BỆNH CÚM MÙA
Diễn giả
BS.CKI. Nguyễn Lâm Minh Huy
NỘI DUNG
1. Đặc iểm virus cúm
2. Dịch tễ học về bệnh cúm
3. Triệu chứng và dấu hiệu của cúm
4. Chuẩn oán và iều trị cúm
5. Phòng ngừa cúm
Đặc iểm virus cúm
CÚM MÙA LÀ GÌ?
Bệnh nhiễm trùng ường hô hấp do virus cúm
(Influenza virus) gây ra
Lây truyền chủ yếu qua giọt bắn khi ho, hắt hơi,
tiếp xúc bề mặt nhiễm virus
Các chủng virus cúm phổ biến
Cúm A (H1N1, H3N2)
Cúm B
Cúm C (hiếm, nhẹ hơn)
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
01
Dịch tễ học về bệnh Cúm
DỊCH TỄ HỌC VỀ BỆNH CÚM
Các vi rút cúm
CÓ THỂ LÂY LAN
Các giọt nước bọt trong không khí
Tiếp xúc trực tiếp giữa người với người
Tiếp xúc với các vật dụng bị nhiễm bẩn
Sự lan truyền qua ường không khí dường như là cơ chế quan trọng nhất
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
02
Dịch tễ học về bệnh Cúm
Nhóm có nguy cơ cao bị các biến chứng do cúm
Trẻ em < 5 tuổi; trẻ em < 2 tuổi ở mức nguy cơ ặc biệt cao
Người lớn > 65 tuổi
Những người có tình trạng bệnh lý mạn tính (ví dụ: bệnh tim phổi, tiểu ường, suy thận hoặc
suy gan, bệnh hemoglobin, suy giảm miễn dịch)
Phụ nữ trong ba tháng thứ hai hoặc thứ ba của thai kỳ
Bệnh nhân có tình trạng bệnh lý làm suy giảm việc bài tiết chất tiết ở ường hô hấp (ví dụ:
suy giảm khả năng nhận thức, rối loạn thần kinh cơ, ột quỵ, các tình trạng ộng kinh)
Bệnh nhân ≤ 18 tuổi ang dùng
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
03
Triệu chứng và dấu hiệu của cúm
TRIỆU CHỨNG VÀ DẤU HIỆU CỦA CÚM
Dấu hiệu
Cảm lạnh
Cảm cúm
Nhiễm virus
corona
Thời iểm
Giao mùa
thay ổi thời tiết
Sốt rõ ràng
Có thể có
Sốt
Có thể,
nhưng sốt nhẹ
Sốt rõ ràng
Có thể có
Không
Đau cơ, cơ thể yếu
và au ầu
Không
Đau họng
Có, ho nhẹ
Thường gặp,
ho nhiều
Có
Đau ầu
Nhẹ
Có
Có
Đau cơ toàn thân
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
04
Triệu chứng và dấu hiệu của cúm
TRIỆU CHỨNG VÀ DẤU HIỆU CỦA CÚM
Dấu hiệu
Cảm lạnh
Cảm cúm
Nhiễm virus
corona
Viêm phổi hoặc
viêm cuống phổi
Miễn là không nhiễm trùng
do vi khuẩn, virus
Có thể
có biến chứng
Trường hợp
miễn dịch kém
Tình trạng thiếu oxy,
khó thở rõ rệt
Khó thở
Không
Không
Lây từ người
sang người
Tiếp xúc quá
thường xuyên trong
thời gian dài
Rất dễ lây lan do
virus cúm
Cách iều trị
Sử dụng thuốc
hạ sốt và uống
nhiều nước
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
Uống thuốc theo
chỉ ịnh của bác sĩ
Thông qua tiếp xúc
với dịch cơ thể
người bệnh
Hiện chưa có
phương pháp
iều trị bệnh cụ thể
05
Triệu chứng và dấu hiệu của cúm
Thời gian ủ bệnh
Dao ộng từ 1 ngày ến 4 ngày, trung bình là 48 giờ.
Trong những trường hợp nhẹ, nhiều triệu chứng giống như cảm lạnh thông thường
(ví dụ: au họng, chảy nước mũi); viêm kết mạc nhẹ cũng có thể xảy ra.
Triệu chứng iển hình
Sốt cao ột ngột
Đau họng, ho, chảy mũi
Đau cơ, mệt mỏi, ớn lạnh
Một số trường hợp có au ầu, buồn nôn
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
06
Chẩn oán và iều trị cúm
Bệnh sử và khám lâm sàng
CHUẨN ĐOÁN
Đôi khi xét nghiệm kháng nguyên nhanh hoặc chuỗi
polymerase phiên mã ngược (RT-PCR)
Đo ộ bão hòa oxy trong máu và phim chụp X quang
ngực cho bệnh nhân có triệu chứng hô hấp nặng
Chẩn oán cúm thường ược thực hiện dựa trên lâm sàng ở những bệnh
nhân mắc hội chứng iển hình khi cúm ang lưu hành ở cộng ồng
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
07
Chẩn oán và iều trị cúm
ĐIỀU TRỊ CÚM
Chủ yếu iều trị triệu chứng
Thuốc hạ sốt (paracetamol)
Uống nhiều nước, nghỉ ngơi
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
Thuốc kháng virus (oseltamivir)
trong trường hợp nặng
08
Chẩn oán và iều trị cúm
LƯU Ý KHI DÙNG THUỐC
Không tự ý dùng kháng sinh
Tránh lạm dụng corticoid
Không dùng aspirin cho trẻ em (nguy cơ
hội chứng Reye)
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
09
Chẩn oán và iều trị cúm
CÁCH LY KHI BỊ CÚM
Vệ sinh tay thường xuyên
Ở nhà khi có triệu chứng ể tránh lây lan
Đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người khác
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
10
Chẩn oán và iều trị cúm
KHI NÀO CẦN KHÁM BÁC SĨ
Sốt cao trên 39°C, khó hạ
Khó thở, au ngực
Lú lẫn, co giật
Triệu chứng kéo dài >7 ngày
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
11
Chẩn oán và iều trị cúm
Hầu hết bệnh nhân ều
hồi phục hoàn toàn,
mặc dù thường mất
1
tuần
ến
2
tuần
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
Tuy nhiên, viêm phổi do cúm
hoặc liên quan ến cúm là
nguyên nhân quan trọng gây
bệnh hoặc tử vong trên những
bệnh nhân có nguy cơ cao
Điều trị kịp thời bằng
thuốc kháng vi rút ở những
bệnh nhân này có thể làm
giảm tỷ lệ mắc bệnh
ường hô hấp dưới và
nằm viện
12
14
Phòng ngừa cúm
PHÒNG NGỪA CÚM
Tiêm vaccine
Giữ vệ sinh cá nhân
Tăng cường sức ề kháng
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
13
Phòng ngừa cúm
Cách tốt nhất ể bảo vệ bản thân
Khuyến cáo: Tiêm mỗi năm một lần
Hiệu quả của vắc-xin cúm
60 - 70%
Giảm 80 - 90% nguy cơ nhập viện
Giảm
nguy cơ mắc cúm
Ai nên tiêm vaccine cúm
Tất cả mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên
Người có bệnh nền, phụ nữ mang thai
Nhân viên làm việc trong môi trường ông người
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
14
Phòng ngừa cúm
CÁCH VỆ SINH TAY ĐÚNG CHUẨN
Bước 1:
Bước 2:
Bước 3:
Làm ướt tay bằng
nước và xà phòng.
Chà lòng bàn tay này
lên mu và kẽ ngoài
các ngón tay của bàn
tay kia và ngược lại
Chà 2 lòng bàn tay vào
nhau, miết mạnh các kẽ
ngón tay
Bước 4:
Bước 5:
Bước 6:
Chà mặt ngoài các
ngón tay này vào lòng
bàn tay kia
Xoay ngón tay cái của
bàn tay này vào lòng
bàn tay kia và ngược
lại (làm sạch ngón cái)
Xoay các ầu ngón tay của
tay này vào lòng bàn tay
kia và ngược lại.
Chà 2 lòng bàn tay
vào nhau
Làm sạch tay dưới vòi nước
chảy ến cổ tay và lau khô
Lưu ý: Rửa tay bằng nước và xà phòng khi bàn tay có vết bẩn. Thời gian mỗi lần rửa tay 30 giây. Các bước 2 - 3 - 4 -5 làm i làm lại tối thiểu 5 lần
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
15
Phòng ngừa cúm
Đeo khẩu trang SAI CÁCH
Đeo khẩu trang ngược mặt, hở mũi
Bỏ khẩu trang khi giao tiếp với người
xung quanh, khi hắt hơi, ho, khạc nhổ
Sờ tay vào khẩu trang, chạm tay vào
khẩu trang ể tháo
Tái sử dụng khẩu trang y tế dùng 1 lần
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
Đeo khẩu trang ĐÚNG CÁCH
Đeo mặt có màu ậm ra ngoài, nếp gấp
xuôi xuống
Đeo khẩu trang khi giao tiếp với mọi
người xung quanh
Đeo khẩu trang khi ôm sát mặt, chỉnh
thanh kim loại vừa với sống mũi
Sử dụng khẩu trang mới, giặt sạch úng
cách với khẩu trang vải mỗi ngày hoặc
sau khi tiếp xúc với người nghi nhiễm
16
Phòng ngừa cúm
GIỮ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC
Không dùng chung vật dụng cá nhân
Đảm bảo không gian làm việc thông thoáng
Thường xuyên lau dọn bàn làm việc, tay nắm cửa
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
17
Phòng ngừa cúm
TĂNG CƯỜNG HỆ MIỄN DỊCH
Vệ sinh tay thường xuyên
Ở nhà khi có triệu chứng ể tránh lây lan
Đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người khác
Chế ộ dinh dưỡng giúp phòng cúm:
Thực phẩm giàu vitamin C (cam, ổi, chanh)
Thực phẩm giàu kẽm (hạt, ậu, thịt)
Uống trà gừng, mật ong ể tăng ề kháng
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
18
Phòng ngừa cúm
MỘT SỐ BÀI TẬP CHO HỆ HÔ HẤP
Thở chu/chúm môi
Ngồi cố ịnh trên một mặt phẳng, thả lỏng phần vai và cổ;
Miệng ngậm, hít oxy một cách từ từ bằng ường mũi;
Chu môi trước khi thở ra;
Giữ nguyên nét mặt này cho ến khi bạn thở ra hết.
Lưu ý: thời gian thở ra sẽ gấp ôi thời gian hít khí vào.
Nên lặp lại bài tập này khoảng 3 lần/ngày và 2 - 3 phút/lần
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
19
Phòng ngừa cúm
MỘT SỐ BÀI TẬP CHO HỆ HÔ HẤP
Thở bụng
Thẳng lưng, nhắm mắt lại;
Thả lỏng các vị trí như cơ vùng mặt, vai và cổ;
Trong vài phút ầu hãy hít thở bình thường;
Một tay ặt lên bụng dưới, tay còn lại ặt lên ngực;
Miệng ngậm, hít không khí bằng bụng ể cho bụng nở ra;
Thở ra bằng miệng, bụng sẽ hóp lại.
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
20
Phòng ngừa cúm
Kỹ thuật ho hữu hiệu
Thở chúm môi: trong khoảng từ 5-10
phút giúp ẩy ờm từ phế quản nhỏ
ra các phế quản lớn hơn
Tròn miệng hà hơi: 5-10 lần, tốc ộ
tăng dần giúp ẩy ờm ra khí quản
Ho: hít hơi vào thật sâu, nín thở và ho
liên tiếp 1-2 lần. Lần 1 ho nhẹ, lần 2 ho
mạnh ể ẩy ờm ra ngoài.
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
21
Phòng ngừa cúm
Thở chu kỳ chủ ộng
Thở có kiểm soát: hít thở nhẹ
nhàng trong 20-30 giây
Căng giãn lồng ngực: hít thật
sâu bằng mũi, nín thở 2-3 giây
và thở ra nhẹ nhàng. Lặp lại 3-5
lần
Hà hơi: hít thật sâu, nín thở 2-3
giây và tròn miệng hà hơi ẩy
mạnh dòng khí ra ngoài. Lặp lại
1-2 lần
WhiteCoat - Điểm “chạm” cho mọi nhu cầu sức khỏe của bạn
Thở có kiểm soát
20 - 30 giây
Hà hơi mạnh rồi
ho nếu có thể
Làm căng giãn
lồng ngực
Làm căng giãn
lồng ngực
Thở có
kiểm soát
Làm căng giãn
lồng ngực 3 - 4 nhịp
22
Chân thành cảm ơn!
Quét mã QR ể tải ứng dụng
WHITECOAT - Ứng dụng Y tế trực tuyến
Kết nối bác sĩ ngay trên iện thoại của bạn