Tyuring mashinasi.
Bu mashina muayyan mexanik qurilma emas, balki «xayoliy» matematik
mashinadir.
Tashqi alfavit: 𝑎0 , 𝑎1 , 𝑎2 , … , 𝑎𝑛 - A toplam elementlari. 𝑎0 - bo’sh
katakcha(yacheyka). A toplam elementlaringing chekli krtma-ketligi A toplamdagi
so’z deyiladi.
Ichki alfavit: 𝑞0 , 𝑞1 , 𝑞2 , … , 𝑞𝑚 , O’,Ch,J. Bu yerda mashinaning chekli holatlari, q1
– mashinaning boshlang`ich (dastlabki) holati, 𝑞0 – natijaviy (oxirgi / to`xtash)
holati.
O’, Ch, J (R,L,S) - surish simvollari(O’ngga, Chapga va Joyida)
Boshqaruvchi kallak(golovka) :
“ko`rib turgan” harfni almashtirish 𝑎𝑖 → 𝑎𝑗
harakatlanish (O`, Ch, J)
mashinaning kelgusi holati 𝑞0 , 𝑞1 , 𝑞2 , … , 𝑞𝑚
Namuna1: f(n)=n+1 - berilgan sonni 1 ga oshiruvchi tyuring mashinasini qurish.
𝑞1 (+1)
𝑎0
1,J,𝑞0
0
1,J,𝑞0
1
2,J,𝑞0
2
3,J,𝑞0
3
4, J,𝑞0
𝑎0
𝑎0
3
4
5, J,𝑞0
5
6, J,𝑞0
6
7, J,𝑞0
7
8, J,𝑞0
8
9, J,𝑞0
9
0, Ch,𝑞1
𝑎0
…
Tekshirish:
…
2
6
𝑎0
Namuna2: f(n)=n+4 - berilgan sonni 4 ga oshiruvchi tyuring mashinasini qurish.
𝑎0
0
4,J,𝑞0
1
5,J,𝑞0
2
6,J,𝑞0
3
7,J,𝑞0
4
8,J,𝑞0
5
9,J,𝑞0
6
0,Ch,𝑞2
7
1,Ch,𝑞2
8
2, Ch,𝑞2
9
3, Ch,𝑞2
1,J,𝑞0
1,J,𝑞0
2,J,𝑞0
3,J,𝑞0
4, J,𝑞0
5, J,𝑞0
6, J,𝑞0
7, J,𝑞0
8, J,𝑞0
9, J,𝑞0
0,Ch,𝑞1
𝑞1 (+4)
𝑞2 (+1)
Tekshirish:
𝑎0
…
𝑎0
3
2
𝑎0
6
𝑎0
…
Namuna3: f(n)=n-14 - berilgan sonni 14 ga kamaytiruvchi tyuring mashinasini
qurish (n>13).
𝑎0
0
1
2
3
6,Ch,𝑞3
7,Ch,𝑞3
8,Ch,𝑞3
9,Ch,𝑞3
𝑞2 (-1)
9,Ch,𝑞2
0,J,𝑞0
1,J,𝑞0
𝑞3 (-2)
8,Ch,𝑞2
9,Ch,𝑞2
0,J,𝑞0
𝑞1 (-4)
4
0,Ch,
𝑞2
5
1,Ch,
𝑞2
6
7
8
9
2,Ch,𝑞2
3,Ch,𝑞2
4,Ch,𝑞2
5,Ch,𝑞2
2,J,𝑞0
3,J,𝑞0
4,J,𝑞0
5,J,𝑞0
6,J,𝑞0
7,J,𝑞0
8,J,𝑞0
1,J,𝑞0
2,J,𝑞0
3,J,𝑞0
4,J,𝑞0
5,J,𝑞0
6,J,𝑞0
7,J,𝑞0
Tekshirish:
…
𝑎0
𝑎0
3
2
6
𝑎0
𝑎0
…
Mustaqil yechish uchun topshiriqlar.
1. Berilgan sonni 3 ga oshiruvchi tyuring mashinasini quring: f(n)=n+3.
2. Berilgan sonni 15 ga oshiruvchi tyuring mashinasini quring: f(n)=n+15.
3. Berilgan sonni 24 ga oshiruvchi tyuring mashinasini quring: f(n)=n+24.
4. Berilgan sonni 3 ga kamaytiruvchi tyuring mashinasini quring: f(n)=n-3 (n>3).
5. Berilgan sonni 25 ga kamaytiruvchi tyuring mashinasini quring: f(n)=n-25 (n>25).
6. Berilgan sonni 19 ga kamaytiruvchi tyuring mashinasini quring: f(n)=n-19 (n>19).
7. Berilgan sonni 125 ga oshiruvchi tyuring mashinasini quring: f(n)=n+125.
8. Berilgan sonni 2 marta orttiruvchi tyuring mashinasini quring: f(n)=2*n.
9. Berilgan sonni 3 marta orttiruvchi tyuring mashinasini quring: f(n)=3*n.
10. Berilgan sonni 3 marta orttiruvchi tyuring mashinasini quring: f(n)=4*n.