🎨
imtihon
Mavzu: Maxfiylik qoidalari doirasida
shaxsiy maʼlumotlari toʻplanayotgan
shaxsning roziligiga oid axloqiy jihatlar
qanday ?
Shaxsiy ma’lumot va maxfiylik qoidalari
Keling endi biz shaxsiy ma’lumot va maxfiylik tushunchasi bilib olsak . Bugungi
kunda maxfiylikka bolgan talab ortib bormoqda. Shuning uchun biz bularni
nimaligini bilib olsak. Shaxsiy ma’lumot bu mizning ism , familiya, jins, pasport,
sug‘urta raqami, telefon raqami kiradi shu sababli shaxsiy ma’lumotlarning
ahamiyati korib chiqsak Shaxsiy ma’lumotlar jamiyatning barcha sohalarida muhim
rol o‘ynaydi. Ular identifikatsiya, xavfsizlik, raqamli xizmatlar, tibbiyot va
iqtisodiyotda katta ahamiyatga ega. Shu bilan birga, ushbu ma’lumotlarning
noto‘g‘ri qo‘llanilishi yoki himoyalanmasligi jiddiy xavflarga olib kelishi mumkin. Shu
sababli, insonlar o‘z shaxsiy ma’lumotlarini ehtiyotkorlik bilan boshqarishi va
himoya qilish choralarini ko‘rishi muhimdir.
Maxfiylik qoidalari – bu shaxsiy ma’lumotlarni yig‘ish, saqlash, qayta ishlash
va ulardan foydalanish jarayonlarini tartibga soluvchi tamoyillar va qoidalar
majmuasidir.
Maxfiylik qoidalarining
asosiy tamoyillari.
Shaffoflik va xabardorlik – Foydalanuvchilar ularning ma’lumotlari qanday
to‘planishi va ishlatilishi haqida aniq ma’lumotga ega bo‘lishi kerak. Maxfiylik
siyosati tushunarli va oson kirish mumkin bo‘lishi lozim.
imtihon
1
Rozilik – Shaxsiy ma’lumotlarni yig‘ish va qayta ishlash uchun
foydalanuvchilarning aniq va ongli roziligi olinishi kerak.
Minimal ma’lumot yig‘ish – Tashkilotlar faqat zarur bo‘lgan ma’lumotlarni
yig‘ishi kerak, ortiqcha va nomaqbul ma’lumotlar yig‘ish cheklanishi lozim.
Ma’lumotlarni himoya qilish – Shaxsiy ma’lumotlar xavfsizlik choralariga ega
bo‘lishi va ruxsatsiz kirishdan himoyalanishi kerak.
Foydalanuvchi huquqlari – Foydalanuvchilar o‘z ma’lumotlariga kirish, ularni
o‘zgartirish yoki o‘chirish huquqiga ega bo‘lishi lozim.
Maxfiylik qoidalarini xalqaro qonunlar bir nechtasini ko’rib chiqsak bular qaysilar.
GDPR (General Data Protection Regulation-Yevropa Ittifoqi) – 2018-yilda
kuchga kirgan ushbu qonun shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilishga qaratilgan.
U foydalanuvchilarga o‘z ma’lumotlarini nazorat qilish huquqini beradi va
qonunbuzarliklarga katta jarimalar belgilaydi.
CCPA (California Consumer Privacy Act-Kaliforniya, AQSh) – Ushbu qonun
foydalanuvchilarga o‘z shaxsiy ma’lumotlarini nazorat qilish, ma’lumotlar
sotilishiga qarshilik bildirish huquqini beradi.
PDPA (Personal Data Protection Act-Osiyo mamlakatlari) – Singapur,
Malayziya va boshqa davlatlarda shaxsiy ma’lumotlarni qonuniy himoya qilish
bo‘yicha qabul qilingan qonunlar.
Shaxsiy ma'lumotlarning to‘plami va ishlatilishi, har bir shaxsning ixtiyoriy roziligi
asosida amalga oshirilishi kerak. Bu axloqiy jihatdan juda muhim, chunki insonning
o‘z shaxsiy ma'lumotlariga nisbatan egallagan huquqlari ularning tanlovi va
xavfsizligini ta'minlaydi. Rozilik axloqiy jihatdan quyidagi asoslar bilan taqdim
etiladi:
O‘zaro hurmat: Insonning shaxsiy ma'lumotlariga nisbatan rozilik olish orqali
tashkilotlar va boshqa subyektlar shaxsni hurmat qilganliklarini namoyon
etadilar. Bu, shuningdek, odamning xohishiga qarab ma'lumotlar yig‘ilishini
ta'minlashga yordam beradi.
Ixtiyoriylik va tanlov: Foydalanuvchi o‘z ma'lumotlarini to‘plashga yoki ulardan
foydalanishga rozilik berishda ixtiyoriy ravishda tanlov qiladi. Boshqacha
imtihon
2
aytganda, odamni majbur qilish orqali ma'lumotlarni olish axloqiy nuqtai
nazardan noto‘g‘ri bo‘ladi.
Shaxsiy hayotga hurmat: Rozilik olish, shaxsiy hayotning maxfiyligiga hurmat
ko‘rsatishning bir shakli hisoblanadi. Agar shaxsiy ma'lumotlar unga rozilik
bilan olinmasa, bu uning shaxsiy hayotiga tajovuz qilish sifatida ko‘rilishi
mumkin.
Rozilik, shuningdek, maxfiylik siyosatiga nisbatan shaxsning to‘liq xabardorligini
ta'minlaydi. Bu, foydalanuvchining qanday ma'lumotlari yig‘ilayotganini, ular
qanday ishlatilishini va ular qanday himoya qilinishini tushunishini ta'minlashga
yordam beradi.
imtihon
3