1. Inleiding
1.1. Algemeen
"De waarheid ligt niet altijd in het midden. Soms is het wel degelijk zwart of wit. En als jij altijd voor
grijs kiest, is er maar één waarheid en dat is dat jij een seut bent.”
De modern tijd is geschiedenis, maar de eigen tijd niet want het is nog niet gedaan.
In de studie van de geschiedenis wordt er over 4 verschillende kunstmatige domeinen gesproken:
politiek, sociaal, economisch en cultureel.
Fr. R.
WO I
Absolute monarchie
Liberale staand
Landbouwsamenleving
Industriële revolutie
Standenmaatschappij
Klassenmaatschappij
Communistische staat volkendictatuur
Consumptiemaatschappij
rechten van de massa
Individu VS vorst (massa)
Religie
verlichting
breuk in het optimisme
Drie ideologieën* zijn het samenhangend geheel van ideeën die de samenleving bepalen
Liberalisme
Fascisme
Communisme
Verlichting
Romantiek (op gevoel)
Verlichting
Vrijheid
Ongelijkheid
Gelijkheid
Nationalisme
Nationalistisch
Internationaal
Markteconomie1
Markt-/planeconomie
Planeconomie2
Democratie
Volksdictatuur met sterke leider Volksdictatuur
*Nevens ziet het fascisme niet echt als een ideologie omdat het aan samenhang ontbreekt.
De voorwaarden voor een historische vraag
1.
2.
3.
4.
1
Het moet een vraag zijn…
De vraag moet open zijn. (Dus geen ja-/nee vraag)
Het antwoord moet interessant zijn.
Het moet onderzoek baar zijn.
Markteconomie: vraag en aanbod komen vanzelf in evenwicht
Planeconomie: de overheid beslist wie, wat, waar en hoe er geproduceerd wordt. Heeft als voordeel dat
niemand werkloos is.
2
2. Opkomst van de Havenots
Etymologie: komt van “Haves”: de mensen die alles (goed) hebben. De Havenots zijn dus de mensen
bij wie het niet zo goed gaat, en dus jaloers op de Haves zijn.
Zo hebben de Havenots geen kolonies en willen ze die uiteraard wel, ook zou een uitbreiding van hun
grondgebied geen kwaad kunnen.
Verder kunnen WO I en II zowel als een Europese als een wereldoorlog gezien worden.
2.1. Japan
De voorgeschiedenis


De Japanners zijn snel vernederd en hebben schrik voor eenzelfde vernedering als de andere
kolonies.
Japan doet voor een hele lange tijd aan isolatiepoltitiek.
o Afgesloten van de rest van de wereld
o Handel via één eiland: Deshima (Stille Oceaan was van de Amerikanen)
o In de 19de eeuw beveelt Amerika Japan zijn grenzen open te zetten.
 Het Samoeraileger was niet tegen het Amerikaanse buskruit opgewassen.
o Ze veranderen van strategie: verwesteren.
 Constructie van fabrieken en bedrijven: veel grondstoffen nodig.
 Groot succes
 Kolonies maken
 Modernisering van hun leger
o Door hun uitbreidingen botsen ze op Rusland. Hier winnen ze de oorlog van en
worden zelfzeker.
o WO I begint en Japan staat aan de kant van de geallieerden
 Japan valt vooral de Chinese kolonies aan
o Europa vindt Japan te sterk
 Conferentie van Washington
 Wat doen we met Azië?
 Japan moet China verlaten en een deel van zijn vloot afbreken.
o Japan voelt zich vernederd en heeft een stank voor dank gevoel.
Het Japanse probleem


De Japanners willen “helpen”, dus gaan ze China koloniseren. (Hier hebben ze vooral zelf baat
bij.) Hiervoor hebben ze wel veel grondstoffen nodig.
o Dilemma: er liggen super veel grondstoffen in de Stille Oceaan maar deze zijn door de
Amerikanen geclaimd -> casus belli
In het oorlogskabinet: rustig, nog geen beslissing dus geen druk.
o Een generaal besluit de keizer te roepen -> kroonraad
Hij had een plan: ‘Als ik mijn plan tegen de keizer uitspreek moet het wel uitgevoerd
worden’3
o Iets uitzonderlijks: de keizer gaf een antwoord, en gaf zelfs enkele bedenkingen.
Wat het dilemma enkel groter maakte
2.2. Italië (doen we niet te moeilijk)
2.3. Nazi-Duitsland
Hoe kwam Duitsland in WO II? Hitler…
Hoe kon Hitler aan de macht komen? (verkozen)




3
Economisch
o Crisis


WO I net voorbij -> strafbetaling (VvV)
Beurscrash
 Inflatie tot wel 3000%
 De mensen worden ontzettend boos
Politiek
o Man met de korte broek = Dolfje (ik denk: doorsnee burger)
o Dolkstoot legende: na het vredesverdrag zagen de burgers vele soldaten nog in goede
staat gewoon naar huis wederkeren. Dit deed hun denken dat de Duitsers niet echt
verloren hadden, maar dat ze nog hadden kunnen blijven vechten.
 Hebben het gevoel dat de politici hun een mes in de rug gestoken
hebben.
o De straf van Versailles (VvV) was te vernederend
o 19 Weimarregeringen in 10 jaar
 “De politiek kan het probleem niet aan!”
Sociaal
o Alles (technologische vooruitgang) ging ineens veel sneller, waardoor de mensen niet
konden volgen. Dit maakt hun boos en bij gevolg jaloers op diegene bij wie het wel
gaat.
o Racisme (er waren niet veel mensen ‘om deze ideeën op toe te passen’ en
antisemitisme
Capaciteiten
o Enorm eloquent (rauwe stem)
 Hij begint heel rustig, maar elke 5minuten wordt hij luider en sneller.
Het was in Japan gebruikelijk dat wanneer men een plan wou uitvoeren men dat tegen de keizer zegt. Gezien je
niet tegen de keizer mag liegen moet een uitgesproken plan ook tot uitvoering gebracht worden. Normaliter stelt
de keizer in zo’n situatie ook geen vragen en laat die de woorden gewoon tot hem komen zonder reactie.
o
NSDAP (was helemaal niet socialistisch, maar de “S” stond er om arbeiders te lokken)
 Gebruikte heel moderne middelen. Zo was het door de overheid verboden om
Hitler op de radio uit te zenden. Dus de NSDAP nam al zijn speeches op platen
op en deelden deze gratis uit.
 Hitler reisde door de lucht om zo veel mensen te kunnen zien.
Na de verkiezingen had Hitler ‘slechts’ 34% van de stemmen (geen 50%...). Dit groot aantal leidt
hem ertoe een groot zelfvertrouwen te kweken waardoor hij rare dingen als “Wij maken Duitsland
weer groot, wraak voor WO I!” zegt en dus wou niemand een coalitie met de NSDAP vormen. Het
falen in het vormen van een regering zorgt voor een tweede verkiezingsronde, dan speelde Dolfje
het wel goed en werd kanselier van een coalitieregering.
Wat heeft hij met de macht gedaan

4
Binnenland
o Beperking van de vrijheden (vonden de mensen goed). Er was toen nog heel veel
geweld in Duitsland, en dit zorgde voor een veiligere en rustigere omgeving.
 Concentratie kampen: al het uitschot op één plaats.
 Avondklok
o Opheffen van de andere politieke partijen
 Communisten: één of andere Nederlander had het overheidsgebouw in brand
gestoken. Dit gaf Hitler een goede drogreden om de schuld op de
communisten te steken en hun partij dus af te schaffen.
o De socialisten vonden dit uiteraard niet erg, als er geen communisten
meer waren, zouden zij meer stemmen krijgen.
 Een jaar later (eind 1934) waren alle andere partijen ook weg.
o Controle over het Duitse leger. Dit was omwille van VvV een ‘lief’, ‘klein’ (80.000 man)
en ‘schattig’ legertje geworden en hadden dus schrik voor de privé ‘milities’4
 Nacht van de lange messen
o Dofje laat de leiders van die milities omleggen met twee doelen.
1. Concurrentie voor het nationaal leger weghalen.
2. Het leger denkt: “Eindelijk een kanselier die deze problematiek
aanpakt.”
3. Het leger is zeer tevreden en de soldaten zweren zich persoonlijk aan
Hitler trouw.
Dit waren niet echt officiële organisaties. Het waren meer knokploegen met een leider en rechtste
sympathieën.
o

Nazificatie
 Enige jeugdbeweging is van Hitler. Het idee was dat de kindjes alles
aan hun leiders zouden vertellen, deze zouden die informatie dan
doorsluizen om de ouders op te laten pakken.
 Ambtenaren moesten een partijkaart hebben, anders werden ze
ontslagen.
 De kunstenaars zijn moeilijk stil te krijgen, want die kunnen een
tweede laagje in hun werk leggen. Om dit op te lossen moesten ze bij
de Reichskulturkammer: een soort vakbond. Hier kregen ze een
lidkaart van en zo de toestemming om te exposeren. Als ze iets antiHitler doen, verliezen ze de kaart en hebben ze pech….
 Gestapo (Geheime Staatspolizei) voorkwam verzet. Men heeft nu het
idee dat dat een dodelijk efficiënte dienst was, maar waarschijnlijk
was dit niet. De mensen gaven elkaar aan om hun eigen hachje te
redden.
Economisch
o 1934: eerste 4-jarenplan
 Aanleg autosnelwegen
 Begin van Volkswagen
o 1938: tweede 4-jarenplan
 Herbewapening, dus er waren veel jobs nodig
o Met deze twee 4-jarenplannen, die gefinancierd waren door de overheid, zorgde Hitler
voor minder werkloosheid
Wat was de reactie van de Haves?

Niemand dacht dat hij oorlog zou voeren
o Iedereen dacht na WO I: nooit, nooit, nooit meer!
 Oprichting van de Volkenbond
o Op zijn hoogst in 1928
o Briand-Kelloggpact: Frankrijk, Engeland en 30 andere landen.
Kwamen met de geweldige maatregel: “Oorlog is op juridisch vlak
verboden!”
o 1929: beurscrash: als de economie niet draait, vliegen alle idealen
overboord.
o Duitsland verlaat de Volkenbond, maar niemand doet iets…
o Italië (bondgenoot Duitsland) koloniseert Abessinië (huidig Ethiopië). De Volkenbond
wou geen oorlog dus legt een economische blokkade op. Het is crisis, dus de mensen
negeren dat verbod gewoon, het legt wel druk op de publieke opinie, maar in een
dictatuur doet dat niet veel.
o Rijnland (mocht niet gemilitariseerd worden door het VvV)
 1935: Hitler militariseert het toch.
 Volkenbond: wij vinden dit niet leuk, maar lullen gewoon wat, dus doe maar.
o Oostenrijk: in 1938 door Duitsland “geannexeerd” (de Oostenrijkers leken dit leuk te
vinden) = Anschluss
 Het idee na WO I: elk volk zijn eigen land
 Hitler: “De Oostenrijkers zijn ook Duitsers”
 Volkenbond: “Doe maar…”
o Hitler vindt nog Duitsers in Tsjechoslowakije: de Sudeten


o
o
o
Volkenbond: “Neen Hitler, mag niet!”
Hitler: “Als ik de Sudeten niet krijg, neem ik heel Europa mee in een oorlog.”
 Conferentie van München
o Wie is er? Hitler, Mussolini, Frankrijk en Engeland
o Wie is er niet? V.S. (afgezonderd), Rusland (communisten =
varkenspest), Tsjechoslowakije (waarom??)
o Chamberlain: “Peace for our time.”
o Verzoeningspolitiek: neem de Sudeten dan maar, dan komt er
geen oorlog.
2maand later neemt hij ook Tsjechië en Moravië
Hitler: “Ik wil ook stukjes van Polen hebben…”
 Dit wou Engeland echt niet en stelt zich garant voor Polen.
 Engeland: “Als ge Polen neemt, is het net alsof je over onze grens bent
gegaan!”
Het ondenkbare gebeurt. Duitsland heeft een anti-aanvalspact met de Russen = “Het
Duivelspact”
3. Het verloop van WO II
3.1. Het begin


Inval in Polen: Duitsland smokkelde een speciale commando-eenheid in Poolse uniformen over
de Poolse grens. Vervolgens lieten ze deze eenheid vanuit en in de naam van polen Duitsland
aanvallen. Hierdoor was de Volkenbond verward.
o In het oorlogsplan: Duitsland en Rusland een deel van Polen
o Rare oorlog: oorlog aan Duitsland (niet aan Rusland) verklaard, maar er gebeurde niks
De Phoney War (hoewel de Duitsers nier thuis waren, werd er toch niet gevochten).
o Waarom doen ze niks (vooral de Fransen)
 De mensen zien nog af van WO I: willen beter doen.
 Maginotlinie: groot ondergronds fort door de Franse gebouwd, met het doel
om aangevallen te worden. Maar was nog niet klaar, en strekte niet tot aan
België.
3.2. Het eerste deel (mei 1940 – midden 1942)
In het westen.


De Duitsers vallen Denemarken en Noorwegen aan
o De Zweden hadden al gezegd: “Als je grondstoffen nodig hebt, weet je ons te vinden…”
o Denemarken en Noorwegen uit schrik om ingesloten te worden
Ze zwiepen door de Lage Landen en Frankrijk (zonder door de Maginotlinie te gaan)
o Blitzkrieg, vele beter dan een stormloop (3fasen)
1. Verzwakken zonder verzwakt te worden
2. Met een ijzeren vuist door de linie beuken (tanks). Ook gecoördineerd met
luchtaanvallen
 Maken eilandjes van het andere leger (geen mogelijke communicatie,
geen toevoer) dus de vijand kan niet veel meer doen.
3. Infanterie (via auto’s aangeleverd)
= communicatie, organisatie en verassing

Wat doet het volk? (de meesten hadden WO I ook meegemaakt)
o



Vluchten (in het snelste geval met de fiets). Maar door een gebrek aan communicatie
liep iedereen naar overal en nergens.
Duitsland ging als een heet mes door boter
Het mirakel van Duinkerken
o Alle soldaten (Britten & Co)
o De Britten willen die daar weghalen. Maar hun marine wil dat niet doen. Dus vragen
ze dat aan privé mensen, deze komen met van alle voertuigen (vissersboten,
roeiboten, …)
o Waarom is dit gelukt? (enkel theorieën)
1. De Duitsers gingen zo snel dat ze tijdelijk moesten halthouden om logistiek bij
te benen.
2. De omgeving was te moerassig dus het Duitse leger had schrik om zich vast te
lopen.
3. (In Nevens’ ogen het meest plausibel) Hitler was een beetje anglofiel, hij keek
op naar Engeland maar wist dit eigenlijk niet. Dus de theorie luidt dat hij in
het heetst van de strijd dacht dat ze Engeland beter niet konden aanvallen
omdat die te sterk waren.
De slag om Engeland
o Adlerangrif = de dag van de adelaar
 Het doel was om de Engelse te verassen en voordat ze zich zouden kunnen
verweren hun land al ingenomen hebben.
 Dit lukt niet, de Engelse Spitfires hingen meteen in de lucht en onderschepten
de Duitsers.
 Ze ondernemen een tweede poging, maar deze verliep hetzelfde.
o Uitputtingsslag
 Een aanval hier en daar zonder al te veel troepen in te zetten
 De Britten leken geen kik te geven. Maar de RAF (Royal Air Force) was serieus
verzwakt, dit wisten de Duitsers niet. En als ze nog heel even hadden
doorgezet waren ze waarschijnlijk gewonnen.
o Verandering van strategie
 Dolfje: “Bombardeer Londen!”
 Hij wou de publieke opinie onder druk zetten om zo ook druk op de
Engelse politiek uit te oefenen. Dit lukt niet, net zoals bij de
Oekraïners denkt de bevolking na een tijdje: “Boeieeee…”
 Tegenovergestelde effect: het volk stond achter het leger.
 Waarom kregen de ze de overmacht over de Britten niet?
 Britten hadden radar
 Duitse jachtvliegtuigen waren niet voorzien op Engeland. Ze hadden
namelijk maar een beperkte brandstoftank. Hierdoor konden ze naar
Engeland vliegen, daar een kwartiertje rondvliegen en al wederkeren,
indien ze levend weer op Duitse gronden wilden aankomen.
 Geen samenwerking tussen de Luftwaffe en de marine
 Het gebruik van Enigma (hun codetaal).
De Britten waren erin geslaagd zo’n apparaat te stelen en te
ontcijferen. Hierdoor konden ze elke ‘geheime boodschap’ afluisteren.
 De slag om Londen verliep nogal moeizaam, dus er werd quasi mee gestopt.
In het oosten: operatie Barbarossa



Doel: Dolfje wou lebensraum. Hiervoor had hij Oekraïne gekozen, omwille van haar rijkdom,
maar vooral omdat ze de Oekraïners als ‘untermenschen’ zagen. Met andere woorden dachten
ze dat de Oekraïners cultuurloos waren en dat het dus niet al te moeilijk zou zijn om er
Duitsers of in het ergste geval slaven van te maken.
Concreet
o Leningrad (communistische versie van Sint-Petersburg en de hoofdstad van de
marine). Men was van idee dat als ze Leningrad veroverde de SU internationaal
geïsoleerd zou geraken.
o Kaukasus: de industriële kern van de SU. Dit veroveren heeft als hoofddoel het
uitschakelen van de SU’s industriële motor, ook is het niet sleg meegenomen deze
capaciteit voor eigen doeleinden in te zetten.
o Moskou (enkel Dolfje, zijn generaals waren tegen): het innemen van Moskou zou
hopelijk voor een morele kraak zorgen.
Geweldig voorbeeld van de Blitzkrieg
o De Russen waren overrompeld. Want Stalin had met zijn geweldig militair inzicht 800
van zijn hoge generaals laten liquideren uit schrik voor een militaire staatsgreep. Hun
leger was dus ‘waardeloos’
Japan valt de Verenigde Staten aan.



Ze zien een oplossing voor hun probleem
Pearl Harbor
o Ze voeren een aanval uit op de Amerikaanse schepen bij Hawaï.
o Hoewel ze wel wat schaden hadden toegediend, was het water daar ter plaatse niet zo
diep, dus de meeste schepen zijn niet gezonken en waren spoedig weer zeewaardig.
o Het voornaamste effect was dat ze de Amerikaanse publieke opinie hebben
klaargemaakt om een oorlog te voeren. Anders had het nog wat langer geduurd tot
dat de Amerikanen te hulp zouden komen.
Toen Dolfje dit hoorde, verklaarde hij onmiddellijk de oorlog aan de Verenigde Staten. Dit was
misschien niet zijn meest tactische zet.
3.3. Het tweede deel (1942 – 1945)
Er kwamen keerpunten (kijk ook op het bladje)


Slag bij Stalingrad (deel van operatie Barbarossa)
o Was voornamelijk geliefd voor zijn naam. Stalin wou uiteraard de stad die zijn naam
droeg behouden, hierdoor wou Dolfje die ook.
o Échte industriestad op weg naar de Kaukasus
o Helemaal uit de hand gelopen: er zijn enorm veel materialen verspild en werd er
overbodig veel bloed vergoten (de inwoners mochten niet vluchten).
o Uiteindelijk is het door de Duitsers ingenomen, maar dan hebben de Russen hun
onmiddellijk omsingeld. Dolfje wou niet opgeven, dus zijn ze vernietigt.
o Uitputtingsslag
Slag bij Midway
o Japanse tweede poging op een Pearl Harbor
o De Japanners zijn erin geslaagd om een hele vloot neer te halen, wat leidde tot lege
brandstoftanks en bommenhouders. Terwijl de Japanners weer op hun eigen schepen
zaten om hun voorraden aan te vullen kwam een andere Amerikaanse vloot, die ze
niet hadden gezien aan; en bracht een groot deel van de Japanse vloot tot zinken.

Gezien alle vliegtuigen geparkeerd stonden om de herladen en vol te tanken en dus
weergaloos waren.
De (tweede) slag bij El-Alamein
o Dit was het keerpunt van de Noord-Afrikaanse veldtochten van Duitsland in het
voordeel van de geallieerden
o Wikipedia
De Sovjet-Unie was boos


Ongeveer de helft van alle slachtoffers waren Russen
Ze waren al ongeveer drie jaar aan het vechten.
Een verschil met WO I


WO I: vredesonderhandelingen
WO II: de geallieerden vonden het Naziregime veel te gewelddadig en wouden koste wat kost
een tweede dolkstootlegende verhinderen. Met andere woorden: de Nazi’s zullen verliezen en
ze willen het weten ook, Hitler zal hangen!
Examenvraag: “Waarom winnen de geallieerden uiteindelijk?”
3.4. Hoe wonnen de geallieerden?



Toeval
WO I & II zijn andere oorlogen. Vroeger betekende een sterk leger een overwinning. Maar bij
de wereldoorlogen wint het sterkste land: land met de grootste productiecapaciteit (Amerika)
Voor een totale oorlog was ze verassend snel gedaan.
Er kwam pas laat een tweede front…



Stalin wou heel graag een tweede front
Churchill wou ook een tweede front, maar pas als het moment rijp was. Hij zag namelijk dat
hun twee vijanden (de Nazi’s en de communisten) elkaar aan het uitmoorden waren.
Na sterk aandringen van de Verenigde Staten kwam het er toch.
o In Noord-Afrika
o Landing op Italië
 Omdat de Russen de Duitsers terugduwen, komen ze steeds dieper Europa
binnen. Door in Italië te landen, konden de geallieerden Europa
binnenwandelen om zo de ‘Russische veroveringen’ af te snijden.
 Er waren moeilijkheden verwacht, maar Italiaanse soldaten trekken op niet
veel, dus in een mum van tijd stonden ze in midden-Italië.
Dan toch een derde front… (1944 )


De geallieerden deden echt moeite om dit geheim te houden, maar door de immense massa
ging dit niet echt.
o Er werden o.a. decoys gebruikt.
o Dolfje dacht aan ‘het nauw van Calais’
Ze kozen toch voor het strand van Normandië (heel ver weg van Parijs)
The longest day
“Leefbaar” -> vlot
Saving private Ryan
Geen overlevingskansen
Britten
Vaste camera -> overzicht
Zwart-wit
Film geluid



Amerikanen
Handheld camera -> bewegende beelden
In kleur
Oorlogsgeluiden
‘The Longest Day’ werd niet zo lang na de oorlog gemaakt door de Amerikanen. Deze hadden
nog nooit echt een oorlog meegemaakt en het gevoel van overwinning zat er zeer sterk in.
‘Saving Private Ryan’ daarentegen werd na de Vietnamoorlog pas geproduceerd. Nu wisten de
Amerikanen dat oorlog echt verschrikkelijk is, wat zijn stempel op de film drukt.
In het algemeen kunnen we stellen dat een film meer zegt over de periode waarin die
geproduceerd is, dan over het onderwerp. Het is dus geen historische bron.
3.5. Waarom was het einde van WO II anders?

De Duitsers wouden echt niet opgeven want ze wisten dat ze hen wouden uitroeien.
In het Westen



V-wapens (V = vergeldings)
o V1: een soort drone: je kon ze horen aanvliegen en op een bepaald moment hoort ge
ze niet meer, dit wil zeggen dat ze elk moment kunnen inslaan. Dit soort voor een
enorm psychologisch effect.
o V2: een soort super raket. In mijn eigen woorden: “Een ICBM5 avant-la-lettre”. Deze
gingen boven de dampkring en waren dus ook niet te horen en hadden dus geen
psychologisch effect.
Ardennenoffensief
o Dolfje wou nog eens proberen tot aan Antwerpen te geraken en zo de V.S. af te
kunnen snijden.
o Zijn generaals zeiden: “Führer, onze troepen bestaan enkel nog op papier!”
o Toch een nieuw leger van onervaren 13-14-jarigen kunnen rekruteren.
Deze soldaten konden niet echt vechten, dus stierven zo goed als allemaal.
Totale overgave
In het Oosten (nog niet gedaan)



5
Japan bleef zich verzetten
Dus de V.S. moest de veroverde eilandjes heroveren.
o Dit zou enorm veel Amerikanen gekost hebben.
Kernwapens (2 redenen)
1. Ze wouden Amerikaanse zielen sparen
2. De SU had beloofd in Azië mee te komen helpen. Maar de Amerikanen
wouden absoluut niet dat ze daar zouden blijven zitten.
 Heel even speelden men met het idee om ze vals in zetten, want ze wisten
niet echt hoe en of hun bommen zouden werken.
 Ze kozen dan toch voor twee steden: Hiroshima & Nagasaki
https://en.wikipedia.org/wiki/Intercontinental_ballistic_missile
o
De eerste viel en de Japanners wisten helemaal niet wat er net
gebeurd was. Al vorens ze helemaal doorhadden wat er gebeurd was,
viel ook de tweede.
 Japan geeft zich ook onvoorwaardelijk over.
4. De Holocaust
4.1. Waarom kon dit gebeuren?
Antisemitisme

Heeft een hele lange Europese voorgeschiedenis
o De Christenen zien de Joden als de moordenaars van Christus
o Het idee dat de Joden rijker en welvarender zijn dan “ons”, en dan nog wel door
bedrog.
 Toen de Joden uit het heilige land vluchtten, kwamen ze in de steden, waar ze
helemaal niks mochten.
 Ze wilden geld verdienen dus beoefenden ze een ambacht dat voor de
Christenen verboden was: bankieren. (hele hoge rente)
 Mensen bouwen hoge schulden op.
 Mensen steken elkaar op tegen de Joden.
o In de 19e eeuw een idee over een complottheorie: de Joden vormen een
samenzwering tegen de westerse samenleving.
 “Bewijs”: De protocollen van de wijzen van Sion. Eigenlijk een zo goed als
letterlijke kopie van een propagandapamflet tegen Napoleon de derde.
Gemaakt door de Russische geheime dienst die nood had aan geld.
o Rassentheorie
 Mensen werden een beetje hygiënischer.
 Evolutionair: mensen verdeelden elkaar in rassen. Volgens de theorie is het
echt niet oké om seks te hebben met iemand van een ander ras en zo het
bloed van het uwe te vervuilen. Later werden dit zelf volkeren (o.a. Joden).
4.2. Hoe is men op het idee gekomen?

De Joodse pesterijen werden erger toen Hitler aan de macht kwam, maar het bleven
pesterijen!
Voorlopige pesterijen




Boycot Joodse winkels (1933): in die winkels hingen posters aan de ruiten met de slogan:
“Koop Duits!”. En de Joden moesten met borden marcheren met dezelfde slogan. Kijk op de
PowerPoint voor goede afbeeldingen.
Rassenwetten van Neurenberg (1935)
o Wat is een Jood?
o Definitie: Als één van jouw grootouders Jood is, jij ook.
Kristallnacht (1938)
o Vele Joodse winkels beroofd.
o Joden doen grazen, van de daken gegooid, …
o Sterke internationale reactie: Hitler trekt zich hier niet veel van aan.
Jodenster (1939)
De escalatie tijdens de oorlog



De Duitsers waren aanvankelijk onzeker over de werkwijze.
o Verzamelen Joden in getto’s van bezette gebieden onder andere in Warschau.
o Afname bezittingen, …
Einstazgruppen: vrijwilligers (soldaten of Polen)
o Groepen van mensen die zich vrijwillig aanboden om de Joden in de kampen te
liquideren.
o Blijkt geen ‘goede’ oplossing: te traag en psychologisch ondragelijk (veel te veel
vrijwilligers kregen er psychologische problemen van)
Wannseeconferentie (januari 1942)
o Hoe gaan we het probleem oplossen?
1. Exporteren naar Madagaskar (daar sterven ze sowieso)
2. Sterilisatie, bij de mannen castratie (met een baksteen)
3. Industrieel vernietigen.
o Het idee was: “Het is nu oorlog, dan kunnen we ons er beter direct vanaf
maken en na de oorlog zeggen we gewoon ‘oei, ja sorry maar het was
oorlog…’”
o Nummering (industrialisering)
o Efficiënt: weinig sporen (verbond)
o Oorlogstijd dus recycleren en sorteren
o Aantal Joden gestorven: Nederland: veel (meegaand), België minder
(wantrouwen de overheid), Polen heel veel
Quote: “Oplossing 1 en 2 zijn van de ‘duifjes’, maar het zijn de haviken die het
halen.”
5. Het Israëlisch-Palestijns conflict
5.1. Hoe is het ontstaan


Diaspora: Joden vluchtten uit Palestina
o Palestina was toen in handen van de Romeinen
 Joden kwamen in opstand tegen Romeinse onderdrukking.
 Romeinen verwoestten Joodse tempel.
o Joden vertrekken en geraken verspreid over de wereld.
 Ondanks ze ergens anders wonen, behouden ze hun gewoontes..
Zionisme van Theodore Herzl6
o Joden willen weer een eigen land na het Joodse Diaspora.
o Eerst maakte het niet uit waar.
o De zionisten wouden Palestina zoals het in de Bijbel stond.
o Maar: Palestina onderdeel van Ottomaanse rijk
o Wereld Oorlog I
 Ottomanen kiezen de kant van de Duitsers (fout van de Turken)
 Balfourdeclaration: de Britten hebben geld nodig dus gaan ze naar de Joden
en vragen geld in ruil voor een land: Palestina.
 Veel Joden verhuizen: Heimelijke immigratie
 Inheemse bevolking is pissed (na WO I)
 Churchill: “We gaan onze belofte niet nakomen”
o Wereld Oorlog II
 Palestina vraagt Hitler de Joden weg te werken…
Met andere woorden koos Palestina de verkeerde kant. (een grote fout)
 Deze reden en de Holocaust
 VN-pact (1947): twee-statenoplossing en Jeruzalem is van
beide partijen
o Onafhankelijkheidsoorlog: Joden vallen Palestina aan
 Situatie 1929: Jeruzalem behoort tot het Joodse gebied en Gaza is afzonderlijk
 De Palestijnen vluchten naar Gaza, De Westelijke
Jordaanoever, Libanon, Syrië,…
5.2. Hoe verliep de Israëlische oorlog om te overleven


6
Zesdaagse oorlog (1967)
o In 6 dagen verklaart Israël oorlog aan alle Arabisch landen en winnen.
 Israël wordt meer dan dubben zo groot
o Joodse moraal: “We are here to stay!” = wij zijn veel sterker
Jom Kippoeroorlog (1973)
o Arabische coalitie valt Israël binnen op een belangrijke Joodse feestdag. Dit hadden de
Joden helemaal niet zien aankomen.
 Joden leiden zware verliezen
Zionisme: een nationale beweging en ideologie die een Joods thuisland of Joodse staat ondersteunt in het
gebied waar in Bijbelse tijden de Israëlitische koninkrijken Israël en Juda hebben gelegen.
o
Arabische landen zijn aan het winnen en doen 2 intelligente dingen.
1. Israël van de andere landen isoleren. Dit doen ze door Israël van de
olievoorziening af te sluiten en elk land dat Israël ondersteunt krijgt
ook geen olie meer.
 Oliecrisis
2. Sadat (toenmalige premier van Egypte): “Wij willen niet
onderhandelen met de president van de V.S. als bemiddelaar.”
 De V.S. kan niet anders dan weigeren. Dit komt omdat ze hun
handen vol hadden met de Koude Oorlog en de Joden hun
vriendjes waren.
 Zeer intelligente handeling, de V.S. is nu geïsoleerd
 Camp David-akkoorden (1978)
 Egypte (grootste land) erkent Israël
 Andere landen volgen ook.
 Ontruiming Sinaï (woestijn in Egypte): verenging Egypte
 Palestijns zelfbestuur in Gaza en in de Westelijke Jordaanoever
 De Palestijnen waren het niet met de plannen akkoord, dus Camp
David is nooit iets geworden.
5.3. Waarom blijft de kwestie aanslepen


Israëlische misvatting: de Joden waren ervan overtuigd dat de gevluchte Palestijnen hun
nationaliteit zouden “vergeten” en migreren.
o Palestijnen willen blijven
 In vluchtelingenkampen.