- No category
Bo'yoqchilik ishlari: O'qitish materiallari to'plami
advertisement
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI PEDAGOGIK INNOVATSIYALAR, PROFESSIONAL TA’LIM BOSHQARUV HAMDA PEDAGOG KADRLARNI QAYTA TAYYORLASH VA ULARNING MALAKASINI OSHIRISH INSTITUTI BO‘YOQCHILIK ISHLARI O‘QUV AMALIYOTI O‘QITISH MATERIALLARI TO‘PLAMI O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA'LIM VAZIRLIGI XORAZM VILOYATI KASBIY TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH VA MUVOFIQLASHTIRISH HUDUDIY BOSHQARMASI XIVA SHAHAR KASB-HUNAR MAKTABI Kasb nomi: 30730302-Pardozlovchi O‘QITISH MATERIALLARI TO‘PLAMI Maxsus va kasbiy fanlar kafedrasi ICHTUsi: Bekchanova Mexribon Xiva 2022 yil 1 2 To‘plamning muallifi to‘g‘risida ma’lumot O‘qituvchining F.I.SH: Bekchanova Mehribon Jumayevna Ma’lumoti: O‘rta maxsus Mutaxassisligi: Quruvchi-texnik Pedogogik ish staji: 8-yil Ish joyi: Xiva shahar kasb-hunar maktabi Elektron pochła manzili: mehribonb@gmail.com Telefon raqami: +998905591059 3 4 5 № TAQVIMIY MAVZULAR REJASI Jam O‘qit Must O‘quvchilarning i ishni aqil bilim va Soa ng ta’li ko‘nikmalarini t tashk m baxolash iliy qismi Kirish.Bo‘yoq ishlari.Oddiy,sifatli va yuqori sifatli bo‘yoq ishlari 6 A 2 Oddiy sifatli va yuqori sifatli bo‘yoq ishlarini bajarish Tayyor va yarim tayyor bo‘yoqlar. Lok materiallar. 6 A 2 Tayyor va yarim tayyor bo‘yoqlar tayyorlash ishlarini 3 Pardozlash ishlarida gigiena va sanitariya me’yorlariga rioya qilish. Lak bo‘yoq materiallarni saqlash. 6 A 3 4 Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash. Yuzalarni tozalash, suv bilan namlash, silliqlash, yoriqlarni toldirish ishlarini bajarish. 6 A 2 5 Sirtlarni bo‘yashga tayyorlashda ishlatiladigan asboblar va kicnik mehanizasiya vositalari. Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash 6 A 2 6 Oxakli, simentli, silikatli, elimli, moyli bo‘yoqlar 6 A 2 2 bajarish 6 Pardozlash ishlarida gigiena va sanitariya me’yorlariga rioya qilish va lak bo‘yoq materiallarni saqlash ishlarini bajarish Yuzalarni lak bo‘yoq bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash yuzalarni tozalash, suv bilan namlash, silliqlash, yoriqlarni toldirish ishlarini bajarish. Sirtlarni bo‘yashga tayyorlashda ishlatiladigan asboblar va kicnik mehanizasiya vositalarini bajarish Oxakli,simentli, silikatli, elimli, Sana tarkiblari, miqdorlari va ularni tayyorlash usullari. 7 Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash. Belgilangan tartibda bo‘yash ishlarini bajarish. 6 A 2 8 Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari. Sirtlarni bo‘yash ucnun kerakli asboblar va kicnik mehanizmlar. 6 A 2 6 A 2 Ekologiya va atrof muhit muhofazasi talablari. Manzarali bo‘yoq ishlari. 6 A 2 Loyiha cnizmalariga asosan manzarali bo‘yaladigan yuzalarni aniqlash. Naqsh yoki rasm eskizini yuzaga tushirish 6 2 6 2 6 3 9 Bo‘yoq purkagicnlar. Bo‘yoq ishlarini bajarishda mehnat gigienasi va xovfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilish. 10 11 12 13 Trafaretlardan foydalanish. Yuzalarda turli fakturalar hosil qilish Bo‘yalgan yuzarani tamirlash ishlari.Bo‘yalgan yuzalarni nuqsonlarni aniqlash. Bino 7 moyli bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari va ularni tayyorlash usullarini bajarish Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullarini. bajarish Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullarini bajarish Bo‘yoq purkagich va bo‘yoq ishlarini bajarishda mehnat gigienasi va xovfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilishishlarni bajarish Ekologiya va atrof muhit muhofazasi talablari. Manzarali bo‘yoq ishlarini bajarish Loyiha cnizmalariga asosan manzarali bo‘yaladigan yuzalarni aniqlash ishlarini bajarish Yuzalarda turli fakturalar hosil qilish ishlarini baja-rish Bo‘yalgan yuzarani tamirlash ishlari fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash. 14 Ish joyini tashkil qilish. Turli iqlim sharoitlarda bo‘yoq ishlarini bajarish. 15 6 2 6 2 6 2 6 2 6 3 6 2 Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatish. Bino fasadlarini bo‘yashda xovfsizlik texnikasi qoidalari. 16 17 Fasadni bo‘yashga tayyorlash. So‘rilar,havozalar va kajavalarni o‘rnatish. Bo‘yalgan yuzalarni ta’mirlash ishlari.Bo‘yoq purkagicnlar. Bo‘yoq ishlarini bajarishda mehnat gigienasi va xovfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilish. 18 Yog‘ocn po‘llarni bo‘yash ucnun tayyorlash. Maxsus po‘l bo‘yoqlari bilan po‘llani bo‘yash 19 DVP Listlardan bajarilgan po‘llarni bo‘yash. Yogʻoch pollarni 8 bo‘yalgan yuzalarni nuqsonlarni aniqlash ishlarini bajarish Ish joyini tashkil qilish va turli iqlim sharoitlarda bo‘yoq ishlarini bajarish Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatish va bino fasadlarini bo‘yashda xovfsizlik texnikasi qoidalari-ga rioya qilish ishlarini bajarish Fasadni bo‘yashga tayyorlash ishlarini bajarish Bo‘yoq purkagicnlar bo‘yoq ishlarini bajarishda mehnat gigienasi va xovfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilish ishlarini bajarish Yog‘ocn po‘llarni bo‘yash ucnun tayyorlash maxsus po‘l bo‘yoqlari bilan po‘llani bo‘yash ishlarini bajarish DVP Listlardan bajarilgan po‘llarni bo‘yash yogʻoch pollarni bo‘yash uchun tayyorlash ishlarini bajarish bo‘yash uchun tayyorlash.Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash. 20 Po‘l yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash. Metall buyumlar yuzalarini bo‘yash. 6 2 120 42 Jami 9 Po‘l yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash ishlarini bajarish MUNDARIJA 1.Kirish……………………………………………………………………..…….11 2.Mavzu-1……………………………………………………..…………..……...13 3.Mavzu-2……………………..………………………………………………… 23 4.Mavzu-3…………………………………………………………………………32 5.Mavzu-4…………………………………………………………………………42 6.Mavzu-5…………………………………………………………………………52 7.Mavzu-6………………………………..………………………….…………….61 8.Mavzu-7………………………………..………………………………….….....71 9.Mavzu-8…………………………………………………………………………81 10.Mavzu-9………………………………………………………………………..91 11.Mavzu-10………………………………………………………………………99 12.Mavzu-11……………………………………………………………………..108 13.Mavzu-12……………………………………………………………………..117 14.Mavzu-13……………………………………………………………………..127 15.Mavzu-14……………………………………………………………………..136 16.Mavzu-15……………………………………………………………………..145 17.Mavzu-16……………………………………………………………………..154 18.Mavzu-17……………………………………………………………………..162 19.Mavzu-18……………………………………………………………………..172 20.Mavzu-19……………………………………………………………………..181 21.Mavzu-20……………………………………………………………………..189 10 KIRISH Mamlakatimizda sanoat va uy-joy qurilishi yildan-yilga tobora o‘sib bormoqda. Mamlakatimiz iqtisodiy rivojlanishining ko‘lami va sur’ati ko‘p jihatdan kapital qurilish sur’atlari va sifatiga, kapital mablag‘lardan samarali foydalanishga bog‘liq. Qurilish hajmini ko‘paytirish bilan bir qatorda qurilishmontaj va pardozlash ishlarining sifatini oshirish ham muhim vazifalardan hisoblanadi. Pardozlash ishlaridan eng qiyini suvoq ishlari bo‘lsa, eng muhimi bo‘yoqchilik ishlaridir. Suvoq qatlami binoni issiq saqlash, tovush izolatsiyasini yaxshilash, binoni to‘la yoki qisman yonmaydigan qilish va uning yog‘och qismlarini chirishdan saqlash uchun zarur. Suvoq ishlarini mexanizatsiyalashtirish ularni bajarishdagi mehnat sarfini qisqartirishga va mehnat unumini oshirishga imkon beradi. Bo'yoqchilik ishlari bino va inshootlar konstruksiyalarining xizmat muddatini uzaytirish, xonalarning sanitariya-gigiyena sharoitlarini yaxshilash va tashqi ko‘rinishini takomillashtirish uchun ularning sirtiga surtishdan iboratdir. Sirtlarni gulqog‘oz yopishtirib pardozlash ham bo‘yoqchilik ishlariga kiradi. O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgandan so‘ng ko‘plab qurilish , pardozlash , bezak materiallarni mahalliy xomashyolardan tayyorlash keng yo‘lga qo‘yildi. Qator qo‘shma va xususiy korxonalar tashkil etildi. Bu korxonalarda ishlab chiqarilayotgan pardozbop materiallarning sifati yuqori bo‘lib, davlat standartlari talablariga javob beradi. Yangi texnika va texnologiyani qo‘llab sifat ko‘rsatkichlari yuqori, ishlatishga qulay bo‘lgan pardozbop materiallar ishlab chiqarilmoqda. Xavfsizlik texnikasi qoidalari. Bo‘yoqchilik tarixi. Bo‘yoqchilik ish joyini tashkil etish. Bo‘yoqchilikda ishlatiladigan moslamalar, ularning vazifalari. Qurilishda bo‘yoqchilik ishlariga yangi kirgan ishchilar xavfsizlik texnikasi hamda ishlab chiqarish sanitariyasiga tegishli kirish instruktajidan, shuningdek har gal yangi ishga o‘tilganda yoki ishlash sharoiti o‘zgartirilgandan bevosita shu ishga tegishli xavfsizlik texnikasi bo‘yicha takror instriktajdan o‘tgandan keyingina bo‘yoqchilik ishlariga qo‘yiladi. Qurilayotgan binolarning xonalarida ishlovchilar yelvizak, chang, zararli bug‘lar va gazlardan himoyalangan bo‘lishlari shart. Maxsus dam olish joylari bostirma yoki soyabonlar bilan jixozlanadi. Ular ish o‘rnidan ko‘pi bilan 50 m nariga quriladi. Bo‘yoqchilik va gulqog‘oz materiallari bilan ishlashda ishchilar maxsus kiyim hamda himoya vositalaridan foydalanishlari shart. Qo‘l terisini zararli ximiyaviy birikmalardan saqlash uchun himoya pastalari va mazlari, masalan, 2,4 % jelatin, 5,6 % kraxmal, 72 % glitserin va 20% Burov suyuqligidan tarkib topgan XIOT-6 pastasi ishlatiladi. Ish boshlashdan oldin qo‘l terisiga surkaladi. Ovqatlanishdan oldin esa iliq suv bilan yuviladi, keyin yana surkaladi. 11 Muvaqqat elektr ustanovkalarini qurish, ishlatish va remont qilish bilan shug‘ullanadigan isgchilar hamda injener texnik hodimlar to kurgan kishilarni tok ta;siridan qutqarish va birinchi meditsina yordami ko‘rsatishni bilishlari kerak. •"Oz tarixini bilmaganning kelajagi yo‘q" Prezidentimizning bu so‘zlari nafaqat ma’naviy va ma’rifiy yo‘nalishlar uchun shuningdek jamiyatimizning snakllanishini ta’minlovcni barcna sohalar ucnun ham taaluqlidir. Bo‘yovcni moddalarning bundan 4-5 ming Yil avval su’niy yo‘l bilan hosil qilinganligi ma’lum. Lak bo‘yoq qoplamlari nimaga mo‘ljallanishiga qarab ularni bajarish uchun tayyorlanadigan bo‘yoqchilik tarkiblari quyidagilarga ichki ishlarda va tashqi ishlarda dekorativ va rasm chizishda ishlatiladigan hamda maxsus bo‘yovchi tarkiblariga bo‘linadi. Kerakli rang va tusga ega bo‘lgan qoplama hosil qilish uchun bo‘yovchi tarkibiga qo‘shish zarur bo‘lgan pegmentlar miqdori ularning bo‘yash hususiyatiga bog‘liq bo‘ladi. Suvli gruntovkalarga kiruvchi tarkiblar achchiq toshli, sovunli va silikatli tarkiblar kiradi va lak bo‘yoq qoplamalar odatda gruntovka qatlamidan oraliq gruntovkali qatlami va 1/ 3 qatlam bo‘yovchi tarkibidan iborat. •Bo‘yoqchilik va gulqog‘oz yopishtirish ishlarini bino ichida balandda bajarishda hamda fasad yuzalarini pardozlashda turli konstruksiyadagi moslama va mexanizmlardan foydalaniladi. Balandligi 6 m gacha bo‘lgan xonalar ichida metal trubalar va yog‘och shitlardan tayyorlangan inventor moslamalar ishlatiladi. Bu moslamalar osongina yig‘iladi va qismlarga ajratiladi, ularda ko‘tarish qurilmalari bor, shu sababdan ularning kerakli balandlikka osongina ko‘tarish va tushirish mumkin. Havozalarni yer sathidan 1,1 m dan yuqori turgan barcha to‘shamalari balandligi kamida 1 m bo‘lgan panjaralar bilan to‘silishi lozim. Panjaralar, odatda, tutqich, o‘rta element va eni kamida 15 sm li pastki yon taxtadan iborat bo‘ladi. Yon taxtalar havozaning ichki tomonidan, to‘shamaga tayanib turadigan qilib mahkamlanadi. Yog‘och tutqichlar randalangan bo‘lishi kerak. Havozalarga tushadigan og‘irliklar hisoblab belgilangan og‘irlikdan ortib ketmasligi lozim. •Qurilishda bo‘yoqchilik ishlarini bajarishda ko‘gina asbob va moslamalardan foydalaniladi. Bu asbob-moslamalar: uzun dastali cho‘tkalar, kalta dastali cho‘tkalar, radiatorlarni bo‘yash uchun cho‘tkalar, trubalarni bo‘yash uchun cho‘tkalar, bo‘yovchi tarkibini bosim ostida uzatadigan valiklar, taxta pollarni bo‘yash uchun apparatlar, yuzalarni elektr bo‘yash apparatlari, mastikali tarkiblar uchun pnevmatik purkagichlar, yuqori bosimli bo‘yoq purkagichlar va boshqalardan bo‘yoqchilik ishlarini bajarishda foydalaniladi. Ushbu asbob moslamalardan foydalanish bo‘yoqchilik ishlarida ish unumdorligini oshiradi. 12 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 1 Mavzu: Bo‘yoq ishlari.Oddiy,sifatli va yuqori sifatli bo‘yoq ishlari. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat O‘quv mashgulotining shakli va turi O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar Amaliy:o‘quv amaliyoti 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. . Bo‘yoq ishlari to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Bo‘yoq ishlari.Oddiy, sifatli va yuqori sifatli bo‘yoq ishlari bo‘yicha nazariy bilimlari to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish; 4. Bo‘yoq ishlarini yo‘riqnoma asosida 4. Bo‘yoq ishlari to‘g‘risida bajaradilar; yo‘riqnoma berish; 5. Bo‘yoq ishlarini mustaqil bajaradilar; 5. Bo‘yoq ishlarini yoritib berish; 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l ishlaydilar. qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 13 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy 200 amaliy mashq bajarish. daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25 daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 14 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 1-DARS MAVZU: Kirish. Bo‘yoq ishlari.Oddiy,sifatli va yuqori sifatli bo‘yoq ishlari. REJALAR. 1. Bo`yoqchilik ishlarida ishlatiladigan bo`yoqlar. moyli bo`yoqlar tarkibiga kiruvchi 2.Suvli guruntovkalashga kiruvchi tarkiblar . 3. Yuzalarni bo‘yashga tayyorlash. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 15 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Devorlarga nima uchun gulqog‘ozlar yopishtiriladi? 2.Bo‘yoqchilik ishlari bilan ishlaganda xavfsizlik texnikasiga rioya qilish qoidalarini tushuntiring? 3.Sifatli bo‘yash deganda nimani tushinasiz? 4.Oddiy bo‘yashda kelib chiqadigan nuqsonlarga sabab nima? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 16 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 Bo‘yoq ishlari to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “5” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa (a’lo) hamda mustaqil fikrlay olsa; baho -gulqog‘oz va tekistil materiallar turlari estetikasi bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Bo‘yoq ishlari to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu “4” bo‘yicha tasavurga ega bo‘lsa; (yaxsh -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda i) baho mustaqil fikrlay olsa; - Bo‘yoq ishlari bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Oddiy, sifatli va yuqori sifatli bo‘yoq ishlari bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoniq mustaqil fikrlay olmasa; arli) - Oddiy, sifatli va yuqori sifatli bo‘yoq ishlari. baho bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lmasa; -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda “2” mustaqil fikrlay olmasa; (qoniqarsi - Oddiy, sifatli va yuqori sifatli bo‘yoq ishlari. z) bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va baho jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 17 1.Mavzu: Kirish. Bo‘yoq ishlari.Oddiy, sifatli va yuqori sifatli bo‘yoq ishlari. Reja : 1. Bo`yoqchilik ishlarida ishlatiladigan moyli bo`yoqlar tarkibiga kiruvchi bo`yoqlar. 2.Suvli guruntovkalashga kiruvchi tarkiblar . 3. Yuzalarni bo‘yashga tayyorlash . “O`z tarixini bilmaganning kelajagi yo`q” Prezidentimizning bu so`zlari nafaqat ma`naviy va ma`rifiy yo`nalishlar uchun shuningdek jamiyatimizning snakillanisnini taminloucni barcna sohalar ucnun ham taaluqlidi. Boyovcni moddalarning bundan 4-5 ming yil avval suniy yol bilan hosil qilinganligi malium. Lak boyoq qoplamlari nimaga moljamlanishiga qarab ularni bajarish uchun tayyorlanadigan boyoqchilik tarkiblari quydagilarga ichki ishlarda va tashqi ishlarda dekorativ va rasm chizishda ishlatiladigan hamda mahsus boyovchi tarkiblariga bolinadi kerakli rang va tusga ega bolgan qoplama hosil qilish uchun boyovchi tarkibiga qoshish zarur bolgan pegmentlar miqdori ularning boyash hususiyatiga bogliq boladi sovli gruntofgalarga kiruvchi tarkiblar achchiq toshli sovunli va selekatli tarkiblar kiradi lak boyoq qoplamalar odatda gruntofka qatlamodan oraliq gruntofkali qatlamiu va 1 3 qatlam boyovchi tarkibidan iborat. 1-rasm 18 Oq argonik pegmetlarning oqimtirlash hususiyati buning uchun tastiqlangan prigment ultra marin aralashmasi va zigir moyidan control pastasidan iborat lak boyoq materiallar va organic materiallar va argonik materiallarning berkituvchanligi gost 87.84.75 boyicha visual instrumental va instrumental matematik metodlar bilan aniqlanadi boyoqchilikda ketadigan barcha predmetlar suvga chidamli bolishi kerak aks holda boyalgan yuzalarda rangi ochgan joylar va dog‘lar paydo bolishi mumkin.Remont qilingan va shpatlyovkalab qo‘shilib yo tekislangan suvoq yoki temir-beton panellar yuzalarni hamda loydan obdan tozalanadi, keyin bo‘yash oldindan gruntovkalanadi. Oddiy bo‘yashdan oldin yuza bir marta gruntovkalanadi. Ba’zan yuza shunchalik g‘alvir bo‘ladiki bir marta gruntovkalash yetarli bo‘lmaydi. Buholda yuza ikki marta gruntovkalanadi. Yelimli bo‘yoqlar bilan bo‘yaladigan yuza 10 kg miga 2-3kg bo‘r qo‘shilgan gruntovka bilan gruntovkalanadi.Sifatli va yuqori sifatli qilib bo‘yashdan oldin yuzalar ikki uch marta gruntovkalanadi, bunda oxirgi gruntovka yuza qanday rangga bo‘yaladigan bo‘lsa, shu rangdan qo‘shilgan gruntovka bilan yoki bo‘g‘lovchi bo‘lmasa suyultirgichda suyultirgan shu bo‘yoqning o‘zi bilan gruntovkalanadi.Ba’zi bo‘yoq va emallar uchun maxsus gruntovkalar tayyorlanadi. Ularning tarkibiga shu bo‘yoq yoki emallar tarkibidagi bog‘lovchi va erituvchilar kiradi. Moyli va ba’zi alkidli bo‘yoqlar bilan bo‘yashdan oldin yuzalar aliflanadi. Zarur bo‘lsa, alif- oksol’ yoki natural alifni unga uayt-spirit yoki skipidar qo‘shib suyultirish mumkin. 2-rasm 19 Yuza qo‘lda aliflanadai, chunki purkalganda alif sarfi deyarli 20% ortadi,hosil bo‘ladigan plyonkaning mustahkamligi esa past bo‘ladi.Aliflangan yuzalar atmasfera sharoitlari yachshi bo‘lgankunlari yaxshi kunlari kamida bir sutka quritiladi. Yo‘l qo‘yiladigan minemal timperaturada va havoning nisbiy namligi 70% gacha bo‘lganda alif plyonkasining qurishi bir necha sutkaga bo‘linishi mumkin. Alif plyonkasi barvaqt bo‘yalsa unda pufakchalar hosil bo‘ladi va qoplama ko‘chib ketadi. Moyli bo‘yoqlar bilan muhim bo‘lmagan bo‘yoqchilik qoplamalarini hosil qilishda pardozlanayotgan yuzalarni BM tipidagi emul’siya bilan mustahkamlashga ruxsat etiladi. 3-rasm Bu emul’siya suvli suyuqlikdagi juda mayda tomchilar moyli plyonka hosil qilgichda bir tekis muallaq holatda turadi.Yuqori sifatli qilib bo‘yash uchun elimli tarkiblarga emul’siya tarzdagi mum qo‘shiladi. Mumli tarkiblarning pardalari to‘yingan rangli bo‘ladi, bu esa ularga dekarativlik baxsh etadi.Elim qo‘shilgan bo‘yovchi tarkiblar yuzalarga cho‘tkalar, valiklar, bo‘yoqchilik udochkalari va kraskopul’tlar yordamida ikki marta beriladi. Udochka bilan ishlashda forsunkaning bo‘yalayotgan yuzaga nisbatan holatni to‘g‘ri saqlab borish katta ahamiyatga ega.Forsunka yuzadan juda uzoqlashib ketsa, yuzadan boyoq oqib tushadi, unga juda yaqinlashib qolsa, bo‘yoq sachrab qaytadi va uning sarfi keskin oshib ketadi.Yuzalarni dastaki kraskopul’tlar bilan bo‘yashini ikki ishchidan iboratzveno bajaradi: ulardan biri bo‘yadi, ikkinchisi esa bo‘yovchi tarkibni keltiradi va uni ballonga haydab beradi. 20 8-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi Amaliyoti nomi- Bo‘yoqchilik kasbi 1-Mavzu: Kirish.Bo‘yoq ishlari.Oddiy,sifatli va yuqori sifatli bo‘yoq ishlari. Maqsad: - Bo‘yoqchilik kasbi haqida umumiy tushunchalarga ega bo`lish. Moslamal Bajariladiga ar asbob № n ishlar anjom va Eskizlar chizmalar va rasmlar Bajariladigan mazmuni xom ishlar tartibi ashyolar 1 Texnika hovfsizlik qoidalariga rioya qilish Texnika hovfsizlik qoidalariga rioya qilgan holda ish bajarish tartibi Elektr tutkich asboblari Bo‘yoqlarni ish jarayoniga tayyorlash Bo‘yoqlarni ishlarini bajarish tartibi Valik cho‘tkalar 2 Bo‘yoqlarni yuzalarga surkash ishlarini bajarish Bo‘yoqlarni yuzalarga surkash tartibi Valik 21 6-ilova 22 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 2 Mavzu: Tayyor va yarim tayyor bo‘yoqlar. Lak materiallar. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat O‘quv mashgulotining shakli va turi O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar Amaliy:o‘quv amaliyoti 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Tayyor va yarim tayyor bo‘yoqlar to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Tayyor va yarim tayyor bo‘yoq bo‘yicha nazariy bilimlari to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni tushuntush3.Asbob va moslamalar chizmalarini untirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Lak materiallar yo‘riqnoma asosida 4. Tayyor va yarim tayyor bo‘yoq bajaradilar; 5. Lak materiallar mustaqil bajaradilar; to‘g‘risida yo‘riqnoma berish; 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida 5. Tayyor va yarim tayyor ishlaydilar. bo‘yoqlarтш yoritib berish; 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 23 bos qichlari va vaqti 1bosqich. O‘quv mashg‘ul otga kirish 15 daqiqa 2bosqich asosiy 200 daqiqa 3bosqich Yakuniy 25 daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha amaliy mashq bajarish. 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha baxolarini e’lon qiladi(ilova); 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 24 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 2-DARS MAVZU: Tayyor va yarim tayyor bo‘yoqlar. Lak materiallar. REJALAR. 1.Laklar sintetik smolalar tabiiy smolalar tarkibi. 2.Moyli-smolali loklar. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 25 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1. lak qatlami necha0 C temperaturada quriydi? 2.Qurilishga lak bo‘yoqlari qanday holatda keltiriladi? 3.Lak bo‘yoqning turlarini ayting? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 26 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 Tayyor va yarim tayyor bo‘yoqlar to‘g‘risida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “5” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa (a’lo) hamda mustaqil fikrlay olsa; baho - Tayyor va yarim tayyor bo‘yoqlar bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Tayyor va yarim tayyor bo‘yoqlar to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu “4” bo‘yicha tasavurga ega bo‘lsa; (yaxsh -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda i) baho mustaqil fikrlay olsa; - Tayyor va yarim tayyor bo‘yoqlar bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Lak materiallar bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoniq mustaqil fikrlay olmasa; arli) - Lak materiallar bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini baho mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lmasa; -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda “2” mustaqil fikrlay olmasa; (qoniqarsi - Lak materiallar bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini z) mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. baho 27 6-ilova 2.Mavzu: Tayyor va yarim tayyor bo‘yoqlar. Lak materiallar. Reja. 1.Qurilishda lak bo‘yoqlar saqlanish tartibi. 2.Moyli-smolali loklar turlari. Loklar sintetik smolalar tabiiy smolalarning organic uchuvchan erituvchilardagi parda hosil qilinadigan eritmalardir. Ularga har-xil qo‘shimchalar qo‘shilgan bo‘lishi ham, qo‘shilmagan bo‘lishi mumkin. Bo‘yoqchilik ishlarida moy-smolali va moysiz sintetik loklar ishlatiladi. Moy-smolali loklar PF-283 va GF166 markalarda chiqariladi. Loklar xonalardagi moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yalgan yuzalarga berish, yog‘och va metal buyumlasirtlarini qoplashga mo‘ljallangan. Loklar yuzalarga cho‘tkalar bilan beriladi, purkagichda purkaladi, juda yupqa qatlam hosil qilish uchun esa do‘kadan yasalgan tompon bilan surkaladi. 1m2 yzaga o‘rtacha 180-200 g lok sarflanadi, lak qatlami 18-200 C temperaturada 24-48 soatda quriydi. 4-rasm Moyli qoplamlarning korroziyaga qarshi xossalarini yaxshilash maqsadida ular XSL loklari bilan loklanadi, XS-76D loklari bilan esa qurilish konstruksiyalari agressiv muxitlar ta’sirida himoya qilinadi.Emallar pigmentning lokdagi suspenziyasidan iborat. Qurilishda alkid, pentafil, gliftal nitrogliftal emallar va nitroemallar ishlatiladi. Emal qoplamalar mustahkam tevarak muhit ta’siriga turg‘un, tashqi ko‘rinishi yaxshi bo‘lib , xona temperaturasida ko‘pi bilan 1-2 sekundda quriydi. 28 5-rasm Yangi lak-bo‘yoq materiallari bilan ishlashga ularni ishlatishga oid instruksiyalar va xovfsizlik texnikasi bilan shaxslargina qo‘yiladi.Moyli bo‘yoqlar qurilish ob’ektiga quyuq ezilgan holatda yoki ishlatishga tayyor holatda keltiriladi. Quyuq ezilgan bo‘yoqlar markazlashtirilgan bo‘yoq tqyyorlash ustaxonalarida yoki bevosita qurilish ob’ekitlarining o‘zida alif yoki emul’sion suyultirgichlar bilan boyoqchilik qovushqoqligigacha suyultiriladi. Moyli bo‘yoqlar capital qurilish va remont ishlarida keng ishlatiladi. Moyli bo‘yoqlar uchun bog‘lovchi sifatida tabiiy, zichlangan yoki alkidli smollalar bilan modifikasiyalangan alif ishlatiladi.Moyli bo‘yoq qoplamalar bilan dekorativ yuza hosil qilish, bilan birga konstruksiyalar namiqish va korroziyadan saqlanadi. Moyli bo‘yoq bilan bo‘yaladigan yuzalarni gruntovkalash uchun tabiiy alif bilan kerakli qovushqoqlikkacha suyultirilgan ko‘ller ishlatiladi. Buning uchun tabiiy alif o‘rnini bosuvchi alif-oksol bilan suyultirsa ham bo‘ladi. Ichki bo‘yoqchilik ishlariga moyli bo‘yoqdan oldin beriladigan gruntovka sifatida moyli koller ishlatsa bo‘ladi. Qurilish konstruksiyalari va elementlarini namiqish va koroziyadan saqlash uchun zich yaltiroq yuza hosil qiladigan oddiy moyli yoki moy-alkidli bo‘yoqlar ishlatiladi. Devorlar xira kollerlar bilan pardozlanadi. Bunday kollerlar yo markazlashtirilgan usulda yoki ob’ekt qoshidagi ustaxonada arxitektor belgilagan etalon bo‘yicha oddiy quyuq ezilgan bo‘yoqlarga uayt-spirit hamda kirsovun qo‘shib tayyorlanadi. 29 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi Amaliyoti nomi- Bo‘yoqchilik 2-Mavzu. Tayyor va yarim tayyor bo‘yoqlar. Lak materiallar Maqsad: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish. Moslamal Bajariladig ar asbob № an ishlar anjom va Eskizlar chizmalar va rasmlar Bajariladigan ishlar mazmuni xom tartibi ashyolar 1 2 3 Turli xil rangdagi boyoqlarni ish jarayoniga tayyorlash Bo‘yoqlardan va turli xil o‘lchamdagi cho‘tka va valiklardan foydalanish tartibi Turli o‘lchamda gi cho‘tkalar valik Bo‘yoqlarni bajarishda aparatlardan to‘g‘ri foydalanish tartibi Bo‘yoqlarnii sh Machalka jarayoniga shpater tayyorlash qorishma qorgich aparati Tayyor bo‘yoqlar yordamida Valik ish bajarish jarayoni Tayyor bo‘yoqlardan valik yordamida foydalanish tartibi 30 8-ilova d Mavzu: Tayyor va yarim tayyor bo‘yoqlar. Lak materiallar. 1-guruh 2-guruh Moy-smolali loklar PF-283 va GF166 markalardagi bo‘yoq 1m2 yzaga o‘rtacha 180-200 g lok sarflanadi Muhokama Tahlil Baholash 31 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 3 Mavzu: Pardozlash ishlarida gigiyena va sanitariya me’yorlariga rioya qilish. Lak bo‘yoq materiallarni saqlash. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Lak bo‘yoq materiallarni saqlash to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Tayyor va yarim tayyor bo‘yoq bo‘yicha nazariy bilimlari to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Lak bo‘yoq materiallarni saqlash 4. Lak bo‘yoq materiallarni yo‘riqnoma asosida bajaradilar; saqlash to‘g‘risida yo‘riqnoma 5. Lak bo‘yoq materiallarni saqlash berish; mustaqil bajaradilar; 5. Lak bo‘yoq materiallarni 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida saqlash yoritib berish; ishlaydilar. 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshq. 32 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15 daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy 200 amaliy mashq bajarish. daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25 daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 33 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 3-DARS MAVZU: Pardozlash ishlarida gigyiena vasanitariya me’yorlariga rioya qilish. Lak bo‘yoq materiallarni saqlash. REJALAR 1.Mexnat gigiyenasini asosiy vazifasi. 2. Mexnatni ilmiy asosda tashkil etish. 3. Sanitariya- gigiyenik me’yorlar. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 34 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Sanitariya-gigiyena meyorlari deganda nimani tushunasiz? 2. Bo‘yoqchilik ishlarining mexanizasiyalashtirilgan usullada ishlashni tushuntirib bering? 3.Bo‘yoqchilik ishlaridagi nuqsonlarni tushuntirib bering? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 35 1 2 3 4 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. Lak bo‘yoq materiallarni saqlash to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “5” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa (a’lo) hamda mustaqil fikrlay olsa; baho - Lak bo‘yoq materiallarni saqlash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Lak bo‘yoq materiallarni saqlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu “4” bo‘yicha tasavurga ega bo‘lsa; (yaxsh -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda i) baho mustaqil fikrlay olsa; - Lak bo‘yoq materiallarni saqlash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Lak materiallar bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoniq mustaqil fikrlay olmasa; arli) - Lak bo‘yoq materiallarni saqlash baho bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lmasa; -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda “2” mustaqil fikrlay olmasa; (qoniqarsi - Lak bo‘yoq materiallarni saqlash z) bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va baho jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 36 6-ilova 3.Mavzu: Pardozlash ishlarida gigiena va sanitariya me’yorlariga rioya qilish. Lak bo‘yoq materiallarni saqlash. Reja: 1.Mexnat gigienasini asosiy vazifasi. 2. Mexnatni ilmiy asosda tashkil etish. 3. Sanitariya- gigienik me’yorlar. Mexnat gigiyenasi tibbiy profilaktika sohasi bo‘lib, mehnat qiluvchi ish qobiliyatini yuksak darajada ta’minlash, kabi kasalliklari va insoning mehnat faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan boshqa salbiy oqibatlarni oldini olishning ilmiy asoslarini hamda amaliy chegaralarini ishlab chiqish bilan shug‘ullanadi. Mehnat gigienasining asosiy vazifasi ish unumdorligini eng yuqori darajada oshirish va ishlovchilarning sog‘ligiga zararli ta’sir qilmaydigan sharoitlarni ta’minlaydigan tadbirlarni ishlab chiqishdan iborat. Kasb kasalliklari praflaktikasi ilmiy tahlil xulosalariga asoslangandir. Sanitariya- gigienik me’yorlar mehnat kodeksining asosini tashkil etib, ishlab chiqarishga ilmiy asoslangan va jahon andozalariga javob bera oladigan ilg‘or tehnologiyalarga asoslangan. 6-rasm Ishchilarning mehnat unumdorligini oshirishga olib keladigan sharoit yaratish uchun ular foydalaniladigan asbob, uskuna, jihoz, boshqarish o‘rinlari, ishchilarning dam olish davomiyligi, ta’sir qiladigan qator omillarga bo‘lgan talabini fiziologik jihatdan asoslab berish maqsadga muvofiq mehnatni ilmiy asosda tashkil etishining asosiy yo‘nalishiga quyidagilar kiradi. 37 1.Gigiyenik yo‘nalish. 2.Fiziologik yo‘nalish. 3.Psixologik yo‘nalish. 4.Estetik yo‘nalish. Lak-bo‘yoq qoplamalar nimaga mo‘ljallanishiga qarab, ularni bajarish uchun tayyorlanadigan boyoqchilik tarkiblari quyidagilarga ichki ishlari va tashqi ishlarda dekorativ va rasm chizishda ishlatiladigan hamda maxsus bo‘yovchi tarkiblarga bo‘linadi. 7-rasm Lak- boyoq qoplamining oraliq sifatini boholashda ularning tashqi ko‘rinishi, ya’ni uning estetik xossalari katta ahamiyatga ega. Lakbo‘yoq qoplamda quyidagi nuqsonlar uchrashi mumkin. Cho‘tkalar . Bo‘yoqchilik ishlarining ko‘p qismi mexanizasiyalashtirilgan usullada bajariladi, biroq pardozlashning ba’zi hillarni cho‘tkalar bilan bajarish maqsadiga maqsadiga muvofiq bo‘ladi. Bo‘yovchi tarkib cho‘tka sirtida bir tekis taqsimlanishi uchun cho‘tkalar pishiq kanop bilan bog‘lanadi. Qisib turish halqalari bor cho`tkalar quyidagi tartibda bog‘lanadi. 38 8-rasm Moyli bo`yoqlar uchun ishlatiladigan cho`tkalar yelimli bo`yoqlar uchun ishlatiladigan cho`tkalarga qarahganda siqibroq va ish qismini qisqaroq qoldirin bog`lanadi. Yangi c ho`tka ularnii ancha elastik qilish uchun avval uni bo`yoqchilik ishlarining tayyorgarlik operatsiyalarida ishlatish kerak. Qillar yoyilishiga qarab cho`tka bog`lovi qisqartirib boriladi. Bunda cho`tka ish qismining uzunligi doim bir xil bo`lishi lozim. 39 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302-Pardozlovchi Amaliyoti nomi- Bo‘yoqchilik Mavzu: Pardozlash ishlarida gigiena va sanitariy me’yorlariga rioya qilish. Lak bo‘yoq materiallarni saqlash. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish № 1 2 3 Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar Sanitariya gigienaga rioya qilish Lak bo‘yoq materiallar bilan ish bajarish Eskizlar chizmalar va rasmlar Bajariladigan ishlar tartibi Bo‘yoqlarni bajarishda Sanitariya gigienaga rioya qilishda qo‘lqoplardan to‘g‘ri foydalanish tartibi Qo‘lqop Bo‘yoqlardan va turli xil o‘lchamdagi cho‘tka va valiklardan foydalanish tartibi Moyli bo‘yoq Tayyor bo‘yoqlar Valik yordamida ish bajarish Tayyor bo‘yoqlar yordamida ish bajarish tartibi 40 8-ilova Gigiyenik Estetik Fiziologik Psixologik Pardozlash ishlarida gigiena vasanitariya me’yorlarig a rioya qilish. Lak bo‘yoq materiallarn i saqlash 41 Mexnat gigienasi O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 4 Mavzu:Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash. Yuzalarni tozalash, suv bilan namlash, silliqlash, yoriqlarni toldirish ishlarini bajarish. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Tayyor va yarim tayyor bo‘yoq bo‘yicha nazariy bilimlari to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun 4.Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari tayyorlash yo‘riqnoma asosida ucnun tayyorlash to‘g‘risida bajaradilar; yo‘riqnoma berish; 5. Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun 5. Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari tayyorlashni mustaqil bajaradilar; ucnun nitayyorlash yoritib berish; 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l ishlaydilar. qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 42 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15 daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy 200 amaliy mashq bajarish. daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25 daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). \ 43 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 4-DARS MAVZU: Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash. Yuzalarni tozalash, suv bilan namlash, silliqlash, yoriqlarni toldirish ishlarini bajarish. REJALAR 1.Qorishma qorgich aparatlarida qorishma tayyorlash ishlari. 2.Yuzalarni bo‘yashga tayyorlash. 3. Remont ishlarida bo‘yoqchilik tarkiblari. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 44 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Yuzalarni lak boyog‘I bilan bo‘yash ishlarini tushuntirib bering? 2.Yuzalarni namlash ishlarini bajarib bering? 3.Yuzalarni yoriqlarini to‘ldirish ishlarini bajarib bering? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat be 45 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “5” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa (a’lo) hamda mustaqil fikrlay olsa; baho - Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu “4” bo‘yicha tasavurga ega bo‘lsa; (yaxsh -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda i) baho mustaqil fikrlay olsa; -Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoniq mustaqil fikrlay olmasa; arli) - Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash baho bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lmasa; -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda “2” mustaqil fikrlay olmasa; (qoniqarsi - Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash z) bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va baho jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 46 6-ilova 4.Mavzu: Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash. Yuzalarni tozalash, suv bilan namlash, silliqlash, yoriqlarni toldirish ishlarini bajarish. Reja: 1.Qorishma qorgich aparatlarida qorishma tayyorlash ishlari. 2.Yuzalarni bo‘yashga tayyorlash. 3. Remont ishlarida bo‘yoqchilik tarkiblari. Temir- beton buyumlar, shuningdek suvoq yuzalarni remont qilish va tekislash uchun ishlatiladigan sement qumli polimersimentli qorishmalar suvoqchilik ishlarida foydalaniladigan mexanizmlar bilan tayyorlanadi va surkaladi.Remont ishlarida bo‘yoqchilik tarkiblari uncha sarf bo‘lmasligi sababli ular kichik gabritli CO-23A va CO-80 qorishma qorgichlarda quriq aralashmalardan tayyorlanadi.Qorishma qorgichlar soatiga 1m3 qorishma uzatadigan qorishma nososlari va remont qilinadigan yuzalarni ishqalash asboblari bilan komplekt tarzda keltiriladi. Bu qorgichlar ob’ekitdan ob’ekitga avtomashinalarda olib boriladi. Ish maydonchasida esa ular o‘z g‘ildiraklar harakatlantiriladi. Uncha katta bo‘lmaganidan bu qorishma qorgichlar xonalardagi ish o‘rinlariga o‘rnatish mumkin. Tayyor qorishmani boshatish uchun baraban dasta yordamida ag‘dariladi. 9-rasm 47 Yuzalarni namlash aparatlaridan to‘g‘ri foydalanish ishlarini bajarish.CO-46A qorishma qorgichida tayyor qorishmani bo`shatish mehanizatsiyalashtirilgan ; valning aylanish yo`nalishini o`zgartiradigan revers yordamida baraban buriladi va tayyor qorishma valning aylanayotgan parraklari ta`sirida tushadi. Bo‘sh baraban dastlabki holatiga qo‘l bilan qaytarib qo‘yiladi CO-69 qorishma nososi uch fozali asinxron elektr dvigatel bir, nosos qismi va vibro elakli bunkerdan tuzilgan. Rotorning aylanma harakati ikki bosqichli silindrik reduktor oraliq vali orqali elastik rezina diyafragmaga uzatiladi. Diafragmaning chetlari qisilgan , o‘rtasi esa qiya diskka podshipniklar orqali bog‘langan shaybaga mahkamlangan. Remont ishlarini bajarish vaqtida y’ani binoning ichki devorlari va fasadlarini yangilishda yuzalarni eski boyoqlardan qisman yoki butunlay tozalash, shuningdek dekarativ 10-rasm toshlar va plitkalar bilan qo‘shinlangan yuzalarni yuvish ishlari bo‘yoqchilar zimmasiga tushadi. Hozirgi vaqtgacha yuzalarni eski lokbo‘yoq qatlamlaridan tozalash ishlari asosan mexanizasiyalashtirilgan usulda elektro-mexanik cho‘tkalar bilan yoki ish hajmiga qarab qirg‘ichlar bilan dastaki usulda bajarib kelingan. Keyingi vaqtda eski boyalan yuzalarni, shu jumladan tabiiy toshlar va keramik plitkalar bilan koshinlangan yuzalarni tozalashning yangi texnologiyasi ishlab chiqiladi va yangi tarkiblar tavsiya etiladi. 48 11-rasm . 49 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302-Pardozlovchi Amaliyoti nomi- Bo‘yoqchilik Mavzu: Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash. Yuzalarni tozalash, suv bilan namlash, silliqlash, yoriqlarni toldirish ishlarini bajarish. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish № Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar 1 Yuzalarni lak bo‘yoq ishlari ucnun tayyorlash 2 3 Yuzalarni suv bilan namlash va silliqlash ishlarini bajarish Eskizlar chizmalar va rasmlar Bajariladigan ishlar tartibi Yzalarni tozalash ishlarini bajarish tartibi Machalka shpater Yuzalarni suv bilan namlash va silliqlash ishlarini bajarish tartibi Namlash aparati Tayyor bo‘yoqlar yordamida Valik ish bajarish jarayoni Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan boyash ishlarini bajarish tartibi 50 8-ilova FSMU metodi F-fikringizni bayon eting S-fikringiz bayoniga sabab ko‘rsating M-ko‘rsatgan sababingizni asoslovchi Misol keltiring U-fikringizni umumlashtirish KLASTER metodi 1. Aqlingizga nima kelsa, barchasini yozing. G‘oyalarni sifatini muhokama qilmang faqat ularni yozing. 2. Xatni to‘htatadigan imlo hatolarga va boshqa omillarga e’tibor bermang. 3. Ajiratilgan vaqt tugagincha yozishni to‘htatmang. Agar aqlingizda g‘oyalar kelishi birdan to‘htasa, u holda qachonki yangi g‘oyalar kelguncha qog‘ozga rasm chizib turing. 51 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 5 Mavzu: Sirtlarni bo‘yashga tayyorlashda ishlatiladigan asboblar va kicnik mehanizasiya vositalari. Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2. Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarga Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash bo‘yicha nazariy bilimlari to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va 4. Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash yo‘riqnoma asosida ularni tayyorlash to‘g‘risida bajaradilar; yo‘riqnoma berish; 5. Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlashni mustaqil bajaradilar; 5. Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida ularni tayyorlashni yoritib berish; ishlaydilar. 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 52 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15 daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy 200 amaliy mashq bajarish. daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25 daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). \ 53 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 5-DARS MAVZU: Sirtlarni bo‘yashga tayyorlashda ishlatiladigan asboblar va kicnik mehanizasiya vositalari. Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash. REJALAR 1.Temir-beton buyumlar, shuningdek suvoq yuzalarini remont qilish. 2.Yuzalarni suvsiz va em’ulsion tarkiblar bilan yuqori bosimda bo‘yash. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 54 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Suvli tarkibli bo‘yoqlarning tayyorlanishini tushuntiring? 2.Suvsiz tarkibli bo‘yoq qanday tayyorlanishini tushuntirib bering? 3.Sirtlarni bo‘yashda qanday mexanizmlardan foydalanamiz? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 55 1 2 3 4 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “5” (a’lo) -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa baho hamda mustaqil fikrlay olsa; - Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash to‘g‘risida umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza “4” qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu (yaxsh bo‘yicha tasavurga ega bo‘lsa; i) baho -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil fikrlay olsa; - Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoniq mustaqil fikrlay olmasa; arli) - Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash baho bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lmasa; -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda “2” mustaqil fikrlay olmasa; (qoniqarsi - Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash z) bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va baho jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 56 6-ilova 5.Mavzu: Sirtlarni bo‘yashga tayyorlashda ishlatiladigan asboblar va kicnik mehanizasiya vositalari. Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash. Reja: 1.Temir-beton buyumlar, shuningdek suvoq yuzalarini remont qilish. 2.Yuzalarni suvsiz va em’ulsion tarkiblar bilan yuqori bosimda bo‘yash. Temir-beton buyumlar, shuningdek suvoq yuzalarni remont qilish va tekislash uchun ishlatiladigan sementli-qumli, polimersementli hamda qips-polimersimentli qorishmalar suvoqchilik ishlarida foydalaniladigan mehanizimlar bilan tayyorlanadi va surkaladi.Remont ishlarida bo‘yoqchilik tarkiblari uncha ko‘p sarf bo‘lmasligi sababli ular kichik gabaritli CO-23A va CO-80 qorishma qorgichlarda quriq aralashmalardan tayyorlanadi Qorishma qorgichlar soatiga 1m3 qorishma uzatadigan qorishma nososlari va remont qilinadigan yuzalarni ishqalash asboblari bilan komplekt tarzda keltiriladi. 12-rasm Tayyor qorishmani bo‘shatish uchun baraban dasta yordamida ag‘dariladi.CO-46 Qorishma qorgichda tayyor qorishmani bo‘shatish mexanizasiyalashtirilgan: balning aylanishi yo‘nalishini o‘zgartiradigan revers yordamida baraban buriladi va tayyor qorishma valning aylanayotgan parraklari ta’sirida tushadi. Rang tayyorlash sexi. Quyuq ezilgan tayyor holatdagi bo‘yoqlar solingan bidonlar yoki bochkalar 57 elektr tal tushirib olinadi va omborga uzatiladi. Shu omborning o‘zida suyultirgich va alif solingan idishlar turadi. Har qaysi idishga nososlar montaj qilingan Quyuq ezilgan bo‘yoqlar solingan bochkalar elektrtal’ bilan aralashtirgichda tashiladi. Qurilish ustaxonasining rang tayyorlash ustaxonasi turli bo‘yoqchilik tarkiblarining bevosita qurilish ob’ekitlarining o‘zida tayyorash uchun tashkil etiladi.Moyli ranglar tayyorlashda quyuq ezilgan bo‘yoq va alif aralashtirgichda to bir jinisli massa holatiga kelguncha qorishtiriladi. 13-rasm Boyoqchilik tarkiblari tayyorlash uchun bo‘r maydalagichlar , bo‘yoq ezgichlar aralashtirgichlar, nosos-emul’gator, uyurmali dispergator, vibroelak va yelim pishirgichlardan foydalaniladi.Yuzalarni suvsiz va emul’sion tarkiblar bilan yuqori bosimda bo‘yashga mo‘ljallangan ustonoykalar nosos, yuqori bosim shlanga hamda bo‘yoq purkagichdan tuzilgan . Emulsiyalar tayyorlash uchun mo‘ljallangan akustik ustanovka . Emul’siya komponintlari akustik maydonda mayda zarrachalarga tez parchalanadi va o‘zaro aralashadi.Yelimli ranglar shpatlyovkalar va zamazkalar tayyorlanadigan liniya issiq va sovuq suv dazatorlari aralashtirgich elim pishirgich hamda jumrakli bodoprovod sistemasidan tuzilgan. 58 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302-Pardozlovchi Amaliyoti nomi- Bo‘yoqchili Mavzu: Sirtlarni bo‘yashga tayyorlashda ishlatiladigan asboblar va kicnik mehanizasiya vositalari. Suvli suvsiz bo‘yoq tarkiblari va ularni tayyorlash. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish Moslamalar Bajariladig asbob anjom Eskizlar chizmalar va № an ishlar va xom rasmlar Bajariladigan mazmuni ashyolar ishlar tartibi Tabiiy va yarim tabiiy Suvsiz suvli Moyli buyok aliflar, tarkiblarda 200 gr. yog‘och va ishlatiladiga Lak 100 gr. xayvonlardan n valik 1 bog‘lovchila yelimlar r turlari olish.va ularni chetka xaqida pardoz tushuncha purkagich berishga berish. tayyorlash. Cho‘tkaning yon tomoni bilan ishlov berish Cho‘tkaning yon tomoni bilan ishlov berish tartibi Valik chetka 2 3 Yuzalarni suvli bo‘yoqlar bilan bo‘yash uchun tayyorlash Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan boyashga tayyorlash Tartibi 59 8-ilova “YOZMA YUMALOQ STOL” texnologiyasi Texnologiyani amalga oshirish tartibi Dumaloq stol uslubida talabalarga beriladigan topshiriq yozib qo‘yilgan qog‘oz varog‘i davra bo‘ylab o‘tкaziladi. Darsda ishtiroк еtuvchi har bir talaba o‘zining javob varog‘ini yozibqo‘yadi va varog‘ni boshqa talabaga uzatadi. Mashg‘ulot jarayonida hamma talabalar o‘z javoblarini yozib qo‘yishadi. Кeyin muhoкama bo‘ladi: noto‘g‘ri javoblar o‘chiriladi, to‘g‘ri 60 javoblarning soniga qarab talabaning bilimlariga baho beriladi. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 6 Mavzu: Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari va ularni tayyorlash usullari. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Ohakli, simentli, silikatli,elimli,moyli bo‘yoqlar tarkiblari,miqdorlari va ularni tayyorlash to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari va ularni tayyorlash usullari to‘g‘risida ,ko‘nikma va malakalarni shakillantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan tanishish; 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni tushuntirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 3.Asbob va moslamalar chizmalarini chizib 4. Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, takrorlab ko‘rsatadi; moyli,bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari 4. Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli va ularni tayyorlash usullari tayyorlash bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari va ularni to‘g‘risida yo‘riqnoma berish; tayyorlash usullari tayyorlashni yo‘riqnoma 5.Ohakli,simentli,silikatli,yelimli,moyli asosida bajaradilar; bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari va 5. Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, ularni tayyorlash usullari tayyorlashni moyli bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari va yoritib berish; ularni tayyorlash usullari tayyorlashni 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l qo‘yilgan mustaqil bajaradilar; xatolarni ko‘rsatish. 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida ishlaydilar. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 61 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15 daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy 200 amaliy mashq bajarish. daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25 daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). \ 62 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 6-DARS MAVZU: Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli miqdorlari va ularni tayyorlash usullari. bo‘yoqlar tarkiblari, REJALAR. 1.Ohakli bo‘yoq pardasining mustahkamligi. 2.Ichki xonalarni bo‘yashga mo‘ljallangan selikatli boyoqlar. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 63 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Yuzalarni ohakli bo‘yoq bilan bo‘yashda eng ko‘p uchraydigan nuqsonlarni ayting ? 2.Dastaki bo‘yoq purkagichlar bilan bo‘yash qanday yonalishda siljitiladi? 3.Yelimli boyoqlar bilan bo‘yalgan yuzalarda eng ko‘p uchraydigan nuqsonlar? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 64 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 - Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari tayyorlash to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega “5” bo‘lsa; (a’lo ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa ) hamda mustaqil fikrlay olsa; baho - Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha tasavurga ega “4” bo‘lsa; (yax -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil shi) fikrlay olsa; baho - Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil (qon fikrlay olmasa; iqarl -Ohakli,simentli,silikatli,yelimli,moyli bo‘yoqlar tarkiblar miqdorlari i) bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; baho -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqa -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil rsiz) fikrlay olmasa; baho - Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 65 6-ilova 6.Mavzu: Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari va ularni tayyorlash usullari. Reja: 1.Ohakli bo‘yoq pardasining mustahkamligi. 2.Ichki xonalarni bo‘yashga mo‘ljallangan selikatli boyoqlar. Turarjoy, jamoat va sanoat binolarining silliq qilib suvalgan yuzalarni hamda qavatlararo yopmalar yig‘ma temir-beton panellarning yuzalarini, shuningdek yog‘och devorlar, muvaqqat omborlar va hakozalarni bo‘yashda ohakli tarkiblar ishlatiladi. Ohakli bo‘yoq pardasining mustahkamligi uning asosiga yopishish puxtaligiga, bo‘yoq parda yuzaga qanday sharoitda berilishiga va tarkiblar tayyorlash uchun qabul qilingan pesepturalarga bog‘liq bo‘ladi.Yuzaga berilgan ohakli bo‘yoq pardasi bir haftagacha atmasferadagi korbanad angidridni o‘ziga singdiradi kalsiy oksid gidratidan kristallangan kal’siy korbanatga aylanadi, shunda pishiq bo‘yoq pardasi hosil bo‘ladi.Ohak suvidan tayyorlangan bo‘yovchi tarkib ishlatilganda esa bo‘yoq pardasi kam karbonlanadi vauning mustahkamligi past bo‘ladi.Gruntovkalash va boyash uchun ohakli tarkiblar qurilishning o‘zida tayyorlanadi. Ohakli tarkiblar yuzalarga cho‘tkalar bilan surkaladi yoki soplosining diametri 3-4 mm va tirqishsimon teshikli nasadkasi bo‘lgan dastaki bo‘yoq bo‘yoq purkagich bilan purkaladi. Cho‘tkalar bilan bo‘yashda tarkib yuzaga chotkani cho‘tkaga tog‘irlab metodida surtiladi. Dastaki bo‘yoq purkagich bilan bo‘yashda bo‘yoq purkagich vertikal yoki gorizantal yo‘nalishlarda parallel siljitiladi. Ichki xonalarni bo‘yashda butun xonani bo‘yab bo‘lgandan byoki burchakka bo‘yagandan keyin yo bo‘lmasa biror arxitektura bo‘linishiga etkazgach , tanaffus qilishga ruxsat etiladi .Yuzalarni ohak bo‘yoq bilan bo‘yashda eng ko‘p uchraydigan nuqsonlar ularning kelib chiqish sabablari va yoqotish usullari yelimli bo‘yoqlar bilan bo‘yashdagi kabidir. yelimli tarkiblar bilan ko‘pincha turarjoy va jamoat binolarining shiplari va devorlari bo‘yaladi. yelimli tarkiblarni tayyorlashda zarur bo‘lgan pigmentlar shu jumladan asosiy component hisoblangan bu suvda eziladi. 66 14-rasm 15-rasm 67 Qurilishga odatda zarralarning o‘lchamlari 25-30 mkm gacha ezilgan suvli bo‘r pastasi keltiriladi. Ishlatish joyida bo‘r pastasiga pigmentlar bilan bo‘rdan suv qo‘shib quyuq qaymoqsimon holatga keltirilgan rangli pastalargina qo‘shiladi. Bunda dastlab unga resetpda ko‘rsatilgan ko‘llerning asosiy rangini belgilaydigan pigment ko‘piroq qo‘shiladi, keyin esa ko‘llerga zarur tus beradigan qo‘shimcha pigmentlar qo‘shiladi.Rangli pastalar hamda xonalarni bo‘yashga etadigan miqdorda tayyorlanadi. Ular ishlatilguncha berk idishlarda saqlanadi. Bunday rangli pastadan kerakli miqdorda olinib yelim qo‘shiladi, bo‘yoq ezgichda eziladi, suziladi. BZ-4 viskozimetri bilan yopishtirishdagi mustahkamligi va oquvchanligi tekshiriladi va ishlatiladigan joyiga jo‘natiladi. Yuqmaydigan mustahkamlikkacha hayvonot yelimi qo‘shib tayyorlangan yelimli tarkib uni uzaga berilganda hosil bo‘ladigan bo‘yoq pardasiga qaraganda to‘qroq bo‘ladi. Agar ochroq bo‘yoq pardasi hosil qilish zarur bo‘lsa hayvonot yelimi kamroq qo‘shiladi, biroq bunday qilinganda elim pardasining mustahkamligi birmuncha pasayadi; u sal yuqadigan bo‘lib qoladi. 68 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302-Pardozlovchi Amaliyoti nomi- Bo‘yoqchilik Mavzu: Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli bo‘yoqlar tarkiblari, miqdorlari va ularni tayyorlash usullari. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish № Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar 1 Ohakli, simentli, silikatli tarkiblar 2 3 Yuzalarni qum bilan tozalash va tekislash Eskizlar chizmalar va rasmlar Qorishma qorgich mashinasi Bajariladigan ishlar tartibi Ohakli, simentli, silikatli tarkiblardan foydalanish tartibi Qumqog‘oz bilan ishlov berish tartibi Qumqog‘oz Yuzalarni moyli va turli xil bo‘yoqlar bilan bo‘yash uchun qorishmalar tayyorlash Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan boyashga tayyorlash Tartibi 69 6-ilova USHBU METODNI QO‘LLASH Ohakli, simentli, silikatli, yelimli, moyli bo‘yoqlar tarkiblari,va miqdorlari va ularni tayyorlash usullsri JARAYONIDA 70 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 7 Mavzu: Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash. Belgilangan tartibda bo‘yash ishlarini bajarish. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3.Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Yuzalarni suv va moy bo‘yoq 4. Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yashni yo‘riqnoma tarkiblar bilan bo‘yash to‘g‘risida asosida bajaradilar; yo‘riqnoma berish; 5. Yuzalarni suv va moy bo‘yoq 5. Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yas mustaqil tarkiblar bilan bo‘yash bajaradilar; yoritib berish; 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l ishlaydilar. qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 71 O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 72 Ta’lim oluvchi Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 7-DARS MAVZU: Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash. Belgilangan tartibda bo‘yash ishlarini bajarish. REJALAR: 1.Bo‘yashda bajariladigan ishlar tartibi. 2.Suvli tarkiblar bilan boyashga tayyorlash. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 73 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Bo‘yoq purkagich bilan bo‘yaladigan yuzadan necha sm uzoqda turib sepiladi.? 2.Suv emul’siyali sintetik bo‘yoqlar bilan bo‘yalgan yuzalarda uchraydigan nuqsonlar? 3.Suv emul’siya bo‘yoqlarini tayyorlash usuli? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 74 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yich tasavvurga ega bo‘lsa; “5” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (a’lo) mustaqil fikrlay olsa; baho Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash ishlari ucnun tayyorlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha tasavurga ega “4” bo‘lsa; (yaxs -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil hi) fikrlay olsa; baho - Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoni mustaqil fikrlay olmasa; qarli) - Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash baho bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; - Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 75 6-ilova 7.Mavzu: Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash. Belgilangan tartibda bo‘yash ishlarini bajarish. Reja: 1. Belgilangan tartibda bo‘yash ishlari. 2.Bo‘yashda bajariladigan ishlar tartibi. 3.Suvli tarkiblar bilan boyashga tayyorlash. Suvli bo‘yovchi tarkiblarga hayvonot va o‘simlik yelimlari, suvda eriydigan karboksimentli sellyulozali KMS yelimi asosida tayyorlangan yelimli bo‘yoqlar, shuningdek silikatli kazeyinli va sintetik suvli- emul’sion bo‘yoqlar kiradi. Suvli boyoqlar suvga chidamsiz,suvga yarim chidamli va suvga chidamli qoplamalar hosil qiladi.Suvli bo‘yoqlar odatda qurilish ob’ektining o‘zida tayyorlanadi.Suvli bo‘yoqlar tayyorlashda asosiy pigmentning qaymoq quyuqligidagi massasiga boshqa rangdagi pigmentlar qo‘shiladi. Shunday qilganda tegishli tusdagi bo‘yoq hosil bo‘ladi. Tayyor ko‘ller bo‘yoq ezgichda eziladi. Ko‘llerlar rangining intensivligiga qarab quyidagilarga bo‘linadi 16-rasm 76 Sof koller unga oq pigment aralashmagan har qanday rangdagi pigment qo‘shsa bo‘ladi. Intensiv koller-oq pigment uncha ko‘p aralashmagan rang ; normal koller-oq boshqa rangli pigmentlar taxminan teng miqdorda qo‘shilgan koller; Oqimtir koller-oq pigmentga rangli pigmentlardan oziroq qo‘shilgan koller. Sof va intensive kollerlar bilan yuzlarini boyashdan oldin ular rangli gruntovka bilan gruntovkalanadi. Suvli normal ayniqsa oqimtir koller qurigandan keyin ancha ravshanlashadi, sof kollerlar esa qaramtirlanadi. Kollerning rangi ko‘pincha pigmentlar chokishi tufayli o‘zgaradi. Bunda ishlayotgan bo‘yovchi tarkib qancha suyuq bo‘lsa bu proses shuncha tez sodir bo‘ladi. Shu sababdan kollerlar pastasimon qilib tayyorlanadi va yelim qo‘shilmagan holatda saqlanadi; faqat ishlatish oldindagina yelim qo‘shib kerakli qovushqoqlikka keltiriladi. Ishlatilayotgan suvli bo‘yovchi tarkiblar tashqi ko‘rinishi jihatidan qumoq-qumoqsiz bir jinisli massadan iborat bo‘lishi, yuzaga surtib ko‘rilganda esa rangi koller kitobchasida tasdiqlangan etalonlarga mos kelishi lozim. Ishlash oldindan kavlashtiriladi. 17-rasm Bo‘yovchi tarkiblarning qovushqoqligi odatda BZ-4 viskozimetri boyicha aniqlanadi; qovushqoqlik boyoqlarning xarakteriga va ularni bo‘yaladigan yuzaga berish usuliga qarab 15-180c atrofida bo‘lishi kerak.Yuzalar qurigan gruntovka qatlami ustidan bo‘yaladi. Bo‘yoqlar cho‘tkalar, bo‘yoqchilik valiklari, kraskopul’tlar, bo‘yoq purkagichlar bilan ikki- uch qayta beriladi. Ichki yuzalarni suvli tarkiblar bilan bo‘yashga 77 tayyorlash, ishlov berish va bo‘yashda bajarilishi kerak bo‘ladigan operasiyalarning soni va ketma- ketligi pardozlanadigan yuza, bo‘yovchi tarkibning xiliga hamda bo‘yash ishlari kotigriyasiga bog‘liq bo‘ladi. 18-rasm Bo‘yoq qoplamlarini qabul qilishda ularning loyihaga,sinash bo‘yoqlari namunalariga va tasdiqlangan etalonlarga mos kelishi tekshiriladi.Bo‘yoqchilik ishlari suvli bo‘yoqlar qurigandan yoki sintetik suvli - emulsion tarkiblar berilgan yuzalar mustahkam parda hosil qilgandan keyin qabul qilinadi. Bo‘yalgan yuzalarda dog‘lar ko‘chirgan bujmaygan oqma izlari, bo‘yalmay qolgan joylar bo‘lishiga ostki qatlam ko‘rinib qolishiga yo‘l qo‘yilmaydi. Turli ranglarga bo‘yalgan tutash yuzalar bo‘yog‘I chiziqlarning ba’zi joylar qiyshayishi va surkalib ketishiga yuqori sifatli bo‘yashda yo‘l qo‘yilmaydi, sifatli bo‘yashda ular 2mm dan oddiy bo‘yashda esa 5mm dan ortiq bo‘lmasligi kerak. Borduyrlar frizlar va filynkalar bir xil kenglikda bo‘lishi va uchma-uch tutashgan joylari va qiyshayishlari ko‘rinmasligi kerak. Sachratib ishlov berilgan yuzalardagi sachragan bo‘yoqlar va dog‘lar bir tekis joylashishi kerak. 78 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi Amaliyoti nomi- Bo‘yoqchilik Mavzu:Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish № Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar 1 Yuzalarni valiklar bilan Valik suvli bo‘yoq ishlarini bajarish 2 3 Yuzalarni qumqog‘oz bilan tozalash va tekislash Eskizlar chizmalar va rasmlar Bajariladigan ishlar tartibi Yuzalarni valiklar bilan suvli bo‘yoq ishlarini bajarish tartibi Qumqog‘oz bilan ishlov berish tartibi Qumqog‘oz Yuzalarni moyli va turli xil bo‘yoqlar bilan bo‘yash uchun tayyorlash Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan boyashga tayyorlash Tartibi 79 8-ilova Charxipalak metodi Suvli imulson Xar-xil rangli ko‘ller Gruntovka Yuzalarni suvl va moyli boyoqlar bilan bo‘yash O‘simlik va xayvonot elimi Moyli bo‘yoq 80 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 8 Mavzu: Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari. Sirtlarni bo‘yash ucnun kerakli asboblar va kicnik mehanizmlar. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar 4. Yuzalarni suvli va moyli bilan bo‘yashni yo‘riqnoma asosida bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari bajaradilar; to‘g‘risida yo‘riqnoma berish; 5. Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar 5. Yuzalarni suvli va moyli bilan bo‘yash mustaqil bajaradilar; bo‘yoqlar bilan bo‘yashni 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida yoritib berish; ishlaydilar. 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 81 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). \ 82 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 8-DARS MAVZU: Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari. Sirtlarni bo‘yash ucnun kerakli asboblar va kicnik mehanizmlar. REJALAR: 1.Moyli bo‘yoq bilan bo‘yaladigan yuzalarni gruntovkalash. 2.Moy boyoqli qoplamlar. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 83 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1. Moyli bo‘yoq bilan bo‘yaladigan yuzalarni nima uchun gruntovkalanadi? 2.Moyli bo‘yoqlarni ishlatishda qanday qo‘shimchalardan foydalaniladi? 3.Moyli boyoq bilan suvli bo‘yoqning farqi nimada? 5-ilova « Bo‘yoqchilik» ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, 84 1 2 3 4 texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega “5” bo‘lsa; (a’lo) -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa baho hamda mustaqil fikrlay olsa; - Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari ucnun tayyorlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika “4” xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha tasavurga ega (yaxs bo‘lsa; hi) -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil baho fikrlay olsa; - Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoni mustaqil fikrlay olmasa; qarli) - Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari baho bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; - Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 85 6-ilova 8.Mavzu: Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari. Sirtlarni bo‘yash ucnun kerakli asboblar va kicnik mehanizmlar. Reja: 1.Moyli bo‘yoq bilan bo‘yaladigan yuzalarni gruntovkalash. 2.Moy boyoqli qoplamlar. Birinchi qatlamdan keyin ikkinchisi 1-2 sutkadan keyin beriladi. Bunda birinchi qatlam batomom qotgan bo‘lishi kerak. Xonaning balandligi 3m gacha bo‘lganda boyoq polda turib, dastaki chotka yoki bo‘yoqchilik valigi bilan beriladi.Moyli bo‘yoqlar qurilish ob’ektiga quyuq ezilgan holatda yoki ishlatishga tayyor holatda keltiriladi.Quyuq ezilgan bo‘yoqlar mar-kazlashtirilgan bo‘yoq tayyorlash ustaxonalarida yoki bevosita qurilish ob’ektining o‘zida alif yoki emul’sion suyultirgichlar bilan bo‘yoqchilik qovushqoqligigacha suyultiriladi. Moyli bo‘yoq bilan bo‘yaladigan yuzalarni gruntovkalash uchun tabiiy alif bilan kerakli,qovushqoqlikkacha suyultirilgan koler ishlatiladi.Buning uchun tabiiy alif o‘rnini bosuvchi alif-oksol’ bilan suyultirsa ham bo‘ladi. 19-rasm Alif-sokol’ oksipolimerlangan quriydigan o‘simlik moyi bilan unga qo‘shilgan erituvchidan iborat. Tabiiy alif o‘rniga sun’iy gliftalli alif ham ishlatiladi. U yarim quriydigan o‘simlik o‘simlik moyi gliserin va ftalli angidridga qo‘shilgan sikkativlarning o‘zaro bog‘lanishidan 86 hosil bo‘lgan mahsulotidir. Qurilish konstruksiyalari va elementlari namiqish va korroziyadan saqlash uchun zich yaltiroq yuza hosil qiladigan oddiy moyli yoki moy-akidli bo‘yoqlar ishlatiladi. Devorlar xira kollerlar bilan pardozlanadi. Bunday kollerlar yo markazlashtirilgan usulda yoki ob’ekt qoshidagi ustaxonada arxitektor belgilangan etalon bo‘yicha oddiy quyuq ezilgan bo‘yoqlarga uaytspirit hamda kirsovun qo‘shib tayyorlanadi. 20-rasm Xira kollerlar bilan bo‘yalgan devorlar quruq cho‘tkalar yoki chang yutkich bilan tozalanadi. Xira kollerlar bo‘yash uchun tasdiqlangan namunalarga muvofiq tayyorlanadi.Tasdiqlangan rang namunalari tusidan chetga chiqish uchun arxitektor bilan kelishib olinadi. Xira qoplama pishiq chiqishi uchun tarkibida kamida 70% moy bo‘lgan alifda suyultirilgan quyuq ezilgan bo‘yoqlar ishlatiladi. Xira koller bilan bo‘yashdan oldin yuza chang va iflosliklardan tozalanadi, keyin mustaxkam bo‘yoq hosil qilish uchun odatda yuzaga dastaki chotka yoki valik bilan alif-oksol’ surkaladi. Alifga moyli koller rangida oziroq pigment qo‘shiladi. Shunday qilinganda aliflash prosessida yuzada qolib ketgan joylar yaxshi ko‘rinadi va ularni bir yo‘la aliflab yuborish mumkin bo‘ladi.Moyli boyoq bilan bo‘yaladigan yuza na sidir usuli bilan shpatlyovkal-anganda juda sifatli chiqadi. Bunda shpatlyovka bilan faqat kavaklar to‘ldiriladi, shpatlyovka qatlami hosil bo‘lmaydi. Moyli bo‘yoqlar devorlarning uncha katta bo‘lmagan joylariga tekis uzun dastali cho‘tkalar yoki moynali valiklar bilan 87 beriladi. Deraza tavaqalari va metaldan yasalgan panjarasimon konstruksiyalar dastaki cho‘tkalar katta yuzalar esa bo‘yoq purkagichlar bilan bo‘yaladi.Bo‘yoq purkagichlardan foydalanilganda ish unumi 400500 m 2 /soatga ketadi. Bo‘yoq purkagichlar bilan ishlayotgan zonada boyoq tumani paydo bo‘ladi. Bu hol bo‘yoq purkagichdan foydalanishdagi asosiy kamchilik hisoblanadi. Yuza bir tekis boyalishi uchun keyingi polasa oldingisini 3-4 sm qoplab ketishi lozim. Bo‘yoq purkagichdagi havo bosimi 4at dan oshmasligi kerak, chunki bosim bundan ortiq bo‘lganda tuman hosil bo‘lishi kuchayadi, binobarin boyoq sarfi ham ortadi. Moyli bo‘yoqlar odatda ikki marta surkaladi. Birinchi qatlamdan keyin ikkinchisi 1-2 sutkadan keyin beriladi. 21-rasm 88 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Amaliyoti nomi- Bo‘yoqchilik 8-Amaliyot Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari. Sirtlarni bo‘yash ucnun kerakli asboblar va kicnik mehanizmlar. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish № Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar 1 Yuzalarni moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yashga tayyorlash Sirtlarni bo‘yashga tayyorlash Eskizlar chizmalar va rasmlar Narvon Bajariladigan ishlar tartibi Yuzalarni bo‘yashda narvonlardan foydalanish tartibi Sirtlarga ishlov berish tartibi Shpater 2 3 Yuzalarni moyli va turli xil bo‘yoqlar bilan bo‘yash ishlari Valik Narvon Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan boyash Tartibi 89 8-ilova VЕNNA DIAGRAMMASI” Vеnna diagrammasi. Maxsus fanlarni, o‘quv amaliyotlarni o‘rganishda taqqoslashga qaratilgan mеtodlardan Vеnna diagrammasi ham o‘ziga xos o‘rin tutadi Tekistil gulqog‘oz Yuviladigan gulqog‘oz Oddiy gulqog‘oz 90 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 9 Mavzu: Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash. Belgilangan tartibda bo‘yash ishlarini bajarish. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Bo‘yoq ishlarini bajarishda mehnat gigienasi va xovfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilishto‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Bo‘yoq purkagicnlar yo‘riqnoma 4. Bo‘yoq purkagicnlar to‘g‘risida asosida bajaradilar; yo‘riqnoma berish; 5. Bo‘yoq purkagicnlarni mustaqil 5. Bo‘yoq purkagicnlar bilan bajaradilar; ishlashni yoritib berish; 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l ishlaydilar. qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 91 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 92 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 9-DARS MAVZU: Bo‘yoq purkagicnlar. Bo‘yoq ishlarini bajarishda mehnat gigienasi va xovfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilish. REJALAR: 1. Moyli bo‘yoq bilan bo‘yaladigan yuzalarni gruntovkalash. 2.Moyli boyoqli qoplamlar. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 93 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Bo‘yoq purkagich aparatlarining vazifasi tushuntiring? 2.Bo‘yoq ishlarini bajarishda mexnat gigienasini vazifasi? 3.Bo‘yoq purkagich bilan ishlaganda texnika hovfsizlik qoidalari? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat bel 94 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 - Bo‘yoq purkagicnlar to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “5” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil (a’lo) fikrlay olsa; baho - Bo‘yoq purkagicnlar bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Bo‘yoq purkagicnlar to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha tasavurga ega “4” bo‘lsa; (yaxs -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil hi) fikrlay olsa; baho - Bo‘yoq purkagicnlar bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Bo‘yoq purkagicnlar bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda “3” mustaqil fikrlay olmasa; (qoni - Bo‘yoq purkagicnlar bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini qarli) mustaqil bajara olmasa; baho -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; - Bo‘yoq purkagicnlar bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 95 6-ilova 9.Mavzu: Bo‘yoq purkagicnlar. Bo‘yoq ishlarini bajarishda mehnat gigienasi va xovfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilish. Reja: 1.Boyoq purkagichlardan faydalanish tartibi. 2. Qurilishda xovfsizlik texnikasiga qo‘yilgan tаlab. Boyovchi purkagichlarda bo‘yovchi tarkib bilan siqilgan havo 80˚ c gacha qizib haydaladi. Moyli bo‘yoqlar odatda ikki marta surkaladi. Birinchi qatlamdan keyin ikkinchisi 1-2 sutkadan keyin beriladi. Bunda birinchi qatlam batomom qotgan bo‘lishi kerak. Xonaning balandligi 3m gacha bo‘lganda boyoq polda turib, dastaki chotka yoki bo‘yoqchilik valigi bilan beriladi. Bo‘yoq purkagich bilan beriladigan bo‘lsa bo‘yoqchilardan biri qo‘sh norvon yoki taxta supachada ikkinchisi esa polda turib ishlaydi. Moyli bo‘yoq bilan bo‘yalgan yuzalarda eng ko‘p uchraydigan nuqsonlar ularning kelib chiqish sabablari va ularni yoqotish usullarini yuza mayda qumli jilvir qog‘oz bilan tozalanadi. Bo‘yoq purkagichlardan foydalanilganda ish unumi 400-500 m 2 /soatga ketadi. Bo‘yoq purkagichlar bilan ishlayotgan zonada boyoq tumani paydo bo‘ladi. Bu hol bo‘yoq purkagichdan foydalanishdagi asosiy kamchilik hisoblanadi. Yuza bir tekis boyalishi uchun keyingi polasa oldingisini 3-4 sm qoplab ketishi lozim. 22-rasm 96 Bo‘yoq purkagichdagi havo bosimi 4atmosferadan oshmasligi kerak, chunki bosim bundan ortiq bo‘lganda tuman hosil bo‘lishi kuchayadi, binobarin boyoq sarfi ham ortadi. Moyli bo‘yoqlar odatda ikki marta surkaladi. Birinchi qatlamdan keyin ikkinchisi 1-2 sutkadan keyin beriladi.Qurilishda xovfsizlik texnikasi qo‘ygan talab va qoidalariga amal qilinadi. Qurilishda boyoq ishlarini bajarishda ishchilarning jaroxat olishi va zararlanishining asosiy sabablari bo‘lib bo‘yoq tayyorlash hamda ularnisirtiga sochishda zararli materiallardan foydalanish sirtlarni bo‘yashga tayyorlash va boyash jarayonlarida ishlatiladigan mexanizm hamda elektr asboblaridan foydalanish qoidalariga rioya qilmaslik, shuningdek , ishni ta’lim balandliklarda bajarishda xovfsizlik choralari ko‘rilmaslikdir. Shuning uchun bo‘yoq ishlarida quyidagi keltirilgan xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilish talab qilinadi. 1.Elektr yoritkichlar mexanizmlarning potlash extimoli potlashga xovfsiz qilib tayyorlanganlaridan foydalaniladi. bor joylarda 2. Boyoqlarning tayyorlash jarayonlari xofli va zararli bo‘lganligi sababli 18 yoshga to‘lmagan ishchilar qo‘yilmaydi. Boyoq tayyorlash ustaxonalarida tibbiyko‘rikdan o‘tib turishlari zarur. ishlovchi ishchilar ish muntazam 3. Bo‘yoq tayyorlash ustaxonalari maxsus shamollatish jihozlari bilan ta’minlangan bo‘lishi shuningdek ular xonani oddiy xonalarga qaraganda to‘rt barobar ortiq havo almashishini ta’minlashlari talab qilinadi. 4. Sirtlarnini bo‘yoqqa tayyorlash jarayonida ko‘p miqdorda chang ajralib chiqishini hisobga olib bu ishni bajaruvchi ishchilar himoya ko‘zoynagi va nafas olish yo‘llarini maxsus chang yutkich bilan himoyalashlari zarur. 5. Eski moyli bo‘yoqlarni kuydirish yo‘li bilan tozalanayotganda xonada tibbiy yoki majburiy havo almashuvini ta’mirlash zarur. 6. Suvli boyoqlar bilan ishlaganda elektr asbob va jihozlarning o‘tkazuvchi simlarda ochiq joylari bo‘lmasligi zarur. 7. Bo‘yoq ishlarida ishlavchi ishchilar maxsus kiyim himoyalanish vositalari bilan ta’minlangan bolish zarur. 97 va to‘k shaxsiy 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Amaliyoti nomi- Bo‘yoqchilik 9-Mavzu. Bo‘yoq purkagicnlar. Bo‘yoq ishlarini bajarishda mehnat gigienasi va xovfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilish. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish Moslamalar Bajariladig asbob anjom Eskizlar chizmalar va № an ishlar va xom rasmlar Bajariladigan mazmuni ashyolar ishlar tartibi 1 2 Bo‘yoq sepishda mexnat gigienasiga rioya qilish purkagich Yuzalarni qum bilan tozalash va tekislash Qumqog‘oz Bo‘yoq sepishda purkagichdan to‘g‘ri foydalanish va gigienaga rioya qilish tartibi Qumqog‘oz bilan ishlov berish tartibi Purkagich 3 Yuzalarni boyashni purkagich yordamida bajarish Tartibi Yuzalarni boyashni purkagich yordamida bajarish 98 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 10 Mavzu: Ekologiya va atrof muhit muhofazasi talablari. Manzarali bo‘yoq ishlari. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3.Ekologiya va atrof muhit muhofazasi talablari to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Ekologiya va atrof muhit muhofazasi talablari to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Manzarali bo‘yoq ishlari yo‘riqnoma 4. Ekologiya va atrof muhit asosida bajaradilar; muhofazasi talablari to‘g‘risida 5. Ekologiya va atrof muhit yo‘riqnoma berish; muhofazasi talablarini mustaqil 5. Ekologiya va atrof muhit bajaradilar; muhofazasi talablari yoritib berish; 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l ishlaydilar. qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 99 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 100 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 10-DARS MAVZU: Ekologiya va atrof muhit muhofazasi talablari. Manzarali bo‘yoq ishlari. REJALAR 1.Qurilishda ekologiya va sanitariya-gigiena miyorlariga rioya qilish. 2. Bo‘yoq sirtlar ustidan g‘ovak rezina bilan ishlov berish. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 101 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1. Ekologiya va atrof muhit muhofazasi deganda nimani tushunasiz? 2.Manzarali bo‘yoq ishlari qanday bo‘yoqlar bilan bajariladi? 3.Shamollatish necha xil usulda bajariladi? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilana 102 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 -Manzarali bo‘yoq ishlari. to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega “5” bo‘lsa; (a’lo) -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa baho hamda mustaqil fikrlay olsa; - Manzarali bo‘yoq ishlari bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. -Manzarali bo‘yoq ishlari to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha tasavurga ega “4” bo‘lsa; (yaxs -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil hi) fikrlay olsa; baho - Manzarali bo‘yoq ishlari bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Ekologiya va atrof muhit muhofazasi talablari bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoni mustaqil fikrlay olmasa; qarli) - Manzarali bo‘yoq ishlari baho bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; - Ekologiya va atrof muhit muhofazasi talablari bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. 103 6-ilova 10.Mavzu: Ekologiya va atrof muhit muhofazasi talablari. Manzarali bo‘yoq ishlari. Reja: 1.Qurilishda ekologiya va sanitariya-gigiena miyorlariga rioya qilish. 2. Bo‘yoq sirtlar ustidan g‘ovak rezina bilan ishlov berish. Qurilishda sanitariya- gigiyena me’yorlariga kiruvchi yana bir omil- ish joyini yetarli darajada yorug‘lik bilan ta’milash. Ish joyi yorug‘ligini yetarli darajada tamilash . Ish joyi yorug‘ligini ta’minlash . Ish joyi yorug‘ligini ta’milashning o‘zigina mehnat unumdorligini 5% ga ortishiga olib keladi. Inson axboratning 90%ni ko‘z bilan oladi, shuning uchun ish joyining yoritilishini to‘gri tashkil qilish ishchilarning asabiga va ularning salomatligiga katta ta’sir qiladi, shuningdek, baxtsiz hodisalarni oldini oladi. Shamallatish ikki xil; tabiy va mexanik usulda bajariladi.Tabiiy shamollashtish ish olib boriladigan xonaning eshik va derazalari orqali amalgam oshirilsa, mexanik usulida shomollatish esa havo ventilatorlari yordamida amalga oshiriladi. 23-rasm 104 Havoni mo‘tadillash, uning harorati va namligini me’yor darajasida ushlab turishni ta’minlashdan iborat.Baxtsiz hodisalar korxona ma’muriyatining bu borada ishlab chiqqan Nizomiga binoan ish faoliyatini yo‘qotishga sabab bo‘lgan har bir jaroxatlanish holatini tekshirib chiqish shu haqda N-1 namuna bo‘yicha to‘rt nuxsada dalolatnoma tuziladi.Jaroxatlanish taxlilini mexnat gigienasi boyicha shifakor va uning yodamchisi mexnat xofsizligi bo‘limi hamda sog‘lomlashtirish shoxobchasi tibbiy sanitariya qismi shifokorlari bilan birga olib boriladi. Jaroxatlanish darajasi jaroxat xususiyatiga kesish mexnat staji, yoshi, jinsiga qarab taxlil qilinadi.Bo‘yoq sirtlar ustidan g‘ovak rezina bilan ishlov berish bunda 24-rasm birinchi qavat ma’lum bir rangda bo‘lib u qurigandan so‘ng g‘ovak rezinaga boshqa ragdagi bo‘yoq shimdiriladi va uni sirtga bosib olish bilan ikkinchi qavat boyoq shimdiriladi ikkinchi qavat bo‘yoq beriladi. va uni sirtga bosib olish Natijada sirtga o‘ziga xos gul hosil bo‘ladi. Lekin gubkani sirtdan ajratganda yuzaning tekis yoki notekis bo‘lishi bo‘yoq qatlamining sifatiga ta’sir ko‘rsatadi. 105 Cho‘tka – torsovkaga turli rasimlar solingan bo‘lishi mumkin. pardoz berish moyli bo‘yoqlarda ikki xil usulda olib boriladi. Bunday Birinchi usul; sirtga yangi yangi surkalgan bo‘yoq ko‘ndalang cho‘tka yordamida ikki yo‘nalishda ya’ni 450 yoki 900 li burchak ostida ishlov beriladi. Buning uchun oxirgi qavat bo‘yoqqa nisbatan suyuq ya’ni BZ-4 viskozometrida 27-30 sm ni ko‘rsatish zarur. Agar bo‘yoq quyuq bo‘lsa unga 1:1 nisbatda alif yoki skipidar qo‘shiladi. Bundan maqsad cho‘tka bilan ishlov berilgan sirtdagi ostki bo‘yoq qatlami ko‘rinib turishi kerak. To‘g‘ri tanlangan ranglarda chiroyli ko‘rinish hosil qiladi. Ikkinchi usul: bunda oxirgi qavat bo‘yoq bergach uni chotka bilan ishlov bermasdan qurigunga qadar qo‘yib beriladi. U qurigach ustidan moyli boshqa ragdagi bo‘yoq surkalib unga ham ikki yonalish bo‘yicha ishlov beriladi. Natijada o‘ziga sifatli ko‘rinish hosil bo‘ladi. Cho‘tka yon tomoni, yani cho‘tka tolalari sirtiga perpendikular joylashgan holda bajariladi. Agar bo‘yoq elimli bo‘lsa bu ish teziroq bajarilishi lozim, aks holda bo‘yoq qurib qoladi. Bunda cho‘tka tolasi kalta bo‘lishiga alohida ahamiyat qaratish lozim. Gulli g‘o‘la yordamida gul solish. Bu usul ham ma’lum rangdagi bo‘yoq sirtiga berilib u qurigandan so‘ng amalga oshiriladi. Bunda g‘o‘la gul solinishi zarur bo‘lgan ragga solinib barcha tomoniga bo‘oq bir tekis tekizlanadi, bir tekis harakatlantirib gul solinadi 25-rasm 106 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Amaliyoti nomi- Bo‘yoqchilik 10-Amaliyot Ekologiya va atrof muhit muhofazasi talablari. Manzarali bo‘yoq ishlari. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish. № Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar 1 Manzarali bo‘yoq ishlarini bajarish 2 Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan bo‘yash ishlari Eskizlar chizmalar va rasmlar Turli xil boyoqlar Turli xil rangdagi boyoq Bajariladigan ishlar tartibi Manzarali bo‘yoq ishlarini bajarish tartibi Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan bo‘yash ishlarini bajarish tartibi Narvon 3 Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan boyashga tayyorlash Tartibi Yuzalarni turli xil manzaralar bilan bezash ishlari 107 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 11 Mavzu: Loyiha chizmalariga asosan manzarali boyaladigan yuzalarni aniqlash. Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Naqish yoki rasm eskizini yuzaga 4. Naqish yoki rasm eskizini tushirish yo‘riqnoma asosida bajaradilar; yuzaga tushirish to‘g‘risida 5. Naqish yoki rasm eskizini yuzaga yo‘riqnoma berish; tushirish mustaqil bajaradilar; 5. Naqish yoki rasm eskizini 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida yuzaga tushirishyoritib berish; ishlaydilar. 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 108 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 109 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 11-DARS MAVZU: 11.Mavzu: Loyiha chizmalariga asosan manzarali boyaladigan aniqlash. Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish. yuzalarni REJALAR 1.Naqish chizig‘ini chizish. 2. Sirtlarga turli qiyofalar berish usuli. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 110 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Yuzalarga qanday asboblar bilan naqshlar solinadi? 2. Sirtlarga rezinali torsovka bilan ishlov berish ? 3.Yuzalarni naqsh tushirishga tayyorlash? 5-ilova « Bo‘yoqchilik» ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilan 111 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 - Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega “5” bo‘lsa; (a’lo) -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa baho hamda mustaqil fikrlay olsa; - Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish ucnun tayyorlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha “4” tassavurga ega bo‘lsa; (yaxs -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa ham fikrlay olsa; hi) - Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish bo‘yicha baho o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoni mustaqil fikrlay olmasa; qarli) - Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish baho bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; - Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 112 6-ilova 11.Mavzu: Loyiha chizmalariga asosan manzarali boyaladigan yuzalarni aniqlash. Naqsh yoki rasm eskizini yuzaga tushirish. Reja: 1.Naqish chizig‘ini chizish. 2.Sirtlarga turli qiyofalar berish usuli. Devorlarda turli bo‘yoq, rang yoki friz qismini ajratuvchi ingichka rangli chiziqdir. Bu ishni bajarish ancha murakkab, shuning uchun ishni malakali boyoqchi amalgam oshiradi. Chiziqni tortish bir tomoni kemtik maxsus yog‘och chizgich bo‘ylab chiziq tortuvchi filyonkka moyqalami yordamida bajariladi. Chiziq ostki qism bo‘yog‘I bilan bir xil qilib tortiladi. Chiziq tortuvchi moyqalam sirtga yaxshi tegishi zarur, aks holda sirt qayta chizilganda qalin yoki notekis bo‘lib qoladi. Bundan tashqari moyqalamdagi shimilgan bo‘yoq tugagunga qadar uni sirtidan olmaslik kerak.Naqish chizig‘ini chizish uchun suyultirigan murakkab tarkibdagi bo‘yoqlar ishlatiladi. Bu usulda 1 va 2 tarkibda tayyorlangan surkama qorishmani sirtga surkaladi, u qotib ulgurmasdan ustidan turli asbob va usullar bilan tasvir tushiriladi. 26-rasm Sirtlarga rezinali torsovka bilan ishlov berish. Bu usulda ham ishlov berish yangi surkalgan bo‘yoq ustidan amalgam oshiriladi. Gul solishda 113 turli xil o‘yiqlari bor rezina quvirchalar yoki gulli rezina g‘o‘lachalar o‘rnatilgan moslamalar ishlatiladi.Torsovkalarga bo‘yoq shimdirilib ularni oldingi qavat bo‘yoq to‘la qurib qolgan devorga urish orqali turli gullar solish mumkin.Ish jarayonida rezina tarsovkalar latta bilan artib tozalab turiladi, bu esa gulni yaxshi chiqishni ta’minlaydi. Sirtda hosil bo‘lgan gul ostki bo‘yoq rangidan keskin farq qilmasligi uchun torsovka qilib chiqilgan sirt ustidan moyqalamni yengil yurgizib ranglar yumshatiladi. Sirtlarga sachratish usuli bilan ishlov berish. Buning uchun ostki qurilgan bo‘yoq qavati ustidan bir necha xil rangdagi boyoq sepiladi. 27-rasm Ranglar osti to‘q usti och yoki aksincha hamda sachratilgan bo‘yoq zarralari mayda yoki yirik bo‘lishi mumkin. Bu ishni bajarish uchun moyqalamga rang shimdirib uni gul solinishi zarur sirtga yaqin olib kelinadi va yog‘och tayoqqa asta urish orqali bo‘yoq sochiladi. Bunda boyoq mo‘yqalamdan ajrab sirtiga yopishadi.Bu bosimni pasaytirib turib ham amalgam oshirish mumkin. Sirtlarda qum ko‘rinishini hosil qiluvchi pardoz. Buning uchun asos yuqori sifatli moyli bo‘yoq uchun tayyorlangandek amalga oshiriladi.Tayyorlangan asosga moyli bo‘yoq sochiladi va bo‘yoq qurib ulgurmasdan ustidan turli xil rangdagi qum sepib chiqiladi. Birinchi qavat bo‘yoq to‘la qurib bo‘lgach ustidan moyli bo‘yoq sochilib yana qum sochiladi. Ikkinchi qavat bo‘yog‘ia 114 nisbatan suyuqroq sochilib, uning tarkibi quyidagicha keltirilgan.Qum qoplamasini aniqroq ko‘rinishini saqlab qolish uchun so‘nggi qatlam yupqa qilib sochiladi.Sirtiga andaza yordamida gul solish. Sirtlarga turli xil rasimlar solishda andazalardan foydalaniladi. Issiq alif shimdirilib quritilgan qalin qog‘oz yoki kartondan andozalar tayyorlab olinadi. Andazaga bo‘yoq moyqalam yordamida beriladi. Andazaga bo‘yoq berilgach har safar quruq latta bilan artib, so‘ng navbatdagi joyiga siljitiladi. Sirtlariga shoyi ko‘rinishni beruvchi pardoz. Bunday pardoz usulida andaza bilan gul solinganda shoyi ko‘rinishi hosil bo‘ladi. Sirtni pardoz qilishdan oldin alohida bo‘laklarga bo‘lib olinadi. Ushbu usulda ham moyli va suvli tarkibdagi boyoqlarni ishlatish mumkin. Pardozlarning bir necha usullari ko‘rib chiqiladi. Sirtlarga turli qiyofalar berib pardozlash. Bunda so‘nggi surkama qatlamga moynali mo‘qalam qatlamga moynali moyqalam yoki moklavista-moyqalam yordamida istalgan ko‘rinishlarni hosil qilish mumkin. Sirtiga surkalayotgan qatlam plastic holda bo‘lishi va quriganda cho‘kmasligi kerak. 28-rasm 115 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi O‘quv amaliyot nomi:Bo‘yoqchilik ishlari Mavzu: Loyiha chizmalariga asosan manzarali boyaladigan yuzalarni aniqlash. Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish. № Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar Turli xil boyoqlar 1 Manzarali bo‘yaladigan yuzalarni aniqlash Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish Turli xil rangdagi boyoq 2 Eskizlar chizmalar va rasmlar Bajariladigan ishlar tartibi Manzarali bo‘yaladigan yuzalarni aniqlash tartibi Naqish yoki rasm eskizini yuzaga tushirish ishlarini bajarish tartibi Elim shpater 3 Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan boyashga tayyorlash Tartibi Yuzalarni turli xil manzaralar bilan bezash ishlari 116 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 12 Mavzu: Trafaletlardan foydalanish.Yuzalarda turli fakturalarni hosil qilish. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Trafaletlardan foydalanish.Yuzalarda turli fakturalan hosil qilish to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilardaTrafaletlardan foydalanish.Yuzalarda turli fakturalan hosil qilish to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Trafaletlardan foydalanish yo‘riqnoma 4.Trafaletlardan foydalanish asosida bajaradilar; 5. Trafaletlardan foydalanishni mustaqil to‘g‘risida yo‘riqnoma berish; 5.Trafaletlardan foydalanishni yoritib bajaradilar; 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida berish; ishlaydilar. 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 117 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 118 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 12-DARS MAVZU: Trafaletlardan foydalanish.Yuzalarda turli fakturalarni hosil qilish. REJALAR 1. Trafalet rasm. 2. Rasmning ekranda hosil qilingan tasviri. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 119 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Trafaletdan qanday foydalanish qanday bajariladi. 2. Yuzalarda turli fakturalarni hosil qilish qanday bajariladi? 3. Yuzalarda turli fakturalarni hosilishda kelib chiqqan nuqsonlarni bartaraf etish. 5-ilova « Bo‘yoqchilik» ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 2 3 4 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi 120 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 -Yuzalarda turli fakturalan hosil qilish to‘grisida, umumiy ma’l motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega “5” bo‘lsa; (a’lo) -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda baho mustaqil fikrlay olsa; -Yuzalarda turli fakturalan hosil qilish bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; ,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Yuzalarda turli fakturalan hosil qilish ucnun tayyorlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha tasavurga ega “4” bo‘lsa; (yaxs -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil hi) fikrlay olsa; baho - bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; Yuzalarda turli fakturalan hosil qilish-amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, -Yuzalarda turli fakturalan hosil qilish bo‘yicha tasavvurga ega “3” bo‘lsa; (qoni -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda qarli) mustaqil fikrlay olmasa; baho - Yuzalarda turli fakturalan hosil qilish bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; - Yuzalarda turli fakturalan hosil qilish bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. 121 6-ilova 12.Mavzu:Trafaletlardan foydalanish.Yuzalarda turli fakturalan hosil qilish. Reja: 1. Trafalet rasm. 2. Rasmning ekranda hosil qilingan tasviri. Ornamentning uncha katta bo‘lmagan rasmi yoki naqishidagi bir xil elementlarning hamohanglanishi va takrorlanishi ularni trafaret rasm usulida bajarishga imkon beradi. Trafaret rasm bu uncha murakkab bo‘lmagan rasmlar yoki ornamentlarni ko‘paytirishning eng oddiy usulidir. Trafaretlar uchun rasmlar arxitektor yoki rassomdan olinadi.Agar rasm haqiqiy kattalikda chizilgan bo‘lsa uning ustiga kal’ka qog‘ozi qo‘yiladi va qalam bilan ko‘nturi bo‘ylab chizib nuxsa olinadi.Keyin kal’ka qog‘ozi ariginaldan olinadi, qattiq asos ustiga qo‘yiladi va rasm chiziqlari chizmachilik asboblari yordamida kattalashtiriladi. Shu kal’ka qog‘ozining o‘ziga turli shtrix chiziqlar bilan bitta rangga taalluqli kesiklar belgilanadi va bu rasm uchun nechta andaza kerakligi aniqlanadi. Trafaretlar deformatsiyalanishining oldini olish maqsadida xar qaysi list sinchiklab ko‘zdan kechiriladi va alohida detallar orasiga peremichkalar belgilanadi. 29-rasm 122 Rasmlarni peremichkalar bilan biriktiriladigan aloxida detallarga bo‘lish namunalari ko‘rsatilgan. Ularni rasmning yaxlitligi buzilmaydigan qilib joylashtirish lozim. Agar keltirilgan rasmlarga diqqat bilan nazar tashlansa peremichkalarning har qaysi chizig‘i qulay o‘tkazilganligi seziladi. Masalan quyon rasmida peremichka uning old va orqa oyoqlari xamda quloqlarining chegaralari bo‘ylab gul rasmida esa gul barglari bo‘ylab o‘tkazilgan. Geometrik shakllarda peremichkalar rasmni buzib ko‘rsatmaydigan qilib utkaziladi. Buning uchun peremichkalar simmetrik joylashtirilishi kerak. Rasm tushirilgan qog‘ozga loq yoki ozroq bo‘yoq qo‘shilgan alif shimdiriladi. Shunday qilinganligi uchun suvli bo‘yoqlar suykalganda trafaret ivimaydi. Alif yoki loq qotgandan so‘ng qog‘oz yuzasiga talk sepib ishqalanadi. 30-rasm Shunda taxlab saqlanayotgan trafaretlar bir -biriga yopishib qolmaydi.Trafaretdagi rasm kichikroq pichoq yoki chizmani tozalashda ishlatiladigan nayzasimon pero bilan qirqiladi. Pero yoki pichoqning tig‘i vaqt – vaqti bilan qayroq toshda charxlab turiladi. Tayyorlangan trafaletlar nomerlanadi;ulardan qo‘sh gullilari yoki uch gullilari bitta nomer bilan va qo‘shimcha ravishda harf bilan belgilanadi.Trafaretdagi rasm yuzaga qillari kalta trafaret cho‘tkalari yoki qillarining bir qismi kanop bilan bog‘langan dastaki cho‘tkalar bilan tushiriladi. 123 31-rasm Agar yuza suvsiz tarkiblar bilan bo‘yalgan bo‘lsa, rasm ham suvsiz tarkiblar bilan tushiriladi.Rasm tushirish uchun yuzani bo‘yashda ishlatilganga qaraganda quyuqroq tarkiblar ishlatiladi. Odatda gul tushiriladigan tarkib quyuqligi uning cho‘tkadan oqib tushishiga qarab belgilanadi; u idishdan cho‘tka bilan osongina olinishi, shu bilan birga cho‘tka engil silkitilganda ham undan oqib tushmasligi lozim.Rasm tushirilayotganda trafaret yuzaga zich bosib turiladi. 124 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi O‘quv amaliyot nomi:Bo‘yoqchilik ishlari Mavzu: Trafaletlardan foydalanish.Yuzalarda turli fakturalar hosil qilish. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish № Moslamalar Bajariladigan asbob anjom ishlar va xom mazmuni ashyolar 1 Trafaletlardan foydalanish usullari 2 3 Eskizlar chizmalar va rasmlar Turli xil rasm chizish asboblari Yuzalarni turli xil fakturalar Turli xil rasm xosil qilish chizish ishlarini bajarish asboblari Bajariladigan ishlar tartibi Yuzalarda turli fakturalar hosil qilish ishlarini bajarishda ishlatiladigan asboblardan to‘g‘ri foydalanish tartibi Yuzalarni turli xil rasm chizish asboblardan foydalanish tartibi Yuzalarni turli xil manzaralar bilan bezash ishlari Yuzalarni turli xil trafalet boyicha bo‘yash tartibi 125 8- ilova 126 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 13 Mavzu:Trafaletlardan foydalanish.Yuzalarda turli fakturalarni hosil qilish. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar 4. Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash yo‘riqnoma asosida bilan bo‘yash to‘g‘risida yo‘riqnoma bajaradilar; berish; 5. Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar 5. Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash mustaqil bajaradilar; bilan bo‘yash yoritib berish; 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l ishlaydilar. qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 127 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 128 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 13-DARS MAVZU: Bo‘yalgan yuzarani tamirlash ishlari. Bo‘yalgan yuzalarni nuqsonlarni bo‘yash. bo‘yoqlar aniqlash. Bino fasadini maxsus bilan REJALAR 1.Mehnatni muhofaza qilish . 2.Moyli sintetik bo‘oqshilik ishlariga kiruvchi surkamalar takibi. 3.Qurilish o‘bektlarida yelimli bo‘oqlar bilan bo‘yaladigan yuzalarning grunto‘vkalanish tartibi. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 129 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Bo‘yalgan yuzalardagi nuqsonlarni kelib chiqish sabablarini aytib bering. 2.Fasadlar qanday maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yaladi. 3. Yuzalarning grunto‘vkalashdan maqsad nima. 5-ilova « Bo‘yoqchilik» ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 130 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 -Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega “5” bo‘lsa; (a’lo) -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa baho hamda mustaqil fikrlay olsa; -Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash ucnun tayyorlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha “4” tasavurga ega bo‘lsa; (yaxs -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil hi) fikrlay olsa; baho - Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoni mustaqil fikrlay olmasa; qarli) - Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash bo‘yicha baho o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; - Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 131 6-ilova 13.Mavzu: Bo‘yalgan yuzarani tamirlash ishlari.Bo‘yalgan yuzalarni nuqsonlarni aniqlash. Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash. Reja: 1.Mehnatni muhofaza qilish . 2.Moyli sintetik bo‘oqshilik ishlariga kiruvchi surkamalar takibi. 3.Qurilish o‘bektlarida elimli bo‘oqlar bilan bo‘yaladigan yuzalarning grunto‘vkalanish tartibi. Moyli sintetik bo‘yoqchilik tarkiblari bo‘yashdan oldin yuzaga moyli va sintetik bo‘yovchilarda tayyorlangan bo‘lovchilar suvga chidamli bo‘oq vazifasini o‘taydi.Bu qoplama shpatlyovkalar hil qoplamlar va grunto‘vkalar uchun asos grunto‘vka lar shpatlyovka beriladi.Moyli bo‘yovchi tarkiblar bilan bo‘aladigan shpatilyovka surkaladi.Bu ustidan yuzalarga beriladigan sintetik bo‘yovchi tarkiblar bilan bo‘yaladigan yuzalargaNam ketadi. Sintetik bo‘yovchi tarkiblar bilan bo‘aladigan yuzalarga mis yoki alyuminli oltingugurt tayyorlangan tuzlari asosida shpatlyovkadan foydalanishimiz yaramaydi, chunki bunda bo‘yoq plo‘nkalarida dog‘lar paydo bo‘ladi. Ba’zi bo‘yoq emallar uchun mahsus grunto‘vkalar tayyorlanadi.Moyli va bazi akidli bo‘yoqlar bilan bo‘yashdan oldin yuzalar aliflanadi.Yuza qo‘lda aliflanadi chunki furkalganda alif sarfi deyarli 20/ foyiz ortadi chosil bo‘ladigan plyo‘nkaning mustahkamligi esa cho‘tka bilan, atmasfera kattalari esa sharoitlari past bo‘ladi.Kichik yuzalar valiklar bilan aliflanadi.Aliflangan yuzalar yachshi bo‘lgan kunlari kamida bir sutkada quritiladi.Moyli bo‘yoqlar bilan muhum bo‘lmagan bo‘yoqchilik qoplamlarini hosil qilishda pardozlanayotgan yuzalarni BM tipdagi imul’siya bilan mustahkamlashga ruhsat etiladi.Uncha mustahkam bo‘lmaganburishib qolgan va yorilgan eski moylibo‘yoqlarni yuzadan ketkazish tashlanadi, kavshirlash lampasi bilan 132 uchun u qirqib kuydiriladi yoki unga himiyoviy moddalar bilan ishlov beriladi .Bo‘algan yuzaga qaratilgan kavshalash lampasi alangasining ta’sirida Eski bo‘yoq qatlami shishib chiqadi. 32-rasm Qurilish ob’ektlariga aralashmalaridan shpatlyovkalar quriq tayyor tayyorlanadi. SHpatlyovkala tekislanadigan shpatlyovka yuzalar oldin gruntovkalanadi.Oddiy bo‘yashdan oldin yuza bir marta gruntovkalanadi. Elimli bo‘oqlar bilan bo‘yaladigan yuza 10kg miga 2-3kg bo‘r qo‘qo‘shilgan grunto‘ka bilan Grunto‘vkalanadi.Sifatli qilib bo‘ashdan oldin yuzalar ikki uch marta grunto‘vkalanadi , bunda ohirgi grunto‘vka yuza qanday rangga bo‘yalgan bo‘lsa, shu rahgdan qo‘shilgan grunto‘vka bilan yoki bog‘lovchi qo‘shib yo bo‘lmasa suyultigichda suyultirilgan shu bo‘yoqning o‘zi bilan grunto‘vkalanadi . 133 33-rasm Yuzani bo‘ashda ishlatiladigan materialga qarab turli grunto‘vkalardan foydalaniladi , elimli va ohakli bo‘yoqlar uchun sovun qo‘shilgan turli tarkiblar moyli bo‘oqlar uchun alifli gruntovkalar ishlatiladi, barcha hil bo‘yoqlarucnun polivinilasetat dispersiyasi yoki latekslar asosida tayyorlahgan bo‘ladi. 134 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi O‘quv amaliyot nomi:Bo‘yoqchilik ishlari Mavzu: Bo‘yalgan yuzarani tamirlash ishlari.Bo‘yalgan yuzalarni nuqsonlarni aniqlash. Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish № Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar 1 Bo‘yalgan yuzarani tamirlash ishlari 2 3 Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash ishlari Eskizlar chizmalar va rasmlar Narvon turli xil boyoqlar Turli xil rangdagi boyoq Bajariladigan ishlar tartibi Bo‘yalgan yuzarani tamirlash ishlarini bajarish tartibi Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan bo‘yash ishlarini bajarish tartibi Narvon Bo‘yalgan bo‘yoq yuzarani turli xil bo‘yoqlar bilan bo‘yash ishlari Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan boyashga tayyorlash Tartibi 135 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 14 Mavzu: Ish joyini tashkil qilish. Turli iqlim sharoitlarda bo‘yoq ishlarini bajarish. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Ish joyini tashkil qilish to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar bilan bo‘yash usullari to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Ish joyini tashkil qilish yo‘riqnoma 4. Ish joyini tashkil qilish asosida bajaradilar; to‘g‘risida yo‘riqnoma berish; 5. Ish joyini tashkil qilish mustaqil 5. Ish joyini tashkil qilish bajaradilar; yoritib berish; 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l ishlaydilar. qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 136 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). \ 137 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 14-DARS MAVZU: Ish joyini tashkil qilish. Turli iqlim sharoitlarda bo‘yoq ishlarini bajarish. REJALAR 1. Mexnatni ilmiy tashkil etish. 2..Ish o‘rnini vaqtinch yoritish sistemasini takomillashtirish. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 138 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Ish o‘rnini to‘g‘ri tashkil etish ishlarini tushuntirib bering? 2.Mexnatni ilmiy tashkil etish ishlarini tushuntirib bering? 3.Sementli bo‘yoqlar bilan bo‘yash ishlarini qanday bajarilishini aytib bering? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 2 3 4 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 139 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 Yuzalarni suv va moy bo‘yoq tarkiblar bilan bo‘yash to‘grisida, -Ish joyini tashkil qilish umumiy ma’lumotga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega “5” bo‘lsa; (a’lo) -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa baho hamda mustaqil fikrlay olsa; - Ish joyini tashkil qilish bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Ish joyini tashkil qilish ucnun tayyorlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha tasavurga ega “4” bo‘lsa; (yaxs -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil hi) fikrlay olsa; baho - Ish joyini tashkil qilish bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jаrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Ish joyini tashkil qilish bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda “3” mustaqil fikrlay olmasa; (qoni - Ish joyini tashkil qilish qarli) bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara baho olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; - Ish joyini tashkil qilish bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 140 6-ilova 14.Mavzu: Ish joyini tashkil qilish. Turli iqlim sharoitlarda bo‘yoq ishlarini bajarish. Reja: 1.Ish o‘rnini to‘g‘ri tashkil etish. 2.Mexnatni ilmiy tashkil etish. 3.Ish o‘rnini vaqtinch yoritish sistemasini takomillashtirish. Mehnat unumdorligi, ishlarni bajarish rentabelligi,bo‘yash sifati,u yoki bu operasiyalarining xafsiz bajarilishi ko‘p jihatdan ishlarni to‘g‘ri tashkil etish va ishni bajarish madaniyatiga bog‘liq. Ish o‘rnini to‘g‘ri tashkil etganda ish priyomlarini eng rosional bajarish,mehnat unumdorligini ikki marta oshirish va ishlar sifatini keskin yaxshilash mumkin bo‘ladi.Muayan pardozlash tashkilotning shart-sharoitlari hamda strukturasiga muvofiq ravishda mehnatni ilmiy tashkil etish bo‘yoqchilik ishlarini bajarishda ishni tashkil etishning eng progressive hisoblanadi. Har qaysi pardozlash tashkilotida bo‘yoqchilik ishlari xillari bo‘yicha NOT plani tuziladi. Keyin shu plan asosida har qaysi brigada uchun ham NOT planlari tuziladi. NOT planini tuzish juda katta tayyorgarlik ishlarini talab qiladi. 34-rasm Normativ-tekshirish stansiyalari xodimlari,norma belgilovchilar,injinerlar, texnika va ishlab chiqarish bo‘limlari, master hamda brigadirlar ilg‘or brigadalarda 141 mehnatning va ish o‘rinlarining tashkil etilishi,ishlash metodlari va priyomlari, ishlatiladigan asboblar,moslamalar,mexanizmlar,ishchilarning ishlash hamda dam olish sharoitlarini o‘rgandilar.Har qysi o‘rganilayotgan proses bo‘yicha mehnat sarfi,bajariladigan ishlar sifati va materiallar sarfi aniqlanadi. Shu bilan bir vaqtda bo‘yoqchilik ishlarining ma’lum turlari bo‘yicha boshqa shaharlar,oblastlar va respublikalar qurilishlaridagi mehnatni tashkil etishning ilg‘or tajribasi muntazam ravishda o‘rganib boriladi.Olingan materiallar asosida NOT ning tipovoy plani ishlab chiqiladi. Bu plan uchta bobdan hamda 12-14 bo‘limdan iborat bo‘ladi: ishlarni bajarish loyixasini va texnologik kartalarini takomillashtirish; pasional qurilish mashinalarini va uskunalarini ishlatish; ish vaqti isrofini kamaytirish; keltirilgan materiallar hamda oldin bajarilgan ishlar sifatini qantrol qilish; ishlarnining rasional kompleksini bajarish; brigadalarni son jihatidan hamda malakasi bo‘yicha komplekitlash; mehnat va dam olish rejimi; mehnatni tashkil etishning ilg‘or priyomlari va metodlari; ish o‘rnini tashkiliy jihatdan jihozlash; mehnatni normalash hamda moddiy rag‘batlantirish; rasional asbob, moslama, inventar’ va kichik mexanizasiya vositalaridan foydalanish; ishlab chiqarish estetikasi; mehnat sharoitlari; kollektivning ijodiy aktivligi hamda tashabuskorligini rivojlantirish va hakozo. 35-rasm Turli iqlim sharoitlarda bo‘yoq ishlarini bajarish derazalarni boyash juda qiyin bo‘ladi. Xonalarda namlik ortib ketganda eng ko‘p sovib ketadigan yuzalarda nam kondensasiyalanadi, buning natijasida derazalar muzlab, ularni boyash mumkin bo‘lmay qoladi.Bunday hollarda derazalarning qishki va yozgi tabaqalari navbati bilan olinib, sovuq o‘tmaydigan, yaxshi isitiladigan, shomollatiladigan xonalarda bo‘ladi. 142 Sovuq kuchli bo‘lganda tabaqalari olingan deraza o‘rinlari yaxshilab sovuq o‘tmaydigan qilingan to‘siqlar bilan berkitiladi. Bunday to‘siqlar ishlatiladigan bo‘lsa, qishgi va yozgi tabaqalar bir vaqtda olinadi. Manfiy temperaturalarda suvli tarkiblar bilan tashqi bo‘yoqchilik ishlarini bajarish man etiladi. 36-rasm Qishda tashqi yuzalarni bo‘yash uchun erituvchilarda suyultirilgan sovuqqa chidamli sintetik materiallardan foydalaniladi. Erituvchilar materiallarning pasportida ko‘rsatilgan bo‘ladi. Tashqi yuzalarni suvli sintetik tarkiblar bilan bo‘yash ishlari isitiladigan maxsus xonalarda bajariladi. 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita 143 Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi O‘quv amaliyot nomi:Bo‘yoqchilik ishlari Mavzu: Ish joyini tashkil qilish. Turli iqlim sharoitlarda bo‘yoq ishlarini bajarish. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish № 1 2 3 Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar Eskizlar chizmalar va rasmlar Chelak Ish joyini shpater tashkil qilish ishlari Bajariladigan ishlar tartibi Ish joyini tashkil qilish ishlarini bajarish tartibi Turli iqlim sharoitlarda bo‘yash ishlarini bajarish Chelak Turli iqlim sharoitlarda bo‘yash ishlarini bajarish tartibi Turli iqlim sharoitlarda qorishmalar tayyorlash ishlarini bajarish Ro‘tbung qorishmasi Turli iqlim sharoitlarda qorishmalar tayyorlash ishlarini bajarish tartibi O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 15 Mavzu: Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatish. Bino fasadlarini bo‘yashda xovfsizlik texnikasi qoidalari. 144 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatisish to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda . Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatisish to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatisish 4. Maxsus fasad bo‘yoqlarini yo‘riqnoma asosida bajaradilar; ishlatisish to‘g‘risida yo‘riqnoma 5. . Maxsus fasad bo‘yoqlarini berish; ishlatisishni mustaqil bajaradilar; 5. Maxsus fasad bo‘yoqlarini 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida ishlatisishni yoritib berish; ishlaydilar. 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. bos qichlari O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi 145 va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova 146 TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 15-DARS MAVZU: Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatish. Bino fasadlarini bo‘yashda xovfsizlik texnikasi qoidalari. REJALAR 1.Pasadlarni bo‘yash uchun sintetik bo‘yoqlardan foydalanish. 2. To‘rt tipdagi sintetik fasad bo‘yoqlaridan foydalanish. 3.Texnika hovfsizlik qoidalariga rioya qilish. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 147 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1. Pasadlarni bo‘yash uchun sintetik bo‘yoqlardan qanday foydalanishni tushuntiring? 2. To‘rt tipdagi sintetik fasad bo‘yoqlarini aytib bering? 3.Ohak-sementli vasementli bo‘yoqlar bilan bo‘yalgan yuzalarni nuqsonlarini aytib bering? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 2 3 4 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 148 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatish to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega “5” bo‘lsa; (a’lo) -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa baho hamda mustaqil fikrlay olsa; -. Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatisish bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; ,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. -.Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatisish ucnun tayyorlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha tasavurga ega “4” bo‘lsa; (yaxs -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil hi) fikrlay olsa; baho - . Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatisish bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, . Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatisish bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoni mustaqil fikrlay olmasa; qarli) -. Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatisish baho bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; -Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatisish bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 149 6-ilova 15-Mavzu:Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatish. Bino fasadlarini bo‘yashda xovfsizlik texnikasi qoidalari. Reja: 1.Pasadlarni bo‘yash uchun sintetik bo‘yoqlardan foydalanish. 2. To‘rt tipdagi sintetik fasad bo‘yoqlaridan foydalanish. 3.Texnika hovfsizlik qoidalariga rioya qilish. Fasadlarni an’anaviy maxsus fasad bo‘yoqlari bilan bo‘yash eng oson va tejamli hisoblanadi. Bu bo‘yoqlar bilan fasadning tekis silliq yuzalarinigina bo‘yash mumkin.Bunday bo‘yoqlar bilan bo‘yalgan fasadlarni 5-7 yildan keyin qayta bo‘yashga to‘g‘ri keladi. Qoplamning chidamliligini oshirish maqsadida GKJ-10 GKJ-11 gidrofob kremniy organik suyuqliklari bilan modifikasiyalangan silikat bo‘yoqlar ishlatiladi. Fasadlarni bo‘yash uchun sintetik bo‘yoqlardan foydalanganda pardozning chidamliligi oshadi, rang gammasi boshqa bo‘yoqlarga nisbatan uzoq saqlanadi. Hozirgi vaqtda to‘rt tipdagi sintetik fasad bo‘yoqlari:EVA-17 va E-KCh-112 markali suv-emulsion bo‘yoqlar,KO markali kremiy organik emallar, VN-30 markali organik silikat va AK-126 markali akril bo‘yoqlar ishlatilmoqda. Fasad yuzasi bo‘yashdan bir kun avval to‘yintirib va bo‘yashga yarim soat qolganda takror namlanadi. Bo‘yoqni uzun dastali katta cho‘tkalar bilan surkalib yediriladi. Polosalar tutashgan joylar bilinib qolmasligi uchun bir vaqtning o‘zida bir bo‘yoqchi cho‘tka bilan bo‘yaydi.Ular hovazalarning to‘shamalari ustida vertical bo‘ylab bir chiziqda turgan holda ishlaydilar. 150 37-rasm Bunda bo‘yoqchilar o‘zaro kelishib olgan holda, dastlab cho‘tkani pastga, so‘ngra yuqoriga harakatlantirish,har qaysi bo‘yoqchi qo‘shni boyoqchi cho‘tkasining izini yuqoridan va pastdan berkitib bo‘yab borishi kerak. Ishni faqat arxitektura qisimlarida yoki suv oqib tushadigan trubalar yonida to‘xtatish mumkin.Fasad cho‘tka bilan ikki marta bo‘yaladi. Birinchi qatlam uchun quruq aralashmaga 1:1 nisbatan suv quyib bo‘yoq tayyorlanadi.Quyosh nuri tushib turgan turganda,shuningdek ho‘llanmagan yuzalarni bo‘yash mumkin emas,aks holda bo‘yoq qatlami tez qurib qoladi. Bo‘yoq pardasi qurishi uchun eng qulay sharoit yaratish maqsadida bo‘yashdan bir sutka oldin yuzani to‘yintirib namlash, bo‘yashga bir soat qolganda esa yana bir marta ho‘llash kerak.Fasadlar oddiy silikat bo‘yoqlar bilan bo‘yalganda bo‘yog‘I uzoqqa chidamaydi:silikat parda atmasfera hodisalari,ayniqsa,nam ta’sirida bir necha yilda emiriladi. 38-rasm Bo‘yoq qatlami yemirilgandan keyin beton panellarning yuza qatlami ham emriladi. Agar silikat bo‘yoqlarga modifikasiyalangan qo‘shimchalar-kremiy organic moddalar va GKJ-11 qo‘shilsa,bo‘yoq pardasining suv o‘tkazmasligi va agressiv muhitlar ta’siriga chidamliligi oshadi. . Havfsizlik texnikasi qoidalari. Bo‘yoqchilik tarixi. Bo‘yoqchilik ish joyini tashkil etish va bo‘yoqchilikda ishlatiladigan moslamalar, ularning vazifalari. O‘quv ustaxonasi bilan tanishtirish. Ish joylarini taqsimlash, ustahonadagi tartib qoidalar to‘g‘risida ma’lumot berish. Mexnat madaniyati, maxsulot sifati, mexnatni ilmiy tashkil etish va unumdorligini tushintirish. O‘quv ustahonalarida tehnika elektr va yong‘in havfszlik qoidalarini 151 o‘rgatish. Shikastlanish sabablari. Shikast turlari. Shikastlanishdan saqlanish. Yong‘in havfsizligi qoidalari. Yong‘in chiqish sabablari. Elektr isitgich va elektr asboblardan foydalanish. 39-rasm Birinchi yong‘in o‘chirish uskunalaridan foydalanish tartibi. O‘t o‘chirish moslamalari va kranlarni tuzilishini o‘rgatish. O‘quvchilarni yong‘in chiqqanda binodan chiqish yo‘llari bilan tanishtirish. Sanitariya va gigiena qoidalariga amal qilishni o‘rgatish, ish joylariga va kiyinish talablarini bildirish. Bo‘yoqchlik tarixi, uning rivojlanish bosqichlari to‘g‘risida ma’lumot berish. Bo‘yoqchlik ish joyini tashkil qilish. Bo‘yoqchlik ishida qo‘llaniladigan moslamalar bilan tanishtirish, ularning vazifalarini tushuntirish. Bo‘yoqchlik ishlatiladigan asosiy va qo‘shimcha xom ashyolar haqida ma’lumot berish. Bo‘yoqchlikda ishlatiladigan boshqa ashyolar va bezek uchun ishlatiladigan turli vositalar to‘g‘risida ma’lumot berish. 152 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi O‘quv amaliyot nomi:Bo‘yoqchilik ishlari Mavzu: Maxsus fasad bo‘yoqlarini ishlatish. Bino fasadlarini bo‘yashda xovfsizlik texnikasi qoidalar Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish Moslamal ar asbob Bajariladigan Eskizlar chizmalar va № anjom va ishlar mazmuni rasmlar xom ashyolar Bajariladigan ishlar tartibi Maxsus bo‘yoqlari Maxsus fasad bo‘yoqlari bilan 1 tamirlash ishlari fasad bilan tamirlash ishlarini bajarish tartibi Turli xil boyoqlar Bino fasadini Turli xil maxsus rangdagi bo‘yoqlar bilan boyoq 2 bo‘yash ishlari Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan bo‘yash ishlarini bajarish tartibi Bo‘yalgan yuzarani turli xil bo‘yoqlar bilan bo‘yash 3 ishlarida texnika hovfsizlik qoidalariga rioya qilish Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan boyashga tayyorlash va texnika hovfsilik qoidasiga rioya qilish tartibi Narvon bo‘yoq 153 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 16 Mavzu:Fasadni bo‘yashga tayyorlash. So‘rilar,havozalar va kajavalarni o‘rnatish. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3.Fasadnibo‘yashga tayyorlash to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Fasadni bo‘yoishlariga tayyorlash to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni tushuntirish; 3.Asbob va moslamalar chizmalarini 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish chizib takrorlab ko‘rsatadi; 4. Fasadni bo‘yashga tayyorlash 4. Fasadni bo‘yashiga tayyorlashni to‘g‘risida yo‘riqnoma berish; yo‘riqnoma asosida bajaradilar; 5. Fasadni bo‘yashga tayyorlashni 5. Fasadni bo‘yashga tayyorlashni yoritib berish; mustaqil bajaradilar; 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. ishlaydilar. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 154 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 155 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 16-DARS MAVZU: Fasadni bo‘yashga tayyorlash. So‘rilar,havozalar va kajavalarni o‘rnatish. REJALAR. 1.Hozirgi vaqitda stosionar hovazalarni ishlatilishi. 2.Hovazalarni qurilish vaqtida tayanch stoykalar shovun boyicha o‘rnatilishi. 3.Hovazalarning o‘natilish usullari. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 156 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Truba hovozalarning qanday o‘rnatilishini tushuntirib bering? 2.Hovozalarni o‘rnatishda nimalarga etibor berishimiz lozim? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 2 3 4 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 157 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 Fasadni bo‘yashga tayyorlash to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega “5” bo‘lsa; (a’lo) -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa baho hamda mustaqil fikrlay olsa; - Fasadni bo‘yashga tayyorlash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. -Fasadni bo‘yashga tayyorlash to‘g‘risidagiumumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha tasavurga ega “4” bo‘lsa; (yaxs -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil hi) fikrlay olsa; baho -Fasadni bo‘yashga tayyorlash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Fasadni bo‘yashga tayyorlash bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoni mustaqil fikrlay olmasa; qarli) - Fasadni bo‘yashga tayyorla bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini baho mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; - Fasadni bo‘yashga tayyorlash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 158 6-ilova 16.Mavzu: Fasadni bo‘yashga tayyorlash. So‘rilar,havozalar va kajavalarni o‘rnatish. Reja: 1.Hozirgi vaqitda stosionar hovazalarni ishlatilishi. 2.Hovazalarni qurilish vaqtida tayanch stoykalar shovun boyicha o‘rnatilishi. 3.Hovazalarning o‘natilish usullari. Bo‘yoqchilik ishlari bino qurishda barcha ishlar kompleksiga yakun yasaydi,ular qurilish ishlarining eng oxirida bajariladi. Bo‘yoqchilik ishlarining davomiyligi,mehnat sarfi, tannarxi va sifati qurilayotgan binoning bo‘yoqchilik ishlarini bajarish uchun texnik jixatdan qay darajada tayyorligiga bog‘liq bo‘ladi.Binoning bo‘yoqchilik ishlarini bajarishga texnik jixatdan tayyorligi bundan oldin bajarilgan qurilish-montaj ishlari holatiga hamda bajarilish sifatiga, shuningdek binoni qurishda ishlatilgan detal’ va konstruksiyalarning sifati va zavodda qay darajada tayyorlanganiga qarab aniqlanadi.Sanitariya-texnika va elektromontaj ishlarini o‘z vaqtida sifatli qilib bajarish muhim ahamiyatga egadir.Fasadni bo‘yashga topshirishdan oldin uning oldi qurilish chiqindilardan yaxshilab tozalanadi va havozalar o‘rnatish uchunkamida 3 m kenglikdagi maydoncha tekislab qo‘yiladi.Pardozlash ishlarini boshlashga qadar qurilish maydonchalari tekislangan,yo‘llar va kirish joylari qurilgan bo‘lishi lozim.Pardozlash ishlari ushbu ob’ekt uchun tasdiqlangan grafikda ko‘rsatilgan muddatda boshlanishi darkor. Hovazalar ikki xil tipda: stosionar va ko‘chma bo‘ladi. 40-rasm 159 Hovozalar po‘lat trubalardan yoki ayrim hollarda yog‘ochdan yasaladi. Truba hovozalar juda qulay bo‘lib, ulardan fasadi har qanday shakl va konfigurasiyadagi binolarni pardozlashda foydalansa bo‘ladi. Hovozalar mustahkam, yaxshilab shibbalangan, gorizontal qilib tekislangan asos ustiga o‘rnatiladi. Agar hovozalardan uzoq vaqt foydalanish mo‘ljallangan bo‘lsa, aks holda yog‘in suvlari oqib ketishi uchun qo‘shimcha ariqchalar qilinadi, aks holda yog‘in suvlari hovozalar ostidagi gruntni yuvib ketib, ularning turg‘unligiga putur etkazishi mumkin.Hov-ozalar qurish vaqtida tayanch stoykalar shovun bo‘yicha o‘rnatiladi.Hovozalarga tushadigan nagruzkalar hisoblab belgilangan nagruzkalardan hisoblab belgilangan nagruzkadan ortib ketmasligi lozim. 41-rasm Masalan metal hovozalarning 1m2 yuziga 200 kg nagruzka tushishiga yo‘l qo‘Bundan tashqari,hovozalarning barcha gorizontal elementlarini 130 kgk nagruzkaga tekshirib chiqish lozim.Hovozalarga ko‘rsatilgan ortiq nagruzka berish taqiqlanadi. Hovozalarning bir yarusudan ikkinchisiga o‘tish uchun ko‘pi bilan 60 gradus qiyalikda Narvon qo‘yiladi.Narvonning yuqorigi uchlari yaxshilab mahkamlanishi lozim.Hovozalar devorga oralatib, shaxmat tartibida mahkamlanadi.Ular devorga bo‘ylamasiga har 6-10 m oralatib,balandlik bo‘ylab esa har qaysi yarus kosinka bilan to‘g‘ri burchak ostida o‘zaro bog‘langan juft chiviq totqilar bilan mahkamlab qo‘yiladi.Dekorativ pardozlash ishlarini bajarish uchun bu oraliq 700mm olinadi. Hovozalar to‘shamalari yog‘och shchitlardan tayyorlanadi.Hovozalarga chiqish va ulardan tushish uchun har 4050 m da zina kataklari quriladi,narvonlar turadigan joylarda hamma juft yarusda to‘shama atrofi to‘siqlar bilan o‘raladi. 160 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi O‘quv amaliyot nomi:Bo‘yoqchilik ishlari Mavzu: Fasadni bo‘yashga tayyorlash. So‘rilar,havozalar va kajavalarni o‘rnatish. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish № Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar 1 Fasadni bo‘yashga tayyorlash ishlari 2 3 Bo‘yoq ishlarini bajarishda turli narvonlardan foydalanish ishlari Eskizlar chizmalar va rasmlar Truba havoza Bajariladigan ishlar tartibi Fasadni bo‘yashga tayyorlash ishlarini bajarish tartibi Bo‘yoq ishlarini bajarishda turli narvonlardan foydalanish ishlarini bajarish tartibi Narvon Bo‘yoq Narvon ishlarini bajarishda turli narvonlardan foydalanish ishlari Bo‘yoq ishlarini bajarishda turli narvonlardan foydalanish ishlarini bajarish tartibi 161 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 17 Mavzu:Bo‘yalgan yuzalarni ta’mirlash ishlari.Bo‘yoq purkagicnlar. Bo‘yoq ishlarini bajarishda mehnat gigienasi va xovfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilish. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va Amaliy:o‘quv amaliyoti turi O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3.Bo‘yoq purkagicnlar to‘g‘risida ma’lumot.4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Bo‘yoq purkagicnlar. to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini chizib tushuntushuntirish; takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni 4. Bo‘yoq purkagicnlar yo‘riqnoma asosida ko‘rsatish bajaradilar; 4. Bo‘yoq purkagicnlar to‘g‘risida 5. Bo‘yoq purkagicnlarni mustaqil yo‘riqnoma berish; bajaradilar; 5. Bo‘yoq purkagicnlarni yoritib 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida berish; ishlaydilar. 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish Guruhli. shakli O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 162 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 163 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar.Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 17-DARS MAVZU: Bo‘yalgan yuzalarni ta’mirlash ishlari.Bo‘yoq purkagicnlar. Bo‘yoq ishlarini bajarishda mehnat gigienasi va xovfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilish.Bo‘yalgan yuzalarni qayta ta’mirlash ishlari. REJALAR 1. 1. Bo‘yoq purkagicnlardan to‘g‘ri foydalanish. 2. SO-6A bo‘yoq purkagichdan foydalanish. 3. SO-19A bo‘yoq purkagichdan foydalanish. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 164 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1. Dastaki pnevmatik bo‘yoq purkagichlardan qanday foydalaniladi? 2.Purkagichlardan foydalanishda sanitariya-gigienaga rioya qilish qoidalarini tushuntirib bering? 3. Boyoq purkagich qanday hollarda normal ishlaydi? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 165 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 - Bo‘yoq purkagicnlar to‘grisida, umumiy ma’lumotga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “5” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa (a’lo) hamda mustaqil fikrlay olsa; baho - Bo‘yoq purkagicnlar bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. -Bo‘yoq purkagicnlar tayyorlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha tasavurga ega “4” bo‘lsa; (yaxs -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil hi) fikrlay olsa; baho - Bo‘yoq purkagicnlar bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Bo‘yoq purkagicnlar bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda “3” mustaqil fikrlay olmasa; (qoni - Bo‘yoq purkagicnlar bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini qarli) mustaqil bajara olmasa; baho -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; - Bo‘yoq purkagicnlar bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 166 6-ilova 17.Mavzu:Bo‘yalgan yuzalarni ta’mirlash ishlari. Bo‘yoq purkagicnlar. Bo‘yoq ishlarini bajarishda mehnat gigienasi va xovfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilish.Bo‘yalgan yuzalarni ta’mirlash ishlari. Reja: 1.Tamirlash ishlarida hosil bo‘ladigan nuqsonlar. 2.Bo‘yoq purkagicnlardan to‘g‘ri foydalanish. 3.SO-6A bo‘yoq purkagichdan foydalanish. Agar bo‘yashdan oldin devor ayrim qisimlari suvalgan yoki tozalangan bo‘lsa,unda ikki xil sirt hosil bo‘ladi.Yuzalarni bir xilligini ta’mirlash uchun eski bo‘yoq qatlami dastlab qum sochuvchi apparat,so‘ngra metal cho‘tka yordamida olib tashlanadi.Xomaki qatlam bo‘yoq purkagich yoki mo‘yqalam yordamida berilsa,surkama qatlam esa rezina kurak yordamida beriladi.Surkama PXV qatlamining yorilishini oldini olish uchun uning qalinligi 0,5 mm dan ortmasligi lozim.Aks holda surkama qatlam 0,5 mm dan bir necha qavat qilib beriladi. Forsunkalar bo‘yash mashinalari, agregatlari va ustanovkalarining detail bo‘lib, ular bo‘yoqchilik udochkalariga maxkamlanadi. Forsunkalar vkladishli va vkladishsiz bo‘lishi mumkin. Vkladishsiz forsunkadan bo‘yovchi tarkib bosim ostida bo‘ladi. Shu sababli undan kanfigurasiyasi murakkab bo‘lgan yuzalarni pardozlashda foydalaniladi.Dastaki pnevmatik bo‘yoq purkagichlar bo‘yovchi tarkib va siqilgan havo purkash kallagiga keltiriladi.Purkash kallagining konstruksiyaga qarab bo‘yoq mash’alining shakli o‘zgaradi.SO-6A bo‘yoq purkagichi boshqa pukagichlardan mash’ali nozik rostlanishi bilan farq qiladi.Bunda siqilgan havo bosim ostida pukagichga nippel’ orqali keladi.Mashina komplektiga soplolar to‘plami hamda teshiklarning diametric turlicha bo‘lgan kallaklar kiradi.SO-19A bo‘yoq purkagichi radiatorlar va mayda detalli pedmetlarni boyashda, shuningdek al’frey ishlarida foydalaniladi. Boyoq purkagich siqilgan havoni kam sarflagan holda normal ishlaydi. 167 42-rasm Bo‘yashdan oldin jumrak ochiladi va krujka bo‘yovchi tarkib bilan to‘ldiriladi.Keyin purkagichga siqilgan havo beriladi.Uning miqdori jumrak bilan rostlab turiladi.Bo‘yovchi tarkib hosil bo‘lgan siyraklanish hisobiga material uzatish trubkasi bo‘ylab harakatlanadi va siqilgan havo oqimiga tushib, yuzaga purkaladi.Suvli tarkib bilan bo‘yashda krujka-purkagichning ish unimi 600 m2 /soatgacha,moyli bo‘yoq bilan bo‘yashda esa 70 m2 /soat.Bo‘yoq haydash baqlarining hamda bo‘yoq purkagichlarining asosiy nuqsonlari va ularni bartaraf qilish usullarini purkagich orqali o‘rganib olamiz.Kompressorlar pardozlash mashinalarini siqilgan havo bilan ta’minlaydi. Bo‘yash ishlarini bajarishda,odatda ko‘chma SO-2A,SO-7A,O-39A vaSO-62A kompessorlari,shuningdek ko‘tarib yuriladigan KM-70 va SO-45A kompessorlari ishlatiladi.Kompessorga uni ko‘chirib yurish uchun g‘ildiraklar va dasta qilingan.Kompessor flanesli bir fazali o‘zgaruvchan to‘k elektr dvigatelidan harakatga keladi.Elektr dvigatel valiga ekssentrik ravishda shatun maxkamlangan.Harakat diyametri 120 mm li diafragmdan uzatiladi. Diafragmaning tebranishlari natijasida havo so‘riladi va haydaladi. Kompessor kallagiga saqlash qlapani o‘rnatilgan. 168 43-rasm Boyoqchilik ishlarini bajarishda sanitariya-gigiyenaga qoidalariga rioya qilgan holda ish bajarishlari lozim.Ishni bajarishda qo‘lqop,maska,ko‘zoynak kiyib ishlash tavsiya etiladi.Havfsizlik texnikasi qoidalari. Bo‘yoqchilik tarixi. Bo‘yoqchilik ish joyini tashkil etish va bo‘yoqchilikda ishlatiladigan moslamalar, ularning vazifalari. O‘quv ustaxonasi bilan tanishtirish. Ish joylarini taqsimlash, ustahonadagi tartib qoidalar to‘g‘risida ma’lumot berish. Mexnat madaniyati, maxsulot sifati, mexnatni ilmiy tashkil etish va unumdorligini tushintirish. O‘quv ustahonalarida tehnika elektr va yong‘in havfszlik qoidalarini o‘rgatish. Shikastlanish sabablari. Shikast turlari. Shikastlanishdan saqlanish. Yong‘in havfsizligi qoidalari. Yong‘in chiqish sabablari. Elektr isitgich va elektr asboblardan foydalanish. Birinchi yong‘in o‘chirish uskunalaridan foydalanish tartibi. O‘t o‘chirish moslamalari va kranlarni tuzilishini o‘rgatish. O‘quvchilarni yong‘in chiqqanda binodan chiqish yo‘llari bilan tanishtirish. Sanitariya va gigiena qoidalariga amal qilishni o‘rgatish, ish joylariga va kiyinish talablarini bildirish. Bo‘yoqchlik tarixi, uning rivojlanish bosqichlari to‘g‘risida ma’lumot berish. Bo‘yoqchlik ish joyini tashkil qilish. 169 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi O‘quv amaliyot nomi:Bo‘yoqchilik ishlari Mavzu: Bo‘yoq purkagicnlar. Bo‘yoq ishlarini bajarishda mehnat gigienasi va xovfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilish. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish Moslamalar Bajariladig asbob anjom Eskizlar chizmalar va № an ishlar va xom rasmlar Bajariladigan mazmuni ashyolar ishlar tartibi Boyoq Bo‘yoq purkash purkash ishlarini aparati Boyoq bajarish tartibi purkagich 1 ishlarini bajarish 2 Purkash yordamida bo‘yash ishlarini bajarish Purkash yordamida bo‘yash ishlarinibajaris h tartibi Boyoq purkash aparati Qo‘lqop 3 Bo‘yoqchilik ishlarida sanitariya gigienaga rioya qilish Bo‘yoqchilik ishlarida sanitariya gigienaga rioya qilish tartibi 170 Bo‘yoqni tayyorlash Bo‘yoqni baklarga solish Bo‘yoq purkagichlarda foydalanish Bo‘yoqni pukagichni haydab berishga mo‘ljallash 171 Bo‘yoqni pyrkagichlar bilan amalga oshirish O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 18 Mavzu:Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash. Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun 4. Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun tayyorlashni yo‘riqnoma asosida tayyorlash to‘g‘risida yo‘riqnoma bajaradilar; berish; 5. Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun 5. Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun tayyorlashni mustaqil bajaradilar; tayyorlashni yoritib berish; 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l ishlaydilar. qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 172 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). \ 173 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 18-DARS MAVZU: Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash. tayyorlash. Maxsus pol REJALAR1. 1.Amaliyot vaqtida tehnika hovfsizligi qoidalarini o‘rganish. 2.To‘shama qatlamning gorizantaligini yoki loyiha bo‘yicha qiyaligini Tekshirish uchun foydalaniladigan asboblar. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 174 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 1.Tahtadan va yog‘och qirindili plitalardan yasalgan bo‘yashda qanday mahsus qurilmalardan foydalaniladi.? 4-ilova pol devorlarini 2.Gidroizolyatsiyaning polga nisbatan vazifasi nimalardan iborat.? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 2 3 4 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 175 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 - Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega “5” bo‘lsa; (a’lo) -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa baho hamda mustaqil fikrlay olsa; - Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. - Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash ucnun tayyorlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha “4” tasavurga ega bo‘lsa; (yaxs -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil hi) fikrlay olsa; baho - Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoni mustaqil fikrlay olmasa; qarli) - Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash baho bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; - Yog‘ocn pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 176 6-ilova 18.Mavzu: Yog‘och pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash. Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash. Reja: 1.Amaliyot vaqtida tehnika hovfsizligi qoidalarini o‘rganish. 2.To‘shama qatlamning gorizantaligini yoki loyiha bo‘yicha qiyaligini tekshirish uchun foydalaniladigan asboblar. Pollarni qoplash paytida turli qoplam materiallari qorishmalar yoki mastikalar yordamida qoplanadi.Shunga bog‘liq ravishda pol ucnun asos tayyorlash sifatida turli talablar qo‘yiladi to‘shama qatlamning gorizantalligini yoki loiha bo‘yicha qiyaligini tekshirish uchun 2mli kontrol reyka va qurilish shaytonidan foydalaniladi. Qiyalikni tekshirish qulay bo‘lishi uchun andaza reyka qo‘llaniladi.Tahtadan va yogoch qirindili plitalardan yasalgan po‘llar devorlarni bo‘yashda lshlatiladigan moyli bo‘oqlar bilan bir necha qatlam qilib bo‘yaladi. 44-rasm Pollar cho‘tkalar, valiklar pnevmatik dddastak bo‘oq purkagichlar va mahsus qurilma bilan bo‘yaladi.Valik bilan bo‘yaladigan yuzaga ikki marta 177 yurgizilganda yuza yachshi bo‘ladi, valik bilan bir ishchi bir kunda 350m2 polni bo‘yay oladi , parket pollarga odatda, laklar qoplanadi. Lak 24 soat ichida ishlatilib yuborishga etadigan miqdorida tayyorlanadi aks holda quyuqlashib qoladi va uni pol yuzasiga surkash qiyinlashadi.Lak cho‘tka yordamida tompon qilib yog‘och g‘avaklarga kiritiladi.Lak qatlami qotganidan keyin birinchi qoplamdan yog‘ochning ko‘tarilib qolgan ayrim tolalari olib tashlanadi.Yog‘och buyumlarimizni maqsad tarkibini mustahkamlash yog‘ochga zarur rang berish undagi nuqsonlarni yo‘qotish noo‘rin tanlangan yoki mos tushmagan ranglarni qoplab yuborish arzon narhli darachitdan tayyorlangan 45-rasm buyumlarga qimatbacho daracht ko‘rinishini berish.Bunday bo‘oqlarni tayyorlash uchun 10-16 c dan ortiq bo‘lmagan suvni 60-80c haroratgacha ishlatiladi va zarur miqdorda rang beruvchi bo‘yoq qo‘shib tola erigunga qadar aralashtiriladi.Tingan suyuqlikni sekinlik bilan ishchi idishimizga quyib olamiz.Sintetik bo‘yoq aralashmasini bir tekis chiqishi va bo‘yoq rangi tiniq chiqishi uchun nashatir spirt qo‘shamiz. Bu eritmalarimizni mo‘yqalam momiq yoki yumshoq latta shimdirilib sirtiga beriladi yoki pistolet sachratgich yordamida yog‘och tola yo‘nalishi bo‘yab sochiladi. 178 46-rasm 179 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi O‘quv amaliyot nomi:Bo‘yoqchilik ishlari Mavzu: Yog‘och pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash. Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish № Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar 1 Yog‘och pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash ishlari 2 3 Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash ishlarini bajarish Pol yuzalarini zamaskalash ishlarini bajarish Eskizlar chizmalar va rasmlar boyoq Bajariladigan ishlar tartibi Yog‘och pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash ishlarini bajarish tartibi Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash. ishlarini bajarish tartibi boyoq Shpater zamaskalash asbobi Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan boyashga tayyorlash tartibi 180 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 19 Mavzu:DVP Listlardan bajarilgan pollarni bo‘yash. Yogʻoch pollarni bo‘yash uchun tayyorlash.Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini tushuntushuntirish; chizib takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4. Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni 4. Maxsus pol bo‘yoqlari bilan bo‘yash yo‘riqnoma asosida bajaradilar; pollarni bo‘yash to‘g‘risida 5. Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni yo‘riqnoma berish; bo‘yash mustaqil bajaradilar; 5. Maxsus pol bo‘yoqlari bilan 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida pollarni bo‘yash yoritib berish; ishlaydilar. 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatish. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 181 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulo tga kirish 15daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga tayyorgarligini nazorat qiladi; 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o‘quv material bayoni: 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: 2-bosqich Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material bo‘yicha asosiy amaliy mashq bajarish. 200daqiqa 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar beradi. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan xatolarni ko‘rsatadi. Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha 3-bosqich baxolarini e’lon qiladi(ilova); Yakuniy 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda bajargan 25daqiqa ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 182 Mashg‘ulotga tayyorgar lik ko‘radilar. Amaliyotga xavfsizlik texnikasi,sanitariya va gigiyena talablariga rioya qilgan xolda maxsus kiyimda keladi. Xavfsizlik texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Savolga javob beradilar. Tinglaydilar, chizadilar, yozib oladilar. Ta’lim oluvchilar o‘z ish joylariga turadilar. Mashg‘ulot raxbari ko‘r satmalari va yo‘riqli tex nologik xaritaga rioya qilgan xolda bajaradilar. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. Foydalangan jixozlarni mashg‘ulot raxbariga topshiradilar. Ish joyini tozalaydilar. Tinglaydilar. Topshiriqni yozib oladilar. 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 19-DARS MAVZU: DVP Listlardan bajarilgan pollarni bo‘yash. Yogʻoch pollarni bo‘yash uchun tayyorlash.Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash. REJALAR. 1.Lak surtishdan oldingi polning sikillanishi. 2.Yog‘och po‘llarni bo‘yash uchun tayyorlash ishlari. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 183 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.DVP listlardan bo‘lgan taxtalarni bo‘yash qanday bajariladi? 2. Pol loqlab bulingandan keyin necha soat otkach, faydalanishga topshiriladi? 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan 2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan 3 Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan 4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 184 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 - DVP Listlardan bajarilgan pollarni bo‘yash to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega “5” bo‘lsa; (a’lo) -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa baho hamda mustaqil fikrlay olsa; - DVP Listlardan bajarilgan pollarni bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. DVP Listlardan bajarilgan pollarni bo‘yash ucnun tayyorlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha tasavurga ega “4” bo‘lsa; (yaxs -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil hi) fikrlay olsa; baho -DVP Listlardan bajarilgan pollarni bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, DVP Listlardan bajarilgan pollarni bo‘yash bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; “3” -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda (qoni mustaqil fikrlay olmasa; qarli) -DVP Listlardan bajarilgan pollarni bo‘yash baho bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha “2” tasavvurga ega bo‘lmasa; (qoniqars -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil iz) baho fikrlay olmasa; DVP Listlardan bajarilgan pollarni bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 185 6-ilova 19.Mavzu: DVP Listlardan bajarilgan pollarni bo‘yash. Yogʻoch pollarni bo‘yash uchun tayyorlash.Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash. Reja: 1.Lak surtishdan oldingi polning sikillanishi. 2.Yog‘och pollarni bo‘yash uchun tayyorlash ishlari. Taxtadan yoki yog‘och qirindili plitalardan yasalgan pollar devorlarini bo‘yashda ishlatiladigan moyli bo‘yoqlar bilan bir necha qatlam qilib bo‘yaladi.Pollar cho‘tkalar,valiklar pnevmatik dastaki bo‘yoq purkagichlar va maxsus qurilma bilan bo‘yaladi. Parket pollarga, odatda, loklar (masalan, GF-257, PF-231 va UR-19) qoplanadi.GF-257 loqi kislata bilan uzaro tasirlashganda qotadi . SHu sababdan u ikki idishda; bittasida loq, boshqasida qislatali qotirgish keltiriladi.Loq surtishdan oldin pol siqillanadi silliqlanadi va changdan tozalanadi. Keyin shisha yakiy emallangan idishda kislatali qotirgish bilan qorishtiriladi (1 qism qotirgishda 8 qism loq hisobida). Loq 24 soat ichida ishlatib yubarishga yetadigan miqdorda tayarlanadi, aks xolda u quyuqlashib qoladi va uni pol yuzasiga surkash qiyinlashadi. 47-rasm Loqlar quriq toza polga, qirish eshigidan eng uzoqdagi burchakdan eshikka tomon surkaladi . Loq chotka yoki tampon yardamida yog‘och govaklariga qiritiladi. Tomgan va qalinlashib ketkan loq darxol erib yuboriladi.Lok qatlami qotkandan keyin (normal tempiraturada u 24 soat da qotadi) birinchi qoplamdan yog‘ochning kutarilib qolgan ayrim tolalari olib tashlanadi. Buning uchun pol yuzasi mayda jilvir qogaz bilan silliqlab chiqiladi (shunday qilinganda unning tashqi korinishi yaxshilanadi va xizmat mudati 186 uzayadi), keyin changdan tozalanadi va yumshoq chotka bilan ikkinchi qatlam surkaladi, 24 soat keyin esa uchinchi qatlam beriladi . Pol loqlab bulingandan 48 soat otkach, faydalanishga topshiriladi. Ish vaqtida xona shomalatib turiladi, yozda esa derazalar ochib qoyiladi.Eski, ilgari ishqalab pordozlangan parket poldaki pol ishqalash mastikasi va buyuk izlarini butunlay ketkazish uchun u цiqqilanadi va jilvirlanadi, keyin yangi poldek loq bn qoplanadi.PF-231 loqi qurilishka ishlatish uchun tayar xolatda keltiriladi. Bu loqni pol yuzasiga buyuk purgach bilan purkash mumkun . Shunda mexnat unumu ancha oshadi . B Quyulib qolgan loq skipidar yoki uayit-spirit bilan suyultiriladi . GF-257 loqi bilan buyaladigan pollarga qanday talablar qoyilsa, bu loq bilan boyaladigan pollar xam shunday talablar qoyiladi . Xar qaysi purkalgan qatlam 10 soat qotiriladi. Oxirgi qatlam berilgan vaqtan to polni faydalanishga topshurguncha kamida 72 soat utishi kerak. PF-231 loqi quriganda keyin ancha yumushoq parda xosil qiladi.UR-19 uretan loqi pishiq va uzoqqa chidamli loq pardasi xosilqiladi. 48-rasm Pol yuzasini bunday loq bilan buyash uchun tayarlashga qoyiladigan talablar boshqa loklar bilan qoplashdagi kabidir. UR-19 loqi ikkita idishda keltiriladi . Ish urnida assosiy qopanet (KT pripolemeri) qotalizator bilan yaxshilab oralashtiriladi (massa buyucha 100 qism asosiy qopanetga 20 qism qatalizator xisobida). Keyin loq chotka bilan ikki qatlam qilib surkaladi. Uretan loqlar nam xova tasirida qotadi. Xovaning nisbiy namligi 70-75 % bulganda qotish uchun eng yaxshi shorayit vujutka keladi . Xova quruq bulganda yokiy qishda yaxshi isitiladigan xonalarga loq ancha sekin qotadi. 187 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi O‘quv amaliyot nomi:Bo‘yoqchilik ishlari Mavzu: DVP Listlardan bajarilgan pollarni bo‘yash. Yogʻoch pollarni bo‘yash uchun tayyorlash.Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash. Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish № 1 2 Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar Valik Eskizlar chizmalar va rasmlar Yogʻoch pollarni boyash ishlarini bajarish Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash ishlari Bajariladigan ishlar tartibi Yogʻoch pollarni boyash ishlarini bajarish tartibi Maxsus pol bo‘yoqlari bilan pollarni bo‘yash ishlarini bajarish tartibi Katta xajimdagi valik Valik 3 Parket polni maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash ishlari Parket polni maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash Tartibi 188 O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi № 20 Mavzu:DVP Listlardan bajarilgan pollarni bo‘yash. Yogʻoch pollarni bo‘yash uchun tayyorlash. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt…6…soat Ta’lim oluvchilar soni:_30__nafar O‘quv mashgulotining shakli va turi Amaliy:o‘quv amaliyoti O‘quv amaliyoti rejasi/tuzilishi 1.Xavfsizlik texnikasi to‘g‘risida ma’lumot. 2.Instruktaj o‘tkazish. 3. Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash. Metall buyumlar yuzalarini bo‘yash to‘g‘risida ma’lumot. 4.Asboblar to‘g‘risida ma’lumot. O‘quv mashg‘uloti maqsadi: O‘quvchilarda : Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash. Metall buyumlar yuzalarini bo‘yash to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzu mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarini shakllantirish. O‘quv natijasi Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiyalar. Pedogogikvazifalar: O‘quv faoliyat natijalari: 1.Xavfsizlik texnikasi bilan 1.Xavfsizlik texnikasini aytib beradi; tanishtirish; 2.Instruktajni tushunib gapirib beradi; 2.Instruktaj o‘tkazishni 3.Asbob va moslamalar chizmalarini chizib tushuntushuntirish; takrorlab ko‘rsatadi; 3.Asbob va moslamalarni ko‘rsatish 4.Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori 4.Yuzalarni suvli va moyli bo‘yoqlar sifatli boyoqlar bilan bo‘yash. Metall bilan bo‘yash usullari to‘g‘risida buyumlar yuzalarini bo‘yash yo‘riqnoma yo‘riqnoma berish; asosida bajaradilar; 5. Pol yuzalarini oddiy, sifatli va 5.Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori yuqori sifatli boyoqlar bilan sifatli boyoqlar bilan bo‘yash. Metall bo‘yash. Metall buyumlar yuzalarini buyumlar yuzalarini bo‘yash mustaqil bo‘yashni yoritib berish; bajaradilar; 6.Asboblarni ishlatishda yo‘l qo‘yilgan 6.Mashqlarni bajarganda xatolar ustida xatolarni ko‘rsatish. ishlaydilar. O‘qitish usullari Ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish. Amaliyot O‘qitish vositalari Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar,ko‘rgazmali qurollar,slaydlar, plakatlar va boshqalar. O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Guruhli. O‘qitish sharoiti Jihozlangan - Qurilish ustaxonasi. O‘ayta aloqaning usul va vositalari Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, xisobot va boshqalar. 189 bos qichlari va vaqti 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulotg a kirish 15daqiqa 2-bosqich asosiy 200daqiqa 3-bosqich Yakuniy 25daqiqa O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Faoliyat mazmuni O‘qituvchi Ish Ta’lim oluvchi Tashkiliy qism: Mashg‘ulotga tayyorgar 1.Ta’lim oluvchilarning davomatini tekshiradi; lik ko‘radilar. Amaliyotga 2.Ta’lim oluvchilarning mashg‘ulotga xavfsizlik tayyorgarligini nazorat qiladi; texnikasi,sanitariya va 3.Amaliy mashg‘ulot nomi, rejasi, maqsad va gigiyena talablariga rioya kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi; qilgan xolda maxsus 4.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni kiyimda keladi. Xavfsizlik eslatadi. texnikasi jur naliga imzo qo‘yadilar. Tinglaydilar. Kirish yo‘riqnomasi. O‘quvchilar bilimini faollashtirish: 1.Tezkor-so‘rov savol-javob, aqliy xujum Savolga javob beradilar. orqali bilimlarni faollashtiradi. Tinglaydilar, chizadilar, Yangi o‘quv material bayoni: yozib oladilar. 2.O‘quv amaliyoti mavzusi bo‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi: Joriy yo‘riqnoma. Yangi o‘quv material Ta’lim oluvchilar o‘z ish bo‘yicha amaliy mashq bajarish. joylariga turadilar. 3.Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab Mashg‘ulot raxbari ko‘r amaliy ish yuzasidan yo‘riqnomali texnologik satmalari va yo‘riqli tex xarita(ilova) hamda mustaqil ish bajarish nologik xaritaga rioya uchun xom-ashyo tarqatadi va ko‘rsatmalar qilgan xolda bajaradilar. beradi. Xatolarni to‘g‘irlaydilar. 4.Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli Foydalangan jixozlarni aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish mashg‘ulot raxbariga jarayonida o‘quvchilar tomonidan qo‘yilgan topshiradilar. xatolarni ko‘rsatadi.Yakuniy yo‘riqnoma. 5.Mashg‘ulot tugaganidan so‘ng ish joylarini Ish joyini tozalaydilar. talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan mahsulotni qabul qiladi. Yakunlash: 1.O‘quvchilarni amaliy mashg‘ulot bo‘yicha Tinglaydilar. baxolarini e’lon qiladi(ilova); 2.Kelgusi kasbiy faoliyatida, amaliyotda Topshiriqni yozib oladilar. bajargan ishlarining axamiyati muhimligiga o‘quvchilar e’tiborini qaratadi; 3.Kelgusi mashg‘ulot mavzusi bilan tanishtirib uyiga vazifa beradi(ilova). 190 1-ilova TAYANCH IBORALAR: Mehnat muhofazasi, Tibbiy ko‘rik, Navbatdan tashqari yo‘l-yo‘riqni o‘tkazish tartibi, Yo‘riqnoma. 2-ilova 20-DARS MAVZU: Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash. Metall buyumlar yuzalarini bo‘yash. REJALAR. 1.Tahtadan va yog‘och qirindili plitalardan yasalgan pollardan foydalanish. 2.Gidroizolyatsiyaning po‘lga nisbatan vazifasi. 3.Amaliyot vaqtida tehnika hovfsizligi qoidalari. 3-ilova ASOSIY ADABIYOTLAR 1. Shavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 2. Shavkat Mirziyoev “Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. 3. Shavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016. 4. Qishloq qurilish texnologiyasi – X.I.Yusupov, A.M.Raximov, H.Hamidov – Tashkent 2015 yil. 5. Bino va inshootlarni barpo etish texnologiyasi – N.Bozorboyev, X.I.Yusupov, R.A.Norov – Tashkent 2015 yil. 6. Binolar va inshootlar konstruksiyalari – M.M.Vohidov – Tashkent 2013 yil. 7. Bino va inshootlar konstruksiyasi - N.I.Tuychiyev – Tashkent 2010 yil. 8. Muxandislik geodeziyasi – G‘.A.Artiqov, Sh.Sh.Tyxtamishev, O.A.Urokov – Samarkand 2016 yil. 9. Qurilish konstruksiyalari – K.I.Ruziyev, A.A.Xujayev – Tashkent 2006 yil. 191 10. Qurilish jarayonlari texnologiyasi, qurilishni tashkil etish va rejalashtirish – R.A.Norov – Tashkent 2019 yil. 11. Temir beton va tosh konstruksiyalari – A.A.Xujayev – S.J.Razzoqov – Tashkent 2019 yil. 12. Qurilish ashyolari – E.Qosimov, Tashkent 2019 yil. 13. Qurilish montaj ishlari - V.A.Neelov – Tashkent “O‘qituvchi” 1989 yil. 14. Ishchenko I.I. G‘isht tosh va montaj ishlari texnologiyasi. Toshkent. “O‘qituvchi” nashriyoti, 2010y. MAVZUGA DOIR SAVOLLAR 4-ilova 1.Amaliyot vaqtida tehnika hovfsizligi qoidalarini o‘rganish. 2.To‘shama qatlamning gorizantaligini yoki loyiha bo‘yicha qiyaligini Tekshirish uchun foydalaniladigan asboblar. 3.Tahtadan va yog‘och qirindili plitalardan yasalgan pol devorlarini bo ’yashda qanday mahsus qurilmalardan foydalaniladi. 5-ilova « Bo‘yoqchilik»ishlari fanidan o‘quvchilarning bilimini baholash mezoni. 1 2 3 4 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarini to‘liq bajaradigan va yangilik 5(a’lo) baho kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini xalq xo‘jaligidagi o‘rnini to‘g‘ri 4(yaxshi) baho tushungan, mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnni 3(qoniqarli) yozgan, o‘quv qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan baho foydalanishni bilgan Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 2(qoniqarsiz) 55% dan kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar baho Izoh: O‘quv dasturining mantiqan tugallangan bo‘limi bo‘yicha o‘quvchi albatta baholanadi va natijasi o‘tish balidan (3 ball) past bo‘lganda qayta nazorat belgilanadi. 192 O‘QUVCHILARNI BILIMINI BAXOLASH MEZONLARI. 1 2 3 4 - Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash to‘grisida, umumiy ma’lu motga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish, texnika xavfsizligi qoidalari mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil fikrlay olsa; - Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -,amaliy jarayonni tashkil etsa va jarayonga mustaqil moslasha olsa. Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash ucnun tayyorlash to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar, mexnatni muxofaza qilish,texnika xavfsizligi qoidalari jarayonlarini shu mavzu bo‘yicha tasavurga ega bo‘lsa; -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil fikrlay olsa; - Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olsa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olmasa. -mavzu to‘g‘risidagi umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida, mexnatni muxofaza qilish, Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lsa; -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsa hamda mustaqil fikrlay olmasa; - Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa; -amaliy jarayonni tashkil etsa va jrayonga mustaqil moslasha olsa. -mavzu bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lsa; -zamonaviy innovatsion loyihalar asosida shu mavzu bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lmasa; -kasbiy ko‘nikma va malakaviy bilimga ega bo‘lsahamda mustaqil fikrlay olmasa; - Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash 193 “5” (a’lo) baho “4” (yaxs hi) baho “3” (qoni qarli) baho “2” (qoniqars iz) baho bo‘yicha o‘rgangan amaliy ishlarini mustaqil bajara olmasa;amaliy jarayonni tashkil etmasa va jrayongamustaqilmoslasha olmasa. 6-ilova 20.Mavzu: Pol yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash. Metall buyumlar yuzalarini bo‘yash. Reja: 1.Taxtadan va yog‘och qirindili plitalardan yasalgan po‘llardan foydalanish. 2.Gidroizolyatsiyaning polga nisbatan vazifasi. 3.Amaliyot vaqtida tehnika hovfsizligi qoidalari. Pollarni qoplash paytida turli qoplam materiallari qorishmalar yoki mastikalar yordamida qoplanadi.Shunga bog‘liq ravishda pol ucnun asos tayyorlash sifatida turli talablar qo‘yiladi to‘shama qatlamning gorizantalligini yoki loiha bo‘yicha qiyaligini tekshirish uchun 2mli kontro‘l reyka va qurilish shaytonidan foydalaniladi.Qiyalikni tekshirish qulay bo‘lishi uchun andaza reyka qo‘llaniladi.Taxtadan va yogoch qirindili plitalardan yasalgan pollar devorlarni bo‘yashda lshlatiladigan moyli bo‘oqlar bilan bir necha qatlam qilib bo‘yaladi. 49-rasm 194 Pollar cho‘tkalar, valiklar pnevmatik dastak bo‘oq purkagichlar va mahsus qurilma bilan bo‘yaladi.Valik bilan bo‘yaladigan yuzaga ikki marta yurgizilganda yuza yachshi bo‘ladi, valik bilan bir ishchi bir kunda 350m2 polni bo‘yay oladi , parket pollarga odatda, laklar qoplanadi. Lak 24 soat ichida ishlatilib yuborishga etadigan miqdorida tayyorlanadi aks holda quyuqlashib qoladi va uni pol yuzasiga surkash qiyinlashadi.Lak cho‘tka yordamida tompon qilib yog‘och g‘avaklarga kiritiladi.Lak qatlami qotganidan keyin birinchi qoplamdan yog‘ochning ko‘tarilib qolgan ayrim tolalari olib tashlanadi.Yog‘och buyumlarni bo‘yash.Yog‘ocn buyumlarimizni maqsad tarkibini mustahkamlash yog‘ochga zarur rang berish undagi nuqsonlarni yo‘qotish noo‘rin tanlangan yoki mos tushmagan ranglarni qoplab yuborish arzon narhli darachitdan tayyorlanganbuyumlarga qimatbacho daracht ko‘rinishini berish. 50-rasm Bunday bo‘oqlarni tayyorlash uchun 10-16 c dan ortiq bo‘lmagan suvni 60-80c haroratgacha ishlatiladi va zarur miqdorda rang beruvchi bo‘yoq o‘shib tola erigunga qadar aralashtiriladi. 195 51-rasm Tingan suyuqlikni sekinlik bilan ishchi idishimizga quyib olamiz.Sintetik bo‘oq aralashmasini bir tekis chiqishi va bo‘yoq rangi tiniq chiqishi uchun nashatir spirt qo‘shamiz. Bu eritmalarimizni mo‘yqalam momiq yoki yumshoq latta shimdirilib sirtiga beriladi yoki pistolet sachratgich yordamida yog‘och tola yo‘nalishi bo‘yab sochiladi. 196 7-ilova Yo‘riqli texnologik xarita Kasb kodi-30730302 Pardozlovchi O‘quv amaliyot nomi:Bo‘yoqchilik ishlari Mavzu: Po‘l yuzalarini oddiy, sifatli va yuqori sifatli boyoqlar bilan bo‘yash. Metall buyumlar yuzalarini bo‘yash Maqsadi: O‘quvchilarni vatanparvar runida tarbiyalash va o‘tilgan mavzuni to‘liq tushuntirish № Moslamalar Bajariladig asbob anjom an ishlar va xom mazmuni ashyolar Eskizlar chizmalar va rasmlar Narvon 1 2 Bo‘yalgan yuzarani tamirlash ishlari Bino fasadini maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yash ishlari turli xil boyoqlar Turli xil rangdagi boyoq Bajariladigan ishlar tartibi Bo‘yalgan yuzarani tamirlash ishlarini bajarish tartibi Yuzalarni turli xil bo‘yoqlar bilan bo‘yash ishlarini bajarish tartibi bo‘yoq 3 . Metall buyumlar yuzalarini bo‘yash ishlarini bajarish . Metall buyumlar yuzalarini bo‘yash ishlarini bajarish tartibi cho‘tka 197
0
advertisement
Download
advertisement
Add this document to collection(s)
You can add this document to your study collection(s)
Sign in Available only to authorized usersAdd this document to saved
You can add this document to your saved list
Sign in Available only to authorized users