Temat: Edward Gierek – dekada nadziei i rozczarowania w PRL
Tekst:
Edward Gierek był I sekretarzem Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii
Robotniczej w latach 1970–1980. Jego dojście do władzy nastąpiło po krwawo stłumionych
protestach robotniczych na Wybrzeżu w grudniu 1970 roku, które doprowadziły do
odsunięcia od władzy Władysława Gomułki. Gierek zapowiadał reformy, dialog ze
społeczeństwem i poprawę warunków życia.
Lata 70. XX wieku to okres dynamicznego rozwoju gospodarczego, który opierał się w dużej
mierze na kredytach zagranicznych. Gierek podjął decyzję o zaciągnięciu dużych pożyczek na
Zachodzie, by sfinansować modernizację przemysłu i poprawę infrastruktury. Powstawały
nowe fabryki, drogi, osiedla mieszkaniowe, a także zakłady pracy, które miały zapewnić
zatrudnienie rosnącej liczbie mieszkańców Polski.
Początkowo polityka Gierka przyniosła widoczne efekty – zwiększył się dostęp do dóbr
konsumpcyjnych, poprawiły się warunki życia, a społeczeństwo miało poczucie, że zmiany idą
w dobrym kierunku. Hasło „Pomożecie? – Pomożemy!” stało się symbolem społecznego
poparcia dla nowego przywódcy.
Jednak z czasem zaczęły się ujawniać słabości gierkowskiej polityki. Kredyty trzeba było
spłacać, a inwestycje nie przynosiły oczekiwanych zysków. Gospodarka zaczęła się zadłużać,
brakowało towarów w sklepach, a inflacja rosła. W drugiej połowie lat 70. nasiliły się
protesty społeczne, które przybrały na sile po 1976 roku – zwłaszcza po wprowadzeniu
podwyżek cen żywności. Pojawiły się pierwsze zalążki opozycji demokratycznej – Komitet
Obrony Robotników (KOR), Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela.
Kulminacją kryzysu był rok 1980, kiedy doszło do strajków w całym kraju, w tym do strajku w
Stoczni Gdańskiej, zakończonego podpisaniem Porozumień Sierpniowych. Gierek został
odsunięty od władzy, a jego miejsce zajął Stanisław Kania.
Dekada Gierka to okres kontrastów – wielkich nadziei, ale i głębokiego rozczarowania. Choć
wiele osób wspomina go z sentymentem, to skutki jego polityki finansowej Polska odczuwała
jeszcze przez długie lata.
Ćwiczenia:
1. Zadanie otwarte: Jakie były główne założenia polityki gospodarczej Edwarda Gierka?
Czy uważasz, że miały one szansę na sukces? Uzasadnij swoją odpowiedź.
2. Prawda/fałsz – zaznacz właściwą odpowiedź:
o
Gierek został I sekretarzem PZPR w roku 1980.
(Prawda / Fałsz)
o
Za czasów Gierka Polska zaciągnęła pożyczki w krajach zachodnich.
(Prawda / Fałsz)
o
Hasło „Pomożecie? – Pomożemy!” było popularne w okresie rządów Gomułki.
(Prawda / Fałsz)
3. Zadanie opisowe: Wyjaśnij, w jaki sposób wydarzenia lat 70. przyczyniły się do
powstania Solidarności.