TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA LUẬT KINH TẾ
TIỂU LUẬN
Môn học: Nhập môn pháp luật
ĐỀ TÀI
PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Họ và tên sinh viên: Lê Khánh Nghi
Mã số sinh viên: 030740240109
Số báo danh: 44
Lớp: D04
GV: Th.S Võ Song Toàn
Cán bộ coi thi 1
Cán bộ coi thi 2
Cán bộ chấm thi 1
Cán bộ chấm thi 2
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
2. Phương pháp tiếp cận
3. Mục đích
NỘI DUNG
I.
Lý luận về phòng, chống tham nhũng
1. Tham nhũng là gì? Biểu hiện và phân loại tham nhũng?
2. Pháp luật về tham nhũng
3. Nguyên nhân dẫn đến tham nhũng
4. Hậu quả của tham nhũng
II.
Thực trạng phòng, chống tham nhũng
1. Tình hình tham nhũng ở Việt Nam
2. Thành tựu và hạn chế
III.
Giải pháp phòng, chống tham nhũng
1. Tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình
2. Tăng cường giáo dục và nâng cao ý thức pháp luật
3. Cải cách hệ thống tư pháp và chính sách
4. Hợp tác quốc tế trong phòng, chống tham nhũng
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Phần mở đầu
1. Lý do chọn đề tài:
Tham nhũng được xem là “giặc nội xâm,” gây tổn hại nghiêm trọng đến sự phát triển
kinh tế, chính trị, và xã hội của mọi quốc gia. Tại Việt Nam, tham nhũng làm suy giảm
lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, đồng thời kìm hãm sự phát triển bền
vững. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, Việt Nam cũng chịu áp lực phải cải thiện vị trí
trong bảng xếp hạng Chỉ số Nhận thức Tham nhũng (CPI) do Tổ chức Minh bạch
Quốc tế (Transparency International - TI) công bố. Việc nghiên cứu và triển khai các
giải pháp phòng, chống tham nhũng không chỉ là yêu cầu nội tại mà còn là bước đi
quan trọng để hội nhập quốc tế.
2. Phương pháp tiếp cận
Tiểu luận sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu, phân tích và tổng hợp các nguồn
thông tin từ Luật Phòng, chống tham nhũng 2018, báo cáo của Tổ chức Minh bạch
Quốc tế và các tài liệu nghiên cứu liên quan. Bên cạnh đó, các phương pháp so sánh,
đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cũng được áp dụng nhằm đảm bảo tính toàn
diện và thực tiễn của bài viết.
3. Mục đích
Tiểu luận này được thực hiện nhằm phục vụ mục đích của cá nhân và xã hội. Đầu tiên
là nâng cao nhận thức cá nhân về thực trạng và tác động của tham nhũng tại Việt Nam,
cũng như trách nhiệm cá nhân trong công cuộc đấu tranh chống tham nhũng. Thứ hai
là góp phần đề xuất các giải pháp thiết thực, đóng góp vào việc nâng cao hiệu quả
phòng, chống tham nhũng, hướng tới một xã hội công bằng, minh bạch, và phát triển
bền vững.
Phần nội dung:
I. Lý luận về phòng, chống tham nhũng
1. Khái niệm tham nhũng? Biểu hiện và phân loại tham nhũng?
1.1. Khái niệm tham nhũng
Theo Luật Phòng, chống tham nhũng 2018, Điều 3 Khoản 1, tham nhũng được định
nghĩa là “hành vi của người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì
vụ lợi.” Tham nhũng có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức như hối lộ, tham ô tài sản,
lợi dụng quyền lực để trục lợi cá nhân hoặc nhóm lợi ích. Tổ chức Minh bạch Quốc tế
định nghĩa tham nhũng là “lạm dụng quyền lực được giao để thu lợi bất chính.” Báo
cáo của tổ chức này nhấn mạnh rằng tham nhũng không chỉ làm suy yếu nền kinh tế
mà còn phá hoại niềm tin của người dân đối với các cơ quan công quyền.
1.2. Biểu hiện tham nhũng:
Tham nhũng biểu hiện qua nhiều hành vi khác nhau, chủ yếu là việc lợi dụng chức vụ,
quyền hạn để trục lợi cá nhân. Một số biểu hiện điển hình bao gồm tham ô tài sản, khi
người có chức trách chiếm đoạt tài sản được giao quản lý; nhận hối lộ dưới hình thức
tiền bạc, quà tặng hoặc lợi ích khác nhằm thực hiện hoặc không thực hiện một công
việc theo yêu cầu. Ngoài ra, còn có hành vi lạm quyền, lợi dụng chức vụ để gây ảnh
hưởng, trục lợi; sử dụng trái phép tài sản công cho mục đích cá nhân; hay gian lận
trong đấu thầu, quản lý ngân sách, tài sản công. Các biểu hiện này thường diễn ra
trong môi trường công vụ hoặc tại những vị trí có sự kiểm soát nguồn lực, gây tổn hại
nghiêm trọng đến tài sản nhà nước, quyền lợi của tổ chức và cá nhân trong xã hội.
1.3.. Phân loại tham nhũng:
Tham nhũng có thể được phân loại dựa trên bản chất hành vi và quy mô. Xét về bản
chất hành vi, tham nhũng bao gồm tham nhũng vật chất, như nhận tiền, tài sản hoặc
các lợi ích hữu hình khác, và tham nhũng phi vật chất, như đổi chác lợi ích, quyền lực
hoặc ưu tiên trong công việc. Dựa trên quy mô, tham nhũng được chia thành tham
nhũng vặt, là những hành vi nhỏ lẻ xảy ra trong các giao dịch thường ngày, như hối lộ
nhỏ để giải quyết thủ tục hành chính nhanh hơn; và tham nhũng lớn, thường liên quan
đến các vụ việc nghiêm trọng có quy mô lớn, gây tổn thất nặng nề về tài sản công và
ảnh hưởng lớn đến xã hội. Việc phân loại này giúp nhận diện cụ thể từng loại hình
tham nhũng để có biện pháp phòng, chống hiệu quả.
2. Pháp luật về tham nhũng:
Pháp luật về phòng, chống tham nhũng tại Việt Nam được xây dựng nhằm ngăn ngừa,
phát hiện và xử lý các hành vi tham nhũng một cách hiệu quả. Nền tảng pháp lý chủ
yếu bao gồm Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018, quy định rõ các biện pháp
phòng ngừa như minh bạch tài sản, thu nhập, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải
trình. Bộ luật Hình sự cũng xác định các tội danh liên quan đến tham nhũng, như tham
ô tài sản, nhận hối lộ, môi giới hối lộ, kèm theo các chế tài xử lý nghiêm khắc. Ngoài
ra, các nghị định và văn bản hướng dẫn, như Nghị định 130/2020/NĐ-CP về kiểm soát
tài sản, thu nhập, cũng được ban hành nhằm đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm
của người có chức vụ, quyền hạn. Đồng thời, các cơ quan như Thanh tra Chính phủ,
Kiểm toán Nhà nước, công an và tòa án được giao nhiệm vụ thực thi và giám sát công
tác phòng, chống tham nhũng, góp phần xây dựng một hệ thống quản lý công minh
bạch và hiệu quả.
3. Nguyên nhân dẫn đến tham nhũng:
Nguyên nhân dẫn đến tham nhũng xuất phát từ cả yếu tố chủ quan và khách quan. Về
chủ quan, tham nhũng thường bắt nguồn từ sự suy thoái đạo đức, lối sống của một bộ
phận người có chức vụ, quyền hạn, khi họ lợi dụng quyền lực để mưu cầu lợi ích cá
nhân. Bên cạnh đó, việc thiếu minh bạch, trách nhiệm giải trình trong quản lý và giám
sát cũng tạo điều kiện cho tham nhũng phát sinh. Lợi ích nhóm và sự liên kết không
chính đáng giữa các cá nhân, tổ chức cũng là một nguyên nhân quan trọng khiến hành
vi tham nhũng trở nên tinh vi, khó phát hiện. Về khách quan, hệ thống pháp luật đôi
khi còn thiếu chặt chẽ, chưa hoàn thiện, dẫn đến khó khăn trong việc kiểm soát quyền
lực. Đồng thời, sự giám sát của xã hội đôi khi chưa hiệu quả, một phần do người dân
thiếu thông tin hoặc ngại tố cáo. Ngoài ra, các yếu tố văn hóa như “lệ làng”, quà biếu
cũng góp phần duy trì và dung túng cho các hành vi tham nhũng.
4. Hậu quả của tham nhũng:
Tham nhũng gây ra những hậu quả nghiêm trọng trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là kinh
tế, xã hội và chính trị. Về kinh tế, tham nhũng làm thất thoát tài sản công, gây lãng phí
nguồn lực, làm suy giảm hiệu quả đầu tư và tạo ra môi trường kinh doanh không lành
mạnh, cản trở sự phát triển bền vững. Về mặt xã hội, tham nhũng làm gia tăng bất
công, khoảng cách giàu nghèo và khiến niềm tin của người dân vào hệ thống quản lý,
pháp luật bị suy giảm nghiêm trọng. Không chỉ vậy, tham nhũng còn xói mòn uy tín
của cơ quan nhà nước, gây bất ổn xã hội và đe dọa đến sự ổn định chính trị. Hành vi
tham nhũng không chỉ làm tổn hại lợi ích trước mắt mà còn ảnh hưởng lâu dài đến sự
phát triển và hình ảnh của quốc gia trên trường quốc tế
II. Thực trạng phòng, chống tham nhũng
1.
Tháng năm 2024