3 AMALIY MASHG’ULOTINING AMALIY QISMI STP - протоколи ёрдамида халқани (Петель) бартараф этиш (Устранение петель) ни ўрганиш ва EtherChannel протоколи ёрдамида каналларни агрегированиялашни ўрганиш НАЗАРИЙ МАЪЛУМОТ • Фараз қилайлик иккита switch битта бинодаги бошқа бошқа қаватларда жойлашган. Агар иккита switchни ўзаро битта алоқа линия (канали)си орқали боғласак, вақти келиб ўша алоқа линиясида узилиш содир бўлса, иккита switch ўртасида ўзаро маълумот узатиш тўхтайди. Уни тез бартараф этишни иложи бўлмайди, узилган жойни топиш керак ёки бошқа алоқа линиясини ётқизиш талаб этилади. Бунинг олдини олиш учун иккита усулдан фойдаланиш мумкин. • Биринчиси заҳиралаштирилган уланишни қўллаш, бунда иккита switch ўзаро иккита алоқа линияси орқали уланади. Бунда биттаси тўлиқ ишлайди иккинчиси заҳирада туради. • Иккинчиси каналларни агрегированиялаш- бунда бир нечта физик каналларни битта мантиқий каналга бирлаштириш. Бунда агар иккита switchни ўзаро иккита канал орқали боғласак, иккала физик канал битта мантиқий каналга айлантирилиб иккаласидан маълумотлар узатилади. Агар биттасида узилиш содир бўлса маълумотларни узатиш тўхтаб қолмайди, иккинчисидан узатиш давом этади. НАЗАРИЙ МАЪЛУМОТ • • Link Aggregation Control Protocol (LACP) — протокол, предназначенный для объединения нескольких физических каналов в один логический в сетях Ethernet. Агрегированные каналы LACP используются как для повышения пропускной способности, так и повышения отказоустойчивости. • Port Aggregation Protocol (PAgP) (Агрегирование каналов) проприетарный протокол компании Cisco Systems, служит для автоматизации агрегирования физических Ethernet портов коммутатора в один логический. Такое объединение позволяет увеличивать пропускную способность и надежность канала. Агрегирование каналов может быть настроено между двумя коммутаторами, коммутатором и маршрутизатором АГРЕГИРОВАНИЕ С ПОМОЩЬЮ LACP: • Преимущества: o Согласование настроек с удаленной стороной позволяет избежать ошибок и петель в сети. o Поддержка standby-интерфейсов позволяет агрегировать до 16ти портов, 8 из которых будут активными, а остальные в режиме standby • Недостатки: o Вносит дополнительную задержку при поднятии агрегированного канала или изменении его настроек. • (В режиме "Standby" любой аппарат находится в режиме ожидания для последующего включения. При этом он остается подключенным к источнику электроэнергии и незначительно потребляет её. В аппарате работает внутренний блок питания в облегченном режиме, а также блок управления аппаратом. Это режим ожидания.) СТАТИЧЕСКОЕ АГРЕГИРОВАНИЕ: • Преимущества: o Не вносит дополнительную задержку при поднятии агрегированного канала или изменении его настроек o Вариант, который рекомендует использовать Cisco • Недостатки: o Нет согласования настроек с удаленной стороной. Ошибки в настройке могут привести к образованию петель Статик агрегированиялашни қуйидаги тармоқда кўриб чиқамиз • Ишни бажариш тартиби • 1 Cisco Paсket Tracer дастурини ишга туширинг. • 2 End Devices қисмига ўтиб, иш столига 2 та компьютерни ва 2та 2960-24ТТ типидаги switchни ўрнатинг ва компьтерларни switch нинг порртига уланг. Масалан бизни мисолда 0/3 портга улаймиз. • Энди иккита switch ларни улашдан олдин FastEthernet 0/1 ва FastEthernet 0/2 портларни созлаймиз. Айнан шу портларни биз агрегированиялашган каналга умумлаштирамиз. Бунинг учун switch 0 устига босиб команда қатор интерфейси (CLI)га кирамиз. enable командаси орқали Привилегия режимига ўтиб оламиз, Configure terminal командаси билан глобаль конфигурация режимига ўтамиз ҳамда қуйидаги командаларни терамиз. • Switch> • Switch>enable • Switch#conf terminal • Switch(config)#interface range fa0/1-2 • Switch(config-if-range)#channel-group 1 mode on • Switch(config-if-range)# • Creating a port-channel interface Port-channel 1 Кўк рангда белгиланган Creating a port-channel interface Port-channel 1 -бу иккита физик интерфейсни битта мантиқий интерфейс бириктирганлигини билдиради. Мантиқий интерфейс яратилгандан кейин end командаси билан тугатиб. Write memory қилиб сақлаб қўямиз. Худди шу амалларни switch 1 да ҳам бажарамиз. • switchларни ўзаро FastEthernet 0/1 ва FastEthernet 0/2 портлар орқали боғлаймиз ва компьтерларга IP адрес бериб чиқамиз. Тармоқнинг самарадорлигини текшириш учун иккита switch ўртасидаги бирор линкни (боғловчи линияни(портни)) иш ҳолатидан (Сунъий) чиқарамиз. Масалан switch FastEthernet 0/2 портини. Бунинг учун қуйидаги командалар киритилади. • Switch(config)#interface fastEthernet 0/2 • Switch(config-if)#shutdown • Натижада FastEthernet 0/2 порт иш ҳолатини тўхтатади, аммо иккита switch ўртасида пакетлар ўтишида узилиш содир бўлмайди буни ping вать қилиб текшириб кўришимиз мумкин. Бунинг учун сичқончани биринчи компьютерга босамиз. Desktop вкладкасидан Command Prompt га кириб ping командасидан фойдаланамиз. Экранда PC> дан кейин ping 192.168.1.1 ни киритамиз. • Энди ўчирилган FastEthernet 0/2 портини қуйидаги командалар орқали қайтадан ишга туширамиз. • Switch(config)#interface fastEthernet 0/2 • Switch(config-if)#no shutdown • Натижада шу заҳоти ишга тушади. ДИНАМИК АГРЕГИРОВАНИЯЛАШ ҚУЙИДАГИ ТАРМОҚДА КЎРИБ ЧИҚАМИЗ • 1. Cisco Paсket Tracer дастурини ишга туширинг. • 2. Иш столига 3-поғонага тегишли битта 3560-24 PS типли коммутаторни ва 3 та 2960-24ТТ типли коммутаторни жойлаштирамиз. • 3. Марказий коммутаторга ҳар бир коммутаторни иккита порт орқали динамик агрегированиялашни қўллаган ҳолда улашимиз керак. Бунинг учун марказий коммутаторнинг CLI команда қатор интерфейсига кирамиз ва қуйидаги амалларни бажарамиз. • Switch(config)#int range fa0/1-2 • Switch(config-if-range)#channel-protocol lacp • Switch(config-if-range)#channel-group 1 mode active • Switch(config-if-range)# • Creating a port-channel interface Port-channel 1 • • Creating a port-channel interface Port-channel 1 - бу бизга 1чи агрегирования қилинган интерфейс яратилганлигини билдиради. • 4. Энди 3 қисмда бажарилган амалларни 2 чи агрегирования канали учун интерфейсни созлаймиз. Бунинг учун қуйидаги амалларни бажарамиз. • Switch(config)#int range fa0/3-4 • Switch(config-if-range)#channel-protocol lacp • Switch(config-if-range)#channel-group 2 mode active • Switch(config-if-range)# • Creating a port-channel interface Port-channel 2 • • • Creating a port-channel interface Port-channel 2 - бу бизга 2 чи агрегирования қилинган интерфейс яратилганлигини билдиради. • 5. Энди 6.2.9 қисмда бажарилган амалларни 3 чи агрегирования канали учун интерфейсни созлаймиз. Бунинг учун қуйидаги амалларни бажарамиз. • Switch(config)#int range fa0/5-6 • Switch(config-if-range)#channel-protocol lacp • Switch(config-if-range)#channel-group 3 mode active • Switch(config-if-range)# • Creating a port-channel interface Port-channel 3 • • Creating a port-channel interface Port-channel 3 – бу бизга 3 чи агрегирования қилинган интерфейс яратилганлигини билдиради. • Охирда end қилиб тугатиб сақлаб қўямиз яъни • • Switch(config-if-range)#end • Switch#write memory • 6. Энди 2960-24ТТ типли коммутаторларни созлашга ўтамиз. Аввал switch 0 дан бошлаймиз. • Switch(config)#int range fastEthernet 0/1-2 • Switch(config-if-range)#channel-protocol lacp • Switch(config-if-range)#channel-group 1 mode passive • Switch(config-if-range)# • Creating a port-channel interface Port-channel 1 • Switch(config-if-range)# • Switch(config-if-range)#end • Switch# • %SYS-5-CONFIG_I: Configured from console by console • Switch#write me • Switch#write memory • Building configuration... • [OK] • Switch# • Switch# • Шу билан 0 чи switch созланди. • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Худду шу тариқа 1 чи ва 2 чи switchларни созлаймиз. 1 чи switch учун Switch(config)#int range fa0/1-2 Switch(config-if-range)#channel-protocol lacp Switch(config-if-range)#channel-group 1 mode passive Switch(config-if-range)# Creating a port-channel interface Port-channel 1 Switch(config-if-range)#end Switch# %SYS-5-CONFIG_I: Configured from console by console Switch#write memory Building configuration... [OK] Switch# Switch# 2 чи switch учун Switch(config)#int range fa0/1-2 Switch(config-if-range)#channel-protocol lacp Switch(config-if-range)#channel-group 1 mode passive Switch(config-if-range)# Creating a port-channel interface Port-channel 1 Switch(config-if-range)#end Switch# %SYS-5-CONFIG_I: Configured from console by console Switch#write memory Building configuration... [OK] Switch# Switch# • 7. Энди коммутаторларни ўзаро боғлаймиз. Марказий коммутатор 3560-24 PS 3-поғонага тегишли бўлгани учун, 2960-24ТТ типли коммутатор 2 – поғонага тегишли бўлгани учун прямой кабель типидан фойдаланамиз. • 8. EtherChannel статусини кўриш учун қуйидаги командадан фойдаланамиз. • Switch#show etherchannel summary • Ушбу командани тергандан кейин қуйидаги жавоб чиқади. Кўк рангда белгиланган 3 та порт Channel мавжудлиги ва унга бириктирилган fa портлари кўрсатилган. STP • Бу ишда заҳиралаштирилган уланишни кўриб чиқамиз. Заҳиралаштирилган уланишни усулида коммутацион петельга (чизмада кўк рангда доира қилиб белгиланган) дуч келамиз. STP ПРОТОКОЛИНИНГ ИШЛАШ АЛГОРИТМИ. • 1.Корневой (илдизли) коммутатор танлаб олинади. (Root Bridge) • 2.Некорневой коммутаторга корневой порт аниқлаб олинади. • 3.Берилган портни аниқлаш (Выбор назначенного порта). ИШНИ БАЖАРИШ ТАРТИБИ 5.2.1 Cisco Paсket Tracer дастурини ишга туширинг. 5.2.2 Switches қисмига ўтиб, иш столига учта 2960-24ТТ типидаги switchни ўрнатинг. Connections вкладкасига кириб switсhларни боғлаш учун прямой (Copper straight-Through) кабельни танлаймиз. Кейин тармоқдаги Switchлардан қайси бири корневой (илдизли) switch эканлигини аниқлаб оламиз. Бунинг учун switch устига босиб команда қатор интерфейси (CLI)га кирамиз. Масалан бизни мисолдаги 2 чи switch га кириб CLI ни очамиз. enable командаси орқали Привилегия режимига ўтиб оламиз ва қуйидаги командани терамиз: show spanning-tree Кўк рангда белгиланган ёзув бу switch корневой (илдизли) эканлигини билдиради ҳамда унинг ҳамма портлари узатувчи (передача) режимида турганлигини билдиради. Худди шу тариқа қолган коммутаторларни ҳам текшириб чиқамиз. Аввал switch 0 устига босиб команда қатор интерфейси (CLI)га кирамиз. enable командаси орқали Привилегия режимига ўтиб оламиз ва қуйидаги командани терамиз: show spanning-tree Кўк рангда белгиланган switch 0 нинг корневой (илдизли) switch га уланган Fa0/2 порти корневой (илдизли) порт ҳисобланади. (Fa0/1 порт эса назначенным ҳисобланади). Худди шу тариқа 1чи коммутаторларни ҳам текшириб чиқамиз. Аввал switch 1 устига босиб команда қатор интерфейси (CLI)га кирамиз. enable командаси орқали Привилегия режимига ўтиб оламиз ва қуйидаги командани терамиз: show spanning-tree Кўк рангда белгиланган switch 1 нинг Fa0/2 порти корневой (илдизли) порт ҳисобланади, Fa0/1 порти эса блокировка қилинганлигини билдиради. switch 1 нинг Fa0/1 порти резерв ҳисобланади. Бошқа switch ларнинг орасида узилиш содир бўлса бу порт ишга тушади. Энди STP протоколини ҳақиқатдан ҳам ишлаётганлигини текширамиз . Бунинг учун switch 0 ва switch 2 орасидаги линкни (линияни) ўчирамиз (сунъий иш ҳолатидан чиқарамиз). switch 0 устига босиб команда қатор интерфейси (CLI)га кирамиз. enable командаси орқали Привилегия режимига ўтиб оламиз, Configure terminal командаси билан глобаль конфигурация режимига ўтамиз. Бу иккита switch ўзаро қайси порт орқали уланганлигини аниқлаб оламиз. Бизни мисолда улар ўзаро 0/2 порт орқали уланган. Шунинг учун switch 0 ва switch 2 орасидаги 0/2 портни қуйидаги командалар орқали ўчирамиз. Switch(config)#interface fastEthernet 0/2 Switch(config-if)#shut Switch(config-if)#shutdown Яна битта мисол кўрамиз. Бунинг учун қуйидаги тармоқни қурамиз. Компьютерларга IP адрес бериб чиқамиз. Масалан PC 0 га 192.168.1.1 PC 1 га 192.168.1.2 Энди биз уланишни текширишимиз зарур. Бунинг учун PC 1 компьютерни PC 0 компьютерга Ping вать қиламиз. Cичқончани биринчи компьютерга босамиз. Desktop вкладкасидан Command Prompt га кириб ping командасидан фойдаланамиз. Экранда PC> дан кейин ping 192.168.1.1 ни киритамиз switch 0 га кириб CLI ни очамиз ва корневой (илдизли) switch лигини текширамиз. enable командаси орқали Привилегия режимига ўтиб оламиз ва қуйидаги командани терамиз: show spanning-tree Қуйидаги ойна пайдо бўлади Кўк рангда белгиланган ёзув бу switch корневой (илдизли) эканлигини билдиради ҳамда унинг ҳамма портлари узатувчи (передача) режимида турганлигини билдиради. Худди шу амални switch 1 учун бажарамиз. Бунинг учун switch 1 га кириб CLI ни очамиз ва enable командаси орқали Привилегия режимига ўтиб оламиз ва қуйидаги командани терамиз: show spanning-tree Кўк рангда белгиланган ёзув switch 1 ни Fa 0/2 порти блокировка қилинганлигини билдиради. • Энди STP протоколининг ишлаш вақтини кўрамиз. Бунинг учун switch 0 дан ва switch 1 га уланган Fa 0/1 портини (линияни) ўчирамиз (сунъий иш ҳолатидан чиқарамиз). switch 0 устига босиб команда қатор интерфейси (CLI)га кирамиз. enable командаси орқали Привилегия режимига ўтиб оламиз, Configure terminal командаси билан глобаль конфигурация режимига ўтамиз. Бу иккита switch ўзаро қайси порт орқали уланганлигини аниқлаб оламиз. Бизни мисолда улар ўзаро 0/1 порт орқали уланган. Шунинг учун switch 0 дан switch 1 га уланган 0/1 портни қуйидаги командалар орқали ўчирамиз. • Switch(config)#interface fastEthernet 0/1 • Switch(config-if)#shut • Switch(config-if)#shutdown • Натижада switch 0 ва switch 1 орасидаги Fa 0/1 порти узилади (қизил рангга киради) ҳамда STP протоколининг ишлаши натижасида 15-20 сониядан сўнг Fa 0/2 порт ишга тушади. • Switch 0 ва switch 1 орасидаги Fa 0/2 портининг 15-20 сониядан сўнг ишга тушиши яхши аммо бу вақт кўп ҳисобланади. Шу вақтни камайтириш учун RSTP протоколи қўлланилади. RSTP протоколини созлашни кўриб чиқамиз. Бунинг учун switch 0 устига босиб команда қатор интерфейси (CLI)га кирамиз. enable командаси орқали Привилегия режимига ўтиб оламиз, Configure terminal командаси билан глобаль конфигурация режимига ўтамиз ва қуйидаги командани киритамиз. • Switch(config)#spanning-tree mode rap • Switch(config)#spanning-tree mode rapid-pvst • Худди шу амални switch 1 да амалга оширамиз. Бунинг учун switch 1 устига босиб команда қатор интерфейси (CLI)га кирамиз. enable командаси орқали Привилегия режимига ўтиб оламиз, Configure terminal командаси билан глобаль конфигурация режимига ўтамиз ва қуйидаги командани киритамиз. • Switch(config)#spanning-tree mode rap • Switch(config)#spanning-tree mode rapid-pvst • Кейин привилегия режимига ўтиб Switch#show spanning-tree командасини терамиз ва қуйидаги жавоб чиқад • Кўк рангда белгиланган ёзув RSTP протоколи ишга тушганлигини билдиради. • Энди switch 0 дан ва switch 1 га уланган Fa 0/1 портини (линияни) ўчирганимизни (сунъий иш ҳолатидан чиқарганимизни) қайтадан ишга туширамиз. Бунинг учун switch 0 устига босиб команда қатор интерфейси (CLI)га кирамиз. enable командаси орқали Привилегия режимига ўтиб оламиз, Configure terminal командаси билан глобаль конфигурация режимига ўтамиз ва қуйидаги командани терамиз. • • • • Switch(config)#interface fastEthernet 0/1 Switch(config-if)#no shut Switch(config-if)#no shutdown switch 0 дан ва switch 1 га уланган Fa 0/1 порти шу заҳоти ёқилади. RSTP протоколи қанчалик тез ишлашини текшириш учун қайтадан 0/1 портни Switch(config-if)#shutdown командаси орқали ўчирамиз. Ўчирган заҳотимиз 0/2 порт шу заҳоти ишга тушади. ЭЪТИБОРИНГИЗ УЧУН РАХМАТ