Module 3
Đổi mới sáng tạo &
khởi nghiệp
Môn học: Khởi nghiệp kinh doanh
6/27/2024
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
1
NỘI DUNG
01 GIỚI THIỆU
02
CÁC CÔNG CỤ SÁNG TẠO VÀ ĐỔI MỚI
03
PHÂN BIỆT: SÁNG TẠO, ĐỔI MỚI VÀ PHÁT MINH
04
XÂY DỰNG SÁNG TẠO, ĐỔI MỚI VÀ PHÁT MINH
6/27/2024
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
2
01 Giới thiệu
6/27/2024
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
3
01 – GIỚI THIỆU
Every Creativity,
Innovation and
Invention start
from CURIOUS
Xem video: Creativity
6/27/2024
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
4
01 – GIỚI THIỆU
Giấy vụn bỏ đi
Starry Night – Làm từ giấy vụn bởi Vik Muniz
6/27/2024
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
5
GIỚI THIỆU
• Sự sáng tạo có nhiều dạng.
• Có thể lộn xộn, nhưng tính
sáng tạo là yếu tố thiết yếu
của sự đổi mới và sáng tạo,
• cả hai đều 🡪 tinh thần kinh
doanh.
• Mọi sự sáng tạo đều tập trung
giải quyết một hoặc vài vấn
đề của doanh nghiệp.
6/27/2024
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
6
01- Các công cụ sáng tạo và đổi mới
6/27/2024
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
7
Mục tiêu
01- Các công cụ sáng tạo và đổi mới
• Mô tả các phương pháp giải quyết vấn đề mang tính sáng tạo phổ
biến và hiệu quả
• Vận dụng phương pháp đổi mới hoặc giải quyết vấn đề trong các
bối cảnh khác nhau
• Biết cách tìm kiếm các phương pháp, nghiên cứu và công cụ đổi
mới.
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
Phương pháp sáng tạo thông qua giải quyết vấn đề
• Tư duy sáng tạo giúp các
doanh nhân khởi nghiệp tìm ra
ý tưởng để giải quyết vấn đề
của tổ chức
○ Các hoạt động đi bộ/chạy bộ
hoặc vừa đi vừa trò chuyện
giúp nâng cao khả năng tư
duy sáng tạo.
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
Vấn đề
Giải pháp
9
Sáng tạo bằng “giải quyết vấn đề”
Quan sát để tìm
ra vấn đề
Từ khách hàng
Từ đối tác
Từ đối thủ
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
10
Sáng tạo bằng “giải quyết vấn đề”
Thực hiện các bài tập để
sáng tạo tìm ra giải pháp:
1. Phương pháp lên ý tưởng lấy
khách hàng làm trung tâm
2. Phương pháp “Sáu chiếc mũ
tư duy”
3. Phương pháp “Đặt câu tuyên
bố mở đầu”
4. Phương pháp Scamper
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
11
(1)Phương pháp lên ý tưởng lấy khách hàng làm
trung tâm
Tập trung vào góc nhìn của khách hàng 🡪
phân tích, đưa ra ý tưởng và 🡪 SP/DV thông
Đồng cảm
qua 5 bước:
Thử
nghiệm
Chu trình
thiết kế đồng
cảm lấy con
người làm
trung tâm
Xây dựng
một
nguyên
mẫu
Xác định
vấn đề
1. Đồng cảm
2. Xác định vấn đề
3. Động não tìm giải pháp
Động não
tìm giải
pháp
4. Xây dựng nguyên mẫu ý tưởng
5. Thử nghiệm và tinh chỉnh ý tưởng
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
12
(1)Phương pháp lên ý tưởng lấy khách hàng làm trung tâm
Đồng cảm
Thử
nghiệm
Xây dựng
một
nguyên
mẫu
Chu trình
thiết kế đồng
cảm lấy con
người làm
trung tâm
Xác định
vấn đề
Động não
tìm giải
pháp
Xem video: Oreo
1. Bánh Oreo được tạo ra như thế nào? Vai trò
của người dùng trong quá trình 🡪 Oreo
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
13
(2)Phương pháp “Sáu chiếc mũ tư duy”
Người thu thập
thông tin
Người
cảm xúc
Người
Logic
Người
khuyến
khích
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
Người sáng
tạo
Người đảm
bảo – củng
cố
14
(2) Phương pháp “Sáu chiếc mũ tư duy”
1.Chiếc mũ trắng: Tập trung vào việc thu
thập thông tin khách quan và sự thật
2.Chiếc mũ đỏ: Tập trung vào cảm xúc và
trực giác.
3.Chiếc mũ đen: Phân tích và đánh giá các
khía cạnh tiêu cực và những rủi ro
4.Chiếc mũ vàng: Đánh giá các khía cạnh
tích cực và những cơ hội để tận dụng
5.Chiếc mũ xanh lá cây: Tập trung vào việc
tạo ra các ý tưởng mới và sáng tạo
6.Chiếc mũ xanh dương: Đánh giá các giải
pháp và đưa ra quyết định.
Xem video: Sáng tạo với “Sáu
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
chiếc mũ tư duy”
15
Phương pháp “SCAMPER” – Sáng tạo để cải tiến và phát
minh ra cái mới
Substitute – Thay thế
Combine – Kết hợp
Adapt – Thích nghi
Modify (Also Magnify and Minify) – Tinh chỉnh
Put to another use – Đưa vào sử dụng với mục
đích khác
Eliminate – Loại bỏ
Rearrange – Tái sắp xếp
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
16
VDMH: cải tiến món cơm tấm với kỹ thuật
SCAMPER
1. Substitute (Thay thế):
● Thay sườn nướng bằng các loại thịt khác như cá hồi nướng, gà nướng,
hoặc nấm đùi gà cho người ăn chay.
● Thay gạo tấm bằng quinoa(hạt diêm mạch) hoặc gạo lứt để phù hợp với
chế độ ăn lành mạnh.
2. Combine (Kết hợp):
● Kết hợp cơm tấm với một món ăn khác như salad trộn, hoặc súp bò kiểu
Pháp để tạo thực đơn fusion.
● Thêm topping như trứng lòng đào, phô mai, hoặc bơ nghiền để tăng
hương vị.
17
VDMH: cải tiến món cơm tấm với kỹ thuật
SCAMPER
3. Adapt (Thích nghi):
● Chuyển đổi cơm tấm thành món ăn nhẹ bằng cách làm thành cơm tấm
cuộn (như sushi) hoặc cơm tấm dạng bánh kẹp.
● Thay đổi nước mắm thành sốt tiêu đen hoặc sốt phomai trứng muối để
phục vụ khách quốc tế.
4. Modify/Magnify (Thay đổi/Mở rộng):
● Tăng kích thước miếng sườn để món ăn trông sang trọng hơn.
● Biến cơm tấm thành món dùng chung (family style) với nhiều topping lớn
và đa dạng.
● Kích thước đĩa cơm nhỏ hơn phù hợp với nữ/ người ăn kiêng
18
VDMH: cải tiến món cơm tấm với kỹ thuật
SCAMPER
●
●
●
●
●
●
5. Put to Another Use (Ứng dụng khác):
Biến cơm tấm thành món ăn món ăn sang trọng, mang bản sắc văn hóa Việt
Nam.
Dùng cơm tấm làm nguyên liệu chính cho món cơm trộn kiểu Hàn (bibimbap).
6. Eliminate (Loại bỏ):
Loại bỏ bì nếu khách không thích béo.
Bỏ đi nước mắm, thay bằng nước tương hoặc nước sốt đậm đà khác.
7. Reverse/Rearrange (Đảo ngược/Tái sắp xếp):
Sắp xếp các thành phần theo kiểu fine-dining: cơm tạo hình, topping được bài
trí nghệ thuật.
Đổi quy trình ăn: thay vì chan nước mắm lên cơm, có thể làm cơm rang nước
mắm trước khi thêm topping.
19
Ứng dụng SCAMPER
Hãy đưa ra ý tưởng cho 1 mô hình
kinh doanh take a way (không giới
hạn sản phẩm) trên con đường như
trong hình áp dụng SCAMPER
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
20
(4) Phương pháp “Đặt câu tuyên bố mở đầu”
Đây là phương pháp “bắt đầu bằng câu phát biểu”. Hãy hỏi, “Chúng ta có thể ________
như thế nào?” hoặc “Nếu chúng ta ________ thì sao?” để mở ra những khả năng mới
khi bạn dường như đã đạt đến giới hạn của sự sáng tạo.
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
21
(4) Phương pháp “Đặt câu tuyên bố mở đầu”
Làm thế nào để qua môn KNKD?
Làm thế nào để dòng kênh Nhiêu Lộc
không còn rác?
Làm thế nào để UEH phục vụ HV tốt
hơn?
Làm thế nào để không phải chờ lâu
trước thang máy UEH?
Làm thế nào để có một ý tưởng khởi
nghiệp nhỏ trước cổng CS B UEH?
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
22
Kết hợp các phương pháp đổi mới theo bối cảnh
Đổi mới mở là 'việc sử dụng các
dòng tri thức chảy vào và chảy ra
có mục đích 🡪 đổi mới bên trong
DN, và mở rộng thị trường cho việc
sử dụng đổi mới bên ngoài.
🡪 cho phép người khác giải quyết
các vấn đề trong dự án kinh doanh,
khởi nghiệp hoặc doanh nghiệp xã
hội của mình.
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
23
Kết hợp các phương pháp đổi mới theo bối cảnh
Đổi mới mở 🡪 cơ hội:
• Tận dụng ý tưởng và hỗ trợ của
người khác để giải quyết vấn đề của
mình một cách đạo đức
• Tạo cầu nối giữa nghiên cứu hàn
lâm và giải pháp thực tiễn mang lại
sự cân bằng mà thế giới cần.
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
24
Kết hợp các phương pháp đổi mới theo bối cảnh
Đổi mới mở mang lại các
đột phá
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
25
Kết hợp các phương pháp đổi mới theo bối cảnh
Tuy
nhiên…
có
những
mặt trái
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
26
Luôn cập nhật các thực tiễn mới nổi
Doanh nhân cần học tập và cập
nhật liên tục từ những sai lầm và
thành tựu của người khác.
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
27
03 Sáng tạo, đổi mới và phát minh
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
28
Mục tiêu
• Phân biệt giữa sáng tạo, đổi mới và phát minh
• Giải thích sự khác biệt giữa đổi mới tiên phong và đổi mới gia tăng
• Xem xét quy trình nào phù hợp nhất với mỗi loại đổi mới
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
SÁNG TẠO, ĐỔI MỚI VÀ PHÁT MINH
Đổi mới là biểu
hiện của sự sáng
tạo thành một
SP/DV có thể
sử dụng được
Sáng
tạo
Đổi
mới
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
Phát
minh
30
Sự sáng tạo
Những kỹ thuật hình thành ý tưởng:
1. Động não
2. Ý tưởng tồi tệ nhất
3. Thách thức các giả định
4. Bản đồ tư duy
5. Phác thảo
6. Storyboard
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
31
Sự sáng tạo
(1) Động não: gồm các dạng Brainstorm (thường được sử dụng theo nhóm);
Braindump (thường được sử dụng bởi 1 cá nhân); Brainwrite (viết ra ý tưởng);
Brainwalk (kết hợp đi bộ, chạy bộ để suy nghĩ)
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
32
Sự sáng tạo
(2) Ý tưởng tồi tệ nhất:
thay vì suy nghĩ ý tưởng tốt, thử
suy nghĩ ngược lại các ý tưởng tồi
tệ nhất.
Điều này 🡪 giảm áp lực cho đội
ngũ sau 1 loạt các hoạt động
brainstorm.
🡪 Tăng hiệu quả sáng tạo
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
33
Sự sáng tạo
(3)Thách thức các giả định: khi suy nghĩ về một ý tưởng, con người thường có xu
hướng mắc kẹt trong các giả định, tư duy hiện tại. Lùi lại 1 bước và đặt các câu
hỏi quan trọng về những giả định mà mình đã đặt ra cho sản phẩm, dịch vụ hoặc ý
tưởng cần đổi mới. Việc này nhằm mục đích phá vỡ các giả định ra và xem xét từng
chi tiết một.
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
34
Sự sáng tạo
(4) Bản đồ tư duy:
một kỹ thuật đồ họa 🡪 xây dựng một
mạng lưới các mối quan hệ. Đi từ
vấn đề cần giải quyết, 🡪 các cụm từ
khóa 🡪 các ý tưởng & giải pháp liên
quan.
(5) Phác thảo:
trong quá trình lên ý tưởng, việc thể
hiện ý tưởng và giải pháp tiềm năng
dưới dạng sơ đồ và bản phác thảo
thô thay vì chỉ bằng lời nói 🡪 kích
thích trí tưởng tượng.
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
35
Các cách tư duy
Tư duy tuyến tính & tư duy sáng
tạo
Tuyến tính
• Sử dụng Logic
• Tiếp cận từng bước
• Chảy dọc xuống theo kế
hoạch đổi mới và sáng
tạo
Sáng tạo
• Sử dụng tư duy sáng tạo
• Tiếp cận mở cho mọi khả
năng
• Sự nhanh chóng trong
việc giải quyết vấn đề để
xem xét các giải pháp
thay thế hoặc giải pháp
tốt hơn
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
36
Sự đổi mới
Sự đổi mới là sự thay đổi nhằm tăng thêm giá trị cho sản phẩm hoặc dịch vụ hiện
có. Tuy nhiên, tính sáng tạo thuần túy sẽ phải cân nhắc tính khả thi của ý tưởng
đổi mới.
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
Matty Benedetto - Unnecessary
Inventions
37
Sự đổi mới - Đổi mới đột phá
Là một quá trình có tác động đáng kể đến thị trường bằng cách làm
cho sản phẩm / dịch vụ có giá cả phải chăng hơn và/hoặc dễ tiếp
cận hơn đối với nhiều đối tượng hơn.
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
38
Sự đổi mới - Đổi mới tiên phong
đổi mới dựa trên công nghệ mới, tiến bộ mới trong lĩnh vực này
và/hoặc tiến bộ trong lĩnh vực liên quan dẫn đến sự phát triển của
một sản phẩm mới
Đổi mới tiên phong nhờ công nghệ thanh toán
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
39
Sự phát minh
• Phát minh - một bước nhảy vọt về khả năng vượt xa sự đổi mới.
• Phát minh có thể có tác động về mặt xã hội và văn hóa.
• Phát minh thành công cần có sự quen thuộc phù hợp
Call video vào năm 1920 bị xem là
chưa phù hợp
Ngày nay video call được xem là giải
pháp vĩ đại sau đại dịch Covid-19
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
40
Sự phát minh
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
41
Sự phát minh
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
42
Sự phát minh – quy trình đưa ra phát minh của Elon
Musk
Phương pháp khoa học:
1. Quan sát
2. Đặt câu hỏi
3. Hình thành giả thuyết
4. Đưa ra dự đoán
5. Tiến hành thử nghiệm
6. Phân tích kết quả
Phương pháp Elon Musk:
1. Đặt câu hỏi
2. Thu thập bằng chứng
3. Xây dựng tiền đề
4. Vẽ ra các kết luận
5. Thử nghiệm các kết luận
6. Thẩm định lại kết luận
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
43
Febreze
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
44
Sự phát minh – Đường cong chấp nhận Everett
Rogers
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
45
Sự phát minh – Đường cong khuếch tán Everett
Rogers
Các nhà phát minh không ngừng cố gắng vượt qua vực
thẳm khuếch tán, thường là với nhiều sản phẩm cùng một
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
lúc
46
So sánh: Sáng tạo, đổi mới và phát minh
Ý tưởng
Mô tả
Sáng tạo
Khả năng phát triển một cái gì đó nguyên bản, đặc biệt là một ý
tưởng hoặc một sự thể hiện của một ý tưởng, với một yếu tố
thẩm mỹ tinh tế
Sự đổi mới Thay đổi làm tăng giá trị cho sản phẩm/dịch vụ hiện có
Sự
phát Sản phẩm, dịch vụ hoặc quy trình thực sự mới lạ, mặc dù dựa
minh
trên các ý tưởng và sản phẩm đã có trước đó, nhưng lại đại diện
cho một bước nhảy vọt, một sáng tạo thực sự mới lạ và khác
biệt
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
47
04 Phát triển ý tưởng, đổi mới và phát minh
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
48
Mục tiêu
• Mô tả và áp dụng năm giai đoạn sáng tạo
• Thảo luận về sự đổi mới sáng tạo 🡪🡪 một hệ thống giải quyết
vấn đề
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
Năm giai đoạn của sáng tạo – James Taylor
Đây là một mô hình cho sự sáng
tạo ứng dụng bắt nguồn từ cách
tiếp cận kinh doanh.
Click here
Chuẩn bị
Ấp ủ
Có cái
nhìn sâu
sắc
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
Đánh giá
Xây dựng
50
Năm giai đoạn của sáng tạo – James Taylor
Chuẩn bị
Sự chuẩn bị giúp mở rộng tâm trí của bạn và 🡪 nghiên cứu các sản phẩm,
thực hành và hiểu văn hóa trong một lĩnh vực. Từ đó giúp thiết lập ra các
mục tiêu sáng tạo.
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
51
Năm giai đoạn của sáng tạo – James Taylor
Ấp ủ
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
52
Năm giai đoạn của sáng tạo – James Taylor
Có cái nhìn
sâu sắc
Đối với một doanh nhân, một cái nhìn sâu sắc hứa
hẹn mang lại thành công và tiềm năng giúp rất nhiều
người vượt qua điểm đau hoặc vấn đề
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
53
Năm giai đoạn của sáng tạo – James Taylor
Đánh giá
Mục tiêu chính là hiểu quan điểm của
khách hàng và mức độ phù hợp với
quan điểm của họ
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
54
Năm giai đoạn của sáng tạo – James Taylor
Xây
dựng
Giai đoạn cuối cùng trong quá trình sáng
tạo là xây dựng, tức là sản xuất thực tế.
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
55
Đổi mới không chỉ là giải quyết vấn đề
SỰ ĐỔI MỚI
TƯƠNG LAI
CỦA DOANH
NGHIỆP
Hãy chuẩn
bị cho sự
gián
đoạn!!!
CẢI TIẾN LIÊN TỤC
NGĂN NGỪA
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
56
Phát triển một phát minh
Quá trình phát minh chung bao gồm các bước có hệ thống và
thực tế, có thể bao gồm tư duy tuyến tính và phi tuyến tính
6/27/2024
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
57
6/27/2024
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
58
Câu hỏi và Bài tập
6/27/2024
KNKD-TS. Cao Quốc Việt
59