Raqamli Texnologiyalardan Foydalanib Davlatlarning Yashirin
Iqtisodiyotini Qisqartirish
Referat
Tayyorladi: Foydalanuvchi
Sana: 2024
1. Kirish
Yashirin iqtisodiyot ko‘plab davlatlar uchun jiddiy muammo bo‘lib, u soliq tushumlarining
kamayishi, iqtisodiy o‘sishning sekinlashishi va ijtimoiy adolatsizlikka olib keladi. Raqamli
texnologiyalarni joriy etish orqali ushbu muammoni samarali hal etish mumkin.
Ushbu referatning maqsadi raqamli texnologiyalar yordamida davlatlarning yashirin
iqtisodiyotini qisqartirish bo‘yicha amalga oshirilgan chora-tadbirlarni tahlil qilish va yangi
O‘zbekiston uchun tegishli takliflarni ishlab chiqishdir.
Olimlarning fikrlari
Tadqiqotchilar raqamli texnologiyalar, jumladan, 'Big Data', 'Cloud Computing', sun’iy
intellekt va blockchain texnologiyalari yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashda samarali
vosita ekanligini ta’kidlaydilar. Masalan, Davos jahon iqtisodiy forumida raqamli
texnologiyalarning soliq ma’lumotlarini tahlil qilishdagi roli muhokama qilingan.
2. Asosiy Qism
Statistik ma'lumotlar va hisob-kitoblar
Raqamli texnologiyalar yordamida yashirin iqtisodiyotni qisqartirishga oid statistik
ma’lumotlar quyidagilarni ko‘rsatadi:
O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi tomonidan o‘tkazilgan tanlanma
statistik kuzatuvlar natijasida 2023-yilda yashirin iqtisodiyot hajmi 125,6 trln. so‘mga
oshgani aniqlangan. Bu raqam davlat byudjetiga tushadigan soliq tushumlarining sezilarli
darajada kamayganini ko‘rsatadi.
Raqamli texnologiyalardan foydalanish natijalari
Dunyo tajribasida raqamli texnologiyalar yashirin iqtisodiyotni qisqartirishda muhim rol
o‘ynaydi. Masalan, Estoniya elektron hukumat tizimini joriy etish orqali yashirin iqtisodiyot
hajmini sezilarli darajada qisqartirgan. Janubiy Koreyada raqamli to‘lov tizimlarining keng
joriy etilishi naqd pulsiz hisob-kitoblar hajmini oshirgan.
Yangi O‘zbekiston uchun takliflar
Yashirin iqtisodiyotni qisqartirishda O‘zbekiston quyidagi chora-tadbirlarni ko‘rib chiqishi
mumkin:
- Elektron hukumatni yanada rivojlantirish va barcha davlat xizmatlarini raqamlashtirish.
- Blockchain texnologiyasini joriy etish orqali soliq yig‘imlarining oshkoraligini ta’minlash.
- Sun’iy intellekt va 'Big Data'ni qo‘llab, iqtisodiy faoliyatni tahlil qilish.
3. Xulosa
Raqamli texnologiyalar yashirin iqtisodiyotni qisqartirishda samarali vositalardan biri
hisoblanadi. Dunyo tajribasi ko‘rsatib turibdiki, texnologiyalarni to‘g‘ri joriy etish orqali
iqtisodiy o‘sishni tezlashtirish, soliq tushumlarini oshirish va ijtimoiy adolatni ta’minlash
mumkin. O‘zbekiston ham bu yo‘nalishda faol qadamlar tashlashi lozim.
4. Foydalanilgan Adabiyotlar
1. Davos Jahon Iqtisodiy Forumi. (2023). Raqamli Texnologiyalar va Iqtisodiyot.
2. O‘zbekiston Respublikasi Davlat Statistika Qo‘mitasi Ma’lumotlari.
3. Estoniya Elektron Hukumat Markazi Hisobotlari.