Tell el-Amarn Diplomatik Arxivi
Qadimgi Misr diplomatiyasining
umumiy mazmuni
Kirish
• Tell el-Amarn arxivi Misr diplomatiyasining
asosiy mazmunini ochib beradi. Arxivda mil.
avv. XIV asrga oid mixxatli taxtachalar
saqlangan bo‘lib, ular Misrning xalqaro
munosabatlarini yoritadi.
Arxivning Topilishi
• 1887-yilda mahalliy dehqon tomonidan
Qohiradan janubga 312 km uzoqlikda
joylashgan Tell el-Amarn xarobalaridan 300ga
yaqin mixxatli taxtachalar topilgan.
Arxivdagi Xatlar
• Tell el-Amarn arxivida saqlangan xatlar
Amenxotep III va Amenxotep IV davrlariga
tegishli bo‘lib, ular Osiyo davlatlaridan kelgan
va fir'avn nomidan yozilgan diplomatik
yozishmalarni o‘z ichiga oladi.
Diplomatik Muloqot
• Tell el-Amarn arxividagi xatlar Misr va Osiyo
davlatlari hukmdorlari o‘rtasidagi muloqotning
qanday qoidalarga asoslanganligini ko‘rsatadi.
Masalan, do‘stona munosabatdagi
hukmdorlar bir-birlarini 'birodarlar' deb
atashgan.
Misrning Xalqaro Pozitsiyasi
• Mil. avv. XIV asrda Misr Yaqin Sharqdagi eng
qudratli davlatlardan biri edi. Ammo xettlar
davlati kuchayishi natijasida Misrning xalqaro
pozitsiyasi zaiflashdi.
Hududiy Tashkilot
• Misrning Osiyodagi hududlari uchta
'provinsiyaga' bo‘lingan: Amurru, Upe va
Xanan. Bu hududlar misrlik noiblar tomonidan
boshqarilgan.