OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA
INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MIRZO ULUGʻBEK NOMIDAGI OʻZBEKISTON MILLIY
UNIVERSITETINING JIZZAX FILIALI
AMALIY MATEMATIKA FAKULTETI
«KOMPYUTER ILMLARI VA DASTURLASHTIRISH» kafedrasi
“ OPERATSION TIZIMLAR” FANIDAN
Amaliy topshirig‘i
Mavzu: DOS buyruqlari yordamida komyuterni boshqaring.
Bajardi: “Kompyuter ilmlari va dasturlash texnologiyalari” yoʻnalishi
3-kurs 10-21-guruh talabasi Esirgapov Abdumumin
Tekshirdi: Mixliyev Ramazon
Jizzax – 2024
MS DOS operatsion tizimi (sistemasi OT) IBM PC kompyuteri mualliflar
IBM firmasi buyurtmasiga muvofiq Microsoft firmasida 1981-yilda yaratilgan.
WINDOWS 95 yoki WINDOWS NT zamonaviy operatsion tizimlar yaratilgan
bo'lsada, DOS OT da yaratilgan dasturlar hanuzgacha keng ko'lamda ishlatilmoqda.
Masalan, WINDOWS 3.1 bevosita MS DOS OT muhitida yozilgan operatsion
tizimdir.
Ayni vaqtda MS DOS OTning oxirgi keng tarqatilgan versiyasi 1994-yil may
oyida ishlab chiqarilgan 6.22 versiyasi keng ko'lamda ishlatilmoqda. MS DOS
OTning 7.0 versoyasi WINDOWS 95 tarkibida mavjud. Lekin uni alohida OT deb
atash noto'g'ri, uni WINDOWS 95ning MS DOS OT ilgarigi versiyalari bilan
ishlashni ta'minlovchi tarkibiy qism deb q1arash lozim.
IBM PC kompyutori bilan muloqot bevosita MS DOS OT yordamida adi.
Operatsion tizim shu amalgam oshiriladi. Operatsion tizim shunday dasturki, u
kompyutorni boshqaradi, operativ hotira va magnitli disklardagi joylarni nazorot
qiladi, lozim bo'lgan dastur va buyruqlarning bajarilishini taminlaydi.
MS DOS OT ning asosiy buyruqlari
DIR buyrug'i. Disk va catalog mundarijasi, yani barcha fayillarning nomlari,
qo'shimcha nomi va tashkil qilingan sanasi haqidagi malumotlarni olish uchun DIR
buyrug' I ishlatiladi. MD(MAKE DEREKTORY) buyrug'i. Yangi katalogni yaratish
uchun MD buyrug'i ishlatiladi 17 RD(REMOVE DERECTORY) buyrug'i.
Bo'sh katalogni o'chirish
uchun RD buyrug'I ishlatiladi.
CD (CHANGE DEROKTORY) buyrug'I.
Katalogga kirish uchun CD buyrug'I ishlatiladi. KIrish uchun: CD [disk
yurituvchi:] yo'li
Chiqish uchun: CD...χι
COPY buyrug'i Fayllar yoki kataloglar nushasini olish (ko'chirish ) uchun
COPY buyrug'I ishlatiladi. Fayl ismi sifatida
* yoki ? simvollarini ishlatish ham mumkin.
REN (RENOME) buyrug'i. Fayllarni qayta nomlash uchun REN
buyrug' I ishlatiladi. Bunday vaqtda dastlab faylning eski nomi, so'ngra esa
yangi nomi yoziladi.
DEL (Delete) buyrug'i.Fayllarni o'chirish uchun DEL buyrug'l ishlatiladi.
QU buyrug'i.Bexosdan o'chirilgan fayl yoki fayllarni eski nusxasini tiklashda
QU buyrug'i (MS DOS OT ning keyingi versiyalariga UNERASE) ishlatiladi.
TYPE buyrug'i. Matnli (testli) fayllarni ekranga chiqarish uchun
TYPE buyrug'i ishlatiladi
Quyida Computer Hope-da berilgan MS-DOS va Windows buyruq satrlari
buyruqlarining har birining to'liq ro'yxati qisqacha tushuntirib berilgan. Ushbu
ro'yxatda mavjud bo'lgan har qanday buyruqlar mavjud, ya'ni barcha buyruqlar
sizning MS-DOS yoki Windows versiyangiz bilan ishlamaydi. To'liq yordam
sahifasini ko'rish uchun buyruqni bosing.
Append
Assign
Attrib
Break
Call
Cd
Chcp
Chdir
Chkdsk
Choice
Cls
Command
Copy
Country
Ctty
Qo'shish buyrug'i dasturlar tomonidan boshqa katalogdagi fayllarni
xuddi joriy katalogda joylashgandek ochish uchun ishlatilishi
mumkin.
Tayinlash buyrug'i haydovchi so'rovlarini boshqa diskka yo'naltirish
uchun ishlatiladi. Bu buyruq, shuningdek, haydovchi topshiriqlarini
ko'rsatishi va drayver harflarini asl topshiriqlariga qaytarishi
mumkin.
Attrib buyrug'i bitta fayl yoki katalogning atributlarini o'zgartirish
uchun ishlatiladi.
Tanaffus buyrug'i DOS tizimlarida kengaytirilgan CTRL+C
tekshiruvini o'rnatadi yoki tozalaydi.
Qo'ng'iroq buyrug'i skript yoki ommaviy dasturni boshqa skript yoki
ommaviy dastur ichidan ishga tushirish uchun ishlatiladi. Qo'ng'iroq
buyrug'i skript yoki ommaviy ish faylidan tashqarida hech qanday
ta'sir ko'rsatmaydi. Boshqacha qilib aytganda, MS-DOS so'rovida
qo'ng'iroq buyrug'ini ishga tushirish hech narsa qilmaydi.
CD buyrug'i chdir buyrug'ining stenografiya versiyasidir.
chcp buyrug'i faol kod sahifa raqamini ko'rsatadi yoki sozlaydi.
chdir buyrug'i siz hozir bo'lgan disk harfi va papkasini ko'rsatish
uchun ishlatiladi. Chdir siz ishlamoqchi bo'lgan disk va/yoki
katalogni o'zgartirish uchun ham ishlatilishi mumkin.
Ko'pincha diskni tekshirish deb ataladigan chkdsk buyrug'i qattiq
diskdagi muayyan xatolarni aniqlash va tuzatish uchun ishlatiladi .
Tanlash buyrug'i tanlovlar ro'yxatini taqdim etish va ushbu tanlov
qiymatini dasturga qaytarish uchun skript yoki ommaviy dastur
ichida ishlatiladi.
cls buyrug'i ekranni avval kiritilgan barcha buyruqlar va boshqa
matnlardan tozalaydi.
Buyruq buyrug'i command.com buyruq tarjimonining yangi
nusxasini ishga tushiradi.
Nusxa ko'chirish buyrug'i bir yoki bir nechta fayllarni bir joydan
ikkinchisiga ko'chiradi.
Mamlakat buyrug'i CONFIG.SYS faylida MS-DOS ga qayta ishlash
jarayonida mamlakatga xos matn konventsiyalaridan foydalanishni
bildirish uchun ishlatiladi.
ctty buyrug'i tizim uchun standart kiritish va chiqarish qurilmalarini
o'zgartirish uchun ishlatiladi.
Date
Sana buyrug'i joriy sanani ko'rsatish yoki o'zgartirish uchun
ishlatiladi.
Dblspace
Dblspace buyrug'i DoubleSpace siqilgan disklarini yaratish yoki
sozlash uchun ishlatiladi.
Debug
Nosozliklarni tuzatish buyrug'i dasturlarni sinab ko'rish va tahrirlash
uchun ishlatiladigan buyruq qatori ilovasi Debugni ishga tushiradi.
Defrag
Defraglash buyrug'i siz belgilagan drayverni defragmentatsiya qilish
uchun ishlatiladi. Defrag buyrug'i Microsoft Disk Defragmenter
dasturining buyruq qatori versiyasidir.
Del
Del buyrug'i bir yoki bir nechta fayllarni o'chirish uchun ishlatiladi.
Del buyrug'i o'chirish buyrug'i bilan bir xil.
Deltree
Deltree buyrug'i katalogni va undagi barcha fayllar va pastki
kataloglarni o'chirish uchun ishlatiladi.
Device
Qurilma buyrug'i CONFIG.SYS faylida qurilma drayverlarini
xotiraga yuklash uchun ishlatiladi.
Devicehigh Qurilma drayverlarini yuqori xotiraga yuklash uchun CONFIG.SYS
faylida devicehigh buyrug'i ishlatiladi.
Dir
Dir buyrug'i siz hozir ishlayotgan papka ichidagi fayl va papkalar
ro'yxatini ko'rsatish uchun ishlatiladi. dir buyrug'i boshqa muhim
ma'lumotlarni ham ko'rsatadi, masalan, qattiq diskning seriya raqami
, ro'yxatdagi fayllarning umumiy soni, ularning umumiy hajmi,
diskda qolgan bo'sh joyning umumiy miqdori va boshqalar.
Diskcomp Diskcomp buyrug'i ikkita floppi disk tarkibini solishtirish uchun
ishlatiladi.
Diskcopy
Disk nusxasi buyrug'i bitta floppi diskning butun tarkibini boshqasiga
nusxalash uchun ishlatiladi.
Dos
dos buyrug'i CONFIG.SYS faylida DOS uchun xotira joylashuvini
belgilash uchun ishlatiladi.
Doskey
Doskey buyrug'i buyruq qatorlarini tahrirlash, makroslarni yaratish
va ilgari kiritilgan buyruqlarni eslab qolish uchun ishlatiladi.
Dosshell
Dosshell buyrug'i MS-DOS uchun grafik fayllarni boshqarish vositasi
bo'lgan DOS Shell dasturini ishga tushiradi. Dosshell buyrug'i faqat
MS-DOS 6.0 ga qadar mavjud edi, lekin ko'pchilik MS-DOS 6.22
o'rnatishlari oldingi versiyalardan yangilangan edi, shuning uchun
dosshell buyrug'i odatda hali ham mavjud.
Drvspace
Drvspace buyrug'i DriveSpace siqilgan disklarini yaratish yoki
sozlash uchun ishlatiladi. Drvspace buyrug'i yordamida bajariladigan
DriveSpace DoubleSpace ning yangilangan versiyasidir. DriveSpace
dblspace buyrug'i yordamida bajariladigan DoubleSpace dasturining
yangilangan versiyasidir.
Echo
Echo buyrug'i xabarlarni ko'rsatish uchun ishlatiladi, odatda skript
yoki ommaviy ish fayllari ichidan. Echo buyrug'i aks sado berish
funksiyasini yoqish yoki o'chirish uchun ham ishlatilishi mumkin.
Edit
Edlin
Emm386
Exe2bin
Erase
Exit
Expand
Fasthelp
Fastopen
Fc
Fcbs
Fdisk
Files
Find
For
Format
Goto
Graphics
Help
Tahrirlash buyrug'i matnli fayllarni yaratish va o'zgartirish uchun
ishlatiladigan MS-DOS muharriri vositasini ishga tushiradi .
Edlin buyrug'i buyruq satridan matnli fayllarni yaratish va
o'zgartirish uchun ishlatiladigan Edlin asbobini ishga tushiradi. Edlin
faqat MS-DOS 5.0 ga qadar mavjud edi, shuning uchun MS-DOS
6.22 versiyasi 5.0 dan yangilanmagan bo'lsa, siz edlin buyrug'ini
ko'rmaysiz.
emm386 buyrug'i MS-DOS ga 640 KB dan ortiq xotiraga ruxsat
berish uchun ishlatiladi.
Exe2bin buyrug'i .EXE fayllarini ikkilik formatga aylantirish uchun
ishlatiladi.
O'chirish buyrug'i bir yoki bir nechta fayllarni o'chirish uchun
ishlatiladi. O'chirish buyrug'i del buyrug'i bilan bir xil.
Chiqish buyrug'i siz hozir ishlayotgan command.com sessiyasini
tugatish uchun ishlatiladi.
Kengaytirish buyrug'i Microsoft Cabinet (CAB) fayllaridagi fayl va
papkalarni chiqarish uchun ishlatiladi.
Fasthelp buyrug'i boshqa MS-DOS buyruqlari haqida batafsilroq
ma'lumot beradi.
Fastopen buyrug'i dasturning qattiq diskdagi joylashuvini xotirada
saqlangan maxsus ro'yxatga qo'shish uchun ishlatiladi, bu esa MSDOS ning diskdagi ilovani topishga bo'lgan ehtiyojini bartaraf etish
orqali dasturni ishga tushirish vaqtini oshirishi mumkin.
fc buyrug'i ikkita alohida yoki fayllar to'plamini solishtirish va keyin
ular orasidagi farqni ko'rsatish uchun ishlatiladi.
fcbs buyrug'i CONFIG.SYS faylida fayl almashish uchun fayllarni
boshqarish bloklari sonini belgilash uchun ishlatiladi.
Fdisk buyrug'i qattiq disk bo'limlarini yaratish, boshqarish va
o'chirish uchun ishlatiladi .
Files buyrug'i CONFIG.SYS faylida bir vaqtning o'zida ochilishi
mumkin bo'lgan maksimal fayllar sonini belgilash uchun ishlatiladi.
Find buyrug'i bir yoki bir nechta faylda ko'rsatilgan matn qatorini
qidirish uchun ishlatiladi.
For buyrug'i fayllar to'plamidagi har bir fayl uchun belgilangan
buyruqni bajarish uchun ishlatiladi. For buyrug'i ko'pincha ommaviy
ish yoki skript faylida ishlatiladi.
Formatlash buyrug'i siz belgilagan fayl tizimidagi drayverni
formatlash uchun ishlatiladi.
Goto buyrug'i ommaviy ish yoki skript faylida buyruq jarayonini
skriptdagi etiketli qatorga yo'naltirish uchun ishlatiladi.
Grafika buyrug'i grafiklarni chop eta oladigan dasturni yuklash uchun
ishlatiladi.
Yordam buyrug'i har qanday boshqa buyruq satri yoki MS-DOS
buyruqlari haqida batafsil ma'lumot beradi.
If
Include
Install
Interlnk
Intersvr
Join
Keyb
Label
Lastdrive
Lh
If buyrug'i ommaviy ish faylida shartli funktsiyalarni bajarish uchun
ishlatiladi.
Qo'shish buyrug'i CONFIG.SYS faylida bitta CONFIG.SYS
blokidagi buyruqlardan boshqasi ichida foydalanishga ruxsat berish
uchun ishlatiladi.
O'rnatish buyrug'i CONFIG.SYS faylida xotira rezident dasturlarini
an'anaviy xotiraga yuklash uchun ishlatiladi.
Interlnk buyrug'i fayllar va printerlarni almashish uchun ikkita
kompyuterni ketma-ket yoki parallel ulanish orqali ulash uchun
ishlatiladi.
Intersvr buyrug'i Interlnk serverini ishga tushirish va Interlnk
fayllarini bir kompyuterdan ikkinchisiga nusxalash uchun ishlatiladi.
Qo'shilish buyrug'i haydovchi harfini boshqa diskda joylashgan
katalogga biriktirish uchun ishlatiladi. Bu haydovchi harfini mahalliy
katalog bilan bog'laydigan subst buyrug'iga o'xshaydi.
Keyb buyrug'i klaviaturani ma'lum bir til uchun sozlash uchun
ishlatiladi.
Yorliq buyrug'i diskning tovush yorlig'ini boshqarish uchun
ishlatiladi .
Lastdrive buyrug'i CONFIG.SYS faylida kirish mumkin bo'lgan
disklarning maksimal sonini belgilash uchun ishlatiladi.
Loadfix
lh buyrug'i loadhigh buyrug'ining stenok versiyasidir.
Loadhigh Loadfix buyrug'i ko'rsatilgan dasturni birinchi 64K xotiraga yuklash
uchun ishlatiladi va keyin dasturni ishga tushiradi.
Md
loadhigh buyrug'i dasturni yuqori xotiraga yuklash uchun ishlatiladi
va odatda autoexec.bat fayli ichidan ishlatiladi.
Mem
md buyrug'i mkdir buyrug'ining stenografiya versiyasidir.
Memmaker Mem buyrug'i MS-DOS quyi tizimida hozirda xotiraga yuklangan va
foydalanilgan va bo'sh xotira maydonlari va dasturlari haqidagi
ma'lumotlarni ko'rsatadi.
Menucolor Memmaker buyrug'i xotirani optimallashtirish vositasi bo'lgan
MemMakerni ishga tushirish uchun ishlatiladi.
Menudefault CONFIG.SYS faylida matn ranglarini o'rnatish uchun menucolor
buyrug'idan foydalaniladi.
Menuitem Menyudefault buyrug'i CONFIG.SYS faylida belgilangan vaqt
oralig'ida hech qanday tugma bosilmasa, ishga tushirish
konfiguratsiyasini o'rnatish uchun ishlatiladi.
Mkdir
Menyu bandi buyrug'i CONFIG.SYS faylida ishga tushirish
menyusini yaratish uchun ishlatiladi, undan siz qayta ishga
tushirilganda qayta ishlanadigan CONFIG.SYS buyruqlar guruhini
tanlashingiz mumkin.
Mode
mkdir buyrug'i yangi papka yaratish uchun ishlatiladi.
More
Move
Msav
Msbackup
Mscdex
Msd
Nlsfunc
Numlock
Path
Pause
Power
Print
Prompt
Qbasic
Rd
Rem
Ren
Rename
Replace
Restore
Rejim buyrug'i tizim qurilmalarini, ko'pincha COM va LPT portlarini
sozlash uchun ishlatiladi.
More buyrug'i matnli fayldagi ma'lumotlarni ko'rsatish uchun
ishlatiladi. More buyrug'i boshqa buyruq satri yoki MS-DOS
buyruqlari natijalarini sahifalash uchun ham ishlatilishi mumkin.
Ko'chirish buyrug'i bir yoki fayllarni bir papkadan ikkinchisiga
ko'chirish uchun ishlatiladi. Ko'chirish buyrug'i kataloglar nomini
o'zgartirish uchun ham ishlatiladi.
Msav buyrug'i Microsoft Antivirus dasturini ishga tushiradi.
Msbackup buyrug'i Microsoft Backup dasturini ishga tushiradi, bu bir
yoki bir nechta fayllarni zaxiralash va tiklash uchun foydalaniladi.
Mscdex buyrug'i MS-DOS ga CD-ROMga kirishni ta'minlash uchun
ishlatiladi.
Msd buyrug'i Microsoft Diagnostics dasturini ishga tushiradi, bu
sizning kompyuteringiz haqidagi ma'lumotlarni ko'rsatish uchun
ishlatiladi.
Nlsfunc buyrug'i ma'lum bir mamlakat yoki mintaqaga xos
ma'lumotlarni yuklash uchun ishlatiladi.
Numlock buyrug'i CONFIG.SYS faylida NumLock tugmachasi
holatini ko'rsatish uchun ishlatiladi.
Yo'l buyrug'i bajariladigan fayllar uchun mavjud bo'lgan ma'lum bir
yo'lni ko'rsatish yoki o'rnatish uchun ishlatiladi.
Pauza buyrug'i faylni qayta ishlashni to'xtatib turish uchun ommaviy
ish yoki skript faylida ishlatiladi. To'xtatib turish buyrug'i
ishlatilganda, buyruq oynasida "Davom etish uchun istalgan tugmani
bosing ..." xabari ko'rsatiladi.
Quvvat buyrug'i dasturiy va apparat qurilmalarini kuzatish orqali
kompyuter tomonidan iste'mol qilinadigan quvvatni kamaytirish
uchun ishlatiladi.
Chop etish buyrug'i ko'rsatilgan matn faylini ma'lum bosma
qurilmaga chop etish uchun ishlatiladi.
So'rov buyrug'i buyruq satri yoki MS-DOS da taklif matnining
ko'rinishini sozlash uchun ishlatiladi.
Qbasic buyrug'i BASIC dasturlash tili uchun MS-DOS asosidagi
dasturlash muhiti QBasic-ni ishga tushiradi.
rd buyrug'i rmdir buyrug'ining stenografiya versiyasidir.
Rem buyrug'i ommaviy ish yoki skript faylida sharhlar yoki izohlarni
yozish uchun ishlatiladi.
Ren buyrug'i nomini o'zgartirish buyrug'ining stenografiya
versiyasidir.
Nomini o'zgartirish buyrug'i siz ko'rsatgan alohida fayl nomini
o'zgartirish uchun ishlatiladi.
O'zgartirish buyrug'i bir yoki bir nechta fayllarni bir yoki bir nechta
boshqa fayllar bilan almashtirish uchun ishlatiladi.
Rmdir
Scandisk
Set
Setver
Share
Shell
Shift
Smartdrv
Sort
Stacks
Submenu
Subst
Switches
Sys
Time
Tree
Type
Qayta tiklash buyrug'i zaxiralash buyrug'i yordamida zaxiralangan
fayllarni tiklash uchun ishlatiladi. Zaxiralash buyrug'i faqat MS-DOS
5.00 ga qadar mavjud edi, lekin tiklash buyrug'i sukut bo'yicha MSDOS ning oldingi versiyalarida zaxiralangan fayllarni tiklash usulini
ta'minlash uchun MS-DOS ning keyingi versiyalarida kiritilgan.
Rmdir buyrug'i mavjud yoki butunlay bo'sh papkani o'chirish uchun
ishlatiladi.
Skandisk buyrug'i diskni tuzatish dasturi Microsoft ScanDiskni ishga
tushirish uchun ishlatiladi.
O'rnatish buyrug'i MS-DOS da yoki buyruq satridan muhit
o'zgaruvchilarini ko'rsatish, yoqish yoki o'chirish uchun ishlatiladi .
Setver buyrug'i MS-DOS dasturga hisobot beradigan MS-DOS
versiya raqamini o'rnatish uchun ishlatiladi .
Ulashish buyrug'i MS-DOS da fayllarni blokirovka qilish va fayl
almashish funksiyalarini o'rnatish uchun ishlatiladi.
Shell buyrug'i CONFIG.SYS faylida DOS foydalanishi kerak bo'lgan
buyruq tarjimonini belgilash uchun ishlatiladi.
Shift buyrug'i ommaviy ish yoki skript faylidagi almashtiriladigan
parametrlarning o'rnini o'zgartirish uchun ishlatiladi.
Smartdrv buyrug'i MS-DOS uchun diskni keshlash yordam dasturi
SMARTDrive-ni o'rnatadi va sozlaydi.
Tartiblash buyrug'i ma'lum bir kirishdan ma'lumotlarni o'qish, ushbu
ma'lumotlarni saralash va bu tartiblash natijalarini Buyruqlar satri
ekraniga, faylga yoki boshqa chiqish qurilmasiga qaytarish uchun
ishlatiladi.
Stacks buyrug'i CONFIG.SYS faylida stek ramkalarining soni va
hajmini o'rnatish uchun ishlatiladi.
Quyi menyu buyrug'i CONFIG.SYS faylida ishga tushirish
variantlarini tanlashingiz mumkin bo'lgan ko'p darajali menyu
yaratish uchun ishlatiladi.
Subst buyrug'i mahalliy yo'lni haydovchi harfi bilan bog'lash uchun
ishlatiladi. Subst buyrug'i Windows-dagi net use buyrug'iga juda
o'xshaydi, bundan tashqari umumiy tarmoq yo'li o'rniga mahalliy yo'l
ishlatiladi. Subst buyrug'i MS-DOS 6.0 dan boshlangan tayinlash
buyrug'ini almashtirdi.
Switches buyrug'i CONFIG.SYS faylida DOS ni maxsus usulda
sozlash uchun ishlatiladi, masalan, DOS ga turli apparat
konfiguratsiyalarini taqlid qilishni aytadi.
sys buyrug'i MS-DOS tizim fayllari va buyruq tarjimonini diskka
nusxalash uchun ishlatiladi. sys buyrug'i ko'pincha oddiy
yuklanadigan disk yoki qattiq disk yaratish uchun ishlatiladi.
Undelete
Unformat
Ver
Verify
Vol
Vsafe
Xcopy
Vaqt buyrug'i joriy vaqtni ko'rsatish yoki o'zgartirish uchun
ishlatiladi.
Daraxt buyrug'i belgilangan disk yoki yo'lning papka tuzilishini
grafik ko'rsatish uchun ishlatiladi.
Type buyrug'i matnli fayldagi ma'lumotlarni ko'rsatish uchun
ishlatiladi.
Undelete buyrug'i MS-DOS o'chirish buyrug'i bilan bajarilgan
o'chirishni bekor qilish uchun ishlatiladi.
Unformat buyrug'i MS-DOS format buyrug'i bilan bajariladigan
diskdagi formatlashni bekor qilish uchun ishlatiladi.
ver buyrug'i joriy MS-DOS versiya raqamini ko'rsatish uchun
ishlatiladi.
Verify buyrug'i buyruq satri yoki MS-DOS ning fayllar diskga to'g'ri
yozilganligini tekshirish qobiliyatini yoqish yoki o'chirish uchun
ishlatiladi.
Buyruqlar satrini oching. Agar siz DOS operatsion tizimiga ega
kompyuterda bo'lsangiz, kompyuterni ishga tushirganingizda buyruq satri
avtomatik ravishda paydo bo'lishi kerak. Agar siz Windows kompyuteridan
foydalansangiz, Windows buyruq satrini ishga tushirishingiz kerak bo'ladi . Buning
uchun Windows Start tugmasini bosing va yozing cmd. Keyin Buyruqning satrini bosing .
• Siz "C:\>", "C:\DOCUMENTS AND SETTINGS\[ismingiz]>" yoki
shunga o'xshash oynani ko'rishingiz kerak. Bu "buyruqning satri" deb
ataladi.
• Buyruqlar satrining boshidagi harf (ya'ni "C:\") qaysi
disk harfida ekanligingizni bildiradi.
• Drayv harfidan keyingi matn qaysi katalog yoki
papkada ekanligingizni bildiradi.
• Ko'proq buyruqlar, yashirin fayllar, foydalanuvchilarni qo'shish va
o'chirish , foydalanuvchi parollarini o'zgartirish va boshqa ma'muriy
imkoniyatlarga kirish uchun buyruq satrini administrator sifatida
ishga tushirishingiz kerak bo'ladi .
•
Agar Windows bilan texnik muammolarga duch
kelsangiz, kompyuteringizni Buyruqning satriga
yuklashingiz mumkin . Bu sizning kompyuteringizni Windows grafik
foydalanuvchi interfeysidan ko'ra samaraliroq bo'lgan buyruq qatori
yordamida ishlatish imkonini beradi. Siz dasturlarni tezroq va
samaraliroq ishga tushirishingiz, shuningdek, viruslar va zararli
dasturlar bilan zararlangan dasturlarni o'chirishingiz mumkin.
Katalog yoki jildning mazmunini sanab bering. Buning uchun
kiriting dirva Enter tugmasini bosing . Bu siz joylashgan katalog yoki papkaning
mazmunini sanab o'tadi. Siz qilishingiz kerak bo'lgan eng muhim narsa kataloglar
tarkibini ro'yxatga olish va ularda harakat qilishdir.
• Fayllar fayl o'lchami bo'yicha ro'yxatga olinadi, keyin fayl nomi
(ya'ni, "countdown.txt"). Kataloglar va papkalar oldida "<DIR>" tegi
va undan keyin katalog nomi bo'ladi.
• dirKatalogning nomi yoki yoʻlidan soʻng kiriting va oʻsha katalog
mazmunini koʻrish uchun “ Enter ”dir c:\ documents tugmasini
bosing .
•
Agar katalogdagi tarkiblar ro'yxati juda uzun bo'lsa, /pkatalog
buyrug'ining oxiriga qo'shing (ya'ni dir documents /p . Ro'yxat
to'xtaydi va matn har safar ekran oxiriga yetganda tugmani
bosishingizni kutadi. Bu ham mumkin. matnni ekranda chop etuvchi
ko'pgina boshqa DOS buyruqlarida qo'llaniladi.
Boshqa katalogga o'ting. Buning uchun cdkatalog nomini kiriting
va Enter tugmasini bosing . Misol uchun, agar siz "O'yinlar" katalogiga
o'tmoqchi bo'lsangiz , kiriting cd games va Enter tugmasini bosing
• Agar katalog boshqa katalogda bo'lsa, har bir pastki katalog nomini
"\" belgisi bilan ajratasiz. Misol uchun, agar siz "O'yinlar"
katalogidagi "Mortar" deb nomlangan papkaga o'tmoqchi bo'lsangiz,
kiriting cd games \morta rva Enter tugmasini bosing . Shuningdek,
siz o'tmoqchi bo'lgan katalogning to'liq yo'lini belgilashingiz
mumkin (ya'ni, cd c:\games\mo rtar.
• Agar katalogning sarlavhasida bo'sh joylar bo'lsa, katalog nomini
qo'shtirnoq ichiga qo'yish kerak. Masalan cd "mortar mayhem" .
• Oldingi katalogga qaytish uchun . kiriting c d..va Enter ni bosing .
•
Qattiq diskingizning ildiziga qaytish uchun shunchaki
kiriting cd\va Enter tugmasini bosing . Bu sizni "C:\>" ga qaytaradi.
Boshqa haydovchi harfiga o'zgartiring. Agar siz D: drayveri, CD/DVD
ROM, flesh-disk yoki boshqa tashqi qurilma kabi boshqa drayverga
o'zgartirmoqchi bo'lsangiz, shunchaki haydovchi harfini keyin ikki nuqta (":")
bilan kiriting va Enter tugmasini bosing. . Masalan, D: diskiga o'tish uchun
kiriting D:va Enter tugmasini bosing. Buni istalgan katalog ichidan qilishingiz
mumkin.
• Shuningdek, siz DOS yoki buyruq satri yordamida drayverni
formatlashingiz va qismlarga bo'lishingiz mumkin.
Dastur yoki faylni ishga tushirish uchun dastur yoki fayl nomini
kiriting. Dasturlarni bajarish xuddi buyruqlarga o'xshaydi. Misol uchun, agar siz
Mortar Mayhem o'yinini boshlamoqchi bo'lsangiz, u joylashgan katalogga o'ting,
kiriting morta r.exe va Enter tugmasini bosing .
• Ommaviy ish fayllari va boshqa skriptlar yordamida xuddi shu
narsani qilishingiz mumkin .
• Agar fayl yoki dastur nomida bo'sh joylar bo'lsa, fayl nomini
qo'shtirnoq ichiga qo'yishingiz kerak.
• Dasturlarni DOS yoki buyruq satri orqali ishga tushirish sizga faqat
bajariladigan faylni ishga tushirishdan ko'ra, dastur bilan muayyan
ishlarni bajarish imkonini beruvchi kalit va bayroqlardan foydalanish
imkonini beradi.
• Misol uchun, agar siz asl DOOM 2 (".wad" fayli)
uchun darajani yaratsangiz, WAD faylingiz va
DOOM2.exe faylini o'z ichiga olgan jildga o'tasiz.
Keyin siz o'zingizning shaxsiy darajangiz bilan DOOM
•
2 ni ishga tushirish uchun kiriting doom2. exe -file
filename.wad va Enter tugmasini bosing. [1]
Agar siz buyruq satri ichidagi istalgan papka yoki katalogdan
dasturni ishga tushirishni istasangiz, dasturni PATH muhit
o'zgaruvchisiga qo'shishingiz kerak .
Yangi katalog yoki papka yarating. Buning uchun yangi katalog
yaratmoqchi bo'lgan katalog yoki papkaga o'ting va katalog nomini
kiriting mkdiryoki keyin Enter tugmasini bosing . Masalan, [2]mdmkdir
new_directo ry
• Ushbu buyruq yordamida bir nechta katalog yaratishingiz mumkin.
Har bir katalog nomini bo'sh joy bilan ajratib qo'ying. Masalan, md
user1 user2 user3 .
• Agar siz yangi katalog nomida bo'sh joylar bo'lishini istasangiz,
katalog nomini qo'shtirnoq ichiga qo'yishingiz kerak.
Masalan, mkdir "My New Directory"
Fayl nomini o'zgartiring. Buning uchun nomini oʻzgartirmoqchi boʻlgan
fayl joylashgan katalog yoki papkaga oʻting, soʻngra rennomini oʻzgartirmoqchi
boʻlgan fayl nomini, soʻngra nomini oʻzgartirmoqchi boʻlgan fayl nomini kiriting.
Masalan, ren count.txt coundown.txt "count.txt" deb nomlangan fayl nomini
"countdown.txt" ga o'zgartirish uchun yozing. [3]
• Agar siz hozir nomini o'zgartirmoqchi bo'lgan fayl bilan katalogda
bo'lmasangiz, ushbu faylga yo'lni ko'rsatishingiz kerak bo'ladi.
Masalan, ren c:\documents "count.txt" fayli "hujjatlar" katalogida
ekanligini ko'rsatish uchun yozing.
Faylni oʻchirish. Buning uchun o'chirmoqchi bo'lgan fayl joylashgan jildga
o'ting va delkeyin fayl nomini kiriting va Enter tugmasini bosing . Masalan,
"countdown.txt" deb nomlangan faylni o'chirishdel countdo wn.txt uchun
yozing .
• Agar joriy katalogingizdagi barcha fayllarni o'chirmoqchi bo'lsangiz,
kiriting del *.*va Enter tugmasini bosing .
• Del" buyrug'idan foydalanganda ehtiyot bo'ling. DOS-da fayl
o'chirilgandan so'ng uni qaytarib ololmaysiz.
Faylni boshqa jildga nusxalash. Buning uchun nusxa olmoqchi bo'lgan
fayl joylashgan papkaga o'ting. Keyin copynusxa olmoqchi bo'lgan faylni kiriting.
Keyin faylni ko'chirmoqchi bo'lgan to'liq yo'lni kiriting va Enter ni bosing .
Masalan, copy countdown.txt c: \games\grape"countdown.txt" faylini
"o'yinlar katalogi" ichidagi "uzum" jildiga ko'chirish uchun yozing.
• Agar siz butun katalogni uning tarkibidagi barcha pastki kataloglar
bilan birga nusxalamoqchi bo'lsangiz, robo copykatalog nomiga
yo'lni, so'ngra uni nusxalamoqchi bo'lgan yo'lni kiriting
va Enter tugmasini bosing . Masalan, robocopy c:\games \grape
c:\documents "uzum" jildini "hujjatlar" jildiga nusxalash uchun
yozishingiz mumkin. [4]
Faylni boshqa jildga ko'chiring. Buning uchun ko'chirmoqchi bo'lgan
faylga o'ting. Keyin moveko'chirmoqchi bo'lgan faylni, so'ngra to'liq yo'lni yoki
uni ko'chirmoqchi bo'lgan katalogni kiriting. Misol uchun, move countdown.txt
c:\games\grape"countdown.txt" ni "o'yinlar" katalogidagi "uzum" katalogiga
ko'chirish uchun yozing.
• Agar siz hozir ko'chirmoqchi bo'lgan fayl bilan bir katalogda
bo'lmasangiz, buyruqda faylga yo'lni ko'rsatishingiz kerak bo'ladi.
Masalan, c:\documents \countdown.txt
c:\games \grape"countdown.txt" faylini "hujjatlar" jildidan
"o'yinlar" ichidagi "uzum" katalogiga ko'chirish uchun yozing.
Katalogni o'chirish. Agar siz butun katalogni o'chirmoqchi
bo'lsangiz, rmdirkeyin katalog nomini kiriting va Enter tugmasini bosing .
• Ushbu buyruqdan foydalanganda ehtiyot bo'ling, bu butun katalogni
va uning barcha tarkibini o'chirib tashlaydi. U o'chirilgandan so'ng,
uni qaytarib olishning iloji yo'q.
Buyruqlarning to'liq ro'yxatini ko'ring. Agar siz buyruqlarning to'liq
ro'yxatini ko'rishni istasangiz , shunchaki kiriting help va Enter tugmasini bosing .
Bu DOS da foydalanishingiz mumkin bo'lgan barcha buyruqlarni ko'rsatadi.
• Agar buyruq nima qilishini bilmasangiz, shunchaki buyruqni va
keyin "/?" ni kiriting. Bu sizga buyruq va undan qanday foydalanish
haqida ma'lumot beradi.