O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALARI
VAZIRLIGI
MUXAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Kompyuter tizimlari kafedrasi
O’rnatilgan tizimlar fani
4-LABORATORIYA ISHI.
Mavzu: RGB yorug‘lik diodi bilan ishlash. Impuls kengligining modulyatsiyasi.
Guruh: EBS006-1
Bajardi: Tursunboyev Javohir
Tekshirdi: Norboyeva Mahliyo
TOSHKENT 2025
Amaliy mashg‘ulot № 4.
RGB yorug‘lik diodi bilan ishlash. Impuls kengligining modulyatsiyasi.
Ishdan maqsadi: RGB LED bilan tanishish va uni loyihalarda ishlatish. RGB LED
ranglarini va impuls modulyatsiyasi diapazonini aralashtirishni o‘rganish.
Nazariy qism.
RGB yorug‘li diodi (RGB LED) - bu elektronik qurilmalardan biridir va unda
uchta turli rangdagi yorug‘li diodlar (qizil, yashil va ko‘k) bir aralashtirilgan. Bu
turdagi yorug‘li diodlarda har bir rangga alohida kontrollerni yoki engilayuvchi
qurilmalarni ishlatib, istalgan rangni o‘rniga kelishi mumkin.
RGB yorug‘li diodlar amaldagi talablar va xususiyatlari:
Ranglar: RGB yorug‘li diodlarda uchta asosiy rang - qizil, yashil va ko‘k
mavjud. Ularning kombinatsiyasi orqali boshqa ranglarni ham yaratish mumkin.
Pini va kontrolleri: RGB yorug‘li diodlarda odatda to‘rt pin mavjud bo‘lar: biri
umumiy anod yoki umumiy katod, qolgan uchta esa alohida alohida ranglar uchun
bo‘lar. Kontroller esa ranglarni boshqarish uchun foydalaniladi. Bunday
diodalarning birining anod (qism) yoki katod (p) burchagi ulgurji olinishiga qarab
almashtiriladi.
22-rasm. RGB diod
Kirish ta'minlash: RGB yorug‘li diodlarni to‘g‘ri ishlatish uchun ularga mos
voltaj va amperliklikta ta'minlov bermangiz kerak. To‘g‘ri ta'minlovni ta'minlash
uchun, diodning spetsifikatsiyalariga e'tibor bering.
RGB yorug‘li diodlar- ko‘p yo‘nalishli rangni olishga imkon beradigan qulay
qurilmalardir. Ular elektronika, ayollar va o‘quvchilar uchun qiziqarli va o‘rganishga
mos qurilmalardir.
23-rasm. RGB diod sxema ko‘rinishda
Arduino RGB yorug‘li diodi (RGB LED), birlamchi, yoyiladigan elektronik
qurilmaning o‘zgarmaydigan ranglarini yoritish uchun ishlatiladigan elektron
komponentdir. U holda, unda 3 ta noaniq yorug‘lik chiptan iborat bo‘lgan diodlar
birlashtirilgan. Har bir diod o‘zining o‘zgarmaydigan rangiga ega bo‘lgan chiptan
iborat. Bu ranglar qizil (Red), yashil (Green) va ko‘k (Blue) bo‘lishi mumkin. Ular
qo‘llanilgan ranglarini vaqtincha boshqarish imkonini beradi, shuning uchun unga
RGB nomi berilgan.
RGB yorug‘li diodi har bir chipta 3 ta elektrodg ega bo‘ladi - anod (qarindosh)
va katodlar (yomon qarindoshlar). Boshqa komponentlar bilan birikmagan holda,
ularni boshqarish uchun ardino dasturchisi yoki boshqa mikrokontroller yordamida
boshqarish kerak.
Bu diodlarni boshqarish uchun umumiy yo‘ldoshlardan foydalanilishi
mumkin:
Common Anode (Gemeenschappelijke Anode): Ushbu usulda, birinchi pin
(anod) tegishli chipta orqali birlashgan va katodlar alohida yoki ulardan biri orqali
boshqariladi.
Common Cathode (Gemeenschappelijke Kathode): Bu usulda esa, birinchi
pin (katod) chiptaga tushgan va anodlar alohida yoki ulardan biri orqali
boshqariladi.
RGB yorug‘li diodlar o‘zgartirilgan ranglar yaratish uchun 3 asosiy rang (Qizil,
Yashil, Ko‘k)ni va ularning ulardan hosil bo‘ladigan tarkibiy ranglarini birlashtirish
orqali foydalaniladi. Masalan, qizil va yashilni birlashtirganda sariq rang hosil
bo‘ladi, yashil va ko‘kni birlashtirganda to‘q ko‘k rang hosil bo‘ladi va hokazo.
Kod:
int redPin = 9; // Qizil rang uchun pin raqami
int greenPin = 10; // Yashil rang uchun pin raqami
int bluePin = 11; // Ko‘k rang uchun pin raqami
void setup() {
pinMode(redPin, OUTPUT);
pinMode(greenPin, OUTPUT);
pinMode(bluePin, OUTPUT);
}
void loop() {
// Ranglar uchun 0 dan 255 gacha bo‘lgan qiymatlar
analogWrite(redPin, 255); // Qizil rang
analogWrite(greenPin, 0); // Yashil rang
analogWrite(bluePin, 0); // Ko‘k rang
delay(1000); // 1 sekund kutamiz
analogWrite(redPin, 0); // Qizil rang
analogWrite(greenPin, 255); // Yashil rang
analogWrite(bluePin, 0); // Ko‘k rang
delay(1000); // 1 sekund kutamiz
analogWrite(redPin, 0); // Qizil rang
analogWrite(greenPin, 0); // Yashil rang
analogWrite(bluePin, 255); // Ko‘k rang
delay(1000); // 1 sekund kutamiz
}
Xulosa:
Ushbu loyiha Arduino Uno va RGB LED yordamida turli ranglarni yaratishga
asoslangan. Kodda qizil, yashil, ko‘k va ularning kombinatsiyalarini yoqibo‘chirish orqali turli xil rang effektlari hosil qilinadi. LED'ni ortiqcha quvvatdan
himoya qilish uchun rezistorlar ishlatilgan.
Bu loyiha Arduinda PWM yordamida yorug‘lik intensivligini boshqarish va
ranglarni yaratish tamoyillarini tushunishga yordam beradi.