Singapur davlati
iqtisodiyoti
Tayyorladi: 62A-21 gurux talabasi
Alijonov Dostonbek
Singapur (Singapore) Singapur Respublikasi (inglizcha - Republic of
Singapore, malaycha Repablic Singapura) — Janubiy
Sharqiy Osiyodagi davlat. Singapur oroli va unga tutash mayda orollar
hamda Malakka yarim orolning janubiy chekkasida joylashgan. Maydoni
640 km². Aholisi 4,45 mln. kishi (2023). Poytaxti — Singapur shahri
Singapurning iqtisodiyoti
• Singapurning iqtisodiy erkinlik ko‘rsatkichi 84,4 ball bo‘lib, uning iqtisodiyoti 2022 yil indeksida eng erkin
davlatga aylandi. Singapur Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi 39 davlat orasida 1-oʻrinni egallaydi va uning
umumiy reytingi mintaqaviy va jahon oʻrtacha koʻrsatkichlaridan yuqori.
• So'nggi besh yil ichida Singapur iqtisodiyoti sekin o'sdi, faqat 2020 yilda qisqarishi kuzatildi. Iqtisodiy erkinlik
o'sha davrda Indeksning yuqori qismida yoki unga yaqin joyda juda yuqori darajada saqlanib
qoldi. Singapurning yuqori darajada rivojlangan erkin bozor iqtisodiyoti muvaffaqiyati katta darajada ochiq va
korruptsiyadan xoli ishbilarmonlik muhiti, oqilona pul-kredit va soliq-byudjet siyosati hamda shaffof
qonunchilik bazasi bilan bog'liq. Savdo erkinligi kuchli va yaxshi ta'minlangan mulk huquqlari tadbirkorlik va
innovatsiyalarni samarali rivojlantiradi. Umumiy qonun ustuvorligi yuqori darajadagi oshkoralik va
hukumatning javobgarligi bilan ta'minlanadi.
• COVID-19 TA’SIRI: 2021-yil 1-dekabr holatiga ko‘ra, Singapurdagi pandemiya 726 kishining o‘limiga sabab
bo‘lgan va hukumatning inqirozga munosabati jiddiyligi bo‘yicha ushbu indeksga kiritilgan mamlakatlar
orasida 77-o‘rinni egallagan. 2020 yilda iqtisodiyot 5,4 foizga qisqardi.
Jahon bankining rasmiy
ma'lumotlariga ko'ra,
Singapurda yalpi ichki
mahsulot (YaIM) 2021 yilda
396,99 milliard AQSh dollarini
tashkil etdi, 2022-yilga kelib
(YaIM) 382,59 milliard AQSH
dollarini tashkil qildi
Singapurning YaIM qiymati
jahon iqtisodiyotining 0,18
foizini tashkil qiladi.
manba: Jahon banki
Singapur eksporti
• Singapurda eksport 2023 yil mart oyida 55102,65 milliondan aprel oyida
52484,64 millionga kamaydi.
Singapur importi
• Singapurda import 2023 yil mart oyida 48895,28 milliondan aprel oyida
47771,03 millionga kamaydi.
Singapur dunyodagi o’rni
• Singapur dunyodagi eng gullab-yashnagan davlatlardan biri bo'lib, biznes uchun qulay
tartibga solish muhitiga va juda past ishsizlik darajasiga ega. Faol parlament muxolifatiga
qaramay, u ko'p o'n yillar davomida bir partiya - Xalq Harakatlari partiyasi (XDP) tomonidan
boshqarib kelinmoqda. Bosh vazir Li Syan Lun hukumatni 2004-yildan beri boshqarib keladi
va yaqin muddatda rahbariyatni almashtirishni taklif qilgan. Muayyan fuqarolik erkinliklari
cheklanganligicha qolsa-da, PAP iqtisodiy erkinlashtirish va xalqaro savdoni qo'llabquvvatladi. Iqtisodiyotda xizmatlar ustunlik qiladi, lekin Singapur ham elektronika va
kimyoviy mahsulotlarning yirik ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi va dunyodagi eng yirik
portlardan birini boshqaradi. Asosiy eksportga integral mikrosxemalar, qayta ishlangan neft
va kompyuterlar kiradi.
•
Singapur davlatida muhit
• Xorijiy mulkka nisbatan cheklovlar mavjud bo'lsa-da, mulk huquqlari tan
olinadi va samarali amalga oshiriladi. Sud jarayonlari biznes bilan bog'liq
masalalarda ishonchli, lekin siyosiy jihatdan nozik ishlarda hukumatga
yordam beradi. Singapur Transparency International tashkilotining 2020 yilgi
korruptsiyani idrok etish indeksida 180 mamlakat ichida uchinchi o‘rinni
egalladi va dunyoning eng kam korruptsiyalashgan davlatlaridan biri
hisoblanadi. Korruptsiyaga qarshi kurash agentligi juda samarali.
Singapur davlatida soliq
• Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'ining eng yuqori stavkasi 22
foizni, korporativ soliq stavkasi esa 17 foizni tashkil qiladi. Boshqa soliqlarga
tovarlar va xizmatlar solig'i kiradi. Umumiy soliq yuki umumiy ichki
daromadning 13,2 foizini tashkil qiladi. Oxirgi uch yilda davlat xarajatlari
umumiy isYaIMning o‘rtacha 0,5 foizini tashkil etdi. Davlat qarzi yalpi ichki
mahsulotning 128,4 foiziga teng.
• hlab chiqarishning (YaIM) 18,2 foizini, byudjet taqchilligi esa
Singapurning biznes uchun qulay huquqiy va
soliq tuzilmasi
• Singapurning biznes uchun qulay huquqiy va soliq tuzilmasi, ishonchli infratuzilmasi
va ishonchli tartibga solish jarayonlari ijobiy tijorat muhitini ta'minlaydi. Hukumat
2020-yilda xorijiy ishchi kuchiga nisbatan cheklovlarni kuchaytirdi. 2021-yilda XVF
hisob-kitoblariga ko‘ra, davlat subsidiyalari, grantlari, subvensiyalari va korxonalar va
boshqa tashkilotlarga kapital kiritilishi YaIMning taxminan 17 foizini iste’mol qiladi.
• Singapurda 27 ta imtiyozli savdo bitimlari amal qiladi. Savdo bo'yicha o'rtacha tarif
stavkasi 0,0 foizni tashkil etadi va 182 ta notarif chorasi amal qiladi. Xorijiy va
mahalliy biznesga qonun ostida teng munosabatda bo'ladi va iqtisodiyotning deyarli
barcha tarmoqlari 100 foiz xorijiy mulkka ochiq. Murakkab moliya sektori
mustahkam va bozordagi xorijiy banklar soni barqaror ravishda oshib bormoqda.
E’tiboringiz uchun
raxmat!!!
Foydalanilgan adabiyotlar:
• 1. https://tradingeconomics.com/singapore/gdp-growth-annual
• 2. https://uz.wikipedia.org/wiki/Singapur
0