏﯿﺮ ﻣﻌﯿﻦ »واﺟﺐ ﻏﯿﺮ ﻣﻌﯿﻦ« اﺳﺖ ﻣﺜﻼً ﯾﮑﯽ ﻧﺬر ﮐﺮد ﮐﻪ‬ ‫اﮔﺮ ﻣﻦ در اﻣﺘﺤﺎن ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪم ﺳﻪ روز ﺑﺮاي ﺧﺪا روزه ﻣﯽﮔﯿﺮم‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :573‬ﭼﻪ روزهﻫﺎﯾﯽ »ﺳ‪‬ﻨﱠﺖ« ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪159‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در روزهﻫﺎ ﻫﯿﭻ روزهاي ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه ﻧﯿﺴﺖ وﻟﯽ اﯾﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪ ‬در آﻧﻬﺎ‬ ‫روزه ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ روزه ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪ ،‬در ﭼﻨﯿﻦ روزﻫﺎﯾﯽ روزه ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺳﻨﺖ‬ ‫اﺳﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ روز ﻋﺎﺷﻮرا و ﺗﺎﺳﻮﻋﺎ‪ ،‬روز ﻋﺮﻓﻪ ﯾﻌﻨﯽ ﻧﻬﻢ ذي اﻟﺤﺠﮥ‪ ،‬اﯾﺎم ﺑِﯿﺾ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ‬ ‫ﺳﯿﺰدﻫﻢ‪ ،‬ﭼﻬﺎردﻫﻢ و ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ ﻫﺮ ﻣﺎه‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :574‬ﭼﻪ روزهﻫﺎﯾﯽ »ﻣ‪‬ﺴﺘَﺤ‪‬ﺐ« ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻋﻼوه ﺑﺮ روزهﻫﺎي ﻓﺮض‪ ،‬واﺟﺐ و ﺳﻨﺖ ﺑﻘﯿﻪ روزهﻫﺎ ﻣﺴﺘﺤﺐاﻧﺪ وﻟﯽ ﺑﻌﻀﯽ‬ ‫روزﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ روزه ﮔﺮﻓﺘﻦ در آﻧﻬﺎ ﺛﻮاب ﺑﯿﺸﺘﺮي دارد ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﺷﺶ روز اول ﺷﻮال‪،‬‬ ‫ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ ﺷﻌﺒﺎن‪ ،‬روز ﺟﻤﻌﻪ‪ ،‬دوﺷﻨﺒﻪ‪ ،‬ﭘﻨﺠﺸﻨﺒﻪ‪،‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :575‬روزه ﮔﺮﻓﺘﻦ در ﭼﻪ روزﻫﺎﯾﯽ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻓﻘﻂ ﯾﮑﺸﻨﺒﻪ را روزه ﮔﺮﻓﺘﻦ ﯾﺎ روز ﻋﺎﺷﻮرا ﺑﺪون ﺗﺎﺳﻮﻋﺎ‪ ،‬روز ﻧﻮروز‪ ،‬روزه‬ ‫ﻧﻔﻠﯽ زن ﺑﺪون اﺟﺎزه ﺷﻮﻫﺮ ﻫﻤﻪ اﯾﻨﻬﺎ ﻣﮑﺮوه ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :576‬ﭼﻪ روزهﻫﺎﯾﯽ »ﺣ‪‬ﺮَام« ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺗﻤﺎم ﺳﺎل در ﭘﻨﺞ روز روزه ﮔﺮﻓﺘﻦ »ﺣﺮام« اﺳﺖ‪ .‬ﻋﯿﺪ ﻓﻄﺮ و ﻋﯿﺪ اﺿﺤﯽ‪ ،‬ﺳﻪ‬ ‫روز اﯾﺎم ﺗﺸﺮﯾﻖ‪) ،‬ﯾﺎزدﻫﻢ و دوازدﻫﻢ و ﺳﯿﺰدﻫﻢ ذي اﻟﺤﺠﻪ(‪.‬‬ ‫روزه رﻣﻀﺎن‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :577‬روزه رﻣﻀﺎن ﭼﻪ ارزش و ﻓﻀﯿﻠﺘﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬روزه رﻣﻀﺎن ﻓﻀﯿﻠﺖ و ﺛﻮاب ﺑﺴﯿﺎري دارد‪ .‬از آن ﺟﻤﻠﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم‪‬‬ ‫ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ‪ :‬ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي رﺿﺎي ﺧﺪا رﻣﻀﺎن را روزه ﮔﯿﺮد‪ ،‬ﺗﻤﺎم ﮔﻨﺎﻫﺎن ﮔﺬﺷﺘﻪ او ﻣﻌﺎف‬ ‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬در ﺣﺪﯾﺚ دﯾﮕﺮي ﭼﻨﯿﻦ ذﮐﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ‪» :‬ﺑﻮي ﺑﺪ دﻫﺎن روزهدار‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﺰد‬ ‫ﭘﺮوردﮔﺎر از ﺑﻮي ﻣﺸﮏ و ﮔﻼب ﻣﺤﺒﻮبﺗﺮ اﺳﺖ!«‪.‬‬ ‫در ﺣﺪﯾﺚ دﯾﮕﺮي ﻣﺬﮐﻮر اﺳﺖ‪» :‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﻓﺮﻣﻮده‪ :‬روزه ﻣﺨﺼﻮص ﻣﻦ اﺳﺖ و ﻣﻦ‬ ‫ﺧﻮد ﭘﺎداش آن را ﻣﯽدﻫﻢ«‪ .‬ﻓﻀﯿﻠﺖﻫﺎي دﯾﮕﺮي ﻫﻢ در اﯾﻦ ﺧﺼﻮص وارد ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :578‬روزه رﻣﻀﺎن ﺑﺮ ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫‪160‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬روزه رﻣﻀﺎن ﺑﺮ ﻫﺮ ﻓﺮد ﻣﺴﻠﻤﺎن‪ ،‬ﻋﺎﻗﻞ‪ ،‬ﺑﺎﻟﻎ‪ ،‬ﭼﻪ ﻣﺮد و ﭼﻪ زن ﻓﺮض اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﻨﮑﺮ ﻓﺮﺿﯿﺖ آن ﮐﺎﻓﺮ ﻣﯽﺷﻮد و ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺑﺪون ﻋﺬر آن را ﺗﺮك ﮐﻨﺪ ﻓﺎﺳﻖ و ﺷﺪﯾﺪاً‬ ‫ﮔﻨﻬﮑﺎر ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬روزه رﻣﻀﺎن ﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﺮ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺎﻟﻎ ﻧﺸﺪهاﻧﺪ ﻓﺮض ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬وﻟﯽ ﺑﺮاي‬ ‫اﯾﻨﮑﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﻫﻢ ﺑﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ روزه ﻋﺎدت ﮐﻨﻨﺪ ﭘﯿﺶ از ﺑﺎﻟﻎ ﺷﺪن ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد ﺗﺎ روزه‬ ‫ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ و ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ در ﺣﺪﯾﺚ ﻣﺬﮐﻮر اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪» :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ‬ ‫ﮐﻮدك ﺑﻪ ﻫﻔﺖ ﺳﺎﻟﮕﯽ ﺑﺮﺳﺪ ﺑﻪ وي دﺳﺘﻮر ﺑﺪﻫﯿﺪ ﺗﺎ ﻧﻤﺎز ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﭼﻮن ﺑﻪ ده ﺳﺎﻟﮕﯽ‬ ‫رﺳﯿﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻧﻤﺎز او را ﺑﺰﻧﯿﺪ«‪ .‬ﻧﯿﺰ ﭼﻮن ﺑﺘﻮاﻧﺪ روزه ﺑﮕﯿﺮد‪ ،‬ﻫﺮ ﭼﻨﺪ روز ﮐﻪ ﺗﻮاﻧﺴﺖ‪،‬‬ ‫روزه ﮔﯿﺮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :579‬از ﭼﻪ ﻋﺬرﻫﺎﯾﯽ ﻧﮕﺮﻓﺘﻦ روزه ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺮاي ﻣﺴﺎﻓﺮي ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺳﻔﺮ اﺳﺖ‪ ،‬روزه ﻧﮕﺮﻓﺘﻦ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ .‬وﻟﯽ اﮔﺮ در ﺳﻔﺮ‬ ‫ﻣﺸﻘﺖ و زﺣﻤﺘﯽ ﺑﺮاﯾﺶ ﭘﯿﺶ ﻧﻤﯽآﯾﺪ‪ ،‬روزه ﮔﺮﻓﺘﻦ‪ ،‬اﻓﻀﻞ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺑﯿﻤﺎري‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻨﺎن ﺑﯿﻤﺎري ﮐﻪ ﺷﺨﺺ ﺑﯿﻤﺎر ﻧﺘﻮاﻧﺪ روزه ﺑﮕﯿﺮد‪ ،‬ﯾﺎ ﺧﻄﺮ ازدﯾﺎد و‬ ‫ﺷﺪت ﺑﯿﻤﺎري وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﭘﯿﺮي و ﮐﻬﻮﻟﺖ ﮐﻪ ﺷﺨﺺ ﻧﺘﻮاﻧﺪ در آن ﺳﻦ و ﺳﺎل ﺑﺮ اﺛﺮ ﺿﻌﻒ و ﺳﺎﻟﺨﻮردﮔﯽ‬ ‫روزه ﮔﯿﺮد‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺣﺎﻣﻠﮕﯽ و ﺑﺎرداري در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ از روزه ﺑﻪ زن ﯾﺎ ﺑﻪ ﺣﻤﻞ وي ﺿﺮري ﺑﺮﺳﺪ‪.‬‬ ‫‪ -5‬زﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑﭽﻪاش ﺷﯿﺮ ﻣﯽدﻫﺪ و اﮔﺮ روزه ﺑﮕﯿﺮد ﺑﻪ ﺑﭽﻪ ﺿﺮر ﻣﯽرﺳﺪ‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﺑﺮ اﺛﺮ روزه ﭼﻨﺎن ﮔﺮﺳﻨﻪ ﯾﺎ ﺗﺸﻨﻪ ﺷﻮد ﮐﻪ اﺣﺘﻤﺎل ﻫﻼك ﺷﺪن و اﻧﺪﯾﺸﻪ ﻣﺮگ‬ ‫وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -7‬در ﺣﺎل ﺣﯿﺾ و ﻧﻔﺎس ﻫﻢ روزه ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫رؤﯾﺖ ﻣﺎه و ﮔﻮاﻫﯽ در ﻣﻮرد آن‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :580‬روﯾﺖ ﻣﺎه رﻣﻀﺎن ﺑﺎ ﭼﻪ ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪161‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از اﯾﻨﮑﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﻧﻪ روز ﺗﻤﺎم از ﺷﻌﺒﺎن ﮔﺬﺷﺖ‪ ،‬واﺟﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮدم ﺑﺮاي‬ ‫رؤﯾﺖ ﻣﺎه رﻣﻀﺎن ﺗﻼش ﮐﻨﻨﺪ و ﭘﺲ از اﯾﻨﮑﻪ ﺑﯿﺴﺖ و ﻧﻪ روز از ﻣﺎه رﺟﺐ ﮔﺬﺷﺖ‪،‬‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻣﺎه ﺷﻌﺒﺎن ﺗﻼش ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺣﺴﺎب ﻣﺎه ﺷﻌﺒﺎن ﺧﻮب ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد‬ ‫اﮔﺮ در ﺗﺎرﯾﺦ ﺑﯿﺴﺖ و ﻧﻬﻢ ﺷﻌﺒﺎن ﻣﺎه رﻣﻀﺎن رؤﯾﺖ ﺷﺪ‪ ،‬ﺻﺒﺢ آن روز روزه ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ و اﮔﺮ‬ ‫ﻣﺎه روﯾﺖ ﻧﺸﺪ در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣ‪‬ﻄﻠَﻊ ﺻﺎف ﺑﻮد روزه ﻧﮕﯿﺮﻧﺪ و اﮔﺮ ﻣ‪‬ﻄﻠَﻊ اﺑﺮ آﻟﻮد و ﻏﺒﺎر‬ ‫آﻟﻮد ﺑﻮد‪ ،‬ﺻﺒﺢ ﺗﺎ ﺣﺪود ﺳﺎﻋﺖ ﻧﻪ و ده ﭼﯿﺰي ﻧﺨﻮرﻧﺪ‪ ،‬زﯾﺮا ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﺟﺎﻫﺎي‬ ‫دﯾﮕﺮ‪ ،‬ﻣﺎه روﯾﺖ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ و آﻧﻬﺎ ﺑﻌﺪاً آﮔﺎه ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺖ ﺑﯿﺴﺖ و ﻧﻪ روز‬ ‫ﻣﺎه روﯾﺖ ﻧﺸﺪ اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ ﻧﯿﺖ ﮐﺮدن ﮐﻪ اﮔﺮ ﻓﺮدا رﻣﻀﺎن ﺑﺎﺷﺪ روزه رﻣﻀﺎن ﻣﯽﮔﯿﺮم و اﮔﺮ از‬ ‫ﺷﻌﺒﺎن ﺑﺎﺷﺪ روزه ﻧﻔﻠﯽ ﺧﻮاﻫﻢ ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :581‬ﺑﺮاي روﯾﺖ ﻣﺎه رﻣﻀﺎن ﭼﻪ ﻧﻮع ﺷﻬﺎدﺗﯽ ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ »اُﻓُﻖ« ﺻﺎف ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻣﺜﻼً اﺑﺮ آﻟﻮد ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮاي روﯾﺖ ﻣﺎه رﻣﻀﺎن ﮔﻮاﻫﯽ ﯾﮏ‬ ‫ﻧﻔﺮ ﺑﺎ ﺗﻘﻮا و راﺳﺘﮕﻮ ﻣﻌﺘﺒﺮ و ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻪ ﻣﺮد ﺑﺎﺷﺪ و ﭼﻪ زن‪ ،‬آزاد ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﻏﻼم‪.‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻓﺴﻘﺶ ﻇﺎﻫﺮ و ﻧﻤﺎﯾﺎن ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﮔﻮاﻫﯽ وي ﻧﯿﺰ ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :582‬ﺑﺮاي رؤﯾﺖ ﻣﺎه ﻋﯿﺪ ﭼﻪ ﻧﻮع ﺷﻬﺎدﺗﯽ ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ »اُﻓُﻖ« ﺻﺎف ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﺮاي ﻋﯿﺪ ﻓﻄﺮ و ﻋﯿﺪ اﺿﺤﯽ ﮔﻮاﻫﯽ دو ﻣﺮد‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻘﻮا و راﺳﺘﮕﻮ ﻣﻌﺘﺒﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﯿﺰ ﯾﮏ ﻣﺮد و دو زن ﻫﻢ ﮔﻮاﻫﯽﺷﺎن ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﮔﺮ »ﻣ‪‬ﻄﻠَﻊ« ﺻﺎف ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮاي ﺛﺒﻮت رؤﯾﺖ ﻣﺎه رﻣﻀﺎن و ﻫﺮ دو ﻋﯿﺪ ﺣﺪاﻗﻞ آﻧﻘﺪر اﻓﺮاد‬ ‫ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻬﺎدت ﺑﺪﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻤﮑﻦ و ﻣﺤﺘﻤﻞ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻘﺪار اﻓﺮاد ﺑﻪ دروغ‬ ‫ﺷﻬﺎدت ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﮔﻮاﻫﯽ آﻧﺎن‪ ،‬ﺑﻪ ﺛﺒﻮت رؤﯾﺖ ﻣﺎه اﻃﻤﯿﻨﺎن ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :583‬اﮔﺮ ﺧﺒﺮ رؤﯾﺖ ﻣﺎه از ﺷﻬﺮﻫﺎي دﯾﮕﺮ واﺻﻞ ﺷﺪ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬وﻟﻮ اﯾﻨﮑﻪ آن ﺷﻬﺮ و ﻣﺤﻞ ﺑﺴﯿﺎر دور ﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺜﻼً اﮔﺮ اﻫﻞ ﺑﺮﻣﻪ ﻣﺎه را‬ ‫رؤﯾﺖ ﻧﮑﺮدﻧﺪ و اﻫﻞ ﺑﻤﺒﺌﯽ ﺑﻪ رؤﯾﺖ ﻣﺎه ﮔﻮاﻫﯽ دادﻧﺪ‪ .‬روزه ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد و اﯾﻦ‬ ‫‪162‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﺧﺒﺮ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻪ ﺷﺮﻃﯽ ﮐﻪ ﮔﻮاﻫﯽ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺷﻬﺎدت ﺷﺮﻋﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺗﻠﮕﺮاف‬ ‫اﻋﺘﺒﺎري ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :584‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻣﺎه را رؤﯾﺖ ﮐﺮده ﺑﻮد ﺷﻬﺎدﺗﺶ ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺪ و دﯾﮕﺮ ﮐﺴﺎﻧﯽ‬ ‫ﻫﻢ رؤﯾﺖ ﻧﮑﺮده ﺑﻮدﻧﺪ و روزه ﻫﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺪ آﯾﺎ ﺑﺮ ﺧﻮد ﺑﯿﻨﻨﺪه روزه ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻻزم اﺳﺖ ﯾﺎ‬ ‫ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﺑﺮ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻣﺎه را رؤﯾﺖ ﮐﺮده واﺟﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ آن روز را روزه ﮔﯿﺮد وﻟﻮ‬ ‫اﯾﻨﮑﻪ ﺷﻬﺎدﺗﺶ رد ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و اﮔﺮ ﻃﺒﻖ ﺣﺴﺎب و ﺷﻤﺎرش او‪ ،‬ﺳﯽ روز از رﻣﻀﺎن ﺗﻤﺎم‬ ‫ﺷﺪ وﻟﯽ ﺑﻘﯿﻪ ﻣﺮدم روز ﺳﯽ و ﯾﮑﻢ را ﻫﻢ روزه ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ ﺑﺮ او ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ آن روز را ﻫﻢ‬ ‫روزه ﮔﯿﺮد‪.‬‬ ‫ﻧﯿﺖ روزه‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :585‬آﯾﺎ ﺑﺮاي ﮔﺮﻓﺘﻦ روزه ﻧﯿﺖ ﮐﺮدن ﻻزم اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! ﺑﺮاي روزه ﻧﯿﺖ ﺷﺮط اﺳﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﻃﻮر اﺗﻔﺎﻗﯽ از ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق ﺗﺎ ﻏﺮوب‬ ‫آﻓﺘﺎب از ﺧﻮردن و ﻧﻮﺷﯿﺪن و ﺟﻤﺎع اﺟﺘﻨﺎب ورزﯾﺪ وﻟﯽ ﻧﯿﺖ روزه را ﻧﮑﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ‬ ‫روزهاي ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :586‬در ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﻧﯿﺖ ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﯿﺖ رﻣﻀﺎن‪ ،‬ﻧﺬر ﻣﻌﯿﻦ و روزهﻫﺎي ﻧﻔﻞ و ﺳﻨﺖ را در ﺷﺐ ﺑﮑﻨﺪ ﯾﺎ در ﺻﺒﺢ ﺗﺎ‬ ‫ﭘﯿﺶ از ﻇﻬﺮ ﻧﯿﺖ ﺑﮑﻨﺪ ﻫﻢ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﻟﺒﺘﻪ ﻣﺮاد از روز‪ ،‬روز ﺷﺮﻋﯽ اﺳﺖ ﯾﻌﻨﯽ از ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق ﺗﺎ ﻫﻨﮕﺎم ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب‪ .‬ﻣﺜﻼً‬ ‫اﮔﺮ ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق در ﺳﺎﻋﺖ ﭼﻬﺎر دﻣﯿﺪه ﺑﻮد و ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب ﺳﺎﻋﺖ ﺷﺶ‪ ،‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت‬ ‫اﯾﻦ روز ﭼﻬﺎرده ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺼﻒ آن در رأس ﺳﺎﻋﺖ ﯾﺎزده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد و ﺗﺎ‬ ‫ﭘﯿﺶ از ﺳﺎﻋﺖ ﯾﺎزده ﻧﯿﺖ ﺻﺤﯿﺢ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬و ﻧﯿﺖ روزه ﻗﻀﺎء‪ ،‬ﮐﻔﺎره و ﻧﺬر ﻣﻌﯿﻦ را ﺑﺎﯾﺪ‬ ‫ﭘﯿﺶ از ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق ﺑﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :587‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻧﯿﺖ ﮐﺮد؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪163‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در روزه رﻣﻀﺎن‪ ،‬ﻧﺬر ﻣﻌﯿﻦ‪ ،‬ﺳﻨﺖ و ﻧﻔﻞ ﭼﻪ ﻧﯿﺖ ﻫﻤﺎن روزهﻫﺎ را ﺑﮑﻨﺪ ﯾﺎ ﻓﻘﻂ‬ ‫اراده روزه ﻣﻄﻠﻖ ﺑﮑﻨﺪ ﯾﺎ ﻧﯿﺖ ﻧﻔﻞ ﺑﮑﻨﺪ در ﻫﺮ ﺻﻮرت‪ ،‬در رﻣﻀﺎن ﺑﻪ ﺟﺎي روزه رﻣﻀﺎن و‬ ‫در روزه ﻧﺬر ﻣﻌﯿﻦ ﺑﻪ ﺟﺎي ﻧﺬر ﻣﻌﯿﻦ و در ﺑﺎﻗﯽ روزﻫﺎ ﺑﻪ ﺟﺎي ﺳﻨﺖ ﯾﺎ ﻧﻔﻞ واﻗﻊ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫در ﻧﯿﺖ روزه ﻧﺬر ﻏﯿﺮ ﻣﻌﯿﻦ‪ ،‬ﮐﻔﺎره و ﻗﻀﺎي رﻣﻀﺎن ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﺎص ﺑﺎﯾﺪ روزه ﻫﻤﺎﻧﻬﺎ را‬ ‫ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :588‬ﻧﯿﺖ ﺑﺎ ﻗﻠﺐ ﺑﺸﻮد ﯾﺎ ﺑﺎ زﺑﺎن؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﯿﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﻗﺼﺪ و اراده اﺳﺖ ﻗﺼﺪ و اراده ﺑﺎ ﻗﻠﺐ ﮐﺎﻓﯽ اﺳﺖ اﮔﺮ ﺑﺎ زﺑﺎن ﻫﻢ‬ ‫ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﺒﺎت روزه‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :589‬در روزه ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻣﺴﺘﺤﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺳﺤﺮي ﺧﻮردن‪.‬‬ ‫‪ -2‬در ﺷﺐ ﻧﯿﺖ روزه ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -3‬در آﺧﺮ ﺷﺐ ﺳﺤﺮي ﺧﻮردن ﺑﻪ ﺷﺮﻃﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺶ از ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق از ﺧﻮردن ﺳﺤﺮي‬ ‫ﻓﺎرغ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺗﻌﺠﯿﻞ در اﻓﻄﺎر ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب ﯾﻘﯿﻦ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -5‬دوري ﺟﺴﺘﻦ از ﻏﯿﺒﺖ‪ ،‬دروغ‪ ،‬ﻓﺤﺶ ﮔﻮﯾﯽ و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫‪ -6‬اﻓﻄﺎر ﺑﺎ ﺧﺮﻣﺎ و در ﺻﻮرت ﻧﺒﻮدن ﺑﺎ آب ﺧﺎﻟﺺ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :590‬ﺳﺤﺮي ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻪ و وﻗﺖ آن ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺳﺤﺮي ﺑﻪ ﺧﻮردن ﻏﺬا در آﺧﺮ ﺷﺐ ﭘﯿﺶ از ﻃﻠﻮع ﻓﺠﺮ‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد و ﺧﻮردن‬ ‫ﺳﺤﺮي ﺳﻨﺖ و ﺛﻮاب ﺑﺴﯿﺎري دارد‪ .‬اﮔﺮ اﺷﺘﻬﺎي ﻏﺬا ﻫﻢ ﻧﺪاﺷﺖ ﯾﮑﯽ دو ﻟﻘﻤﻪ ﺑﺨﻮرد‪.‬‬ ‫ﻣﮑﺮوﻫﺎت روزه‪:‬‬ ‫‪164‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :591‬در روزه ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻣﮑﺮوه اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ را در دﻫﺎن ﮔﺬاﺷﺘﻦ و ﺟﻮﯾﺪن ﺑﻪ ﺷﺮﻃﯽ ﮐﻪ ﻓﺮو ﻧﺒﺮد‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﭼﺸﯿﺪن ﭼﯿﺰي‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺮاي زن ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻏﺬاﯾﯽ ﮐﻪ ﺗﻬﯿﻪ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺑﭽﺸﺪ ﺗﺎ‬ ‫ﻣﻮرد ﺧﺸﻢ و ﻏﻀﺐ ﺷﻮﻫﺮ واﻗﻊ ﻧﺸﻮد‪ ،‬وﻟﯽ ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎﺷﺪ ﻓﺮو ﻧَﺒ‪‬ﺮد‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﻏﺮﻏﺮه ﮐﺮدن در وﻗﺖ ﻣﻀﻤﻀﻪ و ﯾﺎ ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن آب ﺑﺎ ﺑﯿﻨﯽ در وﻗﺖ اﺳﺘﻨﺸﺎق‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺟﻤﻊ ﮐﺮدن آب دﻫﺎن ﺑﺴﯿﺎر‪ ،‬در دﻫﺎن‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﻏﯿﺒﺖ‪ ،‬دروغ‪ ،‬ﻓﺤﺶ ﮔﻮﯾﯽ‪ ،‬ﻣﺠﺎدﻟﻪ‪.‬‬ ‫‪ -6‬اﻇﻬﺎر ﺑﯽاﻃﻤﯿﻨﺎﻧﯽ‪ ،‬ﮔﺮﺳﻨﮕﯽ و ﺗﺸﻨﮕﯽ‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﺗﺄﺧﯿﺮ ﻏﺴﻞ ﺟﻨﺎﺑﺖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪ ﺗﺎ ﺑﻌﺪ از ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق‪.‬‬ ‫‪ -8‬اﺳﺘﻔﺎده از ﺧﻤﯿﺮ دﻧﺪان‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :592‬ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ در روزه ﻣﮑﺮوه ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﺮﻣﻪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺑﺮ ﺳﺮ و ﺻﻮرت و ﺑﺪن ﺧﻮﯾﺶ روﻏﻦ ﻣﺎﻟﯿﺪن‪.‬‬ ‫‪ -3‬اﺳﺘﺤﻤﺎم ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻧﺸﺎط و ﺳﺮد ﺷﺪن ﺑﺪن‪.‬‬ ‫‪ -4‬اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﺴﻮاك ﺷﺮﻋﯽ‪.‬‬ ‫‪ -5‬زدن ﻋﻄﺮ و ادﮐﻠﻦ‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﺧﻮردن و ﻧﻮﺷﯿﺪن‪ ،‬ﺑﻪ ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ‪.‬‬ ‫‪ -7‬اﺳﺘﻔﺮاغ ﺑﺪون ﻗﺼﺪ و اﺧﺘﯿﺎر‪.‬‬ ‫‪ -8‬ﻓﺮو ﺑﺮدن آب دﻫﺎن ﺧﻮﯾﺶ‪.‬‬ ‫‪ -9‬ﺑﺪون اﺧﺘﯿﺎر ﻓﺮو رﻓﺘﻦ ﻣﮕﺲ و ﯾﺎ دود و ﻏﺒﺎر در ﺣﻠﻖ‪.‬‬ ‫از ﺗﻤﺎم ﻣﻮارد ﯾﺎد ﺷﺪه ﻧﻪ روزه ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽﺷﻮد و ﻧﻪ ﮐﺮاﻫﺘﯽ در آن ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﯽآﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪165‬‬ ‫آﻧﭽﻪ روزه را ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :593‬ﻣ‪‬ﻔﺴ‪‬ﺪات« روزه ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬ﻣﻔﺴﺪات« ﺑﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ‪ :‬از آﻧﻬﺎ روزه ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬و آﻧﻬﺎ ﺑﺮ‬ ‫دو ﻧﻮعاﻧﺪ ﮐﻪ از ارﺗﮑﺎب ﺑﻌﻀﯽ ﻓﻘﻂ ﻗﻀﺎء واﺟﺐ و از ﺑﻌﻀﯽ دﯾﮕﺮ ﻗﻀﺎء و ﮐﻔﺎره ﻻزم‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :594‬ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ روزه را ﻓﺎﺳﺪ و ﻗﻀﺎي آن را واﺟﺐ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬اﮔﺮ ﺑﺎ زور و اﮐﺮاه ﺑﻪ روزهدار ﭼﯿﺰي داده ﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺑﻪ ﯾﺎد روزه ﺑﻮد وﻟﯽ در ﺣﯿﻦ ﻣﻀﻤﻀﻪ آب از ﺣﻠﻘﺶ ﻓﺮو رﻓﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬اﺳﺘﻔﺮاغ ﮐﺮد و ﺳﭙﺲ ﻋﻤﺪاً آن را ﻓﺮو ﺑﺮد‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺑﻪ اﻧﺪازه ﭘﺮي دﻫﺎن ﻋﻤﺪاً اﺳﺘﻔﺮاغ ﮐﺮد‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﻋﻤﺪاً ﺳﻨﮓ ﯾﺎ ﮐﻠﻮخ ﯾﺎ ﭼﯿﺰ دﯾﮕﺮي ﻓﺮو ﺑﺮد‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﻏﺬاﯾﯽ ﮐﻪ در ﻣﯿﺎن دﻧﺪاﻧﻬﺎ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه ﺑﻮد آن را ﺑﺎ زﺑﺎن ﺑﯿﺮون آورد و ﺧﻮرد‪ .‬در‬ ‫ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻧﺨﻮد ﯾﺎ ﺑﺰرﮔﺘﺮ از آن ﺑﺎﺷﺪ و اﮔﺮ از دﻫﺎن ﺑﯿﺮون ﮐﺮد ﺑﺎز آن را ﻓﺮو‬ ‫ﺑﺮد در ﻫﺮ ﺻﻮرت روزه ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﺧﻮاه ﺑﺰرگ ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﮐﻮﭼﮏ‪.‬‬ ‫‪ -7‬روﻏﻦ و ﯾﺎ ﻗﻄﺮه در ﮔﻮش ﭼﮑﺎﻧﯿﺪ‪.‬‬ ‫‪ -8‬از ﺗﻨﺒﺎﮐﻮ و ﻧﺴﻮار اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد‪.‬‬ ‫‪ -9‬ﺧﻮﻧﯽ ﮐﻪ از دﻧﺪانﻫﺎ ﯾﺎ دﻫﺎن ﺑﯿﺮون آﻣﺪه ﺑﻮد آن را ﻓﺮو ﺑﺮد‪ .‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ آب‬ ‫دﻫﺎن ﻏﺎﻟﺐ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -10‬ﻧﺨﺴﺖ ﺑﻪ ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ ﻏﺬا ﺧﻮرد و ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﮔﻤﺎن اﯾﻨﮑﻪ ﺷﺎﯾﺪ روزهاش ﺑﺎﻃﻞ ﺷﺪه‬ ‫ﻋﻤﺪاً ﻏﺬا ﺑﺨﻮرد ﯾﺎ آب ﺑﻨﻮﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪166‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫‪ -11‬ﺑﻪ ﮔﻤﺎن اﯾﻨﮑﻪ آﻓﺘﺎب ﻏﺮوب ﮐﺮده اﻓﻄﺎر ﮐﺮد‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ ﮐﻪ ﻫﻨﻮز آﻓﺘﺎب‬ ‫ﻏﺮوب ﻧﮑﺮده اﺳﺖ‪ .‬در ﺗﻤﺎم ﻣﻮارد ﯾﺎد ﺷﺪه روزه ﻓﺎﺳﺪ ﺷﺪه و ﻗﻀﺎي آن روز ﻻزم‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :595‬در ﭼﻪ ﺻﻮرﺗﻬﺎﯾﯽ ﻗﻀﺎء و ﮐﻔﺎره ﻫﺮ دو ﻻزم ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬در ﺣﺎل روزه ﻣﺎه ﻣﺒﺎرك رﻣﻀﺎن ﻋﻤﺪاً ﭼﯿﺰي ﺧﻮرد و ﯾﺎ ﻧﻮﺷﯿﺪ ﮐﻪ از آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬ ‫ﻏﺬا‪ ،‬و ﯾﺎ ﺣﺼﻮل ﻟﺬت و ﻧﺸﺎط اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻋﻤﺪاً ﻫﻤﺨﻮاﺑﯽ ﮐﺮد‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺣﺠﺎﻣﺖ ﮐﺮد و ﯾﺎ از ﺳﺮﻣﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮد‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﮔﻤﺎن اﯾﻨﮑﻪ روزهاش ﺑﺎﻃﻞ ﺷﺪه‬ ‫روزه ﺧﻮﯾﺶ را ﻓﺎﺳﺪ ﮐﺮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :596‬اﮔﺮ در ﻣﺎه ﻣﺒﺎرك رﻣﻀﺎن روزه ﮐﺴﯽ ﺑﺎﻃﻞ ﺷﺪ‪ ،‬ﺧﻮردن و ﻧﻮﺷﯿﺪن ﺑﺮاﯾﺶ‬ ‫ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب از ﺧﻮردن و ﻧﻮﺷﯿﺪن ﺧﻮدداري‬ ‫ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﮔﺮ در ﻃﻮل روز ﻣﺴﺎﻓﺮي ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪاش وارد ﺷﺪ ﯾﺎ ﻏﯿﺮ ﺑﺎﻟﻐﯽ ﺑﺎﻟﻎ ﮔﺸﺖ ﯾﺎ‬ ‫زﻧﯽ ﮐﻪ در ﺣﯿﺾ و ﻧﻔﺎس ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺎك ﺷﺪ ﯾﺎ دﯾﻮاﻧﻪاي ﺳﺎﻟﻢ ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﻗﯽ‬ ‫ﻣﺎﻧﺪه روز را از ﺧﻮردن و ﻧﻮﺷﯿﺪن ﺧﻮدداري ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :597‬ﻋﻼوه از ﺑﺎﻃﻞ ﮐﺮدن روزه رﻣﻀﺎن‪ ،‬از ﺑﺎﻃﻞ ﮐﺮدن ﺳﺎﯾﺮ روزهﻫﺎ ﮐﻔﺎره ﻻزم‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮐﻔﺎره ﻓﻘﻂ از ﺑﺎﻃﻞ ﮐﺮدن روزه رﻣﻀﺎن واﺟﺐ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻗﻀﺎي روزه‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :598‬در ﭼﻪ ﺻﻮرﺗﻬﺎﯾﯽ ﻗﻀﺎي روزه ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪167‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺪون ﻋﺬر روزه ﻓﺮض ﯾﺎ واﺟﺐ ﻣﻌﯿﻦ را ﻧﮕﺮﻓﺖ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺑﺮ اﺛﺮ ﻋﺬري ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ روزه ﻧﺸﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺮ اﺛﺮ ﻋﺬري روزه را ﻓﺎﺳﺪ ﮐﺮد ﯾﺎ ﻓﺎﺳﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫در اﯾﻦ ﺻﻮرﺗﻬﺎ‪ ،‬ﻗﻀﺎي روزه ﻓﺮض ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :599‬ﻗﻀﺎي روزه ﮐﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺮ ﭼﻪ زودﺗﺮ ﻗﻀﺎء ﺑﻪ ﺟﺎ آورده ﺷﻮد ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﺗﺄﺧﯿﺮ ﺑﺪون ﻋﺬر ﺻﺤﯿﺢ‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :600‬اﮔﺮ ﻗﻀﺎي رﻣﻀﺎن ﻗﺒﻠﯽ ﺑﺮ ذﻣﻪاش ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻮد و رﻣﻀﺎن ﺟﺪﯾﺪ ﻓﺮا رﺳﯿﺪ ﭼﻪ‬ ‫ﮐﺎر ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬روزه رﻣﻀﺎن را ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺳﭙﺲ ﻗﻀﺎي رﻣﻀﺎن ﻗﺒﻠﯽ را ﺑﻪ ﺟﺎ آورد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :601‬ﻗﻀﺎي روزه ﭘﯿﺎﭘﯽ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﯾﺎ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺮ دو ﺻﻮرت ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :602‬اﮔﺮ روزه ﻧﻔﻠﯽ را ﻓﺎﺳﺪ ﮐﺮد ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﻀﺎي آن ﻻزم اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻮن روزه ﻧﻔﻠﯽ و ﻧﻤﺎز ﻧﻔﻠﯽ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺷﺮوع ﺑﺮ ﻋﻬﺪه‬ ‫آدﻣﯽ واﺟﺐ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :603‬اﮔﺮ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻗﻀﺎي روزه را ﻧﺪاﺷﺖ ﭼﻪ ﮐﺎر ﮐﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﺪري ﭘﯿﺮ و ﻧﺎﺗﻮان ﺷﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺴﺖ ﻗﻀﺎي روزه را‬ ‫ﺑﯿﺎورد و در آﯾﻨﺪه ﻫﻢ اﺣﺘﻤﺎل اﺳﺘﻄﺎﻋﺖ ﻧﺒﻮد ﯾﺎ ﭼﻨﺎن ﺑﯿﻤﺎر ﺑﻮد ﮐﻪ از ﻗﻀﺎء ﻋﺎﺟﺰ ﺑﻮد و‬ ‫اﺣﺘﻤﺎل اﯾﻦ ﻫﻢ ﻧﺒﻮد ﮐﻪ در آﯾﻨﺪه ﺑﻬﺒﻮدي ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد‪ ،‬در اﯾﻦ ﺻﻮرﺗﻬﺎ »ﻓﺪﯾﻪ« دادن ﺟﺎﯾﺰ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :604‬ﻓﺪﯾﻪ« روزهﻫﺎ ﭼﻘﺪر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻗﺒﺎل ﻫﺮ روز ﻧﺼﻒ ﺻﺎع ﮔﻨﺪم )‪ (250/2‬ﮐﯿﻠﻮ ﮔﺮم( ﯾﺎ ﯾﮏ ﺻﺎع ﺟﻮ ﯾﺎ ﺧﺮﻣﺎ‬ ‫)‪ 5/4‬ﮐﯿﻠﻮ ﮔﺮم( ﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻣﻌﺎدل آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﻧﺮخ روز ﺑﭙﺮدازد‪» .‬ﻓ‪‬ﺪﯾﻪ« ﻫﺮ ﻧﻤﺎز ﻓﺮض و‬ ‫‪168‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫واﺟﺐ ﻫﻢ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻘﺪار اﺳﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻧﻤﺎز را ﺑﺎ اﺷﺎره ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ اﺷﺎره‬ ‫ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬و وﻗﺘﯽ ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺎ اﺷﺎره ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ .‬و در ﻫﻤﺎن ﺣﺎل ﺑﻤﯿﺮد ﯾﺎ در ﻫﻤﺎن ﺣﺎل وﻗﺖ ﺷﺶ‬ ‫ﻧﻤﺎز ﺑﺮ وي ﺑﮕﺬرد‪ ،‬در ﭼﻨﯿﻦ ﺣﺎﻟﺘﯽ ﻧﻤﺎز از ﻋﻬﺪهاش ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :605‬اﮔﺮ ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﮐﺴﯽ روزه ﭼﻨﺪ روز ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻮد و ﻣﺮد اﮔﺮ از ﻃﺮف وي ﮐﺴﯽ‬ ‫روزه ﮔﯿﺮد‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ! از ﻋﻬﺪه ﻣﯿﺖ ﺳﺎﻗﻂ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮ وارﺛﺎن ﻓﺪﯾﻪ ﺑﺪﻫﻨﺪ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﮐﻔﺎره روزه‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :606‬ﮐﻔﺎره ﺑﺎﻃﻞ ﮐﺮدن روزه ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﮐﻔﺎره اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﮏ ﻏﻼﻣﯽ آزاد ﮐﻨﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﮐﻪ ﻏﻼم ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻪ‬ ‫دو ﺻﻮرت ﮐﻔﺎره ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬اول اﯾﻨﮑﻪ دو ﻣﺎه ﭘﯿﺎﭘﯽ روزه ﮔﯿﺮد‪ .‬دوم اﯾﻨﮑﻪ اﮔﺮ ﺗﻮان دو ﻣﺎه‬ ‫روزه ﭘﯿﺎﭘﯽ را ﻧﺪارد‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﺼﺖ ﻧﻔﺮ ﻣﺴﮑﯿﻦ در دو وﻗﺖ ﻃﻌﺎم ﺑﺨﻮراﻧﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻧﻔﺮي‬ ‫ﻧﺼﻒ ﺻﺎع ﮔﻨﺪم )‪ (250/2‬ﮐﯿﻠﻮ ﮔﺮم( ﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻣﻌﺎدل آن را ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬و اﮔﺮ ﺗﻤﺎم ﮐﻔﺎره را ﺑﻪ‬ ‫ﯾﮏ ﻧﻔﺮ در ﯾﮏ وﻗﺖ داد‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻧﻔﺮ ﺗﺎ ﺷﺼﺖ روز ﻫﺮ روز ﻣﻘﺪار ﻧﺼﻒ‬ ‫ﺻﺎع ﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ آن را ﺑﺪﻫﺪ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :607‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﺴﮑﯿﻦ ﮐﻤﺘﺮ از ﻧﺼﻒ ﺻﺎع ﮔﻨﺪم ﺑﺪﻫﺪ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ! در ﮐﻔﺎره ﺑﻪ ﯾﮏ ﻧﻔﺮ ﮐﻤﺘﺮ از ﻧﺼﻒ ﺻﺎع ﯾﺎ در ﯾﮏ روز ﺑﯿﺸﺘﺮ از آن دادن‬ ‫ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﺑﻠﮑﻪ در ﻗﺒﺎل ﻫﺮ روز ﻧﺼﻒ ﺻﺎع ﮔﻨﺪم ﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ آن را ﺑﺎﯾﺪ داد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :608‬اﮔﺮ در ﯾﮏ رﻣﻀﺎن ﭼﻨﺪ ﮐﻔﺎره ﺑﺮ ﮐﺴﯽ ﻻزم ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻗﺒﺎل ﻫﻤﻪ ﯾﮏ ﮐﻔﺎره ﺑﺪﻫﺪ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﻋﺘﮑﺎف‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :609‬ا‪‬ﻋﺘ‪‬ﮑَﺎف« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪169‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬اﻋﺘﮑﺎف« ﺑﻪ اﯾﻦ ﮔﻮﯾﻨﺪ ﮐﻪ‪ :‬اﻧﺴﺎن در ﻣﺴﺠﺪي ﮐﻪ ﺟﻤﺎﻋﺖ در آن اﻗﺎﻣﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪،‬‬ ‫ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﻋﺒﺎدت ﻗﯿﺎم ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :610‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻗﯿﺎم در ﻣﺴﺠﺪ ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﻮن آدﻣﯽ ﺳﯿﺮ و ﺗﻔﺮﯾﺢ‪ ،‬ﮐﺎرﻫﺎ و ﻣﺸﻐﻮﻟﯿﺘﻬﺎ را ﺗﺮك ﮐﺮده و ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﮐﺴﺐ‬ ‫رﺿﺎي ﺧﺪا در ﻣﺴﺠﺪ ﻗﯿﺎم ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ ،‬اﯾﻦ ﻗﯿﺎم ﺑﺮاﯾﺶ ﻋﺒﺎدت ﺣﺴﺎب ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :611‬زن در ﮐﺠﺎ اﻋﺘﮑﺎف ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮد ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﻧﯿﺖ اﻋﺘﮑﺎف ﮐﺮده‪ ،‬در ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﺑﻤﺎﻧﺪ و‬ ‫ﺑﺪون ﻋﺬر ﻣﺎﻧﻨﺪ وﺿﻮ‪ ،‬ﻏﺴﻞ و ﻏﯿﺮه از آن ﻣﺤﻞ ﺑﯿﺮون ﻧﺸﻮد و اﮔﺮ در ﺧﺎﻧﻪ ﺟﺎي ﺧﺎﺻﯽ‬ ‫ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن ﻣﻌﯿﻦ ﻧﺒﻮد ﻗﺒﻞ از اﯾﻨﮑﻪ اﻋﺘﮑﺎف ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ ﺟﺎي ﻣﺨﺼﻮﺻﯽ را ﺑﺮاي‬ ‫اﻋﺘﮑﺎف ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ اﻋﺘﮑﺎف ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :612‬اﻋﺘﮑﺎف ﭼﻪ ﻓﻮاﯾﺪي دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در اﻋﺘﮑﺎف ﻓﻮاﯾﺪ ﺑﺴﯿﺎري وﺟﻮد دارد از آن ﺟﻤﻠﻪ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﮐﺴﯽ ﮐﻪ اﻋﺘﮑﺎف ﻣﯽﻧﺸﯿﻨﺪ ﺗﻤﺎم وﻗﺖ و ﺟﺴﻢ ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﺮاي ﻋﺒﺎدت ﺧﺪاوﻧﺪ‬ ‫وﻗﻒ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬از ﺟﻨﮓ و ﺟﺪال و ﺷﺮارﺗﻬﺎي دﻧﯿﻮي ﻣﺤﻔﻮظ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺮاي ﻣﻌﺘﮑﻒ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺛﻮاب ﻧﻤﺎز ﺟﺮﯾﺎن دارد ﭼﻮن ﻣﻌﺘﮑﻒ ﻫﻤﯿﺸﻪ در اﺷﺘﯿﺎق ﻧﻤﺎز‬ ‫و ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽﺑﺮد‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﻣﻌﺘﮑﻒ در ﺣﺎل اﻋﺘﮑﺎف ﺑﺎ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻣﺸﺎﺑﻬﺖ ﭘﯿﺪا ﻣﯽﮐﻨﺪ ﭼﻮن ﻫﻤﻪ وﻗﺖ در‬ ‫ﺗﺴﺒﯿﺢ و ﻋﺒﺎدت ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺸﻐﻮل اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻌﺘﮑﻒ در ﺣﺎل اﻋﺘﮑﺎف ﻣﯿﻬﻤﺎن ﺧﺪا اﺳﺖ ﭼﻮن‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺪا اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :613‬اﻋﺘﮑﺎف ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﻧﻮع اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﻋﺘﮑﺎف ﺑﺮ ﺳﻪ ﻗﺴﻢ اﺳﺖ‪ -1 :‬واﺟﺐ ‪ -2‬ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه ‪ -3‬ﻣﺴﺘﺤﺐ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :614‬اﻋﺘﮑﺎف واﺟﺐ ﺑﻪ ﭼﻪ اﻋﺘﮑﺎﻓﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫‪170‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﻋﺘﮑﺎف ﻧﺬري واﺟﺐ اﺳﺖ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﻧﺬر ﮐﺮد ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﺪا ﺳﻪ روز‬ ‫اﻋﺘﮑﺎف ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ‪ ،‬ﯾﺎ ﭼﻨﯿﻦ ﮔﻔﺖ‪ :‬اﮔﺮ ﻓﻼن ﮐﺎرم ﺑﯿﺎﻧﺠﺎﻣﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﺪا دو روز اﻋﺘﮑﺎف‬ ‫ﻣﯽﻧﺸﯿﻨﻢ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :615‬اﻋﺘﮑﺎف ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه ﺑﻪ ﭼﻪ اﻋﺘﮑﺎﻓﯽ ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﻋﺘﮑﺎف دﻫﻪ آﺧﺮ ﻣﺎه رﻣﻀﺎن ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه اﺳﺖ‪ .‬از ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب ﺑﯿﺴﺘﻢ رﻣﻀﺎن‬ ‫آﻏﺎز ﻣﯽﺷﻮد و ﺑﺎ رؤﯾﺖ ﻣﺎه ﻋﯿﺪ ﭘﺎﯾﺎن ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ‪ .‬اﯾﻦ اﻋﺘﮑﺎف ﺳﻨﺖ ﮐﻔﺎﯾﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ اﮔﺮ‬ ‫ﯾﮏ ﻧﻔﺮ ﻣﻌﺘﮑﻒ ﺷﻮد از ذﻣﻪ ﻫﻤﻪ ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد و اﮔﺮ ﯾﮏ ﻧﻔﺮ ﻫﻢ ﻣﻌﺘﮑﻒ ﻧﺸﺪ ﺗﻤﺎم ﻣﺮدم‬ ‫آن ﻣﺤﻠﻪ ﻣﺴﺆول ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :616‬اﻋﺘﮑﺎف ﻣﺴﺘﺤﺐ ﮐﺪام اﻋﺘﮑﺎف اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻋﻼوه از اﻋﺘﮑﺎف واﺟﺐ و ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه ﻫﺮ ﻧﻮع اﻋﺘﮑﺎﻓﯽ ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ و در‬ ‫ﺗﻤﺎم اﯾﺎم ﺳﺎل ﻫﻢ اﻋﺘﮑﺎف ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :617‬ﺑﺮاي ﺻﺤﺖ اﻋﺘﮑﺎف ﭼﻪ ﺷﺮاﯾﻄﯽ وﺟﻮد دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺣﺮفﻫﺎي ﺧﻮب و دﯾﻨﯽ ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﭘﺎك ﺑﻮدن از ﺟﻨﺎﺑﺖ‪ ،‬ﺣﯿﺾ و ﻧﻔﺎس‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﻋﺎﻗﻞ ﺑﻮدن‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﻧﯿﺖ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -5‬در ﻣﺴﺠﺪ اﻋﺘﮑﺎف ﻧﺸﺴﺘﻦ‪.‬‬ ‫اﯾﻦ ﻣﻮارد ﺑﺮاي ﻫﺮ ﻧﻮع اﻋﺘﮑﺎﻓﯽ ﻻزماﻧﺪ و ﺑﺮاي اﻋﺘﮑﺎف واﺟﺐ‪ ،‬روزه ﻫﻢ ﺷﺮط اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﺒﺎت اﻋﺘﮑﺎف‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :618‬در اﻋﺘﮑﺎف ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺳﺨﻦﻫﺎي ﺧﻮب و دﯾﻨﯽ ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪171‬‬ ‫‪ -2‬ﺗﻼوت ﻗﺮآن‪.‬‬ ‫‪ -3‬درود ﺧﻮاﻧﺪن‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﻌﻠﻢ ﻣﺴﺎﯾﻞ دﯾﻨﯽ‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺑﯿﺎن ﻣﻮﻋﻈﻪ و ﭘﻨﺪ و اﻧﺪرز‪.‬‬ ‫‪ -6‬در ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ اﻋﺘﮑﺎف ﻧﺸﺴﺘﻦ‪.‬‬ ‫اوﻗﺎت اﻋﺘﮑﺎف‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :619‬ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﺪت اﻋﺘﮑﺎف ﭼﻨﺪ روز اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭼﻮن ﺑﺮاي اﻋﺘﮑﺎف واﺟﺐ روزه ﻫﻢ ﺷﺮط اﺳﺖ ﻟﺬا ﺣﺪاﻗﻞ ﻣﺪت آن ﯾﮏ روز‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا ﻧﺬر اﻋﺘﮑﺎف ﮐﻤﺘﺮ از ﯾﮏ روز ﯾﺎ ﻓﻘﻂ اﻋﺘﮑﺎف ﺷﺐ ﺻﺤﯿﺢ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫وﻗﺖ اﻋﺘﮑﺎف ﺳﻨﺖ ﻣﺆﮐﺪه‪ ،‬دﻫﻪ اﺧﯿﺮ ﻣﺎه ﻣﺒﺎرك رﻣﻀﺎن اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاي اﻋﺘﮑﺎف ﻧﻔﻞ وﻗﺘﯽ‬ ‫ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﯾﻌﻨﯽ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﻔﻞ ﯾﮑﯽ دو ﺳﺎﻋﺖ ﯾﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ و ﯾﺎ ﮐﻤﺘﺮ ﻧﯿﺖ اﻋﺘﮑﺎف‬ ‫ﮐﻨﺪ‪ .‬در وﻗﺖ داﺧﻞ ﺷﺪن ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ اﮔﺮ ﻧﯿﺖ اﻋﺘﮑﺎف ﮐﻨﺪ‪ ،‬در ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﺛﻮاب ﺑﺴﯿﺎري ﺑﻪ‬ ‫وي ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ‪.‬‬ ‫ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در اﻋﺘﮑﺎف ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :620‬ﺑﯿﺮون آﻣﺪن ﻣﻌﺘﮑﻒ ﺑﺮاي ﭼﻪ ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺮاي ﺑﻮل و ﻏﺎﯾﻂ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻏﺴﻞ ﻓﺮﺿﯽ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ زوال آﻓﺘﺎب ﯾﺎ در وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﻣﯽرﺳﺪ و ﭘﯿﺶ‬ ‫از ﺧﻄﺒﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﭼﻬﺎر رﮐﻌﺖ ﺳﻨﺖ ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺑﺮاي اذان از ﻣﺴﺠﺪ ﺑﯿﺮون رﻓﺘﻦ و اذان ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :621‬ﺑﺮاي ﺑﻮل و ﻏﺎﯾﻂ ﺗﺎ ﭼﻪ ﻣﻘﺪار دور ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮود؟‬ ‫‪172‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﺎ ﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮﯾﺶ وﻟﻮ اﯾﻨﮑﻪ دور ﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮ دو ﺧﺎﻧﻪ دارد ﮐﻪ ﯾﮑﯽ ﺑﻪ وي‬ ‫ﻧﺰدﯾﮏ اﺳﺖ و دﯾﮕﺮي دور ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﺧﺎﻧﻪ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﺮود‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :622‬ﺑﯿﺮون رﻓﺘﻦ ﻣﻌﺘﮑﻒ ﺑﺮاي ﺷﺮﮐﺖ در ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﻫﻨﮕﺎم اﻋﺘﮑﺎف ﻧﯿﺖ ﮐﺮده ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻧﻤﺎز ﺟﻨﺎزه ﺑﯿﺮون ﺧﻮاﻫﻢ رﻓﺖ ﺟﺎﯾﺰ‬ ‫اﺳﺖ و ﮔﺮﻧﻪ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :623‬ﻋﻼوه از اﻣﻮر ﻣﺬﮐﻮر ﭼﻪ ﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ در ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﯾﺰاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﻮردن‪ ،‬ﻧﻮﺷﯿﺪن‪ ،‬ﺧﻮاﺑﯿﺪن‪ ،‬ﺧﺮﯾﺪاري ﭼﯿﺰي ﮐﻪ ﻣﻮرد ﻟﺰوم ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ‬ ‫اﯾﻨﮑﻪ ﮐﺎﻻ را در ﻣﺴﺠﺪ ﺣﺎﺿﺮ ﻧﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬اﻧﻌﻘﺎد ﻋﻘﺪ ﻧﮑﺎح‪.‬‬ ‫آﻧﭽﻪ اﻋﺘﮑﺎف را ﻓﺎﺳﺪ و ﯾﺎ ﻣﮑﺮوه ﻣﯽﮐﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :624‬ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ در اﻋﺘﮑﺎف ﻣﮑﺮوهاﻧﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺧﺎﻣﻮﺷﯽ ﻣﻄﻠﻖ و اﯾﻦ ﺧﺎﻣﻮﺷﯽ را ﻋﺒﺎدت ﭘﻨﺪاﺷﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﮐﺎﻻ و وﺳﺎﯾﻞ در ﻣﺴﺠﺪ آوردن و ﺧﺮﯾﺪ و ﻓﺮوش آﻧﻬﺎ‪ ،‬ﺟﻨﮓ و ﻣﺠﺎدﻟﻪ و ﺣﺮﻓﻬﺎي‬ ‫ﺑﯿﻬﻮده ﮔﻔﺘﻦ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :625‬اﻋﺘﮑﺎف از ﭼﻪ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻓﺎﺳﺪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺪون ﻋﺬر ﻋﻤﺪاً ﯾﺎ ﺳﻬﻮاً از ﻣﺴﺠﺪ ﺑﯿﺮون رﻓﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺟﻤﺎع در ﺣﺎل اﻋﺘﮑﺎف‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻋﺬري ﺑﯿﺮون رﻓﺘﻦ و ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﺿﺮورت درﻧﮓ ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﯿﻤﺎري ﯾﺎ ﺗﺮس از ﻣﺴﺠﺪ ﺑﯿﺮون رﻓﺘﻦ‪ .‬در ﺗﻤﺎم اﯾﻦ ﻣﻮارد اﻋﺘﮑﺎف ﻓﺎﺳﺪ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :626‬اﮔﺮ اﻋﺘﮑﺎف ﻓﺎﺳﺪ ﺷﻮد ﻗﻀﺎي آن ﻻزم اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪173‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻗﻀﺎي اﻋﺘﮑﺎف واﺟﺐ‪ ،‬واﺟﺐ اﺳﺖ و ﻗﻀﺎي اﻋﺘﮑﺎف ﺳﻨﺖ و ﻧﻔﻞ واﺟﺐ‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻧﺬر‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :627‬ﻧَﺬر« ﮐﺮدن ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ و اﻧﺠﺎم آن واﺟﺐ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :628‬آﯾﺎ اﻧﺠﺎم ﻫﺮ ﻧﺬري واﺟﺐ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺬري ﮐﻪ ﺧﻼف ﺷﺮع ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺷﺮاﯾﻂ آن ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﺟﺎ آوردن آن واﺟﺐ‬ ‫اﺳﺖ و ﻧﺬري ﮐﻪ ﺑﺎ ﺷﺮع ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﺟﺎ آوردن آن‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :629‬ﺑﺮاي ﺻﺤﺖ »ﻧَﺬر« ﭼﻪ ﺷﺮاﯾﻄﯽ وﺟﻮد دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪:‬‬ ‫‪» -1‬ﻧَﺬر« ﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﻋﺒﺎدﺗﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﮕﻮﯾﺪ‪ :‬اﮔﺮ ﻓﻼن ﻣﺸﮑﻞ ﺣﻞ ﺷﻮد ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ‬ ‫ﺧﺪا دو رﮐﻌﺖ ﻧﻤﺎز ﻣﯽﺧﻮاﻧﻢ ﯾﺎ روزه ﻣﯽﮔﯿﺮم ﯾﺎ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻗﺪر ﻣﺴﮑﯿﻦ ﻃﻌﺎم ﻣﯽﺧﻮراﻧﻢ ﯾﺎ‬ ‫اﯾﻦ ﻗﺪر ﭘﻮل ﺻﺪﻗﻪ ﻣﯽﮐﻨﻢ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﭼﯿﺰي را ﮐﻪ ﻧﺬر ﮐﺮده اﺳﺖ‪ ،‬از ﻗﺪرت و ﺗﻮان وي ﺧﺎرج ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﮔﺮﻧﻪ ﻧﺬر ﺻﺤﯿﺢ‬ ‫ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻣﺜﻞ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﮕﻮﯾﺪ‪ :‬اﮔﺮ ﻓﻼن ﮐﺎرم ﺑﯿﺎﻧﺠﺎﻣﺪ اﺟﻨﺎس ﻣﻐﺎزه ﻓﻼﻧﯽ را ﺻﺪﻗﻪ ﻣﯽﮐﻨﻢ‪.‬‬ ‫اﯾﻦ ﻧﺬر ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ ﭼﻮن ﻣﺎل دﯾﮕﺮان در ﻣﻠﮏ او داﺧﻞ ﻧﯿﺴﺖ و ﺻﺪﻗﻪ ﮐﺮدن آن از‬ ‫ﺗﻮاﻧﺶ ﺧﺎرج اﺳﺖ‪ .‬ﺷﺮاﯾﻂ دﯾﮕﺮي ﻫﻢ ﺑﺮاي ﻧﺬر وﺟﻮد دارد ﮐﻪ در ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﻧﻮﺷﺘﻪ‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :630‬ﻧﺬر ﺑﺮاي ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﯾﺎ اﻣﺎم ﯾﺎ دﯾﮕﺮ ﺷﺨﺺ ﻋﺎﻟﻢ و ﺻﺎﻟﺤﯽ ﭼﻪ ﺣﮑﻤﯽ دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺬر ﻓﻘﻂ ﺑﺮاي ﺧﺪاوﻧﺪ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﺑﺮاي دﯾﮕﺮان ﺣﺮام اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻮن ﻧﺬر ﯾﮏ ﻧﻮع‬ ‫ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ و ﻫﯿﭻ ﮐﺲ ﺑﻪ ﺟﺰ ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺘﺤﻘﺎق و ﺷﺎﯾﺴﺘﮕﯽ ﻋﺒﺎدت را ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫زﮐﺎت ﯾﮑﯽ از ﻓﺮاﯾﺾ ﻣﻬﻢ اﺳﻼم‪:‬‬ ‫‪174‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :631‬زﮐﺎت« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪» :‬زﮐﺎت« ﺑﻪ آن ﺳﻬﻢ ﻣﺨﺼﻮص از ﻣﺎل ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﮐﻪ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ دﺳﺘﻮر‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ،‬آن را از ﻣﺎل ﺧﻮﯾﺶ ﺑﯿﺮون ﻧﻤﻮده‪ ،‬در ﻣﻠﮏ ﻓﻘﺮا‪ ،‬و ﻣﺴﺘﻤﻨﺪان در آورﯾﻢ‪ .‬ﻧﻤﺎز و‬ ‫روزه ﻋﺒﺎدت ﺑﺪﻧﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ و زﮐﺎت ﻋﺒﺎدت ﻣﺎﻟﯽ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :632‬زﮐﺎت ﻓﺮض اﺳﺖ ﯾﺎ واﺟﺐ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬زﮐﺎت ﻓﺮض اﺳﺖ‪ .‬ﻓﺮﺿﯿﺖ آن از دﺳﺘﻮرﻫﺎي ﻗﺮآن و از ﻓﺮﻣﺎﯾﺸﺎت آن‬ ‫ﺣﻀﺮت‪ ‬ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻣﻨﮑﺮ ﻓﺮﺿﯿﺖ آن ﺑﺎﺷﺪ ﮐﺎﻓﺮ اﺳﺖ و ﮐﺴﯽ ﮐﻪ از‬ ‫اداي آن ﺧﻮدداري ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻓﺎﺳﻖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :633‬ﺑﺮاي ﻓﺮض ﺷﺪن زﮐﺎت ﭼﻪ ﺷﺮاﯾﻄﯽ وﺟﻮد دارد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﻮدن‪ ،‬آزاد ﺑﻮدن‪ ،‬ﻋﺎﻗﻞ ﺑﻮدن‪ ،‬ﺑﺎﻟﻎ ﺑﻮدن‪ ،‬ﻣﺎﻟﮏ ﻧﺼﺎب ﺑﻮدن‪ ،‬اﺿﺎﻓﻪ‬ ‫ﺑﻮدن ﻧﺼﺎب از ﻣﺎﯾﺤﺘﺎج و ﻗﺮﺿﻬﺎ‪ .‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﻣﺎﻟﮏ ﻧﺼﺎب ﻫﺴﺖ وﻟﯽ ﻣﻘﺮوض و ﺑﺪﻫﮑﺎر‬ ‫اﺳﺖ ﯾﺎ ﺗﺎ آﺧﺮ ﺳﺎل ﺑﺮاﯾﺶ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬در اﯾﻦ ﺻﻮرﺗﻬﺎ ﻧﯿﺰ ﻓﺮض ﻧﻤﯽ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻧ‪‬ﺼﺎب و ﻣﺎل زﮐﺎت‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :634‬در ﭼﻪ ﻣﺎﻟﻬﺎﯾﯽ زﮐﺎت ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻧﻘﺮه‪ ،‬ﻃﻼ و ﻫﺮ ﻧﻮع ﻣﺎل ﺗﺠﺎرت زﮐﺎت ﻓﺮض اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :635‬ﻫﺪف از ﻃﻼ و ﻧﻘﺮه ﺳﮑﻪ آن دو اﺳﺖ ﯾﺎ ﭼﯿﺰ دﯾﮕﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺮ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ از ﻃﻼ و ﻧﻘﺮه ﺑﺎﺷﺪ زﮐﺎت در آن ﻓﺮض اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﺳﮑﻪ‪ ،‬زﯾﻮر‬ ‫آﻻت‪ ،‬ﻇﺮوف و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :636‬در ﺟﻮاﻫﺮات‪ ،‬زﮐﺎت ﻓﺮض اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﺑﺮاي ﮐﺴﺐ و ﺗﺠﺎرت ﺑﺎﺷﻨﺪ زﮐﺎت ﻓﺮض اﺳﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﺮاي ﮐﺴﺐ و‬ ‫ﺗﺠﺎرت ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬زﮐﺎت ﻓﺮض ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬وﻟﻮ اﯾﻨﮑﻪ ارزش و ﺑﻬﺎي زﯾﺎدي داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﯿﺰ اﮔﺮ ﺑﻪ ﻧﺰد ﮐﺴﯽ ﻇﺮوف آﻟﻮﻣﯿﻨﯿﻮم‪ ،‬ﻣﺲ و ﻏﯿﺮه ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﻧﺼﺎب ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﻣﻐﺎزه و‬ ‫ﻣﻨﺰﻟﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ از ﻧﺼﺎب ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ ﮐﺮاﯾﻪ داده ﺷﺪه ﯾﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻃﻼ و ﻧﻘﺮه‪،‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪175‬‬ ‫اﺳﺒﺎب و وﺳﺎﯾﻞ دﯾﮕﺮي دارد ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺗﺠﺎرت ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬در ﻫﯿﭻ ﯾﮏ از اﯾﻨﻬﺎ زﮐﺎت ﻻزم‬ ‫ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :637‬در اﺳﮑﻨﺎﺳﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮐﺎﻏﺬ ﭼﺎپ ﻣﯽﺷﻮد و از ﻧﻈﺮ دوﻟﺖﻫﺎ رﺳﻤﯿﺖ‬ ‫و اﻋﺘﺒﺎر دارد‪ ،‬زﮐﺎت ﻓﺮض اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﻗﺪر ﻧﺼﺎب ﺑﺎﺷﺪ زﮐﺎت ﻓﺮض اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :638‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﻧﺰد ﮐﺴﯽ ﻣﻘﺪاري ﻃﻼ و ﻣﻘﺪاري ﻧﻘﺮه ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﯿﭽﯿﮏ از‬ ‫آن دو ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻧﺼﺎب ﻧﯿﺴﺖ در آﻧﻬﺎ زﮐﺎت ﻓﺮض اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺻﻮرت ﻣﺬﮐﻮر ﻗﯿﻤﺖ ﻃﻼ ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻘﺮه و ﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻧﻘﺮه ﺑﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻃﻼ ﻣﻌﺎدﻟﻪ‬ ‫و ﺳﻨﺠﯿﺪه ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬اﮔﺮ ﻗﯿﻤﺖ ﯾﮑﯽ از آن دو ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻧﺼﺎب ﺑﺮﺳﺪ‪ ،‬زﮐﺎت ﻻزم اﺳﺖ و‬ ‫اﮔﺮ ﻧﺮﺳﺪ ﻻزم ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :639‬اﮔﺮ در ﻧﺰد ﮐﺴﯽ ﭘﻨﺞ ﯾﺎ ﺷﺶ ﻣﺜﻘﺎل ﻃﻼ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ﺑﺎ ﻧﻘﺮه ﻗﯿﻤﺖ‬ ‫ﺷﻮﻧﺪ ﻧﺼﺎب ﻧﻘﺮه ﮐﺎﻣﻞ ﻣﯽﺷﻮد وﻟﯽ ﻏﯿﺮ از ﻃﻼ دﯾﮕﺮ ﭼﯿﺰي ﮐﻪ از ﻧﻘﺮه ﺑﺎﺷﺪ در ﻧﺰد او‬ ‫ﻣﻮﺟﻮد ﻧﯿﺴﺖ آﯾﺎ در اﯾﻦ ﺻﻮرت زﮐﺎت ﻓﺮض اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﺻﻮرت ذﮐﺮ ﺷﺪه زﮐﺎت ﻓﺮض ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :640‬ﻫﺪف از ﻣﺎل ﺗﺠﺎرت ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺮ ﻣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺧﺮﯾﺪ و ﻓﺮوش و ﺑﺪﺳﺖ آوردن ﻣﻨﻔﻌﺖ ﺑﺎﺷﺪ آن را »ﻣﺎل‬ ‫ﺗﺠﺎرت« ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ ﭼﻪ ﮔﻨﺪم ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﺟﻮ ﯾﺎ ﺧﺮﻣﺎ ﯾﺎ ﮐﻔﺶ و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :641‬ﻧ‪‬ﺼﺎب« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻫﺮ ﻣﺎﻟﯽ ﮐﻪ زﮐﺎت در آن ﻓﺮض اﺳﺖ‪ ،‬از ﻧﻈﺮ ﺷﺮﻋﯽ ﻣﻘﺪار ﺧﺎص و ﻣﻌﯿﻨﯽ‬ ‫ﺑﺮاي آن در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻮن ﺑﻪ آن ﻣﻘﺪار ﺑﺮﺳﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه زﮐﺎت ﻓﺮض ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﻪ آن ﻣﻘﺪار ﻣﻌﯿﻦ «ﻧﺼﺎب« ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :642‬ﻧﺼﺎب ﻧﻘﺮه ﭼﻘﺪر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺼﺎب ﻧﻘﺮه‪ 200‬درﻫﻢ )ﻣﻌﺎدل‪ 35/612‬ﮔﺮام ﻧﻘﺮه ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ(‪.‬‬ ‫‪176‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :643‬زﮐﺎت دوﯾﺴﺖ درﻫﻢ ﻧﻘﺮه ﭼﻘﺪر ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﯾﮏ ﭼﻬﻠﻢ آن ﯾﻌﻨﯽ ﭘﻨﺞ درﻫﻢ ﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻣﻌﺎدل آن‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :644‬ﻧﺼﺎب ﻃﻼ ﭼﻘﺪر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺼﺎب ﻃﻼ ﺑﯿﺴﺖ ﻣﺜﻘﺎل اﺳﺖ و از ﺑﯿﺴﺖ ﻣﺜﻘﺎل ﻃﻼ‪ ،‬ﻧﺼﻒ ﻣﺜﻘﺎل ﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ‬ ‫ﻣﻌﺎدل آن را زﮐﺎت ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :645‬ﻧﺼﺎب اﻣﻮال ﺗﺠﺎرت ﭼﻘﺪر اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﻣﻮال ﺗﺠﺎرت ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﻧﻘﺮه ﯾﺎ ﻃﻼ ﻗﯿﻤﺖ ﺷﻮﻧﺪ آﻧﮕﺎه ﺑﺎ ﻧﺼﺎب ﻃﻼ ﯾﺎ ﻧﻘﺮه‬ ‫ﺳﻨﺠﯿﺪه ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و زﮐﺎت ﻃﺒﻖ ﻫﻤﺎن ﻧﺼﺎب در آﻧﻬﺎ ﻻزم ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ اداي زﮐﺎت‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ 646:‬روش ﺻﺤﯿﺢ اداي زﮐﺎت ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺎل زﮐﺎت را ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﺪا ﺑﻪ ﻓﻘﺮا و ﻣﺴﺎﮐﯿﻦ ﯾﺎ ﻣﺴﺘﺤﻘﯿﻦ ﺗﺤﻮﯾﻞ داد و در‬ ‫ﻣﻠﮏ آﻧﺎن در آورد‪.‬‬ ‫از ﻣﺎل زﮐﺎت ﭘﺮداﺧﺖ ﺣﻘﻮق و ﻣﺰد ﮐﺴﯽ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮ ﺑﺮاي ﻓﻘﺮا ﻟﻮازﻣﯽ‬ ‫ﺧﺮﯾﺪاري و درﻣﯿﺎن آﻧﺎن ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺷﻮد ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ .‬ﻧﯿﺰ ﺑﺮاي ﻋﺎﻣﻞ )ﮐﺴﯽ ﮐﻪ از ﻃﺮف‬ ‫ﺣﮑﻮﻣﺖ اﺳﻼﻣﯽ ﻣﺄﻣﻮر ﮔﺮدآوري اﻣﻮال زﮐﺎت ﻣﻘﺮر ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ(‪ .‬ﺑﻪ ﻗﺪر ﻣﺎﯾﺤﺘﺎج وي‬ ‫از ﻣﺎل زﮐﺎت دادن ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :647‬زﮐﺎت را در ﭼﻪ ﻣﻮﻗﻌﯽ ﺑﺎﯾﺪ اداء ﮐﺮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﯾﮏ ﺳﺎل ﺗﻤﺎم ﺑﺮ ﻧﺼﺎب ﻣﺎل زﮐﺎت ﺑﮕﺬرد‪ ،‬ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎﯾﺪ زﮐﺎت اداء‬ ‫ﺷﻮد و ﺗﺄﺧﯿﺮ در اداي زﮐﺎت ﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :648‬ﭘﯿﺶ از ﺗﻤﺎم ﺷﺪن ﺳﺎل‪ ،‬اداي زﮐﺎت ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬اﮔﺮ ﻣﺎﻟﮏ ﻣﻘﺪار ﻧﺼﺎب ﺑﻮد ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :649‬آﯾﺎ ﻧﯿﺖ در وﻗﺖ اداي زﮐﺎت اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ؟‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪177‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬در وﻗﺖ اداي زﮐﺎت ﯾﺎ در وﻗﺘﯽ ﮐﻪ ﻣﺎل زﮐﺎت را از ﺳﺎﯾﺮ اﻣﻮال ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﺟﺪا ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ ،‬ﻻزم اﺳﺖ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﯿﺖ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ‪ :‬اﯾﻨﻬﺎ ﻣﺎل زﮐﺎت ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﮔﺮ ﺑﺪون ﻗﺼﺪ و اراده‬ ‫زﮐﺎت ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﻣﺎل و ﯾﺎ ﭘﻮﻟﯽ ﺑﺪﻫﺪ و ﺳﭙﺲ آن را ﺑﻪ ﺟﺎي زﮐﺎت ﺣﺴﺎب ﮐﻨﺪ‪ ،‬زﮐﺎﺗﺶ اداء‬ ‫ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :650‬آﯾﺎ ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ زﮐﺎت داده ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ اﻋﻼم ﺷﻮد‪ ،‬اﯾﻦ ﻣﺎل‬ ‫زﮐﺎت اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬ﻟﺰوﻣﯽ ﻧﺪارد‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ اﮔﺮ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺎﯾﺰه ﯾﺎ ﺑﻪ اﻃﻔﺎل ﻓﻘﺮا و ﻣﺴﺎﮐﯿﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر‬ ‫ﻫﺪﯾﻪ در روز ﻋﯿﺪ داده ﺷﻮد ﻧﯿﺰ زﮐﺎت اداء ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :651‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺘﻦ ﺳﺎل زﮐﺎت ﻧﺪاده ﺑﻮد و ﻣﺎلﻫﺎﯾﺶ ﺿﺎﯾﻊ‬ ‫ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬زﮐﺎت از ذﻣﻪاش ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :652‬اﮔﺮ ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺖ ﺳﺎل ﺗﻤﺎم اﻣﻮاﻟﺶ را ﺻﺪﻗﻪ ﮐﺮد‪ ،‬زﮐﺎت از ﻋﻬﺪهاش‬ ‫ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬در ﺻﻮرت ﻣﺬﮐﻮر زﮐﺎت از ذﻣﻪاش ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﮔﺮدد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :653‬اﮔﺮ ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺘﻦ ﺳﺎل‪ ،‬ﻣﻘﺪاري از ﻣﺎﻟﺶ ﺿﺎﯾﻊ ﮔﺸﺖ ﯾﺎ آن را ﺻﺪﻗﻪ‬ ‫ﮐﺮد ﺣﮑﻤﺶ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻫﺮ ﻣﻘﺪاري از ﻣﺎل ﮐﻪ ﺿﺎﯾﻊ ﺷﺪه ﯾﺎ ﺻﺪﻗﻪ ﮐﺮده اﺳﺖ زﮐﺎت آن ﺳﺎﻗﻂ ﻣﯽﺷﻮد و‬ ‫زﮐﺎت ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه را ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :654‬اﮔﺮ زﮐﺎت ﻧﻘﺮه را ﺑﺎ ﻧﻘﺮه ادا ﮐﺮد وزن ﻧﻘﺮه اﻋﺘﺒﺎر دارد ﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ آن؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬وزن آن اﻋﺘﺒﺎر دارد‪ .‬ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﯾﮏ ﮐﯿﻠﻮ ﻧﻘﺮه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺖ‬ ‫ﯾﮏ ﺳﺎل‪ 25‬ﮔﺮام ﻧﻘﺮه زﮐﺎت ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﻣﺨﺘﺎر اﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺖ ‪ 25‬ﮔﺮم ﻧﻘﺮه را ﺑﺪﻫﺪ ﯾﺎ‬ ‫ﻗﻄﻌﻪ ﻧﻘﺮهاي ﮐﻪ ﺑﻪ وزن‪ 25‬ﮔﺮم ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪178‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫وﻟﯽ اﮔﺮ ﻗﻄﻌﻪ ﻧﻘﺮه از ﻧﻈﺮ ﻗﯿﻤﺖ و ارزش از ﻗﯿﻤﺖ ﻣﻌﻤﻮل ‪ 25‬ﮔﺮام ﻧﻘﺮه ﮐﻤﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬از‬ ‫دادن آن ﻗﯿﻤﺖ زﮐﺎت اداء ﻧﻤﯽ ﺷﻮد) ‪.(1‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :655‬اﮔﺮ زﮐﺎت ﻧﻘﺮه ﺑﺮ وي ﻻزم ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﺟﺎي آن‪ ،‬ﭼﯿﺰي دﯾﮕﺮ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ زﮐﺎت‬ ‫ﺑﺪﻫﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬ﻗﯿﻤﺖ ﻣﻌﺎدل آن را ﭼﯿﺰ دﯾﮕﺮي ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺼﺎرف زﮐﺎت‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :656‬ﻫﺪف از »ﻣ‪‬ﺼﺎرِف‪ ‬ز‪‬ﮐﺎت« ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺷﺮﻋﺎً اﺳﺘﺤﻘﺎق زﮐﺎت ﮔﺮﻓﺘﻦ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪» ،‬ﻣ‪‬ﺼﺮَف‪ ‬زﮐﺎت«‬ ‫ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :657‬ﻣﺼﺎرف زﮐﺎت« ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻋﺼﺮ ﺣﺎﺿﺮ ﻣﺼﺎرف زﮐﺎت ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻓﻘﺮا ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ داراي ﻣﺎل و وﺳﺎﯾﻞ اﻧﺪﮐﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬وﻟﯽ ﻣﺎﻟﮏ ﻧﺼﺎب ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻣﺴﺎﮐﯿﻦ‪ ،‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻫﯿﭻ ﭼﯿﺰي ﻧﺪارﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﺪﻫﮑﺎران‪ ،‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﻘﺮوضاﻧﺪ ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﭘﺲ از اداي ﺑﺪﻫﯽﻫﺎي ﺧﻮﯾﺶ‪ ،‬ﻣﺎﻟﯽ در‬ ‫ﺣﺪ ﻧﺼﺎب ﺑﺮاﯾﺸﺎن ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﯽ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﻣﺴﺎﻓﺮان‪ ،‬ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺳﻔﺮ ﺗﻬﯽ دﺳﺖاﻧﺪ‪ .‬در ﺣﺪ رﻓﻊ ﻧﯿﺎز ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ زﮐﺎت ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :658‬دادن زﮐﺎت ﺑﻪ ﻣﺪارس دﯾﻨﯽ و ﺣﻮزهﻫﺎي ﻋﻠﻤﯿﻪ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬دادن زﮐﺎت ﺑﻪ ﻃﻼب ﻋﻠﻮم دﯾﻨﯽ و ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﻦ ﻣﺪارس ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﺪف ﮐﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺼﺮف ﻃﻼب ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :659‬ﺑﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ زﮐﺎت دادن ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ اﻓﺮاد ذﯾﻞ زﮐﺎت دادن ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﯾﻌﻨﯽ ﻗﯿﻤﺖ‪ 35/612‬ﮔﺮم ﻧﻘﺮه ﺑﻪ ﻧﺮخ روز ﺑﺮاﯾﺶ ﻧﺼﺎب اوﻟﯿﻪ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد‪.‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪179‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﻪ ﻏﻨﯽ و ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﮐﻪ زﮐﺎت ﺑﺮ ﺧﻮدش ﻓﺮض اﺳﺖ و ﯾﺎ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﯾﮏ ﻧﺼﺎب‪ ،‬ﻣﺎﻟﯽ‬ ‫در ﻧﺰد او ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻣﺎﯾﺤﺘﺎج اﺳﺎﺳﯽ وي زاﯾﺪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺜﻼً در ﻧﺰد ﮐﺴﯽ ﻇﺮوف‬ ‫اﺿﺎﻓﯽ ﻣﻌﺎدل ﻗﯿﻤﺖ ﯾﮏ ﻧﺼﺎب ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮاي وي ﮔﺮﻓﺘﻦ زﮐﺎت ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬ﮔﺮﭼﻪ‬ ‫در ﺧﻮد آن ﻇﺮﻓﻬﺎ زﮐﺎت ﻻزم ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺑﻪ ﺳﯿﺪ و ﺑﻨﯽﻫﺎﺷﻢ و ﻣﺮاد از ﺑﻨﯽﻫﺎﺷﻢ ﻓﺮزﻧﺪان ﺣﻀﺮت ﺣﺎرث ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﻟﻤﻄﻠﺐ‪،‬‬ ‫ﺣﻀﺮت ﺟﻌﻔﺮ‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻋﻘﯿﻞ‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺎس‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻋﻠﯽ ‪ ‬ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﭘﺪر‪ ،‬ﻣﺎدر‪ ،‬ﭘﺪرﺑﺰرگ‪ ،‬ﻣﺎدرﺑﺰرگ‪ ،‬ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺑﺎﻻ روﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﻓﺮزﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻮه‪ ،‬ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ ﻗﺮار داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -5‬زن و ﺷﻮﻫﺮ ﻫﻢ ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ زﮐﺎت ﺑﺪﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ -6‬ﮐﻔﺎر و ﻣﺸﺮﮐﺎن‪.‬‬ ‫‪ -7‬ﻓﺮزﻧﺪان ﻏﯿﺮ ﺑﺎﻟﻎ اﻏﻨﯿﺎء و ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪان‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :660‬ﻣﺼﺮف زﮐﺎت در ﭼﻪ ﻣﻮاردي ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در ﻣﻮاردي ﮐﻪ اﺳﺘﺤﻘﺎق ﻣﻠﮑﯽ و ﺗﺼﺮﻓﯽ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﮐﻔﻦ و دﻓﻦ ﻣﯿﺖ‪ ،‬اداي ﻗﺮض ﻣﯿﺖ‪ ،‬ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﺴﺎﺟﺪ‪ ،‬ﻣﺪارس‪ ،‬ﺧﺮﯾﺪ ﻟﻮازم ﺑﺮاي‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ‪ ،‬ﺳﺎﺧﺘﻦ ﭘﻞ‪ ،‬ﺣﻔﺮ ﭼﺎه و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :661‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﯾﮏ ﺑﺎب ﻣﻨﺰل دارد ﮐﻪ در آن ﺳﮑﻮﻧﺖ دارد‪ ،‬ﯾﺎ آن را ﺑﻪ اﺟﺎره‬ ‫داده اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺟﺰ آن دﯾﮕﺮ ﻣﻨﺒﻊ درآﻣﺪي ﻧﺪارد‪ ،‬ﺑﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﺷﺨﺼﯽ دادن زﮐﺎت ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‬ ‫ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻮن ﻣﻨﺰل ﺟﺰو ﻧﯿﺎزﻫﺎي اﺳﺎﺳﯽ وي ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ اﻟﺒﺘﻪ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ اﺿﺎﻓﻪ‬ ‫ﺑﺮ ﻧﯿﺎزﻫﺎي اﺳﺎﺳﯽ‪ ،‬ﮐﺎﻻﯾﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻗﯿﻤﺖ آن در ﺣﺪ ﻧﺼﺎب ﺑﺮﺳﺪ‪ ،‬ﮔﺮﻓﺘﻦ زﮐﺎت‬ ‫ﺑﺮاي وي ﺟﺎﯾﺰ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪180‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :662‬اﮔﺮ ﺷﺨﺼﯽ ﻣﺴﺘﺤﻖ زﮐﺎت ﺗﺸﺨﯿﺺ داده ﺷﺪ و ﺑﻪ وي زﮐﺎت داده ﺷﺪ‪،‬‬ ‫ﺳﭙﺲ ﻣﻌﻠﻮم ﮔﺸﺖ ﮐﻪ ﺳﯿﺪ ﯾﺎ ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﺑﻮده ﯾﺎ ﻣﺴﺘﺤﻖ زﮐﺎت ﻧﺒﻮده اﺳﺖ‪ .‬در ﭼﻨﯿﻦ‬ ‫ﺻﻮرﺗﯽ زﮐﺎت ادا ﺷﺪه ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري! اداء ﺷﺪه اﺳﺖ و اداي آن‪ ،‬دوﺑﺎره واﺟﺐ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :663‬ﺑﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ دادن زﮐﺎت ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻧﺨﺴﺖ ﺑﻪ ﺧﻮﯾﺸﺎوﻧﺪان و ﻧﺰدﯾﮑﺎن ﺧﻮﯾﺶ ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﺑﺮادر‪ ،‬ﺧﻮاﻫﺮ‪ ،‬ﺑﺮادرزاده‪،‬‬ ‫ﺧﻮاﻫﺮزاده‪ ،‬ﻋﻤﻮ‪ ،‬ﻋﻤﻪ‪ ،‬ﺧﺎﻟﻪ‪ ،‬داﯾﯽ‪ ،‬ﭘﺪر زن‪ ،‬ﺑﺮادر زن‪ ،‬داﻣﺎد و ﻏﯿﺮه ﺑﻪ ﺷﺮﻃﯽ ﮐﻪ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ و‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﻖ زﮐﺎت ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬دادن زﮐﺎت ﺑﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﮐﺴﺎﻧﯽ اﺟﺮ و ﻣﺰد ﺑﺴﯿﺎر دارد‪ .‬ﭘﺲ از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ‬ ‫ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ ﯾﺎ ﻫﻢ ﺷﻬﺮﯾﻬﺎي ﺧﻮﯾﺶ ﮐﻪ ﻣﺴﺘﺤﻖ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻧﻔﻊ دﯾﻨﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮي‬ ‫در آﻧﺠﺎ وﺟﻮد دارد ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ :‬ﻣﺪارس‪ ،‬ﻃﻼب ﻋﻠﻮم دﯾﻨﯽ و ﻏﯿﺮه‪.‬‬ ‫ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ‪:‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :664‬ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ« ﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰي ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻓﻄﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي روزه ﺧﻮردن و ﯾﺎ روزه ﻧﮕﺮﻓﺘﻦ اﺳﺖ‪ .‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮ ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﺻﺪﻗﻪاي ﻣﻘﺮر ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﺲ از ﭘﺎﯾﺎن ﯾﺎﻓﺘﻦ ﻣﺎه ﻣﺒﺎرك رﻣﻀﺎن در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﻓﻄﺎر از‬ ‫روزه رﻣﻀﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﭙﺎﺳﮕﺰاري از ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺑﺎﯾﺪ آن را ﭘﺮداﺧﺖ ﮐﺮد‪ .‬و ﺑﻪ آن‬ ‫»ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ« ﻣﯽﮔﻮﯾﻨﺪ‪ .‬اوﻟﯿﻦ روز ﺑﻌﺪ از رﻣﻀﺎن را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻫﻤﺎن ذوق و ﺧﻮﺷﯽ اﻓﻄﺎر از‬ ‫روزه‪ ،‬ﻋﯿﺪ ﻓﻄﺮ ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪» :665‬ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ« ﺑﺮ ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ واﺟﺐ ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮ ﻫﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎن آزاد ﮐﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﻣﻘﺪار ﻧﺼﺎب ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ واﺟﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :666‬ﻧﺼﺎب ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﻫﻤﺎن ﻧﺼﺎب زﮐﺎت اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﯾﮑﯽ اﺳﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ در ﻧﺼﺎب زﮐﺎت و ﻧﺼﺎب ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ اﯾﻦ ﻓﺮق ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ‪ :‬ﺑﺮاي ﻓﺮﺿﯿﺖ زﮐﺎت وﺟﻮد ﻧﻘﺮه‪ ،‬ﻃﻼ ﯾﺎ ﻣﺎل ﺗﺠﺎرت اﻟﺰاﻣﯽ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﺮاي وﺟﻮب‬ ‫ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ اﯾﻦ ﺳﻪ ﭼﯿﺰ ﺧﺼﻮﺻﯿﺘﯽ ﻧﺪارﻧﺪ‪ .‬و ﻫﺮ ﻧﻮع ﻣﺎﻟﯽ در ﻧﺼﺎب ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﻗﯿﻤﺖ‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫‪181‬‬ ‫ﮔﺰاري و ﺑﻪ آن اﺿﺎﻓﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﯾﮏ ﻧﺼﺎب ﮐﺎﻣﻞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﯾﺪ‪ .‬وﻟﯽ اﺿﺎﻓﻪ ﺑﻮدن ﺑﺮ‬ ‫ﻧﯿﺎزﻫﺎي اﺳﺎﺳﯽ و وام در ﻫﺮ دو ﻧﺼﺎب ﺷﺮط اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ اﮔﺮ ﻧﺰد ﮐﺴﯽ ﻟﺒﺎسﻫﺎﯾﯽ ﯾﺎ ﻇﺮوف و ﻟﻮازم ﺧﺎﻧﮕﯽ اﺿﺎﻓﻪ ﺑﺮ ﻧﯿﺎز و اﺳﺘﻔﺎده روز‬ ‫ﻣﺮه وﺟﻮد داﺷﺖ‪ ،‬ﯾﺎ داراي ﻣﻨﺰﻟﯽ ﺧﺎﻟﯽ ﯾﺎ دﯾﮕﺮ اﺳﺒﺎب و وﺳﺎﯾﻠﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ از ﻧﯿﺎزﻫﺎي‬ ‫اﺳﺎﺳﯽ وي اﺿﺎﻓﻪ ﺑﻮدﻧﺪ و ﻗﯿﻤﺖ آﻧﻬﺎ در ﺣﺪ ﻧﺼﺎب ﯾﺎ ﺑﯿﺶ از آن ﻣﯽرﺳﯿﺪ‪ ،‬در ﭼﻨﯿﻦ ﻣﺎﻟﯽ‬ ‫زﮐﺎت ﻓﺮض ﻧﯿﺴﺖ وﻟﯽ ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ واﺟﺐ اﺳﺖ‪ .‬در ﻧﺼﺎب ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﮔﺬﺷﺖ ﯾﮏ ﺳﺎل‬ ‫ﻻزم ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻠﮑﻪ اﮔﺮ در ﻫﻤﺎن ﯾﮏ روز ﻣﺎﻟﮏ ﻧﺼﺎب ﺷﻮد‪ ،‬ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ واﺟﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :667‬ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ از ﻃﺮف ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﺑﺎﯾﺪ داده ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﺮ ﻫﺮ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﻧﺼﺎب ﺑﺎﺷﺪ ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻃﺮف ﺧﻮﯾﺶ و ﻓﺮزﻧﺪان‬ ‫ﻧﺎﺑﺎﻟﻎ ﺧﻮﯾﺶ ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬وﻟﯽ اﮔﺮ ﻓﺮزﻧﺪان ﻏﯿﺮ ﺑﺎﻟﻎ‪ ،‬ﺧﻮدﺷﺎن ﻣﺎل و ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ داﺷﺘﻨﺪ‪،‬‬ ‫از اﻣﻮال ﺧﻮدﺷﺎن ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ داده ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :668‬ﮐﺴﯽ ﮐﻪ روزه ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﺑﺮ وي ﻻزم اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬آري‪ ،‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﻧﺼﺎب ﺑﺎﺷﺪ ﻻزم اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :669‬وﻗﺖ وﺟﻮب ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﭼﻪ زﻣﺎﻧﯽ آﻏﺎز ﻣﯽﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﭘﺲ از ﻃﻠﻮع ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق روز ﻋﯿﺪ ﻓﻄﺮ وﻗﺖ وﺟﻮب آن ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻟﺬا ﻫﺮ‬ ‫ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﭘﯿﺶ از ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق روز ﻋﯿﺪ ﺑﻤﯿﺮد‪ ،‬ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﺑﺮ او ﻻزم ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ .‬و‬ ‫ﻓﺮزﻧﺪي ﮐﻪ ﭘﯿﺶ از ﺻﺒﺢ ﺻﺎدق ﻣﺘﻮﻟﺪ ﺷﻮد‪ ،‬از ﻃﺮف او ﺑﺎﯾﺪ ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ داده ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :670‬اداي ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﭘﯿﺶ از روز ﻋﯿﺪ در ﻣﺎه رﻣﻀﺎن ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :671‬ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ روش اداي ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬در روز ﻋﯿﺪ ﭘﯿﺶ از اﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﻃﺮف ﻣﺼﻠﯽ رﻓﺖ ﻣﺴﺘﺤﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ‬ ‫اداء ﺷﻮد و اﮔﺮ ﺑﻌﺪ از ﻧﻤﺎز اداء ﮐﺮد ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ .‬و ﺗﺎ وﻗﺘﯽ ﮐﻪ آن را اداء ﻧﮑﺮده اﺳﺖ از‬ ‫ذﻣﻪاش ﺳﺎﻗﻂ ﻧﻤﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪182‬‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻻﺳﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺬﻫﺐ ﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﯽ‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :672‬ﻣﻘﺪار ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﭼﻘﺪر و ﻧﻮع آن ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﻘﺪار ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﻧﺼﻒ ﺻﺎع ﮔﻨﺪم )‪ (250/2‬ﮐﯿﻠﻮﮔﺮم( و ﯾﺎ ﯾﮏ ﺻﺎع ﺟﻮ‪ ،‬ﺧﺮﻣﺎ‬ ‫ﯾﺎ ﻗﯿﻤﺖ ﻣﻌﺎدل آن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :673‬ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﯾﮏ ﻧﻔﺮ را ﺑﻪ ﯾﮏ ﻓﻘﯿﺮ ﻣﯽﺗﻮان داد و ﯾﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﯿﺎن ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ‬ ‫ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺑﻪ ﯾﮏ ﯾﺎ ﭼﻨﺪ ﻓﻘﯿﺮ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪ .‬و اﮔﺮ ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻧﻔﺮ داده ﺷﻮد‬ ‫ﻧﯿﺰ ﺟﺎﯾﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :674‬ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ داده ﺷﻮد؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﻣﺴﺘﺤﻖ ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺴﺘﺤﻖ زﮐﺎت ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﻖ زﮐﺎت ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬دادن ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺳﺶ‪ :675‬ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ واﺟﺐ اﺳﺖ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ زﮐﺎت ﯾﺎ ﺻﺪﻗﻪ ﻓﻄﺮ‬ ‫ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ ﯾﺎ ﺧﯿﺮ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ‪ :‬ﺧﯿﺮ‪ ،‬ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﺻﺪﻗﻪ واﺟﺐ ﺑﺮاي آﻧﻬﺎ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻹﺳﻼم در ﺳﺎﻋﺖ ‪ 4‬روز ﺳﻪ ﺷﻨﺒﻪ‪19 / 6 / 70‬‬ ‫ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ‪ 30‬ﺻﻔﺮ ‪ 1412‬ﻫ ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن رﺳﯿﺪ‬ ‫ﻓﺎﳊﻤﺪ ﷲ‪.‬‬ ‫‪183‬‬ ‫ﺑﺨﺶ ﭼﻬﺎرم ﻗﺴﻤﺖ دوم‪ :‬اﻋﻤﺎل اﺳﻼﻣﯽ‬ ‫ﻫﻮاﻣﺶ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺑﺮاي آﮔﺎﻫﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﺳﯿﻤﺎي درﺧﺸﺎن ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺑﻪ ﮐﺘﺎب »ﻧﺰﻫﺔ اﺨﻟﻮاﻃﺮ« ﻧﻮﺷﺘﻪ‬ ‫ﻋﻼﻣﻪ ﻋﺒﺪاﻟﺤﯽ اﻟﻠﮑﻨﻮي ﭘﺪر ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه و داﻧﺸﻤﻨﺪ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﻫﻨﺪ‪ ،‬اﺳﺘﺎد ﺳﯿﺪ أﺑﻮاﻟﺤﺴﻦ ﻧﺪوي‬ ‫رﺣﻤﻪ اﷲ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﻣﺴﺎﺣﺖ ﯾﮏ درﻫﻢ ﻣﺴﺎوي ﺑﺎ ﺷﺶ ﺳﺎﻧﺘﯿﻤﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ‪ -‬ﻣﺘﺮﺟﻢ‬ ‫‪ -3‬ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﺷﺎﻋﺮ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ‪:‬‬ ‫ﮐﺎر‬ ‫ﺷﯿﻄﺎن‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﺪ‬ ‫ﻧﺎﻣﺶ‬ ‫وﻟﯽ‬ ‫ﮔﺮ وﻟﯽ اﯾﻨﺴﺖ ﻟﻌﻨﺖ ﺑﺮ وﻟﯽ‬ ‫‪ -4‬ﯾﻌﻨﯽ ﻗﯿﻤﺖ‪ 35/612‬ﮔﺮم ﻧﻘﺮه ﺑﻪ ﻧﺮخ روز ﺑﺮاﯾﺶ ﻧﺼﺎب اوﻟﯿﻪ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد‪.‬‬

Teachings of Islam Based on Hanafi Jurisprudence

Products

Support

Teachings of Islam Based on Hanafi Jurisprudence

Add this document to collection(s)

Add this document to saved

Suggest us how to improve StudyLib