+
+
PANAHON
x=
+
+
MANUNULAT
=
+
+
HIMAGSIKAN
=
Panitikan sa Pilipinas
Leanna Montecerin
Nakakagunita ng mga datos tungkol
sa mga panitikan at manunulat sa
panahon ng himagsikan.
Nakakapagpaliwanag ng sariling
hinuha tungkol sa panitikan sa
panahon ng himagsikan.
Nakakapagtala sa journal ng
kaniyang mga natutunan sa paksa
ng modyul na ito.
agenda
Panimula
Mga Manunulat
noong Panahon
ng Himagsikan
Kanilang
mga Akda
Hindi naipagkaloob sa mga Pilipino ang mga
hinihinging
pagbabago
ng
mga
propagandista.
Naging
bingi
ang
pamahalaan, nagpatuloy ang pang-aapi at
pananamantala, at naging mahigpit pa sa
mga Pilipino ang pamahalaan at simbahan.
Ang mga mabubuting hangarin ng Inang
Espanya para sa Pilipinas ay nasasalungat pa
rin ng mga Prayleng naghahari dito.
Nang dahil sa pangyayaring iyon, ilan sa mga
mamamayang Pilipinong kabilang sa pangkat ng
"La Liga Filipina" (isang samahang sibiko na
pinaghihinalaang mapanghimagsik at naging
dahilan ng pagkakatapon sa Dapitan ni Rizal na
siyang nagtatag nito) na tulad nina Andres
Bonifacio, Emilio Jacinto, Apolinario Mabini, Jose
Palma, Pio Valenzuela, at iba pa, ay nagsipagsabi
na "wala nang natitirang lunas kun 'di ang
maghimagsik."
Ang naging laman ng panitikan
ay pawang pagtuligsa sa
pamahalaan at simabahan at
pagbibigay-payo sa mga Pilipino
upang magkaisa at maghanda
nang matamo ang inaasam na
kalayaan.
Mapapansing sa panahon ito ay ipinamalas ng
mga Pilipino ang kanilang galit sa mga Kastila.
Alam na 'tin na hindi nagtamo ng ganap na
kalayaan at pagbabago sa panulat na
ginagamit ng mga propagandista kaya sa
panahong ito ay sandata naman ang kanilang
ginamit. Sa panahon ng himagsikan ay naging
maalab
ang
pambansang
damdaming
makabayan sa ating panitikan.
Panahon laban sa Kastila at Panahon laban sa mga Amerikano.
(30 Nobyembre 1863 – 10 Mayo 1897)
• Andres Bonifacio y de Castro ang kaniyang tunay na
pangalan.
• Kilala rin sa kanyang palayaw na “Supremo.” Isinilang sa
Tondo Maynila noong Disyembre 30, 1863.
• Sina Santiago Bonifacio at Catalina de Castro ang kaniyang
mga magulang
• Dahil sa maaga silang naulila, Si Bonifacio bilang panganay sa
anim na magkakapatid ay siyang gumanap bilang ama at ina
kahit siya ay 14 taong gulang pa lang noon.
• Napilitan siyang tumigil sa pag-aaral at maghanapbuhay.
• Gumawa siya ng abanikong papel at ipinagbili niya sa Meisic
Tondo, at kung may oras pa siya ay gumagawa siya ng mga
karatula at paskil para sa mga bahay- kalakal.
• Naging mensahero rin siya sa Fleming and Company ngunit
nagsumikap si Kilalang-kilala si Andres Bonifacio bilang "AMA
NG DEMOKRASYANG PILIPINO," ngunit higit sa lahat, bilang
"AMA NG KATIPUNAN" sapagkat siya ang namuno sa
pagtatatag ng samahang "KATAAS-TAASAN, KAGALANGGALANGANG KATIPUNAN NG MGA ANAK NG BAYAN."
• Nagsumikap si Kilalang-kilala si Andres Bonifacio
bilang "AMA NG DEMOKRASYANG PILIPINO," ngunit
higit sa lahat, bilang "AMA NG KATIPUNAN" sapagkat
siya ang namuno sa pagtatatag ng samahang
"KATAAS-TAASAN,
KAGALANG-GALANGANG
KATIPUNAN NG MGA ANAK NG BAYAN."
• Hamak ang pinaggalingang kalagayan sa buhay ni
Andres Bonifacio, kaya't sinasabing ang kaniyang
natutuhan ay pawing galing sa "Paaralan ng
Karanasan".
• Lubha siyang mapagbasa at ang isa sa
kaniyang nabasa ay ang "Noli" at "Fili" ni
Rizal na siyang lalong nagpatingkad ng
kaniyang diwang himagsik.
• Binasa niya rin ang Les Miserables, The
wandering Jew, ang mga buhay ng mga
Presidente ng Amerika, ang rebolusyon ng
Pransiya, atbp.
• Nang siya'y magbinata ay umibig at nagpakasal
siya kay Monica ngunit hindi iyon naging
matagal ito ay namatay ng dahil sa sakit na
ketong.
• Noong 1892, nakilala niya si Gregoria De Jesus,
hindi naglaon sila ay ikinasal. Si Gregoria de
Jesus ang hinirang bilang Lakambini ng
Katipunan.
• Umanib siya sa "La Liga Filipina" na itinatag
ni Rizal noong 1892.
• Itinatag niya ang katipunan na siyang
naging saligan ng diwang Malaya nang
ipatapon si Rizal sa Dapitan, Mindanao.
• Siya ay lalong nakilala sa pagiging dakilang
mandirigma kaysa manunulat, ngunit mayroon din
naman siyang naging akdang naagpaalab sa
himagsikan at naging bahagi ng ating Panitikan.
• Ang kaniyang mga naging ambag sa Panitikan ay
karaniwang nahihinggil sa pamahalaan, lipunan,
pilosopiya, at pulitika.
• Ginamit niya ang sagisag na Agap-ito,
Bagumbayan, at May pag-asa. Sa katipunan
niya ginamit ang sagisag na Magdiwang.
• Nanguna siya sa "Sigaw ng Pugad Lawin.
• Pinapatay sa Bundok-Buntis noong 10, 1897 sa
Maragondon, Cavite.
(30 Nobyembre 1863 – 10 Mayo 1897)
Katungkulang Gawin ng Mga Anak ng Bayan
• Nahahalintulad ito sa Sampung Utos ng Dios ang
pagkakahanay ng kartilyang ito.
• Ito ang ipinapalagay na kaniyang pinaka "obra
maestro" na ang pinakahangarin ay ang
pagpapalaganap ng nasyonalismong Pilipino.
Katungkulang Gawin ng Mga Anak ng Bayan
Huling Paalam
•Salin sa Tagalog ng "Mi Ultimo Adios"
ni Rizal.
Huling Paalam
Pag-ibig sa Tinubuang Lupa
 Isang tulang katulad din ng pamagat ng kay Marcelo
H. Del Pilar.
Ito ay isang tula ng pag-ibig sa bayan, hindi baling
mamatay kung ang dahilan ay pagtatangol sa kalayaan.
Unang nalathala ito sa pahayagang Ang Kalayaan.
Pag-ibig sa Tinubuang Lupa
Katapusang Hibik ng Pilipinas
• Ang tulang ito ay nagpapahayag ng poot at
pagbabanta sa mga sumakop sa ating bansa.
• Ito rin ay tulang pagpapatuloy sa mga diwang
sinimulan ni Hermenegildo Flores sa kaniyang
tulang "Hibik ng Pilipinas sa Inang Espanya" na
sinagot ni Marcelo H. Del Pilar sa kaniyang
"Sagot ng Espanya sa Hibik ng Pilipinas"
Katapusang Hibik ng Pilipinas
Ang Dapat na Mabatid ng mga Tagalog
Ito ay isang panawagan sa kaniyang mga kababayan
upang buksan ang isip at hanapin ang katwiran.
Naglalaman ito ng paglalagom ng kasaysayan ng
Pilipino bago dumating ang mga kastila hanggang sa
kanilang pamamahala sa buong kapuluan.
 Binanggit dito ang pagkakaroon ng mga pagbabago sa
pamumuhay hanggang sa mapakinabangan ito ng mga
kastila.
Ang Dapat na Mabatid ng mga Tagalog
Katipunang Marahas ng mga Anak ng
Bayan
 Ito ay isang panawagan sa mga kababayan
upang ihanda ang loob ng bawat isa sa
pakikihamok. Tagumpay ang inaasahan niya
sapagkat nasa kanila ang "Katwiran at
Kabanalang gawa".
Katipunang Marahas ng mga Anak ng Bayan
Decalogo ng Katipunan (El Verdadero
Decalogo)
 Isinulat ito ni Andres Bonifacio upang
maging kautusan ng mga kasapi sa
katipunan ngunit dahil sa pagbibigay at
paggalang niya kay Jacinto, ay itinabi na
niya ang kartilyang ito.
Decalogo ng Katipunan
(15 Disyembre 1875 — 16 Abril 1899)
•Isinilang siya sa Tondo, Maynila noong
Disyembre 15, 1875.
•Ang kaniyang mga magulang ay sina
Mariano Jacinto at Josefa Dizon.
•Nag-aral siya sa San Juan de Letran at sa
Pamantasan ng Sto. Tomas.
• Sumapi siya sa Katipunan sa gulang na 18
at siya ang pinakabata sa kilusan.
• Naging dalubhasa siya sa wikang Tagalog
dahil ito ang opisyal na wikang ginagamit
sa pakikipagtalastasan.
• Naging kaibigan at tagapayo siya ni
Andres Bonifacio.
• Ginamit niya ang sagisag na PINGKIAN at
DIMAS-ILAW. Siya ang naging utak ng
katipunan at naging patnugot ng
pahayagan
ng
katipunan,
ANG
KALAYAAN.
• Naaakit niya ang mga tao na sumali sa
kilusan sa pamamagitan ng kaniyang mga
artikulo.
• Siya ang nagsulat ng "Kartilya ng katipunan" na
naglatag ng mga batas at prinsipyo ng Katipunan at
nagsilbing gabay para sa mga kasapi nitó. Isinulat
din niya ang "Liwanag at Dilim", "Sa mga
Kababayan" at marami pang iba.
• Habang siya ay nangangampanya laban sa mga
kastila sa Mahayhay, Laguna ay dinapuan siya ng
sakit at namatay noong Abril 16, 1899.
(15 Disyembre 1875 — 16 Abril 1899)
Ang Liwanag at Dilim
 Isang sanaysay na nagpapakita ng
magkasalungat na aspeto ng buhay at
pakikibaka. Ipinakita ni Jacinto ang liwanag ng
pag-asa at dilim ng pagsubok sa pagtahak ng
landas tungo sa kalayaan.
Ang Liwanag at Dilim
Ang Liwanag at Dilim
 Ito ay kodigo ng Rebolusyon. Kalipunan ito ng
mga sanaysay ni E. Jacinto na may iba't ibang
paksa, gaya ng "Ningning at ang Liwanag", "Ako'y
umaasa", "Kalayaan", "Ang Tao'y Magkapantay",
"Ang pag-ibig", "Ang gumawa", "Bayan at ang
mga pinuno", at ang "Maling Pananampalataya"
Ang Liwanag at Dilim
Pahayag
 Ito ay isang manipestong humihikayat
sa kaniyang mga kababayan upang
ipaglaban ang kalayaan.
Pahayag
A La Patria
 Ang ipinapalagay na kaniyang obra maestro.
 Isang tula para sa kanyang bayang
tinubuan. Ipinahayag niya rito ang kanyang
pagmamahal sa Pilipinas at ang hangarin na
makamit ang kalayaan.
A La Patria
Sa May Nasang Makisanib sa
Katipunang Ito
Ito ay isinulat upang maging
pamantayan ng mga ugaliin ng mga
sasapi sa katipunan. Ito ay mga dapat
sundin ng mga kasapi.
Sa May Nasang Makisanib sa Katipunang Ito
Mga Aral ng Katipunan sa Kartilya
 Ang Kartilya na ito ay bumubuo ng 13 aral.
Ito ay nagsisilbing gabay sa pamumuhay na
may moral at mabuting pagpapahalaga ng
mga Katipunero at ito rin ay isang gabay para
sa mga mag-aaral sa elementarya.
Mga Aral ng Katipunan sa Kartilya
 Isang dokumento na naglalaman ng mga
prinsipyo at aral ng Katipunan. Ipinahayag ni
Jacinto ang mga ito upang gabayan ang mga
miyembro ng samahan sa kanilang pakikibaka
Mga Aral ng Katipunan sa Kartilya
(23 Hulyo 1864 – 13 Mayo 1903)
 Siya ay isinilang sa Talaga, Tanawan,
Batangas noong Hulyo 22, 1864.
 Lubos silang mahirap kung kaya
naman patigil-tigil siya sa kaniyang
pag-aaral ngunit hindi iyon naging
sagabal para sa kaniya.
Nagtapos siya ng abogasya sa Pamantasan ng Sto.
Tomas.
 Nagturo sa munting paaralan ni Melchor Virrey
para matustusan ang kaniyang pag- aaral.
Namasukan din siya bilang isang utusan sa isang
sastreng nagngangalang Raymundo Alindada.
Napukaw ang kaniyang dadaming makabayan nang
pumasok bilang katulong na notario ni Numeriano
Adriano.
 Marami siyang isinulat sa Kastila at Tagalog at
ang tema ng kaniyang isinulat ay tungkol sa
pulitiko, pamahalaan at pilosopiya.
 Ginamit niya ang sagisag panulat na KATABAY.
 Noong 1890, dinapuan siya ng sakit at dahil sa
kahirapan ay hindi siya nakapagpagamot na
naging dahilan ng pagkamatay dahilan ng
pagkamatay ng katawan o pagkalumpo.
 Dinakip siya ng mga Amerikano nang
sumiklab ang Pilipino-Amerikano at dinala siya
ospital sa halip na bilangguan dahil sa kaniyang
pagiging lumpo.
 Nang magkaloob ng amnestiya si Gobernador
Heneral Primo De Rivera noong Mayo 17, 1897
ay nakalaya si Mabini.
 Ipinatapon siya ni Heneral McArthur sa
Guam noong 1901. Nagbalik siya sa
Pilipinas noong 1903 sapagka't siya
dinapuan ng mabigat na karamdaman.
Namatay siya noong Mayo 13, 1903 Siya
ang itinuring na Utak ng Himagsikan at
Dakilang Lumpo.
Programa Constitutional Dele Republika
Filipina
 Palatuntunang pansaligang batas ito ng
Pilipinas.
 Ito ay naglalaman ng mga balak para sa
pamahalaan at edukasyon ng bansa.
Programa Constitutional Dele Republika Filipina
El Desarollo Caida Dela Republica Filipina
• Naglalaman ito ng mga paliwanag tungkol sa
pagtaas at pagbaba ng Republikang Pilipinas.
• Ang sanaysay na ito ay naglalayong bigyang-diin
ang pagtatatag ng Republika ng Pilipinas at ang
kanyang
kalaunang
pagkabigo
dahil
sa
pagkakawatak-watak ng mga Pilipino.
El simil de Alejandro
• Ito ay tumutuligsa sa pamahalaang
Amerikano at nagbigay-diin sa katapatan ng
mga tao. Dahil dito ay nahatulan siyang
ipatapon sa Guam. Ito ay nalathala sa
pahayagang "El Liberal".
El Verdadero Decalogo
• Ito ay isang kathang naglalarawan ng tagapagpalaganap
ng pagkamakabayan o nasyonalismong Pilipino.
• Ito'y nilakipan niya ng mga tagubilin sa huling bahagi
bilang isang paalala.
• Naglalaman din ito ng mga tuntuning moral sa ikakagaling
ng lipunan-maging mapagmahal sa katotohanan,
katarungan at kasipagan.
• Isinulat niya itong noong Mayo, 1898.
El Verdadero Decalogo
2 Abril 1788–20 Pebrero 1862)
•Kilala bilang Balagtas
•Isang kilalang makata sa Pilipinas.
•Isinilang siya noong Abril 2, 1788, at
namatay noong Pebrero 20, 1862.
•Kilala siya sa kanyang husay sa
pagtula at kontribusyon sa panitikan
ng bansa.
FLORANTE at LAURA
Ang “Florante At Laura” ay isang akda ni Francisco
Balagtas na tumatalakay sa pag-iibigan at buhay ng
dalawang tao sa titulo na nagmula sa kaharian ng
Albanya.
Isa ito sa mga obra-maestra sa panitikang Pilipino.
Ito ay unang nalimbag noong 1838 at sa panahong
ito, ang sumulat ay nasa edad 50 na.
3 Hunyo 1876- 12 Pebrero 1903
• isang makata, manunulat, at mamamahayag na
Pilipino na ipinanganak noong Hunyo 3, 1876,
at namatay noong Pebrero 12, 1903.
• Siya ay kilala bilang awtor ng pambansang awit
ng Pilipinas, ang "Filipinas Hymn" o "Lupang
Hinirang.“
• Kilala bilang Huseng Kalipay.
 Filipinas - Ito ang tula na nagsilbing batayan para sa
kasalukuyang "Lupang Hinirang," ang pambansang awit ng
Pilipinas.
 Himno Al Trabajo - Isang tula na nagbibigay-puri sa paggawa
at sa mga manggagawa.
 Sa Silong ng Lahat - Isa pang tula na nagpapahayag ng
pagmamahal sa bayan at pakikiisa sa kapwa. May iba pang
mga tula at akda si Jose Palma na hindi gaanong kilala
kumpara sa "Filipinas," ngunit nag-ambag siya ng mahalagang
bahagi sa panitikan at kasaysayan ng Pilipinas.
19 Hunyo-30 Disyembre 1896
• Pambansang bayani ng Pilipinas na kilala sa
kanyang mga kontribusyon sa pagpapalaya
sa bansa mula sa kolonyalismong Espanyol.
• Isinilang siya noong Hunyo 19, 1861, at
pinatay noong Disyembre 30, 1896, sa
pamamagitan ng pagbaril ng mga Espanyol.
Noli Me Tangere
El Filibusterismo
Mi Ultimo Adios
Sa Aking Mga Kababata.
Sobre La Indolencia de los Filipinos
Sa Mga Kababayang Dalaga ng Malolos
El consejo de Dioses
Brindis
Me Piden Versos
Kundiman
Ala Juventud Filipina
(30 Agosto 1850 - 4 Hulyo 1896)
• Isang kilalang lider ng propaganda movement sa
Pilipinas noong panahon ng kolonyalismong
Espanyol.
• Isinilang siya noong Agosto 30, 1850, at namatay
noong Hulyo 4, 1896. Kilala siya sa paggamit ng
panulat upang ipakalat ang mga kaisipan ng
pagbabago at kalayaan.
• Caiigat Cayó (1888)
• Dasalan at Tocsohan (1888)
• Ang Cadaquilaan nang Dios (1888)
• La Soberanía Monacal en Filipinas (1888)
• Pasióng Dapat Ipag-alab nang Puso nang Tauong Babasa (1888)
• La Frailocracía Filipina (1889)
• Sagót ng España sa Hibíc ng Filipinas (1889)
• Dupluhan... Dalit... Mga Bugtong (1907)
• Sa Bumabasang Kababayan
• Huling taon at kamatayan
1. Kalayaan- ang pamansag ng Katipunan. Itinatag ito
noong 1896. Pinamatnugutan ito ni Pio Valenzuela.
2.) Diario de Manila, ang pantulong ng Kalayaan.
Natagpuan ng mga kastila ang limbagan nito kaya't may
katibayan sila sa mga plano ng mga Katipunero.
3.) El Heraldo de la Revolicion. Makalwa sanlinggo kung lumabas ang
pahayagang ito. Limbag ito sa Unang Republika ng Pilipinas noong 1898.
Itinaguyod nito ang kaisipang pampulitika. Nang lumaon, naging Heraldo
Filipino ang pangalan nito at kalaunan ay naging Indice Official at Gaceta
de Filipinas. Tumagal ang pahayagang ito mula ika-28 ng Detyembre,
1898 hanggang kalagitnaan ng 1899. Layon nitong pag-alabin ang
damdaming makabayan tulad din ng mga naunang pahayagan.
4. La Independencia. Naging patnugot nito si Antonio Luna.
Itinatag ito noong ika- 3 ng Setyembre, 1898.
5.) La Republika Filipina. Pinamatnugutan at itinatag ni Pedro
Paterno noong 1898.
6.) Ang Bayang Kahapis- hapis. Lumabas noong ika-24 ng
Agosto, 1899.
7.) Ang Kaibigan ng Bayan. Lumabas noong 1898.
8.) Ang Kalayaan. Tagapamalitang Tagalog at Capampangan,
Tarlac, 1899.
PANGKATANG GAWAIN
UNANG PANGKAT
IKALAWANG PANGKAT
Bumuo ng isang maikling skit na nagpapakita ng
pagpapahalaga sa mga manunulat na nagtanggol
sa ating bansa gamit ang kanilang mga akda.
Kumatha ng isang tula na nagpapahiwatig ng
kahalagahan ng mga akda na naisulat ng ating
mga bayani upang magsilbing sandata laban sa
mga dayuhan
Pangkat 1
Cer Joe
Reizza
Julie
Rose Ann
Jovain
Reina
Pangkat 2
Jhon Mark
Karylle
Meryl
Sheryl
Abby
MAIKLING PAGSUSULIT
1. Sino ang sumulat ng "Katapusang Hibik ng Pilipinas," isang tula na
naglalaman ng pag-asa at determinasyon para sa kalayaan ng
bansa?
a) Andres Bonifacio
b) Jose Palma
c) Marcelo H. Del Pilar
d) Apolinario Mabini
MAIKLING PAGSUSULIT
2. Sino ang sumulat ng "Liwanag at Dilim," isang koleksyon ng mga
sanaysay na naglalaman ng kritisismo tungkol sa mga suliranin sa
Pilipinas?
a)Apolinario Mabini
b) Marcelo H. Del Pilar
c) Emilio Jacinto
d) Jose Rizal
MAIKLING PAGSUSULIT
3. Sino ang tinaguriang "Utak ng Himagsikan" dahil sa kanyang mga
ideya at kontribusyon sa Katipunan?
a) Marcelo H. Del Pilar
b) Apolinario Mabini
c) Emilio Jacinto
d) Francisco Baltazar
MAIKLING PAGSUSULIT
4. Anong akda ni Jose Rizal ang naglalarawan ng mga katiwalian at
pang-aapi sa Pilipinas sa panahon ng kolonyalismo?
a) "Noli Me Tangere“
b) "El Filibusterismo"
c) "Florante at Laura"
d) "La Solidaridad"
MAIKLING PAGSUSULIT
5. Anong tawag sa tulang sumulat ni Andres Bonifacio na naglalarawan
ng kanyang pangarap para sa kalayaan ng Pilipinas?
a)"Noli Me Tangere"
b) "El Filibusterismo"
c) "Sa Aking Mga Kabata"
d) "Pag-ibig sa Tinubuang Lupa"
MAIKLING PAGSUSULIT
6. Sinong manunulat ang gumamit ng sagisag na
Agap-ito, Bagumbayan, at May pag-asa?
a.) Jose Palma
b. ) Francisco Baltazar
c. ) Andres Bonifacio
d.) Emilio Jacinto
MAIKLING PAGSUSULIT
7. Sa kaniyang pagsusulat ay gumamit si Emilio
Jacinto ng isang sagisag upang hindi sya makilala.
Anong pangalan angn kaniyang ginamit?
a. Agapito
b. Pingkian
c. Dimas Ilaw
d. Plaridel
MAIKLING PAGSUSULIT
8. Maraming pahayagan ang nailathala noong panahon ng himagsikan.
Kailan nailathala ang pahayagang La Independencia? Naging patnugot
nito si Antonio Luna.
a. ika- 3 ng Setyembre, 1899
b.
ika- 3 ng Disyembre, 1898
c. ika- 3 ng Setyembre, 1898.
d. ika- 3 ng Disyembre, 1899
MAIKLING PAGSUSULIT
9. Isa sa mga pahayagan na nailathala noong
panahon ng himagsikan ay ang Kaibigan ng Bayan,
anong taon ito lumabas?
a. Taong 1896
b. Taong 1897
c. Taong 1898
d. Taong 1890
MAIKLING PAGSUSULIT
10. Sino ang mga sumalungat sa mga mabubuting
hangarin ng Inang Espanya para sa Pilipinas?
a. Mga Katutubong Pilipino
b. Mga Katipunero
c. Gobyerno
d. Prayle
Mga Tamang Kasagutan
1.
2.
3.
4.
5.
A
C
B
A
D
6. A
7. C
8. B
9. A
10. D
SANGGUNIAN
https://www.studocu.com/ph/document/bicol-university/electricalengineering/panahon-ng-himagsikan/13490302
https://www.bing.com/search?pglt=41&q=filipinas+ni+jose+palma&cvid
=4276b01fe6734cd3b648d882dd4bcfda&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBggAEA
AYQDIGCAAQABhAMgYIARBFGDkyBggCEAAYQDIGCAMQABhA0gEINDU
wNmowajGoAgCwAgA&FORM=ANNTA1&PC=U531
https://www.slideshare.net/melissanapil/panahon-ng-himagsikan
https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/talakayan/656781/
liriko-ng-lupang-hinirang-isinulat-ni-jose-palma-sa-isang-nakatigil-nasasakyan/story/
SANGGUNIAN
https://www.slideshare.net/MaureenSonidoMacarae
/himagsikan18961900
https://www.coursehero.com/file/76981904/MgaManunulatdocx/
Panahon ng Himagsikan - Kung sino-sino ang mga
manunulat sa panahon ng himagsikan at ang ilan sa
mga - Studocu