1-amaliy ish
Mavzu: HTMLning asosiy teglari. HTML5 yangi teglar va ularning
vazifalari.
Ishdan maqsad: HTML teglarini o‘rganish, ulardan foydalanib web-sahifa
yaratish va ular ustida turli amallar bajarish.
Nazariy qism
HTML (ing.Hypertext Markup Language — gipermatnli belgilash tili) - bu
SGMLga (Standard Generalized Markup Language — standart umumlashtirilgan
belgilash tili) asoslangan va xalqaro ISO 8879 standartiga mos keluvchi til, xalqaro
to‘rda ishlatiladi.
HTML tili taxminan 1991-1992 yillarda Yevropa Yadroviy Tadqiqotlar
Markazida ishlovchi britaniyalik mutaxassis Tim Bernars Li tomonidan ishlab
chiqilgan. Dastlab bu til mutaxassislar uchun hujjat tayyorlash vositasi sifatida
yaratilgan. HTML tilining soddaligi (SGMLga nisbatan) va yuqori formatlash
imkoniyatlarining mavjudligi uni foydalanuvchilar orasida tez tarqalishiga sabab
bo‘ldi.
Hozirgi kunga kelib wyeb texnologiya juda katta tezlikda rivojlanib
bormoqda. Har kuni yangi saytlar butun olam o‘rgimchak to‘risiga qo‘shib
borilmoqda (shu qatorda ko‘p saytlar o‘z ishini yakunlamoqda). Saytlarning
asosini HTML gippertekst tili tashkil etadi. Ko‘p yillar davomida sayt
yaratuvchilar (taxminan 10 yil) HTML 4 dan foydalanib kelishgan. 2004 yilda esa
yirik kompaniyalar (Apple, Opera, Mozilla) birlashib yangi guruh hosil qilishdi va
bu guruhni WhatWG(Web Hypertext Application Technology Working Group)
deb nomlashdi. So‘ng bu guruhga W3C (World Wide Web Consortium) ham kirib
keldi va yangi HTML 5 ni ishlab chiqarishni boshlashdi. HTML 5 da flesh
pleyerlar o‘rnini teglar egalladi va sayt strukturasi uchun alohida teglar qo‘shildi.
18 yanvar 2011 yilda HTML 5 logotipi yaratildi va 2011 yil 1 aprelda ommaga
taqdim etildi.
HTML5 — World Wide Webda kontentni tuzish hamda taqdim etish uchun
qoʻllaniladigan markerlash tili. Bu til World Wide Web Consortium (W3C)
tomonidan tavsiya qilingan beshinchi va soʻnggi[1] yirik HTML versiyasidir.
Hozirgi spetsifikatsiya HTML Living Standard deb nomlanadi. Uni yirik brauzer
sotuvchilari (Apple, Google, Mozilla va Microsoft) konsortsiumi sanalmish Web
Hypertext Application Technology Working Group (WHATWG) qoʻllabquvvatlaydi.
Windows muhitidagi matn muharrirlari: Notepad, TextPad, UltraEdit,
EdutPlus. Ko‘rsatilgan xamma matn muharrirlari yordamida HTML kodlarni
yozishda qo‘llash mumkin. Ko‘pgina matn muharrirlarida HTML kodlarni xatto
programmalashtirish tillarida kodlarni yozish juda kulay. Ba’zilari avtomatik
ravishda opyeratorlar, funksiyalarni tanish va ularni xar-xil ranglarda tasvirlash
imkoniyatiga ega. Ba’zi matn muharrirlarida HTML hujjatni wyeb brauzyerda
sinab ko‘rish tugmasi mavjud. HTML hujjatni yaratishga mo‘ljallangan maxsus
programmalar (HTML muharrirlar) xam mavjud: FrontPage, Adobe GoLive,
Macromedia Dreamweaver, Nestcape Composer. Muxarrirlar 2 turga bo‘linadi:
kod muharrirlari;
WYSIWYG tyexnologiyasi (What You See Is What You Get – nimani
ko‘rsang o‘shani olasan) asosida ishlaydigan muharrirlari. Bu muharrirlar
yordamida foydalanuvchi HTML komandasi va elyemyentlarini yozmaydi,
oddiy matn muharrirlaridyek matn yozadi, tasvirlarni kyerakli joyga
joylashtiradi va h.k. xolos.
Masalaning qo’yilishi:
Shu ko’rinishdagi sahifani HTML da yaratish:
Ishni bajarish tartibi:
1-rasm
2-rasm
Dastur kodi:
<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<meta charset="utf-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width,
initial-scale=1">
<title>1-amaliy ish</title>
</head>
<body>
<ol>
<li><b>Dasturlash tillari quyidagilar:</b>
<ol type="A" start="11">
<li>C++</li>
<li>Paskal</li>
<li>Java</li>
<li>Python</li>
<li>Dart</li>
</ol>
</li>
<li><b>Matn muharrirlari quyidagilar:</b>
<ol type="a" start="3">
<li>MS Word</li>
<li>WordPad</li>
<li>NotePad</li>
<li>Sublime</li>
<li>MS Word</li>
<li>WordPad</li>
<li>NotePad</li>
<li>Sublime</li>
<li>MS Word</li>
<li>WordPad</li>
<li>NotePad</li>
<li>Sublime</li>
</ol>
</li>
</ol>
</body>
</html>
Natija:
Xulosa:
Ushbu amaliy ishda HTML teglaridan foydalanish o‘rganiladi. Berilgan
topshiriqlar asosida ma’ruza mashg‘ulotida HTML tili bo‘yicha olgan bilimlarni
mustahkamlaydi.
1
1-amaliy ish bo‘yicha topshiriq variantlari:
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
0